«Σχεδίαση & Eξομοίωση Κυκλωμάτων Ηλεκτρονικών Συστημάτων»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Σχεδίαση & Eξομοίωση Κυκλωμάτων Ηλεκτρονικών Συστημάτων»"

Transcript

1 Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Συστημάτων «Σχεδίαση & Eξομοίωση Κυκλωμάτων Ηλεκτρονικών Συστημάτων» Απρίλιος 2011 Δημήτριος Δ. Πυρομάλης Καθηγητής Εφαρμογών

2 Ερμηνεία Αγγλικών Τεχνικών Όρων Ampere Αμπέρ - Μονάδα μέτρης ρεύματος Analyzer Αναλυτής Breadboard Πλακέττα συνδέσεων πολλαπλών χρήσεων στην οποία τα εξαρτήματα δεν τοποθετούνται μόνιμα με κόλληση αλλά μπαίνουν και βγαίνουν Bus Δίαυλος Capacitor Πυκνωτής Circuit Κύκλωμα Component Εξάρτημα Current Ρεύμα, ένταση Footprint Αποτύπωμα ποδιού χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει την διάταξη των ποδιών ενός εξαρτήματος Frequency Συχνότητα Grid Πλέγμα Ground Γείωση Indicator Ενδείκτης Inductor Πηνίο Junction Σημείο ένωσης δύο ή περισσοτέρων αγωγών/συνδέσεων Measurement Ακροδέκτης μέτρησης Probe Multimeter Πολύμετρο Netlist Λίστα συνδέσεων βρόχων κυκλώματος Ohm Ωμ μονάδα μέτρησης αντίστασης Oscilloscope Παλμογράφος Package Pin Πόδι εξαρτήματος Pop-Up-Menu Αναδυώμενη λίστα επιλογών η οποία εμφανίζεται συνήθως όταν πατηθεί το δεξί κλικ Power Τροφοδοσία Reference Αναφορά (πάντα ως προς κάτι άλλο ομοειδές) Relay Ηλεκτρονόμος (ρελέ) Resistor Αντίσταση Shortcut Συντόμευση Spectrum Φάσμα Switch Διακόπτης System Σύστημα Toolbar Εργαλειοθήκη Volt Βολτ μονάδα μέτρησης τάσης Voltage Τάση

3 Wire Workspace Καλώδιο, αγωγός Χώρος/περιοχή εργασίας Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Συστημάτων 04/2011 Σελ. 3 από 47

4 Ερμηνεία Συμβόλων Προσοχή, Παρατηρήστε με προσοχή Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας και σοβαρός κίνδυνος τραυματισμού Προσοχή, ενδέχεται να είστε φορείς στατικού ηλεκτρισμού Συμβουλή καλής πρακτικής. Κρατήστε μια σημείωση. 04/2011 Σελ. 4 από 47

5 Πίνακας Περιεχομένων Σελ. Κεφάλαιο 1 Το Περιβάλλον Εργασίας 6 Κεφάλαιο 2 Τοποθέτηση Εξαρτημάτων 19 Κεφάλαιο 3 Δημιουργία Συνδέσεων 32 Κεφάλαιο 4 Εξομοίωση: Μετρήσεις με Εικονικά Όργανα 35 04/2011 Σελ. 5 από 47

6 Κεφάλαιο 1 Το Περιβάλλον Εργασίας 04/2011 Σελ. 6 από 47

7 Για την σχεδίαση και την εξομοίωση των κυκλωμάτων ενός ηλεκτρονικού συστήματος απαιτείται η χρήση εξειδικευμένου λογισμικού Η/Υ. Τέτοιου είδους προγράμματα ονομάζονται στην αγγλική γλώσσα EDA tools (Electronics Design Automation tools). Για τους σκοπούς του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικών Συστημάτων επιλέχτηκε το πρόγραμμα MULTISIM της εταιρίας National Instruments. Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί εξέλιξη του καθιερωμένου και δημοφιλούς προγράμματος Electronics Workbench. To πρόγραμμα MULTISIM παρέχει την δυνατότητα της σχεδίασης θεωρητικών κυκλωμάτων, της εξομοίωσης, καθώς και της ανάλυσης κυκλωμάτων ηλεκτρονικών συστημάτων. Για να εκτελέσετε το πρόγραμμα MULTISIM θα πρέπει να ανατρέξετε στα Προγράμματά σας (μενού κάτω αριστερά στην επιφάνεια εργασίας του Η/Υ σας) και να εντοπίσετε την ομάδα προγραμμάτων με την ονομασία National Instruments. Εντός της ομάδας αυτής βρίσκεται η υποομάδα Circuit Designer Suite 10.1 (10.1 είναι ο αριθμός της έκδοσης), και εντός αυτής βρίσκεται το πρόγραμμα MULTISIM. Σε συντομογραφία η διαδρομή τοποθεσίας του προγράμματος είναι Programs National Instruments Ciruit Designer Suite 10.1 Multisim Όταν ανοίγει το πρόγραμμα εμφανίζεται το παράθυρο που απεικονίζεται στο Σχήμα 1. Σχήμα 1: Το παράθυρο έναρξης του προγράμματος Multisim Το Σχήμα 2 απεικονίζει την όψη του περιβάλλοντος εργασίας του προγράμματος MULTISIM. Τα κυριότερα μέρη του περιβάλλοντος είναι: α) η γραμμή με τα μενού επιλογών μαζί με τις ενεργοποιημένες εργαλειοθήκες συντομεύσεων (toolbars), β) η περιοχή στην οποία εμφανίζονται τα αρχεία του έργου (ένα έργο μπορεί να αποτελείται από πολλά αρχεία/σχέδια), 04/2011 Σελ. 7 από 47

8 γ) η περιοχή σχεδίασης των κυκλωμάτων, και δ) η περιοχή εμφάνισης διαφόρων μηνυμάτων του προγράμματος προς τον χρήστη. Εργαλειοθήκες και Μενού Επιλογών Περιοχή Σχεδίασης Κυκλώματος Αρχεία Έργου Περιοχή Μηνυμάτων Προς τον Χρήστη Σχήμα 2: Το περιβάλλον εργασίας Στο επάνω μέρος του περιβάλλοντος εργασίας του προγράμματος βρίσκονται οι επιλογές του προγράμματος. Οι περισσότερες από αυτές είναι οι τυπικές επιλογές όλων των παραθυρικών προγραμμάτων των Microsoft Windows. Μια από αυτές είναι οι επιλογές που σχετίζονται με αρχεία και που βρίσκονται εντός του μενού επιλογών File. Στο Σχήμα 3, φαίνονται οι επιλογές New, Open, Close, Save, Exit, κ.α. οι οποίες αφορούν στην δημιουργία ενός νέου αρχείου, στο άνοιγμα ενός υπάρχοντος αρχείου, στο κλείσιμο ενός ανοικτού αρχείου, στην αποθήκευση ενός ανοικτού αρχείου, και στην έξοδο από το πρόγραμμα, αντίστοιχα. Παρατηρήστε πως όταν ανοίγει το πρόγραμμα MULTISIM πάνω αριστερά στα αρχεία έργου εμφανίζεται το αρχείο Ciruit 1. Αυτό είναι μια πρωτοβουλία του προγράμματος διότι δεν γνωρίζει πως θα ονομάσετε εσείς το νέο αρχείο που σας άνοιξε. 04/2011 Σελ. 8 από 47

9 Παρατηρήστε πως δίπλα από μερικές επιλογές αναφέρονται συνδυασμοί πλήκτρων οι οποίοι εάν πατηθούν θα έχουν ως αποτέλεσμα την εκτέλεση της αντίστοιχης επιλογής. Οι συνδυασμοί αυτοί γλυτώνουν χρόνο στον χρήστη μιας και δεν είναι απαραίτητο ο χρήστης να μπαίνει στο μενού επιλογών και να κάνει κλικ επάνω σε μια επιλογή αλλά αρκεί να πατήσει έναν συνδυασμό δύο πλήκτρων (συνήθως το πλήκτρο CTRL μαζί με κάποιο από τα γράμματα). Οι συνδυασμοί αυτοί ονομάζονται συντομεύσεις (Shortcuts). Σχήμα 3: Το μενού επιλογών αρχείων Εάν κατα την διάρκεια της σχεδίασης επιλέξετε File Save, ή πατήσετε την συντόμευση πλήκτρων CTLR+S, τότε θα εμφανιστεί το παράθυρο διαλόγου ορισμού ονομάτος και τοποθεσίας αρχείων, όπως φαίνεται στο Σχήμα 4. Εάν, ήδη έχετε ορίσει όνομα στο αρχείο εργασίας σας, τότε το παράθυρο αυτό δεν θα εμφανιστεί όταν επιλέγετε να κάνετε αποθήκευση. Το παράθυρο αυτό θα ξαναεμφανιστεί στην περίπτωση που επιλέξετε File Save As, δηλαδή όταν θα ζητήσετε να μετονομάσετε το αρχείο σας. 04/2011 Σελ. 9 από 47

10 Σχήμα 4: Το παράθυρο ορισμού ονόματος και τοποθεσίας αποθήκευσης αρχείου Παρατηρήστε, στο Σχήμα 4 πως οι καταλήξεις των αρχείων εργασίας στο MULTISIM είναι *.ms10 (ms από το όνομα MultiSim, και 10 από την τρέχουσα έκδοση του προγράμματος). Αποτελεί καλή συνήθεια η πρακτική του να δίνετε ονόματα στα αρχεία εργασίας σας τα οποία να έχουν κάποιο ιδιαίτερο νόημα για εσάς και το συγκεκριμένο έργο που υλοποιήσατε. Πολλοί χρησιμοποιούν το όνομα του κυκλώματος που σχεδίασαν, π.χ. πλήρης ανόρθωση μέσω γέφυρας διόδων, και την χρονική περίοδο που τελείωσαν τον σχεδιασμό, π.χ. Μάρτιος Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να ήταν λ.χ. diodes_bridge_mar11.ms10. Αυτή η πρακτική θα σας βοηθήσει μετά από αρκετό καιρό να θυμάστε σε τι αφορά ένα αρχείο δίχως να χρειάζεται να το ανοίξετε. Στο πάνω μέρος του περιβάλλοντος βρίσκεται η σειρά με τα μενού επιλογών του προγράμματος, όπως δείχνει και το Σχήμα 5. Κάντε κλικ σε κάθε ένα από αυτά και παρατηρήστε τις διαθέσιμες επιλογές. Τις περισσότερες από τις επιλογές τις έχετε σίγουρα συναντήσει και σε άλλα προγράμματα σχεδίασης. Σχήμα 5: Το μενού επιλογών του προγράμματος 04/2011 Σελ. 10 από 47

11 Τα μενού που κυρίως θα χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια του Εργασητρίου Ηλεκτρονικών Συστημάτων είναι τα: File. Edit, View, Place, Simulate, και Help. Ακριβώς κάτω από τη σειρά των μενού επιλογών στο πάνω μέρος του περιβάλλοντος εργασίας, βρίσκονται διάφορα κουμπιά/εικονίδια. Κάθε ένα από αυτά τα κουμπιά/εικονίδια όταν πατηθεί εκτελεί μια συγκεκριμένη λειτουργία. Το εικονίδιο κάθε κουμπιού είναι ενδεικτικό της εκτελούμενης λειτουργίας. Τα κουμπιά/εικονίδια είναι ομοδοποιημένα σε κατηγορίες γνωστές και ως εργαλειοθήκες. Στα Σχήματα 6 έως και 8 απεικονίζονται μερικές από τις βασικές εργαλειοθήκες του προγράμματος Σχήμα 6: Η εργαλειοθήκη View Εάν κάνετε κλίκ στο αριστερό μέρος μιας εργαλειοθήκης και κρατήσετε πατημένο το πλήκτρο του ποντικιού τότε μπορείτε να σύρετε την εργαλειοθήκη σε μια νέα θέση εντός του περιβάλλοντος εργασίας. Αυτό είναι βολικό διότι σας δίνει την δυνατότητα να φέρετε στα μέτρα σας και στο δικό σας στύλ τις θέσεις στις οποίες είναι τοποθετημένες οι εργαλειοθήκες. Όταν κλείσετε και ανοίξετε ξανά το πρόγραμμα οι νέες θέσεις των εργαλειοθηκών έχουν διατηρηθεί. Σχήμα 7: Η εργαλειοθήκη Standard Σχήμα 8: Η εργαλειοθήκη Main Εάν κάνετε δεξί κλίκ πάνω σε μια οποιαδήποτε εργαλειοθήκη τότε ανοίγει μια λίστα επιλογών όπως αυτήν που απεικονίζεται στο Σχήμα 9 η οποία δείχνει ποιές από τις διαθέσιμες εργαλειοθήκες είναι επιλεγμένες και ποιές όχι. Μπορείτε μέσω αυτής της λίστας να ενεργοποιήσετε μια επί πλέον εργαλειοθήκη ή να αφαιρέσετε μια υπάρχουσα. 04/2011 Σελ. 11 από 47

12 Σχήμα 9: Η λίστα ενεργοποίησης/απενεργοποίησης εργαλειοθηκών Παρέχεται η δυνατότητα στον χρήστη να διαμορφώσει την περιοχή σχεδίασης όπως αυτός επιθυμεί. Είναι πολύ σημαντικό το περιβάλλον εργασίας να είναι φιλικό ώς προς τα χρώματά του, τα στύλ του, κ.α. διότι ο χρήστης αφιερώνει πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του ηλεκτκρονικού υπολογιστή για την υλοποίηση του σχεδίου ενός ηλεκτρονικού συστήματος. Ο χρήστης για να παρέμβει στις ρυθμίσεις και στις ιδιότητες της περιοχής σχεδίασης μπορεί να ανοίξει το παράθυρο που απεικονίζεται στο Σχήμα 10 είτε μέσω του μενού επιλογών Options Sheet Properties, είτε με δεξί κλικ πάνω στην περιοχή σχεδίασης και επιλέγοντας την λειτουργία Properties στην αναδυώμενη λίστα επιλογών. 04/2011 Σελ. 12 από 47

13 Σχήμα 10: Το παράθυρο επιλογών για την εμφάνιση του κυκλώματος Στο Σχήμα 10 φαίνεται η πρώτη από τις καρτέλες επιλογών: η Circuit. Μέσω αυτής της καρτέλας μπορείτε να επιλέξετε ποιές από τις ιδιότητες των εξαρτημάτων θα είναι ορατές και ποιές όχι, ποιό θα είναι το χρώμα της επιφάνειας εργασίας, ποιό θα είναι το χρώμα των συνδέσεων, ποιό θα είναι το χρώμα των εξαρτημάτων, κ.α. Στο Σχήμα 11 φαίνεται η καρτέλα Workspace μέσω της οποίας μπορείτε να ρυθμίσετε εάν θα είναι ορατό το πλέγμα (grid). Το πλέγμα των μικρών στιγμών που καταλαμβάνει όλην την περιοχή σχεδίασης είναι ένα βοηθητικό μέσο για την χάραξη συνδέσεων και την τοποθέτηση εξαρτημάτων σε ευθύγραμμη μορφή. 04/2011 Σελ. 13 από 47

14 Σχήμα 11: Το παράθυρο επιλογών για την εμφάνιση του χώρου σχεδίασης Επίσης, μέσω της καρτέλας Workspace είναι δυνατή η επιλογή του μεγέθους του χαρτιού του σχεδίου, η επιλογή της μορφής της όψης της επιφάνειας εργασίας, κ.α. Το πλέγμα δεν θα εμφανιστεί στην εκτύπωση του σχεδίου σας. Στο Σχήμα 12 απεικονίζεται η καρτέλα Wiring μέσω της οποίας είναι δυνατή η ρύθμιση του στυλ γραμμής των συνδέσεων των εξαρτημάτων, κ.α. 04/2011 Σελ. 14 από 47

15 Σχήμα 12: Το παράθυρο επιλογών για τις συνδέσεις των εξαρτημάτων Πειραματιστείτε με κάθε μία από τις επιλογές και δείτε τα αποτελέσματα. Κάνοντας κλικ στην επιλογή Place Title Box (Σχήμα 13) θα εμφανιστεί το παράθυρο επιλογής του υποδείγματος, όπως απεικονίζει το Σχήμα 14. Εφ όσον επιλέξετε ένα από τα διαθέσιμα υποδείγματα τότε στην περιοχή σχεδίασης θα εμφανιστεί ένας πίνακας. Τοποθετήστε τον πίνακα στην επιθυμητή θέση (συνήθως κάτω δεξιά), όπως φαίνεται στο Σχήμα 15. Κάνοντας διπλό κλικ πάνω στον πίνακα ανοίγει ένα παράθυρο όπως αυτό που δείχνει το Σχήμα 16 μέσω του οποίου μπορείτε να εισάγετε τα στοιχεία του σχεδίου σας, π.χ. τον τίτλο, την περιγραφή, το όνομά σας, την ημερομηνία, κ.α. Η λειτουργία του πίνακα στοιχείων είναι απαραίτητη ιδιαιτέρως όταν θέλουμε να εκτυπώσουμε και να δείξουμε το σχέδιό μας σε κάποιον τρίτο. Δίχως τον πίνακα θα δείχναμε ένα κύκλωμα πάνω σε μια λευκή σελίδα (κακή πρακτική). Πάντοτε να υπάρχει ο πίνακας με τα στοιχεία του σχεδίου. Δείχνει επαγγελματισμό. Πειραματιστείτε με κάθε ένα από τα υποδείγματα πινάκων ώστε να επιλέξετε αυτό που ταιριάζει σε κάθε περίπτωση. 04/2011 Σελ. 15 από 47

16 Σχήμα 13: Επιλογή Title Box μέσω του μενού Place Σχήμα 14: Παράθυρο επιλογής υποδείγματος πίνακα στοιχείων έργου 04/2011 Σελ. 16 από 47

17 Σχήμα 15: Ο πίνακας με τα στοιχεία του σχεδίου Σχήμα 16: Το παράθυρο εισαγωγής στον πίνακα των στοιχείων του σχεδίου 04/2011 Σελ. 17 από 47

18 Συχνά είναι απαραίτητο να εκτυπώσετε το σχέδιό σας, π.χ. για να δείξετε σε έναν συνάδελφό σας τι σχεδίασατε, ή να ενσωματώσετε το σχέδιο σε μια εργασία. Κάνοντας κλικ στην επιλογή File Print θα ανοίξει το γνώριμο παράθυρο επιλογής εκτυπωτή και καθορισμού των ιδιοτήτων του. Στο παράθυρο αυτό κάνετε κλικ στο ΟΚ και το σχέδιο σας θα εκτυπωθεί στον εκτυπωτή που επιλέξατε προηγουμένως. Εάν πριν την εκτύπωση επιθυμείτε να δείτε πως θα μοιάζει το εκτυπωμένο σας σχέδιο τότε κάντε κλικ στην επιλογή File Print Preview. Όπως σε κάθε πρόγραμμα, έτσι και στο πρόγραμμα MULTISIM, υπάρχει το μενού επιλογών βοήθειας όπως φαίνεται και στο Σχήμα 17. Ανοίξτε το μενού βοήθειας και αναζητήστε την απάντηση στις απορίες και στα προβλήματά σας. Στην αρχή μπορεί αυτό να σας φανεί χρονοβόρα και βαρετό, αλλά είναι καλή πρακτική. Με το τρόπο αυτό μπορεί κάποιος να αποκτήσει την μέγιστη γνώση στο χειρισμό του προγράμματος. Σχήμα 17: Οι επιλογές βοήθειας 04/2011 Σελ. 18 από 47

19 Κεφάλαιο 2 Τοποθέτηση Εξαρτημάτων 04/2011 Σελ. 19 από 47

20 Ίσως η κυριότερη εργασία κατά την σχεδίαση ενός ηλεκτρονικού κυκλώματος είναι αυτή της επιλογής και τοποθέτησης των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων. Το πρόγραμμα MULTISIM περιέχει μια πλούσια βιβλιοθήκη πραγματικών εξαρτημάτων ομοδοποιημένων σε διάφορες κατηγορίες για πιο εύκολη αναζήτηση και επιλογή. Ως πραγματικά εξαρτήματα θεωρούνται εξαρτήματα που κατασκευάζονται και διατίθενται στην αγορά ηλεκτρονικών. Η επιλογή ενός εξαρτήματος πραγματοποιείται μέσω της επιλογής Place Component, όπως φαίνεται και στο Σχήμα 18. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε για μεγαλύτερη ταχύτητα στους χειρισμούς σας την συντόμευση CTRL+W. Σχήμα 18: Η επιλογή τοποθέτησης εξαρτήματος από το μενού Place Ένας τρίτος τρόπος για την επιλογή εξαρτήματος είναι κάνοντας δεξί κλικ επάνω στην περιοχή σχεδιασμού. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 19, στην αναδυώμενη λίστα επιλογών υπάρχει η επιλογή Place Component. Ο τέταρτος, και τελευταίος, τρόπος επιλογής των εξαρτημάτων είναι κάνοντας χρήση της εργαλειοθήκης εξαρτημάτων (Σχήμα 20). Η εργαλειοθήκη αυτή βρίσκεται κάτω από το μενού επιλογών στο επάνω μέρος της οθόνης του προγράμματος και διαθέτει ένα πλήθος εικονιδίων καθένα από τα οποία όταν πατηθεί με κλικ από τον χρήστη ανοίγει το παραθύρο επιλογής εξαρτήματος μέσα από μια συγκεκριμένη οικογένεια εξαρτημάτων η οποία είναι ενδεικτική του συμβόλου του κάθε κουμπιού της εργαλειοθήκης, π.χ. δίοδος, κ.α. 04/2011 Σελ. 20 από 47

21 Σχήμα 19: Η επιλογή τοποθέτησης εξαρτήματος μέσω δεξιού κλικ στην περιοχή σχεδίασης Η τοποθέτηση εξαρτημάτων είναι από τις πιο συχνές λειτουργίες, γι αυτό τον λόγο υπάρχουν πολλοί τρόποι εκτέλεσης της εντολής της επιλογής εξαρτήματος. Ο χρήστης μπορεί να δοκιμάσει και τους τέσσερις διαθέσιμους τρόπους και τελικά να επιλέξει ποιός από αυτούς είναι εκείνος που του ταιριάζει καλύτερα. 04/2011 Σελ. 21 από 47

22 Place BUS Place MCU Place Electromechanical Place RF Place Advanced Peripherals Place Miscellaneous Place Power Component Place Indicator Place Mixed Place Misc Digital Place CMOS Place TTL Place Analog Place Transistor Place Diode Place Source Place Basic Σχήμα 20: Η εργαλειοθήκη επιλογής εξαρτημάτων Εφ όσον έχει εκτελεστεί η εντολή της επιλογής εξαρτήματος με έναν από τους τέσσερις παραπάνω τρόπους, τότε εμφανίζεται το παράθυρο που απεικονίζεται στο Σχήμα /2011 Σελ. 22 από 47

23 Σχήμα 21: Το παράθυρο επιλογής εξαρτήματος Στο παράθυρο επιλογής εξαρτήματος, πάνω αριστερά, βρίσκεται η επιλογή Group μέσω της οποίας μπορείτε να επιλέξετε να εμφανίζεται μία ή όλες οι ομάδες εξαρτημάτων. Εάν κάνετε κλίκ σε μία από τις ομάδες τότε ακριβώς από κάτω, στην λίστα που ονομάζεται Family, θα εμφανιστούν οι οικογένειες των εξαρτημάτων που ανήκουν στην ομάδα που επιλέξατε. Δεξιά, στην λίστα Component, εμφανίζονται όλα τα διαθέσιμα εξαρτήματα της συγκεκριμένης οικογένειας που επιλέξατε. Κινηθείτε μέσω Group, Family, και Component και εντοπίστε γρήγορα και εύκολα το εξάρτημα που αναζητάτε. Παρατηρήστε πως στην κορυφή της λίστας Component υπάρχει ένα πλαίσιο κειμένου στο οποίο μπορείτε να πληκτρολογήσετε τα πρώτα γράμματα του εξαρτήματός που ψάχνετε και να περιορίσετε τα εξαρτήματα που εμφανίζονται μόνο σε αυτά που πλησιάζουν στο όνομα αυτού που ψάχνετε είναι ένα είδος φίλτρου αναζήτησης. Όταν έχετε επιλέξει το εξάρτημα που θέλετε, τότε πατάτε το κουμπί ΟΚ (πάνω δεξιά) ώστε το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων να κλείσει. Στην περίπτωση αυτή ο δείκτης του ποντικιού παίρνει τη μορφή του επιλεγμένου εξαρτήματος ώστε να γίνει με αυτό τον τρόπο πιο εύκολη η τοποθέτηση του εξαρτήματος στην περιοχή της σχεδίασης. Όταν το εξάρτημα τοποθετηθεί πάνω στην επιφάνεια σχεδίασης τότε το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων ανοίγει ξανά. Αυτό συμβαίνει διότι το πρόγραμμα περιμένει πως υπάρχουν κι άλλα εξαρτήματα για τοποθέτηση (ίσως αυτός μπορεί να θεωρηθεί ως ο πέμπτος, ο 04/2011 Σελ. 23 από 47

24 έμμεσος τρόπος, τοποθέτησης). Εάν δεν επιθυμείτε να επιλέξετε άλλα εξαρτήματα τότε μπορεί να κλείσετε το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων πατώντας το το κουμπί Close ή το πλήκτρο ESCAPE. Από το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων, Σχήμα 21, μέσω του κουμπιού View Model, μπορείτε να δείτε, αλλά και να τροποποιήσετε, το SPICE Model του εξαρτήματος. Συμβουλή: τοποθετήστε πρώτα τα εξαρτήμα και μετά κάνετε τις συνδέσεις. Έτσι είναι καλύτερα. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα χρειαστεί να μετακινείτε τα εξαρτήματα μαζί με τις συνδέσεις τους όταν επιθυμείτε να τους αλλάξετε θέση. Όταν έχετε τοποθετήσει ένα εξάρτημα και θέλετε να το αφαιρέσετε τότε μπορείτε να κάνετε κλικ πάνω στο εξάρτημα και να πατήσετε το πλήκτρο DELETE. Εάν πρόκειται για περισσότερα εξαρτήμαα τότε κάνετε κλικ σε ένα σημείο της περιοχής σχεδίασης, σύρετε το ποντίκι, και κάνετε ξανά κλικ σε ένα άλλο σημείο της περιοχής σχεδίασης έτσι ώστε να έχετε συμπεριλάβει όλα τα εξαρτήματα που θέλετε να διαγράψετε. Αφού δείτε πως όλα αυτά τα εξαρτήματα έχουν μαρκαριστεί ως επιλεγμένα, τότε πατώντας το πλήκτρο DELETE μπορείτε να τα διαγράψετε όλα μαζί. Ασφαλώς στην περίπτωση αυτή θα διαγραφούν και οι συνδέσεις τους. Εάν κατά την τοποθέτηση ενός εξαρτήματος μετανιώσετε για την τοποθέτηση του μπορείτε να το αφαιρέσετε είτε με Undo από το μενού Edit, είτε μέσω της συντόμευσης πατώντας τα πλήκτρα CTLR+Z. Εάν θέλετε να αντιγράψετε ένα εξάρτημα, ή ένα μέρος του κυκλώματός σας, τότε μπορείτε να επιλέξετε το εξάρτημα ή την περιοχή των εξαρτημάτων και στην συνέχεια να πατήσετε το Copy από το μενού Edit, είτε τα πλήκτρα CTRL+C για πιο σύντομα. Για να επικολλήσετε ό,τι αντιγράψατε πατήστε Paste από το μενού Edit, είτε την συντόμευση CTRL+V. Στο Σχήμα 22 απεικονίζεται το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων στο οποίο έχουμε επιλέξει Group Basic και Family Resistors. Παρατηρήστε πως στην λίστα Components εμφανίζονται όλες οι διαθέσιμες αντιστάσεις. Όταν επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη αντίσταση από την λίστα, τότε δεξιά πάνω εμφανίζεται το θεωρητικό της σύμβολο και ακριβώς από κάτω τα χαρακτηριστικά της που σχετίζονται με την συσκευασία της, κ.α. Πειραματιστείτε επιλέγονται μία-μία τις οικογένειες των διοφόρων ομάδων εξαρτημάτων ώστε να μπορείτε γρήγορα να βρίσκετε αντιστάσεις, πυκνωτές, διόδους, πηγές συνεχούς και εναλλασσόμενης τάσης, κ.α. 04/2011 Σελ. 24 από 47

25 Σχήμα 22: Η επιλογή μιας αντίστασης Όταν θέλετε να περιστρέψετε ένα εξάρτημα που έχετε τοποθετήσει στην περιοχή σχεδίασης, πρέπει να κάνετε πάνω του δεξί κλικ. Στην περίπτωση αυτή θα ανοίξει η αναδυώμενη λίστα επιλογών (Σχήμα 23) μέσω της οποίας κάνετε κλικ στην επιλογή 90 ο Clockwise ή 90 ο Counter Clockwise. Μέσω αυτών των δύο επιλογών περιστρέφετε το εξάρτημά σας 90 ο σύμφωνα με την φορά των δεικτών του ρολογιού είτε σύμφωνα με την αντίθετη φορά αντίστοιχα. Όταν επιλέξετε να τοποθετήσε μια σειρά από ίδια υλικά, π.χ. αντιστάσεις, τότε το πρόγραμμα αυτομάτως όταν τοποθετείτε το εξάρτημα το ονομάζει με αυξανόμενο αριθμό. Π.χ. εάν έχετε τοποθετήσει μια αντίσταση R1, τότε η δεύτερη αντίσταση που θα τοποθετήσετε θα πάρει το όνομα R2. Σχήμα 23: Η αύξουσα αρίθμηση του ονόματος εξαρτήματος 04/2011 Σελ. 25 από 47

26 Κάνοντας δεξί κλικ επάνω σε ένα εξάρτημα, π.χ. σε μία αντίσταση όπως φαίνεται στο Σχήμα 24, ανοίγει μία λίστα επιλογών που αφορούν στο συγκεκριμένο εξάρτημα. Έτσι, μπορείτε να περιστρέψετε το εξάρτημα, επιλέγονται 90 ο Clockwise, να διαγράψετε, να αντιγράψετε, να αντικαταστήσετε το εξάρτημα με ένα άλλο, κ.α. Σχήμα 24: Η επιλογή περιστροφής εξαρτήματος Διερευνήστε την λίστα επιλογών που εμφανίζεται με το πάτημα του δεξιού κλικ πάνω σε ένα εξάρτημα. Οι επιλογές είναι ίδιες για όλα τα εξαρτήματα. Για μεγαλύτερη οικονομία χρόνου και ευκολία μπορείτε για τις περιστροφές εξαρτημάτων να χρησιμοποιήσετε τις συντομεύσεις: CTRL+Y (Flip horizontally), CTRL+X (Flip vertically), CTRL+R (Clockwise rotation), και CTRL+SHIFT+R (Counter Clockwise). Εάν επιθυμείτε να αλλάξετε την τιμή ενός ήδη τοποθετημένου εξαρτήματος τότε πρέπει να κάνετε διπλό κλικ πάνω σε αυτό το εξάρτημα. Στην περίπτωση αυτή θα ανοίξει το παράθυρο με τις παραμέτρους του εξαρτήματος, όπως φαίνεται στο Σχήμα /2011 Σελ. 26 από 47

27 Σχήμα 25: Το παράθυρο παραμέτρων εξαρτήματος Όταν επιθυμείτε να μετακινήσετε ένα εξάρτημα πρέπει να κάνετε κλικ πάνω στο εξάρτημα και δίχως να απελευθερώσετε το κλικ σέρνετε το εξάρτημα στην νέα του θέση πάνω στην επιφάνεια σχεδίασης. Παρατηρήστε στο Σχήμα 26 πως η πρώτη θέση του εξαρτήματος απεικονίζεται με μαύρο χρώμα και η νέα θέση συνδέεται με την παλιά μέσω μιας μαύρης κλωστής. Όταν αποφασίσετε για την επιλογή της νέας θέσης απελευθερώστε το κλικ και τότε εξαφανίζονται η παλιά θέση και η κλωστή σύνδεσης. Άλλος τρόπος μετακίνησης ενός εξαρτήματος είναι επιλέγοντάς το και στην συνέχεια χρησιμοποιώντας τα βελάκια του πληκτρολογίου για μικρομετρική μετατόπιση του εξαρτήματος πάνω, κάτω, δεξιά και αριστερά. Το βήμα της μετατόπισης στην περίπτωση αυτή εξαρτάται από την ρύθμιση του πλέγματος σχεδίασης (Grid). 04/2011 Σελ. 27 από 47

28 Σχήμα 26: Μετατόπιση εξαρτήματος μέσω του ποντικού Το πρόγραμμα MULTISIM παρέχει την δυνατότητα στον χρήστη να δει και να φτιάξει το κύκλωμά του σε μορφή Breadboard. Μέσω της εργαλειοθήκης Main, που απεικονίζεται στο Σχήμα 27, πατήστε το εικονίδιο Show Breadboard. Show Breadboard Σχήμα 27: Μετατόπιση εξαρτήματος μέσω του ποντικού Πατήστε το κουμπί Show Breadboard, όπως δείχνει το Σχήμα 27, για να δημιουργήσετε την αναπαράσταση του κυκλώματός σας σε μορφή εξαρτημάτων τοποθετημένων πάνω σε Breadboard. Παρατηρήστε πως στην περιοχή των αρχείων του έργου (αριστερά επάνω) δημιουργήθηκε ένα νέο αρχείο το οποίο έχει το ίδιο όνομα με το αρχείο εργασίας που δουλεύατε αλλά έχει και την ένδειξη Breadboard. Δείτε το Σχήμα /2011 Σελ. 28 από 47

29 Σχήμα 28: Εμφάνιση του κυκλώματος σε Breadboard Στην περιοχή σχεδίασγης τώρα πλέον έχετε ένα εικονικό Beadboard όμοιο με αυτό που χρησιμοποιούμε στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Συστημάτων. Στο κάτω μέρος του Breadboard εμφανίζεται ένα μπλε χρώματος πλαίσο στο οποίο πάνω βρίσκονται τα εξαρτήματα που είχατε προηγουμένως επιλέξει στο θεωρητικό σχέδιό σας. Όταν φέρνετε το ποντίκι σας πάνω στην γκρι περιοχή του παραθύρου στο οποίο εμφανίζεται το Breadboard τότε το ποντίκι αλλάζει μορφή. Στην περίπτωση αυτή κάντε κλικ και μετακινείστε το ποντίκι σας στο χώρο, δίχως να απελευθερώσετε το κλικ. Το αποτέλεσμα είναι η μετακίνηση του Breaboard στο χώρο των τριών διαστάσεων, όπως π.χ. απεικονίζεται στο Σχήμα /2011 Σελ. 29 από 47

30 Σχήμα 29: Ετοποθέτηση των εξαρτημάτων πάνω στο Breadfboard Σχήμα 30: Τρισδιάστατη απεικόνιση του Breadboard 04/2011 Σελ. 30 από 47

31 Με τον τρόπο αυτό μπορείτε να φτιάξετε το κύκλωμά σας στο εικονικό Breadboard και στην συνέχεια να υλοποιήσετε το κύκλωμά σας στο πραγματικό Breadboard στο Εργαστήριο. Είναι ένα πρώτης τάξεως εργαλείο για προετοιμασία στο σπίτι. Για να ξαναγυρίσετε στην όψη του κυκλώματος όπως ήταν με τα σύμβολα των εξαρτημάτων σας, δηλαδή σε θεωρητικό κύκλωμα, κάνετε διπλό κλικ πάνω στο αρχείο, π.χ. Circuit1, ή Design1. Προσοχή! Η λειτουργία του Breadboard υπάρχει μόνον στην έκδοση MULTISIM Student Edition. 04/2011 Σελ. 31 από 47

32 Κεφάλαιο 3 Δημιουργία Συνδέσεων 04/2011 Σελ. 32 από 47

33 Για να πραγματοποιήσετε τη σύνδεση, π.χ. δύο εξαρτημάτων, μπορείτε να φέρετε τον δείκτη του ποντικιού σας επάνω στο άκρο του πρώτου εξαρτήματος μέχρις ότου ο δείκτης να πάρει την μορφή μιας τελείας με έναν ενσωματωμένο σταυρό (Σχήμα 31). Στην περίπτωση αυτή πατήστε κλικ για να ξεκινήσετε την σύνδεσή σας και απελευθερώστε το κλικ. Σύρετε στην συνέχεια το ποντίκι, όπως φαίνεται στο Σχήμα 32, έτσι ώστε να φέρετε τον δείκτη του ποντικιού επάνω στο άκρο του δεύτερου εξαρτήματος. Πατήστε κλικ στο άκρο του δεύτερο εξάρτημα. Με αυτόν τον τρόπο υλοποιήσατε την πρώτη σας σύνδεση. Σχήμα 31: Ο δείκτης του ποντικιού σε κατάσταση σύνδεσης Σχήμα 32: Πραγματοποίηση σύνδεσης εξαρτημάτων Μπορείτε επίσης να επιλέξετε την λειτουργία της σύνδεσης εξαρτημάτων από το μενού επιλέγοντας Place Wire, είτε πληκρολογώντας την συντόμευση CTRL+Q. Εσείς θα αποφασίσετε ποιό στύλ σας ταιριάζει. Και οι τρεις παραπάνω μέθοδοι είναι απολύτως σωστές. Το πρόγραμμα MULTISIM δεν υποστηρίζει την τοποθέτηση συνδέσεων σε οποιαδήποτε γωνία κλήσης παρά μόνον καθέτως και οριζοντίως. Αυτή είναι γνωστή διεθνώς ως η μέθοδος Μανχάταν. Εάν επιθυμείτε να αλλάξετε την διαδρομή μιας υπάρχουσας σύνδεσης, τότε κάντε κλικ επάνω στο μέρος της σύνδεσης που επιθυμείτε να μετατοπίσετε και σύρετε το (drag and drop) στην νέα του θέση. Εάν θέλετε να διαγράψετε μία σύνδεση μπορείτε να το πραγματοποιήσετε επιλέγοντας την σύνδεση με κλικ επάνω της και πατώντας στην συνέχεια το πλήκτρο DELETE. 04/2011 Σελ. 33 από 47

34 Εάν θέλετε να αλλάξετε την θέση ενός ήδη τοποθετημένου εξαρτήματος, όπως αναφέρετε στο Κεφάλαιο 2, μπορείτε πολύ απλά να κάνετε κλικ επάνω στο εξάρτημα και να το σύρετε στην νέα του θέση. Στο Σχήμα 33 απεικονίζεται η μετατόπιση προς τα επάνω της αντίστασης R2. Σχήμα 33: Μετατόπιση εξαρτήματος Παρατηρήστε πως το εξάρτημα R2 εξακολουθεί να είναι συνδεδεμένο με το εξάρτημα R1 μετά την μετακίνησή του. Οι συνδέσεις ακολουθούν πάντοτε τις μετακινήσεις των συνδεδεμένων εξαρτημάτων. Εάν έχετε επιλέξει ένα εξάρτημα και βρίσκεστε στην φάση της τοποθέτησής του στην περιοχή σχεδίασης, τότε εάν το τοποθετήσετε έτσι ώστε το ένα από τα άκρα του να ακουμπάει σε μια γραμμή σύνδεσης, ή στο άκρο ενός άλλου εξαρτήματος, τότε το εξάρτημα συνδέεται αυτομάτως στο σημείο αυτό. Αυτή η τεχνική δεν απαγορεύεται αλλά την προτείνουμε μόνο για την σύνδεση γειώσεων και όχι εξαρτημάτων. 04/2011 Σελ. 34 από 47

35 Κεφάλαιο 4 Εξομοίωση Ηλεκτρονικών Συστημάτων 04/2011 Σελ. 35 από 47

36 Το πρόγραμμα MULTISIM παρέχει την δυνατότητα της εξομοίωσης της λειτουργίας ηλεκτρονικών κυκλωμάτων. Αυτό σημαίνει πως μπορούμε να δούμε εάν και πως λειτουργεί το θεωρητικό κύκλωμα που δημιουργήσαμε. Η δυνατότητα αυτή είναι πάρα πολύ χρήσιμοι μιας και μας επιτρέπει να ελέγξουμε εάν το κύκλωμα λειτουργεί σωστά έτσι ώστε να προχωρήσουμε στην ολοκλήρωση του κυκλώματος ή στην διόρθωσή του. Με τον τρόπο αυτόν εξοικονομούμε σημαντικό χρόνο στην ανάπτυξη ενός συστήματος. Εάν δεν υπήρχε η δυνατότητα της εξομοίωσης κυκλωμάτων τότε θα έπρεπε υποχρεωτικά όλες οι δοκιμές και διορθώσεις να γίνονταν πάνω στο πραγματικό κύκλωμα (όπως γινόταν παλαιότερα) με σημαντική επιβάρυνση σε χρόνο και χρήμα. Μεταξύ άλλων, ένα επί πλέον πλεονέκτημα της εξομοίωσης είναι πως ο χρήστης δεν διακινδυνεύει την σωματική του ακεραιότητα στην περίπτωση λ.χ. μιας λανθασμένης σύνδεσης ή ενός βραχυκυκλώματος. Για την επίδειξη της εξομοίωσης στο MULTISIM ας επιχειρήσουμε να δημιουργήσουμε το πιο απλό κύκλωμα που είναι σχεδόν σε όλους γνωστό από το σχολείο. Να συνδέσουμε μια μπαταρία σε έναν μικρό λαμπτήρα και μέσω ενός διακόπτη να ανάβουμε και να σβήνουμε τον λαμπτήρα. Ένα τέτοιο κύκλωμα απεικονίζετε στο Σχήμα 34. Σχήμα 34: Κύκλωμα ενεργοποίησης/απενεργοποίησης λαμπτήρα Στο Σχήμα 35 απεικονίζεται το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων με επιλεγμένη την ομάδα Indicator, την οικογένεια Lamp, και το εξάρτημα 5V/1W. Επιλέγουμεμε έναν λαμπτήρα που για να ανάψει απαιτούνται 5V στα άκρα του. 04/2011 Σελ. 36 από 47

37 Σχήμα 35: Η επιλογή ενός λαμπτήρα Για να ανάψει ο λαμπτήρας πρέπει να τοποθετήσουμε και μια πηγή συνεχούς τάσης με ονομαστική τιμή 5V. Στο Σχήμα 36 απεικονίζεται το παράθυρο επιλογής εξαρτημάτων για την επιλογή της πηγής συνεχούς τάσης. Στην συνέχεια θα πρέπει να τοποθετηθεί και μια γείωση η οποία να συνδεθεί στον αρχητικό πόλο της πηγής συνεχούς τάσης (βλ. Σχήμα 34. Έπειτα επιλέξτε έναν διακόπτη, όπως φαίνεται στο Σχήμα 37. Μέσω του διακόπτη θα είναι δυνατή η σύνδεση και η αποσύνδεση της τάσης των 5V στα άκρα του λαμπτήρα. Ο διακόπτης SPST (Single-Pole Single-Through) σημαίνει πως με ένα πάτημα ενεργοποιειται μια απλή (μονή) επαφή. Ο ορισμός SPST προέρχεται από τον χαρακτηρισμό της λειτουργίας των ηλεκτρονόμων. Ένας ηλεκτρονόμος SPST διαθέτει ένα πηνίο ολισμού (Single Pole) μέσω του οποίου ελέγχει μια μονή επαφή (Single Through). Παρατηρήστε πως όταν τοποθετήσετε τον διακόπτη στο κάτω μέρος του συμβόλου του αναφέρεται η φράση key=space. Αυτό σημαίνει πως ο διακόπτης 04/2011 Σελ. 37 από 47

38 εκτός από το πάτημα με το κλικ του ποντικιού μπορεί επίσης να πατηθεί/ξεπατηθεί μέσω του πλήκτρου SPACE. Μπορείτε, εάν το επιθυμείτε, να αλλάξετε το πλήκτρο το οποίο θα ελέγχει τον διακόπτη κάνοντας δεξί κλικ πάνω στον διακόπτη και επιλέγοντας Properties. Σχήμα 36: Επιλογή πηγής συνεχούς τάσης Στην συνέχεια πρέπει να γίνουν οι συνδέσεις μεταξύ της πηγης, του διακόπτη, του λαμπτήρα αλλά και της γείωσης (Σχήμα 34). Όταν είναι όλα έτοιμα μπορείτε να ξεκινήσετε την εξομοίωση πατώντας τον διακόπτη που βρίσκεται στο πάνω μέρος της οθόνης του προγράμματος, όπως απεικονίζεται στο Σχήμα 38. Αυτός ο διακόπτης μπορεί να θεωρηθεί ως ο διακόπτης που ελέγχει την παροχή τροφοδοσίας στον πάγκο εργασίας σας. Με το πάτημα του διακόπτη η εξομοίωση ξεκινάει. Κάντε διαδοχικά κλικ πάνω στον διακόπτη του κυκλώματός σας και παρατηρήστε το άναμα και το σβήσιμο του λαμπτήρα. Όταν ο λαμπτήρας ανάβει τότε γίνεται κίτρινος (Σχήμα 40). 04/2011 Σελ. 38 από 47

39 Σχήμα 37: Επιλογή ενός διακόπτη μονής επαφής Εάν δοκιμάσετε να αλλάξετε την τάση τροφοδοσίας της πηγής συνεχούς τάσης από 5V σε μία μεγάλυτερη, π.χ. 12V, τότε όταν κλείσετε τον διακόπτη ο λαμπτήρας καταστρέφεται! Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να σταματήσετε την εξομοίωση πατώντας τον διακόπτη εξομοίωσης, είτε μέσω της εργαλειοθήκης εξομοίωσης (Σχήμα 39), και να αλλάξετε πάλι στα 5V την τάση του τροφοδοτικού σας. Σχήμα 38: Ο διακόπτης εκκίνησης της εξομοιώσης 04/2011 Σελ. 39 από 47

40 Σχήμα 39: Η εργαλειοθήκη ελέγχου της εξομοίωσης Σχήμα 40: Αναμένος λαμπτήρας κατά την εξομοίωση της λειτουργίας του Εκτός από την οπτική αναπαράσταση της λειτουργίας εξαρτημάτων όπως είναι οι λαμπτήρες, οι διακόπτες, τα LEDs, κλπ., το πρόγραμμα MULTISIM μέσω της εξομοίωσης επιτρέπει και την χρήση πραγματικών οργάνων μέτρησης. Συγκεκριμένα, μπορείτε να τοποθετήσετε πολύμετρα, παλμογράφους, κ.α. όργανα έτσι ώστε να μετράτε καταλλήλως στα διάφορα σημεία του κυκλώματός σας. Για να γίνει κατανοητή η λειτουργία της χρήσης των οργάνων κατά την εξομοίωση ας προχωρήσουμε στην υλοποίηση του κυκλώματος ενός απλού διαιρέτη τάσης. Στο Σχήμα 41 απεικονίζεται το θεωρητικό κύκλωμα που απαιτείται να σχεδιάσετε. Όπως είναι γνωστό, το δυναμικό της πηγής ισούται με το άθροισμα των πτώσεων τάσης στις δύο αντιστάσεις R1 και R2. 04/2011 Σελ. 40 από 47

41 Σχήμα 41: Κύκλωμα διαιτέτη τάσης Η τάση στο κοινό σημείο σύνδεσης μεταξύ των αντιστάσεων R1 και R2, είναι ανάλογη του λόγου των τιμών των αντιστάσεων αυτών. Στην περίπτωση όπου οι αντιστάσεις έχουν την ίδια τιμή τότε η τάση στο σημείο σύνδεσης της R1 με την R2 είναι ίση με το ήμιση της τιμής της τάσης της πηγής, δηλαδή θα είναι 6V στην περίπτωση που η πηγή δίνει 12V. Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε τα παραπάνω μετρώντας την τάσης των 6V μέσω ενός βολτομέτρου. Παρατηρήστε πως καθέτως αριστερά της επιφάνειας σχεδίασης υπάρχει τοποθετημένη η εργαλειοθήκη επιλογής οργάνων. Κάντε κλικ στο πρώτο πάνω-πάνω εικονίδιο το οποίο ονομάζεται Multimeter (πολύμετρο). Τοποθετήστε το πολύμετρο σε κάποιο ελεύθερο μέρος του σχεδίου σας και στην συνέχεια συνδέστε το + και το του πολυμέτρου όπως σας δείχνει το Σχήμα 42 (έτσι δεν θα συνδέατε και το πραγματικό πολύμετρο;). Σχήμα 42: Τοποθέτηση πολυμέτρου στο κύκλωμα Εάν κάνετε διπλό κλικ επάνω στο σύμβολο του πολυμέτρου τότε αυτομάτως θα ανοίξει η πρόσοψη του οργάνου. Τοποθετήστε το όργανο σε κάποιο μέρος της επιφάνειας σχεδίασης ώστε να μην σας κρύβει το κύκλωμά σας (Σχήμα 43). 04/2011 Σελ. 41 από 47

42 Σχήμα 43: Το πολύμετρο σε πλήρη μορφή Εάν ξεκινήσετε τώρα την εξομοίωση θα δείτε πως το όργανο στην οθόνη της πρόσοψής του δείχνει 6V. Αυτό δεν περιμέναμε; Το πολύμετρο μπορεί μέσω των κουμπιών που βρίσκονται στην πρόσοψή του να ρυθμιστεί ώστε να λειτουργήσει είτε ως βολτόμετρο, είτε ως αμπερόμετρο, είτε ως ωμόμετρο, κ.λ.π., τόσο για συνεχείς όσο και για εναλλασσόμενες τιμές (Σχήμα 44). Σχήμα 44: Τα κουμπιά ρύθμισης στην πρόσοψη του πολυμέτρου Εκτός από το πολύμετρο, μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε και το Measurement Probe (είναι κάτω-κάτω στη εργαλειοθήκη των οργάνων). Αυτό το εργαλείο μπορεί να σας ενημερώνει για πολλά χαρακτηριστικά μεγέθη λειτουργίας ενός ηλεκτρικού σημείου του κυκλώματός σας. Δείτε στο Σχήμα 45 πως φαίνεται τοποθετημένο ένα Measurement Probe αλλά και τι είδους πληροφορίες σας παρέχει. Συγκρίνετε τις ενδείξεις του με την ένδειξη του πολυμέτρου. 04/2011 Σελ. 42 από 47

43 Σχήμα 45: Πολύμετρο και Measurement Probe στο κύκλωμα Στό Σχήμα 46 απεικονίζεται η σύνδεση του πολυμέτρου ως αμπερόμετρο στο κύκλωμα. Προσοχή! Το αμπερόμετρο συνδέεται πάντα σε σειρά, ενώ το βολτόμετρο πάντοτε παράλληλα. Το αμπερόμετρο έχει θεωρητικά μηδενική αντιστάση, ενώ το βολτόμετρο έχει θεωρητικά άπειρη αντίσταση. Εάν συνδέσετε ένα αμπερόμετρο παράλληλα τότε θα προκαλέσετε βραχυκύκλωμα, και εάν πρόκειται για τον πραγματικό κόσμο μπορεί να καταστρέψετε μέρος ή όλο το όργανο αλλά και το κύκλωμά σας. Σχήμα 46: Σύνδεση πολυμέτρου για την μέτρηση ρεύματος 04/2011 Σελ. 43 από 47

44 Στο Σχήμα 47 δείχνεται πως με την τοποθέτηση δύο μόνο Measurement Probes μπορείτε να δείτε όλα τα χαρακτηριστικά λειτουργίας των δύο σημείων του κυκλώματός σας. Παρατηρήστε πως οι τάσεις διαφέρουν αλλά όμως το ρεύμε που διαρέει τις δύο αντιστάσεις είναι το ίδιο. Σχήμα 47: Χρήση δύο Measurement Probes στο κύκλωμα Εάν για κάποιον ιδιαίτερο λόγο επιθυμείτε να τροποποιήσετε τα χαρακτηριστικά λειτουργίας του πολυμέτρου, τότε κάντε κλικ στο κουμπί Set το οποίο βρίσκεται στην πρόσοψη του πολυμέτρου (Σχήμα 44), και εισάγετε τις επιθυμητές τιμές παραμέτρων στο παράθυρο που ανοίγει (Σχήμα 48). Σχήμα 48: Το παράθυρο ρύθμισης των παραμέτρων λειτουργίας του πολυμέτρου 04/2011 Σελ. 44 από 47

45 Στό Σχήμα 49.α και στο Σχήμα 49.β απεικονίζονται τα διαθέσιμα όργανα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κατά την διαδικασία της εξομοίωσης του κυκλώματός σας. Oscilloscope Wattmeter Bode Plotter Word Generator Frequency Counter 4 Channel Oscilloscope IV-Analysis Logic DConverter Logic Analyzer Distortion Analyzer Function Generation Mulimeter Σχήμα 49.α: Εργαλειοθήκη οργάνων στο MULTISIM Στα επόμενα σχήματα, Σχήμα 50, Σχήμα 51, και Σχήμα 52, απεικονίζονται ένα πολύμετρο και δύο παλμογράφοι γνωστών εταιριών τα οποία μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κατά την εξομοίωση του κυκλώματός σας. Για άλλη μία φορά επιβεβαιώνεται η ευελιξία της λειτουργίας της εξομοίωσης μιας και η αγορά όλων αυτών των οργάνων θα απαιτούσε χιλιάδες ευρώ. 04/2011 Σελ. 45 από 47

46 Current Probe NI ELVISmx Instruments LabVIEW Instruments Measurement Probe Tektronix Oscilloscope Counter Agilent Oscilloscope Agilent Multimeter Agilent Function Generator Network Analyzer Spectrum Analyzer Σχήμα 49.β: Εργαλειοθήκη οργάνων στο MULTISIM Σχήμα 50: Πολύμετρο της εταιρίας Agilent 04/2011 Σελ. 46 από 47

47 Σχήμα 51: Παλμογράφος της εταιρίας Agilent Σχήμα 52: Παλμογράφος της εταιρίας Tektronix 04/2011 Σελ. 47 από 47

Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΗΥ 130 : Ψηφιακή σχεδίαση Βόλος 2015 1 Εισαγωγή Το Multisim είναι ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον προσομοίωσης της συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜULTISIM

ΣΥΝΤΟΜΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜULTISIM ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Ι ΣΥΝΤΟΜΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΜULTISIM ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2007-08 ΣΥΝΤΟΜΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλίδες και υποσέλιδα

Κεφαλίδες και υποσέλιδα Κεφαλίδες και υποσέλιδα Διασκεδάστε με τις επιλογές κεφαλίδων και υποσέλιδων δοκιμάζοντας τις ασκήσεις που ακολουθούν. Άσκηση 1: Εισαγωγή υποσέλιδων σε διαφάνειες Η παρουσίαση αποτελείται από πέντε διαφάνειες.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια από το συγγραφέα Κεφάλαιο 1: Microsoft Excel Κεφάλαιο 2: Η δομή ενός φύλλου εργασίας... 26

Λίγα λόγια από το συγγραφέα Κεφάλαιο 1: Microsoft Excel Κεφάλαιο 2: Η δομή ενός φύλλου εργασίας... 26 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 Κεφάλαιο 1: Microsoft Excel 2002... 9 Κεφάλαιο 2: Η δομή ενός φύλλου εργασίας... 26 Κεφάλαιο 3: Δημιουργία νέου βιβλίου εργασίας και καταχώριση δεδομένων...

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Χρήση προτύπου 2. Κεφάλαιο 2 Τροποποίηση μιας παρουσίασης 9. Κεφάλαιο 4 Προσθήκη αντικειμένων 26. Κεφάλαιο 5 Ειδικά εφέ 35

Κεφάλαιο 1 Χρήση προτύπου 2. Κεφάλαιο 2 Τροποποίηση μιας παρουσίασης 9. Κεφάλαιο 4 Προσθήκη αντικειμένων 26. Κεφάλαιο 5 Ειδικά εφέ 35 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήση προτύπου 2 Κεφάλαιο 2 Τροποποίηση μιας παρουσίασης 9 Κεφάλαιο 3 Εφαρμογή σχεδίων 19 Κεφάλαιο 4 Προσθήκη αντικειμένων 26 Κεφάλαιο 5 Ειδικά εφέ 35 Κεφάλαιο 6 Κουμπιά ενεργειών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ : Η/Υ I (ενότητα WINDOWS) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ : ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ, Καθηγητής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ : ΘΕΑΝΩ ΧΑΤΖΙΔΑΚΗ, Εργαστηριακό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή με αρχεία ήχου

Αναπαραγωγή με αρχεία ήχου Αναπαραγωγή με αρχεία ήχου Ανοίγει η παρουσίαση και εμφανίζεται η διαφάνεια τίτλου, "Πειράματα με αρχεία ήχου". Άσκηση 1: Εισαγωγή ήχου για συνεχή αναπαραγωγή Βήμα 1: Εισαγωγή ήχου Στη διαφάνεια 1, με

Διαβάστε περισσότερα

Δώστε χρώμα και σύσταση στις διαφάνειες

Δώστε χρώμα και σύσταση στις διαφάνειες Δώστε χρώμα και σύσταση στις διαφάνειες Άσκηση 1: Επιλέξτε ένα πρότυπο σχεδίασης Τώρα μπορείτε να προσθέσετε χρώματα. Ακολουθώντας αυτά τα βήματα, ανοίξτε το παράθυρο εργασιών Σχεδίαση διαφάνειας και επιλέξτε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε το χώρο εργασίας του PowerPoint

Γνωρίστε το χώρο εργασίας του PowerPoint Γνωρίστε το χώρο εργασίας του PowerPoint Για να εκκινήσουμε το Office PowerPoint 2007 ακολουθούμε τα εξής βήματα: Έναρξη à Όλα τα προγράμματα PowerPoint 2007. à Microsoft Office à Microsoft Office Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΓΕΩΠΥΛΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟ SITE. ΧΑΡΤΗΣ... 2 Είσοδος στην εφαρμογή «Χάρτης»... 2 Λειτουργίες εφαρμογής «Χάρτης»...

Περιεχόμενα ΓΕΩΠΥΛΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟ SITE. ΧΑΡΤΗΣ... 2 Είσοδος στην εφαρμογή «Χάρτης»... 2 Λειτουργίες εφαρμογής «Χάρτης»... Περιεχόμενα ΧΑΡΤΗΣ... 2 Είσοδος στην εφαρμογή «Χάρτης»... 2 Λειτουργίες εφαρμογής «Χάρτης»....2 Πλοήγηση στο χάρτη... 3 Σχεδίαση στο χάρτη... 4 Εκτύπωση του χάρτη... 6 Μετρήσεις επάνω στο χάρτη... 9 Εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οδηγός γρήγορης εκκίνησης

Ο Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Ο Οδηγός γρήγορης εκκίνησης του Microsoft PowerPoint 2013 έχει διαφορετική εμφάνιση από προηγούμενες εκδόσεις. Γι αυτό το λόγο, δημιουργήσαμε αυτόν τον οδηγό για να ελαχιστοποιήσουμε την καμπύλη εκμάθησης.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Λίγα λόγια από το συγγραφέα Windows Vista Επιφάνεια εργασίας Γραμμή εργασιών... 31

Περιεχόμενα. Λίγα λόγια από το συγγραφέα Windows Vista Επιφάνεια εργασίας Γραμμή εργασιών... 31 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 91 Windows Vista... 9 92 Επιφάνεια εργασίας... 18 93 Γραμμή εργασιών... 31 94 Χειρισμός παραθύρων... 53 95 Το παράθυρο Υπολογιστής... 77 96 Το μενού Έναρξη...

Διαβάστε περισσότερα

1. Άνοιγμα Και Κλείσιμο Της Εφαρμογής Φυλλομετρητή Ιστού (Internet Explorer)

1. Άνοιγμα Και Κλείσιμο Της Εφαρμογής Φυλλομετρητή Ιστού (Internet Explorer) ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (INTERNET) ΣΤΟΧΟΙ: 1. Άνοιγμα Και Κλείσιμο Μιας Εφαρμογής Φυλλομετρητή Ιστού (Internet Explorer) 2. Παρουσίαση Μιας Ιστοσελίδας 3. Διακοπή Και Ανανέωση Μιας Ιστοσελίδας (Stop and Refresh) 4.

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση εικόνας BMP σε σχέδιο

Ενσωμάτωση εικόνας BMP σε σχέδιο Ενσωμάτωση εικόνας BMP σε σχέδιο Εγχειρίδιο χρήσης Αθήνα, Οκτώβριος 2009 Version 1.0.1 Τι είναι. Με την λειτουργία αυτή εικόνες τύπου BMP είναι δυνατόν να εισαχθούν μέσα σε οποιαδήποτε αρχείο και να υποστούν

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγή της εμφάνισης κειμένου: μέγεθος γραμματοσειράς, είδος γραμματοσειράς

Αλλαγή της εμφάνισης κειμένου: μέγεθος γραμματοσειράς, είδος γραμματοσειράς 3.3.1.1 Αλλαγή της εμφάνισης κειμένου: μέγεθος γραμματοσειράς, είδος γραμματοσειράς Γραμματοσειρές Η λέξη γραμματοσειρά αναφέρεται στο στυλ που εμφανίζονται τα γράμματα. Παρακάτω ακολουθούν κάποια παραδείγματα,

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος οδηγός αναφοράς Για Windows Έκδοση 4.0

Σύντομος οδηγός αναφοράς Για Windows Έκδοση 4.0 Σύντομος οδηγός αναφοράς Για Windows Έκδοση 4.0 Παράθυρα των εγγράφων Επιφάνεια του σχεδίου. Σχεδιάστε εδώ νέα αντικείμενα με τα εργαλεία σημείων, διαβήτη, σχεδίασης ευθύγραμμων αντικειμένων και κειμένου.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγραφή με χρήση της γυάλινης επιφάνειας σάρωσης

Αντιγραφή με χρήση της γυάλινης επιφάνειας σάρωσης Γρήγορη αναφορά Αντιγραφή Δημιουργία αντιγράφων Γρήγορη δημιουργία αντιγράφου 3 Στον πίνακα ελέγχου του εκτυπωτή πατήστε το κουμπί αντίγραφο 4 Εάν τοποθετήσατε το έγγραφο στη γυάλινη επιφάνεια σάρωσης

Διαβάστε περισσότερα

MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT WORD 2003

MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT WORD 2003 MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT WORD 2003 Εµφάνιση των γραµµών εργαλείων "Βασική" και "Μορφοποίηση" σε δύο γραµµές Από προεπιλογή, οι γραµµές εργαλείων Βασική και Μορφοποίηση εµφανίζονται µε αγκύρωση (σταθεροποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα

ΑΣΚΗΣΗ 0. Κύκλωμα - Όργανα ΑΣΚΗΣΗ 0 Κύκλωμα Όργανα ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ: Ένα τροφοδοτικό GP 4303D, δύο πολύμετρα FLUKE 179 ένα λαμπάκι πυρακτώσεως, ένα πυκνωτή και καλώδια. ΣΚΟΠΟΣ: α) Να μάθουμε να φτιάχνουμε ένα κύκλωμα στον πάγκο β)

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Παράρτημα Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Σκοπός του παραρτήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση και τη

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα τμήματα της επιφάνειας εργασίας των Windows

1. Τα τμήματα της επιφάνειας εργασίας των Windows 1. Τα τμήματα της επιφάνειας εργασίας των Windows Εικονίδια συντομεύσεων (αρχείου-φακέλου) Εικονίδια Ανενεργά Ενεργό Επιφάνεια (αρχείου-φακέλου) παράθυρα παράθυρο εργασίας Γραμμή μενού Γραμμή εργαλείων

Διαβάστε περισσότερα

POWERPOINT 2003. Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων.

POWERPOINT 2003. Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων. POWERPOINT 2003 1. Τι είναι το PowerPoint (ppt)? Είναι το δημοφιλέστερο πρόγραμμα παρουσιάσεων. 2. Τι δυνατότητες έχει? Δημιουργία παρουσίασης. Μορφοποίηση παρουσίασης. Δημιουργία γραφικών. Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα 1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Γνωστικό Αντικείμενο: Ερευνώ το Φυσικό Κόσμο Διδακτική Ενότητα: Ηλεκτρισμός Τάξη: Ε'

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ MICROSOFT WORD XP. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν!

ΤΟ MICROSOFT WORD XP. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν! XP ΚΑΡΤΕΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Το Microsoft Word είναι ένα πρόγραμμα στον υπολογιστή που σας βοηθά να γράφετε όμορφα κείμενα στα οποία μπορείτε να προσθέσετε εικόνες, γραφικά ακόμα και ήχους. Aφού γράψετε ένα κείμενο,

Διαβάστε περισσότερα

2.9.3 Χρήση λογισμικού παρουσιάσεων για τη δημιουργία απλών παρουσιάσεων ρουτίνας

2.9.3 Χρήση λογισμικού παρουσιάσεων για τη δημιουργία απλών παρουσιάσεων ρουτίνας 2.9 Δεξιότητες Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνιών 2.9.3 Χρήση λογισμικού παρουσιάσεων για τη δημιουργία απλών παρουσιάσεων ρουτίνας Να επιδεικνύει ικανότητα στη χρήση λογισμικού παρουσιάσεων, ακίνδυνα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Γνωριμία με το Excel...9

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Γνωριμία με το Excel...9 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Γνωριμία με το Excel...9 Τα στοιχεία του παραθύρου του Excel... 10 Κελιά και διευθύνσεις... 13 Σε ποιο κελί θα τοποθετηθούν τα δεδομένα;... 14 Καταχώριση δεδομένων... 15 Τι καταλαβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Microsoft PowerPoint 2007

Microsoft PowerPoint 2007 Information Technology Services and Solutions Σύμβουλοι Μηχανογράφησης και Εκπαίδευσης Στεφ. Σκουλούδη 27, Καλλίπολη, Πειραιάς 210 45 38 177 http://www.itss.gr/ Microsoft PowerPoint 2007 Κωνσταντίνος Κωβαίος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ Προσθήκη Κειμένου. 2. Ελληνική Διάταξη Πληκτρολογίου ΣΤΟΧΟΙ:

ΜΑΘΗΜΑ Προσθήκη Κειμένου. 2. Ελληνική Διάταξη Πληκτρολογίου ΣΤΟΧΟΙ: ΜΑΘΗΜΑ 2 ΣΤΟΧΟΙ: 1. Προσθήκη Κειμένου 2. Ελληνική Διάταξη Πληκτρολογίου 3. Αλλαγή Παρουσίασης Σελίδας 4. Εισαγωγή Συμβόλων/Ειδικών Χαρακτήρων 5. Παρουσίαση Και Απόκρυψη Μη Εκτυπώσιμων Χαρακτήρων 6. Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Το Microsoft Word 2013 έχει διαφορετική εμφάνιση από προηγούμενες εκδόσεις. Γι αυτό το λόγο, δημιουργήσαμε αυτόν τον οδηγό για να ελαχιστοποιήσουμε την καμπύλη εκμάθησης. Γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Πως θα κατασκευάσω το πρώτο πρόγραμμα;

Πως θα κατασκευάσω το πρώτο πρόγραμμα; Εργαστήριο Δομημένος Προγραμματισμός (C#) Τμήμα Μηχανολογίας Νικόλαος Ζ. Ζάχαρης Καθηγητής Εφαρμογών Σκοπός Να γίνει εξοικείωση το μαθητών με τον ΗΥ και το λειτουργικό σύστημα. - Επίδειξη του My Computer

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΕΤΡΟ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΕΤΡΟ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ.. ΟΜΑΔΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΕΤΡΟ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ.. Μέτρηση αντιστάσεων με ωμόμετρο 1. Ρυθμίζουμε το πολύμετρο

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες, περιγράµµατα και σκίαση

Πίνακες, περιγράµµατα και σκίαση Πίνακες, περιγράµµατα και σκίαση Οι πίνακες Οι πίνακες είναι ορθογώνια πλαίσια που χωρίζονται σε γραµµές και στήλες. Η τοµή µιας γραµµής µε µια στήλη προσδιορίζει ένα κελί. Τα στοιχεία, που παρουσιάζουµε,

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία πολλαπλών φύλλων εργασίας - Γραφημάτων Excel

Επεξεργασία πολλαπλών φύλλων εργασίας - Γραφημάτων Excel Επεξεργασία πολλαπλών φύλλων εργασίας - Γραφημάτων Excel 11.1. Πολλαπλά φύλλα εργασίας Στο προηγούμενο κεφάλαιο δημιουργήσαμε ένα φύλλο εργασίας με τον προϋπολογισμό δαπανών του προσωπικού που θα συμμετάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Atlantis - Νέο user interface

Atlantis - Νέο user interface New Desktop 1 Atlantis - Νέο user interface ATLANTIS - ΝΕΟ USER INTERFACE... 2 ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ... 3 ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ... 4 ΜΠΑΡΑ ΧΡΗΣΤΗ (USER TOOLBAR)... 5 ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ... 6 Κεντρικό

Διαβάστε περισσότερα

Inspiration 7 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Inspiration 7 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Inspiration 7 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Εισαγωγή Κύριας Ιδέας ή Γενικού Θέματος: Όταν ανοίγει το Inspiration, εμφανίζεται ένα σύμβολο στο κέντρο της οθόνης με τις λέξεις: Main Idea (Κύρια Ιδέα).

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5)

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5) ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ Τοποθετώ μια δισκέτα στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή. Τοποθετώ τη δισκέτα που έχει το αρχείο μου στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

1. Βασικές Λειτουργίες των Windows

1. Βασικές Λειτουργίες των Windows 1. Βασικές Λειτουργίες των Windows Α - Εκκίνηση του Υπολογιστή και των Windows XP Για να εκκινήσουμε τον υπολογιστή μας πατάμε το κουμπί ανοίγματος της μονάδας συστήματος και το αντίστοιχο κουμπί της οθόνης.

Διαβάστε περισσότερα

Σημείωση για το προϊόν

Σημείωση για το προϊόν Έναρξη από εδώ Copyright 2013 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η ονομασία Windows είναι σήμα κατατεθέν της Microsoft Corporation στις ΗΠΑ. Οι πληροφορίες στο παρόν έγγραφο μπορεί να αλλάξουν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ WINDOWS (WINDOWS EXPLORER)

Η ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ WINDOWS (WINDOWS EXPLORER) Η ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ WINDOWS (WINDOWS EXPLORER) Επιλογή αρχείων και φακέλων Αν τα αρχεία είναι συνεχόμενα κάνω κλικ στο πρώτο αρχείο μετά πατάω διαρκώς το πλήκτρο Shift και κάνω κλικ στο τελευταίο αρχείο.

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε ένα κελί θα πρέπει να περιέχει ένα μόνο στοιχείο δεδομένων, για παράδειγμα το όνομα σε ένα κελί, το επίθετο σε άλλο κελί.

Κάθε ένα κελί θα πρέπει να περιέχει ένα μόνο στοιχείο δεδομένων, για παράδειγμα το όνομα σε ένα κελί, το επίθετο σε άλλο κελί. ΜΑΘΗΜΑ 2 ΣΤΟΧΟΙ: 1. Εισαγωγή Δεδομένων Σε Κελιά 2. Αλλαγή Προβολής Φύλλου Εργασίας 3. Επιλογή Κελιών 4. Επιλογή Όλου Του Φύλλου Εργασίας 5. Μετακίνηση Στο Φύλλο Εργασίας 6. Επεξεργασία Δεδομένων Σε Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Χρήσης της Υπηρεσίας Τηλεομοιότυπου (RightFax Fax Service) Web Utility. (διαδικτυακή εφαρμογή)

Οδηγός Χρήσης της Υπηρεσίας Τηλεομοιότυπου (RightFax Fax Service) Web Utility. (διαδικτυακή εφαρμογή) ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Οδηγός Χρήσης της Υπηρεσίας Τηλεομοιότυπου (RightFax Fax Service) Web Utility (διαδικτυακή εφαρμογή) Αύγουστος 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Ζωγραφική έναντι Κατασκευής

Ζωγραφική έναντι Κατασκευής GeoGebra4 Τετράδιο εργασίας 1 ο Ζωγραφική έναντι Κατασκευής Επίσημη μετάφραση των οδηγιών για τη χρήση του λογισμικού GeoGebra που αναπτύχθηκαν από το Πανεπιστήμιο του Limerick της Ιρλανδίας, κατόπιν αδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ TEXNOΛΟΓΙΚΟ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Σημειώσεις Εργαστηρίου για το Δρ. Ευάγγελος Φιλιππίδης ΣΕΡΡΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

7.Α.1 Παρουσιάσεις. 7.Α.2 Περιγραφή περιεχομένων της εφαρμογής

7.Α.1 Παρουσιάσεις. 7.Α.2 Περιγραφή περιεχομένων της εφαρμογής Μάθημα 7ο Πολυμέσα 7.Α.1 Παρουσιάσεις Οι παρουσιάσεις είναι μια εφαρμογή που χρησιμεύει στην παρουσίαση των εργασιών μας. Αποτελούν μια συνοπτική μορφή των εργασιών μας. Μέσω δημιουργίας διαφανειών, μορφοποιήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εκκίνηση προγράμματος

Εκκίνηση προγράμματος Στην απλή αυτή άσκηση θα δούμε πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε αντικείμενα, χρησιμοποιώντας το λογισμικό Google Sketchup. Στις ακόλουθες γραμμές περιγράφεται η μεθοδολογίας κατασκευής ενός τραπεζιού, ακολουθώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΟΥ Explorer & Outlook 2013

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΟΥ Explorer & Outlook 2013 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΟΥ Explorer & Outlook 2013 1. Δίκτυα Υπολογιστών και Διαδίκτυο... 3 1.1. Όροι Και Έννοιες... 3 1.2. Ασφάλεια Στο Διαδίκτυο... 5 2. Περιήγηση στον Παγκόσμιο Ιστό 7 Το Περιβάλλον Ενός Φυλλομετρητή...

Διαβάστε περισσότερα

Field Service Management ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ

Field Service Management ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ Field Service Management ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΝΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ... 4 2. ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΜΕΝΟΥ ΚΑΡΤΕΛΑΣ... 5 3. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΛΑΤΗ... 6 4. ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΗ... 6 5. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ/ΔΙΑΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Γνωριμία με το Excel... 9

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Γνωριμία με το Excel... 9 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Γνωριμία με το Excel... 9 Τα στοιχεία του παραθύρου του Excel... 10 Κελιά και διευθύνσεις... 13 Σε ποιο κελί θα τοποθετηθούν τα δεδομένα;... 14 Καταχώριση δεδομένων... 15 Τι καταλαβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ Σημειώσεις και ειδοποιήσεις ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η ΣΗΜΕΙΩΣΗ υποδεικνύει σημαντικές πληροφορίες που σας βοηθούν να χρησιμοποιείτε καλύτερα τον υπολογιστή σας. ΠΡΟΣΟΧΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Ρυθμίσεις των Windows

Κεφάλαιο 2.3: Ρυθμίσεις των Windows Κεφάλαιο 2.3: Ρυθμίσεις των Windows 2.3.1 Βασικές πληροφορίες συστήματος Για να δούμε βασικές πληροφορίες για τον υπολογιστή μας, πατάμε το κουμπί «Έναρξη» και επιλέγουμε διαδοχικά «Πίνακας Ελέγχου», «Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ "PROΩΘΗΣΗ" PROώθηση

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ PROΩΘΗΣΗ PROώθηση ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ "PROΩΘΗΣΗ" PROώθηση Περιεχόμενα Εγκατάσταση ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ... 3 ΣΥΝΔΕΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ... 3 ΡΥΘΜΙΣΗ Wi-Fi... 4 ΕΙΣΟΔΟΣ ΧΡΗΣΤΗ... 6 ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΝΕΑΣ ΣΥΣΚΕΥΗΣ... 6 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΚΕΥΗΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ Άνοιγμα Της Εφαρμογής Επεξεργασίας Κειμένου. 2. Κύρια Οθόνη Της Εφαρμογής Κειμένου ΣΤΟΧΟΙ:

ΜΑΘΗΜΑ Άνοιγμα Της Εφαρμογής Επεξεργασίας Κειμένου. 2. Κύρια Οθόνη Της Εφαρμογής Κειμένου ΣΤΟΧΟΙ: ΜΑΘΗΜΑ 1 ΣΤΟΧΟΙ: 1. Άνοιγμα Της Εφαρμογής Επεξεργασίας Κειμένου (Microsoft Word) 2. Κύρια Οθόνη Της Εφαρμογής Κειμένου 3. Δημιουργία Νέου Εγγράφου 4. Δημιουργία Εγγράφου Βασισμένο Σε Πρότυπο 5. Κλείσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ DOCUMENT DESIGNER

Ο ΗΓΙΕΣ DOCUMENT DESIGNER Ο ΗΓΙΕΣ DOCUMENT DESIGNER ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εάν δεν επιθυµείτε να χρησιµοποιείτε τις προσχεδιασµένες φόρµες εντύπων της Singular, η εργασία αυτή σας δίνει τη δυνατότητα να σχεδιάζετε φόρµες µε βάση τις οποίες επιθυµείτε

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία-3: Παρουσίαση Εργασίας. Ομάδα Α. Προετοιμασία Αναφοράς

Εργασία-3: Παρουσίαση Εργασίας. Ομάδα Α. Προετοιμασία Αναφοράς Εργασία-3: Παρουσίαση Εργασίας Ομάδα Α. Προετοιμασία Αναφοράς Αρκετοί πιστεύουν πως η επιτυχία μιας παρουσίασης είναι δεδομένη εάν ο παρουσιαστής κατέχει το θέμα που πρόκειται να παρουσιάσει και είναι

Διαβάστε περισσότερα

MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT WORD 2003

MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT WORD 2003 MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT WORD 2003 Το Microsoft Office Word 2003 είναι το πρόγραµµα επεξεργασίας κειµένου που κάνει ευκολότερη τη δηµιουργία, την κοινή χρήση και την ανάγνωση εγγράφων. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

1. Γνωριμία Με Το Περιβάλλον Του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

1. Γνωριμία Με Το Περιβάλλον Του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή WINDOWS ΣΤΟΧΟΙ: 1. Γνωριμία Με Το Περιβάλλον Του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 2. Γνωριμία Με Την Επιφάνεια Εργασίας (Desktop) 3. Ta Βασικά Εικονίδια Της Επιφάνειας Εργασίας (Desktop) 4. Κουμπιά Παραθύρων 5.

Διαβάστε περισσότερα

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp

Ευ ομή. Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Ευ ομή Εγχειρίδιο χρήσης του περιβάλλοντος LT125-dp Περιεχόμενα 1. Χειρισμός του περιβάλλοντος LT125-dp Εγκατάσταση & Τρέξιμο Χειρισμός της ψηφιακής εφαρμογής Πλοήγηση στο περιεχόμενο Αλλαγή του μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Τροποποίηση συνδυασμών κίνησης

Τροποποίηση συνδυασμών κίνησης Τροποποίηση συνδυασμών κίνησης Σε αυτήν την πρακτική εξάσκηση, θα τροποποιήσετε τους συνδυασμούς που έχουν εφαρμοστεί στην παρουσίαση της εταιρείας σας. Βήμα 1: Αλλαγή του εφέ για το κείμενο του τίτλου

Διαβάστε περισσότερα

(Αντιγραφή) ή χρησιμοποιήστε το πληκτρολόγιο για να καταχωρίσετε τους αριθμούς των αντιγράφων. Αντιγραφή με χρήση της γυάλινης επιφάνειας σάρωσης

(Αντιγραφή) ή χρησιμοποιήστε το πληκτρολόγιο για να καταχωρίσετε τους αριθμούς των αντιγράφων. Αντιγραφή με χρήση της γυάλινης επιφάνειας σάρωσης Σύντομη αναφορά Αντιγραφή Δημιουργία αντιγράφων Γρήγορη δημιουργία αντιγράφου 3 Στον πίνακα ελέγχου του εκτυπωτή πατήστε το κουμπί αντίγραφο 4 Εάν τοποθετήσατε το έγγραφο στη γυάλινη επιφάνεια σάρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7

Περιεχόμενα. Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 1 Ψηφιακές εικόνες... 9 2 Adobe Photoshop CS2... 15 3 Το σύστημα Βοήθειας του Adobe Photoshop CS2... 23 4 Άνοιγμα αρχείου εικόνας και μετακίνηση... 31 5 Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

«Αβάκιο» Οδηγός χρήσης Μικρόκοσμου που αποτελείται από τις ψηφίδες Καμβάς, Χελώνα, Γλώσσα, Μεταβολέας, Χρώματα.

«Αβάκιο» Οδηγός χρήσης Μικρόκοσμου που αποτελείται από τις ψηφίδες Καμβάς, Χελώνα, Γλώσσα, Μεταβολέας, Χρώματα. «Αβάκιο» Οδηγός χρήσης Μικρόκοσμου που αποτελείται από τις ψηφίδες Καμβάς, Χελώνα, Γλώσσα, Μεταβολέας, Χρώματα. Πώς θα δουλέψεις με το Χελωνόκοσμο την πρώτη φορά 1. Θα χρησιμοποιήσεις το αριστερό πλήκτρο

Διαβάστε περισσότερα

MICROSOFT OFFICE 2003

MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT OFFICE 2003 MICROSOFT EXCEL 2003 Επεξεργασία δεδοµένων Εισαγωγή κενών κελιών, γραµµών ή στηλών 1. Κάντε ένα από τα εξής: Εισαγωγή νέων κενών κελιών Επιλέξτε µια περιοχή (περιοχή: ύο ή περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Ηρακλείου. Τμήμα Λογιστικής Πληροφορική I 6 η Εργαστηριακή άσκηση (Excel)

ΤΕΙ Ηρακλείου. Τμήμα Λογιστικής Πληροφορική I 6 η Εργαστηριακή άσκηση (Excel) ΤΕΙ Ηρακλείου Τμήμα Λογιστικής Πληροφορική I 6 η Εργαστηριακή άσκηση (Excel) Ανοίγοντας το Excel (Έναρξη /Προγράμματα /Microsoft Office / Microsoft Office Excel 2003), ανοίγει μπροστά μας ένα βιβλίο εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Εγκατάστασης

Οδηγίες Εγκατάστασης Οδηγίες Εγκατάστασης Εισάγετε το DVD στη μονάδα ανάγνωσης DVD του υπολογιστή σας. Περιμένετε λίγα δευτερόλεπτα να εμφανιστεί το παράθυρο εγκατάστασης. Σε περίπτωση που αυτό δεν γίνει αυτόματα, από την

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγή προσανατολισμού εγγράφου σε κατακόρυφο ή οριζόντιο, αλλαγή μεγέθους σελίδας

Αλλαγή προσανατολισμού εγγράφου σε κατακόρυφο ή οριζόντιο, αλλαγή μεγέθους σελίδας 3.3.3.1 Αλλαγή προσανατολισμού εγγράφου σε κατακόρυφο ή οριζόντιο, αλλαγή μεγέθους σελίδας Συνήθως εκτυπώνουμε κατά τη μακρόστενη μεριά της σελίδας. Αυτού του είδους ο προσανατολισμός ονομάζεται κατακόρυφος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ POWER POINT

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ POWER POINT 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ POWER POINT To Power Point είναι ένα πολύ δυναμικό πρόγραμμα παρουσίασης γραφικών. Ο σκοπός είναι να βοηθήσει τους χρήστες των υπολογιστών να δημιουργούν εντυπωσιακά έγγραφα, επιστολές και

Διαβάστε περισσότερα

Ενηµερώσεις λογισµικού Οδηγός χρήσης

Ενηµερώσεις λογισµικού Οδηγός χρήσης Ενηµερώσεις λογισµικού Οδηγός χρήσης Copyright 2009 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η ονοµασία Windows είναι σήµα κατατεθέν της Microsoft Corporation στις Ηνωµένες Πολιτείες. Οι πληροφορίες στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΒΗΜΑ 1 Ο. Θα εμφανιστεί το λογότυπο του προγράμματος.. ..και μετά από λίγο ένα παράθυρο με τίτλο Προβολές CMap Tools. [1]

ΣΚΟΠΟΙ ΒΗΜΑ 1 Ο. Θα εμφανιστεί το λογότυπο του προγράμματος.. ..και μετά από λίγο ένα παράθυρο με τίτλο Προβολές CMap Tools. [1] ΦΥΛΛΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2 Κεφάλαιο: 1 ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Ενότητα: 1.5 ΜΕ ΤΙ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Εμπλεκόμενες έννοιες: Πληροφορική Ονοματεπώνυμο: Τμήμα: Ομάδα: ΣΚΟΠΟΙ Να μάθετε πως θα

Διαβάστε περισσότερα

Stellarium Εγχειρίδιο Οδηγιών

Stellarium Εγχειρίδιο Οδηγιών Προϋποθέσεις συστήματος: Windows (XP, Vista, 7) με DirectX 9.x και τελευταίες ServicePack ή MacOS X 10.3.x (ή υψηλότερη), κάρτα γραφικών 3D με υποστήριξη OpenGL, ελάχ. 512 MB RAM, 1 GB διαθέσιμος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία τομής σε εξάρτημα

Δημιουργία τομής σε εξάρτημα Ξεκινάμε την εφαρμογή Pro/Engineer Student Edition από την συντόμευση στην επιφάνεια εργασίας (ή από το κουμπί Έναρξη/PTC/ProEngineer Student Edition/ProEngineer Student Edition) Επιλέγουμε File Open (ή

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία παρουσιάσεων με το PowerPoint

Δημιουργία παρουσιάσεων με το PowerPoint Δημιουργία παρουσιάσεων με το PowerPoint Οι νέες Τεχνολογίες αλλάζουν ριζικά το τοπίο της εκπαίδευσης. Αλλάζουν τον τρόπο διδασκαλίας και μάθησης, τον τρόπο μελέτης αλλά και τον τρόπο έρευνας και αξιολόγησης,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 Κεφάλαιο 1: Windows XP Κεφάλαιο 2: Επιφάνεια εργασίας (desktop)... 15

Περιεχόμενα. Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 Κεφάλαιο 1: Windows XP Κεφάλαιο 2: Επιφάνεια εργασίας (desktop)... 15 Περιεχόμενα Λίγα λόγια από το συγγραφέα... 7 Κεφάλαιο 1: Windows XP... 9 Κεφάλαιο 2: Επιφάνεια εργασίας (desktop)... 15 Κεφάλαιο 3: Γραμμή εργασιών (taskbar)... 26 Κεφάλαιο 4: Χειρισμός παραθύρων... 44

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του πληκτρολογίου

Χρήση του πληκτρολογίου Χρήση του πληκτρολογίου Τρόπος οργάνωσης των πλήκτρων... 2 Πληκτρολόγηση κειμένου... 3 Χρήση συντομεύσεων πληκτρολογίου... 3 Χρήση των πλήκτρων περιήγησης... 5 Χρήση του αριθμητικού πληκτρολογίου... 5

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Dir Me Up

Εισαγωγή στο Dir Me Up Εισαγωγή στο Dr Me Up V2.00 / 2013-05-18 [Τα νέα χαρακτηριστικά από την προηγούμενη 1.30 έκδοση εμφανίζονται με μπλέ χρώμα] Bong Atttude 2013 Εισαγωγή 1/ Επιστρέψτε στην προηγούμενη τοποθεσία. 2/ Πηγαίνετε

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ Καθ. Εφαρμογών: Σ. Βασιλειάδου Εργαστήριο Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου για Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς Εργαστηριακές Ασκήσεις Χειμερινό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Η/Υ & Διαχείριση Αρχείων

Χρήση Η/Υ & Διαχείριση Αρχείων Χρήση Η/Υ & Διαχείριση Αρχείων Άσκηση 1: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση 1. Ποιες από τις παρακάτω πορείες μας οδηγούν στο να επανεκκινήσουμε τον υπολογιστή μας; o Έναρξη Τερματισμός Επανεκκίνηση o Ctrl + Alt

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας Εφαρμογές για το Διαδίκτυο

Σχεδιάζοντας Εφαρμογές για το Διαδίκτυο FrontPage 2003 Πρακτικός Οδηγός Χρήσης Το FrontPage είναι ένα πρόγραμμα δημιουργίας ιστοσελίδων και δικτυακών τόπων που επιτρέπει το σχεδιασμό ιστοσελίδων μέσα από γραφικό περιβάλλον αλλά και την ταυτόχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Computing and Information Systems Service. ιαχείριση Αρχείων

Computing and Information Systems Service. ιαχείριση Αρχείων ιαχείριση Αρχείων Η διαχείριση αρχείων είναι πολύ σηµαντική για την οργάνωση των αρχείων σας σε φακέλους και την αποθήκευση των αρχείων που συσχετίζονται µεταξύ τους στον ίδιο φάκελο. Αν έχετε πολλά αρχεία,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερώσεις λογισμικού Οδηγός χρήσης

Ενημερώσεις λογισμικού Οδηγός χρήσης Ενημερώσεις λογισμικού Οδηγός χρήσης Copyright 2008 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η ονομασία Windows είναι σήμα κατατεθέν της εταιρείας Microsoft Corporation στις Η.Π.Α. Οι πληροφορίες στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο «Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού» Ενότητα. Επεξεργασία πινάκων

Εργαστήριο «Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού» Ενότητα. Επεξεργασία πινάκων Ενότητα 4 Επεξεργασία πινάκων 36 37 4.1 Προσθήκη πεδίων Για να εισάγετε ένα πεδίο σε ένα πίνακα που υπάρχει ήδη στη βάση δεδομένων σας, βάζετε τον κέρσορα του ποντικιού στο πεδίο πάνω από το οποίο θέλετε

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερώσεις λογισμικού Οδηγός χρήσης

Ενημερώσεις λογισμικού Οδηγός χρήσης Ενημερώσεις λογισμικού Οδηγός χρήσης Copyright 2009 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η ονομασία Windows είναι σήμα κατατεθέν της Microsoft Corporation στις Η.Π.Α. Οι πληροφορίες στο παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στο Outlook Κεφάλαιο 2 Βασικές εργασίες με μηνύματα 33

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στο Outlook Κεφάλαιο 2 Βασικές εργασίες με μηνύματα 33 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στο Outlook 2007 9 Διευθέτηση και εκκίνηση του Outlook... 10 Το περιβάλλον του Outlook... 17 Οι προσωπικοί φάκελοι του Outlook... 22 Η Λίστα φακέλων... 23 Το Outlook Σήμερα...

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων (Access)

Βάσεις δεδομένων (Access) Βάσεις δεδομένων (Access) Όταν εκκινούμε την Access εμφανίζεται το παρακάτω παράθυρο: Κουμπί Κενή βάση δεδομένων Κουμπί του Office Για να φτιάξουμε μια νέα ΒΔ κάνουμε κλικ στο κουμπί «Κενή βάση δεδομένων»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. στη γλώσσα προγραμματισμού. Γκέτσιος Βασίλειος

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. στη γλώσσα προγραμματισμού. Γκέτσιος Βασίλειος ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ στη γλώσσα προγραμματισμού Microsoft Worlds Pro Γκέτσιος Βασίλειος Σημειώσεις στη γλώσσα προγραμματισμού Microsoft Worlds Pro σελ. 1 Το περιβάλλον προγραμματισμού Microsoft Worlds Pro Μενού

Διαβάστε περισσότερα

1. Κατανόηση Και Αλλαγή Μεταξύ Προβολών Εμφάνισης Της Παρουσίασης. 1. Κατανόηση Και Αλλαγή Μεταξύ Προβολών Εμφάνισης Της Παρουσίασης

1. Κατανόηση Και Αλλαγή Μεταξύ Προβολών Εμφάνισης Της Παρουσίασης. 1. Κατανόηση Και Αλλαγή Μεταξύ Προβολών Εμφάνισης Της Παρουσίασης ΜΑΘΗΜΑ 2 ΣΤΟΧΟΙ: 1. Κατανόηση Και Αλλαγή Μεταξύ Προβολών Εμφάνισης Της Παρουσίασης 2. Καρτέλα Διάρθρωσης (Outline Tab) 3. Προσθήκη Νέας Διαφάνειας 4. Αλλαγή Διάταξης Διαφάνειας 5. Προσθήκη Κειμένου Και

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Προετοιμασία βιβλίου εργασίας 47. 2 Εργασία με δεδομένα και πίνακες Excel 75. Ευχαριστίες...11. Εισαγωγή στο Microsoft Excel 2010...

Περιεχόμενα. 1 Προετοιμασία βιβλίου εργασίας 47. 2 Εργασία με δεδομένα και πίνακες Excel 75. Ευχαριστίες...11. Εισαγωγή στο Microsoft Excel 2010... Περιεχόμενα Ευχαριστίες...11 Εισαγωγή στο Microsoft Excel 2010...13 Τροποποίηση της εμφάνισης της Κορδέλας...29 Χαρακτηριστικά και συμβάσεις του βιβλίου...35 Χρήση των αρχείων εξάσκησης...37 Βοήθεια...41

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ : Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής Σημειώσεις Εργαστηρίων (2009)

ΕΠΛ : Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής Σημειώσεις Εργαστηρίων (2009) Κεφάλαιο 1: Windows ΕΠΛ 001-002: Εισαγωγή στην Επιστήμη της Πληροφορικής Σημειώσεις Εργαστηρίων (2009) Τα Windows είναι ένα λειτουργικό περιβάλλον, τo οποίo κάνει τη λειτουργία του ηλεκτρονικού υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύπτω. Ο υπολογιστής στην πράξη!

Ανακαλύπτω. Ο υπολογιστής στην πράξη! ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΦΙΛΟΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ» Κατερίνα Κεράστα 2014 Α Μαθαίνω τον υπολογιστή μου Ανακαλύπτω Ο υπολογιστής στην πράξη! Ο υπολογιστής στην πράξη! Επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 Tutorial by TeSLa Συνδεσμολογία κυκλώματος Διαδικασία Προγραμματισμού

ΑΣΚΗΣΗ 8 Tutorial by TeSLa Συνδεσμολογία κυκλώματος Διαδικασία Προγραμματισμού Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 8 Tutorial by TeSLa Συνδεσμολογία κυκλώματος Διαδικασία Προγραμματισμού Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2007 Η Άσκηση 8 του εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (ΟΠΣ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΕΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (ΟΠΣ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΕΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (ΟΠΣ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΣΕΣ 2014-2020 ΕΝΟΤΗΤΑ «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΧΟΡΗΓΙΩΝ» 1η Έκδοση: 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3

Διαβάστε περισσότερα

Εφέ επικάλυψης χρησιμοποιώντας χρονικές καθυστερήσεις

Εφέ επικάλυψης χρησιμοποιώντας χρονικές καθυστερήσεις Εφέ επικάλυψης χρησιμοποιώντας χρονικές καθυστερήσεις Καθορίστε χρονικές καθυστερήσεις και αλλάξτε ταχύτητες για να δημιουργήσετε εφέ που επικαλύπτονται. 1. Όταν έχετε ανοικτό το δείγμα παρουσίασης στο

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικές συσκευές Οδηγός χρήσης

Εξωτερικές συσκευές Οδηγός χρήσης Εξωτερικές συσκευές Οδηγός χρήσης Copyright 2007 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Οι πληροφορίες στο παρόν έγγραφο µπορεί να αλλάξουν χωρίς προειδοποίηση. Οι µοναδικές εγγυήσεις για προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΞΑΝΘΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΙΙΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ LEGO MINDSTORMS NXT

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ LEGO MINDSTORMS NXT ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ LEGO MINDSTORMS NXT Φύλλο Εργασίας 1 ο Γνωριμία με το προγραμματιστικό περιβάλλον ΝΧΤ-G Όνομα Ημερομηνία Εξοικείωση με το NXT-G Στις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οι νεότερες εξελίξεις στον GM EPC

Οι νεότερες εξελίξεις στον GM EPC Οι νεότερες εξελίξεις στον GM EPC Πλοήγηση με χρήση γραφικών στοιχείων Ο κατάλογος επόμενης γενιάς GM Next Gen EPC διαθέτει διάφορες λειτουργίες που έχουν σχεδιαστεί για ταχύτερη και ευκολότερη εύρεση

Διαβάστε περισσότερα

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις

Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις Πολύμετρο Βασικές Μετρήσεις 1. Σκοπός Σκοπός της εισαγωγικής άσκησης είναι η εξοικείωση του σπουδαστή με τη χρήση του πολύμετρου για τη μέτρηση βασικών μεγεθών ηλεκτρικού κυκλώματος, όπως μέτρηση της έντασης

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία menu. To πρόγραµµα ακολουθεί µια κοινή και φιλική προς τον χρήστη φιλοσοφία menu σε όλες τις ενότητες της εφαρµογής. Όπως βλέπετε και στις πιο κάτω εικόνες, παρ όλο που αναφέρονται σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενηµερώσεις λογισµικού Οδηγός χρήσης

Ενηµερώσεις λογισµικού Οδηγός χρήσης Ενηµερώσεις λογισµικού Οδηγός χρήσης Copyright 2009 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η ονοµασία Windows είναι κατοχυρωµένο εµπορικό σήµα της Microsoft Corporation στις Η.Π.Α. Οι πληροφορίες στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ Kidspiration 2.1

Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ Kidspiration 2.1 Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ Kidspiration 2.1 Το Κidspiration είναι ένα πρόγραμμα το οποίο σας βοηθά να κατασκευάζετε διαγράμματα-χάρτες εννοιών. Μπορείτε να εμπλουτίσετε τα σχεδιαγράμματά σας με ήχους και εικόνες. Ας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο υποστήριξης HP. Εισαγωγή. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε. Λήψη και εγκατάσταση της λύσης Vista στα Windows 8. 1 of 5 1/7/2014 2:09 μμ

Κέντρο υποστήριξης HP. Εισαγωγή. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε. Λήψη και εγκατάσταση της λύσης Vista στα Windows 8. 1 of 5 1/7/2014 2:09 μμ http://h2056wwwhp.com/portal/site/hpsc/template.page/public/psi... 1 of 5 1/7/2014 2:09 μμ Για το σπίτι Για την επιχείρηση Υποστήριξη Είσοδος Εγγραφή Βοήθεια ιστότοπου HP Color LaserJet 3600 Printer series

Διαβάστε περισσότερα