Σύγχρονες Προσεγγίσεις στο Σχεδιασμό και Σύνθεση Αναλόγων του RGD ως Αντιθρομβωτικών και Αντικαρκινι κών Φαρμάκων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονες Προσεγγίσεις στο Σχεδιασμό και Σύνθεση Αναλόγων του RGD ως Αντιθρομβωτικών και Αντικαρκινι κών Φαρμάκων"

Transcript

1 ΑΡΘΡΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ! ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ 15,1, 211, 2002 REVIEW ARTICLES PHARMAKEFTIKI15,1, 211, 2002 Σύγχρονες Προσεγγίσεις στο Σχεδιασμό και Σύνθεση Αναλόγων του RGD ως Αντιθρομβωτικών και Αντικαρκινι κών Φαρμάκων Κ. Μπελεκοΰκιας1, Γ. Σαρηγιάννης1, Γ. Σταυρόπουλος1, Τ. Μαυρομοΰστακος2 'Τμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Πατρών, , Πάτρα Ινστιτούτο Οργανικής και Φαρμακευτικής Χημείας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Βασ. Κωνσταντίνου 48, , Αθήνα 2 Π ε ρ ί λ η ψ η D Στο δηλητήριο ορισμένων φιδιών εμπε ριέχονται πεπτιδικές ουσίες που περιέχουν την δομή RGD ή παράγωγα της που δρουν στους υποδοχείς των ιντεγκρινών. Η δράση των ουσιών αυτών οφείλεται στην παρεμπόδιση συγκόλλησης των αιμοπεταλίων. Η ιδιότητα αυτή των πεπτιδικών ουσιών χρησίμευσε στον σχεδιασμό συνθέσεως αντιθρομβωτικών φαρμάκων. Τα συντιθέμενα πεπτίδια έδειξαν ότι επιπρόσθετα παρουσιάζουν αντιαγγειογενετικές ιδιότητες και επομένως μπορούσαν να χρη σιμεύσουν για την καταπολέμηση του καρκίνου. Το άρ θρο επισκόπησης αυτό περιέχει πληροφορίες για τους βιολογικούς φορείς που εμπλέκονται στην δράση των πε πτιδικών αναλόγων του RGD. Επίσης συζητώνται οι μέ χρι στιγμής ερευνητικές δραστηριότητες καθώς και οι προοπτικές που αναπτύσσονται στο ερευνητικό αυτό πε δίο. 1. Εισαγωγή 1.1 Το τριπεπτίδιο RGD Το τριπεπτίδιο RGD (ArgGlyAsp) απαντάται σε αρκε τές πρωτεΐνες που βρίσκονται μεταξύ των κυττάρων και οι οποίες παράγονται από αυτά (εξωκυττάριες ουσίες). Μερικές από αυτές είναι το ινωδογόνο, η ινοσυνδετίνη, η λαμινίνη και η βιτρονεκτίνη (vitronectin). Αυτές με τη σει ρά τους προσδένονται σε διάφορες πρωτεΐνες με την γε νική ονομασία ιντεγκρίνες για να εξασκήσουν την βιολο γική τους δράση (Σχήμα 1). Η βιολογική σπουδαιότητα του RGD έγκειται στο ότι αλ λάζει την διαμόρφωση της ιντεγκρίνης. Εκτός από το RGD στις ιντεγκρίνες προσδένονται και πρωτεϊνικά πε πτίδια με αλληλουχίες KGD ή παρόμοιες. ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ {ΙΝΩΔΟΓΟΝΟ ΛΑΜΙΝΙΝΗ ΚΛΠ.) Σχήμα 1. Σύνδεση κυττάρου πρωτεϊνών μέσω ιντεγκρινών 1.2 Εξωκυττάριες ουσίες Οι εξωκυττάριες ουσίες περιλαμβάνουν 3 είδη πρωτεϊ νών1: α) δομικές πρωτεΐνες, όπως το κολλαγόνο και η ελαστίνη, β) συγκολλητικές πρωτεΐνες (ή πρωτεΐνες σύνδε σμοι), όπως η ινοσυνδετίνη, η λαμινίνη, το ινοδωγόνο και η βιτρονεκτίνη, και γ) πρωτεογλυκάνες. Μία από τις ιδιότητες των εξωκυττάριων ουσιών είναι η συμπλοκοποίησή τους η οποία γίνεται στην επιφάνεια του κυττάρου μέσω των συγκολλητικών πρωτεϊνών (ινωδογό νο, ινοσυνδετίνη κ.τ.λ1'2. Η σύνδεση μεταξύ δομικών πρω τεϊνών, πρωτεογλυκανών και πρωτεϊνών συνδέσμων επι φέρει την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων. Αρχικά (δε καετία του 1980) ο ρόλος των εξωκυττάριων ουσιών πε ριοριζόταν στη μηχανική στήριξη του κυττάρου. Όμως στην τελευταία δεκαετία έγινε κατανοητό ότι ρυθμίζουν επιπρόσθετες λειτουργίες, όπως τη μετανάστευση των κυττάρων, την κινητικότητα τους, τη δυνατότητα προσκόλ λησης στο κύτταρο εξωκυττάριων παραγόντων, τη διαφο

2 ροποίηση κυττάρων και την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Επίσης ερευνητικά αποτελέσματα έδειξαν ότι αυτές εμπλέκονται στην αναπαραγιογή των κυττάρων, στην απόπτωση (προ γραμματισμένος κυτταρικός θάνατος), στην αγγειογένεση και στην ρύθμιση ενζύμων, όπως οι πρωτεάσες και σχεδόν σε οποιαδήποτε κυτταρική διεργασία. ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΥΠΟΜΟΝΑΔΕΣ ΤΩΝ ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΤΟΥΣ 1.3 Γντεγκρίνες Οι ιντεγκρίνες είναι γλυκοπρωτεΐνες που βρίσκονται μέ σα στο κύτταρο και οι οποίες απαρτίζονται από δύο δια φορετικές υπομονάδες: Την αυπομονάδα και μια μικρότερη βυπομονάδα οι ο ποίες προβάλλουν εκτός του κυττάρου (Σχήμα 2)1 Και οι δύο υπομονάδες είναι απαραίτητες για τον σχηματισμό δεσμού με τον υποκατάστατη τους. Κατά το σχηματισμό δεσμού στις διαθέσιμες θέσεις της υπομονάδας α πρέ πει να δεσμευτούν κατιόντα. Οι ιντεγκρίνες είναι ένα μέρος μιας μεγάλης οικογένειας πρωτεϊνών που σχετίζονται με τις αλληλεπιδράσεις κυττάρουκυττάρου και κυττάρουεξωκυττάριας ουσίας. Μέχρι σήμερα είναι γνωστές 16 α και 8 β υπομονάδες ιντε γκρινών στο ζωικό βασίλειο με τους ακόλουθους 22 συν δυασμούς (Πίνακας 1). Ο συνδυασμός των υπομονάδων αυτών καθορίζει την εκλεκτικότητα τους έναντι διαφό ρων μορίων. Το τελικό τμήμα της ιντεγκρίνης που βρίσκε ται μέσα στο κύτταρο έχει θέσεις δέσμευσης διαφόρων μορίων και δρα σαν μεταγωγέας σήματος4. Οι ιντεγκρίνες διαφέρουν από άλλους υποδοχείς που υ πάρχουν στην επιφάνεια του κυττάρου στο ότι δεσμεύουν τον υποκατάστατη τους με χαμηλή χημική συγγένεια (10''1091/mol). Επίσης είναι πολλαπλάσιες στον αριθμό (10100 φορές) σε σύγκριση με άλλους υποδοχείς. Δεσμεύουν τον υποκατάστατη τους όταν υπερβούν τοπικά έναν κρί σιμο αριθμό και δεχτούν ένα ερέθισμα το οποίο συσσω ματώνει την τυχαία κατανομή τους στο κύτταρο. Η βιολογική δράση των ιντεγκρινών οφείλεται στη χαμη λή χημική συγγένεια με τον υποκατάστατη. Αν υπήρχε ι σχυρός δεσμός μεταξύ ιντεγκρίνης και ενός υποκατάστα τη, τότε αυτός θα απέτρεπε το κύτταρο να δεσμευτεί με άλλους υποκατάστατες και θα περιοριζόταν στο να εκτε λέσει μόνο την λειτουργία που του υπαγορεύει ο συγκε κριμένος δεσμευμένος υποκατάστατης με την ιντεγκρίνη. ντ~ f ÜL hi M M M M M ili ~^ ο2 ri ; σ3 gâ,\z: gl \y OD ν_ α? 08 ÎZ Μ ζ :1: = 1 =\ z \ z 1l : : ψ _ il! _ il \j ζ ; : _ ; _ Φ M~l ; ζ Ι Ζ ο9 ν ί Ι αϋ Ι \/ Ι _ V οά αν ; ζ M\ ζ \z \ ζ j : j ζ ì ζ Γ Γ ι Ί ÌL ssb L : = z ζ Ιζ \ / 1 Ì! 1.4 Δομή των ιντεγκρινών Το τμήμα των ιντεγκρινών που βρίσκεται εκτός κυτταρι κής μεμβράνης είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που βρί σκεται μέσα στο κύτταρο (Σχήμα 2). Ενδοκυτταρικά οι ιντεγκρίνες περιέχουν μέχρι 60 αμινοξέα (εξαίρεση απο τελεί η β4 υπομονάδα η οποία περιέχει περίπου α μινοξέα)3. Η δομή των α υπομονάδων είναι πολύ παρόμοια. Όλες περιέχουν 7 ομόλογες επαναλήψεις των 3040 αμινοξέων στην εξωκυττάρια δομή διακοπτόμενες από σειρές των 2030 αμινοξέων. Στον εξωκυττάριο χο5ρο υπάρχουν 3 ή 4 επαναλήψεις που περιέχουν αλληλουχίες με ικανότητα δέσμευσης κατιόντων (Σχήμα 3). Επίσης όλες οι α υπομονάδες έχουν την ίδια αλληλουχία 5 αμινοξέων (GFFKR) μέσα στο κυτταρόπλασμα ακρι βώς κάτω από την περιοχή που διαπερνούν την μεμβράνη. Ο ακριβής ρόλος τους δεν είναι αποσαφηνισμένος. Εκφράζεται η άποψη ότι πιθανά να βοηθούν στην συ γκρότηση του διμερούς της ιντεγκρίνης. Οι α υπομονάδες χωρίζονται σε δύο ομάδες βάσει ορισμένων δομικών δια φορών τους. Η πρώτη ομάδα αποτελείται από τις αϊ, αϊ, αι., α\ι και α\. Η δομική ομοιότητα τους έγκειται στην κοινή παρουσία μιας περιοχής 180 αμινοξέων (Iπεριοχή) μεταξύ της δεύ τερης και τρίτης επανάληψης αμινοξέων η οποία μάλλον εμπλέκεται στην δέσμευση του υποκατάστατη. Η δεύτερη ΘΕΣΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ RGD ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΗ (ίίϊίι αφ,r ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗ ί } ί XI ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΘΕΣΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΕΣΟΚΥΤΤΑΡΙΟΝ ΜΟΡΙΩΝ Σχήμα 2. Δομή των ιντεγκρινών 3

3 νων φιδιών δημιουργούσε ακατάσχετη αιμορραγία καθώς περιείχε πεπτιδικές ουσίες που απέτρεπαν την συγκόλλη ση των αιμοπεταλίων. Στη δεκαετία του '80 βρέθηκε ότι ο στόχος αυτών των πεπτιδίων ήταν οι υποδοχείς των αιη,β.ι ιντεγκρινών. Οι πεπτιδικές αυτές ουσίες περιείχαν την τυ A^l ' πική δομή RGD ή παράγωγα της στην θέση πρόσδεσης. Η ιδιότητα αυτή των πεπτιδίων του δηλητηρίου των φιδιών θα μπορούσε να χρησιμεύσει σε μελλοντική προοπτική συνθέσεως αντιθρομβωτικών φαρμάκων. Η σύνθεση τέ τοιων πεπτιδίων έδειξε ότι επιπρόσθετα είχαν και αντιαγγειογενετικές ιδιότητες, δηλαδή σταματούσαν τη σύνθεση των λείων μυϊκών κυττάρων απαραιτήτων για την ανάπτυξη του καρκίνου και των μεταστάσεων του (συ νεπώς θα συμβάλλουν στην καταπολέμηση του καρκί Σχήμα 3. Οι εξωκυττάριες νπομονάόες α και β των ιντεγκρινών. νου)". Με Μ* παριστάνονται οι θέσεις δέσμευσης των κατιόντων 1215nm { &Λ ομάδα αποτελείται από τις as, as, α<>, αϊ, a«, am,, av και αιππ,. Αυτές αποτελούνται από δύο αλυσίδες, μια ελαφριά που βρίσκεται μέσα στο κυτταρόπλασμα, στην μεμβράνη και λίγο στην εξωκυτταρια περιοχή (περίπου 25kD) και μια βαριά που καταλαμβάνει την υπόλοιπη εξωκυτταρια πε ριοχή (περίπου 120 kd). Συναντώνται σε πολλούς ιστούς, όπως στα ενδοθηλιακά και λεία μυϊκά κύτταρα, στα αιμο πετάλια, στα μακροφάγα, στα λευκά αιμοσφαίρια, στους οστεοκλάστες (κύτταρα υπεύθυνα για την αποδόμηση των οστών) κ.τ.λ. (Πίνακας 2). ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΑ ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΟΙ ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΕΣ ΚΥΤΤΑΡΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ ΜΕΜΝΩΜΑΤ05 ΜΟΝΟΚΥΤΤΑΡΑ Λ. ;, ;.^ ΜΟΚΥΤΤΑΡΑ Mir.! h ι Α?Α Γ ΕΣ,7r/F^ ΤΚΟΥΣ Κ>ττΑΡΑ ΜΝΗΜΟΝΙΚΑ ΚΑΡΔΙΑΚΟΥ! MY Ι ΤΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΑ ΜΑΚΡΟΦΑΓΑ ΗΟΣίΝΟ&ΑΆ ' 'Ρ' ΤΛΡΜΦΟ!'ΥΤΤΑΡ<«ΛΕΙΑ ΜΥΙΚΛ ΚΥΤΤΑΡΑ ΗΠΑΤίΙΜΑΤΑ 2.2 Σχεδιασμός παραγώγων RGD Το επόμενο βήμα ήταν να συντεθούν μικρά πεπτίδια που να περιέχουν την αλληλουχία αυτή και να μελετηθεί η δράση τους σε μια προσπάθεια βελτίωσης της βιοδραστικότητάς τους. Από τα συντιθέμενα πεπτίδια τα κυκλικά παράγωγα αποδείχτηκαν τα περισσότερο βιοδραστικά. Τα συντιθέμενα όμως πεπτίδια στερούνταν εκλεκτικότη τας γιατί είχαν την τάση να ενώνονται και με άλλες ιντεγκρίνες με διαφορετικούς βαθμούς δίνοντας έτσι ανεπι θύμητες πλευρικές αντιδράσεις. Δοκιμάστηκαν επίσης διάφορες αλληλουχίες με μερικώς τροποποιημένο το αρχικό RGD πεπτίδιο (π.χ., αλλαγή ε νός KGD ή δύο αμινοξέων, προσθήκη και άλλων αμινο ξέων, προσθήκη πλευρικών ή και προστατευτικών ομά δων). Με το σκεπτικό αυτό παρασκευάστηκε η Ιντεγκριλίνη (Integrum) η οποία είναι ένα επταπεπτίδιο που πε ριέχει την τριάδα των αμινοξέων KGD (Σχήμα 4). Η Ιντεγκριλίνη είναι ένα φαρμακευτικό προϊόν το οποίο έγινε αποδεκτό από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Φαρμάκων (Federal Drug AssociationFDA) το SCHWANN ΚΥΤΤΑΡΑ ~ [ΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Σ., 21ΤΕΣ 2. Σχεδιασμός RGD αναλόγων στην ανάπτυξη αντιθρομβωτικών και αντικαρκινικών φαρμάκων 2.1 Ανακάλυψη πεπτώικώχ αναλόγων RGD Για πολλά χρόνια ήταν γνωστό ότι το δηλητήριο ορισμέ Σχήμα 4. Το επταπεπτίδιο ιντεγκριλίνη

4 ΠΙΝΑΚΑΣ 3. ΜΕΡΙΚΑ ΚΥΚΛΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΑ TOY RGD 1, ^3 aiibi>3 ΤΤεπτίοΐο Κ»(μΜ) IC ;,O(MM) Αρχικό 6R6DSPK , /. :.: V....., S < : cyde(n(ate)&<söfv) cyclo!.. ι O.ÛODT 5 ; >10 5 c.ycio(rôn(me)dfv) cyclo(ri5dn(me}fv) cycto(r<sdf~r Me)V~) 3 0G058 OMAÄA TremxàxiîN ΔΧΛΜΟΝΩΣΗ est» ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΗ ΔΕΣΜΕΥΣΑ!ï\/i.. 1 (ft 0.\//t tt\ (hl j > tjüb/ßi H Ιντεγκριλίνη δεν μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα (per os) γιατί καταστρέφεται από τα γαστρικά υγρά. Έτσι η χορήγηση της γίνεται ενδοφλέβια67. «^V^V^r^*** 2.3 ΝΜεθυλίωση αμινοξέων Η Νμεθυλίωση των συνθετικών πεπτιδίων κατέστη ένα χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση της σχέσης δομήςδράσης. Έχει μάλιστα οδηγήσει σε ανάλογα (αγωνιστές ή ανταγωνιστές) με καλύτερη βιοδραστικότητα, αυξημένο χρόνο ημιζωής καθώς και αυξημένη σταθερότητα (Πίνα κας 3). Παρατηρείται στον πίνακα 3 ότι εκτός των κυκλικών πα ραγώγων 5 και 6 όλα τα υπόλοιπα δείχνουν αυξημένη δράση έναντι του αρχικού πεπτιδίου που είχε απομονωθεί (GRGDSPK) στην ανβ3 ιντεγκρίνη. Η σειρά μειούμενης δραστικότητας είναι 7 > 2 > 3 > 4 > 1. Ειδικά το cyclo(rgdfn(me)v) βρίσκεται σε στάδιο κλι νικών δοκιμών για την ευεργετική του δράση (φάση II) σε διάφορα είδη σαρκώματος, καρκίνου του εγκεφάλου και στατικών καρκίνων8. Αναφορικά με τα πεπτιδικά ανάλογα που έχουν μέχρι σή μερα συντεθεί μπορούν να εξαχθούν τα παρακάτω συ μπεράσματα: Τα τρία αμινοξέα που αποτελούν το τριπεπτίδιο RGD σχηματίζουν γωνία η οποία εξαρτάται από τη διαμόρφω ση τους την οποία λαμβάνουν όταν επιπρόσθετα αμινοξέα ali p Σχήμα 6. Σχέση διαμόρφωσης πεπτιδίου και ανάλογης δέσμευ σης ιντεγκρίνης σχηματίσουν ένα κυκλικό πεπτίδιο (Σχήματα 5 και 6). Στην πρωτεΐνη Decorsili (μια πρωτεΐνη βδέλλας) η οποία περιέχει το τριπεπτίδιο RGD, τα αμινοξέα Asp και Arg εμφανίζονται με τις πλευρικές αλυσίδες τους σχεδόν αντί θετες'. Τα κυκλικά πεπτίδια cyclo(rgdfv) και cyclo(rgdfn(me)v) (Σχήμα 7) παρουσιάζουν μείωση της αγγειογένεσης που προκαλεί ο καρκίνος στο μοντέλο της χοριοαλλαντοϊκής μεμβράνης εμβρύου κοτόπουλου και αυξημένη δράση αντίστοιχα (Πίνακας 3). Οι απαιτή σεις για βιοδραστικότητα σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα μελέτες απεικονίζονται στο Σχήμα 8. Σ' αυτό δείχνεται η κατανομή υδροφοβικών επιδράσεων στο μόριο καθώς και η θέση των ιοντικών και υδρογονικών δεσμών. Στερικά Σχήμα 7. Προσομοίωση της τρισδιάστατης δομής του cyclo(rgdf N(Me)V) Σχήμα 5. Τυπική δομή του πεπτιδίου (RGDjV) 5

5 (SIANC <H>âue BTD Sgira Σχήμα 8. To γενικό μοτίβο φαινόμενα εμφανίζονται στην θέση της γλυκίνης γι' αυτό και όπως αναφέρθηκε αντικατάσταση της από άλλο αμι10 νοξύ οδηγεί σε απώλεια δράσης του μορίου. Με τη βοήθεια Υπολογιστικής Χημείας και Μοριακών Γραφικών τα κυκλικά πεπτίδια που περιέχουν RGD αλ ληλουχία έχει βρεθεί ότι έχουν την διαμόρφωση βιι/γστροφής (Σχήμα 9)8<). 2.4 Αντικατάσταση αμινοξέων Μια άλλη προσέγγιση για την κατανόηση της διαμόρφω σης των πεπτιδίων αυτών ήταν η αντικατάσταση των αμι νοξέων f, V με ορισμένα οργανικά μόρια που μιμούνται τη ßll/γ στροφή. To RGD είναι πολΰ ευαίσθητο στις αλλαγές αμινοξέων. Για παράδειγμα αντικατάσταση της Gly με DAla, όπως φαίνεται στο μόριο 6 του πίνακα 4, επιφέρει ση μαντική μείωση της δραστικότητας. Στις μελέτες αυτές χρησιμοποιήθηκαν τα μόρια του σχήματος 10 και λήφθησαν τα αποτελέσματα του πίνακα 4. Παρατηρούμε διαφο ρά στην δραστικότητα των (R) και (S)ANC καθώς επί σης και έλλειψη βιοδραστικότητας στο μόριο 4s. Σχήμα 10. Οργανικά μόρια που μιμούνται τη ßll/γ στροφή Στον πίνακα 5 παρουσιάζονται ανάλογα του RGD τα ο ποία περιέχουν μη φυσικά D και φυσικά L αμινοξέα (μικρά και κεφαλαία γράμματα αντίστοιχα) τα οποία πα ρεμποδίζουν την ιντεγκρίνη otnbßi. Παρατηρείται ότι είναι λιγότερο βιοδραστικά από το πε πτίδιο αναφοράς (GRGDSPK). Εξαίρεση αποτελεί το YRGDVNHi. Κοινό χαρακτηριστικό των πεπτιδίων τα οποία απαρτίζουν τον πίνακα 5 είναι ότι περιέχουν τα α μινοξέα Κ,Υ στο αμινοτελικό άκρο. Τα υπόλοιπα που προστίθενται είναι D ή Γ αμινοξέα. Στις παρενθέσεις παρίστανται οι τιμές ICso (μμ) για τα ίδια πεπτίδια χωρίς τα τελικά Κ και Υ αμινοξέα. Παρατηρείται ότι η παρουπινακασ 4. ΚΥΚΛΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΑ TOY RGD ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΜΙΜΗΤΕΣ ΣΤΡΟΦΗΣ Λ I.C. 5 O(MM) I.C.SOCMM) allbp3 avf)3 GRGD5PK 1,66 0,36 c(rgdfv) 0,83 0,0022 CjO 0,04 0,0085 0, c(r60"btd") 4,8 0,28 4 c(r(5br,spiro") 5 c(r(5d"btd"v) 0,55 0,043 6 c(rad"btd"v) 2.5 Τεχνικές φιλτραρίσματος Οι τεχνικές φιλτραρίσματος υψηλών αποδόσεων στην σύνθεση των πεπτιδίων έχουν επίσης βοηθήσει στην με λέτη πολλών διαμορφώσεων διαφόρων πεπτιδίων και έ χει υπολογιστεί ότι η θέση πρόσδεσης του RGD στην ιντεγκρίνη είναι μια σχισμή βάθους τουλάχιστον IIA. c ( R t 7 D ζ>~ 1 ANC") c(rgdmr 2 Σχήμα 9. Το πρότυπο της ΒΙΙΙγ στροφής ANC")

6 ΠΙΝΑΚΑΣ 5. ΠΑΡΑΓΩΓΑ RGD ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΕ ΧΝΙΚΕΣ Φ Ι Λ Τ Ρ Α Ρ Ί Σ Μ Α Τ Ο Σ ΠΙΝΑΚΑΣ 6. ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΡΩΝ TOY RGDF5 Αλληλουχία 2 YRRDVNH2 y' μι,\/\κ /WRDVNH2 >,, s sk κc,.. ι '. Υ!" ΙΗ η lrpkynh2 35(125 pyioct /ΝΗ pyiqkky~nhy pylwtkynhì NH2 100 ι^π> VMr 79(125) p f i n ri y ΜΗ 2 110) r ippkyni 12 45(315) ι 1 τιη.4 ' ' h. 23 anbp3 1 s,s 0, rs.ts 24 > κ, ο ,7 >10 6 Λ Λ Συμπεράσματα: Α. Τα παράγωγα που συντέθηκαν στον πίνακα 5 αποδει κνύουν ότι η ύπαρξη του τριπεπτιδίου RGD δίνει τις πιο βιοδραστικές ουσίες (ίδε 110 ενώσεις). Β. Τα πεπτίδια 1123 περιέχουν τα μη φυσικά αμινοξέα p(f/y)l. Τα αμινοξέα αυτά αποτελούν ένα νέο τρόπο προ σέγγισης ο οποίος μιμείται τα φυσικά αμινοξέα RGD (η δομική ομοιότητα της καινοτόμου αυτής προσέγγισης μπορεί να κατανοηθεί από το Σχήμα 11). Τα πεπτίδια 1123 ποικίλουν σε βιολογική δράση (κυμαίνεται κατά 23 φο ρές). Τα επιπρόσθετα αμινοξέα εκτός της τριάδας p(f/y)l δεν έδωσαν δραστικότερα πεπτίδια συγκριτικά με το πε πτίδιο αναφοράς GRGDSPK. Γ. Το δραστικότερο από τα πεπτίδια (11) που περιέχουν μη φυσικά αμινοξέα παρουσιάζει εξειδίκευση γιατί αντί στοιχα πεπτίδια με ίδια σύνθεση αλλά αντιστρεμμένη την αλληλουχία αμινοξέων απέτυχαν να παρεμποδίσουν τη δέσμευση σε συγκεντρώσεις μέχρι ImM. 2.6 Ασύμμετρη κατάλυση Μια άλλη μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στη παρασκευή αναλόγων και έδωσε ενδιαφέροντα αποτελέσματα ήταν η ασύμμετρη κατάλυση. Σαν στόχος της έρευνας αυτής ή ταν η διερεύνηση της σχέσης στερεοχημικής δομής δρα στικότητας. Το πεπτίδιο που επιλέχθηκε ήταν το RGDF5 (όπου 5 = 21 avp3 ri : Ι YMHZ μ; I. I.Ç.SO(MM) σία των Κ και Υ αμινοξέων ενισχύει την αναστολή της anbß3 ιντεγκρίνης αν και τα πεπτίδια δεν περιέχουν την κλασική τριάδα RGD ή KGD. Σε αντίθεση στα πεπτίδια 1123 παρατηρείται διαφορά στις τιμές IGu (μμ) αυτών που περιέχουν RGD συγκριτικά με αυτά που δεν περιέ χουν". ; μ; 1 I.C5o(uM) 27C pfhp» / MHZ 1 0=c OH και μελετήθηκαν οι δομές (S,S), (R,R), (R,S), (S,R).

7 HÌN. NM Τ ΙΤΕΛΟ RSD ΗΝ L Ο Νίΐ Ml A, ^Κ Η ηση των κυκλικών RGD πεπτιδίων με υδατάνθρακες είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μορίων με ελαττωμένη βιο λογική δράση. Έτσι συμφωνά με τους στερεοχημικούς περιορισμούς συ ντέθηκε ένα τροποποιημένο σάκχαρο (Σχήμα 14) με σκο πό να αντικαταστήσει τα δυο αμινοξέα DPheVal στην αλληλουχία cyclo (RGDfV). Το σάκχαρο αυτό εκλέχθηκε γιατί μπορούσε να εισάγει την βπγ ΠΙΝΑΚΑΣ 7. ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΛΥΚΟΖΥΛΙΩΜΕΝΩΝ ΠΕΠΤΙΔΙΩΝ G::.. 1 Ο ΤΟw ""τϊ\ ΗΝ I.C, ί MEO ΜΟΤΙΒΟ ΔΕΣΜΟΙ Η Ò Ι χ r N *H «s. ÌR6DSPÌ c(r6öf\ ύ Ν Σχήμα 11. Παράγωγα τον πίνακα 5 βασίζονται στο μοντέλο RGD (άνω) ή δομικά όμοιων καινοτόμων μορίων που δεν πε ριέχουν την αλληλουχία RGD Οι δομές (R,S), (S,R) έχουν την τυπική γστροφή στο αμινοξΰ της γλυκίνης αν και διαφέρουν ως προς τον προσα νατολισμό των πλευρικών μονάδων των αμινοξέων της Arg και Asp. Το παράγωγο (S,S) δείχνει μια επίπεδη δο μή και μια ßllστροφή, ενώ το (R,R) παράγωγο δείχνει μια βΐστροφή και το RGD παρουσιάζει καμπή στο αμινοξΰ της γλυκίνης (Σχήμα 12). Όπως φαίνεται και στον πίνακα 6 όλα τα παράγωγα έδειξαν υψηλή συγγένεια με την ανβ.ι ιντεγκρίνη. Μια άλλη παρατήρηση που αξίζει να αναφερθεί είναι ότι η στερεοχημεία των τεσσάρων διαμορφωμερών του πεπτιδίου RGDf5 καθορίζει την εκλε κτικότητα μεταξύ των ανβι και am,ß3 ιντεγκρινών12. Επίσης έχουν συντεθεί και αποτιμηθεί C και Νγλυκοζυλιωμένα RGD πεπτίδια τα οποία έχουν δείξει βιολογική δράση (Σχήμα 13). Στις πρώτες προσπάθειες η τροποποί RS if!. Hi is.hì Σχήμα 12. Ta 4 διαμορφωμερή του πεπτιδίου RGDF «17 ΑΐΠ 2; 2.7 C, Ν γλυκοξυλίωση ν< 0,8 ι 7300 στροφή στο κυκλικό πεπτίδιο. Παρατηρούμε στον πίνακα 7 ότι το πεπτίδιο 1 δείχνει με γάλη εκλεκτικότητα όσον αφορά την ιντεγκρίνη ανβ3, συ γκριτικά με το πεπτίδιο 2. Με την βοήθεια του μοριακού σχεδιασμού προσομοιώθηκαν οι δομές των δύο σακχά ρων (Σχήμα 15) και βρέθηκε ότι συμφωνούν με το γενικό σχήμα των κυκλικών πεπτιδίων. Έτσι το πεπτίδιο 1 (αsaa Sugar Amino Acid) κατατάσσεται στην ομάδα 2 (βλέπε Σχήμα 6) που με την διαμόρφωση αυτή έχει μεγα λύτερη συγγένεια για την α>.β3 ιντεγκρίνη. Το πεπτίδιο 2 (ßSAA) παρουσιάζει γραμμικότητα στην τριάδα αμινο ξέων RGD και όχι κάμψη όπως το πεπτίδιο 1 (ανήκει στην ομάδα 3). Δηλαδή έχει μια ενδιάμεση διαμόρφωση που ευνοεί και την ανβΐ και την αιιβ3 ιντεγκρίνη. Με την σύνθεση γλυκοζυλιωμένων πεπτιδίων έγινε προ σπάθεια εξειδίκευσης της δράσης των πεπτιδίων αυτών

8 Xaa; 11, = H I :! 'h r^' = H,K L H ί< = Η = Ο" 18; η = 19. > OH 21; η = 4: Χ = OH Σχήμα 13. Ta C και Ν γλνκοζυλίωμενα RGD πεπτίδια cyclo(argglyaspdtyrxaa) 1114 και cyclo (ArgGlyAspDPheXaa) 1522 αιιι,β.? που έχει εγκριθεί για χρήση είναι το ReoPro (ΑΒΚΙΞΙΜΑΒΗ). Το μειονέκτημα αυτής της προσέγγι σης είναι ότι τα μονοκλωνικά αντισώματα έχουν τα ίδια μειονεκτήματα με τα πεπτίδια και αναγκαστικά χορηγού νται ενδοφλέβια14. OBz.OB ζ OBz,. Χί NH y n^ "'V. "CT 3. Προοπτικές Σύγχρονες προσεγγίσεις UH,A<g CiL Σχήμα 14. Το σάκχαρο αμινο'ξύ σε συγκεκριμένες ιντεγκρίνες. Ένας άλλος βασικός λό γος σύνθεσης των γλυκοζυλιωμένων πεπτιδίων είναι και η βελτίωση της φαρμακοκινητικής. Όπως φαίνεται στο σχή μα 14 και στον πίνακα 6 διαφοροποιώντας την γλυκοζυτική αλυσίδα επηρεάζεται η δράση και η εκλεκτικότητα του πεπτιδίου. Όλα τα πεπτίδια έδειξαν υψηλή συγγένεια για την ανβ:, ιντεγκρίνη και υπάρχουν και πεπτίδια με κα λύτερη δράση από τα GRGDSPK και cyclo(rgdfv) ό πως το 12 και το 21 (για την ιντεγκρίνη α>β3). Αξιοσημεί ωτη επίσης είναι η εκλεκτικότητα του παραγώγου 20. Συ γκριτικά με μη γλυκοζυλιωμένα παράγωγα όσον αφορά την φαρμακοκινητικήτα παράγωγα αυτά έδειξαν μικρό τερη απορρόφηση από το ήπαρ, διπλασιασμό της αρχικής συγκέντρωσης στο αίμα και αύξηση της συγκέντρωσης στην περιοχή του καρκίνου". 2.8 Χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων Μια άλλη προσέγγιση, όσον αφορά την καταπολέμηση θρομβωτικών επεισοδίων, είναι τα μονοκλωνικά αντισώ ματα. Έ ν α μονοκλωνικό αντίσωμα για την ιντεγκρίνη 3.1 Μη ιτεπτιδικά ανάλογα Για τους παραπάνω λόγους η σύγχρονη έρευνα στράφηκε στη σύνθεση σταθερών οργανικών μορίων τα οποία μι μούνται την^δομή των πεπτιδίων (μη πεπτιδικούς μιμητές) χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες, όπως ο μορια κός σχεδιασμός, ο Πυρηνικός Μαγνητικός Συντονισμός κ.τ.λ. Έ ν α από τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του πεπτιδίου RGD (ή KGD) που έπρεπε να διατηρηθεί κατά το σχε διασμό καινοτόμων μορίων είναι ο zwitterion χαρακτήρας του. Δηλαδή θα έπρεπε να διατηρείται η απόσταση μετα ξύ θετικού φορτίου (Arg ή Lys) και αρνητικού (Asp) στα Σχήμα 15. Προσομοίωση των δομών των δυο σακχάρων

9 αποτελούν τμήματα της αλληλουχίας RGD με το σαλικυ λικό ή το ακετυλοσαλικυλικό οξύ στο Ντελικό άκρο πα ρουσιάζουν ανασταλτική δράση της συγκόλλησης των αι μοπεταλίων. Επιπρόσθετα παράγωγα με πιθανή βελτιω μένη φαρμακολογική δράση είναι υπό σύνθεση στο εργα στήριο μας. Design and Synthesis of RGD Analogs as Antithrombotic and Anticancer Agents Σχήμα 16. Το αντιθρομβωτικό Aggrastat θερή. Λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι τα φορτισμένα φάρ μακα δεν έχουν καλή απορρόφηση από τον οργανισμό, ε πιστήμονες συνέθεσαν προφάρμακα τα οποία περιέχουν στη δομή τους πρόσθετες υδρόφοβες ομάδες συζευγμένες με τις φορτισμένες ομάδες. Αυτές έχουν την ιδιότητα να διασπώνται στον οργανισμό από ένζυμα του πεπτικού σω λήνα. Ή δ η έχει αποτιμηθεί βιολογικά πληθώρα φαρμα κευτικών μορίων χωρίς να υπάρχει πλήρης επιτυχία στις επιθυμητές ιδιότητες". Τα φαρμακευτικά αυτά μόρια προκαλούν επιπλοκές ή παράπλευρες αντιδράσεις. Επί σης δεν υπάρχει προβλεπόμενη συμπεριφορά στην δόση και στο αναμενόμενο βιολογικό αποτέλεσμα. Έ ν α φαρμακευτικό μόριο που χρησιμοποιείται ως αντι θρομβωτικό είναι το Aggrastat. Είναι ένα μη πεπτιδικής φύσης παράγωγο της Lτυροσίνης (Σχήμα 16) και χορη γείται σε ενεσιμη μορφή. Έχουν επίσης μελετηθεί δια μορφώσεις αναλόγων μορίων με τη βοήθεια ηλεκτρονι κών υπολογιστών. Τα αποτελέσματα συμφωνούν με το ό τι η γουανιδινομάδα της αργινίνης και η καρβοξυλομάδα του ασπαραγινικού παίζουν πρωταρχικό ρόλο στην δρα στικότητα των συντεθιμένων μορίων, όπως ακριβώς και στο RGD και στα κυκλικά του ανάλογα. K. Belekoukias', J. Sarigiannis1, G. Stavropoulos1, T. Mavromoustakos2 'Chemistry Department, University ofpatras, , Ρatra, Greece institute of Organic and Pharmaceutical Chemistry, National Hellenic Research Foundation, Vas. Constantinou 48, , Athens, Greece S u m m a r y D In some snake's venoms are contained peptidic substances with RGD derivatives amino acid sequence which act on receptors of integrins. The biological action of those substances is owed on their blocking of platelet aggregation. This property of peptides was used in the design and synthesis of new antithrombotic drugs. The synthetic peptides showed that these peptides have antigenetic properties and thus they could be utilized as anticancer agents. This review article contains information on the biological vectors involved in the biological action of RGD or its analogs and the research synthetic efforts for developing new antithrombotic or antigenetic drugs. New perspectives in this research field are also discussed. 3.2 Παράγωγα σαλικυλικού οξέος Μια άλλη προσέγγιση σύνθεσης αντιθρομβωτικών φαρ μακευτικών προϊόντων είναι η δημιουργία υβριδικών πε πτιδίων που περιέχουν το τριπεπτίδιο RGD και το σαλι κυλικό ή ακετυλοσαλικυλικό οξύ (ασπιρίνη)(σχήμα 17). Είναι γνωστό ότι το σαλικυλικό ή ακετυλοσαλικυλικό οξύ παρεμποδίζει στα πρώτα βήματα τη βιοσύνθεση στα αιμο πετάλια της προσταγλανδίνης G2 από αραχιδονικό οξύ με ακετυλίωση του αντίστοιχου ενζύμου κυκλοοξυγενάση. Έχει δειχτεί σε προηγούμενες μελέτες μας16"1" ότι ο συν δυασμός στο ίδιο μόριο διπεπτιδίων καιτριπεπτιδίων, που Βιβλιογραφία 1. http ://web. indstate. edu/thcme/mwking/ extracellularmatrix.html /ecm.htm 3. integrin.htm 4. Bernard Payrastre, Karine Missy, Catherine Trumel, Stephane Bodin,Monique Plantavid and Hugues Chap, The Integrin allb/ß3 in Human Platelet Signal Transduction. Biochemical Pharmacology, Vol. 60, pp , OH.CO Äff ~Xr Asp(0)fc) Nhfe x ^ χ &f % Leu X 2 : M, toi î Me X ; H, at If, HO* XJÎ NW; Σχήμα 17. Παράγωγα σαλικυλικών με πεπτίδια 10

10 5. TzongMing Wu, MingLiang Li and TzChong Chou, Inhibitory Effect of Hexapeptide (RGRHGD) on Platelet Aggregation. Thrombosis Research 97 (2000) INTEGRI1.HTM Michael A. Dechantsreiter, Eckart Planker, Barbara Matha, Elisabeth Lohof, Gunter Holzemann, Alfred Jonczyk, Simon L. Goodman, and Horst Kessler, N Methylated Cyclic RGD Peptides as Highly Active and Selective cuß3 Integrin Antagonists. /. Med. Chem. 1999, 42, Roland Haubner, Wolfgang Schmitt, Gunter Holzemann, Simon L. Goodman, Alfred Jonczyk, and Horst Kessler, Cyclic RGD Peptides Containing cx Turn Mimetics. /. Am. Chem. Soc. 1996, 118, Roland Haubner, Rainer Gratias, Beate Diefenbach, Simon L. Goodman, Alfred Jonczyk, and Horst Kessler, Structural and Functional Aspects of RGD Containing Cyclic Pentapeptides as Highly Potent and Selective Integrin avßs Antagonists. /. Am. Chem. Soc. 1996,118, David S. Thorpe, Helen Yeoman, A. W. Edith Chan,Viktor Krchnak, Michal Lebl, and Stephen Felder, Combinatorial Chemistry Reveals a New Motif That Binds the Platelet Fibrinogen Receptor, gpllbllla. Biochemical and Biophysical Research Communications 256, (1999). 12. D. Allen Annis, Olivier Helluin, and Eric N. Jacobsen, Stereochemistry as a Diversity Element: SolidPhase Synthesis of Cyclic RGD Peptide Derivatives by Asymmetric Catalysis. Angew. Chem. Int. Ed. 1998, 37, No. 13/ Elisabeth Lohof, Eckart Planker, Christian Mang, Fred Burkhart, Michael A. Dechantsreiter, Roland Haubner, HansJurger Wester, Markus Schwaiger, Günther Holzemann, Simon L. Goodman, and Horst Kessler, Carbohydrate Derivatives for Use in Drug Design: Cyclic ανselective RGD Peptides. Angew. Chem. Int. Ed. 2000, 39, No F.D. Suvire, A.M. Rodriguez, M.L. Mak, J.Gy. Papp, R.D. Enriz, Binding mechanism of RGD and its mimetics to receptor GPIIb/IIIa. A theoretical study. Journal of Molecular Structure (Theochem) 540 (2001) LiakopoulouKyriakides M. and Stavropoulos G. (1992) Biochem Int 26, Stavropoulos G., Magafa V., LiakopoulouKyriakides M., Sinakos Ζ and Aaberg A. (1997) Amino Acids 13, Stavropoulos G., Magafa V., Sarigiannis Y. and LiakopoulouKyriakides M Peptides (1998), Proceedings of 25th EPS, Sarigiannis Y., Stavropoulos G., Magafa V., LiakopoulouKyriakides M., and Garypidou G., Peptides: (Proceedings of the 26th EPS), Montpellier, France,

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΩΝ WORKSHOP ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΦΑΡΜΑΚΩΝ WORKSHOP ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ WORKSHOP ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Βασικές στρατηγικές Στο σχεδιασµό νέων

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΜΟΡΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ 1: ΧΩΡΟΠΛΗΡΩΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (SPACE-FILLING) 1: ΧΩΡΟΠΛΗΡΩΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (SPACE-FILLING)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες

Οργανική Χημεία. Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες Οργανική Χημεία Χημεία καρβονυλικών ενώσεων & Κεφάλαιο 19: Αλδεϋδες και κετόνες 1. Καρβονυλικές ενώσεις Καρβονυλική ομάδα C=O σημαντικότερη λειτουργική ομάδα οργανικής χημείας Καρβονυλικές ομάδες βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιομορίων

1. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιομορίων 1. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ βιομορίων Το αντικείμενο των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των βιομορίων καλύπτει ένα τεράστιο σύνολο περιπτώσεων με αποτελέσματα από βιολογικές, βιοχημικές και βιοφυσικές μελέτες που

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο

Μοριακή Αναγνώριση. 5.1. Εισαγωγή. 5.2. Σταθερές σύνδεσης και αποχωρισµού. [A][B] k d = ----------- [AB] [ΑΒ] k i = ---------- [Α][Β] Κεφάλαιο Κεφάλαιο 5-1 5 Μοριακή Αναγνώριση 5.1. Εισαγωγή Ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισµών είναι ότι τα µακροµόρια που περιέχουν κάνουν πολύ εξειδικευµένες αλληλεπιδράσεις µε άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες 1. Γενικά Πρωτεΐνες: μεγάλα βιομόρια που απαντούν σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς Διαφορετικά είδη πρωτεϊνών με ποικίλη βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΤΙΝΕΣ (ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ) - ΜΑΛΛΙΩΝ, ΝΥΧΙΩΝ, ΟΠΛΩΝ (ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ)

ΚΕΡΑΤΙΝΕΣ (ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ) - ΜΑΛΛΙΩΝ, ΝΥΧΙΩΝ, ΟΠΛΩΝ (ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ) ΚΕΡΑΤΙΝΕΣ (ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ) ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ: -ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ - ΜΑΛΛΙΩΝ, ΝΥΧΙΩΝ, ΟΠΛΩΝ (ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ) - ΦΤΕΡΩΝ (ΠΤΗΝΑ) - ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΕΡΠΕΤΩΝ Οι ιστοί που περιέχουν κερατίνες Είναι συνήθως ισχυροί και αδιάλυτοι

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ (YΠΟ ΕΚ ΟΣΗ): ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (Περιέχει 67 ερωτήσεις θεωρίας µε απαντήσεις, 116 ασκήσεις ανοικτού- κλειστού τύπου µε µ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM Γενικό Λύκειο Μοιρών 2012-2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM ΩΣΜΩΣΗ-ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ Γρηγοράκη Αγγελική Ντρετάκη Αγάπη Πηρουνάκη Στέλλα Πολυχρονάκη Παναγιώτα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή..3 Μεθοδολογία.4

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών. ΔΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Δεσμός υδρογόνου Κεφάλαιο 1ο 3 Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4 Δεσμο ς η γε φυρα υδρογο νου Παναγιώτης Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -OΣΤΑ -ΔΟΝΤΙΑ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ Nacre (μαργαρο, σεντεφι) 95% Ανοργανη φαση=ανθρακικο

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ ΟΙ ΒΑ ΣΙ ΚΕΣ ΑΡ ΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙ ΛΟ ΣΟ ΦΙΑΣ ΤΟΥ, Ο ΡΟ ΛΟΣ ΤΟΥ Α ΡΙ ΣΤΟ- ΤΕ ΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑ ΔΟ ΣΗ ΤΩΝ ΘΕ ΣΕ ΩΝ ΤΟΥ ΚΑΙ Η Υ ΠΟ ΔΟ ΧΗ ΤΩΝ ΦΙ- ΛΟ ΣΟ ΦΙ ΚΩΝ ΤΟΥ ΘΕ ΣΕ- ΩΝ ΣΤΗΝ Ε ΠΟ ΧΗ ΤΟΥ ΚΙΚΕ ΡΩ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Ο γενετικός κώδικας είναι ένας κώδικας αντιστοίχισης των κωδικονίων του mrna με αμινοξέα στην πολυπεπτιδική αλυσίδα. Σύμφωνα με αυτόν η 3 μετάφραση όλων των mrna αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

Ηδοµή των λιπαρών οξέων

Ηδοµή των λιπαρών οξέων Μεµβρανική Μεταφορά Ηδοµή των λιπαρών οξέων Λιπαρά οξέα-λιπίδια- µεµβράνες Κυτταρικές µεµβράνες: ρόλος διαχωριστικού τοίχους ιαφορετικές λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης Ενδoκυτταρικές µεµβράνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Από το Τμήμα Ιατρικής ανακοινώνεται ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 στο Τμήμα Ιατρικής κατατάσσονται : Οι πτυχιούχου Πανεπιστημίου, Τ.Ε.Ι. ή ισοτίμων προς αυτά, Α.ΣΠΑΙ.Τ.Ε., της Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Αποµόνωση του κυττάρου από το περιβάλλον 10.1-membrane_fluidity.mov Λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης 1. Ρυθµίζει τη διεύλευση ουσιών 2. Αναγνωρίζει χηµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δομικών δεδομένων βιολογικών μακρομορίων

Βάσεις δομικών δεδομένων βιολογικών μακρομορίων Βάσεις δομικών δεδομένων βιολογικών μακρομορίων Vasilis Promponas Bioinformatics Research Laboratory Department of Biological Sciences University of Cyprus Εισαγωγή Βασικές αρχές δομής πρωτεϊνών και νουκλεϊκών

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις πρωτεΐνες Δομή πρωτεϊνών Ταξινόμηση βάσει δομής Βάσεις με δομές πρωτεϊνών Ευθυγράμμιση δομών Πρόβλεψη 2D δομής Πρόβλεψη 3D δομής

Εισαγωγή στις πρωτεΐνες Δομή πρωτεϊνών Ταξινόμηση βάσει δομής Βάσεις με δομές πρωτεϊνών Ευθυγράμμιση δομών Πρόβλεψη 2D δομής Πρόβλεψη 3D δομής Εισαγωγή στις πρωτεΐνες Δομή πρωτεϊνών Ταξινόμηση βάσει δομής Βάσεις με δομές πρωτεϊνών Ευθυγράμμιση δομών Πρόβλεψη 2D δομής Πρόβλεψη 3D δομής Τι είναι η πρωτεΐνη Τι εννοούμε με δομή πρωτεϊνών Οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Προσοµοίωση Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν ιδάσκων: Ν ικό λ α ο ς Α µ π α ζ ή ς Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν Τα απ ο τ ε λ έ σ µ ατ α απ ό τ η ν π αρ αγ ω γ ή κ αι τ η χ ρ ή σ η τ υ χ αί ω ν δ ε ι γ µ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα To μικροφύκος Σπειρουλίνα (Αρθροσπείρα) : Ένα «πράσινο εργοστάσιο» παραγωγής πολύτιμων ουσιών με δυνητικά οφέλη για την ανθρώπινη υγεία Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και

Διαβάστε περισσότερα

Green Marketing. στον Αγροδιατροφικό κλάδο. Δρ. Β. Γρούγιου Δρ. Φ. Αναστασιάδης Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές GREEN-AgriChains

Green Marketing. στον Αγροδιατροφικό κλάδο. Δρ. Β. Γρούγιου Δρ. Φ. Αναστασιάδης Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές GREEN-AgriChains Green Marketing στον Αγροδιατροφικό κλάδο Δρ. Β. Γρούγιου Δρ. Φ. Αναστασιάδης Μεταδιδακτορικοί Ερευνητές GREEN-AgriChains Green-AgriChains Info Day Θεσσαλονίκη 29 Οκτωβρίου 2013 Agenda Εισαγωγή Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε Anderson s Ltd Εφαρμογές Υψηλής Τεχνολογίας - Εκδόσεις : Γ Σεπτεμβρίου 103 Αθήνα 10434 Τ: 210-88 21 109 F: 210-88 21 718 W: www.odp.gr E: web@odp.gr 42 Γρήγορο Εγχειρίδιο για τον Διαχειριστή 24 Πλημμυρισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παύλος Αντωνίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΠΛ 450 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παύλος Αντωνίου Με μια ματιά: Εισαγωγή στη Βιολογία Ευθυγράμμιση Ακολουθιών Αναζήτηση ομοίων ακολουθιών από βάσεις δεδομενων Φυλογενετική πρόβλεψη Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2014-2015

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2014-2015 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2014-2015 Α/Α Μαθήματος 1η Θεματική Ενότητα: Χημεία Προηγμένων Υλικών και Κατάλυση, Τεχνολογικές Εφαρμογές (ΧΥΚ) Οργανωτής 1 ΧΥΚ1 Σύνθεση Προηγμένων και Νανοδομημένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ 26 Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εργαστήριο Βιολογικής Χημείας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αλµατώδης ανάπτυξη στην διελεύκανση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (κατά εβδομάδα), ΦΑΣΗ Ι, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (κατά εβδομάδα), ΦΑΣΗ Ι, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (κατά εβδομάδα), ΦΑΣΗ Ι, ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 Εβδ. Ημερ. Μέρα Ώρα Μάθημα Είδος Μαθήμ. Τίτλος Μαθήματος 1 15/09/2014 Δευτέρα 9.30-11.30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...4 Πεζικό...9 Τεθωρακισμένα...11 Πυροβολικό...12 Μηχανικό...13 Διαβιβάσεις...14 Ειδικές Δυνάμεις...15 Στρατονομία...16

Διαβάστε περισσότερα

AMINOPLASMAL HEPA-10%

AMINOPLASMAL HEPA-10% AMINOPLASMAL HEPA-10% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Αminoplasmal Hepa 10% 2.ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Τα 1000ml διαλύματος περιέχουν: L-Isoleucin

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

[Version 7.2, 12/2008] ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

[Version 7.2, 12/2008] ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ [Version 7.2, 12/2008] ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Vitamin AD3E, ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Δραστικό(ά)

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων 1. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Γενικά, εξετάζουμε το είδος της αντίδρασης και τον τρόπο που αυτές συντελούνται Γενικοί τύποι αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα