τη σύντόπιτισσα μόύ λένα πολίτου-μαρμαρινού την είχα καθηγήτρια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "τη σύντόπιτισσα μόύ λένα πολίτου-μαρμαρινού την είχα καθηγήτρια"

Transcript

1 Τιτίκα Δημητρούλια Διακειμενικότητα και μεταϕραση μεταϕραζόντασ αρχαιόελληνικόύσ μύθόύσ από τα γαλλικα στα ελληνικα τη σύντόπιτισσα μόύ λένα πολίτου-μαρμαρινού την είχα καθηγήτρια στη ϕιλοσοϕική σχολή, μας δίδασκε κάλβο στις αρχές της δεκαετίας του την ίδια περίπου περίοδο, το 1981, είχε δημοσιεύσει το βιβλίο της για τη συγκριτική ϕιλολογία, σταθμό στην εξέλιξη της συγκριτολογίας στη χώρα μας. ακολούθησαν συγκριτολογικές και θεωρητικές εϕαρμογές που εμπλούτιζαν την προσέγγιση της νεοελληνικής λογοτεχνίας. ακούραστη επιστήμονας, σήμερα έχει όλο τον χρόνο να αϕοσιωθεί στα γραπτά της, σε όλα εκείνα που η διδασκαλία, στην οποία έδινε την ψυχή της, σε έναν βαθμό της στερούσε. η αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου της Συγκριτική ϕιλολογία υπήρξε ο πρώτος καρπός της νέας αυτής γόνιμης περιόδου στη ζωή και το έργο της. θεωρώντας οργανικό κομμάτι της συγκριτικής ϕιλολογίας τη μετάϕραση και τον περί αυτής λόγο, τη μετα - ϕρασεολογία, της αϕιερώνω το άρθρο αυτό για τη μετάϕραση της διακειμενικότητας, ευχαριστώντας την για όσα μου έμαθε και όσα συνεχίζει να μου μαθαίνει.

2 362 τιτικα Δημητρόύλια 1. Εισαγωγή η διακειμενικότητα 1 έχει αποτελέσει σημείο αναϕοράς του δομισμού και του μεταδομισμού, με τις εργασίες επιϕανών θεωρητικών όπως οι Kristeva, Bakhtine, Barthes, Riffaterre, Genette, Derrrida, Paul de Man και πλείστων άλλων. κομβική έννοια στον μεταμοντερνισμό, πρωτεϊκή και πανταχού παρούσα στη θεωρητική σκέψη από τη στιγμή της εμϕάνισής της ώς σήμερα, διευρύνεται περαιτέρω στις παρούσες συνθήκες της παγκοσμιοποιημένης, ψηϕιακής κοινωνίας της πληροϕορίας. 2 ασχέτως όμως της συνεχούς αυτής διεύρυνσης, του διαρκούς μετασχηματισμού της, η διακειμενικότητα, ως δίκτυο-βιβλιοθήκη κειμένων, ως μνήμη της γραϕής και ήδη-ειπωμένο/διαβασμένο (déjà-dit/déjà-lu), αποτελεί πάντα μείζονος σημασίας παράμετρο στη σύνθεση του νοήματος και τη συγκειμενοποίηση (contextualisation) του κειμένου. συνιστά «προϋπόθεση για την κατανόηση των κειμένων». 3 η σχέση μετάϕρασης και διακειμενικότητας μελετάται σήμερα συστηματικά στις μεταϕραστικές σπουδές, ενώ η ίδια η μετάϕραση 1. για μια επισκόπηση των θεωριών περί διακειμενικότητας, βλ. Marko Juvan, History and poetics of intertextuality, tr. Timothy Bogacar, West Lafayette, Purdue University Press, 2008 Mary Orr, Intertextuality. Debates and contexts, Cambridge, Polity Press, 2003 Graham Allen, Intertextuality, London & New York, Routledge, 2000 Natalie Limat-Letellier et Marie Miguet-Ollagnier (éds), L intertextualité, Annales littéraires de l Université de Franche-Comté 637, Βλ. επίσης Udo J. Hedel (ed.), Intertextuality, Allusion and Quotation: An International Bibliography of Critical Studies, London & New York, ό παγκόσμιος ιστός, για παράδειγμα, είναι εξ ορισμού διακειμενικός, διεικονικός, διακαλλιτεχνικός και διαμεσικός. γενικότερα για τις εξελίξεις αυτές και τη διευρυμένη οπτική υπό την οποία εξετάζεται η διακειμενικότητα, βλ. Louis Hébert et Lucie Guillemette (éds.), Intertextualité, interdiscursivité et intermédialité, Presses de l Université Laval, Ως προς το εύρος των εργασιών που στηρίζονται στην έννοια της διακειμενικότητας με την πιο διευρυμένη σημασία της, βλ. ενδεικτικά Isabelle Marc Martinez, «L intertextualité sonore et discursive dans le rap français», Revista Transcultural de M sica/ Transcultural Music Review 14, Basil Hatim & Ian Mason, The translator as a communicator, London, Routledge, 1997, σ Όπου δεν αναϕέρεται διαϕορετικά, η μετάϕραση των παραθεμάτων είναι δική μου.

3 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 363 θεωρείται από ορισμένους θεωρητικούς μια από τις μορϕές της διακειμενικότητας. Το άρθρο αυτό έχει στόχο να εξετάσει μια ιδιαίτερη μορϕή διακειμενικότητας, την πρόσληψη και την απόδοση του διακειμένου στην περίπτωση που το μετάϕρασμα επιστρέϕει σε οικείο συγκείμενο, όπως ισχύει με τη μετάϕραση αρχαιοελληνικών μύθων 4 από τα γαλλικά στα νέα ελληνικά, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα του διακειμενικού παιχνιδιού αλλά και της μετάϕρασης ως ϕαινομένου και πράξης. 2. Το ξένο κείμενο 5 «[ ] Κάθε κείμενο είναι ενσωμάτωση και μετασχηματισμός ενός άλλου κειμένου», έλεγε η Julia Kristeva. 6 Από το παράθεμα (citation) στην έμμεση αναϕορά/υπαινιγμό (allusion), στο δάνειο (emprunt) και στην κατά Genette λογοκλοπή (plagiat), αλλά και στην παραμίμηση (pastiche) και την παρωδία (parodie), το διακείμενο, ϕανερό ή άδηλο, ρητό (explicite) ή υπόρρητο (implicite), αναλόγως με τη μορϕή που ενδύεται, 7 αποτελεί κομβικό στοιχείο στη συγκειμενοποίηση του ξένου κειμένου, στην αποσυγκειμενοποίηση (décontextualisation) και την επανασυγκειμενοποίησή του (recontextualisation) κατά τη μετάϕραση. 4. Δεδομένης της αχανούς βιβλιογραϕίας περί μύθου, παραπέμπουμε μόνο στα έργα του ίδιου του Jean-Pierre Vernant για τον αρχαιοελληνικό μύθο και τον αρχαιοελληνικό κόσμο: graphie_vernant.pdf και personsid=16251 ( ). 5. Υιοθετούμε τον όρο του Venuti, επειδή αποϕεύγει την ορολογία πρωτοτύπου-μετάϕρασης, θεωρώντας τη μετάϕραση επί της ουσίας ένα νέο πρωτότυπο. Lawrence Venuti, «Traduction, intertextualité, interprétation», Palimpsestes 18, 2006, σσ Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η μη διάκριση αυτή συνδέεται με τη διακειμενικότητα και τη λειτουργία του διακειμένου και στα δύο κείμενα. 6. Σημειωτική. Recherches pour une sémanalyse, Paris, Seuil, 1969, σ Ο ορισμός της Kristeva δεν περιορίζεται από τον κώδικα, μπορεί δηλαδή να αϕορά τα εικαστικά ή τη μουσική ή ό,τι άλλο. Βλ. ενδεικτικά Nathalie Limat-Letellier, «Historique du concept d intertextualité», in Limat-Letellier et Miguet-Ollagnier, ό.π., σ. 22.

4 364 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ Η μετάϕραση, όμως, αποτελεί, όπως διατείνεται ο Lawrence Venuti, μια μοναδική περίπτωση διακειμενικότητας, καθώς περιλαμβάνει τριών ειδών διακειμενικές σχέσεις: τις σχέσεις του ξένου κειμένου με τα υπόλοιπα κείμενα, στη γλώσσα του και σε άλλες γλώσσες τις σχέσεις του ξένου κειμένου με τη μετάϕρασή του τις σχέσεις της μετάϕρασης με τα άλλα κείμενα, στη γλώσσα υποδοχής ή σε άλλες. 8 Από την άλλη, «τα διακειμενικά παιχνίδια εμπλέκουν το σύνολο των κειμενικών παραμέτρων, από τη γενικότερη του είδους στο οποίο ανήκει το κείμενο ως την πιο μικρή λεπτομέρεια της εκϕοράς του», 9 δημιουργώντας συχνά μεγάλες δυσκολίες στον μεταϕραστή, ασχέτως τύπου κειμένου. 10 Στον μεταϕραστή ως αναγνώστη πρώτα και κύρια, αϕού η πρόσληψη αποτελεί «καίριο παράγοντα» της διακειμενικότητας 11 ή όπως το διατυπώνει ο Riffaterre, που εντοπίζει τη διακειμενικότητα στο επίπεδο της ανάγνωσης, θεωρώντας ότι το κείμενο εμπεριέχει τον αναγνώστη και τις πιθανές αντιδράσεις του, «διακειμενικότητα είναι ο τρόπος πρόσληψης του κειμένου, είναι ο ίδιος ο μηχανισμός πρόσληψης της λογοτεχνίας». 12 Από τον «διακειμενικό κόμβο/δεσμό» 13 του ξένου κειμένου, που το συγκειμενοποιεί, εντάσσοντάς το σε μια παράδοση και μια κουλτούρα, την οποία συνεχίζει, ενισχύει ή ανατρέπει, στην ανασύσταση του εν λόγω κόμβου/δεσμού στο μεταϕρασμένο κείμενο, το διακείμενο συναρτάται λοιπόν κάθε ϕορά με την αναγνωστική πρόσληψη. Ερχόμαστε έτσι στον καίριο ρόλο της ανάγνωσης στη μετάϕραση, ο οποίος το τελευταίο διάστημα εξετάζεται πιο συστηματικά στις μεταϕραστικές σπουδές, αναδεικνύοντας τα ποικίλα ερωτήματα που αϕορούν την ιδιαίτερη ανάγνωση στην οποία επιδίδεται 8. Venuti, ό.π., σ Michel Morel, «Avant-Propos», Palimpsestes 18, ό.π., σ Βλ. Basil Hatim, «Intertextual intrusions: towards a framework for harnessing the power of the absent text in translation», in Karl Simms, Translating sensitive texts, Rodopi/Amsterdam, 1997, σσ Για μια επισκόπηση της διακειμενικότητας από διαϕορετική σκοπιά, μη λογοτεχνική, βλ. Basil Hatim & Ian Mason, Discourse and the translator, London, Longman, 1990, κυρίως σσ Venuti, ό.π., σ Michael Riffaterre, La production du texte, Paris, Seuil, 1979, σ Venuti, ό.π., σ. 20.

5 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 365 ο μεταϕραστής 14 και τις ιδιαίτερες ικανότητες που απαιτεί ο εντοπισμός και η διαχείριση του διακειμένου στην προκειμένη περίπτωση. Το κείμενο αποτελεί τον άξονα στην αναγνωστική σύμβαση (pacte de lecture) μεταξύ συγγραϕέα και αναγνώστη (και αναγνώστη-μεταϕραστή), η οποία ορίζει νόρμες και κανόνες στους οποίους υπακούει το κείμενο αϕενός και οι ορίζοντες προσδοκίας του αναγνώστη αϕετέρου. Στην περίπτωση του μεταϕραστή, ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι «διαβάζω και μεταϕράζω σημαίνει διαβάζω για να μεταϕράσω». 15 Ειδικότερα ως προς τα λογοτεχνικά κείμενα, 16 η ανάγνωση αυτή με στόχο τη μετάϕραση συνδέεται άμεσα με την ερμηνεία του κειμένου, τις πολλαπλές ερμηνείες δεδομένης της υποκειμενικότητας της αντίληψης, αλλά και την έμϕαση στην αντιμετάθεση ξένου-μεταϕρασμένου κειμένου, στον βαθμό που «η μετάϕραση είναι ο πιο τέλειος, ο πιο ολοκληρωμένος τρόπος ανάγνωσης». 17 Την ίδια στιγμή, η μετάϕραση είναι μια ανάγνωση με στόχο τη γραϕή 18 και είναι χαρακτηριστική η άποψη του Berman ότι ο μεταϕραστής διαβάζει με έναν ιδιαίτερο τρόπο, η ανάγνωσή του είναι μια «ανάγνωση-μετάϕραση», μια «προ-μετάϕραση». 19 Δεν μπορεί κανείς παρά να σημειώσει και την αντίθετη άποψη, σύμϕωνα με την οποία η ανάγνωση με στόχο τη μετάϕραση δεν διαϕέρει από τη συνήθη ανάγνωση. 20 Σε κάθε περίπτωση, η διακει- 14. Freddie Plassard, Lire pour traduire, σσ. 21 κ.εξ. και passim. 15. Claude & Jean Demanuelli, Lire et traduire: anglais-français, Paris, Masson, 1991, σ Μπορεί η διάκριση του Antoine Berman ανάμεσα σε λογοτεχνική και τεχνική μετάϕραση να μην είναι πάντα λειτουργική στο διευρυμένο πεδίο των μεταϕραστικών σπουδών, στο παρόν άρθρο όμως ο ορισμός του της λογοτεχνικής μετάϕρασης ως μετάϕρασης έργων μάς καλύπτει πλήρως, στον βαθμό που δεν θέλουμε να υπεισέλθουμε σε μια αναλυτική συζήτηση περί τύπων κειμένων. 17. Plassard, ό.π., σ Αυτόθι. 19. Antoine Berman, L épreuve de l étranger. Culture et traduction dans l Allemagne romantique, Paris, Gallimard, 1984, σ G. M. Shreve, C. Schäffner et al., «Is there a special kind of reading for translation? An empirical investigation of reading in the translation process», Target 5, 1993, σσ Μπορεί οι διάϕορες απόψεις να συναρτώνται προς δια - ϕορετικά κείμενα, λογοτεχνικά και μη λογοτεχνικά, αλλά επί της ουσίας παραμένει ισχυρή η γνωστή ρήση του George Steiner ότι «το μυστήριο της εν-

6 366 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ μενικότητα, ειδικά η υπόρρητη, το υπόρρητο παράθεμα, η αναϕορά, ο υπαινιγμός, δημιουργεί «επίπεδα ανάγνωσης, επίπεδα πρόσβασης στη γνώση», όπως λέει η Stewart 21 τόσο για τους μεταϕραστές όσο και για τους άλλους αναγνώστες του ξένου και του μεταϕρασμένου κειμένου. Ως εκ τούτου, πλάι σε όλες τις ιδιαιτερότητες της ανάγνωσης που σχετίζονται με το υποκείμενο/αναγνώστη, όπως έχουν αναλυθεί γνωσιακά 22 και ψυχαναλυτικά, 23 αλλά και σε σχέση με τη στόχευση της ανάγνωσης, ανακύπτει και το ζήτημα της γνώσης και της μνήμης της γνώσης από την πλευρά του μεταϕραστή, 24 που έχει να κάνει με συγκεκριμένες κειμενικές νόρμες αϕενός και με τη γενικότερη κουλτούρα στην οποία εντάσσεται το ξένο κείμενο αϕετέρου. Θεωρητικά, ο αναγνώστης-μεταϕραστής είναι ένας πρότυπος αναγνώστης κατά τον Eco, ένας αρχιαναγνώστης κατά τον Riffa terre, που είναι σε θέση να εντοπίζει την προθετικότητα του συγγραϕέα και πολύ περισσότερο τα διακείμενα που συγκροτούν και συγκρατούν το νόημα του κειμένου. Αυτό ϕυσικά δεν ισχύει πάντα, ή ακόμα καλύτερα δεν ισχύει σχεδόν ποτέ, ασχέτως των προσπαθειών του εκάστοτε μεταϕραστή, που οϕείλει απλώς να είναι όσο πιο συνειδητός και υπεύθυνος μπορεί όταν αναλαμβάνει ένα έργο. νοηματωμένης μεταϕοράς είναι, ουσιαστικά, είτε μεταϕράζουμε την επόμενη ϕορτωτική είτε τον Paradiso» (Georges Steiner, Μετά τη Βαβέλ, μτϕρ. Γρ. Κονδύλης, Αθήνα, Scripta, 2004, σ. 431). 21. Susan Stewart, «The pickpocket: a study in tradition and allusion», MLN 85, σ Το παραθέτει ο Venuti, ό.π., σ. 18. Στο ίδιο, η Stewart ορίζει τον υπαινιγμό ως «ενθύμημα» (enthymeme), σ Για τη γνωσιακή μελέτη της ανάγνωσης, βλ. ενδεικτικά Ludovic Ferrand, Psychologie cognitive de la lecture, Bruxelles, De Boeck & Larcier, Βλ. την ανάλυση του Ζίγκμουντ Φρόυντ σχετικά με τις παραδρομές στην ανάγνωση και τη γραϕή στην Ψυχοπαθολογία της καθημερινής ζωής, μτϕρ. Μ. Ζωγράϕου και Κ. Μεραναίου, Αθήνα, εκδ. Μαρή, 1951, σσ. 95 κ.εξ. 24. Η ατομική μνήμη αποτελεί άλλο ένα καίριο στοιχείο στη μεταϕραστική διαδικασία που δεν έχει επαρκώς μελετηθεί, καθώς αϕορά άμεσα τις δεξαμενές κειμένων και λόγων από τις οποίες αντλεί ο μεταϕραστής για τη δουλειά του, αλλά και τις συνειδητές και ασύνειδες εγγραϕές που λειτουργούν οδηγητικά στη σκέψη και την πράξη του. Ως προς τη σχέση διακειμένου και μνήμης της λογοτεχνίας, βλ. Tiphaine Samoyault, L intertextualité, Mémoire de lu littérature, Paris, Nathan Université, 2001.

7 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 367 Όπως και να έχει, η παραδοχή της εντροπίας αυτής δεν αναιρεί ωστόσο τη διαβάθμιση σε επίπεδο ανάγνωσης, η οποία ενέχει και χρονική διάσταση: ο μεταϕραστής είναι ο πρώτος, χρονικά, αναγνώστης ενός κειμένου, σε σχέση με μια μεγάλη πλειονότητα αναγνωστών, οι οποίοι θα το προσεγγίσουν στη συνέχεια μέσα από τη δική του ανάγνωση. Έτσι, θα μπορούσε κανείς να πει ότι το μεταϕρασμένο κείμενο μοιάζει να απαντά στο ζήτημα που θέτει ο Michel de Certeau όσον αϕορά την ανάγνωση σε σχέση με το γραπτό σε επίπεδο διάρκειας, όταν θεωρεί ότι η ανάγνωση υπόκειται στη ϕθορά του χρόνου, στην οποία αντιστέκεται το γραπτό. 25 Η μετάϕραση, ως ανάγνωση-γραϕή, καθηλώνει μια ανάγνωση, αποσπώντας την από τη ϕθορά. 3. Υπόρρητη διακειμενικότητα: παράθεμα και υπαινιγμός Το παράθεμα, ρητό ή υπόρρητο, συνδέεται με την επαναγραϕή, τη μεταγραϕή, τη δεύτερη γραϕή, που συνιστά το κύριο χαρακτηριστικό της κειμενικότητας και της λογοτεχνίας, με το «δεύτερο χέρι» κατά τον Compagnon: το παράθεμα «επικαλείται την ικανότητα του αναγνώστη, θέτει σε κίνηση τη μηχανή της ανάγνωσης [ ] Το παράθεμα σκάβει [το κείμενο] με ένα τρόπο μοναδικό, το διανοίγει, το χωρίζει». 26 Από την άλλη, ο υπαινιγμός, εξ ορισμού υπόρρητος, μπορεί να εμϕανίζεται με δύο μορϕές: στη μία, ο υπαινιγμός υπάρχει στο κείμενο χωρίς να σημειώνεται (εισαγωγικά, πλάγια κ.λπ.) στη δεύτερη, μπορεί να είναι ϕανερός, να είναι λόγου χάρη ένα κύριο όνομα, αλλά και πάλι να έχει υπόρρητη λειτουργία. 27 Τέλος, ασχέτως τύπου κειμένου και αναϕερομένων, πάντα υπάρχει στον υπαινιγμό, όπως και στο υπόρρητο παράθεμα, το πραοαπαιτούμενο ενός κοινού πλαισίου αναϕοράς ανάμεσα στον συγγραϕέα και τον αναγνώ- 25. Michel de Certeau, L invention du quotidien. L art de faire, Paris, Gallimard, 1990, σ Antoine Compagnon, La seconde main, Paris, Seuil, 1979, σ Ziva Ben-Porat, «The Poetics of Literary Allusion», PTL: A Journal for Descriptive Poetics and Theory of Literature 1, 1976, σ. 109 Carmella Perri, «On alluding», Poetics 7, 1978, σσ

8 368 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ στη, ή σε ορισμένους τουλάχιστον αναγνώστες, «ένα σύνολο κοινών γνώσεων» κατά τον Cuddon. 28 Ορισμένες πρόσϕατες μελέτες, πάντως, δεν περιορίζουν το παράθεμα στην κλασική μορϕή του, αλλά περιλαμβάνουν σ αυτό μεταξύ άλλων την παράϕραση, την παραλλαγή, τα ονόματα και τις διασημειωτικές αναϕορές. 29 Στο ίδιο πνεύμα, αντιμετωπίζεται κοινά και η μετάϕρασή τους, με δεδομένη πάντα τη διαβάθμιση της δυσκολίας καθώς περνάμε από το ρητό στο υπόρρητο και στο ενδεχομένως υπονοούμενο με το τελευταίο να εγκυμονεί τον κίνδυνο της υπερμετάϕρασης. Αυτά τα ζητήματα της διακειμενικότητας θα διερευνήσουμε στη συνέχεια μέσα από ένα ιδιαίτερο παράδειγμα διαγλωσσικής μετάϕρασης. 4. Μεταϕράζοντας αρχαιοελληνικούς μύθους: η διακειμενικότητα ως διαλογικότητα 4.1. Το ξένο κείμενο-συγκείμενο-διακείμενο Το 1999, ο γνωστός ελληνιστής Jean-Pierre Vernant εκδίδει ένα βιβλίο με τίτλο L univers, les dieux, les hommes. 30 Είναι οι αρχαιοελληνικοί μύθοι, όπως τους διηγούνταν σαν παραμύθια στον μικρό του εγγονό όταν αυτός ήταν μικρός, στη δεκαετία του 1970, αλλά και πολύ αργότερα στους ϕίλους του. Μια απλή, «προϕορική» αναδιατύπωση των μύθων με τους οποίους ασχολούνταν σε όλη τη ζωή του, όπως και ο ίδιος επισημαίνει στην εισαγωγή του. 31 Προϕορικήγραπτή; Ο ίδιος εξηγεί πόσο δύσκολος είναι ο συνδυασμός αυτός και 28. J. A. Cuddon, Λεξικό λογοτεχνικών όρων και θεωρίας της λογοτεχνίας, μτϕρ. Γιάννης Παρίσης - Μαρία Λιάπη, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2005, σ Βλ. Christina Nord, «Zitate und Anspielungen als pragmatisches Übersetzungsproblem», TEXTconTEXT 5, 1990, σσ. 1-30, η οποία παρουσιάζει και μια κατηγοριοποίηση των παραθεμάτων με στόχο τη μετάϕρασή τους. 30. Οι εκδόσεις στις οποίες αναϕερόμαστε είναι: Jean-Pierre Vernant, L uni - ver, les dieux, les hommes, Paris, Seuil, Στο εξής Γαλλική Έκδοση (ΓΕ) Jean-Pierre Vernant, Το σύμπαν, οι θεοί, οι άνθρωποι, μτϕρ. Τιτίκα Δημητρούλια, Αθήνα, Πατάκης, Στο εξής Ελληνική Έκδοση (ΕΕ). 31. ΕΕ, σσ

9 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 369 πόσο προσπάθησε να διατηρήσει, με το ύϕος του, την προϕορικότητα, επειδή ακριβώς ήθελε να ανασυστήσει την αρχαία παράδοση της προϕορικής μετάδοσής των μύθων: «Ήθελα οι σημερινοί αναγνώστες να ακούσουν και πάλι τη ϕωνή εκείνη που για αιώνες, στα παλιά τα χρόνια, απευθυνόταν άμεσα στους Έλληνες ακροατές, αλλά έχει πια σιωπήσει». 32 Μια ϕωνή που ιστορεί μύθους, αϕηγήσεις πριν από όλους τους αϕηγητές, δημιουργήματα πολλαπλής μετακένωσης και μνήμης, που διαθέτουν πάντα παραλλαγές και ποικίλες εκδοχές, ώς τη στιγμή που απολιθώνονται σε ένα κείμενο. 33 Ο Vernant στη σύντομη εισαγωγή του, που συνιστά εντούτοις ένα συνοπτικό και εύληπτο δοκίμιο περί μύθου, θεωρεί ότι η επιβίωση του αρχαιοελληνικού κόσμου είναι σήμερα σημαντικότερη παρά ποτέ. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που τον ώθησαν στην έκδοση αυτή. Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος και έχει να κάνει με την καθαρή χαρά της αϕήγησης που του χάρισε όλη αυτή τη διαδικασία. Οι οκτώ ενότητες του βιβλίου ξεκινούν από την κοσμογονία, τη θεογονία και τις θεομαχίες, την ανθρωπογονία και στη συνέχεια παρουσιάζονται πέντε μυθικοί κύκλοι, της Τροίας, του Οδυσσέα, του Διονύσου, του Οιδίποδα και του Περσέα. Το πολιτισμικό συγκείμενο του κειμένου του ο Vernant το παρουσιάζει στην εισαγωγή του. Οι μύθοι έγιναν γι αυτόν από αντικείμενο μελέτης «παραμύθια της τρο - ϕού» την ίδια αυτή περίοδο που κυριαρχούσαν στη δομιστική σκέψη. Αυτή την πρωταρχική μορϕή των μύθων στην επίσης πρωτογενή τους μεταβίβαση θέλησε να προσϕέρει, με έναν τρόπο, στους Γάλλους αναγνώστες τριάντα χρόνια μετά. Το κείμενό του έλκει την καταγωγή του από ιστορικές και ανθρωπολογικές επιστημονικές μελέτες, αλλά προσδιορίζεται εκτός αυτών, με βάση την πρωταρχική υϕή και λειτουργία του μύθου και έναν σύγχρονο, απλό λόγο που τον αναδέχεται. Η προβληματική που ο Vernant αναπτύσσεται στον πρόλογο ορίζει σε όλα τα επίπεδα την αϕήγηση που ακολουθεί. Είναι ένα κείμενο που θέλει να είναι προϕορικό και αρνείται ως εκ τούτου τόσο την παραπομπή όσο και τη βιβλιογραϕία, αρνείται τον σχολιασμό, ενσωματώνοντας στην αϕήγηση όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την κατανόησή του από ένα ευρύτατο κοινό. Παράλληλα, είναι ένα 32. Αυτόθι, σ Αυτόθι, σ. 14.

10 370 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ κείμενο που αϕομοιώνει και μετασχηματίζει άλλα κείμενα, τα κείμενα των μύθων, αλλά και εκείνα των σχολιαστών τους, τις μελέτες τις σχετικές με τους μύθους, και αποτελεί το ίδιο ένα διακείμενο των εν λόγω κειμένων και/ή μια μετάϕρασή τους. Στην ουσία, δηλαδή, αν δεχτούμε τη διάκριση του Venuti ανάμεσα σε ξένο διακείμενο (intertexte étranger) και προσλαμβάνον διακείμενο/διακείμενο υποδοχής (intertexte récepteur), 34 το ξένο διακείμενο είναι στην προκειμένη περίπτωση και ένα προσλαμβάνον διακείμενο όσον αϕορά τα πρωταρχικά αρχαιοελληνικά κείμενα. Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα καθορίζει την ανάγνωση ως προ-μετάϕραση όσο και τη μεταγραϕή-αναδιατύπωση του κειμένου. Στο κείμενο του Vernant υπάρχουν δύο κυρίαρχα διακείμενα. Το πρώτο είναι περισσότερο υπόρρητο και αϕορά την ερμηνεία των μύθων που είναι εγγεγραμμένη πλέον στην αϕήγησή τους. Εμϕανίζεται είτε με συγκεκριμένες αναϕορές, όπως για παράδειγμα στον Louis Gernet και τον Marcel Detienne, 35 είτε υπαινικτικά μέσα στο ίδιο το κείμενο ή στους τίτλους των κεϕαλαίων: είναι χαρακτηριστικός ο τελευταίος υπότιτλος στην ενότητα του Διονύσου: «Η άρνηση του άλλου ως απώλεια ταυτότητας», 36 όπως είναι χαρακτηριστική και η εισαγωγή στον πόλεμο της Τροίας, όταν ο Vernant λέει ότι αδυνατώντας να συναγωνιστεί τον Όμηρο στην εξιστόρηση των γεγονότων προτίθεται να ϕτιάξει μια αϕήγηση «για τις αιτίες και το νόημα της διαμάχης». 37 Αντίστοιχα, σχολιάζοντας τις θεϊκές συγκρούσεις στο κεϕάλαιο «Στο δικαστήριο του Ολύμπου» λέει: «Παρακολουθώντας την εξέλιξη της ιστορίας αυτής, σκεϕτόμαστε το εξής: για να δημιουργηθεί ένας κόσμος διαστρωματωμένος, ιεραρχημένος και οργανωμένος, ήταν απαραίτητη η πρώτη πράξη της ανταρσίας του Κρόνου που ευνούχισε τον ουρανό». Το σχόλιο ανήκει στον επιστήμονα που στις δύο επόμενες γραμμές σπεύδει να παραθέσει τις αναϕορές του: η αρά και η τίσις στίζουν το κείμενό του. Παρά τον κομβικό ρόλο του εν λόγω διακειμένου στο κείμενο του Vernant, που ενσωματώνει εντέλει στην αϕήγηση του μύθου, συνει- 34. Venuti, ό.π., σσ. 19 και ΕΕ, σ ΕΕ, σ ΕΕ, σ. 82.

11 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 371 δητά ή και ασύνειδα σε έναν βαθμό, την ερμηνεία τους, στην προκειμένη περίπτωση θα εστιάσουμε για λόγους μεθοδολογικούς στο αρχαιοελληνικό διακείμενο. Ο Vernant παραπέμπει κατά πρώτον στα κείμενα τα οποία «διαβάζει», τα κείμενα-μήτρες, μέσα από την ανα - ϕορά στα ονόματα των δημιουργών τους. Αναϕέρεται λόγου χάρη τόσο στον Ησίοδο όσο και στον Όμηρο. 38 Κατά δεύτερον, τα αρχαιοελληνικά κείμενα καθαυτά επανέρχονται διαρκώς στη αϕήγηση με τη μορ - ϕή παραθεμάτων και υπαινιγμών. Θα λέγαμε λοιπόν ότι ο Vernant: (α) Επιλέγει τη συστηματική χρήση αρχαιοελληνικών λέξεων σε ολόκληρη την αϕήγησή του, οι οποίες εισάγουν ως σημεία και σήματα την ετερότητα στο κείμενο. Στην πέμπτη κιόλας γραμμή του πρώτου κεϕαλαίου, «Η καταγωγή του σύμπαντος», εμϕανίζεται πλαγιασμένη η ελληνική λέξη Χάος (Chaos), που στα γαλλικά δηλώνεται ως béance (άβυσσος). Είναι η πρώτη από μια σειρά λέξεις που διανθίζουν το κείμενο στο σύνολό του: Γαία-terre, Έρωςamour, Πόντος-flot-marin, Μήτις-ruse, Ίμερος-désir και ούτω καθεξής. Οι αρχαιοελληνικές λέξεις, οι οποίες άλλοτε πλαγιάζονται και άλλοτε όχι συνήθως πλαγιάζονται αρχικά και στη συνέχεια αϕομοιώνονται πλήρως στο κείμενο λειτουργούν ως ανάγλυϕο διακειμενικό στοιχείο, το οποίο παραπέμπει ως παράθεμα σε έναν ολόκληρο πολιτισμό, όπως εκϕράστηκε από τη γλώσσα του: παρά τη γενικότητά του, το εν λόγω στοιχείο λειτουργεί ως ακριβής παραπομπή που δεν χρήζει περαιτέρω ερμηνείας. Παράλληλα, δημιουργεί στο κείμενο διαύλους που μαζί ενώνουν και χωρίζουν το αυτό με το έτερο, δύο γλώσσες, δύο πολιτισμούς, δύο εποχές. Αν η ξενότητα που εισάγει η αρχαιοελληνική λέξη καταρχήν αποστασιοποιεί και χωρίζει, η εναλλάξ χρήση της γαλλικής και της αρχαιοελληνικής λέξης τόσο στο σώμα του κειμένου όσο και στους υπότιτλους των κε ϕαλαίων ενώνει. Για παράδειγμα, ο δεύτερος υπότιτλος στην πρώτη ενότητα: «Au tréfonds de la Terre: la Béance». 39 Χρησιμοποιείται η γαλλική λέξη «béance» και όχι η αρχαιοελληνική «Χάος». Στην επόμενη ενότητα, αντιθέτως, υπάρχει υπότιτ- 38. Ενδεικτικά, ΕΕ, σ. 73 και 82 αντίστοιχα. 39. ΓΕ, σ. 16.

12 372 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ λος στον οποίο η ελληνική λέξη Χάος διατηρείται: «Mère univer - selle et Chaos». 40 (β) Ενσωματώνει τόσο στους τίτλους όσο και στο σώμα του κειμένου υπόρρητα παραθέματα, που προσομοιάζουν ως εκ τούτου στους υπαινιγμούς. Μέσα στο σώμα του κειμένου, στην Τιτανομαχία και στο κεϕάλαιο «Une nourriture d immortalité», 41 η σύγκρουση διαρκεί «dix grandes années». Η ανοίκεια αυτή μονάδα μέτρησης, η οποία σημαίνεται ως ησιόδειο παράθεμα που είναι με εισαγωγικά, πάραυτα επεξηγείται αναλυτικά. Στον Οιδίποδα, παραθέτει στην αρχή του κεϕαλαίου την ησιόδεια περιγραϕή της Έχιδνας. 42 Αντίθετα, ο τίτλος «Tes parents n étaient pas tes parents», ενώ δηλώνεται ως παράθεμα και προϕανώς παραπέμπει στον Οιδίποδα τύραννο, αποτελεί παράϕραση του κειμένου του Σοϕοκλή. (γ) Στο επίπεδο των καθαρών υπαινιγμών, χρησιμοποιεί όρους διακειμενικά ϕορτισμένους, όπως το επίθετο «universelle» στον υπότιτλο «Mère universelle et Chaos». Πρόκειται για τη Γαία, την οικουμενική μητέρα, «Gaïa, la mère universelle», τη μητέρα των πάντων, όπως ονομάζεται μέσα στο υποκεϕάλαιο, αλλά και προηγουμένως. Ο προσδιορισμός αυτός παραπέμπει έμμεσα στη Γαία ως παμμήτειρα και παμμήτορα, στην παμμήτειρα θεά-ϕύση των Ομηρικών Ύμνων και την παμμήτορα γαία του Αισχύλου. 43 Άλλο ένα παράδειγμα σχετίζεται και πάλι με τη γη: «terre noire». 44 Η μαύρη γη για την οποία κάνει λόγο ο Vernant είναι η μέλαινα γαία του Ομήρου και του Αλκμάνα. 45 Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο υπαινιγμός προϕανώς δημιουργεί αναγνωστικά επίπεδα εν γνώσει του συγγραϕέα, καθώς η γαλλική λέξη ή ϕράση δεν υπογραμμίζει, σε αντίθεση με την περίπτωση των αρχαιοελληνικών λέξεων, την ξενότητά της: είναι αϕομοιωμένη στην αϕήγηση και προσλαμβάνεται κατά το δοκούν. 40. Αυτόθι, σ ΓΕ, σ ΓΕ, σ Ομηρικός Ύμνος, 30, 1. Αισχύλου, Προμηθέας, ΓΕ, σ Ραψωδία Σ και Αλκμάν 89 Davies (= 34P.), διαθέσιμο και στο διαδίκτυο, στον Κόμβο για την Ελληνική γλώσσα: greeklang/ancient_greek/education/lyric/proposals/index.html ( ).

13 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 373 Παρότι δεν αναϕερόμαστε σε μια πτυχή της διακειμενικότητας, εκείνη της επιστημονικής ερμηνείας του μύθου (στην οποία ελπίζουμε σε κάποιο άλλο άρθρο να επανέλθουμε), δεν μπορούμε ωστόσο να μην παρατηρήσουμε ότι ο Vernant δημιουργεί δεξιοτεχνικά ένα πολυϕωνικό κείμενο: ο αϕηγητής Vernant συναιρεί στον λόγο του, και μάλιστα σε διαϕορετικά επίπεδα, τη ϕωνή του επιστήμονα, του αρχαίου αϕηγητή, του σύγχρονου παραμυθά που μιλά τη σημερινή λαϊκή γλώσσα με όλη τη σπιρτάδα της. Το παρακάτω απόσπασμα σχετικά με τις γυναίκες είναι ενδεικτικό: «Όχι μόνο καταβροχθίζουν και εξανεμίζουν όλα τα αποθέματα, αλλά γι αυτόν κυρίως το λόγο μια γυναίκα επιδιώκει να γοητεύσει έναν άντρα. Αυτό που θέλει η γυναίκα είναι η αποθήκη. Η γυναίκα δίνει ολόκληρη παράσταση, με τα τσαχπίνικα, τα απατηλά λόγια της, με το μυαλό της που είναι γεμάτο ψέματα, με τα χαμόγελά της και τον πισινό της κουνώντας, όπως γράϕει ο Ησίοδος, για να σαγηνεύσει τον νεαρό εργένη, επο - ϕθαλμιώντας απλώς το απόθεμα του σταριού». 46 Διαλογικότητα (dia - logisme) και δια-λογικότητα (inter-discursivité) που αναδεικνύουν την τέχνη του Vernant και λειτουργούν ως προκλήσεις για τη μετάϕραση Το μεταϕρασμένο κείμενο-συγκείμενο-διακείμενο «Το παράθεμα τοποθετεί το κείμενο στο διακειμενικό δίκτυο που αποτελεί το requisit της γραϕής του αλλά και τον ορίζοντα της ανάγνωσής του», λέει ο Compagnon. 47 Τα διακείμενα στο κείμενο του Vernant είναι ως επί το πλείστον εντοπίσιμα από τον Γάλλο αναγνώστη και απολύτως κατανοητά, πάντα δεδομένων των αναγνωστικών επιπέδων, και την ίδια στιγμή του γνέϕουν, του επισημαίνουν ότι δεν βρίσκονται τυχαία εκεί, αλλά θέτουν γι αυτόν ένα ζήτημα ερμηνείας. 48 Το διακείμενο, ως επανάληψη, συνδέει τα δύο συστήματα, στην προκειμένη περίπτωση τις αρχικές αϕηγήσεις των μύθων με την αϕήγηση του Vernant. Σημαίνει, περισσότερο ή λιγότερο, την ετερότητα και την ίδια στιγμή την ενσωματώνει, την αποδέχεται, ώστε να διαϕυλάξει την ίδια την ταυτότητά του. 46. ΕΕ, σ Compagnon, ό.π, σ Αυτόθι.

14 374 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ Ο Έλληνας αναγνώστης-μεταϕραστής που διαβάζει το κείμενο του Vernant, ωστόσο, προσλαμβάνει συγκεκριμένα το οικείο, αρχαιοελληνικό, διακείμενο μέσα στο γαλλικό κείμενο είτε μεταϕρασμένο με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο από τον Vernant, στα υπόρρητα παραθέματα και τους υπαινιγμούς (αλλά και στα πολιτισμικά στοιχεία ενίοτε), είτε μέσα από τη γλώσσα ως μήτρα, μέσα από τις ελληνικές λέξεις που κυριολεκτικά σκάβουν το κείμενό του κάθετα, οδηγώντας πίσω στον χρόνο. Ως προς τα υπόρρητα παραθέματα, παρότι δεν έχουν παραπομπές, ο Vernant με τις αναϕορές του, και πάλι ρητές και υπόρρητες, δείχνει το δρόμο. Έναν δρόμο τον οποίο οϕείλει να διανύσει τόσο ο Γάλλος όσο και ο Έλληνας αναγνώστης. Ο Έλληνας αναγνώστηςμεταϕραστής, ωστόσο, μέσα στο γενικότερο συγκείμενο, γλωσσικό (cotext) και πολιτισμικό (context), του γαλλικού κειμένου, επανασυνδέεται ευκολότερα με το διακείμενό του. Στην πραγματικότητα, καλείται να λύσει, με απόλυτο σεβασμό προς το ύϕος του Vernant, έναν περίπλοκο «διακειμενικό δεσμό»: το γαλλικό κείμενο της αϕήγησης των μύθων συγκροτείται, μέσα από μια διαδικασία μετάϕρασης, ως ένα δίκτυο διακειμενικών σχέσεων με τα αρχαιοελληνικά κείμενα (όπως και με τις μελέτες του μύθου και όλη τη σκέψη περί μύθου, με την οποία δεν ασχολούμαστε εν προκειμένω) κατά την αποσυγκειμενοποίηση του γαλλικού κειμένου και την ανασυγκειμενοποίησή του στα νέα ελληνικά λειτουργεί, έστω και προσωρινά και απόλυτα συνειδητά, μια αϕαίρεση: το τρίτο σύστημα, που είναι αυτό της υποδοχής της μετάϕρασης, οργανικά συνδεδεμένο με εκείνο του διακειμένου που συνέχει το γαλλικό κείμενο, του πρώτου συστήματος, «υποβαθμίζει» υπό μία έννοια το δεύτερο, το γαλλικό. Στο σημείο αυτό, ο αναγνώστης-μεταϕραστής αισθάνεται περισσότερο από ποτέ τον τρόμο του διακειμένου, τον ϕόβο δηλαδή μήπως δεν καταϕέρει να εντοπίσει το οικείο διακείμενο, ειδικά τον υπαινιγμό. Από την άλλη, προβληματίζεται για τη στρατηγική του, στον βαθμό που το κείμενο απευθύνεται σε πραγματικούς και όχι πρότυπους αναγνώστες, οι οποίοι γνωρίζουν λιγότερο ή περισσότερο την ίδια την πολιτισμική τους κληρονομιά θεωρώντας ως δεδομένο αλλά όχι και καθοριστικό το σχολείο και τη λειτουργία της κληρονομιάς αυτής στο συλλογικό ασυνείδητο και στην καθημερινότητα. Ας δούμε τι μπορεί να σημαίνει αυτό ως προς τη μετάϕραση των παραθεμάτων και των

15 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 375 υπαινιγμών, με σεβασμό στο πρωταρχικό σχέδιο του συγγραϕέα, που είναι οι μύθοι αυτοί να απευθύνονται στο ευρύ κοινό, να συστήσουν τον μεστό αρχαιοελληνικό λόγο στον μέσο σύγχρονο άνθρωπο: (α) Ως προς τις αρχαιοελληνικές λέξεις που παρατίθενται πλάι στις γαλλικές και εναλλάσσονται με αυτές, προϕανώς η ελληνική μετάϕραση δεν αντιμετωπίζει κανένα δίλημμα. Η γλωσσική συνέχεια επιτρέπει και επιβάλλει στην προκειμένη περίπτωση τη συνεχή χρήση της ελληνικής λέξης, της λέξης «Χάος» λόγου χάρη, χωρίς να χρειάζεται καμία επεξήγηση. Έτσι, και ο πρώτος και ο δεύτερος υπότιτλος μεταϕράζονται με χρήση της λέξης χάος: «Στα έγκατα της γης: το Χάος» και «Η παμμήτειρα και το Χάος». Η γαλλική λέξη, η οποία έχει μεταϕραστεί την πρώτη ϕορά ως Άβυσσος, στη συνέχεια απαλείϕεται. Το διακειμενικό στοιχείο υπερισχύει του κειμενικού. Ο πλαγιασμός διατηρείται ωστόσο σημαίνοντας υποτυπωδώς το γαλλικό συγκείμενο, την ξενότητα. (β) Στη δεύτερη περίπτωση, είπαμε ήδη ότι το παράθεμα σκάβει το γαλλικό κείμενο και ϕτάνει στο αρχαιοελληνικό κείμενο, το οποίο ο Vernant, προγραμματικά, μεταϕράζει. Ακολουθώντας την ίδια διαδικασία, ο μεταϕραστής έχει δύο επιλογές. Σταματά σε ένα προγενέστερο στάδιο: παραθέτει το αρχαιοελληνικό κείμενο, «πλείους ενιαυτούς» για το «grandes années» λόγου χάρη, χωρίς περαιτέρω παραπομπή, που θα αλλοίωνε το σχέδιο του Vernant. Ή συνεχίζει και αυτός, παραθέτοντας τη μετάϕραση του αρχαιοελληνικού κειμένου, προκειμένου το μεταϕρασμένο κείμενο να είναι προσπελάσιμο από όλους: έτσι ο «αγκυλομήτης Κρόνος» γίνεται «πανούργος Κρόνος». Η επιλογή αυτή ωστόσο είναι άμεσα συναρτώμενη προς το συγκείμενο: στην πρώτη περίπτωση, υπάρχει επεξήγηση για το γαλλικό, άρα και για το αρχαιοελληνικό παράθεμα. Στη δεύτερη, δεν υπάρχει και είναι αμϕίβολο αν ο μέσος αναγνώστης μπορεί να αποκωδικοποιήσει τη σημασία του αρχαιοελληνικού επιθέτου. Επομένως η χρήση του, θα μπορούσε να λειτουργήσει ανασχετικά για την πρόσληψη του μύθου. Η αντιμετώπιση δηλαδή του παραθέματος γίνεται κατά περίπτωση, με πρώτο κριτήριο την πρόσληψή του από τον απλό, μέσο αναγνώστη στον οποίο απευθύνεται το κείμενο. (γ) Τέλος, στην περίπτωση των υπαινιγμών, το πρόβλημα αντιμετωπίζεται και πάλι κατά περίπτωση. Για παράδειγμα, η «mère

16 376 ΤΙΤΙΚΑ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΙΑ universelle» μπορεί να αποδοθεί ως παμμήτειρα επειδή ακριβώς η λέξη παμμήτειρα, ή παμμήτωρ, είναι κατανοητή από όλους και η συνέχεια της γλώσσας καθιστά πολύ πιο εύληπτο τον υπαινιγμό από ό,τι είναι στα γαλλικά. Υπό μία έννοια, ο υπαινιγμός λειτουργεί στην περίπτωση αυτή ως παράθεμα. Ο Venuti υποστηρίζει ότι μια σχολιασμένη μετάϕραση, με υποσημειώσεις και προσθήκες, «αποκτά λόγιο χαρακτήρα και μπορεί να περιορίσει το αναγνωστικό κοινό της, αλλά και να μην δημιουργήσει τον αναγνώστη το άμεσο αποτέλεσμα που το ξένο κείμενο δημιουργεί στον ξένο αναγνώστη». 49 Το κείμενο του Vernant είναι ένα παράδειγμα κειμένου που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παρουσιαστεί σχολιασμένο και υπομνηματισμένο, διότι κάτι τέτοιο θα αντέβαινε προς το σχέδιο και τη δηλωμένη προθετικότητα του συγγραϕέα του. Από την άλλη, η μετάϕραση όϕειλε να μεταγράψει όχι μόνο τη διακειμενικότητα αλλά και τη δια-λογικότητα και την πολυϕωνία του κειμένου. Σ αυτό το πλαίσιο, έγινε προσπάθεια η απλή και με προϕορικά στοιχεία αϕήγηση του Vernant να αποδοθεί με αντίστοιχο ύϕος και να αναδεχτεί το διακείμενο, ως ανάδυση του αρχαίου αϕηγητή, χωρίς την ίδια στιγμή να διαταράσσεται η σύγχρονη πρόσληψη. 5. Συμπέρασμα Η μετάϕραση της διακειμενικότητας στις διάϕορες μορϕές της βρίσκεται στην καρδιά της μεταϕρασεολογικής σκέψης σήμερα και έχουν προταθεί διάϕορες τυπολογίες μετάϕρασης των παραθεμάτων και των υπαινιγμών, 50 που ωστόσο επ ουδενί μπορούν να συγκε- 49. Lawrence Venuti, ό.π., σ Εκτός από της Nord (βλ. σημ. 29), βλ. ενδεικτικά Yves Gambier, «Tra - duire le sous-texte», in Kronning, H. et al. (eds.), Langage et référence. Mélanges offerts à Kerstin Jonasson à l occasion de ses soixante ans, Uppsala, Uppsala Universitet, 2001, σσ Leppihalme, R., Culture Bumps. On the Translation of Allusions, Helsinki, University of Helsinki, Βλ. επίσης τον συγκριτικό πίνακα της Ruokonen και τη δική της πρόταση, Minna Ruokonnen, Cultural and textual properties in the translation and interpretation of allusions, doria.fi/bitstream/handle/10024/66203/annalesb330ruokonen.pdf?sequence=1 ( ), σ. 142.

17 ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 377 ντρώσουν όλες τις υποπεριπτώσεις. Το αρχαιοελληνικό διακείμενο σε ξένα κείμενα που μεταϕράζονται στα ελληνικά αποτελεί μια τέτοια ιδιαίτερη υποπερίπτωση, η οποία μάλιστα μπορεί να λάβει πολλές και ποικίλες μορϕές. Σε κάθε περίπτωση, ο διακειμενικός δεσμός συνιστά έναν μεταϕραστικό δεσμό, έναν γόρδιο δεσμό που όταν δεν λύνεται πρέπει να κόβεται, προκειμένου τα κείμενα να συνεχίσουν την πορεία τους ως «κυκλικές αναμνήσεις» και το διακείμενο να συνεχίσει να σημαίνει «την αδυναμία μας να ζήσουμε έξω από το ατελεύτητο αυτό κείμενο». 51 Titika Dimitroulia Intertextualité et traduction L exemple de la traduction des mythes grecs anciens du français vers le grec RÉS U M É Si l intertextualité constitue un concept-phare du structuralisme et du post-structuralisme, de nos jours la relation entre l intertextualité et la traduction est un important objet d étude de la traductologie. Certains théoriciens considèrent même la traduction comme une forme d intertextualité. Cet article vise à examiner une forme d intertextualité particulière, la réception et la traduction de l intertexte dans le cas où le texte traduit rencontre un intertexte connu et fami - lier, comme lorsqu on traduit des mythes grecs anciens du français vers le grec. Cet exemple d intertextualité et de sa traduction met en évidence autant la complexité du jeu intertextuel que celle de la traduction en tant que phénomène et processus. 51. Roland Barthes, Le plaisir du texte, Paris, Seuil, 1973, σ. 59.

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός Αθήνα 1995 Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος του Κέντρου (τώρα Ινστιτούτου) Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ANNA ΤΖΟΤλΙΛ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Το λογοτεχνικό προϊόν, co; επικοινωνιακό γεγονός, (ος παράγωγο δηλαδή των συνθηκών που το πλαισιώνουν και του επιβάλλουν τους κώδικες της αληθοφάνειας του, εντάσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση

Υπενθύμιση. Γλώσσες και Πολιτισμοί σε (Διά)Δραση Υπενθύμιση Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το συνέδριο του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος, από 25 έως 28 Μαΐου 2011, με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Tο ύφος........ γραφής! Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 4: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Η πληροφορία και η ερμηνεία της 1. Η φόρτιση του παρελθόντος. 2. Η υποκειμενικότητα του ιστορικού. 3. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια Εκθέσεων Τάσεις της επιμέλειας ΙΙΙ: Δίνοντας φωνή σε εκθέματα και κοινωνικά υποκείμεν Διδάσκουσα: Επίκουρη Καθηγήτρια Εσθήρ Σ. Σολομών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικά κείμενα 2. Βαθμοί επιθέτων και επιρρημάτων Η σύγκριση 3. Το β συνθετικό Λεξιλόγιο 4. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης 5. Δραστηριότητες παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνίας στη Διδακτική των γλωσσών - Πολύγλωσσα ψηφιακά περιβάλλοντα γλωσσικής διδασκαλίας

Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνίας στη Διδακτική των γλωσσών - Πολύγλωσσα ψηφιακά περιβάλλοντα γλωσσικής διδασκαλίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνίας στη Διδακτική των γλωσσών - Πολύγλωσσα ψηφιακά περιβάλλοντα γλωσσικής διδασκαλίας Ενότητα 5: Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Επιμέλεια: Γιώργος Μαρνελάκης

ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Επιμέλεια: Γιώργος Μαρνελάκης ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Α : ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης

133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης 133 Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Θεσσαλονίκης Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό να προσφέρει στους φοιτητές του τις απαραίτητες γνώσεις της Γαλλικής γλώσσας, λογοτεχνίας, και του γαλλικού πολιτισμού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Ο υποψήφιος επιπέδων Γ1 και Γ2 θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Τηλεόραση & Φιλαναγνωσία ΚΕΙΜΕΝΟ Ένα σηµαντικό ζήτηµα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιµήσεων του κοινού συνδέεται µε τις επιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Τα μέλη της ΕΕΕΚ αποτελούν οι:

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Τα μέλη της ΕΕΕΚ αποτελούν οι: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Η Επιτροπή Επιλογής και Εξέλιξης Καθηγητών (Ε.Ε.Ε.Κ.) για την εκλογή Καθηγητή πρώτης βαθμίδας με γνωστικό αντικείμενο «Τεχνική Μετάφραση από τα Γαλλικά προς τα Ελληνικά» στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα