ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ"

Transcript

1 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΤΟΝ 18ο ΑΙΩΝΑ Πρόδρομη ανακοίνωση Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ προτείνω εδώ βασίζεται σε αντιλήψεις πού εκφράζονται καθώς και σε θεωρητικές απόψεις πού αναπτύσσονται σε προλογικά κείμενα. 1 Φυσικά δεν είμαι ή πρώτη μα ούτε και ή τελευταία, φαντάζομαι, πού θα τονίσω την ιδιάζουσα σημασία αύτοΰ του παρακειμένου (paratexte), σύμφωνα με τον Gérard Genette. 2 Καθρέφτης της στιγμής πού το δημιουργεί, περισσότερο ακόμη καί άπο το ϊδιο το μεταφρασμένο έ'ργο, πού αμύνεται έν τέλει καλύτερα κατά τής αναπότρεπτης φθοράς πού επιφέρει ό χρόνος, ό Πρόλογος περιέχει την εξαιρετικά εύθραυστη μαρτυρία του παρόντος καί ακολουθεί τήν μοίρα του: γρήγορα ξεπερνιέται, ξεχνιέται ή αφαιρείται σκοπίμως από τις επανεκδόσεις, τίθεται σε αδράνεια ή σε αμφισβήτηση, μια καί άλλες προτεραιότητες ορίζουν τήν επόμενη στιγμή το εκδοτικό γεγονός. Σε γενικές γραμμές, ή μεταφραστική καμπύλη τής εποχής πού θα μας απασχολήσει εδώ χαρακτηρίζεται άπο καινοτομίες και αντιστάσεις, τήν τάση άπο τήν μια μεριά για ευθυγράμμιση με τήν φωτισμένη Ευρώπη άλλα καί επιβιώσεις άπο τήν άλλη μιας ισχυρής καί βαθιά ριζωμένης παράδοσης. Ωστόσο, ή κορύφωση του μεταφραστικού ενδιαφέροντος δεν μπορούσε παρά να συνεπιφέρει καί τήν γένεση ενός σημαίνοντος προβληματισμού πού επικεντρώθηκε στην ανίχνευση μιας μεταφραστικής θεωρίας. Καί πάλι, αναπότρεπτα, σε ορισμένα προλογικά κείμενα θα αναζητήσουμε τα ψήγματα του προβληματισμού. Ένας προβληματισμού που βρίσκεται πολύ κοντά, θα έλεγα, τηρουμένων τών αναλογιών, στις νέες 1. 'Αναπτύσσω ορισμένες πρώτες σκέψεις πού αποτελούν τήν αφετηρία εκτεταμένης μελέτης τήν οποία ετοιμάζω. Τμήμα τής παρούσας εργασίας θα περιληφθεί στον τόμο Ξένοι συγγραφείς μεταφρασμένοι ελληνικά. Αυτοτελείς εκδόσεις. Τόμος Β', 18ος αι. Ό Διαφοίτισμός, 'Αθήνα, ΚΝΕ/ΕΙΕ, υπό έκδοση. 2. Gerard Genette, Seuils, Παρίσι, Éditions du Seuil, coll. «Poétique», 1987, σ Ευχαριστώ τήν φίλη συνάδελφο κυρία Ράνια Πολυκανδριώτη για τήν υπόδειξη τής παραπάνω μελέτης.

2 "Αννα Ταμπάκη, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 177 αντιλήψεις πού καλλιέργησε δ ευρωπαϊκός Διαφωτισμός καί, δλοος ιδιαιτέρως, οι γάλλοι εγκυκλοπαιδιστές. 'Αντιδρώντας στην παράδοση δύο αιώνων (17ος-18ος), οπού σύμφωνα με τους κανόνες του κλασικισμού ή ακρίβεια της απόδοσης θυσιαζόταν στον βωμό τοΰ «ωραίου» 3 αισθητική επιβίωση κατά κάποιο τρόπο τοΰ δυαλισμοΰ της χριστιανικής παράδοσης ανάμεσα στο γράμμα καί στο πνεύμα 4 -^, ή γαλλική 'Εγκυκλοπαίδεια των D'Alembert, Diderot θα φιλοξενήσει στα σχετικά με τήν μετάφραση άρθρα της νεόκοπες απόψεις. Στον 16ο τόμο της, στο άρθρο Traduction, θέτει τον δρο σε αντιδιαστολή με αυτόν της Version (Version des Septante, Version vulgate) 5 άρθρο πού γνωρίζει καί μνημονεύει καί ό Δημ. Καταρτζής, δπως θα δούμε πιο κάτω. Ό συντάκτης τοΰ κειμένου τονίζει πώς ή καλή μετάφραση οφείλει να αποδίδει οπωσδήποτε το πνεύμα {génie) της γλώσσας τοΰ δέκτη το «γκένιο» της γλώσσας καθώς θα έ'λεγε ό Καταρτζής καί για να στηρίξει καλύτερα τις θέσεις του αναφέρεται στα δσα επισημαίνει ό Charles Batteux, στο καθιερωμένο έργο του Cours de belles-lettres: «Quand il s'agit de représenter dans une autre langue les choses, les pensées, les expressions, les tours, les tons d'un ouvrage, les choses telles qu'elles sont, sans rien ajouter, ni retrancher, ni déplacer; les pensées dans leurs couleurs, leurs degrés, leurs nuances; les tours qui donnent le feu, l'esprit, la vie au discours; les expressions naturelles, figurées, fortes, riches, gratieuses, délicates [...]». Κρατώ ακόμη καί το παρακάτω: «L'auteur qui compose, conduit seulement par une sorte d'instinct toujours libre, et par sa matière qui lui présente des idées qu'il peut accepter ou rejetter à son gré, est maître absolu de ses pensées et de ses expressions [...]. Le traducteur n'est maître de rien; il est obligé de suivre 3. Βλ. για παράδειγμα τήν μελέτη τοΰ Roger Zuber, Les «Belles infidèles» et la formation du goût classique. Perrot d'ablancourt et Guez de Balzac, Παρίσι, Armand Colin, H968. Καί Constance R.West, «La théorie de la traduction au XVIIIe siècle par rapport surtout aux traductions françaises d'ouvrages anglais», Revue de Littérature Comparée, 1932, Henri Meschonnic, Pour la poétique IL Epistemologie de récriture. Poétique de la traduction, Παρίσι, Gallimard, σ «La version est littérale, plus attachée aux procédés propres de la langue originale, et plus asservie dans les moyens aux vues de la construction analytique; et que la traduction est plus occupée du fond des pensées, plus attentive à les présenter sous la forme qui peut leur convenir dans la langue nouvelle...», Encyclopédie ou Dictionnaire Raisonné..., τ. XVI, A Neufchâtel 1755, σ J2

3 178 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ II Σ, 21 (1997) par-tout son auteur, et de se plier à toutes ses variations avec une souplesse infinie». 6 Στο Supplément τής μνημειώδους αυτής Βίβλου των Φώτων, 7 ξαναβρίσκουμε λήμμα σχετικό με την μετάφραση. Το υπογράφει μάλιστα ένας σημαντικός εκπρόσωπος των αισθητικών ανακατατάξεων της εποχής, ό Marmontel. Θα μεταφέρω εδώ την πρώτη παράγραφο: «Les opinions ne s'accordent pas sur l'espèce de tâche que s'impose le traducteur, ni sur l'espèce de mérite que doit avoir la traduction. Les uns pensent que c'est une folie que de vouloir assimiler deux langues dont le génie est différent; que le devoir du traducteur est de se mettre à la place de son auteur autant qu'il est possible, de se remplir de son esprit, et de le faire s'exprimer dans la langue adoptive, comme il se fût exprimé lui-même s'il eût écrit dans cette langue. Les autres pensent que ce n'est pas assez; ils veulent retrouver dans la traduction, non seulement le caractère de l'écrivain original, mais le génie de la langue, et s'il est permis de le dire, l'air du climat et le goût du terroir». 8 Συγκρατώ, τέλος, τις κύριες αρετές τής καλής μετάφρασης πού είναι ή σαφήνεια {clarté), ή ορθότητα (justesse), ή ακρίβεια (précision) και ή ευπρέπεια (décence). Γίνεται φανερό μέσα άπο αυτά τα επιλεγμένα αποσπάσματα πόση σημασία αρχίζει να δίνει ό αιώνας τών Φα>των στις λεπταίσθητες γλωσσικές και υφολογικές διεργασίες προκειμένου να συντελεστεί ή ακριβής μετάβαση του κειμένου, μέ τα ποικίλα συστατικά πού το ορίζουν, από τον πομπό στον δέκτη. 'Ενώ εμπρός σε άλλα μεγάλα αισθητικά θέματα, 6πως αυτό τής μίμησης και τής πρωτοτυπίας, 9 ή σκέψη απελευθερώνεται και ή φαντασία μπορεί πια να αποδεσμευτεί δημιουργικά, 10 στο ζήτημα τής 6. "Ο.π., σ Σχετικά μέ το πρόβλημα τών εκδόσεων τής Encyclopédie, αρκούμαι να παραπέμψω στην διεξοδική μελέτη τοϋ Robert Darn ton, The Business of Enlightenment. A Publishing History of the Encyclopédie S00, The Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, and London, England, Supplément à Γ'Encyclopédie..., τ. IV, Λ Amsterdam, Chez M. M. Rey, 1777, G Roland Mortier, L'originalité; une nouvelle catégorie esthétique au siècle des Lumières, Γενεύη, Droz, 'Ακόμη και σε ενα επί το πλείστον παραδοσιακό πλαίσιο αναφοράς, είναι δυνατόν να συναντήσουμε φράσεις Οπως αυτή του Chevalier de Jaucourt, «la bonne imitation est une continuelle invention», Encyclopédie, τ. VIII, δ.π., 1765, σ. 568 (άρθρο Imitation).

4 "Αννα Ταμπάκη, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ TUN ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 179 μετάφρασης, ή ποιότητα της δημιουργίας έγκειται στη συστηματικότητα, και εδώ ακριβώς τον πρωτεύοντα ρόλο παίζει è χειρισμός του γλωσσικού εργαλείου. Δέν είναι τυχαίο, νομίζω, πώς αυτές τις ανησυχίες εξέφρασαν, ό καθένας με τον τρόπο του και με την σειρά του, οι μεταφραστές στους οποίους θα σταθούμε: ό "Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ο Δημήτριος Καταρτζής και b Παναγιώτης Κοδρικάς, όπως δέν είναι ασφαλώς τυχαίο πώς προέρχονται καί οι τρεις εξέχουσες αυτές περιπτώσεις άπο το 'ίδιο περιβάλλον, τον χώρο τών Φαναριωτών. Το πρώτο κείμενο πού θα μας απασχολήσει είναι το «Προοίμιον του Μεταφραστου», το όποιο προτάσσει ό Ίώσηπος Μοισιόδαξ στην Ηθική φιλοσοφία του (Βιέννη 1760). n Πρόκειται για την μετάφραση του παιδαγωγικού συγγράμματος του Ludovico Antonio Muratori, La filosofia morale esposta e proposta ai giovani. 12 "Ας ειπωθεί πώς ο ιταλός στοχαστής καί ιερωμένος υπήρξε μία σημαντική φυσιογνωμία πού εξέφρασε ανανεωτικές καί ριζοσπαστικές θέσεις στο πλαίσιο πάντοτε του καθολικισμού. 13 Ή φήμη τοΰ έργου του ξεπέρασε τα εθνικά σύνορα καί επηρέασε συγχρόνους του άλλα καί μεταγενέστερους στοχαστές. Στην "Ηθική φιλοσοφία συνυφαίνονται τα «γνωσιολογικά μέ τα ηθικά ζητήματα α ένα σύστημα φιλοσοφικής ανθρωπολογίας». 14 Ό έλληνας μεταφραστής επέλεξε ακριβώς ένα έργο πού προτείνει, μέσα από τήν αυτογνωσία, τον έλεγχο τών παθών καί τήν προσαρμογή στην κοινωνική τάξη, ένα σύνολο άξιων, απαραίτητων για τή διαμόρφωση της νέας ηθικής φυ- 11. Για τήν προσωπικότητα καί τήν δράση τοΰ Μοισιόδακα βλ. τις ενδιαφέρουσες απόψεις τοΰ "Αλκή 'Αγγέλου πού επιμελήθηκε στην σειρά ΝΕΒ τοΰ «Έρμη» τήν επανέκδοση της 'Απολογίας, (α' εκδ. Βιέννη 1780) τοΰ φαναριώτη λογίου καθώς καί τήν βιογραφική προσέγγιση τοΰ Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη, Ίώσηπος Μοισιόδαξ. Οι συντεταγμένες της βαλκανικής σκέψης τον 18ο αιώνα, 'Αθήνα, ΜΙΕΤ, Ό Ίώσηπος Μοισιόδαξ βρισκόταν για σπουδές στην ΓΙάντοβα γύρω στο 1759 μέ Πρβλ. μέ Anna Burlini-Galapaj (Centro Studi Muratoriani, Padova), «La critica della chiesa nelle scritti de L. A. Muratori», εισήγηση στην Συνάντηση 'Εργασίας «Lumières et critique des Églises et /ou de la Religion au XVIIIe siècle», στο πλαίσιο τοΰ προγράμματος της European Science Foundation, Concepts and Symbols of the Eighteenth Century in Europe. Σχετικά μέ τήν προσο;>πικότητα τοΰ L. Α. Muratori βλ. καί Fr. Venturi, Settecento riformatore. Da Muratori a Beccaria, Torino, Giulio Einaudi Editore, Π. Μ. Κιτρομηλίδης, δ.π., σ

5 180 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ Η Σ, 21 (1997) σιογνωμίας του άτομου. 15 "Ας συγκρατήσουμε ακόμη την πίστη του Μοισιόδακα στην εμβέλεια του συγγράμματος, του οποίου ή κοινή ωφέλεια είναι προφανής, άφοΰ οι ηθικοί κανόνες πού περιέχει απευθύνονται προς δλες τις ηλικίες καί τις κοινωνικές κατηγορίες. 16 'Από τα πιο προωθημένα πνεύματα της εποχής του, ό Μοισιόδαξ αντιλαμβάνεται εγκαίρως, δπως έχει συχνά ειπωθεί καί γραφεί, πόση «χρεία» έχει ή Ελλάδα άπο τα φώτα της Ευρώπης, δταν «ή μία πλημμυρεΐ, καί ή άλλη ύστερεΐται ως καί τα άξιολογώτερα φώτα τής Μαθήσεως». 17 Μόνη ή μετάφραση άπο τις ξένες ευρωπαϊκές γλώσσες θα θέσει τέλος στην άγνοια καί θα συγκεντρώσει όλους τους θησαυρούς τής γνώσης: «Ρήτορες, Ιστορικοί, Διαλεκτικοί, Φυσικοί, Μεταφυσικοί, Μαθηματικοί, 'Ηθικοί: όλοι, δλοι επιθυμούν να την δουλεύσουν με τα Πονήματα των». 18 Πέρα ωστόσο άπο τήν καίρια παιδαγωγική διάσταση πού προσλαμβάνει ή μετάφραση τής 'Ηθικής φιλοσοφίας, πολύ ενδιαφέρουσα παραμένει για μας καί μία άλλη δευτερογενής παράμετρος προβληματισμού, ή όποια ξεπροβάλλει ακριβώς εξαιτίας τής μετάφρασης. Ή μεταφραστική εργασία αυτή καθαυτή, εργασία επίπονη, χρονοβόρα, πού θέτει επί τάπητος ενα πλήθος ερωτημάτων, απασχολεί σοβαρά τον φαναριώτη λόγιο. Όρμο.)μένος ό νεωτεριστής λόγιος άπο βαθιά επίγνωση του εθνικού παρελθόντος καί του παρόντος, δεν διστάζει, ωστόσο, νά υιοθετήσει μία κριτική στάση ως προς τήν προσέγγιση τής κλασικής αρχαιότητας άπο τους συγχρόνους του: «Τήν σήμερον ή Ελλάς τρέφει, καί περιποιείται δύο ελαττώματα τα πλέον ανοίκεια εις τήν δόξαν της. Αυτή κυριεύεται κατά κράτος άπο τήν Ύπόληψιν καί άπο τήν Άμέλειαν τής 'Αρχαιότητος. Ή πρώτη τής έγέννησεν έκείνην τήν άκμαίαν Πρόληψιν, δτι δσα ή έφεύρηκαν, ή έκαλλιέργησαν οι Παλαιοί, δλα γενναία, δλα ακριβή: καί ή δευτέρα τής έπροξένησε τήν σπάνιν, καί μάλιστα τήν έρημίαν τών περισσοτέρων πα- 15. Ίώσηπος Μοισιόδαξ, 'Ηθική φιλοσοφία, Α', Βιέννη, 1769, σ. κη': «Ή ύλη του Συγγράμματος [...] είναι 'Ηθική, ήγουν μία Πραγματεία, όπου χρησιμεύει κάθε ήλικίαν, κάθε κατάστασιν: καθότι ερμηνεύει πώς ό "Ανθρωπος έχει να γνωρίζη εαυτόν, εϊτουν πώς να φέρεται προς τον Θεόν, όθεν έλαβε το είναι του: πώς προς τους άλλους 'Ανθρώπους, ομού με τους οποίους συμπολιτεύεται: καί πώς αυτός προς εαυτόν, τουτέστι πώς να οίκονομή τήν Άτομικήν του Σύστασιν, καί πώς να συντηρή τήν Έσωτερικήν Άταραξίαν τής Ψυχής του». 16. 'Ηθική φιλοσοφία, δ.π., σ. κθ': «"Αρχοντες, Ίδιώται, Πλούσιοι, Πτωχοί, Γέροντες, Νέοι, 'Εκκλησιαστικοί, Λαϊκοί, με βραχυλογίαν δλοι ημπορούν να φωτισθούν άπο αυτό, δλοι ημπορούν να κατηχηθούν, έκαστος το ίδιαίτερον χρέος του». 17. Ίώσηπος Μοισιόδαξ, Ηθική φιλοσοφία, δ.π., σ. κα'. 18. 'Ηθική φιλοσοφία, δ.π., σ. λ'.

6 "Αννα Ταμπάκη, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ.ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 181 λαιών Συγγραμμάτων. Ή Πρόληψις έπειτα της έφύτρωσεν ενα α,σττονβον μίσος εναντίον πάντων τών Νεωτέρων, και ή σπάνις την έγύμνωσεν, σχεδόν άπο δλας τάς κεφαλαιωδεστέρας ειδήσεις τών Παλαιών». 19 Ή μίμηση της Ευρώπης αποτελεί για τον Μοισιόδακα την μόνη και ασφαλή οδό προόδου και σε αυτό το σημείο ή μετάφραση επωμίζεται τον κύριο ρόλο μεταφοράς και εκλαΐκευσης της γνώσης. Ό φαναριώτης λόγιος έ'χει καταρτίσει ενα μεταφραστικό πρόγραμμα με σαφείς παιδευτικούς στόχους. 20 Είδαμε πώς, εμπρός στο δίλημμα της πλήρους ένδειας επιστημονικών συγγραμμάτων, ό μεταφραστής προκρίνει ως πλέον αναγκαία τήν γνώση της 'Ηθικής. Άλλα δεν σταματά και σε έναν τυχαίο τίτλο. 'Αναζητά μέσα άπο ενα πλήθος συγγραμμάτων τήν απλότητα, τήν ευκρίνεια και τήν σαφήνεια της γραφής, στοιχεία πού φαίνεται ότι συγκεντρώνει ό Muratori: «Αυτός μου έφάνη σ.πλοϋς^ μέτριος, ευκολονόητος άπο δλους, ή σχεδόν άπο όλους». 21 Καί ξεκινά ο μεταφραστικός άθλος. Ζώντας μέσα στον φαναριώτικο κύκλο τών Παραδουνάβιων Ηγεμονιών, ό Μοισιόδαξ έ'χει πιθανόν εξοικειωθεί με τήν πιο ανάλαφρη Οψη του θέματος. "Εχει συνηθίσει 'ίσως στους πειραματισμούς τών γλωσσομαθών αυτών κύκλων, σε μία άσκηση πού προκαλούσε τήν ευχαρίστηση καί στρεφόταν κατά κύριο λόγο, όπως είχαμε τήν ευκαιρία να πούμε καί άλλου, σε αφηγηματικά, λογοτεχνικά κείμενα. Ωστόσο το δικό του εγχείρημα για να αποδοθεί στα ελληνικά ενα ηθικό σύγγραμμα επιστημονικών αξιώσεων θέτει ασφαλώς δυσκολίες άλλης τάξης, πού σχετίζονται κυρίως με τήν απόδοση εννοιών, δρων, άλλα καί τήν επιλογή του κατάλληλου «ύφους» [= γλώσσας]. "Ας προσέξουμε τήν παρακάτω καίρια διαπίστωση «... κάθε Μετάφρασες είναι δυσκολωτάτη! μάρτυρες (το επαναλαμβάνω καί αύθις) δσοι περιέργως τήν έδοκίμασαν, ή τήν έ'κριναν. 'Αλλ' ϊσως τινάς αυτά τα νομίζει ωσάν τόσα παιγνίδια. Καί δμως ας κάμη τήν δοκιμήν, οποίος καί αν εΐναι, καί τότε βλέπει εάν διαφέρει ή παιδιά άπο τήν Μετάφρασιν». 22 Δύο μείζονα ζητήματα ανακύπτουν για τον μεταφραστή: πρώτον ή Μετάφραση στην ολότητα της «έ'ργον δυσκολώτατον, καθώς 19. Ηθική φιλοσοφία, «Προοίμιον του Μεταφραστοϋ», σ. ιζ'-ιζ'. Πρβλ. με Κ. Θ. Δημαρά, 'Ιστορία της νεοελ.ληνικής λογοτεχνίας. 'Αθήνα, "Ικαρος, , σ 'Ηθική φιλοσοφία, ο.π., σ. κβ'. 21. Στο ίδιο. "Ας προσέξουμε εδώ πώς ή επιλογή του Μοισιόδακα μοιάζει να εΐναι καίρια μια καί τα συγγράμματα πού συνέθεσε ό Muratori στην ιταλική γλώσσα (καί δχι στην λατινική) έχουν ακριβώς εκλαϊκευτικούς στόχους. 22. "Ο.π., σ. κδ'-κε'.

7 182 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ II Σ, 21 (1997) όλοι εκ συμφώνου οι 'Ακριβέστεροι. Μεταφρασταί το κηρύττουν» 23 και δεύτερον ή γλωσσική ομοιομορφία, «ή άναπλήρωσις του αύτοΰ "Υφους». 24 Ή άγο^νία του Μοισιόδακα γίνεται εύκολα κατανοητή αν αναλογιστούμε τήν πρωιμότητα του εγχειρήματος του και συνεπώς τήν έλλειψη ενός συναφούς πλούσιου πειραματισμού. Γιατί εδώ ό μεταφραστής δεν ενδιαφέρεται μόνον για τήν ποιοτική απόδοση τοΰ αλλότριου κειμένου, πού όπως εξομολογείται θα ήταν σχετικά εύκολο να επιτευχθεί στο "Ελληνικον νφος, στην αρχαΐζουσα δηλαδή γλώσσα. Οί εκλαϊκευτικοί, παιδαγωγικοί στόχοι πού έχει θέσει εξαρχής τού επιβάλλουν να επιλέξει τήν απλή, καθομιλουμένη γλώσσα, το Κοινον νφος: «'Έκαμε χρεία, δτι να προσυλλογισθώ και με ποιον "Υφος, ήγουν με το Έλληνικόν, ή με το Κοινον να μεταφράσω το Πόνημα. Το πρώτον μοΰ ήτον εύκολον και σύνηθες, αλλ' ούτως έσυνέβαινε, να ζημιωθούν οί απλούστεροι: πράγμα όπου μήτε το έσυγχώρει ό ζήλος μου. Το δεύτερον εκ τού εναντίου μού έφαίνετο, ναί, άρμοδιώτερον, και όμως δια τήν φυσικήν του πτωχίαν μοΰ έφαίνετο κατά το αυτό και παντελώς δυσκολοπιχείρητον. Μ' δλον τούτο εγώ απεφάσισα να προτιμήσω το κοινον όφελος, και να μή λυπηθώ τους "ίδρο^τάς μου. 'Επεχείρησα λοιπόν τήν Μετάφρασιν με το απλούν "Υφος». 25 Σ' αύτο το γλωσσικό υλικό, ακατέργαστο ακόμη, πάσχισε è μεταφραστής να δίόσει ευφράδεια και σαφήνεια, κοπίασε για να υπερβεί τις δυσκολίες πού έθετε το ίδιο το πρωτότυπο κείμενο. 'Από τις κυριότερες αιτίες τοΰ κόπου του στάθηκε κατ' αρχήν ή πολυσημία τοΰ συγγράμματος πού τοΰ επέβαλε να αναζήτα τήν κυριολεξία τοΰ δρου από το οπλοστάσιο τών 'Αρχαίων και για ενα μεγάλο εύρος επιστημονικών γνώσεων. Ή μοναξιά τοΰ πρωτοπόρου, πού εξερευνά πρώτος άγνωστες περιοχές, και οφείλει μόνος να εφεύρει τις κατάλληλες λύσεις, τίθεται στή συνέχεια επί τάπητος. Σ' αυτά προστίθεται το χρέος τοΰ μεταφραστή να επεμβαίνει δημιουργικά προς όφελος τοΰ κειμένου του: «ό Συγγραφεύς εις μερικούς τόπους ήτον ή σ,τονος, ή άσαφής, οπού επρεπεν η να τον ζ^αφηνισο^, η να τον ζωοποιήσω». επομένως, στή συνείδηση τοΰ Μοισιόδακα ή μετάφραση είναι «δημιουργική πράξη» και επιτάσσει τήν ακρίβεια, τήν σαφήνεια της απόδοσης καθώς και τήν ζωντάνια τοΰ συνόλου: για τον λόγο αύτο είναι εξάλλου θεμιτές υφολογικές και διορθωτικές επεμβάσεις πού βελτιώνουν τήν κατανόηση 23. Στο ίδιο, σ. κγ'. 24. Στο Ιδιο. 25. Στο ϊδιο. 26. Στο ϊδιο, σ. κδ'.

8 "Αννα Ταμπάκη, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ TUN ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 183 του αρχικού κειμένου. 27 Ή επίπονη μεταφραστική διαδικασία αντιμετωπίστηκε άπο τον Ίώσηπο Μοισιόδακα ως μία ενσυνείδητη άσκηση, και όλως ιδιαιτέρως, καθώς μας εξομολογείται, ως μία αναμέτρηση με την «φυσική ιδιότητα του κοινού "Υφους». 28 Ό δεύτερος σταθμός μας είναι ό Πρόλογος του Δημ. Καταρτζή στην ανέκδοτη μετάφραση του έργου του Real de Curban, Science du gouvernement, πού εκπόνησε γύρω στο Παρόλο πού το πόνημα του φαναριώτη μεταρρυθμιστή λογίου δεν έφθασε ποτέ στο τυπογραφείο, δεν είναι δυνατόν να λείψει άπο τήν προσέγγιση μας, καθώς εκφράζει με ωριμότητα καί πολύ στοχαστικά θεωρητικές πτυχές του μεταφραστικού φαινομένου κατά τον 18ο αιώνα. Στην περίπτωση του Καταρτζή, καθώς ήδη είναι διακριβωμένες οι συναρτήσεις τής σκέψης του με τήν γαλλική φιλοσοφία τής εποχής καί τον Εγκυκλοπαιδισμό, 30 μας ανοίγει ό δρόμος προκειμένου να εμβαθύνουμε περαιτέρω καί, ενδεχομένους, να διασταυρώσουμε τις κατευθυντήριες των πηγών του. Ή μεταφορά στα ελληνικά του έργου πολιτικής θεωρίας του Real de Curban, έργου πού εκφράζει τα 'ιδεώδη τού πεφωτισμένου δεσποτισμού, 31 έγινε, δπως είναι γνωστό, με τήν προτροπή τοΰ ηγεμόνα Μιχαήλ Σούτσου. Σ' αυτόν καί αφιερώνει το μετάφρασμα του ό Καταρτζής: στον μεγαλοπρεπή καί φωτισμένο ηγεμόνα πού δεν αρκέστηκε να μεριμνήσει για την ευδαιμονία του λαού του άλλα καί «έστοχάσθηκε πρώτος να βάλη να μεταφράσουνε βιβλία άπο άλλαις γλώσσαις στα ρωμαϊκά, πράγμα περισπού- 27. Στο Ίόιο, σ. κε'. 28. Στο ϊοιο, σ. κζ'. 29. Δημ. Καταρτζής, Τα Ευρισκόμενα, έκδοση Κ. Θ. Δημαράς, 'Αθήνα, ΟΜΕΔ, 1970 (Πρόλογος στη μετάφραση του Ρεάλ), σ. 311 κ.έ. Το έργο τοΰ Gaspard Real de Curban ( ), Science du gouvernement; ouvrage moral, de droit et de politique qui contient les principes du commandement et de l'obéissance, etc. (Aix-la-Chapelle - Paris, ), εκδόθηκε άπο τον ανεψιό του άββά Balthasar Burle de Curban σέ 8 τόμους. Ώς προς το περιεχόμενο, οι διαδοχικοί τόμοι τοΰ έργου πραγματεύονταν τήν διαμόρφωση τών πολιτικών κοινωνιών καί τα σχετικά οφέλη πού προέκυψαν, ανέλυαν τα παλαιά καί τα νεώτερα πολιτεύματα, ανέπτυσσαν τήν ιδέα τοΰ φυσικού δικαίου και τοΰ δημοσίου δικαίου, τήν έννοια τών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τήν ιδέα τής πολιτικής καί αυτήν τοΰ εκκλησιαστικού δικαίου (βλ. J.-M. Quérard, La France littéraire ou Dictionnaire Bibliographique, τ. VII, Paris, G.-P. Maisonneuve et Larose, 1964, σ. 482). 30. Βλ. τήν περιεκτική εισαγωγή τοΰ Κ. Θ. Δημαρά στον τόμο Δημ. Καταρτζής, Δοκίμια. 'Επιμέλεια Κ. Θ. Δημαράς, 'Αθήνα, 'Ερμής, σειρά ΝΕΒ, Πρβλ. με Δοκίμια, δ.π., σ. μδ'.

9 184 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ Η Σ, 21 (1997) δαστο και τουρα σ' ολα τα βασίλεια, και πράγμα πού το άρχησ' ό Πτολεμαίος...». 32 C H αναφορά πού συνοδεύει τις τελευταίες σκέψεις για την μετάφραση των Έβδομήκοντα είναι το άρθρο «Septante, version de» της 'Εγκυκλοπαίδειας. Οι κριτικές παρατηρήσεις του Καταρτζή διαπνέονται άπο την προφανή τάση να ίστορικευοεΐ το μεταφραστικό γεγονός. Ωστόσο, ή εμβέλεια της κριτικής του ματιάς αγκαλιάζει οχι μόνον τήν ιστορική διαχρονία, οχι μόνον ένα μείζονα γεωγραφικό χώρο, δπου συντελείται ή μεταφραστική διαδικασία, άλλα και μία ποικιλία κειμένων: π.χ. τήν μετάφραση του «Περί Γήρως» του Κικέρωνα άπο τον Θ. Γαζή, τά γυμνάσματα του D'Alembert άπο τον Τάκιτο, τις χειρόγραφες φαναριώτικες μεταφράσεις έργων του Μολιέρου και του Μεταστασίου. Αυτήν ακριβώς τήν ποικίλη πνευματική αρματωσιά θα χρησιμοποιήσει λάβει «ιδέα καλής μετάφρασις» και να κατασκευάσει μία «θεωρία άπάνου σ' αύτήνα». 33 Ό προκειμένου να κεντρικός άξονας πού διατρέχει το πρωτοποριακό αυτό κείμενο άπο τήν μιά του άκρη στην άλλη είναι ακριβώς ή απόλυτη σημασία του καλού χειρισμού της γλώσσας στην ανάπλαση τοΰ κειμένου άπο το αλλότριο ι δίωμα στο -ημέτερο ώστε να μήν αποστερηθεί τις βασικές αρετές του καθώς και τήν ενδεχόμενη αρχική του χάρη. 34 Ή μετάφραση είναι συστηματική εργασία και οφείλει: 1. να ακολουθεί αρχές, να έχει αμέθοδο μεταβολή», 2. να διατηρεί τις αισθητικές αρετές τοΰ πρωτοτύπου, να έχει «νοστιμάδα», τήν «ανάλογη νοστιμάδα πώχουνε τά πρωτότυπα», και 3. να έχει «τήν αυτήν σαφήνεια, πού ειν' ή πρώτη αρετή λόγου». 35 στή Είναι φανερή, νομίζω, ή συγγένεια τού παραπάνω προβληματισμού μέ τις θέσεις πού συναντά κανείς στα σχετικά μέ το ζήτημα τής μετάφρασης άρθρα της 9 Εγκυκλοπαίδειας, και ακόμη, μέ τις αντιλήψεις πού εκφράζονται επωνύμως, όπως λ.χ. τοΰ Marmontel, τον οποϊο στο κείμενο του, δίπλα στον D'Alembert και τον Diderot. Οι μεταφραστικοί κανόνες, è τρόπος ξεχωρίζει και ό Καταρτζής τής μετάφρασης, τί άλλο μπορούν να σημαίνουν παρά τήν αποτελεσματική χρήση τοΰ γλωσσικού έρ- 32. Δημ. Καταρτζής, Τά Ευρισκόμενα, 6.π., σ Καθώς παρατηρεί ό Κ. Θ. Δημαράς ( \οκίμια, σ. μβ'), ενδεχόμενο «προανάκρουσμα στον μεταφραστικό προγραμματισμό του Μιχαήλ Σούτσου» να ήταν και το δοκίμιο τοϋ Καταρτζή, Συμβουλή στους νέους πώς να ώφελιοΰνται και να μη βλάπτοννται απτά βιβλία τα φράγκικα και τά τούρκικα, και ποια νά 'ναι ή καθ' αυτό τους σπονδή)) (ca. 1783). 33. "Ο.π., σ Στο ϊοιο, σ Στο loto, σ. 316.

10 "Αννα Ταμπάκη, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 185 γαλείου. 'Απομονωμένος νιώθει και ό Καταρτζής, δίχως λεξικά, δίχως τήν καταγραμμένη εμπειρία των παλαιοτέρων, δίχως μία γλώσσα συστηματική, με διαμορφωμένους γραμματικούς κανόνες. Κοινωνός, ωστόσο, των θεωρητικών συζητήσεων της εποχής, γνωρίζει και πιστεύει στο α ξίωμα τής Γενικής γραμματικής {Grammaire générale) τών γάλλων φιλοσόφων, τής «καθόλου γραμματικής», τής οποίας «οί κανόνες... είναι στερεοί και αμετάβλητοι». 30 'Αντιβαίνει τον ορθό λόγο ή πρόληψη πώς μια γλώσσα δεν υφίσταται εάν δεν έχει ((γραμμένη γραμματική» τουναντίον ό Καταρτζής φρονζϊ πώς και ή «ρωμαΐκια γλώσσα», ώς ζώσα γλώσσα, έχει φυσική γραμματική, τής οποίας μπορούν να εξαχθούν οί κανόνες, και αυτό προσπαθεί να κάνει ακριβώς στή συνέχεια τοΰ προλογικού του κειμένου, εμμένοντας κυρίους σε ζητήματα ζν,φορ^ς τού λόγου και προσωδίας. Φυσικά δεν θα επεκταθώ εδώ στις γλωσσικές απόψεις τις όποιες με τόση ζέση εκφράζει ό Καταρτζής, μα ούτε είναι και τής αρμοδιότητας μου να το επιχειρήσω. Έάν στέκομαι λίγο σε αυτές τίς έννοιες, είναι α κριβώς για να διαπιστο)σουμε τον συνεκτικό κρίκο τών επιρροών πού δέχτηκε και αφομοίωσε, μέσα άπο τον δίαυλο τών εγκυκλοπαιδιστών, σχετικά μέ τήν φυσική γλο^σσα, και ακόμη, για να αξιολογήσουμε τήν απόλυτη υπεροχή πού κατέχει ή γλωσσική έκφραση στον στοχασμό του. Αίγες σελίδες πιο κάτω, ό Δημ. Καταρτζής επανέρχεται στο σημείο εκκίνησης: ξαναγυρίζει στην μετάφραση τού Ρεάλ: (('Εγώ, καθώς είπα, βλέπωντας το Γαζή και το μουσιοΰ Νταλαμπέρτ, και θαυμάζωντας τα φιλοπονήματά τους εις άκρον, έπάσχησα να τους μιμηθώ το κατά δύναμιν, κ έκαμα εκείνο πού εικάζω νά 'καμαν κ' εκείνοι απλούστατα στης γλώσσαις όπου μετάφραζαν δηλονότι το νόημα πού ήταν στή μεταφρασθησόμενη τήν περίοδο, στοχάζουμουν πώς να το εκφράσω γλαφυρά, ανθηρά και φυσικά ρουμαϊκα, και μέ φαίνεται πολλαΐς φοραΐς να το πέτυχα. "Οθεν σέ πολλαΐς μεριαΐς ειν' ή μετάφρασι όμορφώτερη άπτο κείμενο (και τούτο είναι καθαυτό άπτήν υπεροχή τής γλώσσας μας), σ' άλλαις μεριαΐς είναι 'ίσια ϊσια, καί σέ πολλόταταις χειρότερη». 37 Ή μετάφραση 36. Το ϊοιο, σ Βλ. καί X'icholas-Bakalar, «Language and Logic: Diderot and the grammairiens-philosophes», Studies on Voltaire and the 18th Century, τ. CXXXI (1975), σ. 113 κ.έ. 'Αναφορικά μέ τήν εισδοχή τών σχετικών με τήν Γενική Γραμματική καί τήν καθολική γλώσσα {langue universelle) απόψεων στην νεοελληνική πνευματική ζωή, βλ. τήν εργασία τής Ρωξάνης Δ. 'Αργυροπούλου, ((Γλωσσολογικά τοΰ νεοελληνικού Διαφωτισμού», 'Αφιέρωμα στον Ε. Π. Παπανούτσο, 'Αθήνα 1980, σ J. 37. Δημ. Καταρτζής, Τα Ευρισκόμενα, δ.π., σ Παραθέτει επίσης καί με-

11 ί 86 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ Η Σ, 21 (1997) λοιπόν εϊναι ανάπλαση του αρχικού κειμένου στην φυσική ροή της γλωσσάς πού το υποδέχεται. Ώς συστηματική διαδικασία επιδέχεται συνεχή βελτίωση δ Καταρτζής αναφέρεται εδώ τόσο στην έλλειψη προϋπάρχουσας μεταφραστικής εμπειρίας άπο το συλλογικό σώμα της παιδείας της εποχής του, στην ανυπαρξία ειδικών χρηστικών βοηθημάτων (λεξικών) άλλα και στην προσωπική του απειρία, στην έλλειψη κατάλληλης άσκησης. "Ενα ακόμη στοιχείο θα κρατήσω, σχεδόν καταληκτήριο, άπο τον Πρόλογο στον Ρεάλ: την πεποίθηση του Καταρτζή οτι το πόνημα του, αναγκαίο ως προς το περιεχόμενο του, «ώντας επιστήμη πολιτικών», πλουτίζει τήν παιδεία του Γένους με λέξεις και δρους εξίσου αναγκαίους, πού πρέπει να μπουν σέ χρήση. ((Προσέτι δύναται αυτή [ή μετάφραση] να χρησιμεύση και σ' εκείνον πού βουληθή να κάμη παρόμοιον κόπο, μεθοδικό, να μετάφραση άλλο τίποτες, οπού και να δουλεύεται ή γλώσσα μας και να αποχτούμε και βιβλία στα ρωμαϊκά με τωριναΐς λογαριασμένους ίδέαις, για να φωτίζεται το έθνος μας και να γίνεται κοινή ή προκοπή με τον 'ίδιον τρόπο πού γένηκε καί στα άλλα έθνη* το όποιον δεν κατορθώνεται αλλιώς, παρά όταν μπορούμε πρόχειρα καί γρήγορα να καταλαβαίνουμε της ίδέαις των άλλων, και όταν μπορούμε να κοινολογούμε ομοίως το τί Ηρουμε σ άλλους, δ έστι σα συγγράφουμε όλοι στή γλώσσα πού λαλούμε, νοούμε και γράφουμε σ' δλην τή ζ(θή μας».^8 Το τρίτο κείμενο πού Οά μας απασχολήσει προτάσσεται στην μετάφραση τοΰ Περί πληθνος κόσμ(»ν (1794) τού Foritene]!c 39 καί προέρχεται άπο τήν γραφίδα τού Παναγ. Κοδρικά. Έν αρχή ή αγωνία τού μεταφραστή: «Δυσκολώτερον, καί άργότερον πράγμα δεν με φαίνεται να είναι άλλο τόσον πολλά, δσον το να έμβη εις τάξιν το άτακτον, το να κανονισθη το άκανόνιστον. καί να έπιστηριχθή εις γενικάς καί κοινάς αρχάς το μηδ' αρχήν μηδέ βάσιν έχον». 40 Βασικές έννοιες-κλειδιά: ή κατασκευή ενός συστήματος, ή θέσπιση κοινών άρχων καί κανόνων, πού αφορούν, όπως ρικούς γενικούς κανόνες πού ακολούθησε σχετικά με τήν μεταφορά στα ελληνικά μερών τοΰ λόγου, των ρημάτων πού δηλώνουν ενέργεια π.χ., ή όσων έχουν μεταφορική χρήση, opcov ή εκφράσεων πού δεν υπήρχε απόλυτη αντιστοιχία στα ελληνικά, σχετικά με τήν απόδοση τών ουσιαστικών, επιθέτων καί επιρρημάτων, με τήν απόδοση ί,τής ασύνδετης σύνταξης στα γαλλικά, ή τέλος, σχετικά μέ το πλάσιμο όρων πού δεν υ πήρχαν στή γλο'^σσα υποδοχής (σ ). 38. "O.K., σ Πρόκειται για το σύγγραμμα του Fonteiielle, Entretiens sur la pluralité des inondes, Όμιλίαι περί πληθύος κόσμων τον κνρίον Φοντενέλ [...], Βιέννη, Γ. Βεντότης, 1794, «Προς τους Άναγινώσκοντας», σ. XIV.

12 "Αννα Ταμπάκη, ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ J 87 θα δούμε στη συνέχεια, την γλωσσική έκφραση, και, κατά συνέπεια, σφραγίζουν την μεταφραστική εργασία και προσδιορίζουν απολύτως τήν ποιότητα της. Θα συναντήσουμε και εδώ να επαναλαμβάνεται ή διάρθρωση ενός κοινού, στα μείζονα θέματα του, προβληματισμού. 'Αναφορά κατ' αρχήν στην πολιτική παρακμή της αρχαίας Ελλάδας, στις διαδοχικές κατακτήσεις πού υπέστη, στις τύχες της ελληνικής γλώσσας, τήν πολυμιξία και τήν διαφθορά της: «Με μίαν τοιαύτην διεφθαρμένην Γλώσσαν όπου μόλις ευπορει τας προς δήλωσιν τών πλέον τετριμμένων ιδεών λέξεις, καί έκείνας τας πλείω ξένας. καί ούτε καν προσοικειωμένας, πώς -ημπορεί τινάς να μετάφραση βιβλία επιστημονικά, να έκφραση ιδέας εύγενικάς, ή να έκθεση αρχάς συστηματικάς, δόξας πολιτικάς, ή Οεο^ρίας ήθικάς; ενα χάος πανταχόθεν τον περικαλύπτει. "Ενα κενόν εις κάθε νόημα τον άπεκδέχεται, και ή κάθε περίοδος είναι δι' αυτόν μία νέα απορία, καί το όλον όλη αμηχανία». 41 Ό Κοδρικάς θεωρεί αδύνατη τήν χρήση του λεξιλογίου και τών έκφράσεο^ν της κοινής ομιλίας στο μεταφραστικό έργο, λόγω της ά μετρης ποικιλίας του καί τών ξένων λέξεων πού έχουν παρεισφρήσει σ' αυτήν. Χρειάζεται λοιπόν να προσδιοριστεί «εν ύφος κοινόν», ενα γλωσσικό σύστημα δηλαδή ενιαίο, άλλα αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει τήν υποταγή σε μία υφολογική ομοιομορφία" ή ύλη τού κάθε βιβλίου επιβάλλει κατά κανόνα και τον τρόπο γραφής του: «"Οθεν λέγωντας ένα κοινόν ύφος υποτιθέμενον τοις πάσιν ως κανών και ύπογραμμός, μήτε εννοώ ενα μόνον τρόπον εκθέσεως, μήτε στέργω ενός μόνου είδους φράσεις καί λέξεις, ώστε με τον αυτόν τρόπον, με τάς αύτας λέξεις, με τας ιδίας στροφάς καί φράσεις, οπού πρέπει να μεταφρασθή ό Μολλιέρ, να μεταφράζεται 6 'Ρεάλ, ή να μεταφρασθή ό Φοντενέλ καθώς πρέπει να μεταφρασθή ό Μοντεσκιού. "Αλλη ύλη του ενός, καί άλλη τού άλλου, προς άλλους ό ένας, και άλλους ο άλλος αποτείνεται" καί επομένως άλλη πρέπει να είναι τού ενός ή φράσις, και άλλη τού άλλου». 42 Με αυτήν τήν τελευταία επισήμανση τού Κοδρικά πού ξαφνιάζει, θα έλεγα, τοποθετημένη στον Πρόλογο ενός επιστημονικού καθαρά συγγράμματος, θα ήθελα να κλείσω προς τό παρόν το θεωρητικό πλέγμα τής μεταφραστικής δραστηριότητας στον 18ο αιώνα. Ή αισθητική του παρατήρηση για τήν ιδιάζουσα χροιά τού ύφους μή ομοειδών κειμένων μας θυμίζει τις αντίστοιχες παρατηρήσεις τού Marmontel, σχετικά με τήν διαφορετι- 41. "Ο.π., σ. XIX. 42. Στο ϊδιο, σ. XXVII.

13 188 Ο Ε Ρ Α Ν Ι Σ Τ Η Σ, 21 (1997) κότητα ανάμεσα σε ιστορικά και λογοτεχνικά κείμενα, ανάμεσα στον πεζό λόγο και την ποίηση. 43 Οι συναρτήσεις πού μας οδηγούν στον Μαρμοντέλ δεν πρέπει εξάλλου να μας ξενίσουν, αφού ή ελληνική μετάφραση των 'Ομιλιών συνοδεύεται από πλούσιο υπομνηματισμό πού αποδεικνύει τήν χρήση τόσο της Encyclopédie méthodique του Marmontel οσο και της Encyclopédie των D'Alembert, Diderot. Στεκόμαστε πάντως στην αντίληψη πού θεμελιώνει ό Κοδρικάς καθώς προασπίζεται τήν οντότητα του διαφορετικού, του ξεχωριστού και μας προτρέπει να σεβαστούμε τήν μοναδικότητα, τήν εσωτερική αλήθεια τού κάθε κειμένου. Τα τρία παραδείγματα πού επέλεξα άποκρυσταλλούνουν στάσεις και διαθέσεις απέναντι στο αλλότριο κείμενο πού προσομοιάζουν λίγο πολύ μεταξύ τους. Και οι τρεις μεταφραστές, κορυφαίοι εκπρόσωποι των γραμμάτων μας, προστρέχουν ενσυνείδητα στην μεταφραστική διαδικασία προκειμένου να μπολιάσουν τήν παιδεία της εποχής τους με χρήσιμα και καινούρια στοιχεία. "Εντονος είναι καί στα τρία κείμενα ό παιδαγωγικός χαρακτήρας. Καί οι τρεις προβληματίζονται σοβαρά γύρω άπο τήν αποτελεσματικότητα τού γλωσσικού εργαλείου, κορυφαίου όπλου τού μεταφραστή. 44 Θέτουν αξιώσεις ακρίβειας, σαφήνειας καί καθαρότητας στην απόδοση τους. Χωρίς τήν παραμική ολιγωρία, ανασύρουν, θέτουν επί τάπητος καί εισάγουν στην ελληνική πρακτική το ζήτημα της πιστής ανάπλασης, της συνεπούς άνα-δημιουργίας τού αρχικού κειμένου, 45 ζήτημα πού, όπως είδαμε, απασχολεί τήν ίδια εποχή μερικά άπο τα πιο φωτεινά πνεύματα τού ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. ANNA TAMII ΑΚΗ 43. Βλ. πρόχειρα Literature and Translation. New Perspectives in Literary Studies with a Basic Bibliography of Books on Translation Studies, Edited by James Holmes, José Lambert and Raymond Van der Broeck, Leuven, AC CO, 1978, σ 'Αρκούμαι να παραπέμψω στην κλασική πια προσέγγιση του Georges ΛΙο-unin, Les problèmes théoriques de la traduction, Παρίσι, Gallimard, Για «μετασχηματισμό» θα μιλήσει ό Γ. Ν. Σούτσος στο «Προοίμιον τοΰ μεταφραστοΰ», κείμενο πού προτάσσεται στην μετάφραση του Πιστού Βοσκού του G. Β. Guarini (Βενετία 1804). Πρώτος ό Γ. Βαλέτας, ((Μεταφραστικές θεωρίες στα 1804», Νέα 'Εστία, 35 (1944) , επισημαίνει τις πλούσιες αποχρώσεις τού παραπάνω κειμένου. Άλλα δεν είναι προς το παρόν ετούτης της ώρας ή συζήτηση.

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός Αθήνα 1995 Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος του Κέντρου (τώρα Ινστιτούτου) Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα»

Περί Μελαγχολίας. Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης. 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περί Μελαγχολίας Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Δημήτριος Καργιώτης 2 η ενότητα: «Η μελαγχολία στην αρχαιότητα» Περιγραφή θεματικής ενότητας: Το σύστημα των τεσσάρων χυμών και η αρχή της μίμησης. Σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Τµήµα Α1 και Α2) Méthode : Action.fr-gr1, σελ. 8-105 (Ενότητες 0, 1, 2, 3 µε το λεξιλόγιο και τη γραµµατική που περιλαµβάνουν) Οι διάλογοι και οι ερωτήσεις κατανόησης (pages 26-27, 46-47,

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας Βασιλική Σαμπάνη 2013 Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας 200 Διαγλωσσικές Θεωρήσεις μεταφρασεολογικός η-τόμος Interlingual Perspectives translation e-volume ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ: ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι Ενότητα 2: Τα στάδια της μετάφρασης Οι ρόλοι του μεταφραστή Ελπίδα Λουπάκη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αγγελική Αλεξοπούλου ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 1) Γενικές αρχές 2) Δείξη 3) Η θεωρία των λεκτικών πράξεων 4) Η θεωρία των υπονοημάτων 5) Τα αξιώματα και η αρχή της συνεργασίας 6) Προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης Αντώνης Χασάπης 839 Αντώνης Χασάπης Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακός ΠΔΜ, Ελλάδα Résumé Dans le domaine de la didactique des langues vivantes l intérêt de la recherche scientifique se tourne vers le développement

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών 001-012:Layout 3 11/17/14 3:24 PM Page 1 Στέλλα Πριόβολου Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ Δ "ΤΟ ΕΙΣΙΝ ΑΙ ΠΗΓΑΙ, έξ ών τα βιβλία βρύοντα το πνεύμα των ανθρώπων άρδεύουσι, το Συγγράφειν δηλ. καί το Μεταφράζειν... Το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Ι Ενότητα 4: Μεταφραστικές τεχνικές Ελπίδα Λουπάκη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Άρθρο του Ιωάννη Καζάζη Καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Προέδρου του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία Όµιλος Εξυπηρετητών 16/02/2013

Οµιλία Όµιλος Εξυπηρετητών 16/02/2013 Οµιλία Όµιλος Εξυπηρετητών 16/02/2013 Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί Φίλοι και εκλεκτοί προσκεκληµένοι, Για έναν ποιητή και φιλόσοφο όπως ο αείµνηστος Δηµήτρης Κακαλίδης, ο ιδρυτής αυτού του Οµίλου των Εξυπηρετητών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥOΥΣΩΝ ΠΡOΤΑΣΕΩΝ Τη θεωρία της ύλης θα τη βρείτε: Βιβλίο μαθητή σελ και Βιβλίο Γραμματικής σελ

ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥOΥΣΩΝ ΠΡOΤΑΣΕΩΝ Τη θεωρία της ύλης θα τη βρείτε: Βιβλίο μαθητή σελ και Βιβλίο Γραμματικής σελ ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥOΥΣΩΝ ΠΡOΤΑΣΕΩΝ Τη θεωρία της ύλης θα τη βρείτε: Βιβλίο μαθητή σελ. 32-37 και Βιβλίο Γραμματικής σελ. 146-148 Tι πρέπει να γνωρίζω: Oνοματικές και επιρρηματικές προτάσεις (σελ. 32-34) Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 5. Πρόλογος

Πρόλογος 5. Πρόλογος Πρόλογος 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, μαζί με το ϖρώτο βιβλίο με τίτλο «Ανθολόγιο αρχαϊκής λυρικής ϖοίησης», χαιρετίζει την εϖιστροφή της αρχαίας λυρικής ϖοίησης στη Μέση Εκϖαίδευση. Γνωρίζουμε ότι το είδος

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφράζοντας ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΟΤΟΝΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ- ΜΑΡΙΑ 9 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ» ΕΛΕΤΟ ΑΘΗΝΑ, 7-9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Μεταφράζοντας ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΟΤΟΝΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ- ΜΑΡΙΑ 9 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ» ΕΛΕΤΟ ΑΘΗΝΑ, 7-9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Μεταφράζοντας το κρίκετ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΟΤΟΝΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ- ΜΑΡΙΑ 9 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ» ΕΛΕΤΟ ΑΘΗΝΑ, 7-9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Εισαγωγικά γ Κρίκετ: ένα ήρεμο ομαδικό άθλημα κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα;

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; του Χρήστου 'ChIossif' Ιωσηφίδη Ο Θανάσης και ο Χρήστος πίνουν χαλαρά τον απογευματινό τους καφέ και κουβεντιάζουν για άλλο ένα πολιτικό κόμμα που μπήκε πρόσφατα στην ζωή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική γλώσσα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης. Ο ρόλος του σχολείου (6654)

Η ελληνική γλώσσα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης. Ο ρόλος του σχολείου (6654) Κείμενο Η ελληνική γλώσσα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης. Ο ρόλος του σχολείου (6654) Τι πρέπει να γίνει σήμερα σε ό,τι αφορά στο γλωσσικό μάθημα; Εδώ και χρόνια, αναφερόμαστε στην κριτική σκέψη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση (6606)

Κείμενο Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση (6606) Κείμενο Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση (6606) Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις και συμπεριφορές. Κάποιες φορές,

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

"ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Παρουσίαση βιβλίου από τον Κ. Γ. Νικολουδάκη, Δεκ. 2015 Ιαν. 2016 "ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Υπότιτλος στο εξώφυλλο: -ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ -Ο ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Personnel Lettre. Lettre - Adresse

Personnel Lettre. Lettre - Adresse - Adresse Κυρ. Ιωάννου Οδ. Δωριέων 34 Τ.Κ 8068, Λάρνακα Format adresse postale en France : Jeremy Rhodes 212 Silverback Drive California Springs CA 92926 Format adresse postale aux États-Unis : nom du

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισµα 111. Αναλφαβητισµός ΓΙΑΝΝΗΣ Ι. ΠΑΣΣΑΣ, MED ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΙΜΕΝΟ Τα παιδιά µελετούν, αλλά δεν κατανοούν

Διαγώνισµα 111. Αναλφαβητισµός ΓΙΑΝΝΗΣ Ι. ΠΑΣΣΑΣ, MED ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΙΜΕΝΟ Τα παιδιά µελετούν, αλλά δεν κατανοούν Διαγώνισµα 111 Αναλφαβητισµός ΚΕΙΜΕΝΟ Τα παιδιά µελετούν, αλλά δεν κατανοούν «Πολλές φορές διαβάζω και δεν καταλαβαίνω. Όταν τα κείµενα είναι αρχαία µε νέα ελληνικά µαζί, µου φαίνονται πολύ περίεργα. Δυσκολεύοµαι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρώντας κβαντικά φαινόμενα δια γυμνού οφθαλμού

Παρατηρώντας κβαντικά φαινόμενα δια γυμνού οφθαλμού Παρατηρώντας κβαντικά φαινόμενα δια γυμνού οφθαλμού του Δρ. Γεωργίου Καβουλάκη Όπως αναφέρεται στην ειδησεογραφία του παρόντος τεύχους, το ΤΕΙ Κρήτης μετέχει σε ένα δίκτυο έρευνας του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

10.05.12 ΑΠΘ. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών ΑΠΘ. Ιστορία των Μαθηματικών Εαρινό Εξάμηνο 2012

10.05.12 ΑΠΘ. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών ΑΠΘ. Ιστορία των Μαθηματικών Εαρινό Εξάμηνο 2012 Εαρινό εξάμηνο 2012 10.05.12 Χ. Χαραλάμπους 1. Έχει κάθε πολυώνυμο ρίζα? 2. Πόσες ρίζες έχει ένα πολυώνυμο βαθμού n? 3. Μπορούμε να καθορίσουμε πότε οι ρίζες είναι ρητές, πραγματικές, θετικές, κλπ? 4.

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕ. Λ. ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ 8 Raimon Novell ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ Η ΜΑΡΙΑΝΉ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 1.- ΑΠΟΣΤΟΛΗ, ΧΑΡΙΣΜΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

A Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Το βέλος του χρόνου Προσεγγίζοντας διεπιστημονικά την έννοια του χρόνου

A Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Το βέλος του χρόνου Προσεγγίζοντας διεπιστημονικά την έννοια του χρόνου A Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Το βέλος του χρόνου Προσεγγίζοντας διεπιστημονικά την έννοια του χρόνου Υ π ε ύ θ υ ν η Κ α θ η γ ή τ ρ ι α : Γ λ έ ζ ο υ Κ α τ ε ρ ί ν α ( Π Ε 0 4 /

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση»

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Λογοτεχνία

Η Παιδική Λογοτεχνία Τα παιδικά αναγνώσματα και η πορεία τους από τον 19 ο αιώνα μέχρι σήμερα Η Παιδική Λογοτεχνία Ονόματα μαθητριών: Μπουλούγαρη Ελίνα Περιφανάκη Σουζάνα Σταθακάρου Κατερίνα Σταθοπούλου Αναστασία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ¹Ç±Ã¼ ½»» ± º±¹ Á±Ç

þÿ ¹Ç±Ã¼ ½»» ± º±¹ Á±Ç Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2011-12-21 þÿ ¹Ç±Ã¼ ½»» ± º±¹ Á±Ç þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  þÿ º±Ê http://hdl.handle.net/11728/8997

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης Κώστια Κοντολέων - «Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης» Ο πολιτιστικός ιστότοπος Πολιτιστική Ατζέντα, διοργανώνει μια σειρά δημοσιεύσεων σε ζητήματα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών

Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο Εξάμηνο: Α Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Δημητρόπουλος Ανδρέας Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών Ονοματεπώνυμο: Τζανετάκου Βασιλική Αριθμός μητρώου: 1340200400439 Εξάμηνο: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Β1. α. Σωστό β. Λάθος γ. Λάθος δ. Λάθος ε. Σωστό

Β1. α. Σωστό β. Λάθος γ. Λάθος δ. Λάθος ε. Σωστό Α. Ο συγγραφέας πραγματεύεται την αναγκαιότητα εξοικείωσης του σύγχρονου ανθρώπου με τα αρχαία ελληνικά μνημεία θέασης και ακρόασης. Επισημαίνει πως η αρχιτεκτονική των χώρων αυτών πιστοποιεί το δημοκρατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικά κείμενα 2. Βαθμοί επιθέτων και επιρρημάτων Η σύγκριση 3. Το β συνθετικό Λεξιλόγιο 4. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης 5. Δραστηριότητες παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540)

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Κείμενο 1 Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σκέψη, για να διαπιστώσει κανείς ότι οι φυσικές γλώσσες αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, όπως όλες οι πτυχές του φυσικού κόσμου και της ζωής

Διαβάστε περισσότερα