Συνέχειες και ασυνέχειες στη γυναικεία ποίηση του 19 ου και αρχών του 20 ού αι. Βαρβάρα Ρούσσου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συνέχειες και ασυνέχειες στη γυναικεία ποίηση του 19 ου και αρχών του 20 ού αι. Βαρβάρα Ρούσσου"

Transcript

1 Συνέχειες και ασυνέχειες στη γυναικεία ποίηση του 19 ου και αρχών του 20 ού αι. Βαρβάρα Ρούσσου Ξεκινώντας την εισήγησή µου διευκρινίζω ότι οι όροι αντρική-γυναικεία που χρησιµοποιούνται δεν υπονοούν και δεν αναπαράγουν διχοτοµήσεις που προκύπτουν από την ηγεµονική εννοιολόγηση ή την ουσιοκρατική θεώρηση και τη θεωρούµενη φυσική κατηγορία «γυναίκα». Η κατηγορία «γυναίκα» εξάλλου δεν αποδίδει ως όρος αναλυτικά αυτό που µπορεί να είναι µια γυναίκα αφού το φύλο συγκροτείται σε συσχετισµό µε άλλες λογοθετικά συγκροτηµένες ταυτότητες. 1 Ο όρος γυναικεία ποίηση αναφέρεται εδώ απλώς για να δηλώσει την ποίηση που γράφεται από γυναίκες χωρίς περαιτέρω συνδηλώσεις. Στόχος της ανακοίνωσής µου είναι να παρουσιάσω ορισµένες από τις πολλές ασυνέχειες που χαρακτηρίζουν την µακρά παράδοση της ποίησης που γράφεται από γυναίκες στη διάρκεια σχεδόν ενός αιώνα, από το 1840 έως το 1930 και να θέσω ερευνητικά ερωτήµατα σχετικά µε αυτές, χαρτογραφώντας έτσι την ποίηση των γυναικών του 19 ου αι. αποσιωπηµένη µέχρι πρόσφατα. Δηλώνοντας την ουσία των ασυνεχειών αυτών υπόρρητα τίθενται και τα ερωτήµατα για την κατασκευή τους. Και περαιτέρω πλανάται στην έρευνα αυτή το ερώτηµα της ιστορικής συγκρότησης του υποκειµένου και της αναπαράστασής του. Η πρώτη ασυνέχεια συνίσταται στο συσχετισµό του λογοτεχνικού είδους µε τη γυναικεία φύση. Το ερώτηµα της κριτικής είναι: «Εάν και αφού οι γυναίκες γράφουν, ποιο είδος τους αρµόζει και σε ποιο είναι καλύτερες;». Ο Ξενόπουλος αναφέρει ότι οι γυναίκες είναι πιο επιτυχηµένες διηγηµατογράφοι: «η διηγηµατογραφία υπήρξε το στάδιον εν ω αείποτε διεκρίθη». 2 Η Παρρέν από την άλλη δικαιολογώντας την έναρξη µιας σειράς µεταφρασµένων µελετηµάτων για την ποίηση στην Εφηµερίδα των Κυριών σηµειώνει: «Αρχόµεθα των κριτικών τούτων µελετών µας από τους ποιητάς, διότι η γυνή ως εκ της φύσεώς της, ως εκ της ευφανταστοτέρας διανοίας της, ως εκ της µάλλον ευαισθήτου ψυχής της αρέσκεται µάλλον εις ανάγνωσιν ποιητών ή πεζογράφων. 3 Ο Παλαµάς επίσης οµολογεί το ιδανικό του: «το όνειρον της ιδεώδους γυναικός, ήτις αντί του ιστού της Πηνελόπης χειρίζεται την λύραν της Σαπφούς.». 4 Η ασυνέχεια που προκύπτει από τέτοιες παρατηρήσεις συνίσταται στην εµφυλοποίηση των λογοτεχνικών ειδών. Τα έµφυλα χαρακτηριστικά των ατόµων, ως προϊόντα της κανονιστικής λειτουργίας της γλώσσας, υποτίθεται ότι αναπαριστούν το αληθές και φυσικό (άρα απαράβατο για την κατηγορία «γυναίκες»). Από τον κριτικό λόγο όµως µετατρέπονται σε υφολογικά χαρακτηριστικά, διαποτίζοντας την γραφή και επηρεάζοντας την πρόσληψη της λογοτεχνίας των γυναικών. 5 Βέβαια, το ερώτηµα µιας τέτοιας ασυνέχειας παραµένει ο, ή καλύτερα, οι τρόποι που καθιερώνουν την εµφυλοποίηση των ειδών και οι διαφυγές που οι γυναίκες δηµιουργοί σταδιακά οργανώνουν για να ανατρέψουν τέτοιες απόψεις. Μια ακόµη ασυνέχεια στην ποίηση των γυναικών εντοπίζεται στη θεµατική, τη ρητορική τους, τις τροπικότητές τους, τα κειµενικά είδη και τον τρόπο που τα χειρίζονται (σε ποιες περιστάσεις, για ποιο σκοπό κλπ). Οι ποιήτριες ακολουθούν την κυρίαρχη ροµαντική παράδοση ποιητών όπως ο Παράσχος, ο Παπαρρηγόπουλος, ο Ζαλοκώστας κ.ά. Καθώς οι πρόγονοί τους είναι άντρες εκείνες εµφανίζονται ως παθητικοί δέκτες µιας παράδοσης κι όχι ως δηµιουργοί, ως συµµετέχοντες στη δηµιουργία της παράδοσης, ως ενεργά υποκείµενα. Επίσης, αν και η ποίηση (και µάλιστα η ροµαντική) ως έκφραση βαθύτερων συναισθηµάτων αποτελεί προνοµιακό πεδίο της «αφήγησης» του εαυτού οι γυναίκες επαναλαµβάνουν την Δρ. νεοελληνικής φιλολογίας ΕΚΠΑ, υποψ. δρ. ΑΣΚΤ. 1 (Butler 2009, 25-30) 2 (Ξενόπουλος, 387) 3 (Παρρέν, 2) 4 (Παλαµάς 1972, ) 5 (Butler 2009, 25-27)

2 ηγεµονική αναπαράστασή τους και σπάνια προβάλλουν εξώφθαλµα τις θέσεις και τα αιτήµατά τους στην ποίησή τους, όπως συνέβη π.χ. µε την Οικονοµίδου. Ενδέχεται να διακρίνονται τοποθετήσεις περί φύλων και υπόρρητη δυσαρέσκεια ή τα ποιήµατα των γυναικών να διαλέγονται µε ποιήµατα αντρών, είτε µε όχηµα τα είδη είτε µε ιδιαίτερες κειµενικές στρατηγικές, αλλά δεν παράγουν ρητά και ευθαρσώς αντιρρητική ποίηση στον ηγεµονικό λόγο. Χρησιµοποιούν τη λογοτεχνία ως δηµόσια έκφραση που αποδεικνύει ότι διαθέτουν τις ίδιες δηµιουργικές ικανότητες µε τους άντρες αν και οι ίδιες δεν έχουν θέσει τους όρους αυτής της έκφρασης. Πολλές όµως από αυτές διαθέτουν πολύπλευρο έργο και σε µη ποιητικά/λογοτεχνικά τους δηµοσιεύµατα, τα οποία σηµειωτέον οφείλουµε να συνεξετάσουµε µε το ποιητικό τους έργο, εκφέρουν σαφή και καίριο λόγο του φύλου τους και δηλώνουν τις φεµινιστικές τους θέσεις 6. Επιπλέον, πολλές από τις ποιήτριες ασκώντας το επάγγελµα της δασκάλας, ως φορείς υψηλών αξιών, µετατρέπονται σε φορείς δράσης, κατακτούν θέση στη δηµόσια σφαίρα, καταξιώνονται και αποκτούν δηµόσιο λόγο. Το κοινό στο οποίο απευθύνονται ή επιδιώκουν να ή θεωρούν ότι απευθύνονται οι ποιήτριες παράγει ένα ερώτηµα που ταυτόχρονα αποτελεί µια επιπλέον ασυνέχεια: αν ληφθεί υπόψη ότι στη δεκαετία του 1870 το 93% και το 1910 το 83% των γυναικών ήταν αναλφάβητες, 7 το γυναικείο αναγνωστικό κοινό είναι ολιγάριθµο και περιορισµένο κοινωνικά στην αστική τάξη. Εποµένως, οι γυναίκες γράφουν για να διαβαστούν από αντρικό κοινό και για να αποτελέσουν τη φωνή του 3% του φύλου τους. Η διαπίστωση αυτή θεωρώ ότι καθιστά τη γραφή τους πράξη ιδιαίτερα τολµηρή που, µεταξύ άλλων, παρέχει στις αναγνώστριες την αίσθηση της συµµετοχής σε έναν κοινό µε τους άντρες πεδίο, την ανάγνωση και συνεπώς την παιδεία. Η κύρια ασυνέχεια, εδραιωµένη στη συνείδηση των αναγνωστών, αλλά και πολλών φιλολόγων, είναι το θεωρούµενο χάσµα από τη Σαπφώ, και µερικές λιγότερο προβεβληµένες ποιήτριες της αρχαιότητας, έως την Μυρτιώτισσα, τη Μελισσάνθη και κυρίως την Πολυδούρη. Αναπαράγεται έτσι µια πραγµατική ρήξη που εγγράφεται ως κενό στο συνεχές της ιστορίας της λογοτεχνίας. Όµως, όπως τέθηκε από τη Σοφία Ντενίση, το κενό στη λογοτεχνική παραγωγή των γυναικών µεταξύ (θα επέκτεινα το χρονικό όριο έως το 1910 αφού µετά το τέλος της πρώτης δεκαετίας του 20 ου αι. η παρουσία γυναικών στην ποίηση αυξάνεται θεαµατικά καλύπτοντας το «κενό») αποτελεί όντως κενό, δηλαδή απουσία ή πρόκειται για άγνοια; 8 Λειτουργεί δηλαδή το «επιχείρηµα εκ τη σιωπής»; (ό, τι παραβλέπει ο επίσηµος λόγος ίσως έχει κάτι να πει το οποίο υποκρύπτεται). Η συστηµατική έρευνα των τελευταίων ετών απέδειξε ότι το θεωρούµενο χάσµα εντέλει αποτελεί µια συνέχεια που µε τη σειρά της παράγει νέα ερωτήµατα και ενέχει νέες ασυνέχειες. Οι παλαιότερες και κυρίως οι πρόσφατες µελέτες της Σ. Ντενίση ανέδειξαν την ενεργή παρουσία λογοτέχνιδων και βέβαια ποιητριών που µαρτυρείται ήδη από το 1840 ενδεχοµένως υπήρχε και παλαιότερα ποίηση που έγραφαν γυναίκες αλλά δεν υπάρχουν δηµοσιευµένα δείγµατα, οπότε θεωρείται ανύπαρκτη- και συνεχίζει αύξουσα έως τις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20 ο αι. Οι εργασίες αυτές αφορούν τα έτη (µε επίκεντρο κυρίως την πεζογραφία και τα περί γυναικών κείµενα) και (µε καταγραφικό χαρακτήρα). 9 Όπως διαφαίνεται και πάλι δηµιουργείται µια ασυνέχεια, ένα τυφλό σηµείο στις κρίσιµες δύο τελευταίες δεκαετίες του 19 ου αι.. Η πολύτιµη εργασία της Ειρήνης Ριζάκη παρέχει τις βάσεις τόσο για τον 19 ο αι. όσο και για την εικοσαετία Δίνοντας τρία παραδείγµατα οψίτυπων (κατ ουσίαν µεταθανάτιων εκδόσεων) τα δύο αφορούν ποιήτριες αλλά, όπως σηµειώνεται και στον τίτλο, η Ριζάκη κάνει λόγο γενικά για τη «γυναικεία 6 Η έννοια φεµινισµός βέβαια ας αναγνωστεί εντός του χρονικού πλαισίου της εποχής ως «χειραφεσία», «χειραφέτηση» κλπ µε ό, τι σήµαιναν οι όροι στο διάστηµα εκείνο. 7 (Βαρίκα 2007, 211) 8 (Ντενίση 2004, ) 9 (Ντενίση 2014, 15-32). Επίσης για το πρόγραµµα στο οποίο αναφέροµαι: (Ντενίση 2008, 29-68).

3 λογιοσύνη». 10 Σε γενικές γραµµές, στην περίοδο αυτή, συγκριτικά µε την πεζογραφία (διηγήµατα και µυθιστορήµατα) η ποίηση παραµένει, σε µεγάλο βαθµό, στην αφάνεια όχι τόσο ως ποσοτική καταγραφή αλλά ως ποιοτική θεώρηση, δηλαδή συστηµατική µελέτη των ίδιων των κειµένων. 11 Το έργο των ποιητριών αποτιµάται συνολικά αρνητικά και κατατάσσεται στην ελάσσονα λογοτεχνική παραγωγή. Σε αυτές τις δεκαετίες όµως, 1880 και εξής, κυρίως µε την παρουσία της Εφηµερίδος των Κυριών και τη συνεργασία του εντύπου µε γνωστές ποιήτριες, πυκνώνουν οι δηµοσιεύσεις γυναικών, ενώ ακολουθούν ποιήµατα και σε άλλα περιοδικά και βέβαια οι αυτοτελείς εκδόσεις. Η δεκαετία του 1860 αποτελεί την αρχή των αλλαγών και τη σταδιακή είσοδο των ποιητριών στα έντυπα. Η άνθιση της πενταετίας µε περίπου 70 δηµοσιεύσεις ποιηµάτων γυναικών παρουσιάζει αναλογία µε τις πενταετίες και µε 65 και 115 ποιήµατα αντίστοιχα. Η πύκνωση δηµοσιευµένης ποίησης γυναικών σε περιοδικά µη γυναικεία και µάλιστα καταξιωµένα στο κοινό, όπως Ο Νουµάς, η Ηγησώ και αργότερα η Νέα Εστία σηµαίνει την αλλαγή τόσο στην στάση των εκδοτών όσο και των ίδιων των γυναικών που επιζητούν δυναµικά πλέον την αποδοχή και την ισότητα στο λογοτεχνικό πεδίο. Το επάγγελµα της δασκάλας, στο οποίο προαναφέρθηκα, από το 1870 και κυρίως από το 1880 έως το τέλος του αιώνα παρέχει αυξηµένες δυνατότητες βιοπορισµού αλλά και δηµόσιου λόγου (π.χ. ποιήµατα, διηγήµατα για παιδιά, παιδαγωγικά κείµενα κάθε είδους κ. ά.). Η τελευταία δεκαετία µάλιστα του 19 ου αι. φαίνεται καθοριστική καθώς δεν µεταβάλλονται µόνο οι όροι παρουσίας των γυναικών στο δηµόσιο χώρο µε ποικίλους τρόπους (φροντίδα για την εκπαίδευση, φιλανθρωπία και βοήθεια στους εθνικούς αγώνες, λογοτεχνία και παιδαγωγική) αλλά και τα λογοτεχνικά δεδοµένα. Το τέλος του ροµαντισµού και της συναισθηµατικής υπερβολής του µαζί µε τη σταδιακή καθιέρωση της δηµοτικής, τα νέα γυναικεία ποιητικά ιδανικά της γενιάς του 1880 (όχι ετοιµοθάνατες παρθένες αλλά ερωτικές γυναίκες) και το συµβολισµό θα δώσουν και πάλι στις ποιήτριες τη δυνατότητα να εκφραστούν µε µια νέα ρητορική της ευαισθησίας και του έρωτα, όπως την επιζητεί η κριτική αλλά και την επιδιώκουν οι ίδιες. Θεωρώ ενδεικτικό για τη στροφή στα γυναικεία ποιητικά πρότυπα το άρθρο της Κ. Παρρέν στην Εφηµερίδα των Κυριών το 1895 αφιερωµένο στην ποιήτρια Φωτεινή Οικονοµίδου η οποία είχε πεθάνει ήδη από το Στο εύλογο ερώτηµα για ποιο λόγο τότε αυτή η αναφορά η απάντηση βρίσκεται ακριβώς στην αντίληψη τόσο µιας γυναικείας ποιητικής παράδοσης, όπως θα δούµε παρακάτω, αλλά και στην νέα εποχή για τις γυναίκες που αντιτίθεται στα πεισιθάνατα ροµαντικά θρηνολογήµατα. Η Παρρέν, αν και επαινεί την ποιήτρια και αναγνωρίζει στο πρόσωπό της µια άξια και τολµηρή γυναίκα που δηµιούργησε αψηφώντας τις ισχυρές αντιθέσεις της ανδροκρατούµενης κοινωνίας, εντούτοις θεωρεί ότι ανήκει σε µια άλλη, παρωχηµένη εποχή και κάνει λόγο για τις καταστροφικές συνέπειες του ροµαντισµού στις γυναίκες. Μια νέα εποχή και η «Νέα Γυνή» µαζί της έχουν αναδυθεί. Εποµένως, όπως το παράδειγµα αυτό καταδεικνύει, το διάστηµα είναι εκ των ων ουκ άνευ προκειµένου να καλυφθεί µια ακόµα ασυνέχεια και να απαντηθούν ερωτήµατα που ανέκυψαν από την παρουσία ποιητριών σε όλο το δεύτερο µισό του 19 ου αι.: ποια ήταν τα κοινωνικά δίκτυα και πώς λειτούργησαν για τη δηµόσια δραστηριοποίηση των ποιητριών; Συγκροτήθηκε, έστω στοιχειωδώς, από τις ίδιες τις ποιήτριες ή άλλα πρόσωπα, µια άτυπη ή τυπική γραµµική πορεία της ποίησης που έγραψαν οι γυναίκες; Όσο κι αν λειτουργεί παράλληλα µε το διαχωρισµό των φύλων που έχει εγκαθιδρύσει η πατριαρχία, οι λογοτέχνιδες προωθούν τη συγκρότηση µιας διακριτής παράδοσης, δηλαδή τη διακριτή ιστορία τους; Μια απόπειρα καταγραφής ποιητριών γίνεται το 1936, µε το γραµµατολογικό έργο του Δηµ. Λαµπίκη Ελληνίδες ποιήτριες. Από την ιστορία της φιλολογικής γενεάς µας. Το βιβλίο δεν είναι παρά ανθολόγηση χωρίς έρευνα και χωρίς επιστηµονικά κριτήρια, µε ελάχιστα 10 (Ριζάκη 2007, ) 11 Οι λόγοι για τους οποίους επιλέγω την ποίηση είναι πολλοί και δεν µπορούν να εκτεθούν εδώ. 12 (Παρρέν 1895, 1)

4 βιογραφικά στοιχεία για ποιήτριες που είναι ενεργές από τις αρχές του αιώνα και εξής, οπότε συντηρείται το ερευνητικό σκοτάδι για τον 19 ο αι. Ωστόσο ο Λαµπίκης, αν και στερείται επιστηµονικής βάσης, φέρνει στο φως και άγνωστα ονόµατα ποιητριών (ότι συνήθως ονοµάζουµε ελάσσονες), γεγονός που αποδεικνύει, στις αρχές του 20 ου αι., την έντονη πλέον δραστηριοποίηση των γυναικών στην ποίηση. Η γνωστότερη απόπειρα να στοιχειοθετηθεί ένα είδος χάρτη της ποίησης των γυναικών, και µάλιστα από µια λογοτέχνιδα, αποτελεί η όψιµη εργασία της Αθηνάς Ταρσούλη το 1951 που καλύπτει σχεδόν έναν αιώνα, όπως υποδεικνύει ο τίτλος Ελληνίδες ποιήτριες Πρόκειται για το πρώτο εγχείρηµα χαρτογράφησης ενός άγνωστου τόπου: του 19 ου αιώνα. Μεσούντος του 20 ου αι. ονόµατα όπως της Χρυσοβέργη, της Οικονοµίδου, της Σαµαρτζίδου γίνονται γνωστά και µε βιογραφικά στοιχεία και συνδυάζονται µε νεώτερες ποιήτριες των πρώτων δεκαετιών του 20 ου αι.. Βέβαια, η Ταρσούλη δεν χρησιµοποιεί αυστηρά φιλολογικά κριτήρια, δεν διερωτάται για κενά, σιωπές και αποκλεισµούς, επιχειρεί µια αξιολόγηση της ποίησης αυτής αλλά όχι συστηµατικά, οπότε αναπαράγει λάθη και παραµένει περιγραφική, αλλά το βιβλίο της αποτελεί το µόνο σηµείο αναφοράς για τον 19 ο αι. Επιπλέον, δεν αναζητά συγγένειες ή αντιθέσεις, ρήξεις ή συνέχειες µεταξύ των ποιητριών αλλά η γραµµική τοποθέτησή τους στο χρόνο και η τριµερής-χρονική διαίρεση του βιβλίου υποδηλώνει την αντίληψη της γραµµικής συνέχειας µιας παράδοσης. Η επίσηµη λοιπόν γραµµατολογία δεν αποδίδει τη συνέχεια που η έρευνα αποκάλυψε για τη γυναικεία λογοτεχνική παραγωγή. Προκύπτει το ερώτηµα: υπάρχει η συνείδηση αυτής συνέχειας στην γυναικεία ποιητική παράδοση ως αίσθηση των ίδιων των ποιητριών; Αν ναι σε ποιο βαθµό οι νεώτερες ποιήτριες γνωρίζουν την παράδοση αυτή και πώς τοποθετούνται έναντί της; Το ερώτηµα τίθεται εντονότερο στον 19 ο αι.: οι ποιήτριες Μαρίκα Πίππιζα και Μαρίκα Φιλιππίδου µε συνεχή παρουσία στα περιοδικά η πρώτη και η δεύτερη (και µετά οκταετές κενό εµφανίζεται ακόµη και το 1920 µε µια δηµοσίευση) και µάλιστα γράφοντας σε δηµοτική γλώσσα και ξεφεύγοντας από τη ροµαντική θρηνολογίαέχουν γνώση της συνέχειας που συνιστούν στην γραµµική πορεία όπου προηγούνται ή και συνυπάρχουν η Αντωνούσα Καµπουράκη (µε αυτοτελείς εκδόσεις από το 1840), η Σαπφώ Λεοντιάς (µε παρουσία από το 1850 έως περίπου το 1900), η Ευφρ. Σαµαρτζίδου (δηµοσιεύει µεταξύ ) και φυσικά η Φωτεινή Οικονοµίδου; Τι απέγιναν εντέλει ποιήτριες που ακροβατούν µεταξύ των δύο αιώνων όπως η Πίππιζα και η Φιλιππίδου και πόσο τις έχουν διαβάσει εκείνες που έπονται χρονικά η Αιµιλία Κούρτελη-Δάφνη, η Ελένη Λάµαρη (εµφανίζονται το 1901), ή η Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάµου (δηµοσιεύει το 1907) ή και η Πολυδούρη και η Μυρτιώτισσα; Καθώς το βάρος µετατοπίζεται στην έννοια της λογοτεχνικής/ποιητικής παράδοσης υπεισέρχεται το ζήτηµα του προσδιορισµού του κανόνα και της αποδοχής σε αυτόν µε ερωτηµατικό ως προς τη µοναδικότητά του-, όπου βέβαια και πάλι δεν θα αποφευχθεί η αναφορά στη βαρύνουσα σηµασία του φύλου. Οι ποιήτριες αδυνατούν αλλά και δεν τολµούν/επιδιώκουν, λόγω αρνητικών συνθηκών πρόσληψης του έργου τους, στον 19 ο αι., να συναγωνιστούν τους ποιητές και µάλιστα τους «µείζονες» των οποίων την ποίηση ακολουθούν. Η γυναικεία ποίηση κρίνεται ως περιθωριακή και κατώτερη. Κυρίως άντρες, αλλά και γυναίκες, κριτικοί αποτιµούν µε έµφυλα κριτήρια (ευαισθησία, χάρη, τρυφερότητα, ελαφρότητα, συναίσθηµα) την ποίηση που γράφουν οι γυναίκες. 13 Από το τέλος του 19 ου αι έως και τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20 ου αλληλοσυγκρουόµενες απόψεις παράγουν µια σειρά ασυνέχειες. Αν και η κριτική δυσανασχετεί µε τα µέτρια ποιητικά έργα (π.χ. ο Παλαµάς αναζητά µια µεγάλη ποιήτρια σαν την Σαπφώ) 14 και θεωρεί ως ελαφρά αισθηµατολογία τις περισσότερες ποιητικές συλλογές, ωστόσο τονίζεται από πολλούς κριτικούς η αναγκαιότητα 13 Οι γυναίκες δεν διαφοροποιούνται στην κριτική τους. Μόνο παράδειγµα διαφοράς η κριτική της Αιµιλίας Καραβία το 1928 που θεωρεί το γυναικείο ύφος εµπρόθετη επιλογή και στρατηγική υπονόµευσης. (Καραβία 1928, ) 14 (Παλαµάς 1972, 114)

5 παρουσίας των γυναικών στη λογοτεχνία. Οι όροι αποτίµησης της ποίησης και της πεζογραφίας δεν είναι οι ίδιοι. Οι γυναίκες πεζογράφοι οφείλουν να προσεγγίζουν περισσότερο το πρότυπο της πεζογραφίας των αντρών. Στην ποίηση ο λυρισµός και η βιωµατικότητα προσλαµβάνονται ως µελοδραµατισµός, και συχνά επιφανειακή αισθηµατολογία, και λειτουργούν περιοριστικά για τη γυναικεία ποιητική γραφή, αποκλείοντάς την σε ένα ιδιαίτερο πεδίο όπου «δεν πρόκειται για σοβαρή λογοτεχνία». 15 Η ευαισθησία των γυναικών, νοούµενη ως διαφορετικής υφής από την αντρική, και η χαριτωµένη αφέλεια του ύφους προσιδιάζουν στη φύση της γυναίκας και εντέλει ο κριτικός λόγος καταλήγει να εδράζεται σε φυσικοποιηµένες αντιλήψεις περί φύλων. Αν και η κριτική σταδιακά προκρίνει την υπέρβαση των έµφυλων γνωρισµάτων από τις ποιήτριες και προτρέπει το φιλοσοφικό στοχασµό που προσιδιάζει στην αντρική λογική, η ευαισθησία και τρυφερότητα των ποιητριών αποτελούν ζητούµενο των κριτικών. Έτσι, ενώ η Μυρτιώτισσα προβάλλοντας έντονα τα γνωστά γυναικεία γνωρίσµατα στην ποίησή της, εµπλουτίζοντάς τα µε τον προφανή ερωτισµό και εισάγοντας την κατηγορία της σεξουαλικότητας, θεωρείται κορυφαία ποιήτρια το 1919 και κυρίως το 1925, στα 1931 και 1932 η αρνητική εκτίµηση των κριτικών για τη συλλογή της Μελισσάνθης αιτιολογείται από την έλλειψη λυρισµού, συγκίνησης, συναισθηµατισµού και αυθορµησίας. Αποκαλύπτεται έτσι ακόµη µια ασυνέχεια αναφορικά µε τα κριτήρια αξιολόγησης της ποίησης που γράφουν οι γυναίκες. 16 Μήπως οι ποιήτριες προβάλλοντας όσα η κριτική αποδίδει στην ποίησή τους τα καθιστούν µέρος του ίδιου του υποκειµένου τους και του τρόπου του; Μεταστρέφουν δηλαδή αυτά τα έµφυλα γνωρίσµατα (ευαισθησία κλπ) από αποδείξεις κατωτερότητας και εργαλεία αποκλεισµού σε θετικά στοιχεία επανασηµαίνοντας καταφατικά την ποίησή τους αλλά και καλλιεργώντας τη διαφορά ως αποδοµητική στρατηγική; Το σχήµα αυτό είναι θεωρητικά βάσιµο αν επικαλεστούµε τον Φουκώ «ο Λόγος µπορεί να είναι ταυτόχρονα όργανο κι αποτέλεσµα της εξουσίας, αλλά και εµπόδιο, αντιστήριγµα, σηµείο αντίστασης και ξεκίνηµα για µιαν αντίθετη στρατηγική» 17 και ότι «δεν υπάρχει σχέση εξουσίας χωρίς αντίσταση, χωρίς υπεκφυγή ή διαφυγή, χωρίς ενδεχόµενη αντιστροφή» 18 Μπορούµε να ερµηνεύσουµε την παραπάνω στάση των ποιητριών µε το σκεπτικό ότι οι δοµές εξουσίας παράγουν τα υποκείµενα τα οποία κατόπιν φέρονται να τα αναπαριστούν και τα υποκείµενα αυτά διέπονται εντέλει από τις δοµές που τα παράγουν καθώς υπάγονται σε αυτές. Στο λογοτεχνικό πεδίο οι όροι ρύθµισης, περιορισµού και αποκλεισµού που επιβάλλονται γίνονται αποδεκτοί και στοιχείο της υποκειµενικότητας των ίδιων των ποιητριών. 19 Ταυτόχρονα, η γυναικεία ποίηση, ως περιφερειακό τµήµα της λογοτεχνίας, µακράν του κανόνα, και ως µη αναγνωρισµένος λόγος εµπεριέχει την υπονόµευση. Ποιος όµως είναι ο βαθµός προθετικότητας των ποιητριών σχετικά µε τις αποδοµητικές στρατηγικές; Πόσο η αµφισβήτηση αυτού του είδους µε κειµενικές στρατηγικές γίνεται αντιληπτή και πώς προσλαµβάνεται στον ορίζοντα προσδοκιών των αναγνωστών της εποχής; Οι ποιήτριες πάντως τονίζοντας τις ιδιότητες που η κριτική προσδίδει στα έργα τους ενισχύουν αντί να µειώνουν τη σχάση από την ηγεµονική ποίηση και αποµακρύνονται από τον κανόνα. Αποδεχόµενες και καλλιεργώντας τη διαφορετικότητά τους οι ποιήτριες προσδοκούν την θετική πρόσληψη του έργου τους. Όταν εντέλει η κριτική αρχίζει να εκτιµά έργα γυναικών, χωρίς όµως να έχει εκτοπίσει τα έµφυλα γνωρίσµατα που τους αποδίδει, πρωτίστως η Πολυδούρη και η Μυρτιώτισσα κατορθώνουν να αλώσουν τον κανόνα 20 και ακόµη η Ρίτα Μπούµη-Παππά, η Αιµιλία Δάφνη, η Μελισσάνθη, η Σοφία Μαυροειδή- 15 Για την πρόσληψη γυναικείων έργων από την κριτική στο 19 ο και 20 ό αι. βλ. γενικά (Βασιλειάδης, 2006), (Νικολοπούλου 2008, ), (Ρούσσου 2014, ). 16 (Νικολοπούλου 2008, 200-1) 17 (Φουκώ 1978, 125) 18 (Φουκό 1991, 98-99) 19 (Νικολοπούλου 2008, ) και (Ψαρρά 1999, 423) 20 Ακόµη και αυτή η άλωση είναι σχετική όπως δείχνει η Χρ. Ντουνιά (Ντουνιά 2014, ).

6 Παπαδάκη και άλλα ονόµατα που µεταστρέφουν σε παρουσία την απουσία η οποία εν γένει χαρακτηρίζει το γυναικείο φύλο. Βέβαια, αυτό οφείλεται και στη συνολική µεταβολή των κοινωνικών όρων και των συνειδήσεων εντός των οποίων το φεµινιστικό κίνηµα αποκτά διαστάσεις, µετά από τη µακρά πορεία από την Σαπφώ Λεοντιάδα, την «ήπια χειραφεσία» της Καλλιρόης Παρρέν έως τις µεσοπολεµικές δικεδικήσεις για την ψήφο και την νοµοθετηµένη ισότητα. Ας σηµειώσουµε επίσης ότι το φύλο δεν συγκροτείται µε σταθερότητα µέσα σε ένα αδιατάρακτο ιστορικά συνεχές αλλά διασταυρώνεται και µε άλλες ταυτοτικές εκφορές (π.χ. τάξη: κατηγορία σηµαντική για τις ποιήτριες του 19 ου αλλά και 20 ου αι. όπως η εθνική ταυτότητα και η σεξουαλικότητα). Αναλογικά µε τα παραπάνω, η αναφορά των λογοτέχνιδων στις ιστορίες της λογοτεχνίας βρίσκεται στην δικαιοδοσία των αντρών που τις συγγράφουν και µε τις πρακτικές τους επικυρώνουν θεσµικά την αντίληψη περί της λογοτεχνίας που γράφουν οι γυναίκες ως περιφερειακής ή/και «χαµηλής». Επιβεβαιώνεται έτσι η ύπαρξη πρακτικών νοµιµοποίησης και αποκλεισµού, πρακτικές οι οποίες φυσικοποιούνται έτσι ώστε να φαίνεται ότι τα υποκείµενα απλώς αναπαρίστανται ως έχουν. Υπό το πρίσµα αυτό εγκαθιδρύθηκε η αντίληψη ότι οι ποιήτριες ελάχιστα συνέβαλαν στην εξελικτική ιστορία της ποίησης. Την ηγεµονική αυτή αντίληψη παρουσιάζει η Έ. Σταυροπούλου καθώς καταγράφει τις γυναικείες παρουσίες σε επτά συν µια σχολική ιστορίες της νεοελληνικής λογοτεχνίας. 21 Για την περίοδο και το είδος που µας αφορά εδώ, αριθµούµε δεκαπέντε ονόµατα, όλα του 20 ου αι. από τις αρχές έως το Το «επιχείρηµα εκ της σιωπής» υφίσταται απαλείφοντας τη γυναικεία λογοτεχνική παραγωγή από τον 19 ο αι., µε µόνες αναφορές στην Ελισάβετ Μουτζάν- Μαρτινέγκου και την Ευανθία Καΐρη. Κυρίαρχο όνοµα αυτό της Πολυδούρη και στις οκτώ ιστορίες- ενώ ακολουθούν σε πέντε η Μυρτιώτισσα και η Μελισσάνθη και η Γαλ. Καζαντζάκη και σε τέσσερις η Ρ. Μπούµη-Παππά και η Αιµιλία Δάφνη. Βέβαια ιδιαίτερη σηµασία έχουν τα ποιοτικά στοιχεία, οι εκτιµήσεις των ιστορικών για τις ποιήτριες αυτές. Η Χρ. Ντουνιά, µεταξύ άλλων λόγων, σχολιάζει την επιλογή αυτή της έντονης παρουσίας της Πολυδούρη στις ιστορίες ως αναγκαιότητα εκπροσώπησης και των γυναικών στον κανόνα, ένα είδος ενοχής, θα έλεγα, έναντι τόσο της ποιήτριας όσο και όλων των ποιητριών. 22 Θα µπορούσε να θεωρηθεί µια µορφή ασυνέχειας το ότι ούτε άντρες ούτε γυναίκες µελετητές/τριες ανέλαβαν τη σύνταξη µιας ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας που θα αποκαθιστούσε την µεγάλη ασυνέχεια της παράλειψης γυναικών δηµιουργών. Απαντήσεις σε αυτή την έλλειψη υπάρχουν πολλές και ορισµένες αφορούν τόσο στη γενική στάση έναντι των γυναικών δηµιουργών όσο και στο ίδιο το έργο τους, που σεσηµασµένο ως «έλασσον» αυτοδίκαια αποκλείεται από την αναφορά. Η ανάγκη όµως σφαιρικής εικόνας του λογοτεχνικού πεδίου και αποκατάστασης µιας συνέχειας καθώς και η σύγχρονη τάση προς τους ελάσσονες δηµιουργούς µετέστρεψε το ενδιαφέρον της έρευνας. Παράλληλα, παραδείγµατα συσπειρώσεων, κοινωνικών δικτύων λογοτέχνιδων µπορούν να εντοπιστούν αλλά παραµένει ως ερώτηµα η επίγνωση της σηµασίας τους, η στοχοθεσία τους και κυρίως ο βαθµός συνειδητότητας που διακρίνει τα µέλη. Ένα δείγµα στοιχειοθετούν οι γυναίκες που σχεδόν συστηµατικά δηµοσιεύουν στην Εφηµερίδα των Κυριών της Παρρέν. 23 Για να περιοριστώ στις ποιήτριες που µε αφορούν η Μαρίκα Πίπιζα, η Κρυσταλλία Χρυσοβέργη, η Μαρίκα Φιλιππίδου και η Φλωρεντία Φουντουκλή είναι µόνιµες σχεδόν συνεργάτριες της εφηµερίδας. Ορισµένες από αυτές ασκούν και το ίδιο επάγγελµα-δασκάλες- µήπως συνιστούν πυρήνα, ένα είδος δικτύου, µε επίγνωση της «γυναικείας φυλής» κατά την Σαπφώ Λεοντιάδα; 24 Φαίνεται πάντως ότι υπήρξε συνειδητοποιηµένη έκφραση και στόχευση στις αµφισβητήσεις και τις επιδιώξεις της ιδιαίτερης οµάδας που αποτελούσαν τόσο οι 21 (Σταυροπούλου 2012, ). Πρόκειται για ποιήτριες που κυρίως δηµοσιεύουν και εκδίδουν στο τέλος της δεκαετίας του 20 και στη δεκαετία του (Ντουνιά 2014, 313) 23 (Κάννερ 2012, 275) 24 (Βαρίκα 2007, 82)

7 γυναίκες που δηµοσίευαν όσο και οι αναγνώστριες στις οποίες απευθύνονταν το έντυπο της Παρρέν, σε βαθµό υψηλότερο απ ότι στα παλαιότερα γυναικεία έντυπα, όπως η Ευρυδίκη. Παρά τις διαφορές, η κοινή στόχευση όλων είναι η εκπαίδευση και η αναβάθµιση του ρόλου της γυναίκας στη δηµόσια σφαίρα. Ειδικά στην ποίηση, η αίσθηση των ποιητριών για µια κοινή, παράλληλη πορεία παρέχεται κυρίως από κριτικά σηµειώµατα και άλλα κείµενα στον τύπο. Αν και δεν υπάρχουν πυκνά δείγµατα αναγνώρισης προµητόρων ποιητριών, ανιχνεύονται κείµενα που µαρτυρούν µια σχέση αναγνώρισης µεταξύ οµοτέχνων, θα τολµούσα να πω µια αίσθηση συγκρότησης µιας υποκουλτούρας. Αφιερωµατικά ποιήµατα και κείµενα υπάρχουν κατά κύριο λόγο στην Εφηµερίδα των Κυριών, γεγονός που αποδεικνύει και τη σηµασία του εντύπου αυτού ως κεντρικού στην διαµόρφωση τόσο της ατοµικής όσο και της συλλογικής ταυτότητας των ποιητριών, όσο αυτό ήταν δυνατόν. Όσο κι αν τέτοια κείµενα αποτελούν τυπικά δείγµατα ευγένειας µήπως προδίδουν µια αίσθηση «κύκλου» ποιητριών που δρουν δηµόσια έχοντας κοινή συνείδηση φύλου και τέχνης και λειτουργούν παράλληλα µε την κυρίαρχη ποίηση των αντρών, όσο κι αν έτσι ενισχύεται η έννοια του διαφορετικού πεδίου; Αυτό το ερώτηµα ενισχύει την αναγκαιότητα µελέτης, όπου αυτό είναι εφικτό, των ιδιωτικών εγγράφων των ποιητριών. Το 1888 στην Εφηµερίδα των Κυριών η Μαρία Δέδε δηµοσιεύει το ποίηµά της «Το λυπηµένο αηδόνι» το οποίο σηµειώνει ότι «αφιερούται στην Μαριέττα Μπέτσου», µια από τις σηµαντικότερες ποιήτριες του 19 ου αι. µε δύο ποιητικές συλλογές και λίγες σχετικά δηµοσιεύσεις (13 ποιήµατα µεταξύ των ετών ). 25 Το 1894 η Σωτηρία Αλιµπέρτη δηµοσιεύει άρθρο για µια ξεχασµένη ποιήτρια, την Άννα Φιλαδελφέως, αγγίζοντας την υπερβολή µάλιστα καθώς την εξισώνει µε την αρχαία Ήριννα. 26 Το 1895, όπως ήδη προανέφερα, η Εφηµερίς των Κυριών περιλαµβάνει αφιέρωµα στην Φ. Οικονοµίδου, τη σηµαντική ποιήτρια στης οποίας την ποίηση αρθρώνεται ρητά έµφυλος λόγος. 27 Το 1900, στο ίδιο έντυπο, περιέχεται άρθρο (προφανώς της Παρρέν) µε τον εµφατικό τίτλο «Δύο µεγάλαι νεκραί. Σαπφώ Λεοντιάς Ελένη Αλταµούρα». Πρόκειται όντως για εµβληµατικές γυναικείες µορφές που έµπρακτα επέδειξαν την φεµινιστική τους συνείδηση. 28 Το ίδιο έτος η Βοσπορίς δηµοσιεύει ποίηµα της παλαιότερης ποιήτριας Ε. Σαµαρτζίδου αναγνωρίζοντας σε αυτήν µια σηµαντική προµήτορα. 29 Το 1900 η Μ. Φιλιππίδου στο περιοδικό της Νέος Παρθενών αφιερώνει ποίηµά της στη σύγχρονη χρονικά αλλά ηλικιακά νεώτερη Ειρήνη Ζαβιτσιάνου. 30 Η πύκνωση των δηµοσιευµένων κειµένων γυναικών προς το τέλος του αιώνα οδηγεί στην αίσθηση της κοινότητας των γυναικών, στην ύπαρξη ενός δικτύου, θα έλεγα, ποιητριών που αλληλοαναγνωρίζονται. Η Εφηµερίς των Κυριών µε τη µακρόχρονη παρουσία της αποτελεί ένα είδος ιστορίας, µια πρώτη εικόνα της γυναικείας ποιητικής παράδοσης καθώς οι συνεργάτιδές της καλύπτουν ένα χρονικό φάσµα από την παλαιότερη Σαπφώ Λεοντιάδα έως τη νεώτερη Μυρτιώτισσα. Όµοια, στον 20 ο αι. ένα παράδειγµα διαπλεκόµενων κοινωνικών δικτύων αποτελεί ο κύκλος γύρω από την Πολυδούρη στον οποίον συµµετείχαν η Μυρτιώτισσα, η Αθηνά Γαϊτάνου-Γιαννιού, η Γαλάτεια Καζαντζάκη κ.ά.. 31 Στην περίπτωση αυτή ο συνεκτικός ιστός της «παρέας» δεν είναι µόνον η τέχνη αλλά και η τραγική ζωή της Πολυδούρη, κυρίως η ασθένειά της και οι κοινωνικές προεκτάσεις αυτής, και η σχέση της µε τον Καρυωτάκη, η ταύτιση δηλαδή ζωής και τέχνης. 32 Αυτό το δίκτυο περί την Πολυδούρη στηρίζεται, σε µεγάλο βαθµό, στην κοινή φεµινιστική συνείδηση της ίδιας και των πέριξ της γυναικών. Ας σηµειώσουµε ότι η ποιήτρια υποστηρίζεται από το περιοδικό Ελληνίς της σοσιαλίστριας- 25 (Δέδε, 5) 26 (Αλιµπέρτη, 2) 27 (Παρρέν, 1) 28 (Παρρέν(;) 1) 29 ( Σαµαρτζίδου 1900, 361) 30 (Φιλιππίδου 1900, 8) 31 (Ντουνιά 2014, 300, ) 32 (Ντουνιά 2014, )

8 φεµινίστριας Γαϊτάνου-Γιαννιού και το περιοδικό Ο Αγώνας της Γυναίκας. 33 Η υποστήριξη µάλιστα σε αυτή την εφηµερίδα, στο οικείο άρθρο, συνοδεύεται και από θετικές αλλά στερεοτυπικές αναφορές στο έργο της Πολυδούρη. 34 Είναι σαφές πάντως ότι η κύρια αιτία της θετικής στάσης του περιοδικού είναι ο δεδηλωµένος, και σε κείµενα αλλά και στη ζωή, φεµινισµός της ποιήτριας, η οποία κινείται σε πολλαπλά αστικά κοινωνικά δίκτυα, ενδεικτικά των νέων ηθών των αρχών του αιώνα. Συνιστώσα λοιπόν αυτής της συσπείρωσης γυναικών αποτελεί σε µεγάλο βαθµό η φεµινιστική συνείδηση. Ωστόσο το ερώτηµα που τέθηκε παραπάνω ισχύει ακόµη: στο τέλος της δεύτερης δεκαετίας του 20 ου αι. ο φεµινισµός εµφανίζεται πιο οργανωµένος και διεκδικητικός. Η παρουσία των ποιητριών δεν αποτελεί πλέον κατακριτέα εξαίρεση. Οι ίδιες οι ποιήτριες συνδέονται ως οµότεχνες στο παρόν και κυρίως µε το ποιητικό παρελθόν τους (ανα)γνωρίζοντας την ενός αιώνα γυναικεία ποίηση; Έχοντας ως προγόνους το Σολωµό και τον Κάλβο, γνωρίζοντας τον Παράσχο και τον Παπαρηγόπουλο, συνυπάρχοντας µε τον Παλαµά και το Σικελιανό έχουν διαβάσει Λεοντιάδα, Οικονοµίδου και Μπέτσου, αναλογίζονται τα γυναικεία σύγχρονα ποιητικά µεγέθη, τη σχέση τους µε τον ηγεµονικό κανόνα και τη θέση τους σε αυτόν; Θετικές εκτιµήσεις για ορισµένες ποιήτριες δηµιουργούν ερωτήµατα για το βαθµό συµβολής της σχέσης τους µε κάποιον αναγνωρισµένο ποιητή στην ανάδειξή τους: η Γαλάτεια µε τον Νίκο Καζαντζάκη, η Πολυδούρη µε τον Καρυωτάκη, η Λάµαρη µε τον Μαρτζώκη και η Μυρτιώτισσα µε τον Μαβίλη (και τον Παλαµά). Μια τέτοια θεώρηση, αν και προβάλλει το θεµατικό και ειδολογικό διάλογο που αναπτύσσεται µεταξύ των ζευγών αυτών, συντηρεί τον ηγεµονικό λόγο περί εξάρτησης της γυναίκας-δηµιουργού από µια αντρική πηγή την οποία, ως είδος προγόνου, οφείλει να ακολουθήσει (ή να σκοτώσει;). Βέβαια, οι ειδολογικές, κυρίως, στρατηγικές που χρησιµοποίησαν οι ποιήτριες αυτές για να αντιπαρατεθούν µε την ποίηση των αντρών εγείρει το ερώτηµα του βαθµού προθετικότητας και αναγνωρισιµότητας εντός του ορίζοντα προσδοκιών των αναγνωστών της εποχής. 35 Παράλληλα, η οπτική αυτή της ανάδειξης λόγω σχέσης µε καταξιωµένο ποιητή προτείνει τη συνοµιλία κειµένων γραµµένων από γυναίκες ως είδος αποδόµησης και αντίστασης στην ποίηση που γράφουν οι άντρες. Αν και ο χρόνος απέδειξε την λογοτεχνική αυταξία των ποιητριών αυτών εντούτοις η σύγκριση µε τους άντρες οµότεχνούς τους µε των οποίων το όνοµα συνδέθηκαν οι ποιήτριες αποβαίνει συχνά εις βάρος τους. Οι παραπάνω διαπιστώσεις τροφοδοτούν τα ερωτήµατα που τέθηκαν και στα οποία η ερευνητική µου εργασία επιχειρεί να απαντήσει. Πρόκειται για µια εργασία σε εξέλιξη µε έρευνα σε περιοδικά και αυτοτελείς εκδόσεις που επιδιώκει να προσθέσει στις ήδη υπάρχουσες νέα στοιχεία και να καλύψει το κενό των περίπου είκοσι ετών στο τέλος του 19 ου αι, έτσι ώστε να ανασυντεθεί η ενός αιώνα παράδοση της ποίησης των γυναικών. Βιβλιογραφία Αθανασοπούλου, Μαρία: «Ισότητα στη διαφορά : Γυναικεία ποίηση στις αρχές του 20 ου αιώνα», Κονδυλοφόρος 2 (2002): Αλιµπέρτη, Σωτηρία: «Μια άγνωστος. Άννα Φιλαδελφέως», Εφηµερίς των Κυριών 337 (1894): 2. Βαρίκα, Ελένη: Η εξέγερση των κυριών. Η γένεση µιας φεµινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα Αθήνα Κατάρτι (Ντουνιά 2014, ) 34 «Κι ο «Αγώνας» κάνει έκκληση στις γυναίκες που η ψυχή τους πιο εύκολα µπορεί να συµπονέσει» και αλλού: «µια εργάτρια του πνεύµατος, µια ποιήτρια µε αληθινό ταλέντο που το αναγνωρίζουν και οι πιο δύσκολοι από τους κριτικούς µας». Για τη συλλογή της αναφέρεται ότι χαρακτηρίζεται από «βαθειές ποιητικές συγκινήσεις». (Ντουνιά 2014, 309) 35 (Αθανασοπούλου, )

9 Βασιλειάδης, Βασίλης: Η ιδεολογία της λογοτεχνικής κριτικής του µεσοπολέµου για τη «γυναικεία» και την «ανδρική» λογοτεχνία, ανέκδοτη διδακτορική διατριβή ΑΠΘ: Butler, Judith: Αναταραχή φύλου. Ο φεµινισµός και η ανατροπή της ταυτότητας, µτφρ. Γ. Καράµπελας, επιµ. κειµένου: Χρ. Σπυροπούλου. Αθήνα Αλεξάνδρεια Δέδε, Μαρία: «Το λυπηµένο αηδόνι». Εφηµερίς των Κυριών 70 (1888): 5. Κάννερ, Έφη: Έµφυλες κοινωνικές διεκδικήσεις από την οθωµανική αυτοκρατορία στην Ελλάδα και την Τουρκία. Ο κόσµος µιας ελληνίδας δασκάλας. Αθήνα εκδόσεις Παπαζήση Καραβία, Αιµιλία: «Η Σίγκριντ Ούνδσετ». Ελληνικά Γράµµατα 36 (1928): Νικολοπούλου, Μαρία: «Η πρόσληψη της γυναικείας λογοτεχνικής παραγωγής στα περιοδικά λόγου και τέχνης ( )» στο Σ. Ντενίση (επιµ.) Η γυναικεία εικαστική και λογοτεχνική παρουσία στα περιοδικά Λόγου και Τέχνης ( ). Πρακτικά Ηµερίδας. Αθήνα Gutenberg 2008: Ντενίση, Σοφία: «Το κενός (;) της γυναικείας πνευµατικής δηµιουργίας : Απουσία ή άγνοια;» στο Μνήµη Άλκη Αγγέλου: Τα άφθονα σχήµατα του παρελθόντος: Ζητήσεις της πολιτισµικής ιστορίας και της θεωρίας της λογοτεχνίας. Πρακτικά Ι Επιστηµονικής Συνάντησης ΜΝΕΣ. Θεσσαλονίκη University Studio Press: Ντενίση, Σοφία: «Η γυναικεία εικαστική και λογοτεχνική παρουσία στα περιοδικά Λόγου και Τέχνης ( : Πλαίσιο-αναζητήσεις-στόχοι-προβληµατισµοί ενός ερευνητικού προγράµµατος» στο Σ. Ντενίση (επιµ)., Η γυναικεία εικαστική και λογοτεχνική παρουσία στα περιοδικά Λόγου και Τέχνης ( ). Πρακτικά Ηµερίδας. Αθήνα: Gutenberg, 2008: Ντενίση, Σοφία: Ανιχνεύοντας την «αόρατη» γραφή. Γυναίκες και γραφή στα χρόνια του ελληνικού Διαφωτισµού-Ροµαντισµού. Αθήνα Νεφέλη Ντουνιά, Χριστίνα: «Επίµετρο» στο Χριστίνα Ντουνιά (επιµ.) Μαρία Πολυδούρη, Τα ποιήµατα. Αθήνα Εστία, 2014: Ξενόπουλος, Γρηγ. Δ: «Πρόλογος στο βιβλίο της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου Δεσµίς διηγηµάτων». Νέα Εστία 145/1711 (1899): 387. Παλαµάς, Κωστής: «Συγγραφείς και βιβλία. Βιργινίας Ευαγγελίδου, Έπεα πτερόεντα», Άπαντα, τ. 15. Γκοβόστης: Παρρέν, Καλλιρόη: «Εισαγωγικό σηµείωµα. Σύγχρονοι Έλληνες ποιηταί», µτφρ. από τα γαλλικά Ευφρ. Κετσέα. Εφηµερίς των Κυριών 339 (1894): 2. Παρρέν, Καλλιρόη: «Φωτεινή Οικονοµίδου». Εφηµερίς των Κυριών 402 (1895): 1. Παρρέν, Καλλιρόη: «Δύο µεγάλαι νεκραί». Εφηµερίς των Κυριών 613 (1900):1. Ριζάκη, Ειρήνη: Οι «γράφουσες» Ελληνίδες. Σηµειώσεις για τη γυναικεία λογιοσύνη του 19 ου αι. Αθήνα Κατάρτι Ρούσσου, Βαρβάρα: «Κριτική κι ευαισθησία : όροι και παραδείγµατα κριτικής θεώρησης της γυναικείας ποίησης του 19ου αι.» στο Νεοελληνική Λογοτεχνία και Κριτική από τον Διαφωτισµό µέχρι σήµερα.πρακτικά ΙΓ Επιστηµονικής Συνάντησης Νεοελληνικού τοµέα ΑΠΘ. Μνήµη Π. Μουλλά. Αθήνα Εκδόσεις Σοκόλη-Κουλεδάκη 2014: Σαµαρτζίδου, Ευφροσύνη: «Το µύχιον άλγος», Βοσπορίς 39 (1900): 361. Σταυροπούλου, Έρη: «Η παρουσία των γυναικών συγγραφέων στις ιστορίες της νεοελληνικής λογοτεχνίας» στο Αγγ. Καστρινάκη, κ.ά. (επιµ.), Για µια ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας του εικοστού αιώνα. Προτάσεις ανασυγκρότησης, θέµατα και ρεύµατα. Πρακτικά συνεδρίου στη µνήµη του Αλέξανδρου Αργυρίου. Ηράκλειο ΠΕΚ 2012: Φιλιππίδου, Μαρίκα: «Τη φίλη δεσποινίδι Ειρήνη Ζαβιτσιάνου». Νέος Παρθενών 13 (1900): 8. Φουκώ, Μισέλ: Ιστορία της σεξουαλικότητας. 1 Η δίψα της γνώσης. Μτφρ. Γκλόρυ Ροζάκη. Αθήνα εκδόσεις Ράππα Φουκό, Μισέλ: Μικροφυσική της εξουσίας. Μτφρ. Λ. Τρουλινού. Αθήνα ύψιλον 1991.

10 Ψαρρά, Αγγέλικα: «Το µυθιστόρηµα της χειραφέτησης ή η «συνετή» ουτοπία της Καλλιρόης Παρρέν» στο Καλλιρόη Παρρέν, Η Χειραφετηµένη. Αθήνα Εκάτη 1999: 423.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας Τμήμα Φιλολογίας EΚΠΑ Επιστημονικό συνέδριο Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Πέμπτη 28 Νοεμβρίου - Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013 Αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης»

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 18/5/2015 Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές και αποδίδονται για να διευκολύνουν τους μαθητές να κατανοήσουν το σύνολο του διαγωνίσματος και απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε,

Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ, κύριε Κάλλιε, Αθήνα, 1 Σεπτεμβρίου 2014, Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ): Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Αποφοίτων του «ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟΥ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ", κύριε Κάλλιε, ονομάζομαι Δημήτρης Ντεντάκης, γεννήθηκα και μεγάλωσα

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α. Ο συγγραφέας στο

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά χαρακτηριστικά

Βασικά χαρακτηριστικά ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνηµα του ροµαντισµού επηρέασε πολλές τέχνες και κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα µέχρι τα µέσα του 19ου αιώνα. Ο ροµαντισµός προβάλλει το συναίσθηµα, την

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χριστίνα Βέικου Ενδεικτικό παράδειγμα διδακτικής προσέγγισης ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θανάσης Βαλτινός «Η καλή μέρα απ το πρωί φαίνεται» Από το έργο Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Θερμώς ευχαριστώ το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

1 Μόνο γιατί µ αγάπησες της Mαρίας Πολυδούρη εν τραγουδώ, παρά γιατί µ αγάπησες στα περασµένα χρόνια. Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προµάντεµα, και σε βροχή, σε χιόνια. εν τραγουδώ παρά γιατί µ αγάπησες.

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2011 15.00-15.30 Εγγραφές 15.30-16.00 Χαιρετισμοί από τον Πρύτανη του Α.Π.Θ. Καθηγητή κο Γιάννη Μυλόπουλο από τον Κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής Καθηγητή κο Μιλτιάδη Παπανικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ Για τον ιονύσιο Σολωµό («Ο Κρητικός») ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ Γ., Η ποίηση στη ζωή µας, εκδ. Εστία, Αθήνα χ.χ. FURST L. R., Ροµαντισµός, µτφρ. Ι. Ράλλη - Κ. Χατζηδήµου, εκδ. Ερµής, Αθήνα 2 1988.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ (ΑΘΗΝΑ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ) Η πρόταση του Δ.Σ. της Ο.Λ.Μ.Ε. προς τη Γ.Σ. για τη διαγραφή της Ε.Λ.Μ.Ε. Πρότυπων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΣΕΠ)

ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΣΕΠ) ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΣΕΠ) 1. Σκοπός της διδασκαλίας του µαθήµατος Ο Σχολικός Επαγγελµατικός Προσανατολισµός (ΣΕΠ) στοχεύει να βοηθήσει

Διαβάστε περισσότερα

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1 Τοπικά 1 και «Τοπιογραφία» για την Τοπική Ιστορία ως μέρος της σχολικής Παιδείας του Φ. Κ. Βώρου Το εγχείρημα για Τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο ξεκίνησε με Εγκυκλίους του ΥΠΕΠΘ το Φεβρουάριο του 1990 2.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου Πανελλήνιοι Μαθητικοί Διαγωνισμοί για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Γυμνασίου Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και η Επιστημονική Ένωση ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ διοργανώνουν Πανελλήνιους Μαθητικούς

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ &

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Τι είναι αρχείο; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να χαρακτηρίσουμε μια πληροφορία ως αρχειακή; Τι είναι αρχειονομία; Ποιος είναι ο αρχειονόμος;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥ ΕΣ Mεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στις Γυναικείες Σπουδές/Σπουδές του Φύλου (Πάντειο Πανεπιστήµιο, Τµήµα Κοινωνιολογίας Τµήµα Θεολογίας Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών).

Διαβάστε περισσότερα