Πόλυ Μηλιώρη, 2009 εκδοσεισ ΨυΧογιοσ α.ε., αθήνα Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2009, αντίτυπα. ιsbn

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πόλυ Μηλιώρη, 2009 εκδοσεισ ΨυΧογιοσ α.ε., αθήνα 2009. Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2009, 3.000 αντίτυπα. ιsbn 978-960-453-535-4"

Transcript

1

2 τιτλοσ βιβλιου: Πάντοτε είναι αργά συγγραφεασ: Πόλυ Μηλιώρη επιμελεια Διορθωση κειμενου: Μαρία Μπανούση συνθεση εξωφυλλου: γιώργος Παζάλος ηλεκτρονικη σελιδοποιηση: Μερσίνα λαδοπούλου εκτυπωση: Άγγελος ελεύθερος & σια ο.ε. βιβλιοδεσια: ηλιόπουλος θ. ροδόπουλος Π. & σια ο.ε. Πόλυ Μηλιώρη, 2009 εκδοσεισ ΨυΧογιοσ α.ε., αθήνα 2009 Πρώτη έκδοση: ιούνιος 2009, αντίτυπα ιsbn Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χημικών ουσιών, προερχόμενο αποκλειστικά και μόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του ελληνικού νόμου (ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. εκδοσεισ ΨυΧογιοσ α.ε.. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Tατοΐου 121 Head office: 121, Tatoiou Str Μεταμόρφωση Metamorfossi, Greece βιβλιοπωλείο: Μαυρομιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str αθήνα αthens, Greece τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax:

3

4 Στη Λίλα για την αρχή, τον Μάνο για το τέλος

5 Πέμπτη

6 Π ώς θα ήταν η ζωή μου και πώς θα ήμουν εγώ αν είχα γίνει δικηγόρος;» αναρωτιέται μεγαλόφωνα η αφροδίτη νάνου. στο άδειο και μικρό διάστημα που περιμένει τον ανελκυστήρα, οι λέξεις ανέβηκαν ξανά στο στόμα της. ανάλαφρα κι ανώδυνα. Πειραχτικά. σαν ερωτηματικό στιχάκι, στο οποίο βέβαια ποτέ δεν απαντά. Δεν είναι ερώτημα λοιπόν, κι ας εμφανίζεται σαν να ρωτά. Ξανά και πάλι έρχεται στα χείλη της όταν μένει άδεια μια στιγμή της και κάτι περιμένει. Όπως τώρα, που περιμένει τον ανελκυστήρα να κατεβεί απ τον πέμπτο. Πρέπει η Σοφία να έφτασε πάλι πριν από μένα, κι ας της λέω να μη σκοτώνεται πρωί πρωί, σκέφτεται. Ποιος θα έρθει δίχως ραντεβού; η πολυκατοικία κοιμάται ακόμα, βολεμένη στους κολωνακιώτικους ρυθμούς. είτε συνταξιούχοι, είτε φτασμένοι επαγγελματίες σαν την ίδια, πατάνε στην ημέρα γκάζι μετά απ τις εννέα. το παλαιό συμβολαιογραφείο νάνου, στην οδό σταδίου 25, είχε άλλη ατμόσφαιρα. Ήταν κι άλλα τα χρόνια, το κέντρο της επαγγελματικής αθήνας βρισκόταν εκεί. η αφροδίτη δε θυμάται ακριβώς πώς ήταν τα πράγματα όταν ακόμα ζούσε ο πατέρας της. Δεν ξέρει τι της έχει διηγηθεί η μάνα και τι της φέρνουνε, ξετυλιγ-

7 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ μένες σερπαντίνες, οι κλωστές της μνήμης. σαν να ήταν, λέει, άλλος άνθρωπος το κοριτσάκι που ανέβαινε τις μαρμαρένιες σκάλες για να πάει στο γραφείο του μπαμπά. Ήταν πολύ «μικρή στο δέμας», όπως έλεγε ο ψηλός εκείνος άντρας με τ άσπρα του μαλλιά, της μνήμης. Πολύ μικρή, κι ας ήταν πάντοτε ψηλότερη για την ηλικία της. Έτσι θυμάται να λέει ο παιδίατρος που ερχόταν τακτικά. και τον αργύρη νάνο να καυχιέται πως δεν αφήνει τη νεαρή και ωραία Μάρθα του να τρέχει το παιδί στο «Παίδων». Έτσι θυμάται τη ζωή η αφροδίτη, όλο και περισσότερο διαπιστώνοντας πώς άλλαξαν τα πράγματα μέσα στα τελευταία τριάντα χρόνια. Που για την ίδια βέβαια δεν είναι τελευταία, μα όλη η συνειδητή ζωή της. το τότε κοριτσάκι ήτανε μικροκαμωμένο οπωσδήποτε. κι όπως κρεμόταν απ το χέρι της μαμάς κι ανέβαινε τη μαρμαρένια σκάλα της οδού σταδίου την τρόμαζε εκείνο το ασανσέρ και δεν το έπαιρναν. Προτιμούσαν τις σκάλες. τα μάτια της κολλούσαν σε φτυσμένες, κοκαλωμένες τσίχλες. σε πορτοκαλιά αποτσίγαρα. σε ψίχουλα που φαίνονταν τεράστια. σε μπάλες από ροζ και πράσινο χαρτί των δημόσιων υπηρεσιών. ο κόσμος τής φαινότανε υπέροχος. Πόσο διέφερε απ το σπίτι! τα τρίχρονα και τα τετράχρονα παιδιά, πριν μπουν στην ηλικία του τακτοποιημένου κόσμου πριν επιβάλλουν ολόκληρο τ όνομά τους πρέπει να ήταν πριν απ όταν είπε στη μαμά να πάψει να τη φωνάζει «αφρούλα» τα παιδιά ψάχνουν με μανία διαφορές και ομοιότητες. κι αν τύχαινε να σκύψει κι αν η μαμά της δε βιαζόταν υπερβολικά κι αν το εύρημα στις σκάλες ήταν αρκούντως

8 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ ξεμυαλιστικό, η αφρούλα, που είχε την τύχη μιας σωστής και ανοιχτόμυαλης ανατροφής, άκουγε τη Μάρθα νάνου να της λέει: «η περιέργεια, αγάπη μου, είναι δώρο θεού. Μπορείς να πιάσεις τα σκουπίδια της σκάλας. Έλα, πάρε αυτό το μπαλάκι. θα πλύνουμε τα χέρια φτάνοντας στο γραφείο του μπαμπά». εκεί, στο πρώτο πρώτο συμβολαιογραφείο, μετρούσε το μπόι της μπρος στις πανύψηλες βαριές βιβλιοθήκες. Μάθαινε τις αναπνοές των υλικών: Έτσι μυρίζει το χαρτί, έτσι το ξύλο, έτσι το μελάνι. Έτσι τελειώνουμε και την επίσκεψή μας στον μπαμπά. Όσο κρατάει το πιπίλισμα μιας καραμέλας, που πρέπει μάλιστα να ξετυλιχτεί προσεκτικά. βλέπεις, η ζελατίνα κάνει θόρυβο κι ενοχλεί τον σοβαρό και σιωπηλό συμβολαιογράφο. Μετά, ξαφνικά, κι ενώ το γραφείο δεν είχε αλλάξει θέση, πάντοτε Σταδίου 5 άκουγε να λένε, ξαφνικά όλα ήταν αλλιώτικα. και κάπως θλιβερά. ο διάδοχος συμβολαιογράφος κύριος νίκος καθόταν στη θέση του πατέρα, οι βιβλιοθήκες είχαν κοντύνει, οι επισκέψεις παρακάμπτανε τη σκάλα γιατί είχε μπει ένας σύγχρονος και ασφαλής ανελκυστήρας και η Μάρθα, που πάντα συνόδευε την κόρη της, είχε ύφος πολυάσχολο. Ύφος ευθύνης. Μαζί και πονηριάς. σαν την κυρία γάτα, που έβγαινε τα βράδια απ το βιβλίο και στεκόταν πίσω απ την πόρτα του δωματίου της μικρής παραφυλώντας. η αφροδίτη ψήλωνε όλο και γρηγορότερα και πετούσε στήθος, ενώ τα έπιπλα άλλαζαν ένα ένα. Δύο καινούριοι φοριαμοί, μεταλλικοί, εμφανίστηκαν κάποια στιγμή. η οπαλένια λάμπα εξαφανίστηκε. ο κάκτος στην πολύ-

9 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ χρωμη γλάστρα του μεταφέρθηκε απ την είσοδο στο βάθος. «αυτό που έχει σημασία είναι να μη χαθεί το αρχείο», έλεγε η Μάρθα νάνου, η πεντάμορφη. «Όταν, αφρούλα μου, θα μεγαλώσεις, θα το διεκδικήσεις. Ποτέ δεν είναι αργά, αγάπη μου». τώρα κυρία Νάνου είναι η αφροδίτη. Έχει μεταφερθεί στην αναγνωστοπούλου. Μόνο που η πολυκατοικία είναι απ τις παμπάλαιες κι αργεί ο ανελκυστήρας. Μέχρι το συρματόσκοινο να τραβήξει τον σφυρήλατο θάλαμο, η συμβολαιογράφος βρίσκεται στο πουθενά. Όσο και να γκρινιάζει, τα χρειάζεται αυτά τα διαστήματα, τα άδεια. Μέχρι ν ανέβει αργά και τελετουργικά στο πέμπτο πάτωμα, θα είναι ήσυχη κι ελεύθερη να ονειρευτεί πώς θα ταν, τάχα, η ζωή της δικηγόρου. «Έλα, καλό μου ασανσέρ, σε πιάσαμε!» μονολογεί μπαίνοντας στην καμπίνα. Παμπάλαιο κρύσταλλο την καθρεφτίζει. κιτρινισμένο στις γωνίες κι ωστόσο ολόγερο και άξιο να καλημερίζει τους ενοίκους. «Πώς σου φαίνεται η αφροδίτη νάνου, καθρέφτη, καθρεφτάκι μου;» ρωτά φωναχτά. Ψηλή, όπως αρμόζει σε τέτοια κτίρια. ανεπιτήδευτα ξανθιά, σύμφωνα με τη μόδα. λεπτή και καλογυμνασμένη, αφού η Μάρθα την ανέθρεψε στα σπορ: ποδήλατο, κολύμπι και μπιτς βόλεϊ τα καλοκαίρια, ολοχρονίς μπαλέτο για να ξεδίνει απ τα σχολικά μαθήματα. Κι ευτυχώς, γιατί με τη δουλειά της συμβολαιογράφου δε θα είχα καιρό για γυμναστήριο, σκέφτεται μέσα στον ανελκυστήρα. καμιά αμφιβολία ότι διάλεξε σωστά το επάγγελμά της.

10 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ 5 Όσο γινόταν βέβαια να διαλέξει. αν και οι γύρω της πιστεύουν ότι η έντονη προσωπικότητά της και η ευφράδεια το κοφτερό και γρήγορο μυαλό της η έμφυτη αντίληψη κομψότητας και μέτρου, που επιτρέπει στη θηλυκότητα ν αναδυθεί αλλά με σέβας για το χώρο και το χρόνο όλα τ απαιτούμενα προσόντα λένε ότι είχε ώστε να διέπρεπε στη μάχιμη δικηγορία. ας λένε. ας λένε, όπως άλλωστε αρέσει και στην ίδια να το λέει. και να φαντάζεται πως στέκεται μπροστά στην έδρα και τα επιχειρήματα φεύγουν σαν σαπουνόφουσκες από τα χείλια της. ιριδίζουσες και πλάνες σαπουνόφουσκες σε στρόβιλο. εφήμερες, γι αυτό και προορισμένες μόνο για τα όνειρα. «Όπα, φτάσαμε στον πέμπτο. ες αύριον τα σπουδαία, που έλεγε ο μπαμπάς», ποζάρει αποχαιρετώντας τον καθρέφτη. τα λόγια του πατέρα της δεν τα θυμάται, πέρα από κάποιες τυποποιημένες ρήσεις. αυτές που ξέφευγαν από τη γλώσσα των μεγάλων και η αφρούλα τις μηρύκαζε για να τη μιμηθεί. Έτσι, ανεπαίσθητα μα αυτομάτως. σαν ποιηματάκι και μαζί κι αστείο. σαν οδηγίες χρήσεως σ επιτραπέζιο παιχνίδι, γραμμένες στα ιδεογράμματα της γλώσσας των παιδιών. Μικρή παπαγάλιζε τις ρήσεις του πατέρα, για να τις καταλάβει πια μετά απ το θάνατό του. Όταν είχε κατασταλάξει στην ψυχή της μια γαλήνη τακτοποιημένης εποχής, τότε που ο κόσμος έμοιαζε στάδιο εμπιστοσύνης. Όχι, δε χρειαζόταν να λυπάται μια λύπη που δεν ήτανε αληθινή. «Δεν έχασες μάνα, αλλά πατέρα», της έλεγε η Μάρθα, που

11 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ ουδέποτε θ άφηνε το παιδί να θεωρήσει τον εαυτό του ορφανό. «εγώ θα είμαι και μάνα και πατέρας», έλεγε η πεντάμορφη κυρία νάνου εκεί, στα μέσα της δεκαετίας του 70. Με αποφασιστικότητα και φούρια τακτοποίησε τα του αρχείου, σίγουρη πως μια μέρα η μοναχοκόρη της θα της χρωστούσε ευγνωμοσύνη. Με τις πολλές της γνωριμίες εύκολα είχε ψαρέψει τον πρόσκαιρο διάδοχο του επιτυχημένου μακαρίτη. του πλήρωνε τα έξοδα γραφείου νοίκι δε χρειαζόταν, το διαμέρισμα της οδού σταδίου ήταν ιδιόκτητο. Πάτσιζε την εκδούλευση με την προσωπική ανάμειξή της στις δημόσιες σχέσεις του συμβολαιογραφείου. Δεν πλάγιαζε μαζί του, αυτά ήταν κουτσομπολιά της εποχής. ο άνθρωπος ήταν ταπεινός. συγκρατημένος. ο λόγος του σπαθί. αν η αφροδίτη, μεγαλώνοντας, έκανε τις κατάλληλες σπουδές και περνούσε τις απαιτητικές εξετάσεις, θα διεκδικούσε το αρχείο του νάνου και ο κύριος νίκος θα έβγαινε στη σύνταξη. «Ποτέ δεν είναι αργά», παρηγορούσε ο δανεικός διάδοχος τη χήρα. Έτσι κι έγινε. η αφροδίτη δε χασομέρησε καθόλου στις επιλογές. η μαχόμενη δικηγορία και τα τυχερά της οι τηλεοπτικές συνεντεύξεις τα ρίγη των επιχειρημάτων η επαφή με κάθε καρυδιάς καρύδι έμειναν μόνο για ονειροπόλημα. Πριν κλείσει τα είκοσι πέντε, είχε πάρει την άδεια της συμβολαιογράφου, αποχαιρετώντας τους ανοιχτούς και ριψοκίνδυνους επαγγελματικούς δρόμους. τους αποχαιρέτησε την ώρα που αποχαιρετούσε και το μεγάλο πένθος. Ένα πένθος που, αντίθετα από αυτό για τον πατέρα της, έμελλε να το ζήσει στην ηλικία που πια δε γί-

12 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ νεται ν αποφύγεις λέγοντας: «αυτή η λύπη δεν είναι λύπη αληθινή». Tελειόφοιτη λυκείου είχε αναγκαστεί να βγει απ τον κόσμο της εμπιστοσύνης και από τότε ακονίζει στο έπακρο τα προσόντα της: θεληματικότητα μαζί μ ευαισθησία. αντικομφορμισμό και ρεαλιστική διαύγεια. σθένος και θάρρος κι ανταρσία. Με τούτα τα προσόντα, που ακόμα χρωματίζονταν από το άγουρο της πρώτης νιότης, είχε αντιμετωπίσει και το πένθος. Που τη σκλήρυνε. αν κι όχι εντελώς. τα δάκρυα που χύνονταν και χύνονταν λευτερωμένα οι αναστεναγμοί που ζυγίζονταν με τους ανάλογους της πάντοτε συντρέχτρας Μάρθας η περηφάνια της δύσκολης επιλογής δεν παύει να είναι μια περήφανη επιλογή, κι ας ακυρώθηκε απ τη μοίρα όλα κράτησαν μαλακό το βάθος της καρδιάς της. «Ποτέ δεν είναι αργά», έλεγε η μητέρα της και προσπαθούσε να τη γλυκάνει με τα πανεπιστημιακά θρανία, με τους νεαρούς που την τριγύριζαν όπως οι μύγες το μέλι, με το δέλεαρ, τέλος, του συμβολαιογραφείου. Πού διάολο πήγε το κλειδί της; Αυτές οι τσάντες είναι καταβόθρες, νευριάζει η συμβολαιογράφος έξω απ τη δρύινη πόρτα του γραφείου. Δε θέλει να χτυπήσει το κουδούνι, κι ας είναι σίγουρο πως η σοφία σίγουρα έχει φτάσει από τις οκτώμισι, θα έχει ανάψει και την καφετιέρα. είναι ηδονή να γυρίζεις το κλειδί στην πόρτα. το να μη σπεύδει να σου ανοίξει από μέσα η άλλη, που λες και φύτρωσε στο χώρο, πάντα εκεί, παρούσα. «καλημέρα. τηλεφώνησε η κυρία νάνου η πρεσβύτερη», της χαμογελά η βοηθός της.

13 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ «της συνέβη κάτι; Δεν πάνε τρία τέταρτα που έφυγα απ το σπίτι. σήμερα η κηφισίας ήταν αδιάβατη». «Όχι, η μητέρα σου είναι μια χαρά», λέει η σοφία. «για σένα ανησυχούσε. αν πήρες ομπρέλα, επειδή θα βρέξει». «γελάς;» «κι εσύ γελάς». «Έχεις περάσει στο ρόλο της μητέρας και τα ξέρεις αυτά, τα υπερπροστατευτικά. Όχι βέβαια τόσο νωρίς όσο είχε συμβεί στη Μάρθα», λέει η αφροδίτη κρεμώντας το παλτό της. «οι εποχές έχουν αλλάξει. Πρώτα πιάνουμε δουλειά κι ύστερα σύζυγο. αλλά, αφροδίτη μου, εσύ μένεις πάντα στη θέση του παιδιού, του βολεμένου. Που βρίσκει το βράδυ στρωμένο το κρεβάτι του και καμιά έγνοια σπιτική δεν το κουράζει». «να πιούμε, βρε, έναν καφέ πριν αρχίσουμε», προτείνει η συμβολαιογράφος. σερβίρει απ την καφετιέρα που γουργουρίζει, ενώ η βοηθός της της θυμίζει: «Μη βάλεις γάλα. το έχω σιχαθεί, το ξέρεις. η μυρωδιά της γαλατίλας δε λέει ακόμα να ξεκολλήσει απ τη μύτη μου». το πρόσωπο της συμβολαιογράφου σκοτεινιάζει, όπως κάθε φορά που ακούει τη βοηθό ν αγανακτεί με τις φουρτούνες των παιδιών της. η ίδια οσμίζεται το γάλα στον καφέ της μήπως και θυμηθεί τη μυρωδιά του. Ήταν μια βασανιστική κι επίμονη οσμή, μα ωραία. Όσο είχε προλάβει βέβαια ν αναπτυχθεί, πριν οι γιατροί πλακώσουν τις ενέσεις. Έβγαινε απ το κοκαλωμένο πάνω στο στήθος νυχτικό της. ας έτρεχε η Μάρθα να της βρει ένα

14 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ καθαρό, η αφροδίτη το βαστούσε πάνω της σφιχτά. σαν να βαστούσε το ίδιο το μωρό να φάει. Παλεύανε οι δυο γυναίκες. η Μάρθα να τραβά το νυχτικό να της το βγάλει, η λεχώνα να το σφίγγει στα στήθια της. η μία, η δικαιωμένη μάνα που προσπαθούσε ν αλλάξει το δεκαοκτάχρονο βρέφος της. η άλλη, η ματαιωμένη που κατέφευγε στην ψευδαίσθησή του. στα λίγα δευτερόλεπτα της πάλης, στις λίγες ώρες πριν ενεργήσουν οι ενέσεις, είχε αισθανθεί πώς θα ήταν δυνατόν να είχε στρίψει η ζωή της. το είχε αισθανθεί χωρίς να το έχει πολυκαταλάβει. Μπροστά της ανοιγόταν μια ολόκληρη ζωή, όπως ανοίγονται οι ζωές τεράστιες στα δεκαοκτώ μας. κι όπως δεν ξέρουμε ακριβώς πώς θα γεμίσουν και ποιες θα είναι οι μελλοντικές επιλογές μας όπως θαρρούμε ότι κάτι θα μας άρεσε κι ύστερα αλλάζουμε και κέφι και ιδέες, έτσι κι εκείνη απλώς ένιωσε πώς θα μπορούσε να είχε στρίψει η ζωή αν το μωρό είχε ζήσει. και το πώς έστριψε. ο μαιευτήρας είχε πει: «Χάσαμε χρόνο. Πιστέψαμε πως το παιδί θα ζούσε». η Μάρθα, έμπειρη, φώναζε ότι οι αδένες της κόρης της οργίαζαν: «Άρχισε τώρα τις ορμόνες για να κοπεί το γάλα. Ποτέ δεν είναι αργά», τον διέταζε. Όπως και είχε κάνει ο σαρδανάπαλος εκείνος μαιευτήρας, απίκο στις εντολές της κυρίας νάνου. η ίδια άλλωστε τον είχε διαλέξει, εκείνη πλήρωνε, εκείνη καιροφυλακτούσε μην κακοπάθει η μονάκριβή της κόρη. ούτε που δέχτηκε ποτέ να ρίξει σφάλμα στο γιατρό των παλαιών, πολύτιμων γνωριμιών της. «είχε λώρο το βρέφος», είπε

15 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ μόνο, ενώ η αφροδίτη ήθελε πάντοτε να λένε: «ο γιος μου». «το βρέφος είχε λώρο κι ήταν καταδικασμένο», καταγράφτηκε η ετυμηγορία. στα είκοσι χρόνια που μεσολάβησαν έχει φλουτάρει η τελειόφοιτη λυκείου, ένα κεφάτο, θαρραλέο κοριτσόπουλο πριν απ την ετυμηγορία της μοίρας. Έχει φλουτάρει και το διάστημα που ετοιμαζόταν η γέννα και η Μάρθα της έλεγε: «να μην το παρακάνουμε με το μοντερνισμό. καλύτερα όχι φανφάρες σε μεγάλο μαιευτήριο, η κλινική του οικογενειακού μας φίλου αρκεί». Έχει φλουτάρει κι η περίοδος του πένθους. Μέσα απ τον χύμα και χαμένο χρόνο βγάζει κάποιες στιγμές κεφάλι η μνήμη. Με μια μικρότατη αφορμή, σαν τώρα, με το γάλα. Παρόμοιες αναπολήσεις, είναι αλήθεια, ποτέ δεν έρχονται όταν η αφροδίτη είναι μόνη. Ίσως και να έχει στήσει κάστρο γύρω απ την καρδιά της, τρέχοντας σ εξωτερικές δουλειές. Ή όταν εγκλωβίζεται στο αυτοκίνητό της στις μακριές τενεκεδένιες ουρές της κηφισίας, συχνά δύο φορές τη μέρα, πήγαιν έλα. ακόμα κι όταν βγαίνει στα μαγαζιά και σαν σε ξέσπασμα παίρνει ως το δοκιμαστήριο τα πιο εκμαυλιστικά φορέματα. ούτε εκεί τη φτάνει, μπρος στον καθρέφτη που της στέλνει πίσω τη λεπτή φιγούρα της, πάντα μπουμπουκιασμένη, η ανάμνηση του πόνου. Όταν βρίσκεται μόνη, ποτέ δε λέει: «Πώς θα ταν η ζωή μου αν είχε ζήσει ο γιος μου;» η τυποποιημένη σκέψη που έρχεται σαν ξόρκι το μόνο ερώτημα, ρηχό μα ανώδυνο, είναι: «Πώς θα ταν η ζωή μου και πώς θα ήμουν εγώ αν είχα γίνει δικηγόρος;» ενώ όταν βρίσκεται κοντά σε άλλους όχι μέσα στο πλήθος, όχι το πλήθος μοιάζει επίσης με

16 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ ασπίδα, μα όταν βρίσκεται κοντά σε κάποιον φίλο που γνωρίζει, κυρίως βέβαια δίπλα στη μάνα της αλλά κι εδώ που υπάρχει η συνομήλικη και καρπερή σοφία τότε ξανακυλά σε νοσταλγίες ή παράπονα απέναντι στη μοίρα, ή όπως θέλουμε ας ονομάσουμε τα τσιμπήματα εκείνα της ανάμνησης. τότε γκρεμίζεται το κάστρο της ακρόπολής της κι εισβάλλει ο πόνος, ο ιδιωτικός. Με αμείλικτο ερώτημα εισβάλλει: «Πώς θα ήταν η ζωή μου και πώς θα ήμουν εγώ αν δεν τον είχε πνίξει ο ομφάλιος λώρος;» και τέτοιου είδους ερωτήματα δε μοιάζουν με στιχάκια. Ή με ονειροπάρματα. Ή με εικόνες της μαχόμενης και τηλεοπτικής δικηγορίας στο συμφυρμό του πλήθους του ανώνυμου. τέτοιου είδους ερωτήματα ταράζουνε συθέμελα το είναι. υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να το γκρεμίσουν, αφού μία ζωή χωρίς παιδί κι υποχρεώσεις είναι μια αντίθετη ζωή απ της μάνας. Άσπρο μαύρο. Δεν ξέρει βέβαια η αφροδίτη δεν είναι δυνατόν να μάθει, ποια απ τις δύο ζωές θα ήταν η άσπρη, ποια η μαύρη. «σοφία, είναι έτοιμος ο φάκελος των Παπαντωνίου;» ρωτά. «Έτοιμα όλα. ελπίζω ότι δε θ αργήσουν και μόλις καθίσεις μαζί τους να υπογράψετε, θα έχω το χρόνο να δουλέψω τ αυριανά συμβόλαιά μας. για σήμερα το απόγευμα δεν έκλεισα ραντεβού, ώστε να ψάξω τις αντικειμενικές. Όλο και κάποιο πρόβλημα έχουν οι πελάτες μας με τις δηλώσεις του φόρου μεγάλης ακίνητης περιουσίας και τηλεφωνούν να μάθουν τις τιμές». «Δεν είναι δυνατόν να το αρνηθούμε. Δε γίνεται να μας φέρνουν τα συμβόλαια αγοράς των μεγαθηρίων τους κι

17 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ εμείς να μην τους δίνουμε κάποιες πληροφορίες δωρεάν. συμφωνείς;» ρωτά αν κι αδιαφορεί για την απάντηση. τους κανόνες του γραφείου τους ορίζει αυτή δε θα δεχτεί από κανένα να της χαλάσει το δρόμο του επαγγέλματος. αυτός είναι ο παμπάλαιός της τρόπος να υπάρχει αυτεξούσια. τον είχε πρωτοανακαλύψει όταν στύλωσε τα πόδια και ζήτησε απ την παντοδύναμη μαμά της να κόψει το Αφρούλα. «ολόκληρο τ όνομά μου θέλω. αφροδίτη», είχε πει. γιατί, κι ας νόμισαν κάποιες φορές οι άλλοι, τότε ακόμα, αρχή αρχή της δύσκολης ζωής της, ότι ήταν παιδί της μάνας της ένα πονεμένο από ορφάνια παιδί ένα παιδί που όντας παιδί έχασε το δικό του το παιδί, ας νόμισαν και ας νομίζουν ακόμα, η ίδια ξέρει πόσο μόνη είναι όταν πρόκειται για επιλογές. Πόσο πεισματάρα, για να φέρει το σκοπό στο αίσιο τέλος του. Με τι άτεγκτο πρόγραμμα καθορίζει τις λεπτομέρειες της ζωής της. και οι αδελφοί Παπαντωνίου που μπαίνουν στις έντεκα αυτόματα την εμπιστεύονται για συμβολαιογράφο. «Περάστε μέσα κι έρχομαι αμέσως. ο κύριος ράμος τηλεφώνησε πως δε θ αργήσει. Μπορούμε ν αρχίσουμε την ανάγνωση κι έφτασε. Άλλωστε το συμβόλαιο το έλεγξε και ο δικός σας δικηγόρος, της εταιρίας», λέει. Άσ τους να μπούνε μόνοι τους στην αίθουσα. Να τους σφαντάξει το μεγάλο καρυδένιο τραπέζι μου, σκέφτεται. απ την αρχή της άρεσε η ιδέα ν αποκτήσει ένα έπιπλο οβάλ, σαν συνεδρίου. οι πελάτες να μη στριμώχνονται απέναντι σ ένα γραφείο όπου θα κάθεται, αυστηρή, η συμβολαιογράφος. να προσποιείται απλώς την οικοδέσποινα

18 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ σ ένα χώρο αντρικό, μαζί και γυναικείο. να τους σερβίρει τον καφέ σε ακριβές μεν πορσελάνες, μα οπωσδήποτε μοντέρνου σχεδιασμού. να τελειώνει τα συμβόλαια αγοραπωλησίας με λικέρ ποτέ χυδαία σαμπάνια που θα το συνοδεύει με λευκή σοκολάτα. Άσ τους λοιπόν να μείνουν μόνοι τους για λίγο μες στο δωμάτιο ανάγνωσης κι υπογραφής, οργανώνει. να έχουν το χρόνο να χαζέψουν τις ακριβές λιθογραφίες των τοίχων. να κάνουν τ αναγκαία τηλεφωνήματά τους μακριά απ τον έλεγχο της γραμματέως. να χαλαρώσουν, βέβαιοι πως βρήκαν την καλύτερη συμβολαιογράφο της αθήνας. Πως την αξία της αφροδίτης νάνου δεν την έδωσαν οι γνωριμίες του πατέρα. Μα το αρχείο που έμεινε στο μούσκιο τόσα χρόνια πήρε νέα πνοή απ την προσωπικότητά της. «Έχουμε βάλει τη χθεσινή ημερομηνία, 5 Μαρτίου Μα η σοφία δε θα κάνει ούτε ένα λεπτό να την αλλάξει. ο υπολογιστής το βγάζει αυτόματα», λέει στους πελάτες. * * * * Έχει βραδιάσει από ώρα και το διαμέρισμα πνίγει τη Μάρθα νάνου. θυμώνει που κατέληξε να παραμιλά εδώ μέσα, σαν τους γέρους που ζούνε μόνοι. βέβαια οι φίλες την καλοτυχίζουν που κατοικεί με την κόρη της, αλλά δε βαριέσαι, σκέφτεται η ώριμη γυναίκα. Μόνη, κατάμονη είμαι. Η Αφροδίτη έχει χωθεί ως τα μπούνια στο επάγγελμά της. Το σπίτι δεν τη βλέπει. Και καλύτερα εδώ που τα λέμε. Τι θα ήθελα; Μια κόρη αποτυχημένη; σκέφτεται λογαριάζοντας πως κάτι τέτοιο θα ήταν δική της, προσωπική, παταγώδης αποτυχία.

19 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ Όχι, όχι, δεν είναι από παράπονο που τη βαραίνει η μοναξιά. απλώς, αλλιώς περίμενε τη ζωή κι αλλιώς της βγήκε. τώρα που κοντοζυγώνει τα εξήντα, βλέπει το δρόμο που διένυσε με μάτι καθαρό. λες κι έχουν σκιστεί οι γάζες που, όταν βρισκόμαστε σε βιάση, ομορφαίνουν το τοπίο. κι αυτό που φάνηκε στα ξαφνικά, είτε σιγά σιγά ή όποτε κι ας θέλουμε να το πούμε αυτό που φάνηκε οπωσδήποτε είναι απλούστατο. τοπίο καθαρό, δίχως ομίχλη. κατάξερο. Πριν από το φθινόπωρο τοπίο: το σύμπαν πέρασε σε ξένα χέρια. Όσο πλησιάζει το φθινόπωρό μας, τόσο ο κόσμος μας γύρω στενεύει. λένε ότι αυτό το στένεμα το αποφεύγουν εκείνες που αποκτούν εγγόνια. αλλά όσες δε θέλησαν να πιάσουν τα βλαστάρια των δικών τους βλασταριών γιατί έχει σημασία το τι θέλουμε κι όχι τι μας τυχαίνει, αυτοί που δε θέλησαν εγγόνια γυψώνονται σε εγωισμό. το σύνορο μετακινείται στα όρια τα κατάδικά τους και πετάνε έξω τους ξένους πόνους. είναι αρκετοί οι οικείοι. η Μάρθα προσπαθεί ν αφήσει ανοιχτό ένα πορτάκι ενδιαφέροντος, απ όπου πάντα θα χωρά η αφροδίτη. Και βέβαια είμαι τυχερή που η κόρη μου ζει μαζί μου, σκέφτεται. Και ούτε καν είμαι εγώ εξάρτημα της κόρης, όπως μπορεί και να είχε συμβεί αν κάποιος απ τους εραστές της την είχε πείσει να περάσουν βέρες. Παραλίγο να συμβεί, παρά τρίχα, με τον προηγούμενο, τον Δημητρίου, έναν απ τους δικηγόρους της τράπεζας. Πρέπει να έχουν περάσει ίσως κι έξι χρόνια, θυμάται. η αφροδίτη ήταν τότε ολόφρεσκη κοπέλα. στα τριάντα οκτώ, όσο να ναι, κάπως βαραίνουν τα κορίτσια. γέρνουν σαν τα ζουμπούλια.

20 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ 5 ο Δημητρίου είχε κατά πολύ περάσει τα σαράντα. Όταν η αφροδίτη της είχε πει ότι σοβάρεψε η σχέση, το πρώτο που θέλησε να μάθει ήταν η ηλικία του. κράτησε όμως την ψυχραιμία της και ρώτησε: «σημασία έχει πώς το βλέπεις εσύ, αγάπη μου». εκείνη είχε απαντήσει: «εγώ, το ξέρεις, όλους τους δεσμούς τους βλέπω και σοβαρά και ασόβαρα. Δεν είμαι έτοιμη για γάμο». ως τώρα ακόμα δε μοιάζει να ετοιμάστηκε. η Μάρθα δε θα είχε αντίρρηση για τον τελευταίο φίλο της, τον βλάση βάλβη, μιας και η μόνη αντίρρησή της περιορίζεται στη μεγάλη διαφορά ηλικίας. το έχει ζήσει στο πετσί της: να τραβά ο σύζυγος μπροστά, σ ένα μπροστά που είναι διαφορετικό απ τον ορίζοντα της γυναίκας του. σε μια κατεβασιά, ενώ εκείνη ανεβαίνει κι ανεβαίνει. Ήταν δεκαοκτώ χρόνων όταν παντρεύτηκε τον νάνο κι εκείνος τριάντα οκτώ. αλλά δεν πέρασε απ το νου της πως μια μέρα θα έμενε μόνη της αυτό το σκέφτηκε αργότερα. αλλά και πάλι, μήτε που είχε φανταστεί πως το λαδάκι του θα ήταν τόσο λίγο. απλώς λογάριαζε ότι θα χήρευε οπωσδήποτε. στα δεκαοκτώ της, ο αργύρης της φαινόταν σχεδόν γέρος, γιατί ήταν φίλος του πατέρα της. Κι επιπλέον είχε ασπρίσει πρώιμα, όπως θα είχε συμβεί και στην Αφροδίτη αν τώρα δεν υπήρχαν οι ξανθές βαφές, σκέφτεται καθώς οι σκέψεις μπλέκουν με τις αναμνήσεις μέσα στο διαμέρισμα που πάει να την πνίξει. η Μάρθα δε βάφει τα μαλλιά της. κάθε άσπρη τρίχα είναι μια νίκη της στο χρόνο. είναι πενήντα οκτώ χρόνων, διάολε, και δικαιούται να το δείχνει. εκείνος πέθανε σα-

21 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ ράντα πέντε, μα ό,τι κι αν γράφει η ταυτότητά μας, η ηλικία των κυττάρων είναι άλλη. Πάντως, η ίδια βρίσκεται σ ένα ενδιάμεσο. απ τη μια επέζησε της ώρας που οι άλλοι λένε «τόσο μονάχα ήταν το λαδάκι της». απ την άλλη, μια νοσταλγία για τη νεότητα την πιάνει ώρες ώρες. και όσο θα γυρίζει το ρολόι, τόσο περισσότερο θ αυξάνεται η νοσταλγία. Πώς θα ήταν η ζωή μου αν είχε παντρευτεί τον Δημητρίου; Ίσως να είχα τώρα μια εγγονή πεντάχρονη. Μια επανάληψη Αφρούλας, σκέφτεται μέσα στο διαμέρισμα που έχει σκοτεινιάσει. αν και το έχει αποφασίσει: ο ρόλος της γιαγιάς δεν της ταιριάζει. γιατί, έτσι και σε φωνάξουν «γιαγιά», η ηλικία των κυττάρων γίνεται δευτερεύουσα. Μα κι επειδή όταν η αφροδίτη έχασε το μωρό της, εκείνη είχε πάρει επάνω της όσο απ τον πόνο ήταν δυνατόν να πάρει. και την απόφαση να δώσει μια σπρωξιά στο χρόνο και να βαδίζει τα βήματα της γυναικείας μοίρας με παράταση τουλάχιστον μιας εικοσαετίας. Έτσι έχουν τώρα, τον νέο αιώνα, τα πράγματα. «και τι κατάλαβα εγώ που έσπευσα στο γάμο από νιάνιαρο;» παραμιλάει στο άδειο σπίτι της. της απαντούνε μόνο, κι αυτά άφωνα, τα θυμητάρια του αργύρη: η ασπρόμαυρη φωτογραφία του 68, με το λευκό κεφάλι του δίπλα στο άτριχο κρανίο του μωρού τους. η κουνιστή βιεννέζικη πολυθρόνα που εκείνος είχε κληρονομήσει απ το θείο του και η Μάρθα, δίνοντας αργότερα τη μονοκατοικία για αντιπαροχή, την έφερε στο διαμέρισμα. Ήθελε η κόρη της να έχει το αίσθημα της ρίζας. η ίδια; απ τον ερημοσπίτη τον πατέρα της δεν είχε τίποτα.

22 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ Μόνο τις ευχές και τις κατάρες που έστελνε απ τα καράβια, να παντρευτεί κάποιο στεριανό. σαν να έκλεινε το μέλλον τότε, ενώ ήταν τότε ακριβώς που έπρεπε ν ανοίγει. Μα οι πόντοι στη «ναυτιλιακή» είχαν πουληθεί και ο πατέρας της είχε σαλπάρει καπετάνιος, αφήνοντας για κάποια επόμενη γενιά το όνειρο να γίνει πλοιοκτήτης. Μεμιάς μετανιωμένος που είχε φτιάξει οικογένεια, έστελνε κάτι αμφίβολα δελτάρια. Έδειχναν ή δεν έδειχναν ενδιαφέρον; Ήταν σημάδια αγάπης ή ανακούφισης; αναρωτιόταν. για το μόνο που ήταν σίγουρη; Ότι όφειλε αυτή να δώσει λύση. Και μου έτυχε μπροστά μου ο Νάνος, που όχι μόνο είχε στεριώσει στη στεριά με συμβολαιογραφείο στο κεντρικότερο σημείο της πόλης, αλλά βιαζόταν να κάνει οικογένεια, σκέφτεται φτιάχνοντας πάλι μια περίληψη ζωής. απ τις πολλές. Έγινε σύζυγος ή κόρη του αργύρη; τότε καθόλου δεν είχε αναρωτηθεί. Ίσως και να μην πρόλαβε, αφού ταχύτατα του έριξε στην αγκαλιά την αφροδίτη. και λίγο αργότερα εκείνος σάλπαρε στο αγύριστο ταξίδι. ο άντρας είχε σηκωθεί απ το κρεβάτι. είχε κακό καιρό και το αδύναμο φλεβαριάτικο φως ήταν κρυμμένο. Μόλις που είχε αγγίξει το διακόπτη έξω απ το μπάνιο, και η Μάρθα μέσα απ τα σκεπάσματά της άκουσε μόνο ένα σούρσιμο στον τοίχο. Ξαφνιάστηκε. το σκέπασμα ήταν βαρύ κι αδιαπέραστο, για να την προστατεύει κι από κρύο κι από ήχους. είπε αχνά: «αργύρη». αμέσως μετά πιο δυνατά: «αργύρη». Πόσο κρατά ένας τέτοιος έλεγχος; Όταν μέσα στο μισοΰπνι μας απλώνουμε το χέρι να ελέγξουμε τη διπλανή

23 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ μας θέση, αγγίζοντας τη χλιαρή ακόμα γούβα, και ταυτόχρονα τραβάμε τα σκεπάσματα που έχουν γλιστρήσει. Όταν συνδυάζονται ενστικτωδώς μέσα στον θολό μας νου κάποια απ τα γνώριμα ακούσματα των πρωινών μας ξυπνημάτων και κάποια απ τ άγνωρα. Έτσι ταχύτατα κι ασύνειδα συνέβη και σ εκείνη. Δε φώναξε τρίτη φορά το όνομά του γιατί φοβήθηκε μην ξυπνήσει το παιδί. ολόκληρη η ύπαρξή της εκεί επικεντρωνόταν: στην αφρούλα. Πεισματικά την κρατούσε μακριά απ το νηπιαγωγείο, για να χορτάσει, όσο επέτρεπε ο νόμος, τη μοναδική της χαρά σ αυτό το γάμο. απ το ερχόμενο φθινόπωρο που το παιδί υποχρεωτικά θα πήγαινε σχολείο, η πεντάμορφη Μάρθα θα έμενε μόνη της σ ολόκληρη βίλα, μ έναν μεσόκοπο άντρα. Δεν έγινε έτσι. ο κακότροπος φλεβάρης του 73 είχε αποφασίσει διαφορετικά. Μια χαντζάρα έκοψε στη μέση τον προγραμματισμό για την υπόλοιπη ζωή της. ακόμα κι εκείνης της σημαδιακής ημέρας τον προγραμματισμό είχε ανατρέψει ο πρωινός θάνατος του συζύγου. αν είχε επέλθει προς το σούρουπο, θα είχαν υπογραφεί τουλάχιστον δύο σημαντικότατες μεταβιβάσεις, με μεγάλο ποσοστό. θα είχε κατατεθεί οπωσδήποτε η φορολογική τους δήλωση εισοδήματος και η χήρα θα είχε μια έγνοια λιγότερη στο άμεσο μέλλον. αλλά το μέλλον της με θόρυβο και βιάση είχε αρχίσει να γίνεται παρόν. απ το χουζούρι, μεμιάς είχε βρεθεί ντυμένη, χτενισμένη, να χει τηλεφωνήσει στη μητέρα της να σπεύσει να κρατήσει το παιδί όσο εκείνη θα συνόδευε το απομεινάρι του αργύρη στο σώμα που έπρεπε, κατά το

24 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ νόμο, να οδηγηθεί για έλεγχο στο εφημερεύον νοσοκομείο. Μέσα στο άσπρο ασθενοφόρο, όσο διήρκεσε η διαδρομή σε ώρα κυκλοφοριακής αιχμής παράξενο που της φαινόταν, όλοι να τρέχουν να προλάβουν τις δουλειές τους και ο σύζυγος, ή ό,τι είχε απομείνει απ το σύζυγο, να βρίσκεται επάνω στο φορείο αδιάφορος, στον ενδιάμεσο και απίθανα μεγάλο χρόνο, η Μάρθα πρόφτασε να ξαναβάλει ένα πρόγραμμα στο ήδη χαλασμένο: θα έδινε αμέσως το σπίτι αντιπαροχή και το διαμέρισμα που θα έπαιρναν θα έκλεινε τις δυο τους σ ένα αδιαίρετο κουκούλι, όπου οι πιθανοί εχθροί θα έσπαζαν τα μούτρα τους. αμέσως τα είχε σκεφτεί αυτά. Όσο ακόμα βρισκόταν στο ασθενοφόρο. είχε άραγε υποψιαστεί ότι υπάρχει κι άλλο μέτωπο μάχης; αυτό όπου παλεύουμε μ εσωτερικούς εχθρούς; κι ότι συχνά αυτές οι μάχες είναι δυσκολότερες; το ασθενοφόρο στριμωχνόταν στην κίνηση κι η Μάρθα θύμωνε που ο οδηγός δεν είχε βάλει τη σειρήνα να τελειώνουν. ο αργύρης νάνος ήταν ακόμα εδώ, ζωντανός για το νόμο, αλλά άχρηστος για τις ανάγκες της οικογένειάς του. κι απ το μυαλό της χήρας, που ακόμα δεν ήταν επισήμως χήρα, περνούσαν παρακαμπτήριοι της μελλοντικής ζωής. Ίσως ποιος τα ξέρει αυτά; να ερχόταν ταχύτατα να τη διεκδικήσει ένας άντρας, που θα μπορούσε εύκολα να σβήσει το αχνό αποτύπωμα του σώματος του άλλου. το ένιωθε πως κιόλας η άδεια θέση στο άστρωτο μέσα στη βιάση της μετακομιδής κρεβάτι θα είχε παγώσει. Ένας άντρας θα μπορούσε να εμφανιστεί στον ανοιχτό μπροστά της

25 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ δρόμο της ζωής. Ένας άντρας στεριανός, μαζί και νέος. «ας έρθει», είχε πει στον εαυτό της. «αυτή η παραλλαγή δεν εμποδίζει την ουσία. και η ουσία είναι πως πρώτη απ όλα κι απ όλους θα έρχεται η αφρούλα». βέβαια, της είχε περάσει απ το νου κι αυτή η ιδέα: ότι ένας άντρας θα ήταν και για την ίδια απειλή. ο νους καβαλούσε τα χρόνια όσο το ασθενοφόρο χασομερούσε χωρίς σειρήνα και σκεφτόταν: Εάν μικρή μικρή η μικρή μου ερωτευτεί και μου φύγει; Ένιωσε αόριστα ότι αυτός ο φόβος ήταν ο εσωτερικός εχθρός της. και αποφάσισε άφωνα ορκίστηκε, όπως συμβαίνει όταν βρισκόμαστε μπροστά σε νεκρό να δώσει τη μεγάλη μάχη σ αυτό το μέτωπο. Δε θα επιτρέψω δική μου ψυχική ανάγκη να μπει εμπόδιο στη σωστή ανατροφή της Αφροδίτης, είχε ορκιστεί. Θα είμαστε μαζί και χώρια. Εγώ θα είμαι αυτή που θα προσφέρω, δίχως να περιμένω ανταμοιβή. Θα έχω τα μάτια και τα αυτιά μου ανοιχτά, να νιώθω τι πράγματι θέλει το παιδί μου απ τη ζωή. Τι διάολο! Είκοσι χρόνια μόνο μας χωρίζουν. Μικρή απόσταση, που είναι ευκολότατο να μικρύνει ακόμα πιο πολύ. αυτά σκεφτόταν βέβαια ένα κομμάτι του εαυτού της. σε κάποιο άλλο, θεοσκότεινο, ετοιμαζόταν μυστικά άλλο πλάνο. και μπρος σε ό,τι είχε απομείνει απ τον αργύρη νάνο, τον μεσόκοπο, η Μάρθα τράβηξε τις φουρκέτες που έδειχναν τα μαλλιά της σοβαρά, δίχως να καταλάβει το λόγο αυτής της κίνησης. Μια χαίτη καστανή της σκέπασε τους ώμους, που κρύωναν στον φλεβαριάτικο κακό καιρό. απόψε έχει άσχημο καιρό επίσης κι ας προχωρά ο Μάρτης. Μέσα στις τρεις δεκαετίες που μεσολάβησαν, όχι μό-

26 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ νο το κλίμα, μα πολλά έχουν αλλάξει. τουλάχιστον για την κυρία νάνου, την πρεσβύτερη, όπως την αποκαλεί η σοφία, η υπάλληλος του συμβολαιογραφείου που κρατά τα προσχήματα και δεν τις προσφωνεί «αφροδίτη» ή «κυρία Μάρθα». Μα επίσημα και τελετουργικά αναφέρεται και στις δυο τους σαν να είναι αδερφές: «κυρία νάνου». Πολλά έχουν αλλάξει. το κλίμα, που φέτος μάλιστα το παράκανε στις εκπλήξεις, είναι το λιγότερο. τα μακριά της καστανά μαλλιά του τότε έγιναν χτένισμα πολύ κοντό και γκρίζο, ωστόσο επίτηδες ατημέλητο για να τονίζεται η προσεγμένη αμφίεσή της. το πρόσωπό της, τριγωνικό, μοιάζει σαν άγριας, μαζί σοφής κι ωραίας γάτας. το σώμα της ίσως να είναι ακόμα θελκτικό για κάποιους που δε γνώρισαν τον παλαιό του θρίαμβο. κυρίως για εκείνους που δε θα δούνε δίπλα δίπλα τις δύο κυρίες νάνου, ώστε ν αναγκαστούν να διακρίνουν ποια είναι η νεότερη και ποια η πρεσβύτερη. Όσο ακόμα τα σπλάχνα και των δυο δούλευαν όμοια, η Μάρθα είχε το ελεύθερο να λογαριάζεται αδερφή της θυγατέρας της. οι κύκλοι τους δε συνέπιπταν πάντα μέσα στο μήνα, αν και συχνά είχε συμβεί. Μα κάτω απ το παράθυρο του μπάνιου, στο ντουλαπάκι που κι αυτό έχει πολλές φορές αλλάξει πριν απ την αντιπαροχή, η σερβάντα αργότερα μεταλλικό και κατακόκκινο και τώρα τελευταία, μια ανάλαφρη κατασκευή από χοντρό, θαμπό γυαλί στο ντουλαπάκι φυλούσαν σερβιέτες και ταμπόν αγορασμένα αδιακρίτως. Μαζί με τα σαπούνια, τις οδοντόπαστες, τα χαρτομάντιλα, τις κρέμες όλα προϊόντα που απ τη διαφήμιση προωθούνται για κομψές γυναίκες, δίχως να λογαριάζεται η ηλικία των κυττάρων.

27 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ Πάνε δεν πάνε πέντε χρόνια που το ρολόι της πρεσβύτερης έπαψε να μετρά τις μέρες των μηνών. η πρώτη απουσία την εξέπληξε. η αφροδίτη είχε ρωτήσει: «ανησυχείς για τίποτε άλλο;» κι εκείνη είχε ξαφνιαστεί. Αυτό θα το είχα πει τότε εγώ εάν βεβαίως μου είχε αναφέρει την καθυστέρηση, που δε μου την ανέφερε, να πάρει η ευχή, είχε σκεφτεί. Πάντως μ αυτό που είπε η κόρη της, η Μάρθα ένιωσε για πρώτη φορά την αλλαγή των ρόλων. αν ήταν εμμηνόπαυση που ήταν, γιατί τι άλλο να ταν;, θα έμπαινε στο περιθώριο κι η αφροδίτη θα συνέχιζε μονάχη. την είχε ζώσει πανικός. Αν οι δικές μου δυνάμεις τελειώνουν δίχως η κόρη μου να λέει ν αναλάβει; αναρωτήθηκε. κι ένιωσε ότι στένευε ο χρόνος. κι ότι η επιτυχημένη συμβολαιογράφος όφειλε να βιαστεί. Έτσι της έλεγε ένα κομμάτι του εαυτού της. Μα το άλλο της, το σκοτεινό, είχε τρομάξει. Πίστευε πως της έφταιγε ο τότε φίλος της αφροδίτης, ο Δημητρίου. εκείνος ήθελε να πάει για γάμο, αλλά η κόρη της πότε αγαπούσε σοβαρά και πότε όχι. και αν ξανά, αν κι ετεροχρονισμένα όπως και τόσα άλλα, συνέβαινε αυτό που δεν επιτρεπόταν να συμβεί; εάν το παντοτινό μπουμπούκι της έπεφτε μέσα στο μαράζωμα μιας σχέσης με διαφορά ηλικίας; η αφροδίτη την είχε καθησυχάσει: «σίγουρα είναι εμμηνόπαυση, Μαρθάκι. Μόνο έτσι εξηγούνται αυτές οι τρελές σκέψεις σου για το μέλλον μου. σιγά μη βάλω στο κεφάλι μου δερβέναγα έναν άντρα!» εκείνη είχε χαρεί που η κόρη-αδερφή την είχε πει Μαρθάκι. αν κάτι σοβαρότερο παιζόταν ανάμεσά τους αν πράγματι είχε αρχίσει να

28 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ περνά στο περιθώριο αν το πρεσβύτερη δεν ήταν μόνο μια σαχλαμάρα της σοφίας, η αφροδίτη θα την είχε πει μαμά. Όπως την έλεγε η αφρούλα. «να πάρει! αν ήξερα ότι θ αργήσει τόσο, θα είχα πάει ως το Χαλάνδρι», ξεφυσά στο άδειο διαμέρισμα. Δεν είχε κάποιο ραντεβού που ακύρωσε ούτε να κάνει συγκεκριμένα ψώνια. αλλά τις Πέμπτες το απόγευμα που είναι ανοιχτά τα μαγαζιά, της αρέσει να σεργιανίζει. από όταν απεκδύθηκε τον διπλό ρόλο του πατέρα και της μάνας κι η αφροδίτη πήρε το συμβολαιογραφείο, γεμίζει τον καιρό της με ανάλαφρες ενασχολήσεις. σαν να ντύνεται την ξεγνοιασιά. ν αρωματίζεται τη μυρουδιά της καλής υγείας. να επωμίζεται την ευνοϊκή της μοίρα και να επιδεικνύει τη γρήγορη περπατησιά της ντυμένο, ναι, το κορμί της θα μπορούσε να θεωρηθεί ωραίο. αφήνει το αυτοκίνητό της σε κάποιον απ τους παράδρομους της πολύβουης γειτονιάς του Χαλανδρίου και παραφυλάει τ άχρηστα λαχταριστά εμπορεύματα των βιτρινών. καμιά φορά τυχαίνει να φλερτάρει και με άντρα. Παλαιότερα ήταν προσεκτικότερη. Έπρεπε να της τον συστήσουν. κάποιος να έμπαινε ενδιάμεσος, ν ανίχνευε. αν κάτι προχωρούσε ανάμεσά τους, ο άντρας θα ήθελε να μπλέξει με μια κόρη; η Μάρθα άργησε να το καταλάβει, αλλά τελικά το συνειδητοποίησε: η κόρη της είχε μεγαλώσει τόσο, που οι γνωριμίες της μητέρας δεν ασχολούνταν καν μαζί της. η μόνη δυσκολία η μόνη ανωμαλία, όπως την έβλεπαν μερικοί ήτανε πως συγκατοικούσαν. αλλά κι αυτό το έλυσε η πρακτική αφροδίτη: «Πες πως είμαστε δυο αδερφές», της είπε δίνοντάς της το ελεύθερο να

29 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ φέρνει σπίτι όποιον άντρα τη φλερτάριζε τις ώρες που εκείνη βρισκόταν στο συμβολαιογραφείο. «απόψε, σίγουρα βγήκε με τον βλάση χωρίς να μου το πει. ελπίζω τουλάχιστον να μη γυρίσει φαγωμένη και πάει άχρηστο και το γιαχνί που ετοίμασα, να φάμε σαν άνθρωποι οι δυο μας στο τραπέζι. Όχι σαν κάτι κακομοίρηδες που παραγγέλνουν πίτσες και τις τρώνε μπροστά στην τηλεόραση!» μονολογεί η ώριμη ωραία γυναίκα. από τις γυναικείες δουλειές πάντα της άρεσαν οι κατσαρόλες. κατά τ άλλα είχε απορρίψει την εικόνα της καταθλιπτικής της μάνας, που όσο κρατούσαν τα ταξίδια του ερημοσπίτη καπετάνιου κλεινόταν μες στο σπίτι, λατρεύοντάς το σαν εικόνισμα, με μια άθλια ρόμπα να σούρνεται ολημερίς. γιατί, και βέβαια σούρσιμο ήταν εκείνη η εκ πρώτης όψεως πολυάσχολη δραστηριότητα. ακόμα κι όταν υπήρχε ο απόηχος της αστικής ευμάρειας των πόντων από τη ναυτιλιακή, μετρούσαν το χρόνο με: «σήμερα είναι η μέρα να πλύνουμε τα τζάμια». «οκτώ με δέκα τα παράθυρα πρέπει να μένουν ανοιχτά, ν αεριστούμε». «τρίτη, που έρχεται η παραδουλεύτρα, μη μου μιλάς για τίποτε άλλο». «τώρα είναι ώρα να μαντάρουμε τις κάλτσες, μάζεψε τα τετράδια απ το τραπέζι κι έλα». Όλες οι γνώσεις που πήρε απ τη μάνα της είχαν να κάνουν με το κυνηγητό της σκόνης. Με τον υπολογισμό πόσο κρατά το ένα απορρυπαντικό, πόσο το άλλο. Με αποφθέγματα γύρω απ τη λειτουργία ενός σύμπαντος που άρχιζε και τέλειωνε μέσα σε τέσσερις τοίχους. η Μάρθα πάντοτε επιθυμούσε ν αποδράσει έξω απ τους τοίχους του σπιτιού. αυτός ήταν κι ο λόγος που δεν πα-

30 ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ 5 ντρεύτηκε από έρωτα. η καταθλιπτική της μάνα που βλαστημούσε ολημερίς το σύζυγο είτε όταν έλειπε ταξίδι, είτε όταν ήταν στη στεριά, συχνά πυκνά αναφερόταν στον μεγάλο έρωτα που την είχε στραβώσει. Που την είχε σταυρώσει. Έναν έρωτα που δεν της άφησε μυαλό να λογαριάσει αν ο εραστής θα ήταν στη συνέχεια νοικοκύρης. Ή θα άφηνε εδώ κι εκεί πεταμένα τα ρούχα του όσο ήταν στο σπίτι, και τον καιρό που έλειπε ταξίδι, απλήρωτους δοσάδες να χτυπάνε την πόρτα για εξόφληση των σεντονιών, των πετσετών, των γύψινων μπιμπελό. Όλων εκείνων δηλαδή που αποτελούσαν το ναό της. και η κόρη έπεσε στην αγκαλιά του αργύρη νάνου, αφού βεβαιώθηκε ότι αυτός δεν είχε τέτοια χούγια. κυρίως πως δε θα χε τέτοιες απαιτήσεις. κοντολογίς, δε θα ζητούσε απ τη γυναίκα να είναι ούτε δούλα ούτε κυρά. της είχε δηλώσει: «κρίμα που δε σπούδασες. αλλά κοντά μου θα μπορείς να μελετάς. θα μπορείς να χτίσεις μια προσωπικότητα». Έτσι ο νάνος έγινε το εφαλτήριό της, απ όπου η Μάρθα έχτισε τον δικό της ορισμό γυναίκας. τον σύγχρονο με τις απαιτήσεις των καιρών εκείνων ορισμό: το σπίτι δεν το υπηρετούμε, μα μας υπηρετεί. ο άντρας δεν είναι ούτε δυνάστης ούτε θεός, μα σύντροφος. είτε αγόρι αποκτήσουμε, είτε κορίτσι κι εκείνης της φύτρωσε ευθύς κορίτσι το μεγαλώνουμε το ίδιο: μ ελευθερία και σεβασμό στις ψυχικές ανάγκες και στις πνευματικές δυνατότητές του. η μόνη απ τις σπιτικές δουλειές που αγαπά είναι το μαγείρεμα. της φαίνεται σαν στάδιο δημιουργικής ιδιοσυγκρασίας. σαν χώρος αγάπης μέσα στον μεγαλύτερο

31 ΠΟΛΥ ΜΗΛΙΩΡΗ χώρο του σπιτιού, μέσα στον μεγαλύτερο ακόμα χώρο της κοινωνικής ύπαρξης. της άρεσε που η αφρούλα έχωνε τη μουσουδίτσα στους πουρέδες με απόλαυση. της άρεσε που, αργότερα, γυρνούσε απ το σχολείο με πρώτη ερώτηση στο στόμα: «τι μου μαγείρεψες, μαμά;» Πραγματικά, μόνο για κείνη πλέον ανακάτευε τις κατσαρόλες. ο αργύρης είχε ταξιδέψει τελεσίδικα και στο τραπέζι κάθονταν οι δυο τους σαν ορφανές αδερφές. κολλητές αδερφές. Που η μια, η πρεσβύτερη, είχε αναλάβει να τροφοδοτεί τη νεότερη, που σπούδαζε και για τις δυο τους. Που θα πραγμάτωνε την πλήρη απελευθέρωση του ρόλου. την πλήρη εξίσωση των φύλων. τελεία και παύλα. νηστικό αρκούδι δε χορεύει. γι αυτό κι απόψε, μέσα απ το εμαγιέ τραγούδι των τηγανιών που καβούρντιζαν και μέσα απ τον κοχλασμό της κατσαρόλας που έδενε τη σάλτσα, το γιαχνί ετοιμάστηκε στην ώρα του. «Ποια ώρα; Μήπως μου λέει ποτέ ποια ώρα θα γυρίσει;» Παραπονιέται που συνεχίζει να προσφέρει ό,τι έταξε. να μαγειρεύει φαγητά και καταστάσεις, αλλά η άλλη, η νεότερη, να τρώει αλλού. «ας έφερνε τον βλάση από δω. ας κάθονταν μαζί μου στο τραπέζι κι ύστερα ας έβγαιναν στο σινεμά τους ή όπου διάολο πήγαν!» ξεσπαθώνει. Έπρεπε να τηλεφωνήσει για να μάθει, μα δεν αντέχει να βρεθεί αντιμέτωπη με τις ευγένειες της σοφίας. ούτε στο κινητό τολμά να πάρει. τη διαολίζει η τυποποιημένη τηλεφωνήτρια που λέει ότι ο συνδρομητής το έχει απενεργοποιημένο.

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ»

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» 2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» Δεν είχε καλά χαράξει και η κυρία Μαίρη άνοιξε το μαγαζί. Πέταξε τα

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Millénium 3 & 4 Dupuis 2014, by Man, Homs and Runberg Millenium 2014 Stieg Larsson and Moggliden AB www.dupuis.com All rights reserved. EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0222-2

Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Οκτώβριος 2013 ÉSBN 978-618-01-0222-2 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Το λουλουδόπαιδο και άλλες ιστορίες ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Αιµιλία Κονταίου ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Θοδωρής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Όταν η μαμά έχει στομία

Όταν η μαμά έχει στομία Coloplast Όταν η μαμά έχει στομία Μια αληθινή ιστορία ζωής Εισαγωγή Αυτό το φυλλάδιο γράφτηκε από την Tina η οποία έχει κάνει επέμβαση στομίας. Η επέμβαση έγινε το 1994, τη στιγμή που ο γιος της ήταν ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΎΛΑ ΚΟΝΤΈΑ. Μοναξιές που ταιριάζουν

ΡΟΎΛΑ ΚΟΝΤΈΑ. Μοναξιές που ταιριάζουν ΡΟΎΛΑ ΚΟΝΤΈΑ Μοναξιές που ταιριάζουν KEΦAΛAIO 1 Τη συνάντησε τυχαία στον δρόμο για την Ομόνοια, Κυριακή μεσημέρι. Η κίνηση στην Πανεπιστημίου περιορισμένη και για μια στιγμή νόμισε πως γέμισε ο δρόμος

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινές διακοπές

Καλοκαιρινές διακοπές Καλοκαιρινές διακοπές Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας και Δημοτικού Tα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Για παιδιά 0-5 ετών Πάνινα βιβλία 0-3

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η Ντανιέλα και τα Επτά Λυκάκια ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Σπύρος Γούσης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Βάσω Βύρρα ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει Κατευθυνόμενη συμμετοχική δουλειά όλης της τάξης 2ο Δημοτικό Σχολείο Συκεών Θεσσαλονίκης Τάξη Γ1 2005-2006 Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

Μερκούριος Αυτζής, 2014. Ðñþôç Ýêäïóç: Απρίλιος 2014 ÉSBN 978-618-01-0294-9

Μερκούριος Αυτζής, 2014. Ðñþôç Ýêäïóç: Απρίλιος 2014 ÉSBN 978-618-01-0294-9 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Τρελό µου αµαξίδιο ÓÕÃÃÑÁÖΕΙΣ: Μερκούριος Αυτζής ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Ελίζα Βαβούρη ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Χρυσούλα Τσιρούκη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ελένη Σταυροπούλου ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται;

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; 6. Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; Θα κάνω δίαιτα! Χριστίνα: Μαμά, γιατί έπλυνες το παλιό τζιν; Μαμά: Δεν το έπλυνα, αγάπη μου. Είναι στην ντουλάπα σου εδώ κι ένα μήνα. Χριστίνα: Δεν είναι δυνατό! Ενάμισι

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗ 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Α ΤΑΞΗ και ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣΗΣ Α ΤΑΞΗ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗ 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Α ΤΑΞΗ και ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣΗΣ Α ΤΑΞΗ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΧΡΥΣΟΒΕΡΓΗ 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Α ΤΑΞΗ και ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣΗΣ 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΠΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Α ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΑΡΗ» Ένα δωδεκάχρονο

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξιος Δανιάς. 5 ο Δημοτικό Σχολείο Χολαργού. 1 ο BΡΑΒΕΙΟ

Αλέξιος Δανιάς. 5 ο Δημοτικό Σχολείο Χολαργού. 1 ο BΡΑΒΕΙΟ Αλέξιος Δανιάς 5 ο Δημοτικό Σχολείο Χολαργού 1 ο BΡΑΒΕΙΟ ΠΑΙ ΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ 2010-2011 ΠΑΙ ΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ 2010-2011 Αλέξιος Δανιάς 5 ο Δημοτικό Σχολείο Χολαργού 1 ο BΡΑΒΕΙΟ 2 Γεια

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ejercicios de Gramática

Ejercicios de Gramática 1. Γραψτε το σωστό άρθρο Παιδί Φοιτητής Ελλάδα Έλληνας Μαδρίτη Λολούδι Αναπτήρας Παλτό Νερό Άνθρωπος Βιβλίο Γυναίκα Άντρας Σχολείο Βιβλιοθήκη Μάθημα Λέξη Γλώσσα Σπίτι Λογαριασμός Λόγος Κόρη Ήλιος Παραλία

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

λέω, λες... /πάω, πας...

λέω, λες... /πάω, πας... Ασκήσεις Μαθήματα 13 15 Καταλάβατε τα μαθήματα; 1 (α) Η Μαρία και η Ελένη δε θα πάνε στο σινεμά. (β) Η Μαρία και η Ελένη θα πάνε στο ζαχαροπλαστείο. (γ) Η Μαρία και η Ελένη θα πάνε στο σινεμά. (δ) Η Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Σωτήρης Βουγιουκλής. Επιμέλεια κειμένου: Κατερίνα Σοπίδη. www.milathecamel.eu

Εικονογράφηση: Σωτήρης Βουγιουκλής. Επιμέλεια κειμένου: Κατερίνα Σοπίδη. www.milathecamel.eu Εικονογράφηση: Σωτήρης Βουγιουκλής Επιμέλεια κειμένου: Κατερίνα Σοπίδη www.milathecamel.eu Mία φορά κι έναν καιρό, κάπου στη μακρινή Αραβία, σε ένα καραβάνι, ζούσε η Μύλα, μία μικρή καμήλα. Από την ώρα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

εργαστηρι 3 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η ΜΙΚΡΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ «ΔΥΟ ΗΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΛΕΥΤΕΡΗ ΜΑΚΡΗ» ΠΡΩΤΗ ΠΡΑΞΗ

εργαστηρι 3 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η ΜΙΚΡΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ «ΔΥΟ ΗΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΛΕΥΤΕΡΗ ΜΑΚΡΗ» ΠΡΩΤΗ ΠΡΑΞΗ εργαστηρι 3 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η ΜΙΚΡΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ «ΔΥΟ ΗΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΛΕΥΤΕΡΗ ΜΑΚΡΗ» Αφηγητής: Ο Λευτέρης είναι μαθητής της Γ Γυμνασίου, μέτριος στην επίδοση, με πολλές όμως δυνατότητες, δημοφιλής, ποδοσφαιρόφιλος

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ενότητα: Αθλητισμός (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής με

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ

ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ 3 Δημήτρης Π. Βαρτζιώτης Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΟΙΗΣΗ Δημήτρης Π. Βαρτζιώτης Το ρολόι στο μπαλκόνι της κόλασης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Κείμενο: Κατερίνα Βαϊμάκη Εικονογράφηση: Ρεβέκκα Βεδέ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Ευρωπαϊκή Ένωση Ταµείο Συνοχής «Επενδύοντας στο

Διαβάστε περισσότερα

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Νικόλας Ελπινιώτης Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Μια ποιητική συλλογή για την κρίση και την διέξοδο από αυτή Αθήνα 2014 Copyright Νίκος Κοκκοράκης, 2014 Επιτρέπεται η αναδηµοσίευση και η αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα