6.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α.-Φ. Χριστίδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "6.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α.-Φ. Χριστίδης"

Transcript

1 6.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α.-Φ. Χριστίδης Το µεταφραστικό εγχείρηµα [1] θα µπορούσε να θεωρηθεί ένα είδος ασκητικής πρακτικής. Ασκητική σηµαίνει επώδυνη άσκηση, άσκηση µε στόχους που απαιτούν δύσκολες και κρίσιµες παραιτήσεις και παραδοχές. Η πρακτική της µετάφρασης έχει ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά. Η οδύνη ή οι ωδίνες που τη συνοδεύουν είναι το αναγκαστικό τίµηµα που καταβάλλει κανείς, όταν βρίσκεται έµπρακτα αντιµέτωπος µε την πιο κεντρική και ταυτόχρονα πιο σκοτεινή όψη του φαινοµένου «γλώσσα» το γεγονός ότι η γλώσσα, οι γλώσσες, είναι ταυτόχρονα µία και πολλές. Είναι µία, γιατί η ανθρώπινη νόηση είναι ενιαία, και είναι πολλές, γιατί το κοινό αυτό θεµέλιο ανακλάται υπαινικτικά και έµµεσα στον πολύχρωµο χάρτη της γλωσσικής ποικιλίας της πολυγλωσσίας. Η «ασκητική» της µετάφρασης είναι συστατικά καθορισµένη από αυτή την κρίσιµη συνάντηση στην αρένα της γλώσσας µε την ενότητα µέσα στη διαφορά, µε τη διαφορά µέσα στην ενότητα. Και είναι αυτή η αναγκαστική, επώδυνη αναγνώριση που δίνει στη µεταφραστική ασκητική τον βαθύτατα εξανθρωπιστικό χαρακτήρα της. εν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι µεγάλες τοµές στην ιστορία της µετάφρασης ξεκίνησαν ακριβώς από τον χώρο της εναγώνιας αναζήτησης της οικουµενικότητας, της ενότητας µέσα και παρά τη διαφορά. Εννοώ βέβαια τις θρησκείες και τη συστατική δέσµευσή τους σε ιδέες που υπερβαίνουν τη διαφορά, γλωσσική και άλλη. Αρκεί να θυµηθεί κανείς τη µετάφραση των Εβδοµήκοντα και γενικότερα τις µεταφράσεις ιερών κειµένων στην ιστορική πορεία της ανθρωπότητας. Αξίζει τον κόπο να επιχειρήσουµε µια στενότερη εξειδίκευση αυτής της άσκησης στην ενότητα, παρά τη διαφορά που δεσπόζει στην ασκητική κλίµακα της µεταφραστικής πρακτικής. Για την ιουδαιοχριστιανική γλωσσική µυθολογία η πολυγλωσσία είναι προϊόν της Πτώσης, που οδηγεί από την παραδείσια, άχρονη µονογλωσσία στην πολυγλωσσία του ιστορικού ανθρώπου. Και η παραδείσια, θεϊκή µονογλωσσία ήταν το καθεστώς της τέλειας γνώσης, όπου κάθε πράγµα και πλάσµα διέθετε το κύριο όνοµά του, που απεκάλυπτε µε τρόπο άµεσο και µοναδικό τη φύση του. Η Πτώση, η αµαρτία, το τέλος του θεϊκού, παραδείσιου εναγκαλισµού και η είσοδος του ανθρώπου στον χώρο του µόχθου και της εργασίας στον χώρο της ιστορίας οδηγούν και στη γλωσσική «πτώση», στην έκλειψη της µονογλωσσίας των κυρίων ονοµάτων και της άµεσης, πλήρους γνώσης µέσω της θεϊκής αποκάλυψης, στην ιστορική πολυγλωσσία και στην ατελή γνώση που επιχειρεί να γνωρίσει τον κόσµο και να τον ονοµάσει µέσα από την «τιµωρία» της έµµεσης, επίµοχθης, βιωµατικής και όχι αποκαλυπτικής σχέσης µαζί του. Το θεϊκό κύριο όνοµα της άµεσης αποκάλυψης της φύσης των πραγµάτων αντικαθίσταται από το ιστορικό γλωσσικό µωσαϊκό µωσαϊκό, αναγκαστικά, γιατί δεν συντίθεται πλέον από τα θεϊκά κύρια ονόµατα που ονοµάζουν άµεσα, τελεσίδικα και µοναδικά αλλά από αγωνιώδη γλωσσικά µορφώµατα που προκύπτουν από τη βιωµατική σχέση του ανθρώπου µε τον κόσµο και αποτυπώνουν, ως έµµεσες γενικεύσεις και αφαιρέσεις και όχι πια ως κύρια ονόµατα που δηλώνουν µοναδικές οντότητες, τη γνώση που δεν χαρίζεται πια ως δώρο από θεού, αλλά διεκδικείται. Η λέξη των ιστορικών γλωσσών που δεν είναι τίποτε άλλο, ως νόηµα, παρά γενίκευση και αφαίρεση αντιπροσωπεύει το

2 θερµό αποτύπωµα του εναγώνιου «τι είναι», που διαχωρίζει τον ιστορικό άνθρωπο της Πτώσης από τον µακάριο, α-ιστορικό, µυθικό άνθρωπο της παραδείσιας αποκάλυψης. Επέµεινα κάπως περισσότερο στην ιουδαιοχριστιανική γλωσσική µυθολογία, γιατί αναδεικνύει µε όλη τη θαλπωρή του µύθου την όψη εκείνη της γλώσσας που εµπλέκεται καθοριστικά στη µεταφραστική ασκητική ως εγχείρηµα ενότητας και διαφοράς. Και εννοώ την ιστορικότητα της γλώσσας. Η µυθική µετάβαση ή «πτώση» από τη µονογλωσσία των κυρίων ονοµάτων της θεϊκής αποκάλυψης στην πολυγλωσσία της γενικευτικής και αφαιρετικής λέξης είναι ακριβώς η µετάβαση από την «ψυχρή» και «άκοπη» σήµανση της εµπειρίας στη «θερµή», ιστορική σήµανσή της. Και µε αυτή την ιστορική θέρµη, την αύρα που διαπερνά το σώµα της γλώσσας, της κάθε γλώσσας, καλείται να «λογαριαστεί» η µεταφραστική πρακτική. Τα γλωσσικά µορφώµατα, ακριβώς επειδή ανακλούν την επίµοχθη, ιστορική σήµανση της εµπειρίας και όχι τη θεϊκή αποκάλυψή της, αναδίδουν τη «µαγεία» τους µόνο όταν αντιµετωπιστούν ως µίγµα «θέρµης» και «φωτός», για να δανειστώ µια παλιά, ωραία διατύπωση που επαναλαµβάνεται, αχνά και µερικά, στη µοντέρνα διάκριση µεταξύ «δήλωσης» και «συνδήλωσης». Και η µεταφραστική ασκητική δοκιµάζεται και κρίνεται κυρίως στον σχετικά αφανή χώρο της γλωσσικής «θέρµης», που είναι το κατεξοχήν τεκµήριο της ιστορικότητας της γλώσσας. Το φαινοµενικά «ταπεινό» έργο της µετάφρασης αντιπροσωπεύει, από αυτή την άποψη, την πιο φιλόδοξη συνάντηση µε τις πιο µύχιες όψεις της γλώσσας. Αυτό είναι που κάνει ή µπορεί να κάνει τη µετάφραση µεγάλη τέχνη. Θα ήθελα να µείνω για λίγο ακόµα στο κρίσιµο αυτό σηµείο. Οι κοινές λέξεις σε αντίθεση µε τα «θεϊκά» κύρια ονόµατα αντηχούν. Η λέξη φως λ.χ. δεν αντιπροσωπεύει απλά και «ψυχρά» την έννοια του «φωτός». Αντιπροσωπεύει την έννοια «φως» εµβαπτισµένη στη βίωση της ίδιας της εµπειρίας του φωτός. Και αυτή η βιωµατική αύρα η θέρµη που διαπερνά την έννοια αναδεικνύεται στις µεταφορικές χρήσεις της. Η µεταφορική έκφραση φωτεινό µυαλό βασίζεται ακριβώς σ αυτή τη βιωµατική αύρα και αυτήν αναδεικνύει. Οι λέξεις, λοιπόν, αντηχούν. [2] Και η µετάφραση δεν είναι, τελικά, παρά η άσκηση σ αυτή τη µύχια, αφανή αντήχηση, τεκµήριο και γέννηµα της ιστορικότητας της γλώσσας. Και η ιστορικότητα αυτή έχει βέβαια ευρύτερες αλλά και στενότερες πολιτισµικά καθορισµένες εκφάνσεις. Με εφαλτήριο αυτή την τελευταία παρατήρηση, θα ήθελα να περάσω σύντοµα σε κάποιες «στιγµές» της νεοελληνικής µεταφραστικής πρακτικής. Θα ξεκινήσω µε τον Αλέξανδρο Παπαδιαµάντη και την µετάφρασή του του έργου του Ντοστογιέφσκι Έγκληµα και Τιµωρία (1992). 1 Η µετάφραση αυτή είναι βασισµένη, όπως φαίνεται, στη γαλλική µετάφραση του Ντερελύ (ό.π., 503). Ο Παπαδιαµάντης γράφει, και µεταφράζει, στην καθαρεύουσα. Αλλά η καθαρεύουσα του Παπαδιαµάντη έχει µια διαφορετική «αντήχηση» από την «άλλη», αρχαιόπληκτη καθαρεύουσα. Όµως πώς; Η βυζαντινίζουσα καθαρεύουσά του ηχεί µε έναν τρόπο σχεδόν µελωδικό, εκκλησιαστικά µελωδικό, και είναι αυτή η µελωδία, αυτός ο πεζός ψαλµός, που υποβαστάζει την οδύνη που διαπερνά το παπαδιαµαντικό έργο. Οι λέξεις υποτάσσονται σ αυτό το «αφανές» πεζό µέλος µε τον ίδιο, περίπου, τρόπο που υποτάσσονται οι λέξεις στο εµφανές εκκλησιαστικό µέλος. Αυτό είναι, ίσως, που αφαιρεί από την παπαδιαµαντική καθαρεύουσα τη «ρητορεία» που αναγκαστικά συνοδεύει µια µη οµιλούµενη, τεχνητή γλώσσα. Αλλά όχι µόνο αυτό. Στον Παπαδιαµάντη λειτουργεί η

3 παραδοχή των ορίων της βασικής γλωσσικής του επιλογής, που αναιρεί την αντιπαλότητα δηµοτικής-καθαρεύουσας. Η δηµοτική είναι διάσπαρτη στο έργο του, και όχι µόνο στους διαλόγους, όπως είναι αναµενόµενο. Σας διαβάζω, τώρα, ένα µικρό κοµµάτι από το Έγκληµα και Τιµωρία, σε µετάφραση Παπαδιαµάντη: Ορθια ενώπιόν του, η γραία εσιώπα και τον ηρώτα διά του βλέµµατος. Ήτο εξηκοντούτις, µικρόσωµος και ισχνή, µε µικράν σουβλερήν ρίνα και σπινθηροβολούντας εκ µοχθηρίας τους οφθαλµούς. Είχε την κεφαλήν ασκεπή, και η κόµη της, φαιά και λευκάζουσα, έστιλβεν εξ ελαίου. Ράκος φανέλλας περιετύλισσε τον λεπτόν λαιµόν της, µακρόν και λεπτόν ως πόδα όρνιθος. Με όλον τον καύσωνα έφερε επί των ώµων µαδηµένην και κιτρινωπήν διφθέραν. Έβηχε δε αδιακόπως (ό.π., 17). Το ντοστογιεφσκικό κείµενο ηχεί και συνηχεί εξαίσια µέσα στη νέα γλωσσική του πατρίδα. Στον πεζό ψαλµό της παπαδιαµαντικής καθαρεύουσας συναντιέται και συντίθεται η κοινή οδύνη που διαπερνά τον κόσµο του Ντοστογιέφσκι και τον κόσµο του Παπαδιαµάντη. Και η δηµοτική αναλαµβάνει τον ρόλο της εκεί όπου λογιότερες επιλογές θα «ψύχραιναν» την περιγραφή: «σουβλερήν ρίνα», «φανέλλαν», «µαδηµένην». Αλλά αυτή η «οικείωση» του ντοστογιεφσκικού κειµένου από τον παπαδιαµαντικό λόγο όπως διαµορφώνεται, δηµιουργικά, µέσα στη νεοελληνική πραγµατικότητα της διγλωσσίας µοιάζει να αντηχεί και µε άλλους, στενότερους ή ειδικότερους, τρόπους. Η ντοστογιεφσκική «γραία», στην παπαδιαµαντική απόδοσή της, συναντιέται, αφανώς, µε τον χορό των «γραιών» που κυριαρχούν στο παπαδιαµαντικό έργο ως σηµεία αναφοράς που συµπυκνώνουν την ανθρώπινη µοίρα. Προεξάρχουσα βέβαια η Φόνισσα, «γυνή σχεδόν εξηκοντούτις, µε αδρούς χαρακτήρας, µε ήθος ανδρικόν και µε δύο µικράς άκρας µύστακος άνω των χειλέων της». Θα ήθελα να κλείσω µε ένα µεταφραστικό παράδειγµα από τον δύσκολο και προβληµατικό χώρο της σχέσης των Νεοελλήνων µε την αρχαιοελληνική παράδοση. Ακούστε δύο αποσπάσµατα από την αρχή της ραψωδίας µ (στ. 1-10) της Οδύσσειας, σε µετάφραση, το πρώτο, Καζαντζάκη-Κακριδή και. Ν. Μαρωνίτη το δεύτερο: Του Ωκεανού το ρέµα ως άφηκε, µπήκε το πλοίο στο κύµα µέσα του πέλαου του πλατύδροµου, και στο νησί της Αίας ήρθε κοντά. Της πουρνογέννητης Αυγής τα χοροστάσια και το παλάτι και τ ανάτελα του Γήλιου εκεί βρίσκονται. Μόλις εφτάσαµε, καθίσαµε στον άµµο το καράβι κι εµείς εβγήκαµε στο ακρόγιαλο της θάλασσας απάνω και καρτερούσαµε κοιµάµενοι τη θεία Αυγή να φέξει. Κι η Αυγή σα φάνη η πουρνογέννητη και ροδοδαχτυλάτη, στης Κίρκης το παλάτι πρόσταξα να δράµουν οι συντρόφοι, γοργά το ανέψυχο του Ελπήνορα κορµί να κουβαλήσουν. Άφησε τότε το καράβι τις ροές του ωκεάνειου ποταµού, έσχιζε πια το πελαγίσιο κύµα στα ανοιχτά περάσµατα,

4 κι έφτασε πάλι στο νησί της Αίας, όπου τα σπίτια κι οι χοροί της Χαραυγής, οι ανατολές του ήλιου. Εκεί αράξαµε και σύραµε στην αµµουδιά το πλοίο, ύστερα βγήκαµε κι εµείς στο περιγιάλι, εκεί µας πήρε ο ύπνος, προσµένοντας το θείο ξηµέρωµα. Κι όταν, χαράζοντας, ρόδισε τον ουρανό η Αυγή, τότε κι εγώ παράγγειλα να παν οι σύντροφοι στα δώµατα της Κίρκης, να φέρουν τον νεκρό Ελπήνορα. Στην πρώτη µετάφραση ένας λόγος βροντόφωνος, πληθωρικός, υπερποιητικός µέσα από τις διαλεκτικές συχνά νεολογικά διαλεκτικές επιλογές του, που αγωνιά να µετατρέψει το αρχαίο έπος σε ένα νεότερο συλλογικό έπος, µε τη γλωσσική ενεργοποίηση της νεότερης παράδοσης (δηµοτικά τραγούδια, διάλεκτοι, ακριτικά έπη, κρητική λογοτεχνία), όπως προσλαµβάνεται µέσα στο πλαίσιο της κυρίαρχης εκδοχής του µαχόµενου δηµοτικισµού. Στη δεύτερη µετάφραση, πενήντα χρόνια αργότερα, ένας λόγος χαµηλόφωνος, σχεδόν πεζός, λιτός στις γλωσσικές του επιλογές και στα όριά τους, δυσκολεµένος, που αγωνιά να αναδείξει την επική διάσταση τα ύψη και τα έγκατα της ανθρώπινης υποκειµενικότητας, όπως στροβιλίζεται µέσα στη δίνη των συγκυριών. Γι αυτό το άλλο, «ταπεινό» έπος η πουρνογέννητη Αυγή πρέπει να γίνει, απλά, Χαραυγή, τα χοροστάσιά της, χοροί της, τα ανάτελα του Γήλιου, ανατολές του ήλιου, η θεία Αυγή, απλά, θείο ξηµέρωµα. Άφησα για το τέλος δύο ζευγάρια αποδόσεων που αισθάνοµαι ότι κλείνουν µέσα τους µια στενότερη αντήχηση: το ακρόγιαλο της θάλασσας γίνεται περιγιάλι και το ανέψυχο κορµί του Ελπήνορα γίνεται, απλά και πάλι, νεκρός Ελπήνορας. «Περιγιάλι», «νεκρός Ελπήνορας». Στις δύο αυτές επιλογές αισθάνεται κανείς να αντηχεί ευδιάκριτα ο σεφερικός ποιητικός κόσµος (στο περιγιάλι το κρυφό, ο ηδονικός Ελπήνωρ). Καθόλου παράξενο. Οι δύο αυτές µεταφράσεις της Οδύσσειας παράγουν δύο διαφορετικά έπη που υπηρετούνται από διαφορετικές γλωσσικές και ποιητικές αντηχήσεις. Ο δύσθυµος ποιητικός λόγος του Σεφέρη, κατάφορτος από την ιστορική θλίψη, όπως διυλίζεται και εξειδικεύεται µέσα στην ανθρώπινη υποκειµενικότητα, δεν µπορεί παρά να είναι ένας από τους εξ αίµατος συγγενείς του «ταπεινού», χαµηλόφωνου, νεωτερικού έπους, που αναδύεται µέσα από τη δεύτερη νεοελληνική µεταφραστική ενεργοποίηση της Οδύσσειας των αρχών της πρώτης προχριστιανικής χιλιετίας. Κι εδώ θα πρέπει να κλείσει αυτή η σύντοµη περιήγηση στην ασκητική της αντήχησης στην ασκητική της µετάφρασης. 1 οστογέφσκη, Θ Το Έγκληµα και η Τιµωρία. Μτφρ. Αλέξανδρος Παπαδιαµάντης. Αθήνα: Ιδεόγραµµα. Βιβλιογραφία NORD, C Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Manchester, UK: St Jerome. BENJAMIN, W. [1972] οκίµια φιλοσοφίας της γλώσσας. Επιµ. Φ. Τερζάκης. Αθήνα: Νήσος.

5 [1] Κείµενο 1: Nord, C Translating as a Purposeful Activity. Functionalist Approaches Explained. Manchester, UK: St Jerome, σελ St Jerome Πρώιµες Απόψεις Οι λειτουργικές προσεγγίσεις στη µετάφραση δεν επινοήθηκαν τον εικοστό αιώνα. Σε όλη την πορεία της ιστορίας βρίσκουµε µεταφραστές κυρίως λογοτεχνικών ή βιβλικών κειµένων, που παρατηρούν ότι διαφορετικές καταστάσεις απαιτούν διαφορετική επεξεργασία. Παρά ταύτα, η «ορθή µετάφραση» συχνά συσχετίζεται µε την κατά λέξη πιστότητα στο αρχικό κείµενο, ακόµα και αν το αποτέλεσµα ίσως να µην θεωρείται κατάλληλο για τον σκοπό στον οποίο αποβλέπει. Ο Κικέρων ( π.χ.) περιέγραψε το δίληµµα µε τον ακόλουθο τρόπο: Εάν µεταφράσω λέξη προς λέξη, το αποτέλεσµα θα ακούγεται παράξενο, ενώ αν, εξωθηµένος από ανάγκη, τροποποιήσω οτιδήποτε στη σειρά ή στη διατύπωση, θα φαίνοµαι να έχω αποµακρυνθεί από τη λειτουργία του µεταφραστή (De optimo genere oratorum 14). Πολλοί µεταφραστές της Βίβλου αισθάνθηκαν ότι η πορεία της µετάφρασης πρέπει να περιέχει και τις δύο διαδικασίες: µια πιστή αναπαραγωγή των τυπικών ιδιοτήτων του κειµένου-πηγή στη µία περίπτωση και µια προσαρµογή στο ακροατήριο-στόχο σε µια άλλη. Ο Ιερώνυµος ( ) και ο Λούθηρος ( ) υποστήριζαν πως υπάρχουν χωρία στη Βίβλο όπου ο µεταφραστής πρέπει να αναπαραγάγει «ακόµα και τη σειρά των λέξεων» (Άγιος Ιερώνυµος, Επιστολή στον Παµµάχιο) ή να µεταφράσει «κατά λέξη» (Λούθηρος, Εγκύκλιος Επιστολή περί µετάφρασης, 1530) σε άλλα χωρία πίστευαν πως ήταν πιο σηµαντικό να «αποδοθεί το νόηµα» (Άγιος Ιερώνυµος) ή να προσαρµοστεί το κείµενο στις ανάγκες και τις προσδοκίες του ακροατηρίου για το οποίο προορίζεται. Σε ανάλογο κλίµα, ο Eugene A. Nida (1964), κάνει διάκριση µεταξύ τυπικής και δυναµικής ισοδυναµίας στη µετάφραση, όπου η «τυπική ισοδυναµία» αναφέρεται σε µια πιστή αναπαραγωγή µορφικών στοιχείων του κειµένου-πηγής, ενώ η «δυναµική ισοδυναµία» σηµαίνει ισοδυναµία ως προς τις εξωγλωσσικές επικοινωνιακές επιπτώσεις: Μια µετάφραση δυναµικής ισοδυναµίας στοχεύει στην απόλυτη φυσικότητα της έκφρασης και προσπαθεί να συνδέσει τον αποδέκτη µε τρόπους συµπεριφοράς που να είναι αναγνωρίσιµοι στο δικό του πολιτισµικό πλαίσιο δεν επιµένει στην κατανόηση, από πλευράς του, των πολιτισµικών µοτίβων της γλώσσας-πηγής ως προϋπόθεση για την πρόσληψη του µηνύµατος (Nida 1964,159). Στο έργο Ένα πλαίσιο για την ανάλυση και την αξιολόγηση µεταφραστικών θεωριών (1976), ο Nida δίνει ιδιαίτερη έµφαση στον σκοπό της µετάφρασης, στους ρόλους του µεταφραστή αλλά και των αποδεκτών, και στις πολιτισµικές παραµέτρους της µεταφραστικής διαδικασίας:

6 Όταν τίθεται το ερώτηµα της υπεροχής µιας µετάφρασης απέναντι σε µια άλλη, η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί στην απάντηση µιας άλλης ερώτησης: «Καλύτερη για ποιον;». Η σχετική καταλληλότητα διαφορετικών µεταφράσεων του ίδιου κειµένου µπορεί να καθοριστεί µονάχα µε αναφορά στον βαθµό στον οποίο κάθε µετάφραση εκπληρώνει µε επιτυχία τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται. Με άλλα λόγια, η σχετική εγκυρότητα κάθε µετάφρασης διαφαίνεται στον βαθµό στον οποίο οι αποδέκτες είναι σε θέση να ανταποκριθούν στο µήνυµα (όσον αφορά τη µορφή αλλά και το περιεχόµενο) σε σχέση µε (1) την πρόθεση του αρχικού συγγραφέα ως προς τις αντιδράσεις του αρχικού ακροατηρίου και (2) µε την ίδια την ανταπόκριση αυτού του ακροατηρίου. Οι αντιδράσεις, βέβαια, δεν µπορεί ποτέ να είναι πανοµοιότυπες, καθώς η διαγλωσσική επικοινωνία ενέχει πάντοτε κάποιες διαφορές στο πολιτισµικό σκηνικό, συνοδευόµενες από διαφοροποιήσεις στα συστήµατα αξιών, στις εννοιολογικές προϋποθέσεις και στα ιστορικά προηγούµενα. (1976, 64κ.ε.) [...] Το γεγονός πως η υποδοχή της προσέγγισης του Nida εστίασε στις γλωσσολογικές της συνέπειες πρέπει να κατανοηθεί ιστορικά. Η γλωσσολογία ήταν ίσως η κυρίαρχη ανθρωπιστική επιστήµη των δεκαετιών του 1950 και του Πρώιµα πειράµατα πάνω στη µηχανική µετάφραση έπρεπε να βασιστούν σε αντιπαραθετικές αναπαραστάσεις των γλωσσών. Η αισιόδοξη άποψη πως η µηχανική µετάφραση είναι εφικτή αντανακλάται στον ορισµό που δίνει για τη µετάφραση ο Oettinger: Η µετάφραση µπορεί να οριστεί ως η διαδικασία µετατροπής σηµάτων ή αναπαραστάσεων σε άλλα σήµατα ή αναπαραστάσεις. Αν τα πρωτότυπα έχουν κάποια σηµασία, απαιτούµε γενικά να έχουν και οι εικόνες τους την ίδια ή, πιο ρεαλιστικά, όσο το δυνατόν πλησιέστερη σηµασία. Η αποφυγή της διακύµανσης της σηµασίας είναι το κεντρικό πρόβληµα στη µετάφραση µεταξύ φυσικών γλωσσών (1960, 104). Την ίδια στιγµή, η δοµική γλωσσολογία, παράλληλα µε την αντίληψη της γλώσσας ως κώδικα και την έννοια των καθολικών γλωσσικών χαρακτηριστικών, καλλιεργούσαν την ψευδαίσθηση πως η γλώσσα και η µετάφραση ως µια γλωσσική λειτουργία µπορούσε να είναι ένα αντικείµενο αυστηρά επιστηµονικής έρευνας, ισότιµο µε οποιοδήποτε αντικείµενο των φυσικών επιστηµών. Παλαιότερα οι µεταφραστές θεωρούνταν καλλιτέχνες ή τεχνίτες τώρα, οι θεράποντες του χώρου της µετάφρασης χαίρονταν που η δραστηριότητά τους αναγνωριζόταν ως επιστήµη και που γινόταν δεκτή στα άδυτα των επιστηµονικών αναζητήσεων ως κλάδος της εφαρµοσµένης γλωσσολογίας. Πολλοί ορισµοί της µετάφρασης τόνιζαν την γλωσσολογική πλευρά: Η µετάφραση µπορεί να οριστεί ως εξής: η αντικατάσταση του κειµενικού υλικού µιας γλώσσας (γλώσσα-πηγή) από ισοδύναµο υλικό µιας άλλης (γλώσσα-στόχος) (Catford 1965, 20).

7 Η µετάφραση συνίσταται στην αναπαραγωγή στη γλώσσα-αποδέκτη του πλησιέστερου φυσικού ισοδύναµου του µηνύµατος της γλώσσας-πηγής. (Nida & Taber 1969, 12). Αυτές οι γλωσσολογικές προσεγγίσεις βασικά έβλεπαν τη µετάφραση ως µια διεργασία εναλλαγής κώδικα. Με τον πιο πραγµατιστικό επαναπροσανατολισµό στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η εστίαση µετατοπίστηκε από τη λέξη ή τη φράση στο κείµενο ως µονάδα µετάφρασης, όµως αυτό δεν προκάλεσε ρήξη στο βασικό γλωσσολογικό προσανατολισµό. Η ισοδυναµία ως θεµελιώδης έννοια ή ακόµα και ως συστατικό της µετάφρασης δεν αµφισβητήθηκε ποτέ πραγµατικά. Για τον Wilss, λόγου χάρη, Η µετάφραση οδηγεί από ένα κείµενο στη γλώσσα-πηγή, σε ένα κείµενο στη γλώσσα-στόχο, το οποίο είναι όσο το δυνατόν πλησιέστερα ισοδύναµο και προϋποθέτει την κατανόηση του περιεχοµένου και του ύφους του πρωτότυπου (Wilss 1977, 70). Οι γλωσσολογικές προσεγγίσεις που βασίζονται στην ισοδυναµία επικεντρώνονταν στο κείµενο-πηγή, τα χαρακτηριστικά του οποίου έπρεπε να διατηρηθούν στο κείµενο-στόχο. Για τον Werner Koller, µεταξύ ενός δεδοµένου αρχικού κειµένου και ενός δεδοµένου κειµένου-στόχου, υπάρχει ισοδυναµία εάν το κείµενο-στόχος ικανοποιεί κάποιες απαιτήσεις όσον αφορά αυτές τις προϋποθέσεις πλαισίου. Οι σχετικές προϋποθέσεις είναι αυτές που έχουν να κάνουν µε πλευρές όπως το περιεχόµενο, το ύφος και η λειτουργία. Εποµένως, το αίτηµα της ισοδυναµίας έχει την ακόλουθη µορφή: η ιδιότητα (ή οι ιδιότητες) Χ στη γλώσσα-πηγή πρέπει να διατηρηθούν. Αυτό σηµαίνει πως το περιεχόµενο, η µορφή, το ύφος, η λειτουργία κλπ. της γλώσσας-πηγής πρέπει να διατηρηθούν ή, τουλάχιστον, πως η µετάφραση πρέπει να επιδιώκει να διατηρεί τα στοιχεία αυτά όσο το δυνατόν περισσότερο (1979, 187). Αυτή είναι µια κανονιστική διατύπωση. ηλώνει πως οποιοδήποτε κείµενο στόχος δεν είναι ισοδύναµο («όσο το δυνατόν περισσότερο») µε το αντίστοιχο κείµενο-πηγή, αποτελεί άκυρη µετάφραση. Πολλοί θεωρητικοί συνεχίζουν να εµµένουν σε αυτή την άποψη, αν και κάποιοι αναγκάστηκαν να αναγνωρίσουν πως µπορούν να υπάρχουν περιπτώσεις µη ισοδυναµίας στη µετάφραση, οι οποίοι οφείλονται σε πραγµατολογικές διαφορές ανάµεσα στους πολιτισµούς της πηγής και του στόχου. Αυτό µπορούµε να το διαπιστώσουµε σε ένα µέρος της πιο πρόσφατης δουλειάς του Koller: Οι ad hoc περιπτώσεις προσαρµογής πρέπει να αντιµετωπίζονται ως στοιχεία παραγωγής κειµένου κατά τη µεταφραστική διαδικασία ίσως να είναι κατάλληλες, ή ακόµη και αναπόφευκτες, προκειµένου µια µετάφραση να «φτάσει» στους αποδέκτες της, από την πλευρά δηλαδή της πραγµατιστικής ισοδυναµίας (1992, 235). Για τον Koller, τέτοιες προσαρµογές δεν σηµαίνουν πως ο όρος της ισοδυναµίας µεταξύ του αρχικού και του µεταφρασµένου κειµένου έχει εγκαταλειφθεί. Τί όµως έχει συµβεί στον όρο

8 αυτό; Η διαχωριστική γραµµή µεταξύ «µετάφρασης µε στοιχεία αναθεώρησης κειµένου» (= ισοδυναµία) και «αναθεώρησης κειµένου µε στοιχεία µετάφρασης» (= µη ισοδυναµία) (Koller 1995, 206 κ.ε.) φαίνεται να έχει γίνει ζήτηµα ποσοτήτων. Η προσέγγιση της ισοδυναµίας στερείται συνέπειας: κάποιοι µελετητές εξυµνούν την κυριολεξία ως την καλύτερη διαδικασία µετάφρασης (Newmark 1984/85, 16) άλλοι, όπως ο Koller, επιτρέπουν κάποιον αριθµό προσαρµοστικών διεργασιών, παραφράσεων ή άλλων µη κυριολεκτικών διεργασιών σε συγκεκριµένες περιπτώσεις όπου, όπως το θέτει ο Koller, «προορίζονται να µεταφέρουν υπόρρητες αξίες του αρχικού κειµένου ή να βελτιώσουν την κατανοητότητα του κειµένου για το ακροατήριο-στόχο» (1993, 53). Αυτά τα κάπως αυθαίρετα κριτήρια δεν εξηγούν το γεγονός ότι οι υπόρρητες αξίες πρέπει σε κάποιες περιπτώσεις να παραµένουν υπόρρητες, ούτε αναγνωρίζουν πως η κατανοησιµότητα δεν είναι ένας γενικός σκοπός, κοινός για όλα τα κείµενα ή όλους τους τύπους κειµένων. Οι θεωρητικοί της ισοδυναµίας τείνουν να δέχονται τις διαδικασίες µη κυριολεκτικής µετάφρασης πιο εύκολα στη µετάφραση χρηστικών κειµένων (οδηγίες χρήσης, διαφηµίσεις) παρά στη µετάφραση της λογοτεχνίας. Έτσι τίθενται διαφορετικά ή ακόµη και αντιφατικά µέτρα και σταθµά για την επιλογή των διαδικασιών µεταφραστικού χειρισµού διαφορετικών κειµενικών ειδών ή τύπων κειµένου. Αυτό καθιστά την προσέγγιση της ισοδυναµίας κάπως συγκεχυµένη. Συνοψίζοντας τη θεωρητική σκέψη γύρω από τη µετάφραση µέσα στους αιώνες, ο Kelly δηλώνει: Ένας µεταφραστής διαµορφώνει την εικόνα που έχει για τη µετάφραση µε βάση τη λειτουργία που αναθέτει στη γλώσσα... Έτσι, αυτοί που µεταφράζουν για την αντικειµενική και µόνο πληροφορία, έχουν ορίσει τη µετάφραση διαφορετικά από αυτούς για τους οποίους το κείµενο-πηγή έχει τη δικιά του ζωή (1979, 4). Αυτή µπορεί να είναι η αιτία για την οποία κάποιοι µεταφρασιολόγοι που εργάζονται σε ιδρύµατα εκπαίδευσης µεταφραστών άρχισαν να δίνουν µεγαλύτερη προτεραιότητα στις λειτουργιστικές προσεγγίσεις παρά στις προσεγγίσεις που βασίζονται στην ισοδυναµία. Απλά, άρχισαν να διερωτώνται για το επάγγελµα για το οποίο εκπαιδεύουν. Βρήκαν πως η επαγγελµατική µετάφραση περιλαµβάνει πολλές περιπτώσεις στις οποίες η ισοδυναµία δεν είναι καθόλου απαραίτητη. Στη µετάφραση ενός βρετανικού σχολικού απολυτηρίου για ένα γερµανικό πανεπιστήµιο, λόγου χάρη, δεν περιµένει κανείς από το κείµενο-στόχο να µοιάζει ή να λειτουργεί ως απολυτήριο γερµανικού σχολείου. Μέσα σε αυτή την πραγµατικότητα, κάποιοι επιστήµονες άρχισαν να αισθάνονται όλο και λιγότερο ικανοποιηµένοι από τη σχέση µεταξύ µεταφραστικής θεωρίας και πρακτικής. Υπήρχε ανάγκη για µια καινούρια θεωρία. [2] Κείµενο 2: Benjamin, W. [1972] οκίµια φιλοσοφίας της γλώσσας. Επιµ. Φ. Τερζάκης. Αθήνα: Νήσος, σελ Άγρα

9 ...Το έργο του µεταφραστή έγκειται στην ανακάλυψη εκείνης ακριβώς της πρόθεσης σε σχέση µε τη γλώσσα στην οποία γίνεται η µετάφραση, η οποία θ ανακαλέσει µέσα στη γλώσσα της µετάφρασης την ηχώ του πρωτοτύπου. Εδώ βρίσκεται ένα βασικότατο χαρακτηριστικό της µετάφρασης το οποίο τη διαφοροποιεί από το ποιητικό έργο, γιατί η πρόθεση του τελευταίου δεν σκοπεύει τη γλώσσα ως τέτοια, στην ολότητά της, αλλά άµεσα και αποκλειστικά ορισµένες γλωσσικές σχέσεις του περιεχοµένου. Αντίθετα µε τα έργα της λογοτεχνίας, η µετάφραση δεν βρίσκεται καθεαυτή στο κέντρο του γλωσσικού δάσους αλλά στην περιφέρεια της δεντρόφυτης έκτασης. καλεί µέσα σε αυτό χωρίς η ίδια να µπαίνει, στοχεύοντας στο µοναδικό εκείνο σηµείο όπου η ηχώ της µπορεί να δώσει, στην ίδια της τη γλώσσα, τις απηχήσεις του έργου στην ξένη. Η πρόθεσή της δεν έχει µόνο διαφορετικό στόχο από εκείνον ενός λογοτεχνικού έργου στοχεύει τη γλώσσα ως όλον µε αφετηρία ένα συγκεκριµένο έργο σε µια ξένη γλώσσα αλλά είναι αυτή η ίδια διαφορετική: η πρόθεση του ποιητή είναι αφελής, πρωτογενής, παραστατική, ενώ του µεταφραστή δευτερογενής, σκόπιµη, ιδεοποιηµένη. Γιατί το µέγα έργο του µεταφραστή είναι η ενοποίηση των πολλών γλωσσών σε µία και αληθινή γλώσσα. Η γλώσσα αυτή είναι τέτοια ώστε οι επιµέρους προτάσεις, τα έργα, η κριτική δεν επικοινωνούν µεταξύ τους αφού παραµένουν εξαρτηµένα από τη µετάφραση, στην οποία όµως οι ίδιες οι γλώσσες, συµπληρωµένες και συµφιλιωµένες µέσα στον τρόπο της εννόησής τους, εναρµονίζονται. Αν υπάρχει λοιπόν µια γλώσσα της αλήθειας, το χωρίς εσωτερικές εντάσεις και ακόµα σιωπηλό απόθεµα της έσχατης σηµασίας την οποία ολόκληρη η σκέψη αναζητεί, τότε αυτή η γλώσσα της αλήθειας είναι και η αληθινή γλώσσα. Και αυτή ακριβώς η γλώσσα, η προαίσθηση και η περιγραφή της οποίας είναι η µοναδική ολοκλήρωση την οποία µπορεί να ελπίζει η φιλοσοφία, είναι κατά τρόπο συµπυκνωµένο κρυµµένη µέσα στις µεταφράσεις. εν υπάρχει µούσα της φιλοσοφίας, ούτε και µούσα της µετάφρασης. εν είναι όµως αυτές τόσο βάναυσες όσο πολλοί συναισθηµατικοί καλλιτέχνες θα ήθελαν να νοµίζουν. Γιατί υπάρχει ένα φιλοσοφικό πνεύµα που χαρακτηρίζεται από τον πόθο γι αυτήν ακριβώς τη γλώσσα η οποία εκδηλώνεται µέσω της µετάφρασης: Les langues imparfait en cela que plusieurs, manque la suprême: penser étant écrire sans accessoires, ni chuchotement mais tacite encore l immortelle parole; la diversité, sur terre, des idiomes empêche personne de proférer des mots qui, sinon se trouveraient, par une frappe unique, elle même matériellement la vérité» (Οι γλώσσες είναι ατελείς επειδή είναι πολλές, η υπέρτατη µεταξύ τους λείπει: η σκέψη είναι γραφή, χωρίς βοηθήµατα, χωρίς ούτε ακόµη και ψιθύρους, γιατί η αθάνατη λέξη παραµένει µέχρι στιγµής σιωπηλή. η πολλαπλότητα των διαλέκτων πάνω στη γη δεν αφήνει κανέναν να ξεστοµίσει τις λέξεις οι οποίες αλλιώς, µε µιαν αστραπιαία κίνηση, θα ενσάρκωναν την αλήθεια.). Αν ένας φιλόσοφος καταλαβαίνει πλήρως αυτό που υπαινίσσεται εδώ ο Mallarmé, η µετάφραση, µε τα ιζήµατα που περικλείει µιας τέτοιας γλώσσας, βρίσκεται ανάµεσα στην ποίηση και στη θεωρία. Το έργο της είναι λιγότερο δυνατό να οριστεί, αλλά αφήνει παρ όλ αυτά µια ισχυρή σφραγίδα στην ιστορία. Αν το καθήκον του µεταφραστή αντικρίζεται κάτω από αυτό το φως, ο δρόµος προς µια ενδεχόµενη λύση φαίνεται πολύ πιο σκοτεινός και απροσπέλαστος. Πράγµατι, το πρόβληµα της ωρίµανσης του σπόρου της καθαρής γλώσσας µέσα σε µια µετάφραση µοιάζει άλυτο, δεν µπορεί να προσδιοριστεί µε κανένα τρόπο. Γιατί αν η αναπαραγωγή του νοήµατος πάψει να είναι αποφασιστική, το έδαφος δεν µοιάζει να υποχωρεί κάτω από µια τέτοια λύση; Ιδωµένο αρνητικά, αυτό είναι στην πραγµατικότητα το νόηµα όλων των προηγουµένων. Πιστότητα και

10 ελευθερία ελευθερία της νοηµατικής ανάπλασης και, στην υπηρεσία της, πιστότητα στη λέξη του πρωτοτύπου είναι οι παραδοσιακότερες έννοιες σε κάθε συζήτηση σχετικά µε τη µετάφραση. Μια θεωρία που αναζητά στη µετάφραση κάτι άλλο από τη νοηµατική απόδοση δεν µοιάζει να µπορεί να τις υπηρετήσει. Παρ όλ αυτά η παραδοσιακή τους χρήση τις παρουσιάζει σαν να βρίσκονται σε απόλυτη αντίθεση µεταξύ τους. Τι µπορεί άραγε να προσφέρει πραγµατικά η πιστότητα στην απόδοση του νοήµατος; Η πιστότητα στη µετάφραση της ξεχωριστής λέξης δεν µπορεί ποτέ να εκφράσει ολόκληρο το νόηµα που έχει στο πρωτότυπο. ιότι το νόηµα, στην ποιητική του σηµασία την οποία έχει στο πρωτότυπο, δεν εξαντλείται στο νοούµενο αλλά αποκτά αυτήν ακριβώς τη σηµασία καθώς ο τρόπος της εννόησης συνδέεται µε το εννοούµενο µέσα στη συγκεκριµένη λέξη. Λέµε συνήθως ότι οι λέξεις µεταφέρουν ένα συγκινησιακό φορτίο. Μια κατά λέξη απόδοση της σύνταξης των προτάσεων διαστρέφει ολοκληρωτικά τη θεωρία της αναπαραγωγής του νοήµατος και απειλεί άµεσα να το καταστήσει ακατανόητο. Τον δέκατο ένατο αιώνα θεωρούσαν πως η µετάφραση του Σοφοκλή από τον Hölderlin ήταν ένα τερατώδες παράδειγµα µιας τέτοιας ανακρίβειας στη λέξη. Τελικά, βλέπουµε ότι η πιστότητα στην απόδοση της µορφής δυσκολεύει αυτήν του νοήµατος. Αντίστοιχα, η απαίτηση της κατά λέξη µετάφρασης αντιστρατεύεται την επιθυµία διατήρησης του νοήµατος. Το νόηµα υπηρετείται πολύ καλύτερα και η λογοτεχνία και η γλώσσα πολύ χειρότερα από την αχαλίνωτη ελευθερία των κακών µεταφραστών. Αναγκαστικά, ως εκ τούτου, η απαίτηση για πιστότητα, της οποίας το αίτηµα είναι δικαιολογηµένο αλλά τα νόµιµα θεµέλια αρκετά σκοτεινά, πρέπει να γίνεται κατανοητή µέσα σ ένα ριζικότερο πλαίσιο. Όπως τα θραύσµατα ενός κεραµικού για να συγκολληθούν µεταξύ τους πρέπει να εφαρµόζουν το ένα στο άλλο µε την παραµικρή λεπτοµέρεια, παρ όλο που δεν χρειάζεται καθόλου να είναι όµοια, έτσι και η µετάφραση πρέπει, αντί να προσοµοιώνεται στο νόηµα του πρωτοτύπου, να ενσωµατώνει τη µορφή της εννόησης εκείνου στη γλώσσα της, καθιστώντας πρωτότυπο και µετάφραση αναγνωρίσιµα ως θραύσµατα µιας ευρύτερης γλώσσας, όπως ακριβώς τα θραύσµατα που συνθέτουν το σπασµένο κεραµικό. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο η µετάφραση πρέπει σε µεγάλο βαθµό ν αποφεύγει την επιδίωξη να µεταδώσει κάτι, να µεταφέρει ένα νόηµα, και ως προς αυτό το πρωτότυπο της είναι χρήσιµο µόνο στο βαθµό που έχει απαλλάξει το µεταφραστή και τη µετάφρασή του από την υποχρέωση της µετάδοσης. Στην περιοχή της µετάφρασης ισχύει επίσης το εν αρχή ην ο λόγος. Από την άλλη µεριά είναι δυνατόν, όσον αφορά το νόηµα, και µάλιστα πρέπει, η γλώσσα µιας µετάφρασης να προχωρεί έτσι ώστε να εκφράζει την πρόθεση του πρωτοτύπου όχι ως αναπαραγωγή, αλλά ως αρµονία, ως συµπλήρωµα µέσα στη γλώσσα µε την οποία εκφράζεται. Εποµένως δεν είναι το κολακευτικότερο γνώρισµα µιας µετάφρασης, ιδιαίτερα κατά την εποχή της συγγραφής της, να διαβάζεται όπως ένα πρωτότυπο στη γλώσσα της. Η σηµασία της πιστότητας, η οποία υποτίθεται ότι διαφυλάσσεται µε την κατά λέξη απόδοση, είναι µάλλον η νοσταλγία της γλωσσική συµπλήρωσης που εκφράζεται µέσ από το έργο. Η αληθινή µετάφραση είναι διάφανη: δεν επικαλύπτει το πρωτότυπο, δεν σκιάζει τη λάµψη του, αλλά επιτρέπει στην καθαρή γλώσσα, ενδυναµωµένη από το ίδιο της το µέσο, τόσο περισσότερο ν ακτινοβολεί µέσα στο πρωτότυπο. Αυτό επιτυγχάνεται πάνω απ όλα µε την κατά λέξη απόδοση της σύνταξης, που αναδεικνύει µάλλον τις λέξεις παρά τις προτάσεις ως το αρχικό και κύριο στοιχείο του µεταφραστή. Γιατί αν η πρόταση είναι το τείχος µπροστά από τη γλώσσα του πρωτοτύπου, η κατά λέξιν ακολουθία είναι η στοά. Ελευθερία και πιστότητα ως προς το πρωτότυπο έχουν κατά παράδοση θεωρηθεί αντιτιθέµενες τάσεις. Αυτή η βαθύτερη ερµηνεία της µίας ολοφάνερα δεν βοηθάει στη

11 συµφιλίωσή τους. αντίθετα µοιάζει να αποστερεί από κάθε νοµιµότητα την άλλη. Γιατί τι άλλο εννοούµε ως ελευθερία, από το να παύει να θεωρείται απολύτως σηµαντική η απόδοση του νοήµατος; Ακόµη και όταν το νόηµα µιας γλωσσικής δηµιουργίας εξισώνεται µε την πληροφορία την οποία µεταδίδει, εξακολουθεί να παραµένει σε αυτό ένα στοιχείο έσχατο και αποφασιστικό που υπερβαίνει κάθε επικοινωνία αρκετά οικείο κι όµως άπειρα µακρινό, αποκρυµµένο ή πιο φανερό, αποσπασµατικό ή πανίσχυρο. Μέσα σε όλη τη γλώσσα και τις γλωσσικές δηµιουργίες παραµένει, πέρ απ οτιδήποτε µπορεί να µεταδοθεί, κάτι το ανεπικοινώνητο, κάτι το οποίο, ανάλογα µε το πλαίσιο µέσα στο οποίο εµφανίζεται, συµβολίζει ή συµβολίζεται. Και είναι µόνο το πρώτο µέσα στα πεπερασµένα και κλειστά προϊόντα της γλώσσας, ενώ το δεύτερο είναι µέσα στο ίδιο το γίγνεσθαι των γλωσσών. Κι εκείνο το οποίο ζητάει ν αναπαρασταθεί, να δηµιουργηθεί µέσα στο γίγνεσθαι των γλωσσών, αυτό είναι ο πυρήνας της καθαρής γλώσσας. Αν και αποκρυµµένο και αποσπασµατικό, αποτελεί µια ενεργή δύναµη στη ζωή ως το ίδιο το συµβολιζόµενο πράγµα, αν και κατοικεί µέσα στις γλωσσικές δηµιουργίες µόνο υπό συµβολίζουσα µορφή. Παρ όλο που αυτή η έσχατη ουσία, η καθαρή γλώσσα, βρίσκεται στα διάφορα ιδιώµατα προσδεδεµένη πάντα στα γλωσσικά στοιχεία και στις µεταβολές τους, µέσα στη γλωσσική δηµιουργία αποκτά ένα βαρύ, αλλότριο νόηµα. Το να µην απαλλάξει από αυτό, το να µετατρέψει το συµβολίζον σε συµβολιζόµενο, το να εµβαπτίσει και πάλι την καθαρή γλώσσα µέσα στη γλωσσική ροή, αυτή είναι η τροµερή και µοναδική ικανότητα της µετάφρασης. Μέσα σε αυτή την καθαρή γλώσσα η οποία δεν εννοεί ή εκφράζει πλέον τίποτε αλλά είναι, ως ανέκφραστος και δηµιουργικός Λόγος, εκείνη την οποία υπονοούν όλες οι γλώσσες κάθε πληροφορία, κάθε νόηµα και κάθε πρόθεση συναντούν ένα επίπεδο στο οποίο είναι µοιραίο να διαλυθούν. Αυτό ακριβώς το επίπεδο είναι που προσφέρει µια νέα και υψηλότερη δικαίωση στην ελεύθερη µετάφραση. αυτή η δικαίωση δεν προέρχεται από το νόηµα εκείνου που πρέπει να µεταφερθεί, γιατί η χειραφέτηση από αυτό το νόηµα είναι το καθήκον της πιστότητας. Μάλλον, για χάρη της καθαρής γλώσσας, µια ελεύθερη µετάφραση θεµελιώνει αυτή τη δοκιµασία στη δική της τη γλώσσα. Το καθήκον του µεταφραστή είναι να ελευθερώσει µέσα στη δική του γλώσσα εκείνη την καθαρή γλώσσα που βρίσκεται κάτω από το ρήµα της άλλης, να ελευθερώσει τη γλώσσα που είναι φυλακισµένη µέσα στο έργο αναδηµιουργώντας εξαρχής αυτό το έργο. Για χάρη της καθαρής γλώσσας πρέπει να διαπεράσει τους σαθρούς φραγµούς της δικής του γλώσσας. Ο Λούθηρος, ο Voss, ο Hölderlin και ο George έχουν επεκτείνει τα σύνορα της γερµανικής γλώσσας. Αλλά ποια η σηµασία του νοήµατος για τη σχέση του πρωτοτύπου µε τη µετάφραση; Μια παροµοίωση µπορεί να χρησιµεύσει εδώ. Όπως ακριβώς µια εφαπτοµένη αγγίζει ανεπαίσθητα τον κύκλο σε ένα και µόνο σηµείο, και όπως αυτή η επαφή και όχι το σηµείο υπαγορεύει το νόµο σύµφωνα µε τον οποίο συνεχίζει την ευθεία πορεία της στο άπειρο, έτσι και µια µετάφραση αγγίζει ανεπαίσθητα το πρωτότυπο και µόνο στο άπειρα µικρό σηµείο του νοήµατος, ύστερα ακολουθεί τη δική της πορεία σύµφωνα µε τους κανόνες της πιστότητας στην ελευθερία της γλωσσικής ροής. ίχως να την ονοµάζει και να την αιτιολογεί, ο Rudolph Pannwitz έχει επισηµάνει την αληθινή σηµασία αυτής της ελευθερίας. Οι παρατηρήσεις του περιέχονται στο Die Krisis der europaischen Kultur, και µπορούν κάλλιστα να θεωρηθούν, µαζί µε τις σηµειώσεις του Γκαίτε στο Westestlicher Diwan, ως το σηµαντικότερο σχόλιο στη θεωρία της µετάφρασης που έχει εκδοθεί ποτέ στη Γερµανία. Ο Pannwitz γράφει: «Οι µεταφράσεις µας, ακόµη και οι καλύτερες από αυτές, ξεκινούν από µια εσφαλµένη προϋπόθεση. Θέλουν να κάνουν τα ινδικά, τα ελληνικά, τα αγγλικά γερµανικά, αντί να κάνουν τα γερµανικά ινδικά, ελληνικά, αγγλικά. Οι µεταφραστές µας τρέφουν πολύ µεγαλύτερο

12 σεβασµό για την καθιερωµένη χρήση της δικής µας γλώσσας παρά για το πνεύµα των ξένων έργων Το βασικό σφάλµα του µεταφραστή είναι ότι διατηρεί το συµπτωµατικό επίπεδο στο οποίο εκδιπλώνεται η δική του γλώσσα, αντί ν αφήσει τη γλώσσα του να επηρεαστεί ισχυρά από την ξένη γλώσσα. Ειδικά όταν µεταφράζει από µια γλώσσα πολύ µακρινή από τη δική του, πρέπει να ανατρέχει πίσω στα πρωτογενή στοιχεία της ίδιας της γλώσσας και να διεισδύει στο σηµείο εκείνο όπου ο λόγος, η εικόνα και ο τόνος συγκλίνουν. Πρέπει να εκτείνει και να βαθαίνει τη γλώσσα του µέσω της ξένης γλώσσας. εν έχει συνειδητοποιηθεί γενικά ως ποιο βαθµό είναι αυτό δυνατό, ως ποιο βαθµό κάθε γλώσσα µπορεί να µεταµορφωθεί, πόσο διαφέρει γλώσσα από γλώσσα, όσο και διάλεκτος από διάλεκτο. ωστόσο αυτό το τελευταίο αληθεύει µόνον εφόσον παίρνει κανείς τη γλώσσα σοβαρά, όχι όταν την αντιµετωπίζει επιφανειακά». Το κατά πόσον µια µετάφραση κατορθώνει να παραµείνει σύµφωνη µε την ουσία αυτής της µορφής καθορίζεται αντικειµενικά από τη µεταφρασιµότητα του πρωτοτύπου. Όσο µικρότερη αξία και αυτοτέλεια ύφους διαθέτει η γλώσσα του, όσο πιο πολύ είναι πληροφορία, τόσο λιγότερο αποτελεί γόνιµο πεδίο για µετάφραση, µέχρις ότου όλο το βάρος του περιεχοµένου, που σε καµιά περίπτωση δεν είναι µοχλός για µετάφραση χαρακτηριστικής µορφής, την καταστήσει αδύνατη. Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο ενός έργου τόσο περισσότερο παραµένει αυτό µεταφράσιµο, ακόµη και αν το νόηµά του θίγεται ανεπαίσθητα και µόνο...

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες)

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής των Περιφερειών, Αγαπητή κα Γενική Διευθύντρια Le Bail, Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ? ΠΑΡΕΛΘΟΝ vs. ΠΑΡΟΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ (σύµφωνα µε J. Rudhardt,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα