Εθνοφαρμακολογία και Διαβήτης.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εθνοφαρμακολογία και Διαβήτης."

Transcript

1 Εθνοφαρμακολογία και Διαβήτης. Μαρίνος Λευτέρης, MSc φαρμακοποιός Σε όποια εγκυκλοπαίδεια και αν ανατρέξει κανείς θα προσέξει ότι ο διαβήτης αποκαλείται νόσημα του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Με δεδομένη αυτή την παρατήρηση αναμένεται, οι λαϊκές θεραπευτικές, με τη γνώση τους να ζυμώνεται σε προγενέστερους χρόνους, να μην μπορούν να συνεισφέρουν στην αντιμετώπισή του, αφού εάν δεν υπήρχε το νόσημα στο παρελθόν δεν θα υπάρχει και καμία καταγεγραμμένη θεραπεία του. Αν αυτό ίσχυε και στην πραγματικότητα, η Εθνοφαρμακολογία θα μπορούσε να συμβάλλει σε μικρότερο βαθμό στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και στη θεραπεία του διαβήτη, από ότι σε άλλες περιπτώσεις, αφού εκτός της έρευνας των σύγχρονων παραδοσιακών τρόπων κατάπολέμησης της ασθένειας, λειτουργεί αποκαλύπτοντας και την θεραπευτική αξία μεθόδων και μέσων που έχουν δοκιμαστεί για την απότελεσματικότητά τους σε προγενέστερους χρόνους. Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι γνώριζαν από την αρχαιότητα την ύπαρξη του διαβήτη και μάλιστα χρησιμοποιούσαν διάφορα φυτά, ή τμήματα αυτών, ή ζωικής προέλευσης θεραπευτικά μέσα, ή ακόμα και ανόργανες ενώσεις προκειμένου να τον θεραπεύσουν. Στον πάπυρο του Έμπερς ο Τμήμα από τον πάπυρο του Έμπερς οποίος χρονολογείται περίπου το 1550 π.χ και αποτελεί μια πολύ σημαντική ιστορική καταγραφή των θεραπευτικών μεθόδων των αρχαίων Αιγυπτίων, περιγράφονται τα παθολογικά χαρακτηριστικά μιας νόσου που μοιάζει πολύ με το γνωστό σε εμάς διαβήτη 1. Κατά τη διάρκεια δε της κλασσικής Βραχμανικής περιόδου ( π.χ) στην Ινδία, οι γιατροί μαζί με τα άλλα συμπτώματα που αξιολογούσαν στον ασθενή τους, δοκίμαζαν και τα ούρα του προκειμένου να διαπιστώσουν εάν αυτά είχαν γλυκιά γεύση, σημάδι υψηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Στο Αγιουβερδικό ιατρικό εγχειρίδιο Shushruta Samhita, η συγγραφή του οποίου αποδίδεται στον Samhita, ιατρό του 6ου π.χ αιώνα 2, περιγράφονται δύο τύποι διαβήτη. Ο συγγραφέας του σανσκριτικού αυτού κειμένου διακρίνει μια διαταραχή γενετικής προέλευσης και μια σχετιζόμενη με την τροφή 3. Δηλαδή 2500 χρόνια πριν, οι Αγιουβερδικοί γιατροί αναγνώρισαν και κατηγοριοποίησαν το διαβήτη σε

2 ινσουλινοεξαρτώμενο και μη 4. Στη δε Ινδική φαρμακοποιία των αρχαίων χρόνων υπήρχαν καταγεγραμμένες θεραπείες για το διαβήτη οι οποίες περιλάμβαναν διάφορες δίαιτες, φυτά με θεραπευτικές ιδιότητες καθώς και ανόργανες ουσίες 3. Στην Κίνα, σε ιατρικές καταγραφές που χρονολογούνται περίπου το 300π.χ, υπάρχουν αναφορές για νοσήματα, οι περιγραφές των οποίων παραπέμπουν στο διαβήτη, που συμπληρώνονται από θεραπείες. Η δε επιστήμη της παλαιοπαθολογίας 5 είναι σε θέση να επιβεβαιώσει την ύπαρξη του νοσήματος στους αρχαίους χρόνους, διακρίνοντας συγκεκριμένες ανατομικές αλλοιώσεις, απόρροια των επιπλοκών της νόσου 1, σε σκελετούς που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Τα αξιοθαύμαστα επιτεύγματα αυτής της επιστήμης, δεδομένης της δυσκολίας επιβεβαίωσης μιας μεταβολικής νόσου όπως ο διαβήτης σε ανθρώπινους σκελετούς του παρελθόντος, τροφοδοτούν με πολύτιμες πληροφορίες άλλους επιστημονικούς κλάδους μεταξύ των οποίων και αυτόν της Εθνοφαρμακολογίας. Από τα προηγούμενα συμπεραίνεται, όχι μόνο ότι ο διαβήτης ήταν υπαρκτός στην αρχαιότητα, αλλά και ότι αυτός είχε αναγνωριστεί σαν νόσημα από πολλά θεραπευτικά συστήματα τα οποία και πρότειναν θεραπείες για την αντιμετώπιση του 6. Το μεγάλο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την αρχαιότητα έως σήμερα, κατά τη διάρκεια του οποίου χρησιμοποιήθηκαν τα φαρμακευτικά φυτά ή τα όποια άλλα θεραπευτικά μέσα για την ανακούφιση των νοσούντων από το διαβήτη, ενισχύει τον άποψη που θέλει τα φυσικά αυτά φάρμακα να έχουν αξιολογηθεί επαρκώς ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι καταγραφές που αναφέρθηκαν προηγουμένως ήταν προϊόν κοινωνιών και ομάδων ανθρώπων με παράδοση στο γραπτό λόγο. Συλλογή πληροφοριών από λαούς χωρίς γραπτή παράδοση Σε περιοχές όπως αυτές της Αφρικανικής ηπείρου και της νοτίου Αμερικής οι διαθέσιμες γραπτές πληροφορίες για τις θεραπευτικές μεθόδους του παρελθόντος ή και του παρόντος είναι πολύ λίγες.οι ουσιαστικότερες πληροφορίες για αυτές και τα μέσα των αυτόχθόνων πληθυσμών, φτάνουν σε εμάς χάρη στη δουλειά διαφόρων ερευνητικών απόστολών. Οι ομάδες αυτές αποτελούνται από επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων όπως από γιατρούς, βοτανολόγους, φαρμακοποιούς και άλλες ειδικότητες με επιπλέον εκπαίδευση στους τρόπους επικοινωνίας με τους πληθυσμούς των ιθαγενών. Μια τέτοια αποστολή είναι αυτή των Koffi,Kouassi που πραγματοποιήθηκε στην ευρύτερη περιοχή του Agboville της Ακτής Ελεφαντοστού, προκειμένου να καταγραφούν σε συνεννόηση με τους

3 αυτόχθονες θεραπευτές τα φυτά και γενικότερα οι τρόποι αντιμετώπισης του διαβήτη και των επιπλοκών του, ώστε να τροφοδοτηθεί με νέα δεδομένα η ερευνητική κοινότητα 7. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ερευνητές προσεγγίζουν και τελικά συνεργάζονται με τους αυτόχθονες θεραπευτές, Αποστολή στο Σουρινάμ αντλώντας αλλά και δίνοντας πληροφορίες για τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα των μεθόδων που χρησιμοποιεί η κάθε φυλή. Έτσι η κατανόηση μας στους τρόπους και τα μέσα που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι πληθυσμοί του αναπτυσσόμενου κόσμου, έχει βελτιωθεί σημαντικά, γεγονός που αντανακλάται τόσο στον αριθμό όσο και στην ποιότητα των στοιχείων που προκύπτουν από αυτές τις έρευνες. Πολύ σημαντικό είναι και το γεγονός ότι οι ντόπιοι θεραπευτές επιδιώκουν συχνά τη συνέχεια της επικοινωνίας με τις επιστημονικές αυτές ομάδες προκειμένου να πληροφορηθούν αν τελικά επιβεβαιώνονται και από εμάς οι ιδιότητες που εκείνοι αποδίδουν στα φυτά ή στα όποια άλλα θεραπευτικά μέσα μας γνωρίζουν. Αυτό δίνει στις εθνοφαρμακολογικές έρευνες ακόμη μεγαλύτερη σημασία αφού βοηθά τους ντόπιους πληθυσμούς να ξεχωρίσουν τα δραστικότερα φυτά ή ανόργανα συστατικά ή τις καλύτερες δίαιτες και να ανακουφίσουν αποτελεσματικότερα και ασφαλέστερα τους ασθενείς τους. Αν αναλογιστεί κανείς ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των θεραπειών στις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου πραγματοποιείται με φάρμακα απευθείας από τη φύση, καταλαβαίνει κανείς ότι από αυτή την επικοινωνία μπορεί να βελτιωθεί η υγεία γενικότερα ενός πολύ μεγάλου αριθμού ανθρώπων, που δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε εξελιγμένα φάρμακα 8. Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας το 65% του πληθυσμού του πλανήτη χρησιμοποιεί είτε στο αρχικό στάδιο αντιμετώπισης μιας ασθένειας είτε κατά αποκλειστικότητα, φάρμακα που προέρχονται απευθείας από τη φύση.

4 Έτσι δίνεται η ευκαιρία μέσω της εθνοφαρμακολογίας και των συγγενών κλάδων (εθνοϊατρική, εθνοβοτανική κ.τ.λ), να ευεργετηθεί από τις επιστημονικές ανακαλύψεις ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της γης, που έχει αποκλιστεί από τις εξελίξεις της ιατρικής και της φαρμακολογίας για οικονομικούς, επικοινωνιακούς ή άλλους λόγους. Επιστημονική έρευνα και εθνοφαρμακολογικά ευρήματα Τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν δημοσιευθεί αρκετές ανασκοπήσεις επιστημονικών άρθρων, που πραγματεύονται τις βοτανικές, φυτοχημικές, φαρμακολογικές και τοξικολογικές ιδιότητες ανώτερων φυτών με θεραπευτική χρήση 9,10,11,12. Κυριολεκτικά εκατοντάδες εκχυλίσματα που χρησιμοποιούνται σε λαϊκές θεραπευτικές, έχουν δοκιμαστεί και έχουν εμφανίσει αντιδιαβητικές ιδιότητες στις αρχικές δοκιμές ανίχνευσης (screening) φαρμακολογικής δράσης. Μάλιστα στην πιο εκτεταμένη ανασκόπηση, αξιολογήθηκαν στοιχεία που αφορούσαν 1000 είδη, για τα οποία υπήρχαν αναφορές ότι χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν ή χρησιμοποιούνται στο παρών ως αντιδιαβητικά 9. Από τα στοιχεία της ίδιας μελέτης προκύπτει ότι στο 80% ανιχνεύθηκε εργαστηριακά αντιδιαβητική δράση και σε πολλές δε περιπτώσεις στις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί περαιτέρω μελέτες, υπήρχαν στοιχεία για τη σύσταση του χημικού φορτίου και για το μηχανισμό της αντιδιαβητικής δράσης. Όμως όπως καίρια υποδεικνύεται στην ίδια ανασκόπηση, δεν είναι ασφαλής η χρήση όλων των φυτών που έχουν δείξει αντιδιαβητική δράση 9. Η επισήμανση αυτή δηλώνει εμφατικά την ανάγκη για προσεκτικά σχεδιασμένες και ολοκληρωμένες επιστημονικές έρευνες, προκειμένου να διασαφηνισθεί ποια φυτά έχουν θετικά θεραπευτικά αποτελέσματα ενώ παραμένουν ασφαλή για χρήση. Ιστορικά στοιχεία προσφοράς της εθνοφαρμακολογίας στην ανακάλυψη φαρμάκων Η χρησιμότητα της αποθησαυρισμένης γνώσης των θεραπευτικών φυτών της παραδοσιακής ιατρικής, φαίνεται στην ανακάλυψη της μετφορμίνης (metformin), της δραστικής ουσίας του πολύ γνωστού Glucophage. Η Γαλέγη (Galega officinalis) χρησιμοποιούνταν ως αντιδιαβητικό στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα. Το γεγονός αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στις αρχές του 20ου αιώνα να μελετήσουν τη χημική της σύσταση και να τη συσχετίσουν με τις θεραπευτικές της ιδιότητες. Οι αρχικές εργαστηριακές έρευνες είχαν δείξει ότι περιείχε σε μεγάλη συγκέντρωση γουανιδίνη. Το 1918 ο Watanabe 13 έδειξε ότι ενέσεις γουανιδίνης προκαλούσαν υπογλυκαιμία σε πειραματόζωα με παραθυρεοειδεκτομή. Όμως στη συνέχεια η γουανιδίνη αποδείχθηκε αρκετά τοξική για να χρησιμοποιηθεί

5 κλινικά. Το 1920 συντέθηκαν από αυτή τα αλκυλοδιγουανίδια (η πρώτη γενιά παραγώγων), η δράση των οποίων όμως επισκιάστηκε από την ανακάλυψη της ινσουλίνης την ίδια εποχή. Τελικά το 1957 δύο ανεξάρτητες ερευνητικές ομάδες ανακάλυψαν ότι τα διγουανίδια, η τρίτη γενιά παραγώγων της γουανιδίνης, ήταν πολύ αποτελεσματικά και μπορούσαν να ενταχθούν σε μια καινούργια κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων, διευρύνοντας την παλέτα των φαρμάκων στην αντιμετώπιση του διαβήτη 14,15. Από αυτή τη σύντομη ιστορική διαδρομή της ανακάλυψης του φαρμάκου, γίνεται φανερή η χρησιμότητα της γνώσης που πηγάζει από τις θεραπευτικές παραδόσεις και πως αυτή ευδοκιμεί. Σύγχρονη έρευνα για καινούργια φάρμακα και εθνοφαρμακολογία Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως ο αριθμός των δημοσιεύσεων που αφορούν τη χρήση στη συντριπτική πλειοψηφία φυτών στην παραδοσιακή θεραπευτική και κατά δεύτερο λόγο ανόργανων συστατικών 16, για τη θεραπεία του διαβήτη και των επιπλοκών του, είναι πολύ μεγάλος. Ο αριθμός των φυτών που έχουν εξεταστεί από μόνος του μαρτυρά το ζωηρό ενδιαφέρον της ακαδημαϊκής κοινότητας για τη γνώση που πηγάζει από τις λαϊκές θεραπευτικές. Σε πιο βαθμό όμως έχει επηρεάσει η γνώση που έχει προκύψει από αυτήν την έρευνα την ανάπτυξη νέων φαρμάκων; Αν εξαιρέσει κανείς τη μετφορμίνη που βασίστηκε σε ένα συστατικό του Gallega Officinalis δεν έχουν βρεθεί άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα που να προέρχονται από ανώτερα φυτά. Η διαπίστωση του γεγονότος αυτού δημιουργεί έκπληξη δεδομένης της πληθώρας των διαθέσιμων δημοσιεύσεων που υποδεικνύουν μεγάλο αριθμό υποψήφιων φαρμάκων. Ποιοι όμως είναι οι λόγοι για αυτό το φαινομενικά παράδοξο; Οι παράγοντες που συντελούν σε αυτό το γεγονός είναι αρκετοί. Μια σημαντική παράμετρος που συνεπικουρεί στο να παραμένουν αναξιοποίητα τα εθνοφαρμακολογικά ευρήματα, είναι η αρχική έρευνα στη φαρμακευτική βιομηχανία, το πρώτο στάδιο της οποίας βασίζεται κατά κύριο λόγο σε in vitro μεθόδους ανίχνευσης αντιδιαβητικής δράσης. Το γεγονός αυτό από μόνο του επικεντρώνει την εργαστηριακή εξέταση σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό φυτικών ή και άλλων εκχυλισμάτων που επιλέγονται κυρίως τυχαία και όχι στη στοχευμένη και διεξοδικότερη εξέταση εκχυλισμάτων για τα οποία υπάρχουν εθνοφαρμακολογικές αναφορές δράσης. Το γιατί επαφίεται η φαρμακευτική έρευνα των φαρμακοβιομηχανιών σχεδόν ολοκληρωτικά σε αυτές τις μεθόδους, καθώς και πια προβλήματα προκύπτουν από αυτή την επιλογή εξετάζεται διεξοδικότερα παρακάτω.

6 Ανίχνευση αντιδιαβιτικής δράσης (screeening) Στον πειραματικό σχεδιασμό για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων από φυσικές πηγές, προέκυψε η ανάγκη ύπαρξης μιας μεθόδου που να είναι σε θέση να ανιχνεύσει in vitro, σε αρχικό στάδιο, την αντιδιαβητική δράση σε μεγάλο αριθμό δειγμάτων, με απλό τρόπο, με μικρή ποσότητα δείγματος, αρκετά γρήγορα και χωρίς μεγάλη οικονομική δαπάνη. Στη συνέχεια κάθε θετικό δείγμα δυνητικά προχωρά σε λεπτομερέστερα πειράματα αξιολόγησης in vitro και in vivo. Το πρόβλημα που προκύπτει στα in vitro πειραματικά μοντέλα που αφορούν το διαβήτη είναι η επιλογή του εξεταζόμενου στόχου. Αντίθετα με τα in vitro πειράματα με τα οποία αξιολογούνται εκχυλίσματα ή μεμονωμένα μόρια κατά παρασιτικών οργανισμών (βακτηρίων, ιών), όπου ο στόχος είναι συγκεκριμένος (δράση κατά καλλιέργειας βακτηρίων κ.τ.λ), στις πολυπαραγοντικές μεταβολικές νόσους όπως είναι ο διαβήτης δεν μπορεί να βρεθεί ένας και μόνος στόχος που να συμπεριλαμβάνει όλους τους πιθανούς τρόπους δράσης ενός φαρμάκου. Συνοπτικά ένα φάρμακο θα μπορούσε να αναστέλλει τη δράση των ενζύμων που διασπούν τους υδατάνθρακες κατά τη διαδικασία της πέψης ή να μειώνει την απορρόφηση της γλυκόζης από το λεπτό έντερο ή να διεγείρει τα β-κύτταρα του παγκρέατος στο να παράγουν ινσουλίνη ή να παρουσιάζει ινσουλινομιμιτική δράση ή να επηρεάζει την ευαισθησία των υποδοχέων ινσουλίνης συγκεκριμένων ιστών (μυών, παγκρέατος, υποδόριου ιστού) ή τέλος να ανταγωνίζεται την δράση του γλουκαγόνου. Θα μπορούσε δε ένα και μόνο φυτικό φάρμακο να συνδυάζει σε διάφορους βαθμούς κάποιες από τις προηγούμενες ιδιότητες ή ίσως σε κάποια ακραία περίπτωση και όλες μαζί. Γίνεται κατανοητό ότι αν και θα ήταν θεμιτό, μια εργαστηριακή in vitro δοκιμή είναι δύσκολο να περιλαμβάνει όλους αυτούς τους τρόπους δράσης, ενώ ταυτόχρονα θα παραμένει γρήγορη και οικονομικά συμφέρουσα. Επόμενο είναι, η μέθοδος να μην δύναται να αξιολογήσει τη δραστικότητα των εκχυλισμάτων που διαθέτουν περισσότερα από ένα ενεργά συστατικά και εμφανίζουν συνεργική δράση ή που δρουν με περισσότερους του ενός τρόπους, γεγονός αρκετά συχνό. Η αρχική πειραματική αξιολόγηση εστιάζει στην εξέταση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού τυχαίων δειγμάτων και όχι στην διεξοδική συγκεκριμένων, όσων έχουν προκριθεί μέσω μιας αξιολόγησης βασισμένης σε εθνοφαρμακολογικά κριτήρια. Είναι βέβαια λογικό ή πολυπλοκότητα του συνδυασμού των δραστικών συστατικών στα εκχυλίσματα να είναι λιγότερο ελκυστική για τη βιομηχανία, από ότι η ανεύρεση ενός και μόνου δραστικού συστατικού. Και αυτό γιατί ένα συστατικό, αντίθετα με ένα μείγμα, μπορεί να οδηγήσει σε πατέντα που προσφέρει την πολυπόθητη αποκλειστικότητα στην κυκλοφορία ενός φαρμάκου, γεγονός που αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε

7 να υπάρχει η πιθανότητα μιας επικερδούς εμπορικής πορείας. Τα μείγματα, όπως και ολόκληρο το θεραπευτικό φυτό, δεν είναι εύκολο να αποτελέσουν αποκλειστική ιδιοκτησία κάποιου, με συνέπεια την αδιαφορία των μεγάλων φαρμακοβιομηχανιών. Φαρμακοβιομηχανία και φάρμακα από τις λαϊκές θεραπευτικές. Η αναγκαιότητα της εμπλοκής των βιομηχανιών, τόσο στην προσέλκυση και επένδυση κεφαλαίων στην έρευνα, όσο και σε όλα τα στάδια παραγωγής ενός φαρμάκου, τις καθιστά, λόγο της απροθυμίας τους να αναλάβουν οτιδήποτε χωρίς την εξασφάλιση μιας πατέντας, περιοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη νέων ουσιών που προκύπτουν από τη λαϊκή θεραπευτική. Το πόσο αναγκαία είναι η συμμετοχή τους φαίνεται στην ιστορία της Shaman Pharmaceuticals, μιας μικρού μεγέθους βιομηχανίας με έδρα το Σαν Φραντίσκο στην Καλιφόρνια. Το ρομαντικό όραμα της εταιρείας να παραμείνει επικερδής για τους μετόχους της, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει το φυσικό περιβάλλον των τροπικών δασών, σέβεται τους ανθρώπους που ζουν εκεί και τιμά τη γνώση των θεραπευτικών μεθόδων τους, έμελλε να μην πραγματοποιηθεί. Αν και μέσα από το αυστηρά εθνοφαρμακολογικά προσανατολισμένο ερευνητικό της πρόγραμμα, προέκυψαν καινούργιες ουσίες με αντιδιαβητική δράση, (cryptolepine, maprouneacin, 3β,30-dihydroxylupen-20 (29)-en-2one, harunganin, vismin και οι κινόνες SP18904 SP18905) 17 εν τούτης η εταιρεία αναγκάστηκε να το διακόψει εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων και έλλειψης κεφαλαίων Ενώ για μια μεγάλη φαρμακοβιομηχανία είναι κατορθωτή η εξεύρεση των απαραίτητων οικονομικών πόρων, για μια μικρή είναι ανυπέρβλητο εμπόδιο. Μέσα σε αυτό πλαίσιο γίνεται κατανοητό ότι μόνο η βιομηχανία συγκεντρώνει όλες τις απαραίτητες δυνάμεις, από την ανακάλυψη έως την παραγωγή ενός φαρμάκου, ικανές να καταλήξουν σε μια καινούργια θεραπεία. Επειδή, για τους λόγους που αναφέρθηκαν προηγουμένως, ο σκοπός της εμπορικής επιτυχίας προσδιορίζει αναπόφευκτα κάθε επιλογή της, θα συνεχίζει να δοκιμάζει κατά κύριο λόγο ουσίες που έχουν συντεθεί σε εργαστήρια και σε μικρότερο βαθμό φυσικά προϊόντα, μια που τα τελευταία αν δεν τροποποιηθούν, δεν προοιωνίζουν εμπορική επιτυχία. Η ανκάλυψη της εξενατίδης Μια άλλη προσέγγιση στην ανακάλυψη νέων φαρμάκων από τη φύση αποτελεί η περίπτωση της εξενατίδης (Byetta). Ο Dr.Eng, πατέρας της εξενατίδης 20, που εργαζόταν σε ένα εργαστήριο προσανατολισμένο αποκλειστικά στην ανακάλυψη νέων ορμονών, πλάι

8 στην Dr. Rosalyn Yalow (Νόμπελ ιατρικής 1977 για την ανακάλυψη της ραδιοανοσοδοκιμασίας των πεπτιδικών ορμονών) υποστήριζε ότι έξω στη φύση υπάρχουν ακόμα ορμόνες που περιμένουν κάποιον να τις ανακαλύψει 21. Επειδή η τεχνική της ραδιοανοσοδοκιμασίας δεν μπορούσε να βοηθήσει σε αυτό το εγχείρημα στράφηκε στη χρήση χημικών δοκιμασιών που ήταν πολύ αποτελεσματικές στην απομόνωση ορμονών. Η επιλογή των δειγμάτων που υπέβαλλε σε αναλύσεις δεν έγινε τυχαία. Εκείνη την εποχή η ομάδα του Jerry Gardner στο National Institute of Health στο Maryland των Η.Π.Α παρατήρησε σε δημοσιεύσεις ότι ορισμένες φορές κάποια δηλητήρια μπορούσαν να οδηγήσουν σε παγκρεατίτιδα. Επειδή τους ενδιέφερε τι μπορούσε να προκαλέσει Το τέρας του Γκίλα, Heloderma suspectum παγκρεατίτιδα εξέτασαν μεγάλο αριθμό δηλητηρίων που μπορούσαν να διεγείρουν το πάγκρεας, αφού η υπερδιέγερση του παγκρέατος είναι ένας από τους τρόπους που προκαλείται παγκρεατίτιδα. Τελικά το δηλητήριο μιας σαύρας που ζει στο νοτιοδυτικό κομμάτι των Η.Π.Α και στο βόρειο Μεξικό, του (τέρας του Γκίλα,Gila Monster), έδειξε αξιοσημείωτη δράση. Η ανακοίνωση αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Dr.Eng ο οποίος αφού προμηθεύτηκε το πολύτιμο δηλητήριο το μελέτησε διεξοδικότερα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εξενατίδη-4 είναι υπεύθυνη για τη διέγερση του παγκρέατος και αρκετά πιο ενδιαφέρουσα από την εξενατίδη-3, που είχε ανακαλύψει ο ίδιος σε ένα άλλο δείγμα δηλητηρίου μιας απόκλειστικά Μεξικανικής σαύρας. Στη συνέχεια, προκειμένου να συνεχίσει την ερευνητική αυτή προσπάθεια, αναζήτησε στήριγμα σε όλες τις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες αλλά τελικά καμία δεν εκδήλωσε ενδιαφέρον για την ανακάλυψη αυτή. Για να μη σταματήσει η έρευνα πλήρωσε ο ίδιος τα έξοδα της πατέντας και ξεκίνησε δεύτερο διερευνητικό κύκλο σε μικρότερες εταιρείες. Τελικά κατάφερε να συνεργαστεί με μια μικρότερη εταιρεία βιοτεχνολογίας την Amillyn η οποία δέχτηκε να μοιραστεί το ρίσκο της επένδυσης στην εξενατίδη-4.έτσι μετά από μια σειρά κλινικών δοκιμών, αφού αποδείχθηκε η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου, ο Αμερικανικός οργανισμός φαρμάκων (FDA) δίνει την άδεια για την κυκλοφορία του. Χρειαζόταν όμως και η βοήθεια μιας φαρμακευτικής εταιρείας προκειμένου να διατεθεί το φάρμακο στην αγορά και αυτή ήταν η Lilly. Η ειρωνεία στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι ο Dr.Eng πρoτού

9 αποταθεί στην Amillyn συζήτησε με τη Lilly την ανακάλυψή του η οποία τότε εκτίμησε ότι αυτή δεν είχε την προοπτική της εξέλιξής της σε θεραπεία. Τελικά έμελλε να συνεργαστεί μαζί του για την προώθηση στην αγορά του φαρμάκου που εκείνη απέρριψε. Η όλη περιπέτεια της ανακάλυψης του φαρμάκου, βασίστηκε αρχικά στην επιλεκτική μελέτη εκχυλισμάτων που εμφάνιζαν συγκεκριμένη φαρμακολογική δράση, υπερδιέγερση παγκρέατος. Αν και πιθανότατα ο Jerry Gardner δεν βασίστηκε σε εθνοφαρμακολογικές αναφορές, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τέτοιου είδους δράσεις των συστατικών των φυτών αναφέρονται σε εθνοφαρμακολογικές δημοσιεύσεις και θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή πληροφοριών, χρήσιμη σε μια διαφορετική προσέγγιση στην ανακάλυψη φαρμάκων από τη φύση, όπως στην περίπτωση της εξενατίδης-4. Συμπέρασμα Από τα προηγούμενα συμπεραίνεται ότι η αποστολή της εθνοφαρμακολογίας στη θεραπεία του διαβήτη σήμερα δεν είναι μονοδιάστατη. Μπορεί να τροφοδοτήσει με χρήσιμες πληροφορίες την επιστημονική έρευνα που αποσκοπεί σε καινούργια φάρμακα προερχόμενα από φυσικά προϊόντα, να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τους τρόπους με τους οποίους λειτουργούν οι λαϊκές θεραπευτικές και τον τρόπο με τον οποίο αρχικά η ανθρώπινη σκέψη ανακάλυπτε τη θεραπευτική αξία της φύσης, αλλά επίσης μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών θεραπευτών καθώς και των σύγχρονων φυτοθεραπευτών του δυτικού πολιτισμού, γνωρίζοντάς τους ποια φυσικά προϊόντα από αυτά που ήδη χρησιμοποιούν, είναι ασφαλή και αποτελεσματικά φάρμακα για την ανακούφιση του διαβήτη και των επιπλοκών του. Από αυτή την τελευταία συνεισφορά της εθνοφαρμακολογίας στον αγώνα κατά της ασθένειας μπορεί να ευεργετηθεί ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού του πλανήτη που έχει περιορισμένη ή και καθόλου πρόσβαση στις εξελιγμένες θεραπείες. Το εάν θα αποδώσει τελικά η επιστημονική έρευνα ένα καινούργιο φάρμακο στο άμεσο μέλλον, μοιάζει να περιορίζεται αποκλειστικά από την χρηματοδότηση. Επειδή οι προϋποθέσεις που απαιτεί η βιομηχανία προκειμένου να επενδύσει στην εξέλιξη της έρευνας, δεν συντρέχουν, απαιτείται η εμπλοκή άλλων φορέων και οργανώσεων, κρατικών, διεθνών ή και μη κυβερνητικών, προκειμένου να συγκεντρωθούν τα απαραίτητα κεφάλαια. Για την ώρα κάτι τέτοιο δεν είναι ορατό αλλά δεν αποκλείεται να πραγματοποιηθεί στο μέλλον δεδομένου του συνεχώς αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τη μελέτη των φαρμάκων των παραδοσιακών θεραπευτικών συστημάτων, καθώς και των αυξανόμενων πειραματικών ενδείξεων και αποδείξεων της δράσης τους. Κάτι όμως που δεν πρέπει να λησμονηθεί και που προκύπτει από τη μελέτη των φαρμακευτικών φυτών, είναι

10 η ανάγκη για λεπτομερέστερη έρευνα και τιτλοδότηση των φυτών που χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς, έτσι ώστε να εδραιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά τους. Βιβλιογραφικές αναφορές 1 Massengill SE (1943) A sketch of medicine and pharmacy.s. E. Massengill company, Bristol, Tennesse 2 Wikipedia 3 Dahanikar S, Thatte U (1989) Ayurveda revisited. Popular Prakashan Bombay 4 A.Y.Oubre, T.J. Carlson, S.R. King, G.M. Reaven (1997) From plant to patient: an ethnobotanical approach to the identification of new drugs for the treatment of NIDDM Diabetologia 40: Arthur C. Aufderheide, Conrado Rodríguez-Martín, Odin Langsjoen (1998) Cambridge encyclopedia of human paleopathology 6 Ackerknecht EH (1982) A short history of medicine (Revised edition) Johns Hopkins University Press, Baltimore/London 7 N'guessan Koffi, Kouassi Konan Édouard, Kouadio Kouassi (2009) Ethnobotanical Study of Plants Used to Treat Diabetes, in Traditional Medicine, by Abbey and Krobou People of Agboville. American Journal of Scientific Research p: Amala Soumyanath, (2006) Traditional medicines for modern times. Antidiabetic plants. CRC press. 9 Oliver Bever B, Zahnd GR (1979) Plants with oral hypoglycemic action. Quarterly Journal of crude Drug Research 17: Bailey CJ, Day C (1989) Traditional plant medicines as treatments for diabetes. Diabetes Care 12:

11 11 Ivorra MD, Paya M, Villar A (1989) A review of natural products and plants as potential antidiabetic drugs. Journal of Ethnopharmacology 27: Marles RJ, Farnsworth NR (1995) Antidiabetic plants and their active constituents. Phytomedicine 2: Watanabe CK (1981) Studies in the metabolic changes induced by administration of guanidine basis. Influence of injected guanidine hydrochloride upon blood sugar content. J Biol Chem 33: Sterne J (1957) Du nouveau dans les antidiabetiques, la NN dimethylamino guanyl guanidine (NNDG). Maroc Med. 36: Ungar G (1957) Pharmacological studies of a new oral hypoglycemic drug. Proc Soc Exp Biol Med. 95: Gloria Y. Yeh, David M. Eisenberg, Ted J. Kaptchuk, Russell S. Phillips, (2003) Systematic Review of Herbs and Dietary Supplements for Glycemic Control in Diabetes, Diabetes Care 26: Daniel S. Fabricat, Norman R. Farnsworth (2001) Envirormental Health Perspectives Supplements, 109:S1 18 Tom Abate, (1999) Shaman Quits The Drug Business. San Francisco Chronicle 3/2/99 19 Ethnobotany: Shaman loses its magic.(shaman Pharmaceuticals Inc. gives up trying to discover drugs through ethnobotany research). Economist (US) February 20, John Eng, Wayne A.Kleinman, Latika Singh, Gurgcharn Singh, Jean Pierre Raufman, (1992) Isolation and Characterization of Exendin-4, an Exendin-3 Analogue, from Heloderma suspecturn Venom. The Journal of Biological chemistry 267: David Mendosa. The monster drug. The American diabetes association.

12 Άλλες πήγές Βιβλία Traditional medicines for modern times. Antidiabetic Plants. (2006) Amala Soumyanath Encyclopedia of medical anthropology. (2004) Carol R. Ember, Melvin Ember Ethnomedicine and drug discovery. (2002) Maurice M. Iwu, Jacqueline C. Wootton. Δικτυακοί τόποι The American diabetes association. Diabetes journal. Diabetologia journal. Wikipedia.

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com Αγαπητοί φίλοι, Το να σας μιλάει κάποιος στο χώρο των ιατρικών συνεδρίων με την επισήμανση «για πρώτη φορά» θέλει πολύ κουράγιο. Κι αυτό το έχουμε. Έτσι λοιπόν σας απευθύνω την πρόσκληση της συμμετοχής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική

Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009, ΤΕΥΧΟΣ 52 Ιχνηλασιμότητα στην εργαστηριακή ιατρική Μετάφραση-Προσαρμογή: Ευγενία Κώνστα, Χημικός PhD Πρωτότυπος τίτλος: Traceability in Laboratory Medicine Clinical

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Αθήνα, 26 Σεπτεμβρίου, 2009 Πάρις Μποσκόπουλος Governmental Affairs & Access Director Pfizer Hellas Δημήτρης Γκότσης

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές Μέθοδοι

Εναλλακτικές Μέθοδοι Εναλλακτικές Μέθοδοι Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Ιστορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το

ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το δυνατόν με την αντίστοιχη στον άνθρωπο, με σκοπό την

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ».

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». Αθήνα, 14 Μαΐου 2015 ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα φάρμακα μετά από ένα χρονικό διάστημα 10-15 ετών χάνουν την «πατέντα» τους, δηλαδή η δραστική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΦΥΛΑΞΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1 Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα Τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα αποτελούν την πηγή δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών Γυμνάσιο Κερατέας Κόλλια Γεωργία Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών 1 Τι είναι το αντιβιοτικό; Αρχικά, ως Αντιβιοτικά ορίστηκαν τα Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που παράγονται με βιοσυνθετική μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δρ Μάριος Χριστοφίνης Η μελισσοθεραπεία είναι μια πανάρχαια θεραπεία που χρησιμοποίει όλα τα φυσικά προιόντα της μέλισσας και της κυψέλης, στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.

be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΤΗΡΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ. 1 Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ Δεν τη φυλάμε στην αίθουσα συνεδριάσεων, σε ένα γραφείο ή σε μια κλινική. Ούτε καν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Β43Θ46ΨΖ2Ν-ΛΘΜ ANAΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26/10/2012 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

Την τελευταία δεκαετία, η Ευρώπη

Την τελευταία δεκαετία, η Ευρώπη Ο ρόλος των γενόσημων (Generics) στην καθημερινή ιατρική πράξη (ΜΕΡΟΣ A') ΜΑΓΔΑ ΤΣΟΛΑΚΗ, MD, PHD Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Θεολόγος, Αν. Καθηγήτρια ΑΠΘ, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer Την

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών.

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Με ιη συμβολή του τεστ ΠΑΠ, ο καρκίνος του τραχήλου έπαψε να είναι η πρώτη αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών Ενζύμων που βρίσκονται κατά μήκος του πεπτικού τους σωλήνα. Τα ένζυμα

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Κώστας Αθανασάκης BScHS, BScEcon, MSc, PhD, PD Επιστημονικός Συνεργάτης, Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Αποτελεσμάτων Πανελλή Πανελλ νια ς Έρ Έ ευνα ς για γ τ η τ ν η ν Ψωρ Ψω ίασ ίασ

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Αποτελεσμάτων Πανελλή Πανελλ νια ς Έρ Έ ευνα ς για γ τ η τ ν η ν Ψωρ Ψω ίασ ίασ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλήνιας Έρευνας ςγ για την Ψωρίαση Ετοιμάστηκε για τις: Ταυτότητα Έρευνας Μθδλ Μεθοδολογία: Συμπλήρωση του ερωτηματολογίου στο internet και αυτοσυμπληρούμενα ερωτηματολόγια

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Εκπαίδευση 7 Μαΐου 2014

Έρευνα και Εκπαίδευση 7 Μαΐου 2014 1 ο Συνέδριο Ελληνικής Φαρμακοβιομηχανίας Έρευνα και Εκπαίδευση 7 Μαΐου 2014 Ιωάννης Υφαντόπουλος Καθηγητής Οικονομικών υγείας Πανεπιστήμιο Αθηνών Δομή Μακρο-οικονομικές τάσεις στην Οικονομία και την υγεία

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Αναφορές υπάρχουν από την Αρχαία Ελλάδα Απρίλιο 1963 : Εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM).

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή στη θεραπεία είναι πράξη θάρρους Οι πρώτες καταγραφές συμμετοχής νοσούντων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΔΕΜΕΤΖΟΥ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΔΕΜΕΤΖΟΥ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΔΕΜΕΤΖΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΝΑΝΟ -ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντή του Εργαστηρίου της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας ΤΜΗΜΑΤΟ Σ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΜΕΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟ ΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ 1η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ «ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΛΑΜΙΑ 21 22 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2005 ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Πειραματικής. Έρευνας

Αρχές Πειραματικής. Έρευνας ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ, ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΛΕΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Αρχές Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Έρευνας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Εθνοφαρµακολογίας στην ανακάλυψη νέων φαρµάκων Μανώλης Μιτάκης Φαρµακοποιός

Ο ρόλος της Εθνοφαρµακολογίας στην ανακάλυψη νέων φαρµάκων Μανώλης Μιτάκης Φαρµακοποιός Ο ρόλος της Εθνοφαρµακολογίας στην ανακάλυψη νέων φαρµάκων Μανώλης Μιτάκης Φαρµακοποιός Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρµακολογίας Κοσµήτωρ της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρµακοποιών Εισαγωγικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματίες της Υγείας & ΜΜΕ από τη Βάννα Μαρκετάκη www.marketaki.gr 05/06/2012

Επαγγελματίες της Υγείας & ΜΜΕ από τη Βάννα Μαρκετάκη www.marketaki.gr 05/06/2012 Greek American Medical College Επαγγελματίες της Υγείας & ΜΜΕ από τη Βάννα Μαρκετάκη www.marketaki.gr 05/06/2012 Αναγκαιότητα προβολής των επαγγελματιών υγείας σήμερα Οικονομική Κρίση οικονομική δυσχέρεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Γεώργιος Αρσένος Εκδήλωση IVSA 23 Νοεμβρίου 2010 Ποιο δρόμο να διαλέξω; Ποιο δρόμο να διαλέξω; Βιβλιογραφ

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 0-03. ΕΝΟΤΗΤΑ : Χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών (απλή αναφορά). ΕΝΟΤΗΤΑ : Η Χημεία της ζωής. ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά). ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Η Δ/νση Ποιότητας & Αποδοτικότητας του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα