A ΦIEPΩMA 2-32 AΦIEPΩMA. Iστορικό περίγραμμα. Πορεία της Σκιάθου μέσα στο χρόνο. H Σκιάθος σήμερα. H ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού, καθοριστικός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "A ΦIEPΩMA 2-32 AΦIEPΩMA. Iστορικό περίγραμμα. Πορεία της Σκιάθου μέσα στο χρόνο. H Σκιάθος σήμερα. H ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού, καθοριστικός"

Transcript

1 A ΦIEPΩMA M. ΣABBATO - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY AΦIEPΩMA Iστορικό περίγραμμα. Πορεία της Σκιάθου μέσα στον χρόνο. H Σκιάθος σήμερα. H ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού, καθοριστικός παράγοντας στην οικονομική και κοινωνική ζωή του νησιού. Tα σκιαθίτικα σπίτια. Στοιχεία της λαϊκής αρχιτεκτονικής χαρακτήρισαν και διαμόρφωσαν την πόλη της Σκιάθου. Aγιογραφικός διάκοσμος. Oι τοιχογραφίες των εκκλησιών και μοναστηριών αποτελούν αξιόλογα δείγματα καλλιτεχνικής δημιουργίας. Eκκλησίες και μοναστήρια. Διακρίνεται η μεταβυζαντινή παράδοση με επιδράσεις βυζαντινής, αγιορείτικης και νησιώτικης αρχιτεκτονικής. Λαμπρά και αγία ημέρα... Πασχαλινά ήθη και έ- θιμα μέσα από το έργο του Παπαδιαμάντη, αλλά και του Mωραϊτίδη. «Aρατε Πύλας...». Πώς περιγράφει τις θρησκευτικές εκδηλώσεις στα σκιαθίτικα πασχαλινά διηγήματα ο Mωραϊτίδης. Σκιαθίτικη προσωπογραφία. Πραγματικά πρόσωπα Σκιαθιτών και χώροι στη διηγηματογραφία του Παπαδιαμάντη. Σκηνοθετώντας Παπαδιαμάντη. Συχνή μεταφορά διηγημάτων του Σκιαθίτη συγγραφέα στον κινηματογράφο και το θέατρο. Zήσης Oικονόμου. Θαλερός στοχαστής και συγγραφέας, ζει για περισσότερα από τριάντα χρόνια στο νησί του. Kυριακή του Πάσχα. Eνα πασχαλινό άρθρο του Mωραϊτίδη που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Aκρόπολις» το Eν Σκιάθω... Aνέκδοτο γράμμα του Aλέξανδρου Mωραϊτίδη, το οποίο δημοσιεύεται πρώτη φορά. Eξώφυλλο: Tο Mπούρτζι, στοιχείο ταυτότητας του νησιού, από τον Aγιο Nικόλαο. Aπό το 1925 υψώνεται στην είσοδό του η προτομή του Παπαδιαμάντη. Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ Iστορικό περίγραμμα H ΣKIAΘOΣ είναι νησί με όμορφα ακρογιάλια, που άλλοτε τα χαϊδεύουν παιχνιδιάρικα τα νερά του Aιγαίου και άλλοτε τα χτυπούν ανελέητα τα κύματά του. Aν μιλώντας για τη Σκιάθο σταματούσαμε εδώ, θα της έλειπε η ψυχή. Θα μέναμε στα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, μια γραφικότητα λίγο πολύ ίδια σε όλα τα νησιά του Aρχιπελάγους. Aποκλείται λοιπόν να μιλήσεις για Σκιάθο χωρίς να μνημονεύσεις τους δύο Aλέξανδρους: Παπαδιαμάντη και Mωραϊτίδη. Eπίσης, είναι εξίσου δύσκολο να μιλήσεις για εορταστική εθιμοτυπία του Πάσχα που συμπίπτει με την άνοιξη και τις χάρες της φύσης, χωρίς να αναφερθείς πάλι στους δύο Σκιαθίτες. Eίναι οι συγγραφείς με τις πιο ισχυρές αναπλαστικές ικανότητες της μνήμης και της παράδοσης του ελληνικού Πάσχα. Eνώ άλλοι γερνούν και με το χρόνο παλιώνουν, με τους δύο Σκιαθίτες συμβαίνει το αντίθετο. Tους χαρίζει νεότητα και διάρκεια. Πρόκειται για το κερδισμένο ή χαμένο στοίχημα με το χρόνο ό- σων έχουν καημούς της πέννας. Πορεία της Σκιάθου μέσα στο χρόνο Δεκαετία του 30. Σκιαθίτισσες φωτογραφίζονται μπρος στη στήλη του Παπαδιαμάντη. (Aρχ. Xρ. Xειμώνα). Yπάρχει βέβαια και η σύγχρονη, η σημερινή κοσμοπολίτικη Σκιάθος του τουρισμού. Mόνο που έχει συνδέσει την πορεία της τόσο στενά με τους δύο Aλέξανδρους, που είναι ο ίδιος ο εαυτός της. «Δεν ξέρεις αν είναι η Σκιάθος που γέννησε τον Παπαδιαμάντη ή ο Παπαδιαμάντης τη Σκιάθο», γράφει ο Oδυσσέας Eλύτης. Aδιάφορο αν έχουν αλλάξει πολλά από την εποχή τους. Πάντως, ένα βήμα απ την πόλη που σου ξεχαρβαλώνει τα νεύρα, υπάρχουν α- Eπιμέλεια αφιερώματος: κόμη τα ειρηνικά μοναστήρια και εκκλησάκια, όπως η Παναγία της Kεχριάς ή το K ΣTHΣ ΛIONTHΣ μεσαιωνικό Kάστρο. H άλλη Σκιάθος, χωρίς την τύρβη του τουρισμού. Tο αφιέρωμα των «Eπτά Hμερών» δεν έχει πρόθεση να κάνει γνωστότερους τους δύο Σκιαθίτες. Oύτε αποπειράται σύγκριση μεταξύ τους, γιατί κινδυνεύει να οδηγήσει σε παρεξήγηση. Oι σελίδες του αφιερώματος στοχεύουν στην ανάδειξη του σκιαθίτικου τοπίου, αυτού που οι δύο διηγηματογράφοι έντυσαν με το μύθο τους. H Σκιάθος με τα πρωτεία του τουρισμού μεταξύ των B. Σποράδων έρχεται μετά. Tου Xρήστου B. Xειμώνα TO KEIMENO που ακολουθεί είναι ό,τι υποδηλώνει και οροθετεί ο τίτλος του: Eν απλό περίγραμμα της Iστορίας της Σκιάθου. Kαι, μάλιστα, χωρίς βιβλιογραφικές παραπομπές, κρίσεις, συγκρίσεις και τοποθετήσεις. Λίγες πληροφορίες θέλουμε να δώσουμε σήμερα. Kάποτε θα προσπαθήσουμε, ήδη συγκεντρώνουμε το σχετικό υλικό, να εκδώσουμε μια βιβλιογραφία της Iστορίας της Σκιάθου, έτσι ώστε να βοηθήσουμε τους ιστορικούς στη σύνθεση, με τη μεγαλύτερη δυνατή πληρότητα, της Iστορίας του νησιού μας. H APXAIA πόλη της πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε τον ΣT ή στις αρχές του E αιώνα π.x. Oι πρώτοι κάτοικοί της ήταν Πελασγοί, που μάλλον προέρχονταν από τη Θράκη και που κατά πάσα πιθανότητα τους εκτόπισαν οι Kρήτες τον IΣT π.x. αιώνα. Tην εποχή αυτή, περίπου, ήρθαν στη Σκιάθο Xαλκιδαίοι και Θεσσαλοί. «Tο όνομα της Σκιάθου θεωρείται προελληνικό και οι παλιοί κάτοικοι του νησιού, κράμα πελασγικών, κρητικών και ελληνικών φύλων, επέζησαν ώς την κλασική εποχή. Φαίνεται ότι αποτελούσαν μιαν ανεξάρτητη κοινότητα, γιατί αναφέρονται με την ονομασία Παλαιοσκιάθιοι σ επιγραφές του 408 και 378 π.x.». Για πρώτη φορά μνημονεύεται το νησί από τον ιστορικό της αρχαιότητας Hρόδοτο, που γράφει ότι στα 480 π.x. οι Σκιαθίτες είχαν συμμαχήσει με τους άλλους Eλληνες για να πολεμήσουν τους Πέρσες. Στα 478 π.x. οι Σκιαθίτες μπήκαν στην πρώτη αθηναϊκή συμμαχία, τη γνωστή με το όνομα «συμμαχία της Δήλου». Mετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, η Σκιάθος «υπήχθη» (στα 404 π.x.) στους Σπαρτιάτες, από τους ο- 2 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

2 Tο Kάστρο, ο μεσαιωνικός οικισμός του νησιού, όπου γίνεται «Γενικόν προσκύνημα των κυμάτων, καθολική σύναξις όλων των βρυχηθμών των ανέμων και όλων των α- λαλητών των καταιγίδων...». Φορτωμένη με τον παπαδιαμαντικό μύθο, νεκρή πολιτεία σήμερα. Eυτυχώς ή δυστυχώς, προσβάσιμη μόνο διά θαλάσσης ή πεζή. O μπαρμπα-γιάννης ο Παρίσης, παρά τα χρόνια του τη φροντίζει με εθελοντική εργασία. Πρόσφατα αναστήλωσε απ τα ερείπια ένα παλιό «Kαστρινό Σπίτι». Mόλις ολοκληρωθεί, ανοιχτό σε κάθε επισκέπτη. Γιάννης Tσαρούχης. «Kόρη της Σκιάθου». Mια από τις έντεκα ακουαρέλες του ζωγράφου με τοπικές φορεσιές. 1943, 11,5x16,5 εκ. ποίους την ελευθέρωσε στα 378 π.x. ο Aθηναίος στρατηγός Xάβριος. Στα μέσα του Δ π.x. αιώνα το νησί είχε χάλκινο νόμισμα με το κεφάλι του Eρμή στη μία όψη και το κηρύκειό του στην άλλη. Στα 338 π.x. η Σκιάθος καταλήφθηκε από τον Φίλιππο, ο οποίος έκαμε μεγάλες καταστροφές στο νησί, και κατά το 179 π.x. ελευθερώθηκε. Στα 146 π.x. «περιήλθε στους Pωμαίους» και στα 42 π.x. ο Pωμαίος Aντώνιος δώρισε τη Σκιάθο στους Aθηναίους. Στα χρόνια του αυτοκράτορα Aδριανού ( μ.x.) το νησί εξακολουθούσε να είναι υπό την κηδεμονία των Aθηναίων. H οριστική ε- λευθερία και αυτονομία της Σκιάθου κηρύχθηκε μάλλον στα μεταξύ Aδριανού και Σεπτίμιου Σεβήρου Περτίνακα χρόνια ( μ.x.). Kατά τον Γ μ.x. αιώνα άρχισε η μύηση των Σκιαθιτών στο Xριστιανισμό και στα 530 μ.x. η Σκιάθος είναι η έδρα της ομώνυμης Eπισκοπής, η οποία αργότερα έγινε Eπισκοπή Σκιάθου-Σκοπέλου και ξανά πάλι ξε- Συνέχεια στην 4η σελίδα M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Tην πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, εθελοντική δενδροφύτευση στο Mπούρτζι και μετά πόζα για φωτογράφηση. (Aρχ. Xρ. Xειμώνα). Συνέχεια από την 3η σελίδα χωριστή Eπισκοπή. Σήμερα, το νησί υπάγεται θρησκευτικά στη Mητρόπολη Xαλκίδας - Iστιαίας και Bορείων Σποράδων, αφού κατά καιρούς είχε υπαχθεί στη Mητρόπολη Λάρισας και τη Mητρόπολη Δημητριάδας. Για αρκετά χρόνια δεν έχουμε καμία πληροφορία για τη Σκιάθο και το μόνο που ξέρουμε είναι ότι στα 758 μ.x. ο βυζαντινός στόλος ήταν στο λιμάνι της. Στα 1207 κατέλαβαν το νησί οι Eνετοί Iερεμίας και Aνδρέας Γκίζι, α- πομεινάρι της εποχής των οποίων είναι το «Mπούρτζι», η χερσονησίδα, η οποία χωρίζει το λιμάνι στα δύο και πάνω στην οποία υπάρχει από το 1906 το κτίριο του (παλαιού) Δημοτικού Σχολείου, που πρόσφατα ανακαινίστηκε για να γίνει πολιτιστικό κέντρο και αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου. Στα 1276, η Σκιάθος έγινε βυζαντινή κτήση. Kατά τα μέσα του IΔ αιώνα κτίστηκε στη βορεινή πλευρά του νησιού , ημέρα καταστροφής και θλίψης για τη Σκιάθο. H πόλη πυρπολημένη, 180 σπίτια καίγονται και 9 Σκιαθίτες εκτελούνται από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Aντίποινα για την αιχμαλωσία Γερμανού αξιωματικού από ομάδα της Eθνικής Aντίστασης. (Aρχ. Xρ. Xειμώνα). το Kάστρο, όπου πήγαν και έμειναν οι Σκιαθίτες, για να προφυλαχτούν από τις πειρατικές επιδρομές. Oι κάτοικοι του Kάστρου ήταν περίπου Στα 1459, κατά τη δεύτερη ενετοκρατία, παραχωρήθηκαν στη Σκιάθο διάφορα προνόμια. Στα 1538, έγινε μεγάλη καταστροφή στο νησί και σφαγή των κατοίκων του από τον Xαϊρεδίν Mπαρμπαρόσα και σύμφωνα με την «ειρήνη του 1540», έγινε τουρκική κτήση. Στα 1660, ο Φραγκίσκος Mοροζίνης, αφού κυρίεψε και λεηλάτησε το νησί, κατέστρεψε το «Mπούρτζι». Στα τέλη του IZ αιώνα βρέθηκε στο νησί η εικόνα της Παναγιάς Kουνίστρας και μ αυτό το γεγονός συνδέεται και η χρονολογία ίδρυσης του ομώνυμου μοναστηριού. Στα 1788, ήρθε στη Σκιάθο ο Λάμπρος Kατσώνης και ενισχύθηκε με καράβια και ναύτες, σύμφωνα δε με μια στατιστική της εποχής το νησί διέθετε 12 πολεμικά καράβια, 144 ναύτες και 48 κανόνια. Στα 1771, το Kάστρο λεηλατήθηκε από τον καπετάν Γιώργη Tσόγκανο. Στα 1790, ήρθανε στη Σκιάθο, από την Eύβοια, Λιμνιώτες και μείνανε στο ύψωμα που βρίσκεται πάνω από το νότιο τμήμα του λιμανιού της σημερινής πόλης. Tο μέρος ετούτο από τότε λέγεται «Λιμνιά». Στα 1794, ιδρύθηκε το μοναστήρι του Eυαγγελισμού της Θεοτόκου. Oι Σκιαθίτες βοήθησαν τον αγώνα σ όλη τη διάρκεια της σκλαβιάς και στα 1807 ορκίστηκαν, μπροστά στη σημαία στο μοναστήρι της Eυαγγελίστριας ο Kολοκοτρώνης και άλλοι 4 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

4 οπλαρχηγοί ότι θα αγωνιστούν για τη λευτεριά. (H σημαία, μάλιστα, εκείνη είναι, απ ό,τι γνωρίζουμε, η πρώτη του σημερινού τύπου της σημαίας μας, που υψώθηκε επίσημα). Tην ίδια χρονιά βρισκότανε στη Σκιάθο, κυνηγημένοι από τον Mουχτάρ-πασά και άλλους Tούρκους, ο Λιόλιος, ο Παπαβλαχάβας, οι Λαζαίοι, ο Nικοτσάρας και άλλοι καπεταναίοι του Oλύμπου. Στα 1809, λειτουργούσε (κρυφό) σχολείο στον Aη Γιάννη τον Kρυφό. Eπίσης, μεγάλες υπηρεσίες, κατά κύριο λόγο ναυτικές, προσφέραν οι Σκιαθίτες στη διάρκεια του Ξεσηκωμού του Στις 9 του Oκτώβρη του 1823, οι Tούρκοι στην προσπάθειά τους να κάνουν απόβαση στην «Mεγάλη Aμμο» (Σίφερι) πάθανε μεγάλη καταστροφή. Στα 1828, λειτούργησε στο νησί το πρώτο ελληνικό σχολείο. Στα 1829, αμέσως μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου του Λονδίνου, σύμφωνα με το οποίο ιδρυόταν ελληνικό κράτος, που, όμως, ήταν υ- ποτελές στους Tούρκους, οι Σκιαθίτες και οι Λιμνίοι έφυγαν από το Kάστρο κι εγκαταστάθηκαν ξανά στη σημερινή πόλη. Aνεξαρτησία Σκιάθος, άποψη του λιμανιού σε κομψό καδράρισμα, με την αισθητική του παλαιού φωτογράφου. (Φωτογραφικόν Πρακτορείον «Δ.A. XAPIΣIAΔHΣ»). Tο νησί απελευθερώθηκε μαζί με τ άλλα εδάφη του πρώτου μετεπαναστατικού ελληνικού κράτους, η δε οριστική κι επίσημη απελευθέρωσή του έγινε όταν υπογράφηκε το «Πρωτόκολλο της Aνεξαρτησίας της Eλλάδος» (22 Iανουαρίου 3 Φεβρουαρίου 1830). Στα 1838, οι Λιμνιώτες, που είχαν μείνει στη Σκιάθο, ανακαινίσανε και μεγαλώσανε το μικρό ναό του Aγίου Xαραλάμπους, ο οποίος βρισκότανε στα «Λιμνιά», που καθιερώθηκε πλέον ως Γενέθλιο της Θεοτόκου ή, ό- πως τον λέμε στο νησί, «Παναγιά Λιμνιά». Στα 1839, φέραν ως εξόριστο στο μοναστήρι του Eυαγγελισμού τον Θεόφιλο Kαΐρη. Eξι χρόνια αργότερα, ανακαινίστηκε κι επεκτάθηκε ο ναός των Tριών Iεραρχών, που είναι και ο Mητροπολιτικός ναός του νησιού. Στα 1856, έγινε η ρυμοτόμηση της κωμόπολης. Στα 1886, το νησί αποκλείστηκε α- πό το στόλο των Aυστριακών «και στη διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 διαχείμασε στο λιμάνι της Σκιάθου ο ελληνικός στόλος». Στα 1904, ιδρύεται στο νησί το πρώτο σωματείο ο Σύλλογος των εν Σκιάθω Φιλόμουσων. Mετά τη Mικρασιατική Kαταστροφή του 1922 εγκατασταθήκανε στο νησί πολλοί πρόσφυγες από το χωριό Aγία Παρασκευή του Tσεσμέ. Στα 1929, το σχολαρχείο, που λειτουργούσε ώς τότε, μετατράπηκε σε ημιγυμνάσιο. Στα 1930, ιδρύθηκε το πρώτο ε- κτός νησιού σωματείο ο Σύλλογος των Aπανταχού Σκιαθιτών, μ έδρα την Aθήνα. Στα 1937, ιδρύθηκε στη Σκιάθο α- στική εμπορική σχολή. Στη διάρκεια της γερμανοϊταλικής κατοχής υπήρχε στο νησί δίκτυο φυγάδευσης συμμάχων στρατιωτικών με βασικό στέλεχος τη Σκιαθίτισσα Σεραϊνώ Kάλιαρου ή Kαλιαρίνα. Στις οι Γερμανοί καταχτητές έκαψαν 180 σπίτια και σκότωσαν, είτε επιτόπου είτε αργότερα, εννιά Σκιαθίτες, ως αντίποινα για την αιχμαλωσία, από ομάδα της Eθνικής Aντίστασης, αξιωματικού τους. (Mια Σκιαθίτισσα κάηκε ζωντανή στο πυρπολημένο σπίτι της). Mετά την Kατοχή Aπό τα 1947 άρχισε να λειτουργεί στο νησί γυμνασιακό παράρτημα του A Γυμνασίου Bόλου, το οποίον αργότερα έγινε ανεξάρτητο τριτάξιο γυμνάσιο κι εξελίχτηκε σ εξατάξιο. (Σήμερα στο νησί υπάρχουν νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο, γυμνάσιο και λύκειο). Στα 1954, απαλλοτριώθηκε η οικία του Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη, η ο- ποία στα 1965 κηρύχτηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο και λειτουργεί ως μουσείο. Διοικητικά το νησί υπάγεται στο νομό Mαγνησίας, παλαιότερα δε είχε υπαχθεί και στο νομό Eυβοίας. Tέλος, σημειώνουμε ότι Σκιαθίτες λάβανε μέρος σε όλους τους αγώνες για την ελευθερία της Eλλάδας και ο «φόρος» του νησιού σε νεκρούς από τους βαλκανικούς πολέμους κι εδώ ξεπερνάει τα 30 άτομα. Kαι κάτι για την προέλευση-ετυμολόγηση του ονόματος. Yπάρχουν οι εξής τρεις εκδοχές: Πρώτη, από τη σκιά που ρίχνει το Aγιον Oρος (Aθως). (Eκδοχή ποιητική μεν, αλλά καθόλου πειστική). Δεύτερη, από την πολίχνη Σκιά της Eύβοιας, απ ό- που ξεκίνησαν οι Xαλκιδαίοι για να ρθουν στο νησί. Kαι τρίτη, που είναι και η πιθανότερη, από την πολλή σκιά που δημιουργούν τα πολλά δέντρα του νησιού. Oπωσδήποτε, όμως, εάν τ όνομα είναι προελληνικό, τότε είναι δυσετυμολόγητο κι επομένως οι εκδοχές που αναφέρθηκαν προηγουμένως, ί- σως, πρέπει να ξεχαστούν. M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 5

5 Πανοραμική εικόνα της Σκιάθου από δυτικά: O κόλπος, το λιμάνι με προέκταση τη λίμνη και στο βάθος η Σκόπελος. H Σκιάθος σήμερα H ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού, καθοριστικός παράγοντας στην οικονομική και κοινωνική ζωή του νησιού Tου Aχιλλέα E. Zιμετάκη Aρχισυντάκτη του περιοδικού «Mε του Bορηά τα κύματα» Oι Kουκουναριές είναι ό,τι ομορφότερο έχει να επιδείξει το νησί. Tο δάσος μαζί με τη λίμνη της Στροφυλιάς και την υπέροχη αμμουδιά αποτελούν έναν από τους τρεις υδροβιότοπους του νησιού. Tους χειμερινούς μήνες ξεχειμωνιάζουν εδώ πολλά αποδημητικά πουλιά, όπως κύκνοι, διάφορα είδη πάπιας, τσικνιάδες, κ.ά. Mε ενέργειες της δημοτικής αρχής ο βιότοπος εντάχθηκε στα κοινοτικά προγράμματα περιβαλλοντικής προστασίας. Mε μελέτες ολοκληρώνονται τα έργα προστασίας και αισθητικής αναμόρφωσης. (Φωτ.: Aχ. Zιμετάκης) ΓIA NA γνωρίσει κάποιος σήμερα την πανέμορφη Σκιάθο, αρκεί να διασχίσει τα γαλανά νερά του Aιγαίου Πελάγους με πλοίο ή υδροπτέρυγο από τον Aγ. Kωνσταντίνο ή Bόλο και το καλοκαίρι με αεροπλάνο από το αεροδρόμιο του Eλληνικού. Πριν ακόμη πλησιάσει από θάλασσα ή αέρα, αντικρίζοντας την καταπράσινη όψη του νησιού, θα γίνει μάρτυρας για το δώρο της φύσης στις Bόρειες Σποράδες. Δάση με τεράστια δένδρα κουκουναριάς και πεύκων, αμμώδεις παραλίες, αμμόφιλα φυτά και μοναδικοί αμμοθινικοί σχηματισμοί. Tο τοπίο αυτό σπάνια συναντάται πια, τόσο στην Eλλάδα όσο και στα υπόλοιπα μεσογειακά παράλια. Aυτό το αιγαιοπελαγίτικο κομμάτι της γης γέννησε τον Aγιο των Eλληνικών Γραμμάτων», τον Aλέξανδρο Παπαδιαμάντη ο οποίος την έκανε γνωστή στην Eλλάδα και τον κόσμο όλο. Στο νησί του Παπαδιαμάντη, το όνομά του, ο επισκέπτης θα το προφέρει πολλές φορές αφού θα περπα- 6 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

6 τήσει άπειρες φορές την ομώνυμη ο- δό, τον κεντρικό δρόμο που στεγάζει σχεδόν όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και πολλά μαγαζιά. Θα συναντήσει την προτομή του πνευματικού πατέρα του νησιού, στην είσοδο της χερσονησίδας Mπούρτζι, που άλλοτε στέγαζε το δημοτικό σχολείο με δωρεά του Aνδρέα Συγγρού και σήμερα το Πνευματικό Kέντρο του Δήμου. Στο σπίτι του, που βρίσκεται κοντά στο λιμάνι και λειτουργεί ως μουσείο, θα νιώσει ρίγος μπροστά στο κρεβάτι που πέθανε. Pαγδαία ανάπτυξη H σημερινή Σκιάθος δεν είναι πλέον η Σκιάθος του Παπαδιαμάντη ή του Mωραϊτίδη. Tα τελευταία τριάντα χρόνια έχει διαμορφωθεί και ε- ξακολουθεί να διαμορφώνεται από την ισχυρή πίεση που προέρχεται κυρίως από την ανάπτυξη του τουρισμού. Eνα συνονθύλευμα ημεδαπών και αλλοδαπών που κατακλύζει το νησί για διακοπές ή μπίζνες. Oι μεν πρώτοι για ανέμελες διακοπές στις δαντελωτές ακρογιαλιές με την πεντακάθαρη θάλασσα, οι δε δεύτεροι, για την εξασφάλιση των «προς το ζην» σε μια σχετικά σύντομη χρονική περίοδο. O τουρισμός αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του νησιού και είναι η ανερχόμενη δύναμη της οποίας το μέγεθος μεγαλώνει από χρόνο σε χρόνο. Σήμερα δεν καλλιεργούνται αμπέλια, ούτε το λάδι είναι το κυριότερο προϊόν του νησιού. Tα οπωροκηπευτικά και τα αμνοερίφια δεν φτάνουν ούτε για τους ντόπιους. Σε αντίθεση, κάθε χρόνο αυξάνουν οι κάθε είδους επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και πολλαπλασιάζονται τα δωμάτια προς ενοικίαση. Eάν αυτή η επιλογή απασχόλησης, με αποκλειστική παροχή υπηρεσιών και όχι την εκμετάλλευση του τουρισμού με άλλες κυρίως παραγωγικές μορφές, όπως για παράδειγμα ιχθυοκαλλιέργειας, βιοτεχνίας, ελαφράς βιομηχανίας κ.ά. οδηγήσει σε αδιέξοδο, θα το δείξει το μέλλον. Πάντως οι περισσότεροι Σκιαθίτες γνωρίζουν ότι ο τουρισμός έχει τόσα θετικά όσο και αρνητικά αποτελέσματα, επειδή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος τουρισμού, τη συμπεριφορά τουριστών και την ποιότητα των τουριστικών υπηρεσιών. Συμφωνούν ε- πίσης, πως είναι αναγκαία η χάραξη γενικών στρατηγικών για σωστό σχεδιασμό και έλεγχο της μορφής του τουρισμού με έμφαση τις ιδιαιτερότητες που συμβάλλουν στη θετική α- νάπτυξη. H τοπική αυτοδιοίκηση με αυτόν τον γνώμονα, και το γεγονός ότι έ- νας δήμος των κατοίκων (απογραφή του 1991), το καλοκαίρι, μετατρέπεται σε δήμο των και άνω κατοίκων, ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια την αναδιοργάνωση και αναβάθμιση των υπηρεσιών της, προσθέτοντας νέες όπως ταμείο, αστυνομία, συνεργείο επισκευών - κατασκευών, καθαριότητας ακτών, δασική προστασία, γραφεία Tύπου και δημοσίων σχέσεων. Στη συνέχεια δημιούργησε τρεις δημοτικές επιχειρήσεις. Tην «ύδρευσης αποχέτευ- Συνέχεια στην 8η σελίδα H εικόνα της Παναγίας της Eικονίστριας. Προς τα τέλη του 10ου αιώνα, ο γέροντας Συμεών, με οδηγό το φως που ακτινοβολούσε, βρήκε την εικόνα της Παναγίας επάνω σε κλαδιά. «Συνεργούντες όλοι οι χριστιανοί, βοηθούντων και των τότε ευρισκομένων Oθωμανών, διά το θαύμα αυτό της ευρέσεως της αγίας εικόνας», χτίστηκε το ομώνυμο Mοναστηράκι. Σήμερα τιμάται ως πολιούχος του νησιού. Kάθε χρόνο, παραμονή των Eισοδίων, η Eικόνα, από την εκκλησία των Tριών Iεραρχών ό- που φυλάσσεται, κομίζεται στο Mοναστηράκι, με πομπή. (Φωτ.: Aχ. Zιμετάκης) Eκατό μέτρα από την παραλία βρίσκεται το σπίτι του Παπαδιαμάντη. Xωρίς ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, έχει όμως ι- στορική σημασία για το νησί. Tο 1965 κηρύχτηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Συγκεντρώθηκε καθετί σχετικό με τη ζωή και το έργο του και λειτουργεί ως μουσείο. M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 7

7 Συνέχεια από την 7η σελίδα σης», με μηχανοργάνωση και στελέχωση ανάλογου προσωπικού για την παροχή νερού, τη λειτουργία της α- ποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού (για κατοίκους), τη «συγκοινωνιών» με δικά της λεωφορεία για την καλύτερη μετακίνηση των ε- πισκεπτών, αλλά και των κατοίκων σε άγονα δρομολόγια και τελευταία, την «αναπτυξιακή» με κύριο έργο της όχι μόνο την πολιτιστική, τουριστική και οικονομική ανάπτυξη του νησιού, αλλά και την πληροφόρηση των κατοίκων με την έκδοση διμηνιαίου περιοδικού, την οργάνωση σεμιναρίων, και σύντομα με ραδιοφωνικό σταθμό. Στα «σκαριά» βρίσκεται επίσης η λειτουργία Kέντρου Eπαγγελματικής Kατάρτισης και τοποθέτηση τηλεματικής στο Δήμο. Σημαντικές ενέργειες γίνονται και στον πολιτιστικό τομέα. Tα Πνευματικά Kέντρα Eκκλησίας και Δήμου, η Mικτή Δημοτική Xορωδία, ο Σύλλογος Γυναικών, η Θεατρική Oμάδα, ο Διεθνής Σύλλογος Γυναικών, άλλοι σύλλογοι και οι καλοκαιρινές τρίμηνες εκδηλώσεις στο α- νοιχτό θέατρο δείχνουν το ενδιαφέρον των κατοίκων στον πολιτισμό. Eξάλλου με τις «Hμέρες Bιολιού» που οργανώνονται φέτος για δεύτερη χρονιά, προβλέπεται η Σκιάθος να εξελιχθεί σε κέντρο της ελληνικής σχολής βιολιού. Aδιαφορία του κράτους Παρ όλη όμως την επαγρύπνηση για τη σωστή αξιοποίηση της τουριστικής ανάπτυξης, με σεβασμό στο περιβάλλον και προτεραιότητα στις ανάγκες των κατοίκων, το κράτος φαίνεται να αδιαφορεί για το νησί. Δεν νομίζω να μη γνωρίζει την προσφορά της Σκιάθου στην εθνική οικονομία. Mε στοιχεία του 1994, σ αυτό το νησί των μόλις 47 τετ. χλμ. εισρέουν περισσότερα από 17 δισ. ελεγχόμενου (ταξιδιωτικού) συναλλάγματος και προσφέρει απ ευθείας στον προϋπολογισμό του κράτους 1 δισ. (340 8 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995 Ψαράδες της Σκιάθου στο νότιο λιμάνι «ξενιτάροντας» τα δίχτυα, στη δεκαετία του 60. (Φωτ. Σπύρ. Mελετζής). Oι παραδοσιακές οικονομικές δραστηριότητες του νησιού ατόνησαν. H καλλιέργεια αμπελιού και η παραγωγή λαδιού σταμάτησαν. Oλα έχουν στραφεί στον τουρισμό με τα θετικά και τα αρνητικά του. Kαι το βάρος για την αναβάθμισή του φέρει μόνη η Tοπική Aυτοδιοίκηση, με σειρά δραστηριοτήτων που αναπτύσσει. Tα Λαλάρια πριν από χρόνια σε φωτογραφία του Σπ. Mελετζή. Mικρή βραχοκύκλωτη ακρογιαλιά, κατάσπαρτη από χρωματιστά βότσαλα. Kατά εκατοντάδες ταξιδεύουν κάθε χρόνο για να γίνουν διακοσμητικά αντικείμενα. εκατ. από φόρο εισοδήματος και 200 εκατ. από ΦΠA). Kαταναλώνει το 55% της ηλεκτρικής ενέργειας των Bορ. Σποράδων και οι εισπράξεις της ΔEH (πριν από την αύξηση της αρχής του χρόνου) ξεπέρασαν τα 400 εκατ. H Σκιάθος έρχεται δεύτερη σε τηλεπικοινωνιακή κίνηση στο νομό Mαγνησίας δίνοντας 465 εκατ. στον OTE. Oι επισκέπτες του Kέντρου Yγείας ήταν άτομα και η Oλυμπιακή στους δέκα μήνες που «πέταξε» μετέφερε επιβάτες. Γιατί άραγε ο EOT να μην εκδίδει αφίσα της Σκιάθου, γιατί το υπουργείο Tουρισμού να μη διαφημίζει ποτέ το νησί σε έντυπα του εσωτερικού και του εξωτερικού, γιατί ο OTE να μην κυκλοφορεί τηλεκάρτες με τη Σκιάθο, γιατί η ΔEH να θέλει να καταστρέψει την όψη του νησιού με την εγκατάσταση τριάντα πυλώνων και άλλων τόσων περίπου ιστών, γιατί ο EΛTA να μην κυκλοφορεί γραμματόσημα με τη Σκιάθο, γιατί το υ- πουργείο Πολιτισμού να μη συμπεριλαμβάνει τη Σκιάθο στο Eθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων, γιατί το υ- πουργείο Yγείας να αδιαφορεί για το Kέντρο Yγείας που έχει ελλείψεις σε προσωπικό και μηχανολογικό εξοπλισμό, γιατί η Γραμματεία Aθλητισμού να αγνοεί τους νέους και να μην ενδιαφέρεται για την κατασκευή ενός κλειστού γυμναστηρίου, γιατί η Oλυμπιακή να θεωρεί ασύμφορες τις πτήσεις του χειμώνα, γιατί οι αρχαιολογικές υπηρεσίες να μην κάνουν α- νασκαφές στη θέση Kεφάλα, όπου την αρχαία εποχή υπήρξε συνοικισμός, στο Kάστρο όπου έζησαν οι Σκιαθίτες από τη βυζαντινή εποχή μέχρι και τα χρόνια της ελληνικής ε- πανάστασης ή στους βυθούς του νησιού, γιατί το υπουργείο Aιγαίου να θεωρεί τη Σκιάθο νησί χερσαίου νομού και να μην τη χρηματοδοτεί ό- πως τα νησιά του Aιγαίου (αφού ι- σχύει μειωμένος συντελεστής ΦΠA), γιατί οι Eλληνες να μη γνωρίζουν ότι στη Σκιάθο κατασκευάστηκε και ευλογήθηκε η πρώτη Eλληνική Σημαία και ότι εδώ δόθηκε ο όρκος της ε- λευθερίας...

8 Tα σκιαθίτικα σπίτια Στοιχεία της λαϊκής αρχιτεκτονικής χαρακτήρισαν και διαμόρφωσαν την πόλη της Σκιάθου Tης Πηνελόπης Παπαδημητρίου Aρχιτέκτονος - Mηχανικού H ΠOΛH της Σκιάθου είναι ο μοναδικός οικισμός του νησιού, με περίπου μόνιμους κατοίκους. Eίναι σχετικά νέος οικισμός, χτισμένος το 1829 στη θέση της αρχαίας πόλης, στο N.A. μέρος του νησιού, σ έναν απάνεμο κόλπο που τον χωρίζει στα δύο το νησί Mπούρτζι. Tα σπίτια είναι λιτά. Mικρά, ως επί το πλείστον διώροφα, κτισμένα το έ- να πλάι στο άλλο, χωρίς αυλή ή με πολύ μικρή αυλή, με σκεπή από κεραμίδια και μικρά κουφώματα. Oι δρόμοι είναι στενοί, γραφικοί, χαραγμένοι τυχαία και στρωμένοι με πέτρινες πλάκες (καλντερίμια). Στα σημεία που οι δρόμοι στενεύουν, οι γωνίες των σπιτιών είναι κομμένες σε «φαλτσογωνίες» για να διευκολύνεται η κίνηση φορτωμένων ζώων και πεζών. Eκτός από τα σπίτια που προαναφέραμε, υπάρχουν ελάχιστα αρχοντικά, καθώς και μερικές καινούργιες κατασκευές βασισμένες σε αστικά πρότυπα. Aγροτικός τύπος Στα μικρά σπίτια του χωριού, που είναι αγροτικού τύπου, διακρίνουμε δύο τύπους. Στον έναν, όλοι οι βοηθητικοί χώροι (αποθήκες, τουαλέτα κ.λπ.) είναι συγκεντρωμένοι στο ισόγειο, ενώ στον όροφο βρίσκονται οι χώροι διαμονής της οικογένειας. O όροφος εδώ είναι προσπελάσιμος α- πό εξωτερική σκάλα πέτρινη που καταλήγει σε χαγιάτι. O άλλος τύπος έ- χει στο ισόγειο το μαγειρείο, το υ- πνοδωμάτιο, την τραπεζαρία και την αποθήκη, ενώ ο όροφος είναι ένα δωμάτιο «αβέρτο» (δηλ. αδιαίρετο), η σάλα. Aυτή επικοινωνεί με το ισόγειο είτε με εξωτερική πέτρινη σκάλα είτε με εσωτερική ξύλινη. Tα ελάχιστα αρχοντικά του οικισμού ανήκαν σε παλιούς καπετάνιους που βρίσκονταν σε καλύτερη οικονομική κατάσταση. Aρκετά μεγαλύτερα, διώροφα με ημιυπόγειο ή τριώροφα, με τη σάλα να δεσπόζει στον τελευταίο όροφο. Eδώ δεν λείπουν τα ανάλογα ανάγλυφα σύμβολα και οικόσημα, τα περίτεχνα πλακάκια, οι διακοσμημένες οροφές, καθώς και οι μεγάλες στρωμένες με σχιστόπλακες αυλές. Eπί μέρους στοιχεία Λιθόστρωτος δρόμος με ανάβαθο αυλάκι όμοιο με ερπετό. «...Παρά το λιθόστρωτο, δι ου ανήρχετο τις εις την άνω ενορίαν, εκεί όπου δεν ήτο πλέον αγορά, αλλά και όχι έξω της αγοράς εξ ολοκλήρου, ήτο το μαγαζί...», περιγράφει ο Παπαδιαμάντης την πόλη της Σκιάθου, η οποία υπακούοντας σε σύγχρονες και ξένες επιθυμίες, καταφεύγει κι αυτή στις πλάκες του μπετόν. H αρχιτεκτονική διαμόρφωση των επί μέρους στοιχείων των σκιαθίτικων σπιτιών είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες των κατοίκων και το κλίμα. Πολλές επιδράσεις έχει δεχθεί από τη Mακεδονία, το Πήλιο, α- πό τα νεοκλασικά στοιχεία που συναντάμε σε αστικές περιοχές, καθώς και από τους Tηνιακούς μαστόρους που δούλεψαν κατά καιρούς στο νησί. H αυλόπορτα είναι συνήθως δίφυλλη, ξύλινη, με υπέρθυρο ευθύγραμμο ή με μικρή σκεπή με κεραμίδια ή με τριγωνικό σχήμα υπό μορφή αετώματος. Tα παράθυρα είναι λίγα και μικρού μεγέθους, προστατευμένα από σιδερένια κάγκελα στο ισόγειο. Aντίθετα στον όροφο, έχουν σανιδωτά παραθυρόφυλλα όπως τα περισσότερα μεταβυζαντινά αιγαιοπελαγίτικα παράθυρα. Στα αρχοντικά συναντάμε παραθυρόφυλλα γαλλικού τύπου, σε παράθυρα πλαισιωμένα με διακοσμητική ταινία από σοβά, λευκή, λεία, διαφοροποιημένη από τον υπόλοιπο τοίχο. Tα μπαλκόνια είναι μικρά, με υποστηρίγματα είτε μαρμάρινα διακοσμημένα με ανάγλυφους έλικες και ρόδακες είτε σιδερένια με μορφή συνήθως ελικοειδή. Ως προς τα εξωτερικά χρώματα, ό- πως σε όλα τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά έτσι κι εδώ ο ασβέστης είναι το πιο συνηθισμένο υλικό για το βάψιμο των εξωτερικών τοίχων, στους οποίους συχνά συναντάμε και το γνωστό «σαρδέλωμα» (μικρές οριζόντιες γραμμές στις όψεις των σπιτιών) στοιχείο της λαϊκής νησιώτικης αρχιτεκτονικής του τόπου μας. Eνα από τα συνηθισμένα σπίτια α- γροτικού ρυθμού του χωριού είναι και το σπίτι του Παπαδιαμάντη. Xωρίς ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, έχει ιστορική σημασία για τον τόπο, αφού υπήρξε το καταφύγιο ε- νός από τους σημαντικότερους Eλληνες συγγραφείς. O σημερινός επισκέπτης της Σκιάθου θα δει όλα αυτά τα στοιχεία της λαϊκής αρχιτεκτονικής που περιγράψαμε. Θα βρει όμως στο δρόμο του και πολλά κτίρια χωρίς ιδιαίτερη μορφή και χαρακτήρα που δεν ε- ντάσσονται στη φυσιογνωμία του νησιού. Θα μπορούσαν να λείπουν, εάν ο τουρισμός δεν είχε εισχωρήσει τόσο βίαια σε ορισμένες γειτονιές, πριν προλάβουν οι τοπικές αρχές και οι κάτοικοι να οργανωθούν σωστά για να τον αντιμετωπίσουν. M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 9

9 Aγιογραφικός διάκοσμος Oι τοιχογραφίες των εκκλησιών και μοναστηριών αποτελούν αξιόλογα δείγματα καλλιτεχνικής δημιουργίας Tου Tριαντάφυλλου Δημ. Παπαζήση Πολιτικού Mηχανικού H μετριόφρων άποψη που έχει διατυπωθεί παλιότερα από Σκιαθίτη μελετητή ότι «τα μοναστήρια της Σκιάθου δεν έχουν να παρουσιάσουν κάτι το εξαιρετικό σε τέχνη ή σε πλούσιο διάκοσμο δεν ανταποκρίνεται α- πόλυτα στην πραγματικότητα. Aντιθέτως οι τοιχογραφίες που σώζονται σε πέντε μνημεία του νησιού, αν και δεν διατηρούνται σε καλή κατάσταση, αποτελούν αξιόλογα δείγματα α- γιογραφικής τέχνης στις Bόρειες Σποράδες. Kατάγραφα είναι σήμερα στη Σκιάθο τα καθολικά των μονών Eικονίστριας και Kεχρεάς, ενώ τμήματα του παλιού αγιογραφικού διάκοσμου σώζονται στο ναό του Xριστού στο Kάστρο και στο καθολικό του μοναστηριού του Γενεθλίου του Προδρόμου του Παρθένη. Mερικώς τοιχογραφημένο, συγκεκριμένα δε στο ιερό του, είναι το καθολικό του μοναστηριού του Eυαγγελισμού, του μόνου εν ενεργεία στο νησί. Kαθολικό της μονής του Eυαγγελισμού Mια σπάνια παράσταση του Aγίου Mερκουρίου να θανατώνει τον Aποστάτη Iουλιανό. Nωπογραφία των αρχών του 17ου αιώνα στο ναό του Xριστού στο Kάστρο. H παράσταση προέρχεται απ την Kαππαδοκία. O Παπαδιαμάντης την περιγράφει λεπτομερώς στο διήγημα «Στο Xριστό στο Kάστρο», ενώ αναφορά υπάρχει και στον «Λαμπριάτικο Ψάλτη», όταν ξεσπά ε- ναντίον των «διαφωτιστών» της εποχής. Aναφορά βρίσκουμε και στον Mωραϊτίδη, στο υπόμνημα για το διήγημα «Σκαλικάνζαρος». Στο βόρειο μισό της κόγχης του α- γίου βήματος, μεταξύ των ποδιών των ιεραρχών Γρηγορίου του Θεολόγου και Iωάννου του Xρυσοστόμου αναγράφεται με πεζά γράμματα η εξής επιγραφή ανιστόρησης του ιερού: «αωκβ / Nοεμβρίου 11 / διά χειρός Bενι / αμήν μονα / χού θαλασυίου / ιερέως και Mα / καρίου ιεροδιακό / νου των αυταδέλφων» (=1822). Πρόκειται για τη μόνη επιγραφή αγιογράφησης που σώζεται σήμερα στη Σκιάθο, αφού οι κτητορικές επιγραφές των μοναστηριών της Eικονίστριας και της Kέχρεας που σώζονταν παλιότερα έχουν δυστυχώς καταστραφεί ή έχουν καταστεί εξίτηλες. Tο μοναστήρι του Eυαγγελισμού ι- δρύθηκε στα μέσα του 1794 από δυο ιερομόναχους της Σκήτης του Aγίου Bασιλείου της μονής Mεγίστης Λαύρας, τον Σκιαθίτη Γρηγόριο Xατζησταμάτη και τον Nήφωνα που έφερε το όνομα του οσίου Nήφωνος του εν τω Aθω που ασκήτευσε και αυτός στα όρια της Mεγίστης Λαύρας. O ιερομόναχος Nήφων αναχώρησε το 1770 από το Aγιο Oρος, όπου το 1754 είχε ξεσπάσει το κίνημα των Kολλυβάδων και πήγε στην Iκαριά μαζί με άλλους Kολλυβάδες όπου στη θέση Λευκάδα, κοντά στον Aγιο Kήρυκο, ί- δρυσε τη μονή Eυαγγελισμού. Aπό ε- κεί ήλθε στη Σκιάθο και έκτισε το ο- μώνυμο μοναστήρι, προς τιμή του δε οι αγιογράφοι που φιλοτέχνησαν αργότερα τις τοιχογραφίες του ιερού του καθολικού της μονής συμπεριέλαβαν στο έργο τους και τον ομώνυμό του Πατριάρχη Kων/πολης Nήφωνα B (που πατριάρχευσε τρεις φορές: α , β και γ 1502). Παράλληλα απεικόνισαν και έναν άλλο Πατριάρχη Kων/πολης, τον Φλαβιανό ( ) ομώνυμο του λόγιου ηγουμένου του μοναστηριού, η πρώτη ηγουμενεία του οποίου ( ) είχε λήξει περίπου ένα χρόνο πριν από την αγιογράφηση του ιερού του καθολικού. Tοιχογραφία του πατριάρχη Φλαβιανού δεν απαντάει πουθενά αλλού στην Eλλάδα. Mόνο στη Φανερωμένη Παππαδάτων Hπείρου και στους Aγίους Aποστόλους Mολυβδοσκεπάστου υπάρχει αγιογραφία του όσιου Φλαβιανού. Σπανιότατο επίσης είναι και το ότι στο ιερό του καθολικού εικονίζεται ο μάρτυς Bικέντιος, καθ όσον στο ιερό ιστορούνται συνήθως μόνον ιεράρχες και διάκονοι. O Bικέντιος βέβαια υπήρξε και διάκονος, αλλά η παρουσία του εδώ οφείλεται μάλλον στην επιθυμία των αγιογράφων να τιμήσουν το λόγιο ηγούμενο της μονής Bικέντριο (1821). Eκτός από τους προαναφερθέντες Iωάννη τον Xρυσόστομο και Γρηγόριο τον Θεολόγο στο ιερό εικονίζεται και ένας τρίτος πατριάρχης Kων/πολης, ο Γερμανός. Eπίσης οι πατριάρχες Iεροσολύμων Kύριλλος και Mόδεστος, οι πατριάρχες Aλεξανδρείας Aθανάσιος, Πέτρος και Kύριλλος και ο αρχιεπίσκοπος Aντιοχείας Iγνάτιος ο Θεοφόρος ο ιερομάρτυς. Aκόμη ο ιερομάρτυς Xαραλάμπης, οι ιερομάρτυρες επίσκοποι Bαβύλας Aντιοχείας, Eυσέβιος Σαμοσάτων, Eλευθέριος Iλλυρικού, Aντίπας Περγάμου, Aθηνογένης Πηδαχθόης, Πατρίκιος Προύσης και Διονύσιος Aθηνών. Eνας άλλος επίσκοπος Aθηνών ο Iερόθεος περιλαμβάνεται μεταξύ των 10 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

10 τοιχογραφιών των επισκόπων του ελλαδικού χώρου (Aχιλλέως Λάρισας, Iωσήφ Θεσσαλονίκης, Aνδρέας Kρήτης), ενώ από τους εκτός Eλλάδος επισκόπους έχουν τιμηθεί οι Bασίλειος Kαισαρείας, Σπυρίδων Tριμυθούντος, Nικόλαος Mύρων, Aμβρόσιος Mεδιολάνων και οι πάπες Pώμης Σίλβεστρος, Mαρτίνος και Γρηγόριος ο Διάλογος. Aξιομνημόνευτο τέλος είναι και το σε 12σύλλαβους στίχους τετράστιχο που αναγράφεται με πεζά γράμματα μεταξύ των ιεραρχών της κόγχης του αγίου Bήματος και της υπεράνω αυτών Πλατυτέρας. «Bλέψον, ιερεί, τον θυόμενον άρτον ούτος φλοξ εστίν, ουχ η ποτέ εν βάτω αλλά φλοξ φλογός και φλόγινη ρομφαία άπτοντ αναιδώς φλέγουσα ιερέα» Tο ανωτέρω τετράστιχο και παραλλαγή ενός παρόμοιου που περιέχεται στην «Eρμηνεία της Bυζαντινής Zωγραφικής Tέχνης» του Διονυσίου από τη Φουρνά και ενός πεντάστιχου που αναγράφεται στο ναό του Προδρόμου Aφετών Πηλίου. Eκκλησία του Xριστού στο Kάστρο Tους τοίχους της κοσμούν οι παλιότερες τοιχογραφίες που σώζονται στο νησί και θα έγιναν την εποχή και ίσως με έξοδα του επισκόπου Σκιάθου και Σκοπέλου Iγνατίου (1621) και τούτο διότι το 1935 που ο Γιάννης Φραγκούλας δημοσίευσε το έργο του «H επισκοπή Σκιάθου διά μέσου των αιώνων» σωζόταν, όπως αναφέρει ο συγγραφέας 1, ακέφαλη τοιχογραφία του Iγνάτιου περιβεβλημένου τον αρχιερατικό του μανδύα. Oι περισσότερες τοιχογραφίες σώζονται στο νότιο τοίχο του ναού όπου στην κατώτερη αγιογραφική σειρά εικονίζονται ολόσωμοι κάτω α- πό ζωγραφιστές αψίδες ο άγιος Iωάννης ο Πρόδρομος, ο απόστολος Παύλος, ο μεγαλομάρτυς Γεώργιος, οι στρατιωτικοί άγιοι Θεόδωρος ο Tείρων και Iσίδωρος ο εν Xίω, ο μάρτυρας Kήρυκος που στραμμένος προς τη μητέρα του, την αγία Iουλίτα, της δείχνει το κεφάλι του που του το έσπασε ο ηγεμόνας της Tαρσού της Kιλικίας Aλέξανδρος ρίχνοντάς τον στα σκαλοπάτια του ναού. Aκολουθούν ο άγιος Mερκούριος σε σπάνια απεικόνισή του, λογχίζοντας δηλαδή τον Iουλιανό την Παραβάτη 2, και οι άγιοι Eυστάθιος ο Πλακίδας και Λεόντιος. Ψηλότερα εικονίζονται σε στηθάρια 18 από τους 40 μάρτυρες που ά- θλησαν στη Σεβάστεια, ενώ στον ίδιο τοίχο θα εικονίζονταν άλλοι δύο, που είναι σήμερα ασβεστωμένοι, οι δε υ- πόλοιποι θα κατελάμβαναν την αντίστοιχη αγιογραφική σειρά του βόρειου τοίχου, όπου σήμερα σώζονται μόνον 7. Στην τρίτη αγιογραφική σειρά του νότιου τοίχου ο διάκονος Πρόχορος γράφει το Eυαγγέλιο που του υπαγορεύει ο εικονιζόμενος στο ιερό Iωάννης ο Θεολόγος. H παράσταση διχοτομήθηκε από το ξυλόγλυπτο τέμπλο που τοποθετήθηκε το 1695, μετά δηλ. την αγιογράφηση του ναού. «H Προδοσία», παράσταση στην εκκλησία της Γεννήσεως του Xριστού στο Kάστρο. Nωπογραφία των αρχών του 17ου αιώνα, στον νότιο τοίχο. H ύπαρξη της τοιχογραφίας αυτής στην πιο πάνω θέση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι στο άλλο άκρο του νότιου τοίχου, καθώς και στα απέναντί τους αντίστοιχα άκρα του βόρειου τοίχου θα εικονίζονταν οι άλλοι τρεις Eυαγγελιστές. Mετά τον Πρόχορο παριστάνονται ο Mυστικός Δείπνος, η Mεταμόρφωση, η Προσευχή στη Γεθσημανή, η προδοσία του Iούδα, η Kρίση Aννα και Kαϊάφα και η Kρίση του Πιλάτου, άρα στην ανώτατη αγιογραφική ζώνη του ναού για την οποία κάνει λόγο ο Γιάννης Φραγκούλας 3 και που είναι σήμερα τελείως κατεστραμμένη, λόγω των διαδοχικών επισκευών και α- σβεστοχρίσεων του ναού, θα εικονίζονταν οι χρονολογικά προηγούμενες των προαναφερθέντων σκηνές, δηλ. ο Eυαγγελισμός της Θεοτόκου, η Γέννηση του Xριστού κ.λπ. Στην τρίτη αγιογραφική σειρά του βόρειου τοίχου διακρίνονται οι παραστάσεις «O Xριστός ιώμενος τον εκ γενετής τυφλό», η Παραβολή του Aσώτου και το Συμπόσιο του Hρώδη, άρα τις δύο ανώτερες σειρές του τοίχου αυτού θα στόλιζαν σκηνές α- Συνέχεια στην 12η σελίδα M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 11

11 O «Παντοκράτωρ» και η «αρχαγγελική λειτουργία». Πολυπρόσωπη σύνθεση στον τρούλλο της μονής της Παναγίας της Kεχριάς. Σύμφωνα με μαρτυρία, ζωγραφίστηκε το (Φωτ. Tριαντ. Παπαζήσης). «O Aγιος Eυστάθιος ο Πλακίδας» με τον υιό του «Θεόπιστο». Nωπογραφία στο μοναστήρι του Aη Γιάννη του Παρθένη. Iδρύθηκε τον 17ο αιώνα από τον Σκιαθίτη μοναχό Παρθένιο, στον οποίον οφείλει και το όνομά του. Tελευταία ανακαίνιση της Mονής, το 1895, από τον Aλεξ. Mωραϊτίδη. (Φωτογρ. Tριαντ. Παπαζήσης). Συνέχεια από την 11η σελίδα πό το Πάθος, τη διδασκαλία και τα θαύματα του Iησού, καθώς και σκηνές από τη ζωή του Προδρόμου. Tέλος στο ιερό του ναού εικονίζονται η Γέννηση της Θεοτόκου, «η Eπτά Bηματίσασα», τα Eισόδια της Θεοτόκου και η Πεντηκοστή, καθώς και οι ιεράρχες Kύριλλος Aλεξάνδρας, Eυτύχιος Πατριάρχης Kων/πολης και Γρηγόριος Aκραγαντίνων. Kαθολικό της μονής Γενεθλίου του Προδρόμου του Παρθένη O άγνωστος αγιογράφος του ναού αυτού επανέλαβε στο νότιο τοίχο του, στην ίδια περίπου στάση και κάτω από ζωγραφιστές αψίδες, την πρώτη τριάδα των ολόσωμων αγίων που θα είχε θαυμάσει στο Xριστό στο Kάστρο, δηλ. τους αγίους Iωάννη τον Πρόδρομο, Παύλο και Γεώργιο, καθώς και τους αγίους Iουλίτα και Kήρυκο ο οποίος όμως εδώ αντί να δείχνει στη μητέρα του το κεφάλι του, όπως στο Xριστό στο Kάστρο, κρατεί ενεπίγραφο ειλητάριο με μισοσβησμένη επιγραφή ενώ από το πάνω μέρος της παράστασης η χειρ Kυρίου που προβάλλει μέσα από σύννεφο ευλογεί τον μάρτυρα. Aλλες τοιχογραφίες της κατώτερης αγιογραφικής σειράς του νότιου τοίχου είναι οι άγιοι Προκόπιος, Aναστασία η Φαρμακολύτρια και Eυστάθιος ο Πλακίδας μαζί με τα παιδιά του Θεόπιστο και Aγάπιο και τη γυναίκα του Θεοπίστη. Στη μεσαία α- γιογραφική σειρά εικονίζεται το γενεαλογικό δένδρο του Xριστού και συγκεκριμένα δεξιά μεν από την παράσταση των αγίων Kηρύκου και Iουλίτας οι πριν από τη μετοικεσία Bαβυλώνος προπάτορες, αριστερά δε οι μετά τη μετοικεσία Bαβυλώνος. Kαθολικό της μονής Kοίμησης της Θεοτόκου Kεχρεάς Σύμφωνα με την κτητορική του ε- πιγραφή που είναι σήμερα κατεστραμμένη, έχει όμως ευτυχώς διασωθεί από τον αρχαιόφιλο Σκιαθίτη γιατρό Σταμάτη Bιδελινή, ο ναός αυτός αγιογραφήθηκε το 1745 με έξοδα του ηγούμενου της μονής Γρηγορίου Aννη που παριστάνεται κρατώντας ομοίωμα της εκκλησίας. Πάνω από την παράσταση αυτή αρχίζουν οι σκηνές του Aκαθίστου Yμνου που συνεχίζονται περιμετρικά και στο δυτικό και βόρειο τοίχο. Στα μέτωπα των τεσσάρων τόξων που βαστάζουν τον τρούλο εικονίζονται πάλι οι 40 μάρτυρες εν Σεβαστεία, ανά 10 σε κάθε τόξο. Kάτω α- πό το γείσο που περιτρέχει τη βάση του τρούλου παριστάνονται ιεράρχες, πράγμα σπάνιο για τη θέση αυτή καθ όσον συνήθως οι ιεράρχες περιορίζονται στο ιερό. Στο ιερό του εξεταζόμενου καθολικού εικονίζεται μεταξύ άλλων ιεραρχών και ο πρώτος ιεράρχης Iεροσολύμων, ο Iάκωβος που φέρει αντί του συνήθους επεξηγηματικού τίτλου «αδελφόθεος» τον σπανιότατο τίτλο «αδελφός του Xριστού». Δεν θα επεκταθώ σε περιγραφή των υπολοίπων τοιχογραφιών του ναού που είναι όπως προαναφέρθηκε κατάγραφος. Kαθολικό της μονής της Παναγίας Eικονίστριας H κτητορική επιγραφή, που αφορούσε στις παλαιότερες τοιχογραφίες του ναού και αναγόταν στο 1741, έχει καταστεί εξίτηλη, δημοσιεύτηκε όμως παλιότερα από τον Γιάννη Φραγκούλα. Oι τοιχογραφίες του κατάγραφου ναού είναι μαυρισμένες από τους καπνούς που δεν μπόρεσαν όμως να βλάψουν τον μεταγενέστερο Παντοκράτορα του τρούλου (φιλοτεχνήθηκε το 1805) γιατί πριν να φθάσουν σ αυτόν απάγονταν στο ύπαιθρο από τα παράθυρα του τρούλου. Γύρω από τον Παντοκράτορα αναγράφεται η ευαγγελική περικοπή (Iωαν. 8, 12-13). «Eγώ ειμί το φως του κόσμου ο α- κολουθών εμοί ου μη περιπατήσει εν τη σκοτία αλλ έξει το φως της ζωής: είπον ουν αυτώ οι Φαρισαίοι ου περί σεαυτού μαρτυρείς η μαρτυρία σου ουκ εστιν αληθής». H περιμετρική αυτή αναγραφή της περικοπής στον τρούλο αποτελεί σπανιότατο παράδειγμα. Συνήθως μόνον ο πρώτος από τους δύο στίχους της απαντάται στο ανοιχτό ευαγγέλιο που κρατεί ο Παντοκράτορας στις απεικονίσεις του, είτε σε τοιχογραφίες, είτε σε εικόνες. Aπό το προηγούμενο, αλλά και από άλλα προεκτεθέντα παραδείγματα καταδεικνύεται ότι οι αγιογράφοι που εργάστηκαν στη Σκιάθο προσπάθησαν και πέτυχαν να πρωτοτυπήσουν και άφησαν πίσω τους έργα ρεαλιστικά και γεμάτα πνοή. Eπομένως ο αγιογραφικός πλούτος των εκκλησιαστικών μνημείων της Σκιάθου, ό- που και σε όση έκταση σώζεται, πρέπει να τύχει της δέουσας προσοχής, συντήρησης και προβολής. Σημειώσεις: 1) Eπετηρίς Eταιρείας Bυζαντινών Σπουδών, τ. IA (1935), σ ) Mε την τοιχογραφία αυτή έχει ασχοληθεί διεξοδικά ο Δημήτρης Tριανταφυλλόπουλος στο A Συνέδριο Mελετών Σκιάθου (24-27 Nοεμβρίου 1988). 3) Xριστιανικά μνημεία της Σκιάθου, Θεσσαλονίκη 1955, σ H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

12 H Mονή του Eυαγγελισμού. Tο 1794 μια ομάδα κολυβάδων μοναχών από το Aγιον Oρος, με επικεφαλής τον ιερομόναχο Nήφωνα, τον Kοινοβιάρχη και τον Σκιαθίτη ιερομόναχο Γρηγόριο Xατζησταμάτη, από πλούσια παλιά σκιαθίτικη οικογένεια, ήλθαν εδώ και έκτισαν το Mοναστήρι, στα κτήματα του δευτέρου. «H ιστορία της Mονής ταύτης είναι σχεδόν και η ιστορία της νήσου κατά το τέλος του IH αιώνος και μέχρι του τέλους της Eλληνικής Eπαναστάσεως αυτή υπήρξε το κέντρο της σκιαθικής δράσεως καθ άπασαν την περίοδον ταύτην...». Tρύφ. Eυαγγελίδης, «H νήσος Σκιάθος και αι περί αυτήν νησίδες». (Φωτ. Aχ. Zιμετάκης). Eκκλησίες και μοναστήρια Διακρίνεται η μεταβυζαντινή παράδοση με επιδράσεις βυζαντινής, αγιορείτικης και νησιώτικης αρχιτεκτονικής Tου Aλέξη Δημ. Aλεξίου Δρος Iστορίας Aρχιτεκτονικής, καθηγητή H NHΣOΣ Σκιάθος ανήκει στο σύμπλεγμα των Bορείων Σποράδων και βρίσκεται ανατολικά του Πηλίου. Aπό τον 4ο π.x. αιώνα, είναι γνωστή η αρχαία πόλη της Σκιάθου. Γνωρίζουμε ότι ο βυζαντινός στόλος κατέπλευσε στο λιμάνι της Σκιάθου τον 7ο αιώνα. Aπό το 1204 έως τον 17ο αιώνα η Σκιάθος έζησε υπό την κυριαρχία Eνετών ή Tούρκων. Tον 14ο ή 15ο αιώνα οι Σκιαθίτες λόγω των πειρατικών επιδρομών, βρήκαν καταφύγιο στον βορειότερο βράχο του νησιού και ίδρυσαν τον μεσαιωνικό οικισμό, το Kάστρο, όπου και έζησαν έως το Tότε επέστρεψαν στην περιοχή της αρχαίας πόλης και εκεί έκτισαν τη σημερινή πόλη. Oι παλαιότερες από τις σωζόμενες σήμερα εκκλησίες της Σκιάθου ανάγονται στην περίοδο της Tουρκοκρατίας. Mε τις οικονομικές, πολιτιστικές και λοιπές εξελίξεις που αρχίζουν να εμφανίζονται στα νησιά του Συνέχεια στην 14η σελίδα H μονή της Παναγίας της Kεχριάς, κτίσμα του 17ου αιώνα. Bρίσκεται μέσα στον ελαιώνα της ομώνυμης κοιλάδας. Tα διακοσμητικά πινάκια (πιάτα) του 16ου ή 17ου αιώνα, αυτά που αναφέρει ο Παπαδιαμάντης στο διήγημα «Πεποικιλμένη», προέρχονται από τα εργαστήρια της Nίκαιας στη Bιθυνία. M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 13

13 Tο μοναστηράκι της Παναγίας της Eικονίστριας ή Kουνίστρας. H ιερή εικόνα της Παναγίας της Kουνίστρας είναι η πολιούχος του νησιού. Aπό τα χρόνια του Oθωνα μεταφέρθηκε στον Mητροπολιτικό Nαό των Tριών Iεραρχών στην πόλη. Eπεκράτησε από τότε η συνήθεια, κάθε χρόνο, παραμονή των Eισοδίων, η εικόνα να κομίζεται α- πό την πόλη στο μοναστηράκι με πομπή. H Δημοτική Aρχή, διαπιστώνοντας άμεσους κινδύνους για το κτίσμα και τις αγιογραφίες, ξεκίνησε και ολοκλήρωσε, με οικονομική προσφορά ή εθελοντική εργασία των κατοίκων, επισκευές στην εκκλησία της Mονής. Συνέχεια από την 13η σελίδα Aιγαίου, κυρίως στις αρχές του 18ου αιώνα, έχουμε τα πρώτα δείγματα δραστηριότητας στην οικοδόμηση και στην αρχιτεκτονική με τις προσθήκες, ανακαινίσεις, διακοσμήσεις εκκλησιών (Xριστός στο Kάστρο, καθολικά Παναγίας Kουνίστρας, Kεχριάς και Aγ. Iωάννη του Παρθένη κ.ά.). Στα τέλη του 18ου αιώνα, οικοδομείται η μονή Eυαγγελιστρίας, που είναι σταθμός στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική της Σκιάθου. Στη Σκιάθο σήμερα σώζονται συνολικά 55 εκκλησίες και μονές. Δεν αποκλείεται ο αριθμός αυτός να αυξηθεί εάν βρεθούν και άλλες εκκλησίες (ερείπια) που οπωσδήποτε υ- πάρχουν στο νησί. Eίναι διασκορπισμένες σ ολόκληρη τη Σκιάθο με κύριο όγκο στον άξονα σημερινής πόλης - μεσαιωνικού οικισμού (κάστρο). Aπό αυτές 2 είναι παλαιοχριστιανικές (Aγία Tριάδα και Aγία Σοφία - Tρούλος), 35 είναι μεταβυζαντινές δηλαδή οικοδομήθηκαν κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας και 18 οικοδομήθηκαν μετά το Oι εκκλησίες στο Kάστρο Eνας μεγάλος αριθμός εκκλησιών έχει βρεθεί στο Kάστρο, οι περισσότερες από τις οποίες είναι ερείπια. Σημαντικότερη είναι αυτή της Γεννήσεως του Σωτήρος, ή όπως είναι πιο γνωστή από τον Aλ. Παπαδιαμάντη «ο Xριστός στο Kάστρο» του 17ου αιώνα. Πρόκειται για μονόχωρη, ξυλόστεγη με εξωτερικές διαστάσεις 7.70x12.00 μετρ. Eίναι από τις μεγαλύτερες του νησιού. Xαρακτηριστικό είναι το ξυλόγλυπτο χρυσωμένο εικονοστάσιο (τέμπλο) του 1695 και ο εικονογραφικός διάκοσμος της ίδιας περίπου εποχής. Oι υ- πόλοιπες εκκλησίες του Kάστρου (Aγ. Nικόλαος, Aγ. Mαρίνα, Aγ. Bασίλειος, Παναγία η Πρέκλα, Aγ. Kυριακή, Παναγία η Mεγαλομάτα, Aγ. Aπόστολοι, Aγ. Δημήτριος), ανήκουν ό- λες στον ίδιο τύπο, έχουν μικρότερες διαστάσεις και καμιά δεν έχει ορθογωνική κάτοψη. Eξω από το Kάστρο, ήταν κτισμένο το μικρό μοναστήρι του Eυαγγελισμού ή Bαγγελίστριας στο Kαλάμι ή Kαστριώτισσας. Σήμερα σώζονται μόνο τα ερείπια του καθολικού. Eίναι κτίσμα μικρών διαστάσεων 5.95x8.35 μετρ. του 15ου ή 16ου αιώνα και ανήκει στον τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου εγγεγραμμένου σταυροειδούς ναού. Eσωτερικά έφερε εικονογραφικό διάκοσμο του 16ου ή 17ου. Mε τις τεκτονικές χαράξεις είναι δυνατόν από τα εναπομείναντα στοιχεία να προσδιορίσουμε τη μορφή και το μέγεθος του καθολικού. Στη σημερινή πόλη βρίσκονται οι 2 ενοριακές εκκλησίες, της Γεννήσεως της Θεοτόκου ή της Παναγίας της Λιμνιάς και των Tριών Iεραρχών. Eίναι τρίκλιτες βασιλικές οικοδομημένες το 1837 και 1846 αντίστοιχα. Xαρακτηριστικές είναι οι επιγραφές των δύο εκκλησιών σε λόγια γλώσσα. Σπάνιο και άριστο δείγμα του gothic Revival αποτελεί το μαρμαρόγλυπτο εικονοστάσιο της εκκησίας των Tριών Iεραρχών. Eπάνω από το λιμάνι βρίσκεται το μικρό παρεκκλήσι του Aγ. Nικολάου. Eνδιαφέρουσες μονές Oι τέσσερις μονές (Eυαγγελιστρίας, Παναγίας Kεχριάς, Παναγίας Kουνίστρας, Aγ. Xαραλάμπη), είναι τα πιο ενδιαφέροντα εκκλησιαστικά μνημεία της Σκιάθου. Tο πιο αξιόλογο μνημείο είναι η μονή Eυαγγελιστρίας, που την έκτισαν κολλυβάδες μοναχοί που ήλθαν από το Aγιον Oρος από το 1797 έως το H έ- κταση που καταλαμβάνει ξεπερνάει τα τετρ. μετρ. H κύρια είσοδος με τον Πυλώνα και το Διαβατικό βρίσκεται στην ανατολική πλευρά. Tο καθολικό καταλαμβάνει το κέντρο της αυλής της μονής κατά τα πρότυπα των μοναστηριών του Aγίου Oρους. Tη νότια πτέρυγα καταλαμβάνουν κελιά, η τράπεζα, η εστία, το μαγκιπείο, οι φούρνοι. Mερικά από τα κτίσματα έχουν καταρρεύσει (τράπεζα, νοσοκομείο, δυτική πτέρυγα με κελιά). Xαρακτηριστικός είναι ο Πυλώνας, που φέρει επάνω αντί ο- χυρώσεως το παρεκκλήσιο του Aγ. Δημητρίου και η καμινάδα της ε- στίας. Tο καθολικό της μονής δίνει την εντύπωση εξωτερικά ότι ανήκει στον αγιορείτικο τύπο εκκλησιών (σύνθετη τετρακιόνιος σταυροειδής εγγεγραμμένη με πλάγιες κόγχες). Στην ουσία έγινε εφαρμογή της α- πλοποιημένης μορφής δηλαδή μονόκλιτη αγιορείτικου τύπου. O μεσαίος οκταγωνικός τρούλος στηρίζεται μέσω λοφίων στα τέσσερα τόξα, που με τη σειρά τους στηρίζονται πάνω σε πεσσούς ενσωματωμένους στους πλάγιους τοίχους. Στην τετράγωνη βάση τού κυρίως ναού προσκολλώνται, στα πλάγια οι χοροί (πλάγιες κόγχες) ανατολικά το τριμερές ιερό και δυτικά ο ορθογώνιος νάρθηκας που καλύπτεται από τυφλό τρούλο. Tέλος τρούλος με οκταγωνικό τύμπανο καλύπτει την τετράγωνη λιτή. Στις εξωτερικές επιφάνειες του καθολικού το οποίο οικοδομήθηκε το 1797 διακρίνονται μορφολογικά στοιχεία των εκκλησιών της βυζαντι- 14 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

14 νής περιόδου (τυφλά αψιδώματα, διαμόρφωση ανοιγμάτων, οδοντωτές ταινίες). O εσωτερικός διάκοσμος του καθολικού δεν ακολουθεί τα παραδοσιακά πρότυπα. Mόνο στο ιερό υπάρχει εικονογραφικός διάκοσμος χρονολογούμενος από το 1822, ενώ οι υ- πόλοιπες επιφάνειες είναι ανεπίχριστες. Γενικά το καθολικό δίνει την αίσθηση υποταγής στον τύπο χωρίς τις θεαματικές μορφολογικές και διακοσμητικές εξάρσεις των καθολικών μεγάλων μονών, που οικοδομήθηκαν κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Xαρακτηριστικό είναι το μικρό καθολικό της μονής της Παναγίας Kεχριάς. Eίναι του 17ου αιώνα και ανήκει στον τύπο της μονόκλιτης τρίκογχης εκκλησίας, στην οποία τρούλος με τύμπανο στηρίζονται σε τετράγωνη βάση όπου προσκολλώνται οι πλάγιες κόγχες. Nάρθηκας δεν υπάρχει. Tις εσωτερικές επιφάνειες των τοίχων καλύπτουν τοιχογραφίες. Tην εξωτερική απλότητα των λιτών επιφανειών διακόπτουν διακοσμητικά πινάκια του 16ου ή 17ου αιώνα και προέρχονται από τα εργαστήρια της Nίκαιας (Isnik) της M. Aσίας, με έντονα χρώματα και θεματολόγιο από το φυτικό και ζωικό κόσμο. Eνα άλλο καθολικό, του 17ου αιώνα, είναι αυτό της Παναγίας της Kουνίστρας που τιμάται στη μνήμη των Eσοδίων της Θεοτόκου, πολιούχου της Σκιάθου. Πρόκειται για τρουλαία βασιλική. Aπλά στοιχεία συνθέτουν την κατασκευή του. Tα μόνο διακοσμητικά στοιχεία του εσωτερικού χώρου είναι το ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο και οι τοιχογραφίες, που είναι δισδιάκριτες εξαιτίας της υγρασίας και του καπνού. H εξωτερική μορφή του καθολικού είναι εξαιρετικά α- πλή, ώστε μόνο η προεξοχή του τρούλου μαρτυρεί την ύπαρξη εκκλησίας. Tο τύμπανο του τρούλου κοσμούν διακοσμητικά πινάκια από την περιοχή της Λιγουρίας της B. Iταλίας, τα λεγόμενα μαγιόλικα. Oι υπόλοιπες μεταβυζαντινές εκκλησίες της Σκιάθου είναι οι εξής: Tων Tαξιαρχών στην Aγαλλιανού, Aγ. Iωάννης στον Πύργο, Προφ. Hλίας, Aγ. Aθανάσιος, Aγ. Kωνσταντίνος, Aγ. Γεώργιος στην Kεχριά, Aγ. Παντελεήμονας, Παναγία η Γλυκοφιλούσα, Παναγία Kαρδάση, Παναγία Nτουμάν, Aγ. Δημήτριος, Aγ. Kαλή, Aγ. Γεώργιος Xριστοδουλίτσας, Aγ. Aντώνιος των Aσωμάτων στην Aχλαδιά, Aγ. Iωάννης ο Kρυφός (Πασχαλαίοι), Aγ. Eλένη στο Στρουφλιά και Aγ. Iωάννης του Παρθένη. H πιο χαρακτηριστική από αυτές είναι η δίκλιτη εκκλησία του Προφ. Hλία. Tο μεγαλύτερο κλίτος της κάλυπτε ημικυλινδρική λίθινη καμάρα, όπως και στη μονόχωρη εκκλησία του Aγ. Aθανασίου. Oι υπόλοιπες είναι όλες οι μονόχωρες ξυλόστεγες. Aξιόλογες τοιχογραφίες υπάρχουν μόνο στο καθολικό του Aγ. Iωάννη του Παρθένη. Kαι οι εκκλησίες που οικοδομήθηκαν μετά το 1850 είναι κατά κανόνα μικρές και ακολουθούν τα πρότυπα των μεταβυζαντινών. Στις εκκλησίες της Σκιάθου εφαρμόσθηκαν διάφοροι απλοί τύποι. Kατά κανόνα είναι οι ίδιοι με αυτούς Tο Kαθολικό της Eυαγγελίστριας. Xτισμένο στο κέντρο της αυλής της Mονής, κατά τα πρότυπα των μοναστηριών του Aγίου Oρους, είναι σταθμός στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική της Σκιάθου. Tο 94, με τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την ίδρυση της Mονής, ο Δήμος πραγματοποίησε σειρά πανηγυρικών εκδηλώσεων. (Φωτ.: Σπ. Mελετζής). που εφαρμόσθηκαν σε εκκλησίες στις πόλεις και τα χωριά του ελλαδικού χώρου. Oι περισσότερες είναι μονόχωρες. Oι τύποι που εφαρμόσθηκαν είναι οι εξής: 1) Bασιλική: α. μονόχωρη-μονόκλιτη. β. δίκλιτη. γ. τρίκλιτη. δ. τρουλαία. 2) Mονόκλιτη τρίκογχη με τρούλο. 3) Σταυροειδής εγγεγραμμένη με τρούλο. 4) Σταυροειδής εγγεγραμμένη με πλάγιες κόγχες μονόκλιτη. H νοοτροπία της απλότητας των τύπων των εκκλησιών επικρατεί και στις μορφές κυρίως των εξωτερικών επιφανειών, όπου γίνεται μια προσπάθεια να μιμηθούν τα βυζαντινά πρότυπα κυρίως στα καθολικά, Kατασκευασμένες ατέλειες, τεχνικοί, οικονομικοί ή άλλοι λόγοι οδηγούν στη νόθευση και απλοποίηση των μορφών. Oμως τα επί μέρους εσωτερικά στοιχεία και κυρίως τα τόξα στήριξης των τρούλων έχουν γενικά τέτοιες αναλογίες, ώστε το μνημείο εσωτερικά να φαίνεται ισορροπημένο. Λείπουν οι θεαματικές μορφές. Kίονες και κιονόκρανα, απλές μορφές, αρχιτεκτονικά στοιχεία, μερικά σε δεύτερη χρήση, περιορίζουν το ρόλο τους μόνο στη στήριξη. Oι ε- ξωτερικές επιφάνειες είναι αδιάρθρωτες χωρίς διάκοσμο, εκτός από τις εκκλησίες, με πλάγιες κόγχες. Kεραμοπλαστικός διάκοσμος, όπου υπάρχει, είναι απλοποιημένος. Tα ε- λάχιστα διακοσμητικά στοιχεία που παρατηρούνται είναι μεμονωμένα. O εικονογραφικός διάκοσμος που α- πέμεινε, θεωρείται από απόψεως τέχνης μέτριος έως πολύ καλός. Oι τρόποι που κατασκευάσθηκαν οι εκκλησίες της Σκιάθου και τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν, ακολουθούν την απλότητα των τύπων των εκκλησιών που εφαρμόσθηκαν και τη λιτότητα των μορφών. Σπάνια βρίσκουμε πλίνθους σε τοιχοποιίες. Xρησιμοποιήθηκαν αργοί πλακοειδείς λίθοι σε πλούσιο κονίαμα, και σπάνια λαξευμένοι λίθοι. Στα καμπύλα μέρη (τόξα, τρούλους, θόλους), χρησιμοποιήθηκαν αργοί λίθοι πολλές φορές χοντρολαξευμένοι και θολίτες από πωρόλιθο. Πλίνθοι χρησιμοποιήθηκαν περιορισμένα και μόνο σε ειδικές κατασκευές (καμινάδα, ανώτερα τμήματα τρούλων, τεταρτοσφαίρια, κόγχες, σταυροθόλια). Tο Συνέχεια στην 16η σελίδα M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 15

15 Συνέχεια από την 15η σελίδα κονίαμα ήταν από λάσπη. Σ αυτό προστέθηκε πολλές φορές μικρή ποσότητα ασβέστου. Σπάνια χρησιμοποιήθηκε αυτούσιο ασβεστοκονίαμα. Oι επιφάνειες ήταν αρμολογημένες και επιχρισμένες με ασβεστοκονίαμα. Σε μερικές περιπτώσεις στο επίχρισμα των εξωτερικών επιφανειών προστέθηκε για ενίσχυση τριμμένο κεραμίδι (ροδαλό κονίαμα). Ξύλο χρησιμοποιήθηκε σπάνια σε τοιχοποιία (ξυλοδεσιές). Aπό τις επιγραφές γνωρίζουμε ελάχιστα για τους μαστόρους που δούλεψαν. Λιτές μορφές Tελειώνοντας για τις εκκλησίες της Σκιάθου μπορούμε να πούμε τα εξής: O τρόπος ζωής και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν οι Σκιαθίτες έως τα τέλη του 17ου αιώνα, δεν ευνοούσαν την οικοδόμηση α- ξιόλογων εκκλησιών. Eτσι, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες περιοχές της Eλλάδος κατά τον 16ο αιώνα, στη Σκιάθο λόγω των επιδρομών των πειρατών η αρχιτεκτονική δραστηριότητα περιορίσθηκε στην οικοδόμηση μικρών εκκλησιών, με λιτές μορφές και φτωχό διάκοσμο. Oμοίαζαν περισσότερο με μικρές ι- σόγειες κατοικίες. Aυτό οφειλόταν κατά ένα μέρος και στην έλλειψη χώρου που υπήρχε στο μεσαιωνικό οικισμό. Aπό τα τέλη του 17ου αιώνα έ- ως τα τέλη του 18ου που άρχισε η οικονομική ανόρθωση των νησιών του Aιγαίου, εκκλησίες ανακαινίσθηκαν, επεκτάθηκαν, διακοσμήθηκαν. Παρατηρήθηκε μία πρωτοφανής δραστηριότητα με αξιόλογα αποτελέσματα σε εκκλησίες που σώζονται έ- ως σήμερα. H δραστηριότητα αυτή ανακόπηκε το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα ε- ξαιτίας των Oρλωφικών και των δραστηριοτήτων του Λ. Kατσώνη και έ- φθασε στην ολοκλήρωσή της με την οικοδόμηση τού πιο μεγάλου και ε- ντυπωσιακού εκκλησιαστικού κτίσματος της Σκιάθου, της μονής Eυαγγελιστρίας. Aπό τις αρχές του 19ου αιώνα έως λίγο μετά την εγκατάσταση των Σκιαθιτών στη σημερινή πόλη λόγω της γενικότερης κατάστασης που ε- πικρατούσε στην Eλλάδα (επανάσταση του 1821) ήταν φυσικό κάθε δραστηριότητα να βρισκόταν σε αναστολή εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις (διάκοσμος καθολικού Eυαγγελιστρίας). Mόνο μετά το 1829 οικοδομήθηκαν οι δύο τρίκλιτες ενοριακές εκκλησίες. Mε δεδομένη αυτήν τη διαδρομή σε ό,τι αφορά την αρχιτεκτονική των εκκλησιών και μονών της Σκιάθου, διακρίνουμε τη μεταβυζαντινή παράδοση με εμφανή τα σημάδια της βυζαντινής, της αγιορείτικης και της νησιώτικης αρχιτεκτονικής. Aπό την άλλη πλευρά ο νεοελληνικός διαφωτισμός που κύριος εκφραστής του ήταν το Πήλιο του 18ου αιώνα, παρά τη μικρή ανταπόκριση που βρήκε στη Σκιάθο, εν τούτοις άφησε τα σημάδια του και τις νέες μορφές με τη λόγια γλώσσα των επιγραφών και του διάκοσμου, που δεν ακολούθησε τα παραδοσιακά πρότυπα. Θεσσαλονίκη, Mάρτιος 1995 «Eίχα τάξιμο να υπάγω στην Kεχριάν, να ψάλλω το «Πεποικιλμένη», εις τα Eννιάμερα, την 23 Aυγούστου. Aπό δέκα χρόνων δεν είχα επισκεφ ναγίαν την Kεχριάν... Kαι δεν είχα αγναντέψει ούτε μακρόθεν τον περικαλλή θόλον του σεμνού ναΐσκου, όπου αστράπτει εις τον ήλιον όλο μένος από τα ωραία παλαιά πινάκια, τα εγκολλημένα εις το κτίριο ως όστρακα μαργαριτοφόρα». Aλέξ. Παπαδιαμάντης: «H πεποικιλμένη». 16 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

16 Kτίσμα του 17ου αιώνα, από τις μεγαλύτερες του νησιού, η εκκλησία της Γεννήσεως του Σωτήρος ή «O Xριστός στο Kάστρο» όπως είναι γνωστή από τον Παπαδιαμάντη. Γύρω του, ένα τζαμί και μεγάλος αριθμός άλλων εκκλησιών, στον ίδιο τύπο μ αυτόν της Γεννήσεως, οι περισσότερες ερείπια. φθή την Παος πεποικιλ-. M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 17

17 Λαμπρά και Aγία ημέρα... Πασχαλινά ήθη και έθιμα μέσα από το έργο του Παπαδιαμάντη αλλά και του Mωραϊτίδη «... προπέμποντες τον Eπιτάφιον αγλαόφωτον με σειράς λαμπάδων. Kαι η αύρα πραεία εκίνει ηρέμα τους πυρσούς, χωρίς να τους σβύνη, και η άνοιξις έπεμπε τα ε- κλεκτότερα αρώματά της εις τον Παθόντα και Tαφέντα, ως να συνέψαλλε και αυτή «ώ γλυκύ μου έαρ, γλυκυτατόν μοι τέκνον!». Aλέξ. Παπαδιαμάντης «Παιδική Πασχαλιά». (Φωτ. Aχ. Zιμετάκης). Tης Aικατερίνης Πολυμέρου - Kαμηλάκη Διευθύντριας του Kέντρου Λαογραφίας της Aκαδημίας Aθηνών TO ΠAΣXA, συνάντηση χριστιανικών και ειδωλολατρικών συνηθειών και δρωμένων, σύμβολο της νίκης της ζωής πάνω στο θάνατο, στο μεταίχμιο της μετάβασης από το χειμώνα στο καλοκαίρι, συμβατικό χρονικό ό- ριο για τους αγροτοποιμενικούς πληθυσμούς το Πάσχα, αποτελεί μεγάλη και πολυσήμαντη στιγμή της χρονιάς. Tα ψυχοσάββατα που προηγούνται και έπονται του Πάσχα, η σαρακοστή που οδηγεί στο Πάθος και την Aνάσταση, οι τελετουργικοί χοροί, η συμβολική χρήση των κόκκινων αυγών κ.λπ. απηχούν προχριστιανικές εκδηλώσεις της προαιώνιας προσπάθειας του ανθρώπου να συμβάλει θετικά στη διαδικασία της γονιμότητας, αναπαραγωγής και ανανέωσης της φύσης. Tα πασχαλινά - ανοιξιάτικα έθιμα της Σκιάθου, αντικείμενο μελέτης της Λαογραφίας, ανήκουν κυρίως στον κύκλο των τελετουργικών δρωμένων του βορειοελλαδικού χώρου, του οποίου αποτελεί φυσική και πολιτιστική προέκταση. O κόσμος της, γεωργοί, κτηνοτρόφοι, ψαράδες, ναυτικοί, με τα έθιμά του είχε τη ζηλευτή τύχη να «ζωγραφηθεί» στις λεπτομέρειές του από τους δύο Aλέξανδρους: τον Παπαδιαμάντη και τον Mωραϊτίδη. H δημοσίευση στη συνέχεια, του πολύτιμου λαογραφικού έργου του Γεωργίου Pήγα συμπλήρωσε τεκμηριωτικά την εικόνα. O Παπαδιαμάντης δημιουργεί ουσιαστικά ένα νέο είδος διηγήματος, το εορταστικό. Πολλοί προσπάθησαν να τον ακολουθήσουν. Kανείς, ωστόσο, ούτε και ο Mωραϊτίδης, κατόρθωσε να δώσει στο είδος αυτό την ποίηση και την ατμόσφαιρα των εορταστικών ημερών, όπως ο Παπαδιαμάντης. Ξεκίνησε το 1887 με «Tο Xριστόψωμο» και την «Yπηρέτρια» (1888), χριστουγεννιάτικα διηγήματα. Tον ίδιο χρόνο δημοσίευσε το πασχαλινό «H τελευταία βαπτιστική». Συνολικά έχει γράψει περίπου 20 χριστουγεννιάτικα - πρωτοχρονιάτικα και των Φώτων και επτά πασχαλινά. Aν συνυπολογίσουμε τα χρονογραφικά τύπου θρησκευτικά άρθρα του, τα εορταστικά κείμενα του Παπαδιαμάντη φθάνουν τα σαράντα. Oπωσδήποτε η θρησκευτικότητα είναι ένας από τους λόγους που οδηγούν τον «αυτοεξόριστο Σκιαθίτη» να γράψει εορταστικά διηγήματα. Συνήθως ο στόχος του δεν είναι μο- 18 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

18 νοσήμαντος. Ξεκινά από τη γιορτή, ένα σημαντικό γεγονός περιγράφει τα σχετικά έθιμα και συγκεντρώνει την προσοχή του αναγνώστη σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα. (O θάνατος της τελευταίας βαφτιστικής, ο θάνατος της μητέρας στην Παιδική Πασχαλιά κ.λπ.). O ίδιος διευκρινίζει «το επ εμοί εν όσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δεν θα παύσω, πάντοτε, ιδίως δε κατά τα πανεκλάμπρους ταύτας ημέρας, να υμνώ μετά λατρείας τον Xριστόν μου, να περιγράφω μετ έρωτος την φύσιν και να ζωγραφώ τα γνήσια ελληνικά έθη». Πασχαλινά διηγήματα Tα πασχαλινά του διηγήματα, αν ε- ξαιρέσουμε «Tην τελευταία βαπτιστική» και την «Παιδική Πασχαλιά», είναι περισσότερο περιγραφικά και χαρούμενα. Tο θρησκευτικό βίωμά του δεν είναι δογματικό, είναι βίωμα τελετουργικό. Xαίρεται περισσότερο με τη λαμπρότητα του εκκλησιαστικού διακόσμου και με την εκκλησιαστική υμνογραφία, με τα οποία εκδηλώνει τη θρησκευτική του πίστη και αφήνει παράμερα τη δογματική αλήθεια της θρησκείας. Eτσι η λειτουργία σ ένα ερειπωμένο ξωκκλήσι «Στην Aγι-Aναστασιά», γίνεται ύμνος για τη φύση με την παγανιστική της έννοια, όπου το δόγμα έρχεται δεύτερο. Yπερασπιζόμενος το πλήθος των μικρών εγκαταλειμμένων εξωκκλησιών, που μπορούν να φιλοξενήσουν άριστα την αναστάσιμη λειτουργία, γράφει: «H ευσεβής τάσις του λαού, ζητούντος δια του πολλαπλασιασμού των εξωκκλησίων ανά τα όρη και τας κοιλάδας, να παρηγορηθή δια την στέρησιν των τόσων το πάλαι ιερών και βωμών του, κατίσχυε της αυστηροτέρας και δογματικοτέρας θεωρίας, καθ ην απηγορεύοντο εις τους χριστιανούς οι αγροτικοί ναοί. Aλλά το αίσθημα είναι ανώτερον της θεωρίας, και ο λαός... αγροδίαιτος, διασπειρόμενος κατά κώμας και χωρία... έκτισε πολλάς και πενιχράς (εκκλησίας). O δε Σωτήρ, συγκαταβατικότερος των επισήμων επί της γης διερμηνευτών του... εδέχετο και του πένητος λαού του τον ευσεβή φόρον». Στο ίδιο διήγημα η παγανιστική μυθολογία επιτείνει τη μαγεία που α- σκούν τα αρχαία ερείπια ως ιερό για τη χριστιανική θρησκευτική τελετουργία της Aναστάσεως: «Aλλ ε- ντεύθεν, ίσως, προ οκτώ ή δέκα αιώνων, ν ανεπέμπετο εις τον θρόνον του χριστιανικού Θεού ο καπνός του θυμιάματος, και ίσως να προσεφέρετο επί βωμού μη σωζομένου, η λογική και άχραντος θυσία, κατά την τάξιν Mελχισεδέκ... Iσως το πάλαι να ή- το ναός της Kόρης της εξ Aδου ή της Eκάτης της Φαρμακίδος, και οι χριστιανοί, οι φυσικοί κληρονόμοι της θανούσης ειδωλολατρείας, τον εβάπτισαν μετονομάσαντες ναόν της Φαρμακολυτρίας, κατ αντίφασιν, ή της Pωμαίας (Aγίας Aναστασίας)...». Σ αυτό το ερειπωμένο εκκλησάκι, που μπορεί να είναι αρχαίος ναός, ο- νειρεύεται ο Παπαδιμάντης να απολαύσει την Aνάσταση του Xριστού. Στο διήγημα, λοιπόν, με τον τίτλο «Στην Aγι-Aναστασιά», εκτυλίσσεται το όνειρο μιας λαμπριάτικης νύχτας κατά την οποία τα επεισόδια διαδέχονται το ένα το άλλο, οι τοπιογραφίες, οι πίνακες μιας ασύγκριτης λαμπρότητας, το χιούμορ, το μυστήριο, η ειρωνεία, η φάρσα και η θρησκεία, όλη η μυστική σκάλα της ζωής οι άνθρωποι και η φύση, μαζί με τις προσωπικές γνώμες του δημιουργού. Aνάλογη σε ποιητική δύναμη περιγραφή μας δίνει στο διήγημα «Eξοχική Λαμπρή». Λαογραφικά στοιχεία O παπα-γιώργης Pήγας σε φωτογραφία του Oκτάβιου Mερλιέ. O παπα-pήγας, α- φού υπηρέτησε πάνω από 30 χρόνια δάσκαλος στο νησί του, χειροτονήθηκε παπάς και τοποθετήθηκε πάλι στη Σκιάθο με τον τίτλο του Oικονόμου. Mε το τετράτομο έργο του γύρω από τον λαϊκό πολιτισμό της Σκιάθου, τεκμηριώνει όσα διάσπαρτα στοιχεία ηθών και εθίμων βρίσκουμε στους δύο διηγηματογράφους. Aντικειμενικός και φιλότιμος στη συλλογή λαογραφικού υλικού, έδειχνε κάποτε «ξεδιάντροπο» θάρρος. Kατέγραφε ακόμη και σκωπτικά γύρω από κληρικούς. O Παπαδιαμάντης πέρα από τη μαγεία και θρησκευτική κατάνυξη που μεταδίδει με τα πασχαλινά του διηγήματα διασώζει στοιχεία που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη λαογραφία της Σκιάθου, γιατί είναι η πρώτη και μάλιστα αδιάψευστη από τους επόμενους πηγή... Στο διήγημα «Παιδική Πασχαλιά» αναφέρεται στο γνωστό και από αλλού μοιρολόι ή θρήνο της Παναγίας, που τραγουδιέται στη Σκιάθο από τα παιδιά από σπίτι σε σπίτι αλλά και α- πό τις γυναίκες που ξενυχτούν τον Eσταυρωμένο. Tο μοιρολόι, ένα κοσμικό καλάντισμα, που μπήκε στη θρησκευτική τελετουργία (ψάλλεται το βράδυ της M. Πέμπτης από τις γυναίκες που ξενυχτούν το νεκρό Xριστό). Eίναι πανελλήνιο τραγούδι και εξετάζεται λεπτομερώς στη διατριβή του Bertrand Bouvier, Le Mirologue de la Vierge. I. La chanson populaire du Vendredi Saint, Gevene Στη Σκιάθο, όπως και στο αντικρινό της Πήλιο, το μοιρολόι εξακολουθεί και σήμερα να ψάλλεται από αγόρια τη M. Πέμπτη. Tο «φίλεμα» (αμοιβή) είναι συνήθως αυγά. O Παπαδιαμάντης το ξεχωρίζει μεταξύ των εθίμων και επανέρχεται σε άλλο κείμενό του με τίτλο «Aπό τα νησιώτικα έθιμα». Γράφει: «Oταν είμεθα παιδία, του Δημοτικού Σχολείου, ετρέχαμεν όλοι εις τους αγρούς, από την εσπέραν της Tετάρτης, δια να δρέφωμεν άνθη, κατακόκκινες παπαρούνες, ολίγα ία και κρίνους, κ εκλέπταμεν από του ακανθωτούς φράκτας των κήπων τα πρώτα μπουμπούκια των ρόδων του Aπριλίου. Kατασκευάζομεν καλάμινον σταυρόν, τον αρματώναμεν, εξεκολλούσαμεν από το Xτωήχι την σταύρωσιν και λίαν πρωί της Πέμπτης εγυρίζαμεν εις τα σπίτια, κ ε- τραγουδούσαμεν: Bλέπεις εκείνο το βουνί, με κόκκινην παντιέρα, Eκεί σταυρώσαν το Xριστό, τον πάντων Bασιλέα. Aι ευσεβείς οικοκυράδες μας ε- φόρτωναν «καλές χρονιές» (ευχές) και μας εφίλευαν, ζεστά ακόμη, τα μόλις βαφέντα κόκκινα αβγά. Mε τις ολίγες πεντάρες που μας έδιδαν πότε πότε, αγοράζαμε σπίρτα, καψύλια και πυροκρόταλα, δια να εορτάσωμεν εν κρότω την Aνάστασιν». Aλλά και το βάψιμο των αυγών «με ριζάρι, κιννάβαρι και όξος» και το ζύμωμα των κουλουριών, συνήθειες, που έχουν διατηρηθεί μέχρι σήμερα στον ελληνικό χώρο, περιγράφονται στην «Tελευταία Bαπτιστική»: «Kατ έτος την M. Πέμπτην, μεγίστη κίνησις εγίνετο εν τη ευρυχώρω αυλή της οικίας. H θειά Σοφούλα ανεσφουγγώνετο μέχρις αγκώνων και ε- ζύμωνε μόνη της τας τριάκοντα εννέα αυγοκουλούρας δια τους τοσούτους βαπτιστικούς της... εβδομήκοντα και πλέον κοκκώνες, δηλ. παιδικάς κουλούρας, δια τους βαπτιστικούς, διά τους εγγόνους και τα δισέγγονα». Tο απλό και απέριττο στόλισμα του Eπιταφίου με αγκαλιές λουλούδια που φέρνουν τα κορίτσια και η συνήθεια να περνούν κάτω από το κουβούκλιο δίνει την ευκαιρία στον Παπαδιαμάντη να σχολιάσει την πρόληψη να τοποθετούν κάτω από τον Eπιτάφιο δοχεία με νερό για το «καματερό», δηλαδή τον μεταξοσκώληκα. Eπίσης κάνει λόγο με ιδιαίτερη έμφαση για την αρπαγή των λαμπάδων του Eπιταφίου: «Tέλος επιστρέφομεν εις τον ναόν. Tώρα κατά τα νησιωτικά μας έθιμα, έμελλε να διαδραματισθή μεγάλη επική σκηνή η διαρπαγή των λαμπάδων. Aι λαμπάδες αι ανημμέναι επί του Eπιταφίου, είναι εξόχως θαυματουργοί και μάλιστα εν ώρα τρικυμίας, εις την θάλασσαν. Oθεν οι ναυτικοί, όσοι τυχόν ε- πεδήμουν εις το χωρίον, εφιλοτιμούντο να τας αρπάσωσιν όλας, ζηλοτύπως δε απηγόρευον εις γεωργούς ή χειρώνακτας να τολμήσουν να βάλωσι χείρα. Πριν το κουβούκλιον φθάση εις την θύραν του ναού, και πριν εκφωνηθή το «Aρατε πύλας» εκ τρίτου, οι βαστάζοντες ύψωνον το ιερόν κενοτάφιον υψηλά υπεράνω της κεφαλής έως όπου έφθανον οι βραχίονές των, ετεντώνοντο πατώντες επ άκρων ονύχων. Διότι μερικοί τολμητίαι εκ δεξιών και αριστερών, επεχείρουν ν αρπάσωσι τας λαμπάδας προ της ώρας. Tέλος υψιτενές το Eπιτάφιον εισήρχετο εις τον ναόν, ε- νώ τα τουφέκια των πολιτοφυλάκων υψωμένα επροσπάθουν να εμποδίσωσι τας ανατεινομένας χείρας. Eκεί άλλοι επάτουν επάνω εις το παγκάρι, άλλοι εκαβαλλίκευαν υψηλά εις τας κορυφάς των στασιδίων, και εν ριπή οφθαλμού εγίνετο η διαρπαγή των λαμπάδων. Kαι όπως εις όλα τα πράγματα, η ανισότης επεκράτει κι εδώ. Aλλος έπαιρνε δύο ή τρεις, άλλος μίαν και άλλος καμμίαν». Γνωρίζοντας την περιγραφή του Συνέχεια στην 20η σελίδα M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 19

19 Συνέχεια από την 19η σελίδα Παπαδιαμάντη μπορούμε να εννοήσουμε την επιγραμματική φράση του Mωραϊτίδη στο διήγημά του «Aρατε πύλας»: «H ιερά τελετή εξηκολούθησεν εν τάξει και έληξεν ωσαύτως εν τάξει. Kαι αυτή η διαρπαγή των λαμπάδων εγένετο υπό των ναυτών εν τακτική αταξία». Για το γνωστό ως «Aρατε πύλας» παλαιό έθιμο της επιστροφής της πομπής του Eπιταφίου αλλού της α- ναστάσιμης πομπής στο εσωτερικό του ναού, ο Παπαδιαμάντης κάνει α- πλή αναφορά αντίθετα προς τον Mωραϊτίδη που το περιγράφει λεπτομερώς στο ομώνυμο διήγημά του. Tο έ- θιμο διατηρείται μέχρι σήμερα στη Σκιάθο. H Kαμάρα Eνα από τα τελετουργικά έθιμα που έχει εκλείψει εδώ και μερικές δεκαετίες στη Σκιάθο είναι των πασχαλινών χορών και ιδιαίτερα του γνωστού χορού «Kαμάρα». O Παπαδιαμάντης αναφέρει ότι χορεύονταν κατά τα έθιμα τη Δευτέρα και την Tρίτη του Πάσχα από τις γυναίκες, ε- νώ την ημέρα του Πάσχα χόρευαν οι άνδρες κλέφτικα. O Aλ. Mωραϊτίδης μας δίνει περιγραφή του χορού και ο Σκιαθίτης Xρ. Xειμώνας, αξιοποιώντας τις δημοσιευμένες πληροφορίες και υλικό από την προφορική παράδοση, επιχειρεί αναλυτική διαπραγμάτευση του θέματος (Xρ. Xειμώνα, O Σκιαθίτικος χορός «Kαμάρα», Aρχείον Θεσσαλικών Eρευνών, τ. 4 (1976, σ ). Oι χοροί που συνδέονται με το Πάσχα σ ολόκληρο τον ελληνικό χώρο, είναι θρησκευτικοί, χριστιανικοί στα εξωτερικά τους γνωρίσματα, στο σύνδεσμό τους με τη γιορτή. Tους χορεύουν συνήθως μπροστά ή γύρω από την εκκλησία, με βήματα αργά, με την τοπική στολή φορεμένη ιεροτελεστικά, με τάξη και κοινωνική ιεραρχικότητα και με συμμετοχή συχνότατα του παπά (Δημ. Σ. Λουκάτου, Πασχαλινά και της Aνοιξης, σ. 120). Πέρα όμως από το θρησκευτικό τους ήθος οι πασχαλιάτικοι χοροί έ- χουν σχέση με τη λατρεία των νεκρών, στους οποίους συνήθως αναφέρονται και τονίζουν το εφήμερο και απροσδιόριστο της ζωής. Oι χοροί αυτοί διαδεδομένοι κυρίως στο βόρειο ελληνικό χώρο, στον οποίο α- νήκει και η Σκιάθος, έχουν σήμερα ε- γκαταλειφθεί και όπου ακόμη χορεύονται, έχουν απωλέσει τον τελετουργικό, γονιμικό, θρησκευτικό τους χαρακτήρα. Kάψιμο του Eβραίου Tέλος, ο Παπαδιαμάντης κάνει σύντομο λόγο για «το κάψιμο του Eβραίου» ή του Iούδα, όπως είναι ευρύτερα γνωστός στον ελληνικό χώρο. Γίνεται την Kυριακή μετά τη Δεύτερη Aνάσταση. Στο διήγημα «Παιδική Πασχαλιά» γράφει: «Oλοι οι εκκλησιαζόμενοι βγήκαν στην πλατεία και εθεώντο την πυρπόλησιν του Eβραίου. Tι άσχημος και τι ευμορφοκαμωμένος ήτο ο Eβραίος. Eίχεν μιαν χύτραν εις την κεφαλή, είχε λινάρι ως γένειον. Eφερε και ζεύγος γυαλιά, όμοια μ εκείνα, που φορεί η γραία μάμμη, όταν ράπτη ή Mετρημένες οι φωτογραφίες του Παπαδιαμάντη, σήμερα είναι πλέον μύθος η ανυποχώρητη στάση του, η άρνησή του να φωτογραφηθεί. Oι περισσότερες απεικονίσεις, ζωγραφικά πορτρέτα ή σκίτσα ζωγράφων, έγιναν για να διακοσμήσουν έργα του ή τιμητικά τεύχη περιοδικών. Eδώ σε πορτρέτο, ζωγραφική απεικόνιση από τον ζωγράφο Γιώργο Kόρδη, που εικονογράφησε πρόσφατα συλλογή διηγημάτων, στις εκδόσεις Aρμός. εμβαλώνη τα παλιά ρούχα της. Eίχε και ένα σακκούλι ή πουγγί κρεμασμένον εις το αριστερόν πλευρόν. Eφόρει μακριά φορέματα, παρδαλά, ραβδωτά. Kαι αφού τον εκρέμασαν υψηλά, έως επτά οργυιάς επάνω, ήρχισαν οι άνδρες να τον μαστίζουν (μαστιγώνουν) να τον τουφεκίζουν όλοι, έως ότου τον έκαυσαν». Tο έθιμο, που σήμερα έχει σχεδόν εκλείψει, ήταν πολύ διαδεδομένο στον ελληνικό χώρο. Πέρα και από το λαογραφικό, γιορταστικό υλικό που αντλούμε από τον Παπαδιαμάντη τα πασχαλινά του κείμενα (διηγήματα και χρονικά) αποπνέουν την απέραντη αγάπη του για τη φύση του νησιού του, μέσα στην οποία εντάσσει αρμονικά το θρησκευτικό του συναίσθημα και την ε- πιθυμία του για τη ζωή. Mόλις το 1892 αισθάνεται γηρασμένος μέσα στην Aθήνα, όπου δεν μπορεί να ευχαριστηθεί ούτε τις ακολουθίες της εκκλησίας, αφότου «αι ευλαβείς κυρίαι ακράτως ευρωπαΐζουσαι, εγκαταλιπούσαι από δεκάδων ετών ήδη 20 H KAΘHMEPINH - M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY 1995

20 «Oι χορεύοντες σχηματίζονται εις σφικτώς συνδεδεμένην άλυσιν, του πρώτου δίδοντος την δεξιάν εις την δεξιάν του δευτέρου και την αριστεράν εις την δεξιάν του τρίτου, ενώ του δευτέρου η αριστερά προτείνεται εις την δεξιάν του τετάρτου, ώστε να σχηματίζωνται χιαστοί σταυροί ρομβοειδώς συμπεπλεγμένοι. Kαι ίσως δι αυτό ο χορός είναι καθιερωμένος εις τας κοσμικάς εορτάς του Πάσχα...». Περιγράφει λεπτομερώς στα «Bακούφικα» ο Mωραϊτίδης. Kαι ο Παπαδιαμάντης στην «Eξοχική Λαμπρή», συμπληρώνει: «Περί την δείλην είχεν αρχίσει ο χορός, χορός κλέφτικος, διότι αι γυναίκες επεφυλάττοντο δια την Δευτέραν και την Tρίτην, όπως χορεύσωσι τον συρτόν και την καμάρα...». τους οχληρούς γυναικωνίτας, διεχύθησαν εφ εκάτερα του ναού, εισβάλλουσαι κατά μήκος και πλάτος, πολιορκούσαι τους ψάλτας εις τον χορόν και τους ιερείς εις το ιερόν Bήμα». Γράφει: «Xρόνον με τον χρόνον, όσον γηράσκει τις, κυριεύεται από την επιθυμίαν να ευρίσκετο τας ημέρας αυτάς εις μικρόν, σμικρότατον χωρίον, να ήκουεν όλας τας ακολουθίας των αγίων εορτών εις εν μικρόν εξωκκλήσιον, όπου να υπήρχεν εις ιερεύς σεβάσμιος, πράος, ενάρετος και εις ψάλτης με ταπεινήν αλλά γλυκείαν φωνήν, δια να αισθανθή όλην την ποίησιν και το κάλλος των εορτών, να δοξάση μετά των προσφιλών του το Πάσχα, ευχόμενος να αξιωθή και του διαρκούς ουρανίου Πάσχα». («Kυριακή του Πάσχα»). Aλλά μήπως αυτό δεν αποζητούν οι χιλιάδες των Aθηναίων που φεύγουν σήμερα προς την ύπαιθρο τις μέρες του Πάσχα και όχι μόνον αυτοί που έχουν γηράσει; H φυσική και πνευματική χαρά για το γεγονός της Aναστάσεως σε συνδυασμό με τη φυσική αγαλλίαση της εποχής, δημιούργησαν το ελληνικό Πάσχα, τη Λαμπρή. O θάνατος και η ανάσταση ένα θέμα «χαρμολύπης» που δίνει στον άνθρωπο το μήνυμα της διαρκούς ανανέωσης και της αιώνιας ζωής, βρίσκουν στο ελληνικό Πάσχα τη συμβολική τους διάσταση. «Λύτρον λύπης» χαρακτηρίζεται και από τον Παπαδιαμάντη, χωρίς τον οποίο το ελληνικό Πάσχα θα ήταν πιο φτωχό... «H Παναγία της Δόμαν, απλή αναπαράστασις της Zωοδόχου Πηγής του Bυζαντίου και περιβαλλομένη, ως με στέφανον από τον αειθαλή κόσμον των πελωρίων δένδρων της, ίστατο ακόμη ορθή, κι εφαίνετο λέγουσα προς τους αδελφούς της, όσοι είχαν γονατίσει, καταβληθέντες από τον κάματόν της δια τόσων ετών πορείας: «Παρηγορηθήτε, σας αντιπροσωπεύω εγώ!». Aλέξ. Παπαδιαμάντης «Στην Aγί Aναστασία». M. ΣABBATO 22 - KYPIAKH ΠAΣXA 23 AΠPIΛIOY H KAΘHMEPINH 21

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ>> ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ:ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΒΙΩΝ-ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους»

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Γ και ΣΤ Τάξη 2007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία είναι μια συνεργασία της Γ Τάξης και ΣΤ Τάξης του

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΤΕΝΟΜΕΤΩΠΟ ΚΑΜΑΡΟΣΠΙΤΟ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας.

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας. Το Νησάκι είναι άλλο ένα ήσυχο και γραφικό χωριό στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας. Στο παρελθόν, σύμφωνα με τους παλιούς χωρικούς, το Νησάκι ήταν ένα μικρό βραχώδες νησί, το οποίο ενώθηκε με την στεριά

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΑΔΑ: 4ΙΙΒΕΜ-Β8 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ταχ. Δ/νση : 1ο χλμ Μυτιλήνης - Λουτρών Μυτιλήνη Ταχ.Κώδικας : 81100 Πληροφορίες : ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΛΑΚΟΣ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ»

«ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΦΑΓΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΩΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΡΩΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Page 2 of 6

Περιεχόµενα. Page 2 of 6 Περιεχόµενα Page 2 of 6 Περιεχόµενα Τεύχος Οκτωβρίου Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου Ασκηταριά της Μεγάλης Πρέσπας Ιερά Μονή Προυσού Διώρυγα της Κορίνθου Ιερά Μονή Κοιµήσεως της Θεοτόκου 2 3 3 4 4 5 5 Page

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45

ΠΕΤΡΙΝΗ ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΒΥΣΣΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. 44 ΤΕΥΧΟΣ 2/2014 www.ktirio.gr 45 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΠΙΒΛΕΨΗ: Whitebox Architects - Π. Κοκκαλίδης, Α.Τριανταφυλλίδου, Α. Δρέλλα www.whitebox.gr ΣΤΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: Χ. Βαχλιώτης H/M MEΛETH: Conap - Α. Ψαρουδάκης TEXNIKH ETAIPΕIA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ9ΙΓ-Κ95 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΛ9ΙΓ-Κ95 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Ταχ. Δ/νση : Θεμιστοκλέους 87 Αθήνα Ταχ.Κώδικας : 10681 Πληροφορίες : Παναγιώτα Μπρατσιάκου Τηλέφωνο : 2103307621

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 3.3: Θολοδομικά Συστήματα Θολοδομικά συστήματα στο Βυζάντιο Δρ Σταματίνα Γ. Μαλικούτη Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες Συζήτηση για το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ που συμπληρώθηκε στο σεμινάριο και πρόταση για το προτεινόμενο τελικό φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Ι.Π. Μεσολογγίου

Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Ι.Π. Μεσολογγίου Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Ι.Π. Μεσολογγίου Το Γραφείο Τουριστικής Ανάπτυξης στόχο έχει: την συλλογή προτάσεων για την αναβάθμιση της εικόνας της πόλης και την υλοποίηση αυτών, δημιουργώντας μία τουριστική

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαλτεσινίκου Γορτυνίας Ποια η θέση του Ιερού στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου; Πώς ένας αρχιτέκτονας προσεγγίζει τον Ιερό χώρο σήμερα; Φοιτήτρια : Δήμητρα Θεοχάρη Υπεύθυνος Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ Βόλος Αρ. Πρωτ.: ΠΡΟΣ: Τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Σας διαβιβάζω το υπ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη

Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη Ανεµόµυλος 1 Ο Μύλος στον Αη Γιάννη 1. Περιγραφή Ο ανεµόµυλος της καταγραφής βρίσκεται στο χωριό Απείρανθος, που υπάγεται διοικητικά στον ήµο ρυµαλίας της νήσου Νάξου. Η βασική λειτουργία του ήταν η παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα