ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ Ή ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ; ΔΕΝ Ε ΙΝΑΙ Τ Ο ΙΔΙΟ! ΟΡΙΣΜEΝΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ Δ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ Γ ΙΑ Δ ΥΟ Ε ΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Μ Ε ΠΟΛΛΕΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ Α ΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡEΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ Ή ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ; ΔΕΝ Ε ΙΝΑΙ Τ Ο ΙΔΙΟ! ΟΡΙΣΜEΝΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ Δ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ Γ ΙΑ Δ ΥΟ Ε ΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Μ Ε ΠΟΛΛΕΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ Α ΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡEΣ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ Ή ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ; ΔΕΝ Ε ΙΝΑΙ Τ Ο ΙΔΙΟ! ΟΡΙΣΜEΝΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ Δ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ Γ ΙΑ Δ ΥΟ Ε ΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Μ Ε ΠΟΛΛΕΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ Α ΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡEΣ Γωγώ Κωστοπούλου Ιόνιο Πανεπιστήμιο Abstract: This article presents, in a summarised yet comprehensive way, the two main distinctions within Translation Studies, i.e. translation and interpreting, with regard to their similarities and differences as interlingual acts of communication and as distinct professions. Moreover, the various types of translation and interpreting are presented in brief from a professional point of view. Περίληψη: Το παρόν άρθρο παρουσιάζει εν συνόψει τα δύο βασικά υποπεδία του πεδίου των Μεταφραστικών Σπουδών, τη Μετάφραση και τη Διερμηνεία, εστιάζοντας στις ομοιότητες και τις διαφορές τους, ως πράξεις διαγλωσσικής επικοινωνίας αλλά και ως διακριτές επαγγελματικές δραστηριότητες. Επιπροσθέτως, παρουσιάζονται συνοπτικώς οι διάφοροι τύποι της Μετάφρασης και της Διερμηνείας, υπό επαγγελματικό πρίσμα. Εισαγωγή Ακόμη και στις μέρες μας, και τουλάχιστον στη χώρα μας, παρόλο που η μετάφραση και η διερμηνεία αποτελούν αμιγώς επικοινωνιακές πράξεις, αναγκαία κοινωνικά διαγλωσσικά φαινόμενα από αρχαιοτάτων χρόνων, δεν είναι απολύτως γνωστή ή σαφής η διαφορά μεταξύ μετάφρασης και διερμηνείας, ή στην καλύτερη περίπτωση η μοναδική διαφορά για τον μη ειδικό ή έναν ενδιαφερόμενο πελάτη είναι απλώς και μόνον ο γραπτός σε αντιδιαστολή με τον προφορικό λόγο. Ως εκ τούτου, χρειάζονται ορισμένες διευκρινίσεις και περαι Faculty of Turkish Studies and Modern Asian Studies National and Kapodistrian University of Athens

2 214 Γωγώ Κωστοπούλου τέρω πληροφορίες για τις δύο αυτές πτυχές του διαγλωσσικού και διαπολιτισμικού φαινομένου όπου η Μετάφραση με Μ κεφαλαίο είναι ο όρος ομπρέλα για τις δύο κατευθύνσεις ή το υπερώνυμο σε γλωσσολογικούς όρους της μετάφρασης και της διερμηνείας [1]. Είναι, άλλωστε, κοινός τόπος για τους επαγγελματίες μεταφραστές να έχουν έρθει αρκετές φορές στη σταδιοδρομία τους αντιμέτωποι με πελάτες που τους ζητούν με τον πιο φυσικό τρόπο να κάνουν διερμηνεία προς τη μητρική ή και την ξένη γλώσσα, χωρίς πολλές φορές να ξέρουν και οι ίδιοι τι ακριβώς ζητούν. Άλλοτε πάλι, επιστήμονες ή δημοσιογράφοι ή απλώς ενδιαφερόμενοι ζητούν από κατόχους πτυχίων ξένων γλωσσών ή απλώς εμπειρικούς γνώστες κάποιας ξένης γλώσσας να μεταφράσουν ή να διερμηνεύσουν κάποιο κείμενο απλώς και μόνο επειδή έχουν ένα τέτοιο πιστοποιητικό ή επειδή μπορούν να μιλήσουν ή να εκφραστούν με ορθό ή λιγότερο αποδεκτό τρόπο στην ξένη γλώσσα (όπως να δώσουν, για παράδειγμα, σωστές οδηγίες σε κάποιον επισκέπτη ή να συζητήσουν με άνεση με κάποιον συνταξιδιώτη τους στο αεροπλάνο σε μια τρίτη ξένη γλώσσα). Επίσης, οι περισσότεροι μεταφραστές θα έχουν σίγουρα βιώσει κάποια στιγμή στη ζωή τους, ως εκπαιδευόμενοι, ως εκκολαπτόμενοι ή και ως επαγγελματίες μεταφραστές, περιστατικά με φίλους, συγγενείς ή και γνωστούς που ρωτούν «τι σημαίνει αυτή η λέξη στα Αγγλικά;», «πώς λέμε τη διάταξη στα Γαλλικά;», «μήπως μπορείς να μου πεις τον όρο για αυτό εδώ στα ελληνικά;», «μπορείς να ρίξεις μια ματιά εάν τα έχω μεταφράσει σωστά;» (και η ματιά να αφορά λέξεις, χωρίς καν να έχεις στη διάθεσή σου το όποιο πρωτότυπο κείμενο). Τέτοιου τύπου ερωτήματα ή περιστατικά είναι αναμφίβολα πολλά στις ζωές μεταφραστών και διερμηνέων (εικάζουμε λιγότερα στη δεύτερη περίπτωση, για τον απλό λόγο ότι το επάγγελμα του μεταφραστή είναι αυτό που συνήθως επισκιάζει, για τον αδαή, τη διακριτή ιδιότητα του διερμηνέα). Τέτοιες αναφορές/εξιστορήσεις συναντάμε και στη σχετική βιβλιογραφία για ζητήματα μετάφρασης. Για παράδειγμα, ο Samuelsson-Brown (2010: 2) αναφέρει την περίπτωση που σε κάποια επαγγελματική ή κοινωνική συνάντηση μαθαίνει ο διπλανός σου ότι είσαι μεταφραστής και τότε σε βομβαρδίζει με σχόλια του τύπου «μάλιστα, μεταφραστής, πολύ ενδιαφέρον!», «φαντάζομαι μεταφράζετε βιβλία και επιστολές» ή και «α, όπου νά 'ναι θα αναλάβουν οι υπολογιστές τη δουλειά», όπου σπάνια έχει κάποιος μεταφραστής το κουράγιο να δώσει εξηγήσεις. Οι μεταφραστές δεν είναι απαραιτήτως και διερμηνείς, ούτε οι διερμηνείς και μεταφραστές οπωσδήποτε, όπως ο μεταφραστής δεν είναι ούτε λεξικό ή βάση δεδομένων που γνωρίζει από μνήμης όλα τα λήμματα, όπως δεν είναι 1 Βλ. και Giles (2009: 5).

3 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 215 προφανώς και το μετάφρασμα, το αποτέλεσμα της πνευματικής εργασίας του μεταφραστή, ίδιο, συγκρίσιμο, ή έστω παραπλήσιο της μετάφρασης που μας δίνει π.χ. η Google με το πάτημα του translate!, όπως πιστεύουν σήμερα πολλοί χρήστες του διαδικτύου και των σχετικών εφαρμογών [2]. 1. Μετάφραση Διερμηνεία Η μετάφραση και η διερμηνεία παρομοιάζονται από τους Dollerup, Fluger και Zoëga (1992) ως οι δύο όψεις ενός νομίσματος, ως μία διαδικασία με σημαντικές ομοιότητες και ουσιαστικές διαφορές, ή κατά τον Καναδό μεταφρασιολόγο B. Harris (1981: 154) αφορούν δύο τρόπους επί της ουσίας μίας διαδικασίας, της διεργασίας κατά την οποία πραγματοποιείται ένα προφορικό ή γραπτό εκφώνημα σε μία γλώσσα (ΓΣ) το οποίο θα πρέπει να μεταφέρει το ίδιο νόημα με ένα πρότερο εκφώνημα σε μία άλλη γλώσσα (ΓΠ). Ο Ladmiral (2007: 28), αναφερόμενος στα δύο διαφορετικά εγχειρήματα της μετάφρασης και της διερμηνείας, κάνει λόγο για «κοινό υπόβαθρο ανάλογων διεργασιών». Πολλοί ερευνητές στο χώρο των Μεταφραστικών Σπουδών έχουν αντιμετωπίσει τη μετάφραση και τη διερμηνεία ως δύο κλάδους/κατευθύνσεις στο γενικό πλαίσιο της Μετάφρασης (Pöchhacker, Shlesinger, Chesterman, Hatim & Mason, κ.ά.) [3]. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες υπάρχουν δύο διακριτοί όροι για το συγκεκριμένο διαγλωσσικό φαινόμενο [4]. Ενδεικτικά στις γερμανικές, σκανδιναβικές και σλαβικές γλώσσες, εκφράσεις που δηλώνουν τον διερμηνέα εντοπίζονται στο χρόνο πίσω στο 1900 π.χ. στον όρο targumanu (Setton 2011: 12) της 2 Βλ. και το φυλλάδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μετάφραση και Διερμηνεία Το νόημα των Γλωσσών, όπου παρατίθενται με τη μορφή 'Σωστό ή Λάθος' στερεότυπα για τους μεταφραστές και τους διερμηνείς που αποδεικνύονται λανθασμένα. Για παράδειγμα, Μετάφραση και διερμηνεία, ένα και αυτό. ΛΑΘΟΣ Ο διερμηνέας είναι διερμηνέας. Δεν χρειάζομαι διερμηνέα συνεδρίων. ΛΑΘΟΣ (σελ. 5). 3 Βλ. και Riccardi (2002: 21). Στα Γερμανικά [Kade 1968] ο όρος και για τις δύο πτυχές είναι το Translation και τα Übersetzen για τη μετάφραση/γραπτή μορφή και Dolmetschen για τη διερμηνεία/προφορική μορφή. 4 Translation/translating interpreting (EN), traduction - interprétation (FR), traduzione - interpretazione (IT), traducción, traslación- interpretación (ES), tradução - interpretação (PT), vertaling - tolken (NL) κ.ά. Βλ. τη συνοπτική συγκριτική ετυμολογική μελέτη του Chesterman (2006) για τους όρους translate interpret σε διάφορες γλώσσες. Ωστόσο, ο όρος metaphrase στα Αγγλικά -δάνειο από την Ελληνική- δεν σημαίνει μετάφραση με την εδώ ευρεία έννοια του όρου, αλλά αφορά τη μία από τις διακρίσεις του τριαδικού μοντέλου μετάφρασης του Dryden (1680), όπου metaphrase είναι η κατά λέξη μετάφραση, paraphrase η παράφραση, η νοηματική μετάφραση και imitation η μίμηση, η προσαρμογή με την έννοια του adaptation, βλ. Γούτσος (2001: 20).

4 216 Γωγώ Κωστοπούλου Ακκαδικής γλώσσας, από τον οποίο προέρχεται επίσης ο αραβικός όρος tarjumān, δηλ. Δραγουμάνος [5]. Ωστόσο, ο δανεισμός όρων που αναφέρονται στους μεταφραστές ανάμεσα σε διαφορετικούς γλωσσικούς πολιτισμούς ήταν κοινό φαινόμενο στις αρχαίες γλώσσες και δεν είναι πάντοτε σαφής η προέλευση του εκάστοτε δανείου, σύμφωνα με τον Pöchhacker (2004: 9). Μία χαρακτηριστική περίπτωση δανείων παρουσιάζεται και από τον Rezhake (1994), ο οποίος διαπίστωσε ότι οι λέξεις tərjim ə, kilmak, και tə rjiman είναι δάνεια από την Αραβική που αναφέρονται σε μεταφραστές της Ουϊγουρικής. Στην αρχαία Αίγυπτο τους διερμηνείς τους αποκαλούσαν κατά υποτιμητικό τρόπο ομιλητές περίεργων γλωσσών (speakers of strange tongues (Hermann 1956/2002: 15), ενώ ο άλλος όρος για τον μεταφραστή και τον διερμηνέα ήταν στα Λατινικά το interpres, που σήμαινε ο μεσάζοντας, ο ενδιάμεσος, ο εμπορικός διερμηνέας (Hermann 1956/2002: 18) [6]. Επίσης, οι αγγλικοί όροι translation / translate προέρχονται από τα Λατινικά translatum, transferre, από το ελληνικό μεταφέρειν καθώς και το γαλλικό traduire, από το ιταλικό tradurre από τα λατινικά traducere που έχει και την έννοια του ερμηνεύω/μεταφράζω και του μεταφέρω (Chesterman 2006: 5) [7]. Πράγματι, ο μεταφραστής και ο διερμηνέας είναι σε κάθε πράξη επικοινωνίας οι ενδιάμεσοι, οι μεσάζοντες μεταξύ ενός πομπού ή κειμένου-πηγή (ΚΠ) και ενός αποδέκτη ή κειμένου-στόχος (ΚΣ), εκείνοι που μεταφέρουν το μήνυμα, το γραπτό κείμενο στην περίπτωση του μεταφραστή και το προφορικό κείμενο στην περίπτωση του διερμηνέα. Οι Hatim και Mason (1990, 1997) θεωρούν ότι 5 Σύμφωνα με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη, ο δραγουμάνος, ο Μέγας Διερμηνέας ήταν το ανώτερο αξίωμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Για το λήμμα δραγουμάνος ή τζουρτζουμάνος και την ετυμολογία του, βλ. Κριαράς, Ε., Επιτομή λεξικού της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας 6 Στην κλασική Κινεζική υπάρχει ο όρος-ομπρέλα yi που ευρύτερα αναφέρεται και στην μεταφραστική / διερμηνευτική πράξη και στον μεταφραστή/διερμηνέα, από τη ρίζα της οποίας αργότερα στη σύγχρονη Κινεζική δημιουργήθηκαν οι όροι biyi (γραπτή μετάφραση) και kouyi (προφορική μετάφραση), Setton (2011: 11, 12-13). Βλ. επίσης και Pöchhacker (2004: 9-10). 7 Επίσης, βλ. Ives (2004: ). Ας μην ξεχνάμε και το κατά πόσο το translate σημαίνει μεταφέρω (transfer) ή προδίδω (betray), εξού και το γνωστό από τα ιταλικά δίλημμα traduttore traditore (μεταφραστής ή προδότης) [Το λογοπαίγνιο χάνεται στην Ελληνική]. Στα Αγγλικά η λέξη betray ετυμολογικά προέρχεται από τη Μέση Αγγλική bitrayen: bi-, be- + trayen, to betray από τα Γαλλικά trahir και τα Ιταλικά tradire, που προέρχεται από το λατινικό tradere. Tradere σημαίνει παραδίδω και είναι η ρίζα των ουσιαστικών translation και trade που το Μεσαίωνα απέκτησε την έννοια της προδοσίας επειδή στα Ευαγγέλια ο Ιησούς είναι traditum, δηλ. παραδόθηκε από τον Ιούδα στους εχθρούς του, άρα προδόθηκε, Bonazzi (1999: 1356).

5 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 217 ο μεταφραστής και ο διερμηνέας διαδραματίζουν διττό ρόλο, αποτελώντας μια ξεχωριστή κατηγορία συμμετέχοντος στην επικοινωνία, δεδομένου ότι είναι παράλληλα δέκτες και πομποί ενός μηνύματος και προσπαθούν, σε πρώτο επίπεδο να ανιχνεύσουν και να κατανοήσουν τις προθέσεις του πομπού, ενώ, εν συνεχεία, ως δεύτεροι δημιουργοί του μηνύματος, να συσχετίσουν και να εντάξουν τις προθέσεις αυτές στο γλωσσικό σύστημα και την πραγματικότητα της γλώσσας του δέκτη (ΓΣ). Υποστηρίζουν, άλλωστε, περαιτέρω, τη θεώρηση των κειμένων ως απόδειξη μιας «επικοινωνιακής συναλλαγής που λαμβάνει χώρα εντός του κοινωνικού πλαισίου» και, κατά τον τρόπο αυτό, η μετάφραση μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές δραστηριότητες όπως είναι ο υποτιτλισμός, η μεταγλώττιση, η ταυτόχρονη διερμηνεία, η περίληψη, κ.ά.) και παρουσιάζουν τη μετάφραση (translating) ως μια επικοινωνιακή διαδικασία που πραγματοποιείται μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον, διευκολύνοντας έτσι την υιοθέτηση κοινής ορολογίας αλλά και πλαισίου συζήτησης και ανάπτυξης των ζητημάτων που άπτονται του εν λόγω φαινομένου (Roy 2000: 27). Υπό άλλη οπτική γωνία, αυτή της εκπαίδευσης και κατάρτισης μεταφραστών και διερμηνέων σε ανώτατο επίπεδο, ας μην ξεχνάμε ότι στα περισσότερα πανεπιστημιακά τμήματα τα δύο «αντικείμενα» βρίσκονται υπό τη σκέπη των Μεταφραστικών Σπουδών (Translation Studies) ή των Γλωσσών και της Γλωσσολογίας [8]. Έτσι οι δύο όψεις του νομίσματος, που αναφέραμε παραπάνω, μπορεί να έχουν τη μορφή του written translation (μετάφραση) και oral trans- 8 Οι σπουδές σε διάφορα πανεπιστήμια και τμήματα μετάφρασης και διερμηνείας διαφέρουν ως προς τη διάταξή τους, ενδεικτικώς ως εξής: στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο (Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας, Κέρκυρα) υπάρχουν αρχικά δύο κοινά έτη και εν συνεχεία οι φοιτητές επιλέγουν την κατεύθυνση της ειδικής μετάφρασης ή της διερμηνείας (διάταξη «τύπου Υ»), παρόμοια διάταξη ακολουθεί και το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας. Στο Πανεπιστήμιο Heriot-Watt (Σκωτία) η εκπαίδευση των μεταφραστών και των διερμηνέων γίνεται παράλληλα σε προπτυχιακό επίπεδο, στο Πανεπιστήμιο της Μονς (Βέλγιο) υπάρχει κοινός προπτυχιακός κύκλος σπουδών για μετάφραση και διερμηνεία και εξειδίκευση σε μία από τις δύο κατευθύνσεις σε μεταπτυχιακό επίπεδο, στο Πανεπιστήμιο του Γουεστμίνστερ (Αγγλία), στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια (Ανώτατη Σχολή SSLMIT, Forlí) και στην ESIT (ανώτατη σχολή μετάφρασης και διερμηνείας, Université Sorbonne Nouvelle, Paris 3) η εκπαίδευση των μεταφραστών και των διερμηνέων γίνεται σε επίπεδο μεταπτυχιακών σπουδών (στην Ελλάδα μεταπτυχιακό κύκλο διερμηνείας προσφέρει το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μεταπτυχιακό τίτλο στη Μετάφραση το ΤΞΓΜΔ, Ιόνιο Πανεπιστήμιο) ενώ το Πανεπιστήμιο της Γενεύης (η ΕΤΙ, από τις αρχαιότερες στο είδος ανώτατες σχολές μετάφρασης και διερμηνείας) προσφέρει προπτυχιακό κύκλο σπουδών στην πολύγλωσση επικοινωνία ως βάση για την μετέπειτα εκπαίδευση μεταφραστών και διερμηνέων σε μεταπτυχιακό επίπεδο (σύστημα τύπου δύο κατευθύνσεων [two-tier]). Για τις διαφορετικές διατάξεις σπουδών σε σχέση με την εκπαίδευση μεταφραστών και διερμηνέων, βλ. Renfer (1992: ).

6 218 Γωγώ Κωστοπούλου lation (διερμηνεία), κατά τις Lederer και Seleskovich, ή translating (μετάφραση) και interpreting (διερμηνεία) κατά τους Hatim και Mason και Newmark, ή ως δύο τρόποι διαμεσολαβημένης επικοινωνίας ή γλωσσικής διαμεσολάβησης (language mediation) κατά τους Kade (1968) ή την Shlesinger (Schäffner 2004: x) [9]. Επίσης, το σύνολο των μεταφραστικών / διερμηνευτικών μοντέλων και κατ' επέκταση ο συνδυασμός θεωρίας και πράξης, μας υποδεικνύουν τις διάφορες φάσεις της μεταφραστικής / διερμηνευτικής διαδικασίας, ονοματοθετώντας με διαφόρους τρόπους τα φαινόμενα και δίδοντας κάθε φορά βαρύτητα σε διάφορα θέματα όπως μορφής και περιεχομένου. Έτσι, οι φάσεις αυτές αναλύονται, επί παραδείγματι, σε κατανόηση πρωτοτύπου, επαναδιατύπωση στη γλώσσαστόχος και επαλήθευση κατά τους Delisle και Durieux, ή αποκωδικοποίηση, ανάλυση και επανακωδικοποίηση, κατά Nida, ή προσέγγιση, μετάφραση και έλεγχος κατά Newmark, ή κατανόηση, απολεξικοποίηση/απο-ρηματοποίηση και επανέκφραση, κατά την γνωστή και ευρύτατα αποδεκτή στη Διερμηνεία, διερμηνευτική θεωρία των Seleskovitch και Lederer. Σε ένα απλό σχήμα: ανάγνωση/άκουσμα και κατανόηση (ΓΠ) απολεξικοποίηση επανέκφραση (ΓΣ) η βασική διαδικασία παραμένει ίδια, είτε αναφερόμαστε σε μετάφραση είτε σε διερμηνεία. Ειδικότερα, το μεσαίο στάδιο, αυτό της απολεξικοποίησης, μπορεί να θεωρηθεί κοινό στη βασική διεργασία και στον κύριο στόχο του μεταφραστή/διερμηνέα, δεδομένου ότι, κατά γενική ομολογία και στην πλειονότητα των κειμενικών ειδών, τόσο ο μεταφραστής όσο και ο διερμηνέας οφείλουν να ξεφύγουν από το επίπεδο των λέξεων και να περάσουν στο επίπεδο των ιδεών / νοημάτων, ούτως ώστε να κατανοήσουν πραγματικά και κατόπιν να επανεκφράσουν στη ΓΣ, έχοντας αμφότεροι εντοπίσει, σε κάθε περίπτωση, την πρόθεση του πομπού και τον επικοινωνιακό σκοπό του μηνύματος. 9 Οφείλουμε εδώ να επισημάνουμε ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια καθιέρωσης διακριτού τομέα Interpreting Studies (IS) κατ' αναλογία των Translation Studies. Pöchhacker & Shlesinger (2002: 25), Pöchhacker (2004).

7 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές Ομοιότητες και διαφορές α. Επικοινωνία: χαρακτηριστικά προφορικού και γραπτού λόγου Τα χαρακτηριστικά του προφορικού και του γραπτού λόγου [10] μάς επισημαίνουν, κατά κύριο λόγο, τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ διερμηνείας και μετάφρασης. Ο προφορικός λόγος δημιουργείται κατά την επικοινωνιακή στιγμή και παράγεται σε περιβάλλον άμεσης αλληλεπίδρασης (Μπακάκου-Ορφανού: 2008: 394), διακρίνεται από αμεσότητα και ζωντάνια, μεγάλη επαναληψιμότητα, ενώ περιέχει και περισσότερες αναφορές σε σχέση με το γραπτό λόγο (Padilla & Martin 1992:196). Αυτό διευκολύνει και τον διερμηνέα, ο οποίος επωφελείται της αμεσότητας και των επαναλήψεων, αφού κατά τη διερμηνεία δεν επαναλαμβάνει ήδη ειπωμένα σημεία αλλά «κερδίζει» χρόνο για την επόμενη ενότητα προς διερμηνεία. Επίσης, σύμφωνα με τη Lederer (1994: 17-18) ο προφορικός λόγος διακρίνεται από τον εφήμερο χαρακτήρα του, ήτοι το γεγονός ότι σε κάποιο συνέδριο, οι συμμετέχοντες, από τη στιγμή της απομάκρυνσής τους από την αίθουσα, συγκρατούν μόνο τα σημεία που τους ενδιαφέρουν πραγματικά, σημεία δηλαδή ουσίας. Άλλο ένα χαρακτηριστικό του προφορικού λόγου είναι η δυναμικότητά του, το γεγονός ότι η εκφορά των μηνυμάτων από τον πομπό και η λήψη τους από τον δέκτη λαμβάνουν χώρα την ίδια στιγμή και ακολουθούν την ίδια πορεία εξέλιξης, καθώς και το στοιχείο της εμπλοκής (Μπακάκου-Ορφανού 2008: 395) του δημιουργού/ομιλητή στο ακροατήριο, στους συνομιλητές, στο ίδιο το πλαίσιο επικοινωνίας. Όπως εύστοχα παρατηρεί για τον διερμηνέα και η Ο. Κοσμίδου, Γενική Διευθύντρια Διερμηνείας και Διασκέψεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, «Once a word is out, you cannot take it back so they have to be pretty sure of what you are doing» [11]. Σύμφωνα με τη Σελλά-Μάζη (2008: 448) «η πυκνότητα της πληροφορίας συνιστά την οφθαλμοφανέστερη διαφορά μεταξύ γραπτού και προφορικού λόγου και, ως εκ τούτου, μεταξύ μετάφρασης και διερμηνείας» και συμπεραίνει στη συνέχεια της εργασίας της για τις κειμενογλωσσολογικές διαστάσεις της διερμηνείας, ότι «το διερμήνευμα διαφέρει κατά πολύ, ως προς τον τρόπο δόμησής του, από το γραπτό πρωτότυπο». Τέλος, άλλα χαρακτηριστικά του προφορικού λόγου είναι η τονικότητα, ο ρυθμός και η ύπαρξη μη λεκτικών, παραγλωσσικών στοιχείων, όπως κινήσεις των χεριών, στάση του σώματος, παύση του λόγου, έμφαση κ.λπ. στο λόγο κάθε ομιλητή [12], στοιχεία που σε 10 Για σφαιρική παρουσίαση των χαρακτηριστικών του προφορικού και γραπτού λόγου, βλ. Biber (1988) και Cornbleet & Carter (2001: 5-31, 81-84, ). 11 Interpreters: walking a tightrope <europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/ STO38575/html/Interpreters-walking-a-tightrope>, 23/02/ Padilla & Martin (1992: 198) και Lederer (1994: 18).

8 220 Γωγώ Κωστοπούλου κάθε περίπτωση ο διερμηνέας οφείλει να λαμβάνει υπόψη του για ένα καλύτερο και αρτιότερο διερμηνευτικό αποτέλεσμα [13]. Αντιθέτως, ο γραπτός λόγος, που παράγεται έξω από την αμεσότητα και τη χρονική πίεση του επικοινωνιακού γεγονότος και είναι προϊόν μοναχικής διαδικασίας (Μπακάκου-Ορφανού 2008: 394) δεν διακρίνεται για την εγγύτητά του με την έννοια της ταυτόχρονης χωρικής και χρονικής συνύπαρξης του πομπού και του δέκτη, αλλά είναι περισσότερο στατικός, αφού το γραπτό κείμενο έχει γραφτεί, σε κάθε περίπτωση, σε στιγμή προηγούμενη από τη στιγμή της μετάφρασης. Ακόμη και στα σύγχρονα μεταφραστικά περιβάλλοντα, όπου πολύ συχνά η απαίτηση για μετάφραση είναι σχεδόν συγχρονική με την παραγωγή των ίδιων των προς μετάφραση κειμένων (π.χ. περιγραφές έργων, μελέτες και πακέτα προσφοράς σε διαγωνισμούς) πάντοτε μεσολαβούν έστω και μερικές ώρες πριν από την έναρξη οιασδήποτε μεταφραστικής προσπάθειας. Αυτό, φυσικά, δεν αποτελεί πλεονέκτημα για τον μεταφραστή, διότι ακόμη και στο βαθμό που μπορεί να βρίσκεται σε επικοινωνία με το δημιουργό του προς μετάφραση κειμένου, σίγουρα δεν βρίσκεται μαζί του στον ίδιο χώρο, ώστε να μπορεί και αυτός, όπως ο διερμηνέας, να επωφεληθεί της «περιρρέουσας ατμόσφαιρας», της παρουσίας του δημιουργού, των συνομιλητών, των επικοινωνιακών συνθηκών. Αξίζει να αναφέρουμε εδώ, το γνωστό παράδειγμα της Lederer (1980: 65-67) Lumière, s il vous plaît! που εκφωνήθηκε σ' ένα συνέδριο και τις προσπάθειες κατανόησης και ερμηνείας του εν λόγω εκφωνήματος, αφού για να αποδοθεί στη ΓΣ, ο διερμηνέας / μεταφραστής χρειάζεται εξωκειμενική γνώση, να λάβει εν προκειμένω υπόψη του τις επικοινωνιακές συνθήκες, δεδομένου ότι το εκφώνημα «εκτός κειμένου / κατάστασης» σημαίνει «ανάψτε τα φώτα» και «σβήστε τα φώτα», αλλά μόνο εν καταστάσει ένα από τα δύο. Ο διερμηνέας που είναι παρών στην εκφώνηση του μηνύματος, γνωρίζει την απάντηση. Επίσης, ως γνωστόν, scripta manent [14], κάτι που μεταφράζεται για τον μεταφραστή σε αντίθεση πάλι με τον διερμηνέα ότι το μετάφρασμά του, από τη στιγμή της ολοκλήρωσής του και της παράδοσής του στον εκάστοτε ενδιαφερόμενο πελάτη, δεν αλλάζει, δεν ξεχνιέται αλλά είναι «ανοικτό» για κάθε περαιτέρω αξιολόγηση, ερμηνεία, κρίση ή/και διόρθωση. Ως προς το μήκος του προς διερμηνεία και προς μετάφραση κειμένου, ο Herbert παρατηρεί ότι η απόδοση ενός προφορικού κειμένου, ήτοι το προϊόν 13 Βλ. και Σελλά-Μάζη (2008: ). 14 Η Lederer (1994: 18) γράφει χαρακτηριστικά: "Verba volant, scripta manent. L'oral disparaît avec ses significations, mais des sens subsistent dans la mémoire de ceux auxquels s'adressait le discours. L'écrit par contre survit à ses destinataires premiers et peut s'offrir aux suivants une infinité d'interprétations".

9 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 221 της διερμηνείας, είναι συνήθως μικρότερο από το πρωτότυπο, ενώ ο Nida υποστηρίζει ότι στη μετάφραση το κείμενο στη ΓΣ τείνει τις περισσότερες φορές να είναι λίγο μεγαλύτερο από το κείμενο της ΓΠ (Padilla & Martin 1992: 200). Η εμπειρία μάς δείχνει ότι όταν μεταφράζουμε επί παραδείγματι από τα Αγγλικά προς τα Ελληνικά, το κείμενό μας είναι σχεδόν πάντοτε μεγαλύτερο από το πρωτότυπο. Για τον Kade (1968) [15] το διαφοροποιητικό στοιχείο είναι η διαθεσιμότητα του κειμένου-πηγή. Για τον μεταφραστή, το ΚΠ υπάρχει σε κάποια δεδομένη μορφή μέχρι να ολοκληρώσει τη μετάφρασή του, γεγονός που του επιτρέπει να συμβουλεύεται το πρωτότυπο κείμενο όσο συχνά χρειάζεται, να προβαίνει σε επιμέλεια και διόρθωση του ΚΣ, ακόμη και να χρησιμοποιεί τα σχετικά εργαλεία. Έτσι, το προϊόν της μεταφραστικής διαδικασίας είναι αποτέλεσμα πολλών προσπαθειών, σε διαφορετικές φάσεις από την πρώτη έως την τελική εκδοχή του κειμένου. Αντιθέτως, ο διερμηνέας έχει μόνο μία ευκαιρία για τη μία και μοναδική εκδοχή του διερμηνεύματός του, καθώς το κείμενο εκφωνείται μόνο μία φορά [16] και το τελικό ΚΣ πρέπει να παραχθεί αμέσως μετά την εκφώνηση. Φυσικά και δεν υπάρχει χρόνος για να υποστηρίξει τη διερμηνεία μέσω μεταφραστικών εργαλείων, γι' αυτό η απομνημόνευση και η γνώση λήψης σημειώσεων αποτελούν σημαντικές δεξιότητες για τους διερμηνείς, αλλά όχι για τους μεταφραστές. β. Περαιτέρω χαρακτηριστικά διερμηνέα / μεταφραστή Ο D. Robinson (2003: 22-23) διερωτάται ποιοι ακολουθούν το επάγγελμα του μεταφραστή και του διερμηνέα, θέτοντας ερωτήματα και παρουσιάζοντας γεγονότα που επί της ουσίας σκιαγραφούν το προφίλ των δύο επαγγελμάτων. Για παράδειγμα, ποιοι αποφασίζουν να γίνουν μεταφραστές και να μεταφράζουν, σε πλήρη απασχόληση, σε καθημερινή βάση επί 8-10 ώρες, χωρίς να εξαντλούνται. Ποιες δεξιότητες πρέπει να διαθέτουν για να μπορούν να γίνο- 15 Schäffner (2004: 1-2). 16 Ακόμη και στην περίπτωση της διερμηνείας συνεδρίων που ορισμένοι ομιλητές δίνουν τα κείμενά τους στους διερμηνείς από πριν, η πραγματική τελική εκφώνηση είναι η προφορική εκδοχή ή ανάγνωση της ομιλίας, που συχνά ενδέχεται να διαφέρει σε σημεία από την προετοιμασμένη εκδοχή της γραπτής ομιλίας. Μάλιστα στην περίπτωση της διερμηνείας σε επιστημονικά συνέδρια, υπάρχει ένα επιπλέον χαρακτηριστικό της προς διερμηνεία ανακοίνωσης, το γεγονός ότι γράφτηκε για να εκφωνηθεί (written-to be-spoken), κάτι που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο το έργο του διερμηνέα, γιατί και η ανάγνωση ενός κειμένου πραγματοποιείται με γρηγορότερο ρυθμό απ' ό,τι η αυθόρμητη ομιλία και τα επιστημονικά κείμενα είναι επιμελώς γραμμένα, επεξεργασμένα και με μεγάλη ορολογική ένταση. Βλ. Σελλά-Μάζη (2008: 449) και Κουτσιβίτης (1994: 281, 292).

10 222 Γωγώ Κωστοπούλου νται γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, ποιητές κ.ά., έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα και πάντοτε μπροστά στην οθόνη του Η/Υ τους. Αναρωτιέται, επίσης, μεταξύ άλλων, εάν είναι ταλαντούχοι ηθοποιοί που με μεγάλη άνεση αλλάζουν ρόλους σχεδόν σε καθημερινή βάση. Τους χαρακτηρίζει ως αδηφάγους και παμφάγους αναγνώστες, που καταπιάνονται ταυτοχρόνως με τέσσερα βιβλία, σε διάφορες γλώσσες, σε διαφορετικά αντικείμενα από λογοτεχνία μέχρι τεχνικά κείμενα. Είναι άτομα που αναζητούν πραγματικές εμπειρίες μέσα από ταξίδια, που ζουν συχνά στο εξωτερικό για μεγάλα διαστήματα, που εμβαθύνουν στην κουλτούρα των άλλων λαών και, κυρίως, δίνουν προσοχή σε λεπτομέρειες όπως τον τρόπο που χρησιμοποιούν οι γύρω τους τη γλώσσα, όπως για παράδειγμα ο υδραυλικός, ο δάσκαλος, ο γιατρός, ο μπάρμαν, ο υπάλληλος, φίλοι από άλλες περιοχές ή κοινωνικές τάξεις κ.λπ. Τόσο ο μεταφραστής όσο και ο διερμηνέας πρέπει να έχουν άριστη γνώση της ΓΠ και της ΓΣ, καθώς και των πολιτισμών τους. Η διαφορά τους έγκειται στο γεγονός ότι ο διερμηνέας πρέπει να είναι ιδιαιτέρως εξασκημένος στην πρόσληψη / κατανόηση του μηνύματος (écoute du sens), διότι όπως υποστηρίζουν και οι Seleskovitch και Lederer [17] η άμεση πρόσληψη του νοήματος (la saisie immédiate du sens) δεν γίνεται αρχικά στο επίπεδο της γλώσσας, αλλά σε εκείνο του λόγου (discours), κάτι που σημαίνει ότι ο διερμηνέας δεν πρέπει να προσκολληθεί σε μία μόνο λέξη, αλλά να συλλάβει το βαθύτερο νόημα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε "αυθόρμητη" εύρεση τελικά της εν λόγω λέξης. Επίσης, η ύπαρξη διαλέκτων στο λόγο ενός ομιλητή, η παρουσία ομιλητών που χρησιμοποιούν ως γλώσσα εργασίας γλώσσα άλλη από τη μητρική τους καθώς και η πίεση χρόνου, δεδομένου ότι τη στιγμή της διερμηνείας δεν παρέχεται στο διερμηνέα καμία βοήθεια, είναι σημαντικοί λόγοι για τους οποίους ο διερμηνέας πρέπει να έχει εξασκηθεί στην πρόσληψη του νοήματος και την εν γένει κατανόηση του μηνύματος [18]. Και οι δύο οφείλουν, ως σωστοί επαγγελματίες, να είναι καταρτισμένοι στις Μεταφραστικές Σπουδές και, οπωσδήποτε, με γενικές εγκυκλοπαιδικές γνώσεις. Πρέπει να έχουν άριστη γνώση και ανεπτυγμένη γλωσσική ικανότητα στις γλώσσες εργασίας τους [19], να γνωρίζουν τον εκάστοτε θεματικό τομέα του προς μετάφραση / διερμηνεία κειμένου, να προετοιμάζονται πριν από 17 Seleskovitch & Lederer (1984), Lederer (1994: 25). 18 Σύμφωνα με τον B. Harris (1981: 197), ο διερμηνέας, πέραν από το γεγονός ότι πρέπει να μιλάει σωστά τις γλώσσες των ομιλητών ενός συνεδρίου για παράδειγμα, πρέπει επίσης να μαθαίνει να ακούει και να καταλαβαίνει τα μηνύματα των ομιλητών όπως αυτά εκφέρονται κάθε φορά, είτε επειδή οι ομιλητές κάνουν ανακοινώσεις σε γλώσσες διαφορετικές της μητρικής τους είτε δεν προφέρουν σωστά κάποιες λέξεις λόγω νευρικότητας. 19 Ήδη από το 1540 ο Dolet στο La manière de bien traduire d'une langue en autre καθιέρωσε πέντε αρχές για το πώς να μεταφράζει καλά ο μεταφραστής (Γούτσος: 2001: 18).

11 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 223 κάθε εγχείρημά τους, δίδοντας πάντοτε έμφαση στον τύπο και το είδος του προς μετάφραση / διερμηνεία κειμένου (ο μεταφραστής μέσω της βιβλιογραφικής τεκμηρίωσης προτού ξεκινήσει τη μετάφραση και ο διερμηνέας με απομνημόνευση ορολογίας, παγιωμένων εκφράσεων, σύνταξη γλωσσαρίων, κ.λπ., π.χ. στη διερμηνεία συνεδρίων). Καθίσταται εμφανές ότι σημαντικό μέρος της επιτυχίας και των δύο είναι η μεθοδολογία και η καλή οργάνωση, η σωστή χρήση των βοηθημάτων και, φυσικά και πάνω απ' όλα, η εξάσκηση και η εμπειρία. Ο μεταφραστής πρέπει, επίσης, να λειτουργεί ως άριστος κειμενογράφος αλλά και διορθωτής/επιμελητής κειμένων, να είναι μεθοδικός και λεπτολόγος στην εργασία του και φυσικά να είναι καταρτισμένος σε νέες τεχνολογίες υποβοήθησης της μεταφραστικής πράξης (μεταφραστικές μνήμες, ορολογικοί πόροι, μεταφραστικές εφαρμογές) [20]. Ο διερμηνέας, από την άλλη πλευρά, για να είναι αποδεκτός και συνεπής στην εργασία του, πρέπει, πέραν των ανωτέρω, να είναι συνεχώς σε εγρήγορση στη διάρκεια της διερμηνείας, προκειμένου να προσέχει τον ομιλητή (λεκτικά και μη λεκτικά στοιχεία) αλλά ταυτόχρονα και το ακροατήριο, να διαθέτει «ισχυρή» μνήμη, να είναι ετοιμόλογος, ήρεμος, με επιμελημένη εμφάνιση (περίπτωση διαδοχικής, επάλληλης, ψιθυριστής), καλή άρθρωση και καθαρή φωνή, ώστε να γίνεται κατανοητός, και ει δυνατόν και «ελκυστική» θα λέγαμε φωνή με τονικότητα και πάντοτε με το απαιτούμενο κατά την περίσταση ύφος [21]. Ως προς το ζήτημα της πίεσης και του άγχους, κρίνουμε ότι οι ομοιότητες ή οι διαφορές έχουν ποσοτικό και ποιοτικό χαρακτήρα, ανάλογα με την περίπτωση. Εάν ο μεταφραστής δεν έχει έντονη χρονική πίεση στην παράδοση μιας μετάφρασης, τότε πράγματι δεν συντρέχουν λόγοι ψυχολογικής πίεσης και άγχους, αφού ο μεταφραστής μπορεί με ωριμότητα και οργάνωση να αντεπεξέλθει στο σύνθετο έργο του. Όμως, υπάρχουν καθημερινά περιπτώσεις, στις οποίες οι προθεσμίες παράδοσης των μεταφράσεων φαντάζουν μη εφικτές και τότε το άγχος και η ψυχολογική πίεση για τον μεταφραστή είναι μεγάλη, δεδομένου ότι πρέπει να μεταφράζει για ώρες και η μετάφρασή του, ως γραπτό κείμενο, πρέπει πάντα και ασχέτως ποσότητας να πληροί τα κριτήρια αποδεκτότητας, χωρίς καμία έκπτωση στην ποιότητα. Φυσικά, η πίεση, χρονική και ψυχολογική, υπάρχει ή δύναται να εμφανιστεί σχεδόν σε κάθε διερμηνευτική προσπάθεια, είτε λόγω του κύρους κάποιου γεγονότος (π.χ. συναντήσεις κορυφής, επιστημονικά συνέδρια κ.ο.κ.), είτε λόγω της βαρύτητας των προς διερμηνεία πληροφοριών (κάτι που μεταφράζεται σε τεράστια ευθύνη), όπως συμβαί- 20 Βλ. Saridakis 2000 στο Σαριδάκης 2010: Βλ. και Κουτσιβίτης (1994: ), Jones (1998: 71-72).

12 224 Γωγώ Κωστοπούλου νει στη διερμηνεία σε δικαστήριο ή σε ανάκριση ενώπιον αστυνομικών αρχών [22]. Τέλος, σημαντικά στοιχεία που αναδεικνύουν τους μεταφραστές και τους διερμηνείς στον κλάδο τους είναι όπως συμβαίνει σε κάθε επαγγελματικό κλάδο η εμπιστοσύνη που εμπνέουν στον πελάτη, η εχεμύθεια ως προς τις πληροφορίες των προς μετάφραση/διερμηνεία κειμένων και ο σεβασμός στους κανόνες της ηθικής του επαγγέλματος [23]. 3. Είδη μετάφρασης Από τον Κικέρωνα και τον Οράτιο που υιοθετούν τη διάκριση ανάμεσα στην κατά λέξη μετάφραση και τη νοηματική (κατά σχήμα του λόγου) μετάφραση, στην παραλλαγή της διάκρισης αυτής σε ελεύθερη και πιστή μετάφραση, από τη μετάφραση της Βίβλου από τον Άγιο Ιερώνυμο και τον συμβιβασμό μεταξύ ελεύθερης και κατά λέξη μετάφρασης μέχρι τη διάκριση του σύγχρονου μεταφραστή της Βίβλου, E. Nida, μεταξύ δυναμικής ισοδυναμίας και μορφικής αντιστοιχίας, στην αντίθεση ανάμεσα στο πνεύμα και το γράμμα του πρωτοτύπου, στη διάκριση ανάμεσα στην πολιτογραφημένη ή εθνοστραφή μετάφραση και διεθνοποιημένη ή μη εθνοστραφή μετάφραση [24], σε πιο σύγχρονες διακρίσεις μεταξύ άμεσης και έμμεσης μετάφρασης (Vinay & Darbelnet) ανοικτής και κλειστής μετάφρασης (Ηouse) ή επικοινωνιακής και σημασιολογικής μετάφρασης (Newmark), οι κατηγοριοποιήσεις αυτές συνοψίζουν τις βασικές τάσεις της δυτικής μεταφραστικής παράδοσης και αφορούν κυρίως τους τρόπους προσέγγισης του εκάστοτε κειμένου ή είδους και τύπου κειμένου και συνέβαλαν στη διαμόρφωση μεταφραστικών θεωριών. Οφείλουμε, εδώ, να αναφέρουμε και την ξεχωριστή και δεσπόζουσας σημασίας και με γλωσσολογικά κριτήρια, διάκριση του R. Jakobson σε ενδογλωσσική, διαγλωσσική και διασημειωτική μετάφραση. Στην εργασία μας αυτή δεν θα ασχοληθούμε, ωστόσο, με τέτοιου τύπου κατηγοριοποιήσεις, αλλά με τα είδη μετάφρασης που αφορούν την αγορά εργασίας και την κατάρτιση των μεταφραστών (κυρίως σε θέματα προγράμματος σπουδών) και υποστηρίζουν τον τίτλο και σκοπό της 22 Αναφορικά με τις ομοιότητες και διαφορές μεταξύ μεταφραστή και διερμηνέα, καθώς και τις αναγκαίες δεξιότητες τους, βλ. ενδεικτικώς και Giles (2009), Roberts et al. (2000), Kornakov (2000). Επίσης, αναφορικά με την κατηγοριοποίηση των ειδών γνώσεων που απαιτούνται για τους μεταφραστές βλ. και Risku et al. (2010: 88-91), και Κωστοπούλου (2008: 6-8). Για μια παρουσίαση της έννοιας της μεταφραστικής δεινότητας, βλ. Πολίτης (2011: ). 23 Βλ. Robinson (2003: 24) και για θέματα ηθικής του επαγγέλματος και σε σχέση με την εκπαίδευση των μεταφραστών και διερμηνέων Baker & Maier (2011: 1-14). 24 Γούτσος (2001: 17-27) και Μπατσαλιά και Σελλά (2010: 34-37).

13 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 225 εργασίας μας, να αναδείξουμε δηλ. τη διεπαφή μεταξύ μετάφρασης και διερμηνείας και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Ως προς την κατάρτιση και τον επαγγελματικό προσανατολισμό, η κυρίαρχη διάκριση είναι μεταξύ γενικής και ειδικής μετάφρασης, ενώ, επίσης, υπάρχουν και η οπτικοακουστική μετάφραση και η τοπική προσαρμογή (localisation) [25]. Στη βιβλιογραφία απαντάται και η διάκριση επαγγελματική και μη επαγγελματική μετάφραση, με το πρώτο είδος να αφορά κυρίως την αμειβόμενη μεταφραστική εργασία που υπόκειται σε ορισμένους επαγγελματικούς κανόνες και το δεύτερο είδος τη μετάφραση που πραγματοποιείται είτε ως χόμπι, είτε ως μέρος μιας άλλης εργασίας/αρμοδιότητας και δεν αμείβεται ad hoc (π.χ. γραμματέας που μεταφράζει και επιστολές, συγγραφέας που μεταφράζει αποσπάσματα για δική του ενημέρωση κ.ο.κ.) (Schjoldager 2008: 28-29). Επίσης, η επαγγελματική μετάφραση (traduction professionnelle) ή -κατά Ladmiral (2007: 53) κατά κυριολεξία ή μεταφραστική μετάφραση- αντιδιαστέλλεται και στην παιδαγωγική ή σχολική μετάφραση (traduction scolaire, pédagogique, didactique) που χρησιμοποιείται ως μέσο εξάσκησης στην ξένη γλώσσα (Delisle et al. (88-89, 85) [26]. 25 Επίσης, ένα ακόμη είδος είναι η λεγόμενη από κειμένου μετάφραση (on sight, à vue), η οποία στην ουσία αφορά την προφορική απόδοση ενός γραπτού κειμένου παρουσία ακροατών, άρα εντάσσεται καλύτερα στα είδη διερμηνείας που θα εξετάσουμε παρακάτω. Επίσης, δύο σύγχρονα και συνεχώς εξελισσόμενα είδη μετάφρασης είναι η υποβοηθούμενη από Η/Υ μετάφραση (CAT) και η Μηχανική Μετάφραση (ΜΤ), με τις οποίες δεν θα ασχοληθούμε στο παρόν γιατί αφορούν διαφορετικές πτυχές του μεταφραστικού φαινομένου. Για μια εισαγωγή στα δύο αυτά είδη, βλ. ενδεικτικώς Sager (1994) και Hutchins & Somers (1992) αντιστοίχως. Ωστόσο, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η γνώση μεταφραστικών εργαλείων υποβοήθησης, όπως είναι κατ' εξοχήν οι μεταφραστικές μνήμες (ενδ. Trados, DejaVu, κ.ά.) αποτελούν πλέον στα σύγχρονα μεταφραστικά περιβάλλοντα απαραίτητη δεξιότητα του μεταφραστή. 26 Η παιδαγωγική μετάφραση αποτελεί μέθοδο διευκόλυνσης στην εκμάθηση ξένων γλωσσών και δεν πρέπει να συγχέεται με την παιδαγωγική της μετάφρασης (δηλαδή τη διδακτική της μετάφρασης), που στοχεύει στην παραγωγή ενός (μεταφραστικού) επιτελέσματος (Delisle 1984: 13, 16 και Μπατσαλιά και Σελλά (2010: 64). Η παιδαγωγική μετάφραση αποτελεί μόνον δοκιμή του επιτελέσματος αυτού. Στο πλαίσιο της παιδαγωγικής/σχολικής μετάφρασης γίνεται και περαιτέρω διάκριση σε ευθεία μετάφραση (version) και αντίστροφη μετάφραση (thème) ως ασκήσεις παιδαγωγικής φύσης στη συνολική στρατηγική της διδασκαλίας των γλωσσών (Ladmiral 2007: 28-29, βλ. και 52-59) και Μπατσαλιά (2010: ). Για την παιδαγωγική της μετάφρασης και τη συμβολή της στη διδακτική των γλωσσών βλ. επίσης Σελλά (2010: ).

14 226 Γωγώ Κωστοπούλου Γενική μετάφραση Ειδική Μετάφραση Γενική μετάφραση Ο όρος γενική μετάφραση απαντάται, κατά κύριο λόγο, στην εκπαίδευση των μεταφραστών στα προγράμματα σπουδών και αφορά τα πρώτα εργαστηριακά μαθήματα μετάφρασης, που έχουν ως πρωταρχικό στόχο τη μύηση και την εξοικείωση των εκπαιδευόμενων μεταφραστών, κυρίως, με το σκοπό του μεταφραστικού εγχειρήματος, με τις βασικές αρχές της διαδικασίας και όχι τόσο με ειδικά θέματα θεωρίας και πράξης της μετάφρασης. Κατά τον Delisle (1984: 25), η έννοια της γενικής μετάφρασης στο πρόγραμμα σπουδών αποσκοπεί κυρίως στην εξοικείωση των εκπαιδευόμενων μεταφραστών με θέματα χειρισμού του λόγου και σύνταξης κειμένων στη ΓΣ, βάσει των ΚΠ. Για τον λόγο αυτό, στο πλαίσιο της γενικής μετάφρασης εξετάζονται, σε πρώτο στάδιο, κείμενα γραμμένα απλά, χωρίς ιδιαίτερες υφολογικές δυσκολίες ή απαιτήσεις στη θεματική τους ή από πλευράς ορολογίας και τεκμηρίωσης. Κατά την έννοια αυτή, τα γενικά πραγματολογικά κείμενα, όπως επί παραδείγματι άρθρα εφημερίδων, περιοδικών και του διαδικτύου, αποσπάσματα βιβλίων γενικού περιεχομένου κ.ά., ενδείκνυνται για την πρώτη επαφή των φοιτητών με το μεταφραστικό εγχείρημα [27]. Από την εμπειρία μας στην αγορά εργασίας, η μετάφραση διαφημιστικών κειμένων, εντύπων εμπορικής προώθησης προϊόντων, παρουσιάσεων εταιρειών, προϊόντων, ερευνών (μέσω διαφανειών σε λογισμικό παρουσιάσεων, π.χ. Powerpoint, Impress), αρθρογραφίας από το γενικό ημερήσιο και περιοδικό Τύπο θεωρούνται από τους πελάτες ως γενική μετάφραση. Ειδική μετάφραση Ο όρος ειδική μετάφραση αφορά τη λογοτεχνική, νομική, πολιτική, οικονομική, τεχνική και επιστημονική μετάφραση, ή πιο σωστά τη μετάφραση λογοτεχνικών κειμένων ή τη μετάφραση κειμένων νομικού, τεχνικού, πολιτικού, ή οικονομικού περιεχομένου ή τη μετάφραση ειδικών/εξειδικευμένων πραγματολογικών κειμένων [28]. Πολλές φορές, με τον όρο ειδική μετάφραση (specialised translation) χαρακτηρίζεται η μη λογοτεχνική μετάφραση γενικά. Λογοτεχνική μετάφραση Στη βιβλιογραφία απαντώνται πολλές διακρίσεις αναφορικά με την τυπολογία των κειμένων και την ορολογία της λεγόμενης ειδικής μετάφρασης [29], 27 Tatilon (1986: 37). 28 Δανειζόμαστε τον όρο πραγματολογικά κείμενα (textes pragmatiques) από τον J. Delisle (1984:15). Βλ. και Μπατσαλιά & Σελλά (2010: 69, 77) και Κωστοπούλου (1999: 11-25). 29 Ενδεικτικά Sager (1994: , ), Trosborg (1988). Βλ. επίσης Floros (2005).

15 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 227 ωστόσο οι διάφορες αντιθέσεις ή επιχειρηματολογίες αφορούν τη μετάφραση των μη λογοτεχνικών κειμένων, αφού ο χαρακτηρισμός λογοτεχνική μετάφραση είναι σαφής και περιγραφικός και για τον μη ειδικό. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι ουσιαστικά μέχρι και το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, οι θεωρίες για τη μετάφραση και οι γλωσσολογικές και υφολογικές προσεγγίσεις αφορούσαν τα λογοτεχνικά κείμενα και την κριτική της λογοτεχνίας. Η μετάφραση λογοτεχνικών κειμένων περιλαμβάνει διάφορα λογοτεχνικά είδη, όπως κλασικά αρχαία κείμενα, λογοτεχνικά κείμενα προηγούμενων αιώνων, σύγχρονη και νεότερη λογοτεχνία, μυθιστορήματα, αστυνομική λογοτεχνία, παιδική λογοτεχνία, ποίηση, θεατρικά έργα (μετάφραση και διασκευή) [30], σάτιρα, τη μετάφραση ιερών κειμένων (π.χ. Βίβλος), συχνά δε και κείμενα βιογραφικού χαρακτήρα και γενικότερα κείμενα ιδιαίτερης καλλιτεχνικής και αισθητικής αξίας με έντονη την εκφραστική λειτουργία και την εμφάνιση υφολογικών, κατά Tatilon, επινοήσεων [31]. Από επαγγελματικής πλευράς, η μετάφραση τέτοιων κειμένων πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδοτικών οίκων και αποτελεί την κατ' εξοχήν ευκαιρία για τους μεταφραστές να υπογράψουν το έργο τους και να βραβευτούν και γι' αυτό μέσα από διάφορα βραβεία λογοτεχνίας και μετάφρασης, ενώ δεν θεωρείται επαγγελματικά από την πλευρά του μεταφραστή ως η καλώς αμειβόμενη μεταφραστική εργασία. Ο Venuti (1992, 1998) [32] παρουσιάζοντας τον μεταφραστή λογοτεχνικών κειμένων, αναφέρει ότι ο μεταφραστής υπογράφει συμβόλαια με συχνά μικρή αμοιβή, την απόφαση της μετάφρασης του κάθε έργου δεν την έχει ο ίδιος αλλά ο εκδότης, ο οποίος και ασκεί κάποια μορφή καταπίεσης, λόγω της γενικότερης αδυναμίας του ρόλου του μεταφραστή στην εκδοτική βιομηχανία. Επίσης, θα πρέπει να τονίσουμε 30 Βλ. και Snell-Hornby (1995: 32). Η μετάφραση του θεατρικού έργου είναι μια διαφορετική διαδικασία από την τυπική μετάφραση του γραπτού λόγου, διότι επί της ουσίας πρόκειται για μετάφραση προφορικού λόγου/διαλόγων. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σχεδόν πάντοτε όταν παρακολουθούμε ένα θεατρικό έργο ή όπερα και διαβάζουμε για τους συντελεστές, βλέπουμε ότι για την απόδοση του έργου στη ΓΣ γίνεται πάντα αναφορά σε μετάφραση ή προσαρμογή και διασκευή, συχνά και από τον ίδιο τον σκηνοθέτη της θεατρικής παράστασης. (Αυτό οφείλεται στην ίδια τη φύση και τη μορφή του θεατρικού έργου, ως κειμενικού είδους, βλ. Αννίνου (2006: ). Επιπροσθέτως, σήμερα πολλά έργα όπερας ή οπερέτας παρουσιάζονται στο κοινό στην αρχική τους γλώσσα, ενώ για την κατανόηση προβάλλονται ψηλά στη σκηνή υπέρτιτλοι μέσα από προβολέα. Για τη μετάφραση ταινιών και τηλεοπτικών προγραμμάτων, αναφερόμαστε παρακάτω στην ενότητα οπτικοακουστική μετάφραση, που ασχολείται κατ' εξοχήν με αυτό το είδος. 31 Βλ. και Reiss (1977/1989: ) και Reiss (2009: ). 32 Munday (2002: ).

16 228 Γωγώ Κωστοπούλου εδώ ότι σημαντικό ρόλο στο τελικό προϊόν, στην έκδοση ενός μεταφρασμένου λογοτεχνικού έργου, έχει και ο εκάστοτε επιμελητής [33]. Μη λογοτεχνική μετάφραση (ή ειδική μετάφραση) Ο Delisle (1984: 15, 22-34) προσδιορίζει την ειδική μετάφραση ουσιαστικά ως τη μετάφραση των πραγματολογικών κειμένων, ήτοι κειμένων που διοχετεύουν πληροφορίες «χρήσιμες» και πρακτικής φύσεως, των οποίων η αισθητική πλευρά είναι δευτερεύουσας σημασίας σε αντίθεση με τα λογοτεχνικά κείμενα ενώ η δυσκολία τους έγκειται, κυρίως, στις θεματικές γνώσεις που απαιτούνται για την κατανόηση και μετάφρασή τους. Τα κείμενα σε αυτό το είδος αναφέρονται σε ειδικούς τομείς γνώσης, πολλές φορές δεν φέρουν την ταυτότητα του συντάκτη τους, ενώ παράγονται συνήθως για συγκεκριμένο αναγνωστικό κοινό, με βάση συγκεκριμένες συμβάσεις γραφής [34]. Ο Tatilon (1986: 35-39), ως προς αυτό το είδος, κάνει αναφορά σε μετάφραση κειμένων που ανήκουν σε διάφορους επιστημονικούς τομείς και απαιτούν γενικές εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, γνώσεις τεχνικής φύσεως (connaissances techniques), καθώς και μεθοδολογία για την αντιμετώπιση της τεκμηρίωσης και της ορολογίας. Επίσης, υποστηρίζει (1986: 9, 15-16) ότι ανάλογα με τον τύπο και το είδος του κειμένου απαιτείται και μία στρατηγική για την αντιμετώπισή του. Ειδικότερα, στα κείμενα που διδάσκονται στο πλαίσιο της τεχνικής μετάφρασης, όπως νομικά, επιστημονικά, τεχνικά κείμενα, το στοιχείο που ενδιαφέρει περισσότερο είναι η πραγματολογική πληροφορία (information pragmatique) και, κατά συνέπεια η έρευνα για τη μετάφραση των κειμένων αυτών εστιάζεται στην τεχνική τεκμηρίωση (documentation technique) και στη μεταγλωσσική τεκμηρίωση (documentation métalinguistique) (Tatilon 1986: 37-39). Ο Newmark (1988: 151) κάνει αναφορά σε ειδική μετάφραση, την οποία και διαχωρίζει περαιτέρω σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία της ειδικής μετάφρασης περιλαμβάνει κείμενα που ανήκουν στο χώρο της τεχνολογίας, και κείμενα όπως εγχειρίδια και οδηγίες χρήσης, στα οποία οι ειδικοί όροι καλύπτουν, ως επί το πλείστον, ποσοστό 5-10%. Τα κείμενα αυτά τα θεωρεί κατά κάποιον τρόπο «καθολικά», με την έννοια ότι τα στοιχεία τους, οι ιδέες και το περιεχόμενό τους, εν γένει, δεν εξαρτώνται από την εκάστοτε πραγματικότητα μιας γλώσσας ή χώρας. Το δεύτερο είδος της ειδικής μετάφρασης περιλαμβάνει κείμενα πολιτικά, εμπορικά, οικονομικά και νομικά. 33 Περισσότερα για τη λογοτεχνική μετάφραση, βλ. ενδ. Schjoldager (2008: ) και Landers (2001) και τις Εμπειρίες μετάφρασης του Eco (2003). 34 Βλ. και Delisle et al. (1999: ).

17 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 229 Σύμφωνα με τη Durieux (1986: 15-16, 23-24), η οποία προτιμά τον όρο τεχνική μετάφραση, πρόκειται για τη μετάφραση κειμένων τεχνικού, τεχνολογικού και επιστημονικού περιεχομένου. Η έννοια του «τεχνικού περιεχομένου» δεν αναφέρεται μόνον σε κείμενα αμιγώς τεχνικά, όπως οδηγίες χρήσης, αλλά και σε κείμενα επιστημονικού (ιατρικής, βιολογίας, αρχιτεκτονικής, κ.λπ.), καθώς και χρηματοοικονομικού περιεχομένου. Οι Hervey και Higgins (1992: ) αναφέρουν ότι με τον όρο τεχνική μετάφραση (technical translation) εννοούμε τη μετάφραση εμπειρικών περιγραφικών κειμένων που ανήκουν στον χώρο των επιστημών και της τεχνολογίας. Σύμφωνα με τους Sue-Ellen και Leland Wright (1993: 1-3), η τεχνική μετάφραση περιλαμβάνει τη μετάφραση κειμένων που περιέχουν ειδικές γλώσσες, ως εκ τούτου, ο όρος τεχνική μετάφραση δεν αναφέρεται μόνον σε κείμενα, επί παραδείγματι, μηχανικής ή ιατρικής, αλλά και άλλων επιστημονικών κλάδων, όπως είναι η οικονομία, το δίκαιο, η ψυχολογία, κ.ο.κ. [35] Τέλος, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι από επαγγελματικής πλευράς η μετάφραση τέτοιων κειμένων διεκπεραιώνεται τόσο μέσω μεταφραστικών γραφείων και εταιρειών, από εσωτερικούς (in-house) μεταφραστές και από εξωτερικούς συνεργάτες, ελεύθερους επαγγελματίες (freelancers), όσο και μέσω της εκδοτικής βιομηχανίας, στην περίπτωση της μετάφρασης επιστημονικών συγγραμμάτων. Στη δεύτερη περίπτωση, οι μεταφράσεις κυκλοφορούν, κατά κύριο λόγο, στο πλαίσιο ειδικών επιστημονικών σειρών ανά θεματικό/ερευνητικό τομέα, των οποίων την επιμέλεια έχουν καθηγητές πανεπιστημίων, ειδικοί επιστήμονες και ερευνητές. Οπτικοακουστική μετάφραση Ο όρος οπτικοακουστική μετάφραση (audiovisual translation), ή αλλιώς μετάφραση πολυμέσων, είναι κατά την Chiaro (2009: 141) ο υπερωνυμικός όρος για τα πεδία της multimedia, screen, multimodal translation. Το είδος αυτό μετάφρασης θα μπορούσαμε να πούμε ότι βρίσκεται ανάμεσα στη μετάφραση και τη διερμηνεία, υπό την έννοια ότι αφορά γραπτά και προφορικά κείμενα και την απόδοση τους σε γραπτή ή προφορική μορφή. Επιπροσθέτως, στην περίπτωση της οπτικοακουστικής μετάφρασης, τα προς απόδοση κείμενα έχουν σύνθετη μορφή και περιλαμβάνουν πολλά περισσότερα στοιχεία από τη γλώσσα, όπως είναι η εικόνα, τα σύμβολα, οι χειρονομίες των ηθοποιών/προσώπων, η μουσική υπόκρουση/επένδυση και γενικότερα ο ήχος. Οι βασικές 35 Για ζητήματα νομικής μετάφρασης, βλ. ενδ. Cao (2007), τεχνικής μετάφρασης, βλ. ενδ. Scarpa (2010) και μετάφρασης πολιτικού λόγου, βλ. ενδ. Schäffner & Bassnett (2010).

18 230 Γωγώ Κωστοπούλου διακρίσεις/πρακτικές στο είδος αυτό είναι ο υποτιτλισμός, η μεταγλώττιση και η μετάφραση με αφήγηση επί της εικόνας. Ο υποτιτλισμός (subtitling) αφορά τη γραπτή απόδοση ενός ΚΠ του οποίου η αρχική μορφή είναι το γραπτό σενάριο, αλλά επί της ουσίας το προφορικό κείμενο με τα διαλογικά μέρη. Η απόδοση αυτή στη ΓΣ εμφανίζεται, συνήθως, στο κάτω μέρος της οθόνης ταυτόχρονα με τη σχετική εικόνα/λήψη και τον διάλογο, παραδοσιακά σε δύο γραμμές το πολύ, περίπου 35 χαρακτήρων η καθεμία, και βασίζεται στον λεγόμενο «κανόνα των 6 δευτερολέπτων» (Díaz Cintas & Remael) [36] για να μπορεί ο θεατής να διαβάσει με άνεση το περιεχόμενο. Η απόδοση των υποτίτλων γίνεται με ειδικό λογισμικό υποτιτλισμού από μεταφραστές ή τεχνικούς. Οι υπότιτλοι διακρίνονται σε κλειστούς, όταν είναι ενσωματωμένοι στην ταινία και σε ανοικτούς, όταν προσφέρεται η δυνατότητα στον χρήστη/τηλεθεατή να τους ενεργοποιήσει ή όχι [37]. Ο υποτιτλισμός διακρίνεται περαιτέρω σε ενδογλωσσικό και διαγλωσσικό υποτιτλισμό. Ο διαγλωσσικός υποτιτλισμός είναι η περίπτωση που αναφέραμε, όταν η απόδοση του κειμένου γίνεται σε μία ΓΣ για μια ταινία ή ντοκιμαντέρ στον κινηματογράφο, την τηλεόραση ή σε DVD. Ο ενδογλωσσικός υποτιτλισμός, όπου ο υπότιτλος είναι στην ίδια γλώσσα με τη γλώσσα της ταινίας, εξυπηρετεί τα άτομα με προβλήματα ακοής. Στο μενού των υποτίτλων των DVD χαρακτηρίζεται ως for the hearing impaired ή for the deaf and the hard-ofhearing και οι υπότιτλοι περιλαμβάνουν και επιπλέον στοιχεία σημαντικά για την πλοκή του έργου, δηλ. πληροφορίες ότι ακούγονται μουσική ή φωνές, ακόμη και μερικά στοιχεία που στην ουσία θυμίζουν οδηγίες του σκηνοθέτη για το σενάριο. Η μεταγλώττιση ή ντουμπλάρισμα (dubbing) αφορά το ακουστικό σκέλος μιας ταινίας, οπότε και μιλάμε για προφορική απόδοση στη ΓΣ του σεναρίου/διαλόγων του ΚΠ. Οι φωνές των πρωταγωνιστών της πρωτότυπης ταινίας καλύπτονται πλήρως από τις φωνές των συντελεστών της ταινίας στη ΓΣ, ενώ γίνεται προσπάθεια συγχρονισμού και της κίνησης των χειλιών του αρχικού διαλόγου. Στην Ελλάδα η κοινή πρακτική για τις ταινίες στον κινηματογράφο και την τηλεόραση είναι ο υποτιτλισμός, ενώ η μεταγλώττιση προτι- 36 Días Cintas (2010: 345). 37 Σήμερα ολοένα και συχνότερα, ο κανόνας των 6 δευτερολέπτων δεν τηρείται, τουλάχιστον στον υποτιτλισμό στο Διαδίκτυο, ενώ ο αριθμός των χαρακτήρων δεν αποτελεί πλέον ιδιαίτερο περιορισμό, λόγω της εξέλιξης των προγραμμάτων υποτιτλισμού, αλλά, καθώς φαίνεται, και της ταχύτερης ανάγνωσης και πρόσληψης των υποτίτλων από τους θεατές, οι οποίοι ζουν καθημερινά διαβάζοντας πολύ γρήγορα μηνύματα στις οθόνες των Η/Υ, στις συζητήσεις (chat) στο διαδίκτυο, στις τηλεοράσεις μέσω DVD, στα κινητά τους τηλέφωνα, στα δελτία ειδήσεων, κ.ά. Díaz Cintas (2010: ). Βλ. και O'Hagan & Ashworth (2002).

19 Μεταφραστής ή διερμηνέας; Διευκρινίσεις, ομοιότητες και διαφορές 231 μάται στις παιδικές ταινίες, και συχνά σε ντοκιμαντέρ ή σειρές στην τηλεόραση. Στην Ελλάδα, καθώς και στη Μ. Βρετανία, την Πορτογαλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και τις σκανδιναβικές χώρες η προβολή ταινιών και προγραμμάτων γίνεται, κατά κύριο λόγο, με υποτιτλισμό, ενώ οι χώρες της κεντρικής και νότιας Ευρώπης, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία (γνωστές ως FIGS από τα αρχικά τους στην Αγγλική γλώσσα) χρησιμοποιούν, ως επί το πλείστον, τη μεταγλώττιση για την προβολή ταινιών και προγραμμάτων (Chiaro 2009: 143). Ο υποτιτλισμός και η μεταγλώττιση έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, ανάλογα με την οπτική πλευρά (όπως γλωσσική πολιτική, κοινωνιογλωσσικοί παράγοντες). Ωστόσο, από πλευράς κόστους, ο υποτιτλισμός είναι η πλέον οικονομική λύση. Τέλος, μια άλλη μορφή απόδοσης ξενόγλωσσου κειμένου στο πλαίσιο της οπτικοακουστικής μετάφρασης, είναι και η μετάφραση με αφήγηση επί της εικόνας (voice-over translation), που χρησιμοποιείται κυρίως σε ντοκιμαντέρ, σε συνεντεύξεις ή στις ειδήσεις, όπου ακούγεται αμυδρά στο υπόβαθρο η πρωτότυπη γλώσσα της προβολής και κυριαρχεί ηχητικά η προφορική μετάφραση στη γλώσσα του τηλεοπτικού κοινού (ΓΣ). Με τον τρόπο αυτό, προσφέρεται η εντύπωση και η διασφάλιση στους τηλεθεατές ότι παρακολουθούν στη γλώσσα τους ακριβώς αυτά που λέει κάποιος στη γλώσσα του πρωτοτύπου (Franco 2001: 290). Για λίγα δευτερόλεπτα ο τηλεθεατής ακούει το μήνυμα στην πρωτότυπη εκδοχή και αμέσως μετά ξεκινάει η απόδοση στη ΓΣ, δίνοντας έτσι και μια αίσθηση ζωντανής αναμετάδοσης [38]. Τοπική προσαρμογή O LISA (Localization Industry Standards Association), ο Οργανισμός Προτύπων Τοπικής Προσαρμογής, ορίζει ότι «η τοπική προσαρμογή αφορά τη δημιουργία ενός προϊόντος γλωσσικά και πολιτισμικά κατάλληλου για τον τόπο (locale)-στόχος (χώρα/περιοχή και γλώσσα) όπου πρόκειται να πωληθεί και να χρησιμοποιηθεί» (Esselink 2000: 3). Η τοπική προσαρμογή (localization) είναι, κατά συνέπεια, η διαδικασία μετάφρασης και προσαρμογής ενός προϊόντος σε πολλές διαφορετικές γλώσσες, με κατ' εξοχήν παραδείγματα την προσαρμογή λογισμικού για χρήση σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή (locale), διαδικασία που περιλαμβάνει τη μετάφραση της ίδιας της εφαρμογής και των σχετικών με το προϊόν υποστηρικτικών κειμένων (μετάφραση του περιβάλλοντος διεπαφής χρηστών, των μηνυμάτων συστήματος, πλαισίων διαλόγου, κ.ά, με τις απαραίτητες γλωσσικές και πολιτισμικές αλλαγές για να επιτευχθεί η ζητού- 38 Βλ. και Díaz Cintas & Orero (2010: ).

20 232 Γωγώ Κωστοπούλου μενη καταλληλότητα και αποδεκτότητα του προϊόντος στην περιοχή-στόχος (δεν θεωρείται, π.χ. η Γαλλία και το Κεμπέκ (Καναδάς) ίδια locale, παρότι η γλώσσα η Γαλλική εν προκειμένω είναι κοινή). Ο όρος συχνά παρουσιάζεται με τη σύντμηση L10N, από το πρώτο και το τελευταίο γράμμα της λέξης και τον αριθμό 10, που δείχνει τον αριθμό των γραμμάτων ανάμεσα στα L και N (LISA glossary). Η μετάφραση είναι ένα μόνο από τα στάδια ενός έργου τοπικής προσαρμογής, που περιλαμβάνει και τα εξής: διαχείριση έργου, μετάφραση και δημιουργία λογισμικού, μετάφραση, δημιουργία και δοκιμή των αρχείων της ηλεκτρονικής (online) βοήθειας ή του περιεχομένου του ιστού (web content), μετάφραση και υπηρεσίες ηλεκτρονικής στοιχειοθεσίας (DTP) των εγγράφων, μετάφραση και συναρμολόγηση των εκπαιδευτικών τμημάτων με βάση τα πολυμέσα ή τον Η/Υ, δοκιμές λειτουργικότητας του προσαρμοσμένου λογισμικού ή των εφαρμογών του παγκόσμιου ιστού (Esselink 2000: 3) [39]. Η τοπική προσαρμογή χρησιμοποιείται, επίσης, στα βιντεοπαιχνίδια (σε Η/Υ, ειδικές κονσόλες τηλεόρασης, κινητά τηλέφωνα, κ.λπ.) τα οποία περιέχουν ανθρώπινη φωνή, ως εκ τούτου, τα προϊόντα αυτά πρέπει να είναι μεταγλωττισμένα ή υποτιτλισμένα και, μάλιστα, η μετάφραση στην αγορά αυτή θεωρείται αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας της τοπικής προσαρμογής για κάθε προϊόν. Από πλευράς οικονομικών μεγεθών, η βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών έχει ξεπεράσει τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, κάτι που ίσως οφείλεται στον ποιοτικό έλεγχο που ασκούν οι εταιρίες του χώρου σε κάθε προϊόν, αφού η μετάφραση δεν αντιμετωπίζεται εδώ ως «αναγκαίο κακό», οι μεταφραστές εμπλέκονται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και οι υπεύθυνοι κυκλοφορίας των προϊόντων ανά αγορά προβαίνουν σε λειτουργικές και γλωσσικές δοκιμές ως μέρος της διασφάλισης ποιότητας των εν λόγω προϊόντων (Chiaro 2009: 153). 4. Είδη διερμηνείας Τα κριτήρια κατηγοριοποίησης των ειδών διερμηνείας είναι είτε ο τρόπος πραγματοποίησής της, εάν είναι διαδοχική, ταυτόχρονη, επάλληλη, κ.λπ., είτε το κοινωνικό περιβάλλον, η επικοινωνιακή περίσταση στην οποία πραγματοποιούνται οι κοινωνικές δραστηριότητες που απαιτούν την πραγματοποίηση της διερμηνείας για την επίτευξη της επικοινωνίας (δηλαδή διερμηνεία συνεδρίων, διερμηνεία δικαστηρίου, για το δημόσιο τομέα, κ.λπ.). 39 Στο πλαίσιο και της παγκοσμιοποίησης και στον χώρο των Η/Υ και της γλωσσικής τεχνολογίας, ο έτερος όρος είναι η διεθνοποίηση (internationalization, i18n) που αφορά τον σχεδιασμό των εγγράφων και του λογισμικού κατά τρόπο που να καλύπτει διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές απαιτήσεις εκ των προτέρων (όπως είναι, π.χ., οι γραμματοσειρές ή κάποιο σύμβολο στο πληκτρολόγιο) (Hartley 2009).

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk (econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk Τοπική προσαρµογή ηλεκτρονικού περιεχοµένου Σήµερα, οι περισσότερες πληροφορίες είναι ψηφιακής φύσεως. Χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση εργαλείων ορολογίας και ανάγκες σε ορολογία

Χρήση εργαλείων ορολογίας και ανάγκες σε ορολογία Χρήση εργαλείων ορολογίας και ανάγκες σε ορολογία Αποτελέσματα ερωτηματολογίου Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης Παναγιώτης ΑΛΕΒΑΝΤΗΣ Ημερίδα Εργασίας «Δίκτυο ορολογίας για την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

MULTICOM 112. Οδηγίες χρήσης

MULTICOM 112. Οδηγίες χρήσης MULTICOM 112 Οδηγίες χρήσης Σκοπός Στόχος του προγράμματος Multicom-112 είναι να βοηθήσει το προσωπικό των επιχειρησιακών κέντρων να αναπτύξουν βασικές γλωσσικές δεξιότητες μέχρι το σημείο όπου θα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

9 ΧΩΡΕΣ16 ΠΟΛΕΙΣ. IN-EDIT Festival International Music Documentary Film Festival ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

9 ΧΩΡΕΣ16 ΠΟΛΕΙΣ. IN-EDIT Festival International Music Documentary Film Festival ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ IN-EDIT Festival International Music Documentary Film Festival 9 ΧΩΡΕΣ16 ΠΟΛΕΙΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ Το IN-EDIT Festival αποτελεί ένα παγκόσμιο φεστιβάλ που συνδέει τα

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι Ενότητα 2: Τα στάδια της μετάφρασης Οι ρόλοι του μεταφραστή Ελπίδα Λουπάκη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Συνεννοούμαστε (1); Η κατάσταση στη δικαιοσύνη. Θεόδωρος Βυζάς. Επιστ. Συνεργάτης ΤΕΙ Ηπείρου

Συνεννοούμαστε (1); Η κατάσταση στη δικαιοσύνη. Θεόδωρος Βυζάς. Επιστ. Συνεργάτης ΤΕΙ Ηπείρου Συνεννοούμαστε (1); Η κατάσταση στη δικαιοσύνη Θεόδωρος Βυζάς Επιστ. Συνεργάτης ΤΕΙ Ηπείρου Στόχοι Να διερευνηθεί η πραγματικότητα της διερμηνείας στα αστυνομικά τμήματα και τις αίθουσες δικαστηρίων στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 1: Επικοινωνία, Λόγος, Ομιλία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ 2017 2018 ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ Η ΣΧΟΛΗ ΜΑΣ Το Κέντρο Εκπαίδευσης Μεταφραστών meta φραση ιδρύθηκε το 2001 από επαγγελματίες μεταφραστές και καθηγητές του Βρετανικού Συμβουλίου με πείρα 25 ετών

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας.

Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας. Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας http://www.frl.auth.gr Σπουδές στο ΑΠΘ, 20/01/2016 2 Ιστορικό του τμήματος ΓΓΦ Tο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ιδρύθηκε το 1954. Από το 1982, το Τμήμα εντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση. Οδηγός Αγοράς. metaphrasis

Μετάφραση. Οδηγός Αγοράς. metaphrasis Μετάφραση Οδηγός Αγοράς metaphrasis Ποιος βρίσκεται πίσω από το metaphrasis: Κυριακή Παπακωνσταντίνου Ήδη από τη φοίτηση στο Τμήμα της Αγγλικής γλώσσας και φιλολογίας της Φιλοσοφικής Αθηνών, τις σπουδές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων Σύνδεση με τα προηγούμενα Οι συμμετέχοντες είναι εξ ορισμού ενήλικες. Βρίσκονται σε εξελισσόμενη διεργασία ανάπτυξης, όχι στο ξεκίνημα της διεργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ

Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία Δογορίτη ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Αυτόνομη και συλλογική διαχείριση της ορολογίας μέσα από συναφή και παράλληλα κείμενα με την υποστήριξη εργαλείου κοινωνικής επισήμανσης στο μάθημα της εξειδικευμένης μετάφρασης Θεόδωρος Βυζάς Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακές Επικοινωνίες

Επιχειρησιακές Επικοινωνίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Επιχειρησιακές Επικοινωνίες Ενότητα # 6: Ανάλυση Περιεχομένου Πρόδρομος Γιαννάς Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ, ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ

Η ΜΙΚΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ, ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ Η ΜΙΚΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ, ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ Κατερίνα Κεδράκα Επικ. Καθηγήτρια ΔΠΘ Τι είναι μια μικροδιδασκαλία; Μια μικροδιδασκαλία είναι μια μικρογραφία μαθήματος, μια ενδεικτική διδασκαλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ»

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ» ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ» ΑΘΗΝΑ 2009 1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (Σύμφωνα με τα άρθρα του Καταστατικού της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Γνωριμίας Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2014

Ημέρα Γνωριμίας Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2014 Ημέρα Γνωριμίας Κυριακή, 26 Ιανουαρίου 2014 Στόχος Προπτυχιακού Προγράμματος Τμήματος Αγγλικών Σπουδών Καλλιέργεια ενσυνείδητης κριτικής σκέψης που χαρακτηρίζει ευρύτερα τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες. Ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια μεταφράσεων και εκδοτικός χώρος

Επιμέλεια μεταφράσεων και εκδοτικός χώρος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια μεταφράσεων και εκδοτικός χώρος 8 η ενότητα: Ολοκλήρωση βιβλιοπαρουσιάσεων Ελένη Κασάπη Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση Υπενθύμιση Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το συνέδριο του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος, από 25 έως 28 Μαΐου 2011, με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της μετάφρασης

Ιστορία της μετάφρασης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Οι δρόμοι των μεταφραστών και στοιχεία θεωρητικής μεταφρασεολογίας. Ελένη Κασάπη ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ανθρωπιστικών επιστημών Ηρώ Φραντζή

ανθρωπιστικών επιστημών Ηρώ Φραντζή Πληροφόρηση και επικοινωνία στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών έρευνα χρηστών στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ Ηρώ Φραντζή Ανθρωπιστικές επιστήμες Litterae humaniores Humanities Geisteswissenschaften-Kulturwissenschaten

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΜ ECTS Αγγλική Γλώσσα Ι Γαλλική Γλώσσα Ι Γερμανική Γλώσσα Ι Πολιτική Επιστήμη Ι Νεοελληνική Λογοτεχνία Ι Πληροφορική Ι Μετάφραση Αγγλικά- Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ Συγγραφή ακαδημαϊκών εργασιών στη γερμανική γλώσσα

ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ Συγγραφή ακαδημαϊκών εργασιών στη γερμανική γλώσσα ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ Συγγραφή ακαδημαϊκών εργασιών στη γερμανική γλώσσα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Γραμματεία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τηλ. : 2310 995165 Fax: 2310 99 5165

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP61 / ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP61 / ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP61 / ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σχολή ΣΑΚΕ Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών TSP Θεατρικές Σπουδές Θεματική Ενότητα TSP61 Θεατρική Αγωγή Επίπεδο Προπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ 2011 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Τμήματα Γερμανικών, Γερμανικά Θεσσαλονίκη. Επίπεδο 1 Αρχαρίων Grundstufe (Επίπεδο Α1-Α2) ÖSD A2, Goethe - Zertifikat A2: Start Deutsch 2

Τμήματα Γερμανικών, Γερμανικά Θεσσαλονίκη. Επίπεδο 1 Αρχαρίων Grundstufe (Επίπεδο Α1-Α2) ÖSD A2, Goethe - Zertifikat A2: Start Deutsch 2 Τμήματα Γερμανικών, Γερμανικά Θεσσαλονίκη Επίπεδο 1 Αρχαρίων Grundstufe (Επίπεδο Α1-Α2) ÖSD A2, Goethe - Zertifikat A2: Start Deutsch 2 Επίπεδο Α1 (στοιχειώδεις γνώσεις)επίπεδο Α2 (βασικές γνώσεις) Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 1 Διευκρινίσεις για τα εγχειρίδια «Ο Λόγος Ανάγκη της Ψυχής» Και τα τρία εγχειρίδια και των τριών τάξεων κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ (Ε.Π.Ε.Δ.Β.Μ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ (Ε.Π.Ε.Δ.Β.Μ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ (Ε.Π.Ε.Δ.Β.Μ.) Α3. ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Φορέας Υλοποίησης) : ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ. Γαλήνη Σαπουντζάκη Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ. Γαλήνη Σαπουντζάκη Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Γαλήνη Σαπουντζάκη Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2014-15 Αναδυόμενος γραμματισμός και κωφό παιδί: Αρχή: Τα κωφά παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 13/12/2015 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ / Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κείμενο 1 Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Για τη γλωσσική

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός ιστορική διαδρομή Πληροφοριακή Παιδεία & Βιβλιοθήκες Πληροφορία ηθική των πληροφοριών 9/7/2009 2

Ορισμός ιστορική διαδρομή Πληροφοριακή Παιδεία & Βιβλιοθήκες Πληροφορία ηθική των πληροφοριών 9/7/2009 2 9/7/2009 1 Ορισμός ιστορική διαδρομή Πληροφοριακή Παιδεία & Βιβλιοθήκες Πληροφορία ηθική των πληροφοριών 9/7/2009 2 1974 οzarkowski ανέδειξε την μεγάλη επίδραση & την αποτελεσματική χρήση της πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο July 2016 SuzukiGuitarthens Τηλ.: 6948009754 Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο Περίπου 500.000 μαθητές της μεθόδου Suzuki σε όλο τον κόσμο απολαμβάνουν την μελέτη σε πιάνο, βιολί, τσέλο, βιόλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΑΓΓΛΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΓΓΛΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ FGA460 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΤΟ ΝΕΟ Π.Δ.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΤΟ ΝΕΟ Π.Δ. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΤΟ ΝΕΟ Π.Δ. 1. Για την αξιολόγηση της γλωσσομάθειας των μαθητών κατά τη διάρκεια των τετραμήνων ελέγχονται οι ικανότητες των μαθητών/τριών: α) να κατανοούν γραπτό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση μεταφράσεων ιταλικής ελληνικής γλώσσας

Αξιολόγηση μεταφράσεων ιταλικής ελληνικής γλώσσας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αξιολόγηση μεταφράσεων ιταλικής ελληνικής γλώσσας Ενότητα 11: Μεταφραστικές ομάδες από προπτυχιακούς/ μεταπτυχιακούς φοιτητές και ομαδική

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Σεμινάρια

Νοσηλευτική Σεμινάρια Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Σεμινάρια Ενότητα 9: Τρόποι Παρουσίασης μιας Αναρτημένης Ανακοίνωσης σε ένα επιστημονικό Συνέδριο Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση μεταφράσεων ιταλικής ελληνικής γλώσσας

Αξιολόγηση μεταφράσεων ιταλικής ελληνικής γλώσσας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αξιολόγηση μεταφράσεων ιταλικής ελληνικής γλώσσας Ενότητα 3: Σημειωτική ανάγνωση εικόνων του κόσμου Κασάπη Ελένη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική επάρκεια πτυχιούχων του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Παιδαγωγική επάρκεια πτυχιούχων του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παιδαγωγική επάρκεια πτυχιούχων του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Τι ισχύει για τους εισακτέους μέχρι και το ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Σύμφωνα με το Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα