Εθνοφαρμακολογία και Διαβήτης.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εθνοφαρμακολογία και Διαβήτης."

Transcript

1 Εθνοφαρμακολογία και Διαβήτης. Μαρίνος Λευτέρης, MSc φαρμακοποιός Σε όποια εγκυκλοπαίδεια και αν ανατρέξει κανείς θα προσέξει ότι ο διαβήτης αποκαλείται νόσημα του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Με δεδομένη αυτή την παρατήρηση αναμένεται, οι λαϊκές θεραπευτικές, με τη γνώση τους να ζυμώνεται σε προγενέστερους χρόνους, να μην μπορούν να συνεισφέρουν στην αντιμετώπισή του, αφού εάν δεν υπήρχε το νόσημα στο παρελθόν δεν θα υπάρχει και καμία καταγεγραμμένη θεραπεία του. Αν αυτό ίσχυε και στην πραγματικότητα, η Εθνοφαρμακολογία θα μπορούσε να συμβάλλει σε μικρότερο βαθμό στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και στη θεραπεία του διαβήτη, από ότι σε άλλες περιπτώσεις, αφού εκτός της έρευνας των σύγχρονων παραδοσιακών τρόπων κατάπολέμησης της ασθένειας, λειτουργεί αποκαλύπτοντας και την θεραπευτική αξία μεθόδων και μέσων που έχουν δοκιμαστεί για την απότελεσματικότητά τους σε προγενέστερους χρόνους. Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι γνώριζαν από την αρχαιότητα την ύπαρξη του διαβήτη και μάλιστα χρησιμοποιούσαν διάφορα φυτά, ή τμήματα αυτών, ή ζωικής προέλευσης θεραπευτικά μέσα, ή ακόμα και ανόργανες ενώσεις προκειμένου να τον θεραπεύσουν. Στον πάπυρο του Έμπερς ο Τμήμα από τον πάπυρο του Έμπερς οποίος χρονολογείται περίπου το 1550 π.χ και αποτελεί μια πολύ σημαντική ιστορική καταγραφή των θεραπευτικών μεθόδων των αρχαίων Αιγυπτίων, περιγράφονται τα παθολογικά χαρακτηριστικά μιας νόσου που μοιάζει πολύ με το γνωστό σε εμάς διαβήτη 1. Κατά τη διάρκεια δε της κλασσικής Βραχμανικής περιόδου ( π.χ) στην Ινδία, οι γιατροί μαζί με τα άλλα συμπτώματα που αξιολογούσαν στον ασθενή τους, δοκίμαζαν και τα ούρα του προκειμένου να διαπιστώσουν εάν αυτά είχαν γλυκιά γεύση, σημάδι υψηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Στο Αγιουβερδικό ιατρικό εγχειρίδιο Shushruta Samhita, η συγγραφή του οποίου αποδίδεται στον Samhita, ιατρό του 6ου π.χ αιώνα 2, περιγράφονται δύο τύποι διαβήτη. Ο συγγραφέας του σανσκριτικού αυτού κειμένου διακρίνει μια διαταραχή γενετικής προέλευσης και μια σχετιζόμενη με την τροφή 3. Δηλαδή 2500 χρόνια πριν, οι Αγιουβερδικοί γιατροί αναγνώρισαν και κατηγοριοποίησαν το διαβήτη σε

2 ινσουλινοεξαρτώμενο και μη 4. Στη δε Ινδική φαρμακοποιία των αρχαίων χρόνων υπήρχαν καταγεγραμμένες θεραπείες για το διαβήτη οι οποίες περιλάμβαναν διάφορες δίαιτες, φυτά με θεραπευτικές ιδιότητες καθώς και ανόργανες ουσίες 3. Στην Κίνα, σε ιατρικές καταγραφές που χρονολογούνται περίπου το 300π.χ, υπάρχουν αναφορές για νοσήματα, οι περιγραφές των οποίων παραπέμπουν στο διαβήτη, που συμπληρώνονται από θεραπείες. Η δε επιστήμη της παλαιοπαθολογίας 5 είναι σε θέση να επιβεβαιώσει την ύπαρξη του νοσήματος στους αρχαίους χρόνους, διακρίνοντας συγκεκριμένες ανατομικές αλλοιώσεις, απόρροια των επιπλοκών της νόσου 1, σε σκελετούς που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Τα αξιοθαύμαστα επιτεύγματα αυτής της επιστήμης, δεδομένης της δυσκολίας επιβεβαίωσης μιας μεταβολικής νόσου όπως ο διαβήτης σε ανθρώπινους σκελετούς του παρελθόντος, τροφοδοτούν με πολύτιμες πληροφορίες άλλους επιστημονικούς κλάδους μεταξύ των οποίων και αυτόν της Εθνοφαρμακολογίας. Από τα προηγούμενα συμπεραίνεται, όχι μόνο ότι ο διαβήτης ήταν υπαρκτός στην αρχαιότητα, αλλά και ότι αυτός είχε αναγνωριστεί σαν νόσημα από πολλά θεραπευτικά συστήματα τα οποία και πρότειναν θεραπείες για την αντιμετώπιση του 6. Το μεγάλο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την αρχαιότητα έως σήμερα, κατά τη διάρκεια του οποίου χρησιμοποιήθηκαν τα φαρμακευτικά φυτά ή τα όποια άλλα θεραπευτικά μέσα για την ανακούφιση των νοσούντων από το διαβήτη, ενισχύει τον άποψη που θέλει τα φυσικά αυτά φάρμακα να έχουν αξιολογηθεί επαρκώς ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι καταγραφές που αναφέρθηκαν προηγουμένως ήταν προϊόν κοινωνιών και ομάδων ανθρώπων με παράδοση στο γραπτό λόγο. Συλλογή πληροφοριών από λαούς χωρίς γραπτή παράδοση Σε περιοχές όπως αυτές της Αφρικανικής ηπείρου και της νοτίου Αμερικής οι διαθέσιμες γραπτές πληροφορίες για τις θεραπευτικές μεθόδους του παρελθόντος ή και του παρόντος είναι πολύ λίγες.οι ουσιαστικότερες πληροφορίες για αυτές και τα μέσα των αυτόχθόνων πληθυσμών, φτάνουν σε εμάς χάρη στη δουλειά διαφόρων ερευνητικών απόστολών. Οι ομάδες αυτές αποτελούνται από επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων όπως από γιατρούς, βοτανολόγους, φαρμακοποιούς και άλλες ειδικότητες με επιπλέον εκπαίδευση στους τρόπους επικοινωνίας με τους πληθυσμούς των ιθαγενών. Μια τέτοια αποστολή είναι αυτή των Koffi,Kouassi που πραγματοποιήθηκε στην ευρύτερη περιοχή του Agboville της Ακτής Ελεφαντοστού, προκειμένου να καταγραφούν σε συνεννόηση με τους

3 αυτόχθονες θεραπευτές τα φυτά και γενικότερα οι τρόποι αντιμετώπισης του διαβήτη και των επιπλοκών του, ώστε να τροφοδοτηθεί με νέα δεδομένα η ερευνητική κοινότητα 7. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ερευνητές προσεγγίζουν και τελικά συνεργάζονται με τους αυτόχθονες θεραπευτές, Αποστολή στο Σουρινάμ αντλώντας αλλά και δίνοντας πληροφορίες για τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα των μεθόδων που χρησιμοποιεί η κάθε φυλή. Έτσι η κατανόηση μας στους τρόπους και τα μέσα που χρησιμοποιούν οι ντόπιοι πληθυσμοί του αναπτυσσόμενου κόσμου, έχει βελτιωθεί σημαντικά, γεγονός που αντανακλάται τόσο στον αριθμό όσο και στην ποιότητα των στοιχείων που προκύπτουν από αυτές τις έρευνες. Πολύ σημαντικό είναι και το γεγονός ότι οι ντόπιοι θεραπευτές επιδιώκουν συχνά τη συνέχεια της επικοινωνίας με τις επιστημονικές αυτές ομάδες προκειμένου να πληροφορηθούν αν τελικά επιβεβαιώνονται και από εμάς οι ιδιότητες που εκείνοι αποδίδουν στα φυτά ή στα όποια άλλα θεραπευτικά μέσα μας γνωρίζουν. Αυτό δίνει στις εθνοφαρμακολογικές έρευνες ακόμη μεγαλύτερη σημασία αφού βοηθά τους ντόπιους πληθυσμούς να ξεχωρίσουν τα δραστικότερα φυτά ή ανόργανα συστατικά ή τις καλύτερες δίαιτες και να ανακουφίσουν αποτελεσματικότερα και ασφαλέστερα τους ασθενείς τους. Αν αναλογιστεί κανείς ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των θεραπειών στις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου πραγματοποιείται με φάρμακα απευθείας από τη φύση, καταλαβαίνει κανείς ότι από αυτή την επικοινωνία μπορεί να βελτιωθεί η υγεία γενικότερα ενός πολύ μεγάλου αριθμού ανθρώπων, που δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε εξελιγμένα φάρμακα 8. Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας το 65% του πληθυσμού του πλανήτη χρησιμοποιεί είτε στο αρχικό στάδιο αντιμετώπισης μιας ασθένειας είτε κατά αποκλειστικότητα, φάρμακα που προέρχονται απευθείας από τη φύση.

4 Έτσι δίνεται η ευκαιρία μέσω της εθνοφαρμακολογίας και των συγγενών κλάδων (εθνοϊατρική, εθνοβοτανική κ.τ.λ), να ευεργετηθεί από τις επιστημονικές ανακαλύψεις ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της γης, που έχει αποκλιστεί από τις εξελίξεις της ιατρικής και της φαρμακολογίας για οικονομικούς, επικοινωνιακούς ή άλλους λόγους. Επιστημονική έρευνα και εθνοφαρμακολογικά ευρήματα Τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν δημοσιευθεί αρκετές ανασκοπήσεις επιστημονικών άρθρων, που πραγματεύονται τις βοτανικές, φυτοχημικές, φαρμακολογικές και τοξικολογικές ιδιότητες ανώτερων φυτών με θεραπευτική χρήση 9,10,11,12. Κυριολεκτικά εκατοντάδες εκχυλίσματα που χρησιμοποιούνται σε λαϊκές θεραπευτικές, έχουν δοκιμαστεί και έχουν εμφανίσει αντιδιαβητικές ιδιότητες στις αρχικές δοκιμές ανίχνευσης (screening) φαρμακολογικής δράσης. Μάλιστα στην πιο εκτεταμένη ανασκόπηση, αξιολογήθηκαν στοιχεία που αφορούσαν 1000 είδη, για τα οποία υπήρχαν αναφορές ότι χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν ή χρησιμοποιούνται στο παρών ως αντιδιαβητικά 9. Από τα στοιχεία της ίδιας μελέτης προκύπτει ότι στο 80% ανιχνεύθηκε εργαστηριακά αντιδιαβητική δράση και σε πολλές δε περιπτώσεις στις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί περαιτέρω μελέτες, υπήρχαν στοιχεία για τη σύσταση του χημικού φορτίου και για το μηχανισμό της αντιδιαβητικής δράσης. Όμως όπως καίρια υποδεικνύεται στην ίδια ανασκόπηση, δεν είναι ασφαλής η χρήση όλων των φυτών που έχουν δείξει αντιδιαβητική δράση 9. Η επισήμανση αυτή δηλώνει εμφατικά την ανάγκη για προσεκτικά σχεδιασμένες και ολοκληρωμένες επιστημονικές έρευνες, προκειμένου να διασαφηνισθεί ποια φυτά έχουν θετικά θεραπευτικά αποτελέσματα ενώ παραμένουν ασφαλή για χρήση. Ιστορικά στοιχεία προσφοράς της εθνοφαρμακολογίας στην ανακάλυψη φαρμάκων Η χρησιμότητα της αποθησαυρισμένης γνώσης των θεραπευτικών φυτών της παραδοσιακής ιατρικής, φαίνεται στην ανακάλυψη της μετφορμίνης (metformin), της δραστικής ουσίας του πολύ γνωστού Glucophage. Η Γαλέγη (Galega officinalis) χρησιμοποιούνταν ως αντιδιαβητικό στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα. Το γεγονός αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στις αρχές του 20ου αιώνα να μελετήσουν τη χημική της σύσταση και να τη συσχετίσουν με τις θεραπευτικές της ιδιότητες. Οι αρχικές εργαστηριακές έρευνες είχαν δείξει ότι περιείχε σε μεγάλη συγκέντρωση γουανιδίνη. Το 1918 ο Watanabe 13 έδειξε ότι ενέσεις γουανιδίνης προκαλούσαν υπογλυκαιμία σε πειραματόζωα με παραθυρεοειδεκτομή. Όμως στη συνέχεια η γουανιδίνη αποδείχθηκε αρκετά τοξική για να χρησιμοποιηθεί

5 κλινικά. Το 1920 συντέθηκαν από αυτή τα αλκυλοδιγουανίδια (η πρώτη γενιά παραγώγων), η δράση των οποίων όμως επισκιάστηκε από την ανακάλυψη της ινσουλίνης την ίδια εποχή. Τελικά το 1957 δύο ανεξάρτητες ερευνητικές ομάδες ανακάλυψαν ότι τα διγουανίδια, η τρίτη γενιά παραγώγων της γουανιδίνης, ήταν πολύ αποτελεσματικά και μπορούσαν να ενταχθούν σε μια καινούργια κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων, διευρύνοντας την παλέτα των φαρμάκων στην αντιμετώπιση του διαβήτη 14,15. Από αυτή τη σύντομη ιστορική διαδρομή της ανακάλυψης του φαρμάκου, γίνεται φανερή η χρησιμότητα της γνώσης που πηγάζει από τις θεραπευτικές παραδόσεις και πως αυτή ευδοκιμεί. Σύγχρονη έρευνα για καινούργια φάρμακα και εθνοφαρμακολογία Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως ο αριθμός των δημοσιεύσεων που αφορούν τη χρήση στη συντριπτική πλειοψηφία φυτών στην παραδοσιακή θεραπευτική και κατά δεύτερο λόγο ανόργανων συστατικών 16, για τη θεραπεία του διαβήτη και των επιπλοκών του, είναι πολύ μεγάλος. Ο αριθμός των φυτών που έχουν εξεταστεί από μόνος του μαρτυρά το ζωηρό ενδιαφέρον της ακαδημαϊκής κοινότητας για τη γνώση που πηγάζει από τις λαϊκές θεραπευτικές. Σε πιο βαθμό όμως έχει επηρεάσει η γνώση που έχει προκύψει από αυτήν την έρευνα την ανάπτυξη νέων φαρμάκων; Αν εξαιρέσει κανείς τη μετφορμίνη που βασίστηκε σε ένα συστατικό του Gallega Officinalis δεν έχουν βρεθεί άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα που να προέρχονται από ανώτερα φυτά. Η διαπίστωση του γεγονότος αυτού δημιουργεί έκπληξη δεδομένης της πληθώρας των διαθέσιμων δημοσιεύσεων που υποδεικνύουν μεγάλο αριθμό υποψήφιων φαρμάκων. Ποιοι όμως είναι οι λόγοι για αυτό το φαινομενικά παράδοξο; Οι παράγοντες που συντελούν σε αυτό το γεγονός είναι αρκετοί. Μια σημαντική παράμετρος που συνεπικουρεί στο να παραμένουν αναξιοποίητα τα εθνοφαρμακολογικά ευρήματα, είναι η αρχική έρευνα στη φαρμακευτική βιομηχανία, το πρώτο στάδιο της οποίας βασίζεται κατά κύριο λόγο σε in vitro μεθόδους ανίχνευσης αντιδιαβητικής δράσης. Το γεγονός αυτό από μόνο του επικεντρώνει την εργαστηριακή εξέταση σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό φυτικών ή και άλλων εκχυλισμάτων που επιλέγονται κυρίως τυχαία και όχι στη στοχευμένη και διεξοδικότερη εξέταση εκχυλισμάτων για τα οποία υπάρχουν εθνοφαρμακολογικές αναφορές δράσης. Το γιατί επαφίεται η φαρμακευτική έρευνα των φαρμακοβιομηχανιών σχεδόν ολοκληρωτικά σε αυτές τις μεθόδους, καθώς και πια προβλήματα προκύπτουν από αυτή την επιλογή εξετάζεται διεξοδικότερα παρακάτω.

6 Ανίχνευση αντιδιαβιτικής δράσης (screeening) Στον πειραματικό σχεδιασμό για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων από φυσικές πηγές, προέκυψε η ανάγκη ύπαρξης μιας μεθόδου που να είναι σε θέση να ανιχνεύσει in vitro, σε αρχικό στάδιο, την αντιδιαβητική δράση σε μεγάλο αριθμό δειγμάτων, με απλό τρόπο, με μικρή ποσότητα δείγματος, αρκετά γρήγορα και χωρίς μεγάλη οικονομική δαπάνη. Στη συνέχεια κάθε θετικό δείγμα δυνητικά προχωρά σε λεπτομερέστερα πειράματα αξιολόγησης in vitro και in vivo. Το πρόβλημα που προκύπτει στα in vitro πειραματικά μοντέλα που αφορούν το διαβήτη είναι η επιλογή του εξεταζόμενου στόχου. Αντίθετα με τα in vitro πειράματα με τα οποία αξιολογούνται εκχυλίσματα ή μεμονωμένα μόρια κατά παρασιτικών οργανισμών (βακτηρίων, ιών), όπου ο στόχος είναι συγκεκριμένος (δράση κατά καλλιέργειας βακτηρίων κ.τ.λ), στις πολυπαραγοντικές μεταβολικές νόσους όπως είναι ο διαβήτης δεν μπορεί να βρεθεί ένας και μόνος στόχος που να συμπεριλαμβάνει όλους τους πιθανούς τρόπους δράσης ενός φαρμάκου. Συνοπτικά ένα φάρμακο θα μπορούσε να αναστέλλει τη δράση των ενζύμων που διασπούν τους υδατάνθρακες κατά τη διαδικασία της πέψης ή να μειώνει την απορρόφηση της γλυκόζης από το λεπτό έντερο ή να διεγείρει τα β-κύτταρα του παγκρέατος στο να παράγουν ινσουλίνη ή να παρουσιάζει ινσουλινομιμιτική δράση ή να επηρεάζει την ευαισθησία των υποδοχέων ινσουλίνης συγκεκριμένων ιστών (μυών, παγκρέατος, υποδόριου ιστού) ή τέλος να ανταγωνίζεται την δράση του γλουκαγόνου. Θα μπορούσε δε ένα και μόνο φυτικό φάρμακο να συνδυάζει σε διάφορους βαθμούς κάποιες από τις προηγούμενες ιδιότητες ή ίσως σε κάποια ακραία περίπτωση και όλες μαζί. Γίνεται κατανοητό ότι αν και θα ήταν θεμιτό, μια εργαστηριακή in vitro δοκιμή είναι δύσκολο να περιλαμβάνει όλους αυτούς τους τρόπους δράσης, ενώ ταυτόχρονα θα παραμένει γρήγορη και οικονομικά συμφέρουσα. Επόμενο είναι, η μέθοδος να μην δύναται να αξιολογήσει τη δραστικότητα των εκχυλισμάτων που διαθέτουν περισσότερα από ένα ενεργά συστατικά και εμφανίζουν συνεργική δράση ή που δρουν με περισσότερους του ενός τρόπους, γεγονός αρκετά συχνό. Η αρχική πειραματική αξιολόγηση εστιάζει στην εξέταση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού τυχαίων δειγμάτων και όχι στην διεξοδική συγκεκριμένων, όσων έχουν προκριθεί μέσω μιας αξιολόγησης βασισμένης σε εθνοφαρμακολογικά κριτήρια. Είναι βέβαια λογικό ή πολυπλοκότητα του συνδυασμού των δραστικών συστατικών στα εκχυλίσματα να είναι λιγότερο ελκυστική για τη βιομηχανία, από ότι η ανεύρεση ενός και μόνου δραστικού συστατικού. Και αυτό γιατί ένα συστατικό, αντίθετα με ένα μείγμα, μπορεί να οδηγήσει σε πατέντα που προσφέρει την πολυπόθητη αποκλειστικότητα στην κυκλοφορία ενός φαρμάκου, γεγονός που αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε

7 να υπάρχει η πιθανότητα μιας επικερδούς εμπορικής πορείας. Τα μείγματα, όπως και ολόκληρο το θεραπευτικό φυτό, δεν είναι εύκολο να αποτελέσουν αποκλειστική ιδιοκτησία κάποιου, με συνέπεια την αδιαφορία των μεγάλων φαρμακοβιομηχανιών. Φαρμακοβιομηχανία και φάρμακα από τις λαϊκές θεραπευτικές. Η αναγκαιότητα της εμπλοκής των βιομηχανιών, τόσο στην προσέλκυση και επένδυση κεφαλαίων στην έρευνα, όσο και σε όλα τα στάδια παραγωγής ενός φαρμάκου, τις καθιστά, λόγο της απροθυμίας τους να αναλάβουν οτιδήποτε χωρίς την εξασφάλιση μιας πατέντας, περιοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη νέων ουσιών που προκύπτουν από τη λαϊκή θεραπευτική. Το πόσο αναγκαία είναι η συμμετοχή τους φαίνεται στην ιστορία της Shaman Pharmaceuticals, μιας μικρού μεγέθους βιομηχανίας με έδρα το Σαν Φραντίσκο στην Καλιφόρνια. Το ρομαντικό όραμα της εταιρείας να παραμείνει επικερδής για τους μετόχους της, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει το φυσικό περιβάλλον των τροπικών δασών, σέβεται τους ανθρώπους που ζουν εκεί και τιμά τη γνώση των θεραπευτικών μεθόδων τους, έμελλε να μην πραγματοποιηθεί. Αν και μέσα από το αυστηρά εθνοφαρμακολογικά προσανατολισμένο ερευνητικό της πρόγραμμα, προέκυψαν καινούργιες ουσίες με αντιδιαβητική δράση, (cryptolepine, maprouneacin, 3β,30-dihydroxylupen-20 (29)-en-2one, harunganin, vismin και οι κινόνες SP18904 SP18905) 17 εν τούτης η εταιρεία αναγκάστηκε να το διακόψει εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων και έλλειψης κεφαλαίων Ενώ για μια μεγάλη φαρμακοβιομηχανία είναι κατορθωτή η εξεύρεση των απαραίτητων οικονομικών πόρων, για μια μικρή είναι ανυπέρβλητο εμπόδιο. Μέσα σε αυτό πλαίσιο γίνεται κατανοητό ότι μόνο η βιομηχανία συγκεντρώνει όλες τις απαραίτητες δυνάμεις, από την ανακάλυψη έως την παραγωγή ενός φαρμάκου, ικανές να καταλήξουν σε μια καινούργια θεραπεία. Επειδή, για τους λόγους που αναφέρθηκαν προηγουμένως, ο σκοπός της εμπορικής επιτυχίας προσδιορίζει αναπόφευκτα κάθε επιλογή της, θα συνεχίζει να δοκιμάζει κατά κύριο λόγο ουσίες που έχουν συντεθεί σε εργαστήρια και σε μικρότερο βαθμό φυσικά προϊόντα, μια που τα τελευταία αν δεν τροποποιηθούν, δεν προοιωνίζουν εμπορική επιτυχία. Η ανκάλυψη της εξενατίδης Μια άλλη προσέγγιση στην ανακάλυψη νέων φαρμάκων από τη φύση αποτελεί η περίπτωση της εξενατίδης (Byetta). Ο Dr.Eng, πατέρας της εξενατίδης 20, που εργαζόταν σε ένα εργαστήριο προσανατολισμένο αποκλειστικά στην ανακάλυψη νέων ορμονών, πλάι

8 στην Dr. Rosalyn Yalow (Νόμπελ ιατρικής 1977 για την ανακάλυψη της ραδιοανοσοδοκιμασίας των πεπτιδικών ορμονών) υποστήριζε ότι έξω στη φύση υπάρχουν ακόμα ορμόνες που περιμένουν κάποιον να τις ανακαλύψει 21. Επειδή η τεχνική της ραδιοανοσοδοκιμασίας δεν μπορούσε να βοηθήσει σε αυτό το εγχείρημα στράφηκε στη χρήση χημικών δοκιμασιών που ήταν πολύ αποτελεσματικές στην απομόνωση ορμονών. Η επιλογή των δειγμάτων που υπέβαλλε σε αναλύσεις δεν έγινε τυχαία. Εκείνη την εποχή η ομάδα του Jerry Gardner στο National Institute of Health στο Maryland των Η.Π.Α παρατήρησε σε δημοσιεύσεις ότι ορισμένες φορές κάποια δηλητήρια μπορούσαν να οδηγήσουν σε παγκρεατίτιδα. Επειδή τους ενδιέφερε τι μπορούσε να προκαλέσει Το τέρας του Γκίλα, Heloderma suspectum παγκρεατίτιδα εξέτασαν μεγάλο αριθμό δηλητηρίων που μπορούσαν να διεγείρουν το πάγκρεας, αφού η υπερδιέγερση του παγκρέατος είναι ένας από τους τρόπους που προκαλείται παγκρεατίτιδα. Τελικά το δηλητήριο μιας σαύρας που ζει στο νοτιοδυτικό κομμάτι των Η.Π.Α και στο βόρειο Μεξικό, του (τέρας του Γκίλα,Gila Monster), έδειξε αξιοσημείωτη δράση. Η ανακοίνωση αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Dr.Eng ο οποίος αφού προμηθεύτηκε το πολύτιμο δηλητήριο το μελέτησε διεξοδικότερα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εξενατίδη-4 είναι υπεύθυνη για τη διέγερση του παγκρέατος και αρκετά πιο ενδιαφέρουσα από την εξενατίδη-3, που είχε ανακαλύψει ο ίδιος σε ένα άλλο δείγμα δηλητηρίου μιας απόκλειστικά Μεξικανικής σαύρας. Στη συνέχεια, προκειμένου να συνεχίσει την ερευνητική αυτή προσπάθεια, αναζήτησε στήριγμα σε όλες τις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες αλλά τελικά καμία δεν εκδήλωσε ενδιαφέρον για την ανακάλυψη αυτή. Για να μη σταματήσει η έρευνα πλήρωσε ο ίδιος τα έξοδα της πατέντας και ξεκίνησε δεύτερο διερευνητικό κύκλο σε μικρότερες εταιρείες. Τελικά κατάφερε να συνεργαστεί με μια μικρότερη εταιρεία βιοτεχνολογίας την Amillyn η οποία δέχτηκε να μοιραστεί το ρίσκο της επένδυσης στην εξενατίδη-4.έτσι μετά από μια σειρά κλινικών δοκιμών, αφού αποδείχθηκε η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου, ο Αμερικανικός οργανισμός φαρμάκων (FDA) δίνει την άδεια για την κυκλοφορία του. Χρειαζόταν όμως και η βοήθεια μιας φαρμακευτικής εταιρείας προκειμένου να διατεθεί το φάρμακο στην αγορά και αυτή ήταν η Lilly. Η ειρωνεία στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι ο Dr.Eng πρoτού

9 αποταθεί στην Amillyn συζήτησε με τη Lilly την ανακάλυψή του η οποία τότε εκτίμησε ότι αυτή δεν είχε την προοπτική της εξέλιξής της σε θεραπεία. Τελικά έμελλε να συνεργαστεί μαζί του για την προώθηση στην αγορά του φαρμάκου που εκείνη απέρριψε. Η όλη περιπέτεια της ανακάλυψης του φαρμάκου, βασίστηκε αρχικά στην επιλεκτική μελέτη εκχυλισμάτων που εμφάνιζαν συγκεκριμένη φαρμακολογική δράση, υπερδιέγερση παγκρέατος. Αν και πιθανότατα ο Jerry Gardner δεν βασίστηκε σε εθνοφαρμακολογικές αναφορές, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τέτοιου είδους δράσεις των συστατικών των φυτών αναφέρονται σε εθνοφαρμακολογικές δημοσιεύσεις και θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή πληροφοριών, χρήσιμη σε μια διαφορετική προσέγγιση στην ανακάλυψη φαρμάκων από τη φύση, όπως στην περίπτωση της εξενατίδης-4. Συμπέρασμα Από τα προηγούμενα συμπεραίνεται ότι η αποστολή της εθνοφαρμακολογίας στη θεραπεία του διαβήτη σήμερα δεν είναι μονοδιάστατη. Μπορεί να τροφοδοτήσει με χρήσιμες πληροφορίες την επιστημονική έρευνα που αποσκοπεί σε καινούργια φάρμακα προερχόμενα από φυσικά προϊόντα, να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τους τρόπους με τους οποίους λειτουργούν οι λαϊκές θεραπευτικές και τον τρόπο με τον οποίο αρχικά η ανθρώπινη σκέψη ανακάλυπτε τη θεραπευτική αξία της φύσης, αλλά επίσης μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών θεραπευτών καθώς και των σύγχρονων φυτοθεραπευτών του δυτικού πολιτισμού, γνωρίζοντάς τους ποια φυσικά προϊόντα από αυτά που ήδη χρησιμοποιούν, είναι ασφαλή και αποτελεσματικά φάρμακα για την ανακούφιση του διαβήτη και των επιπλοκών του. Από αυτή την τελευταία συνεισφορά της εθνοφαρμακολογίας στον αγώνα κατά της ασθένειας μπορεί να ευεργετηθεί ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού του πλανήτη που έχει περιορισμένη ή και καθόλου πρόσβαση στις εξελιγμένες θεραπείες. Το εάν θα αποδώσει τελικά η επιστημονική έρευνα ένα καινούργιο φάρμακο στο άμεσο μέλλον, μοιάζει να περιορίζεται αποκλειστικά από την χρηματοδότηση. Επειδή οι προϋποθέσεις που απαιτεί η βιομηχανία προκειμένου να επενδύσει στην εξέλιξη της έρευνας, δεν συντρέχουν, απαιτείται η εμπλοκή άλλων φορέων και οργανώσεων, κρατικών, διεθνών ή και μη κυβερνητικών, προκειμένου να συγκεντρωθούν τα απαραίτητα κεφάλαια. Για την ώρα κάτι τέτοιο δεν είναι ορατό αλλά δεν αποκλείεται να πραγματοποιηθεί στο μέλλον δεδομένου του συνεχώς αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τη μελέτη των φαρμάκων των παραδοσιακών θεραπευτικών συστημάτων, καθώς και των αυξανόμενων πειραματικών ενδείξεων και αποδείξεων της δράσης τους. Κάτι όμως που δεν πρέπει να λησμονηθεί και που προκύπτει από τη μελέτη των φαρμακευτικών φυτών, είναι

10 η ανάγκη για λεπτομερέστερη έρευνα και τιτλοδότηση των φυτών που χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς, έτσι ώστε να εδραιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά τους. Βιβλιογραφικές αναφορές 1 Massengill SE (1943) A sketch of medicine and pharmacy.s. E. Massengill company, Bristol, Tennesse 2 Wikipedia 3 Dahanikar S, Thatte U (1989) Ayurveda revisited. Popular Prakashan Bombay 4 A.Y.Oubre, T.J. Carlson, S.R. King, G.M. Reaven (1997) From plant to patient: an ethnobotanical approach to the identification of new drugs for the treatment of NIDDM Diabetologia 40: Arthur C. Aufderheide, Conrado Rodríguez-Martín, Odin Langsjoen (1998) Cambridge encyclopedia of human paleopathology 6 Ackerknecht EH (1982) A short history of medicine (Revised edition) Johns Hopkins University Press, Baltimore/London 7 N'guessan Koffi, Kouassi Konan Édouard, Kouadio Kouassi (2009) Ethnobotanical Study of Plants Used to Treat Diabetes, in Traditional Medicine, by Abbey and Krobou People of Agboville. American Journal of Scientific Research p: Amala Soumyanath, (2006) Traditional medicines for modern times. Antidiabetic plants. CRC press. 9 Oliver Bever B, Zahnd GR (1979) Plants with oral hypoglycemic action. Quarterly Journal of crude Drug Research 17: Bailey CJ, Day C (1989) Traditional plant medicines as treatments for diabetes. Diabetes Care 12:

11 11 Ivorra MD, Paya M, Villar A (1989) A review of natural products and plants as potential antidiabetic drugs. Journal of Ethnopharmacology 27: Marles RJ, Farnsworth NR (1995) Antidiabetic plants and their active constituents. Phytomedicine 2: Watanabe CK (1981) Studies in the metabolic changes induced by administration of guanidine basis. Influence of injected guanidine hydrochloride upon blood sugar content. J Biol Chem 33: Sterne J (1957) Du nouveau dans les antidiabetiques, la NN dimethylamino guanyl guanidine (NNDG). Maroc Med. 36: Ungar G (1957) Pharmacological studies of a new oral hypoglycemic drug. Proc Soc Exp Biol Med. 95: Gloria Y. Yeh, David M. Eisenberg, Ted J. Kaptchuk, Russell S. Phillips, (2003) Systematic Review of Herbs and Dietary Supplements for Glycemic Control in Diabetes, Diabetes Care 26: Daniel S. Fabricat, Norman R. Farnsworth (2001) Envirormental Health Perspectives Supplements, 109:S1 18 Tom Abate, (1999) Shaman Quits The Drug Business. San Francisco Chronicle 3/2/99 19 Ethnobotany: Shaman loses its magic.(shaman Pharmaceuticals Inc. gives up trying to discover drugs through ethnobotany research). Economist (US) February 20, John Eng, Wayne A.Kleinman, Latika Singh, Gurgcharn Singh, Jean Pierre Raufman, (1992) Isolation and Characterization of Exendin-4, an Exendin-3 Analogue, from Heloderma suspecturn Venom. The Journal of Biological chemistry 267: David Mendosa. The monster drug. The American diabetes association.

12 Άλλες πήγές Βιβλία Traditional medicines for modern times. Antidiabetic Plants. (2006) Amala Soumyanath Encyclopedia of medical anthropology. (2004) Carol R. Ember, Melvin Ember Ethnomedicine and drug discovery. (2002) Maurice M. Iwu, Jacqueline C. Wootton. Δικτυακοί τόποι The American diabetes association. Diabetes journal. Diabetologia journal. Wikipedia.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com Αγαπητοί φίλοι, Το να σας μιλάει κάποιος στο χώρο των ιατρικών συνεδρίων με την επισήμανση «για πρώτη φορά» θέλει πολύ κουράγιο. Κι αυτό το έχουμε. Έτσι λοιπόν σας απευθύνω την πρόσκληση της συμμετοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.

be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. be well. ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΤΗΡΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ. 1 Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΡΚΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ Δεν τη φυλάμε στην αίθουσα συνεδριάσεων, σε ένα γραφείο ή σε μια κλινική. Ούτε καν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δρ Μάριος Χριστοφίνης Η μελισσοθεραπεία είναι μια πανάρχαια θεραπεία που χρησιμοποίει όλα τα φυσικά προιόντα της μέλισσας και της κυψέλης, στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force

Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Ο ρόλος της επικοινωνίας στην μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας Marketing & Field Force Αθήνα, 26 Σεπτεμβρίου, 2009 Πάρις Μποσκόπουλος Governmental Affairs & Access Director Pfizer Hellas Δημήτρης Γκότσης

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών Γυμνάσιο Κερατέας Κόλλια Γεωργία Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών 1 Τι είναι το αντιβιοτικό; Αρχικά, ως Αντιβιοτικά ορίστηκαν τα Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που παράγονται με βιοσυνθετική μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΦΥΛΑΞΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1 Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα Τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα αποτελούν την πηγή δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Αποτελεσμάτων Πανελλή Πανελλ νια ς Έρ Έ ευνα ς για γ τ η τ ν η ν Ψωρ Ψω ίασ ίασ

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Αποτελεσμάτων Πανελλή Πανελλ νια ς Έρ Έ ευνα ς για γ τ η τ ν η ν Ψωρ Ψω ίασ ίασ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Πανελλήνιας Έρευνας ςγ για την Ψωρίαση Ετοιμάστηκε για τις: Ταυτότητα Έρευνας Μθδλ Μεθοδολογία: Συμπλήρωση του ερωτηματολογίου στο internet και αυτοσυμπληρούμενα ερωτηματολόγια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος

Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος AΠΟΚΛΕIΣΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑI ΚΥΠΡΟ: MIMI D.lux - SQOOM Concept HELLAS Εμπορικό Κέντρο Μεγ. Αλεξάνδρου 65302 Καβάλα, ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιαφέρουσες περιπτώσεις

Ενδιαφέρουσες περιπτώσεις Ενδιαφέρουσες περιπτώσεις Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής ΑΠΘ Περίπτωση 1η Γυναίκα 37 ετών Συμπτώματα πολυουρίας κνησμού γενν. Οργάνων. Απώλεια βάρους 6 Kg σε 3 μήνες. Υψος 168cm Βάρος 60 Kg BMI 21,25

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Ο αθλητισμός είναι η συστηματική σωματική καλλιέργεια και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τα τελευταία χρόνια τα οργανικά ηλεκτρονικά (ΟΗ) αποτελούν έναν από τους πιο ραγδαία αναπτυσσόμενους

ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τα τελευταία χρόνια τα οργανικά ηλεκτρονικά (ΟΗ) αποτελούν έναν από τους πιο ραγδαία αναπτυσσόμενους ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΊΝΑΙ Η ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Η ΝΑΝΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Ως Νανοτεχνολογία ορίζεται η επιστήμη, η μηχανική και η τεχνολογία στην νανοκλίμακα, δηλαδή στην κλίμακα διαστάσεων από 1 έως 100nm. Με άλλα λόγια

Διαβάστε περισσότερα

Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα;

Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα; Αξιολόγηση Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα; Προτεινόµενα Κριτήρια Αξιολόγησης Αυτό το µοντέλο παρέχει επιπλέον δυνατότητα για αξιολόγηση των µαθητών, χωρίς την ανάγκη να υπάρξει

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Αριστείδης Σ. Βεσκούκης, PhD Βιοχημικός - Βιοτεχνολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Περιγραφή Θέματος. NEUROASPIS PLP10: Στα Φαρμακεία το Καινοτόμο Προϊόν

Δελτίο Τύπου. Περιγραφή Θέματος. NEUROASPIS PLP10: Στα Φαρμακεία το Καινοτόμο Προϊόν Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας Δελτίο Τύπου Περιγραφή Θέματος NEUROASPIS PLP10: Στα Φαρμακεία το Καινοτόμο Προϊόν Παγκοσμίου ενδιαφέροντος πρότυπη επιστημονική καινοτομία από τρεις Κύπριους Επιστήμονες Αξιότιμε

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές / µεσαίες επιχειρήσεις και το Solvency II

Μικρές / µεσαίες επιχειρήσεις και το Solvency II Μικρές / µεσαίες επιχειρήσεις και το Solvency II 1. Εισαγωγή 1.1 Το έγγραφο αυτό επικεντρώνεται σε θέµατα σχετικά µε τις µικρές και µεσαίες ασφαλιστικές επιχειρήσεις και στoυς τρόπους αντιµετώπισης των

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ;

ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ; ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ & ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ; Βοηθούν στη διαφοροποίηση της οικονομικής βάσης της χώρας Βοηθούν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και στον περιορισμό της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Ενότητα 6 Τα αντιβιοτικά ως φάρμακα

Διδακτική Ενότητα 6 Τα αντιβιοτικά ως φάρμακα Διδακτική Ενότητα 6 Τα αντιβιοτικά ως φάρμακα Λέξεις και έννοιες κλειδιά: Αντιβιοτικά. Αλεξάντερ Φλέμινγκ. Ιστορία της Επιστήμης. Μηχανισμοί δράσης των αντιβιοτικών. Αντίσταση στα αντιβιοτικά. Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικός χώρος: τάσεις και προοπτικές επιχειρηματικότητας & απασχόλησης

Φαρμακευτικός χώρος: τάσεις και προοπτικές επιχειρηματικότητας & απασχόλησης Φαρμακευτικός χώρος: τάσεις και προοπτικές επιχειρηματικότητας & απασχόλησης Κωνσταντίνος Μ. Φρουζής: Πρόεδρος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Αντιπρόεδρος & Γενικός Διευθυντής, Novartis Hellas

Διαβάστε περισσότερα

CASE STUDY ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ INTERNET MARKETING: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ SAN FRANCISCO (USF)

CASE STUDY ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ INTERNET MARKETING: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ SAN FRANCISCO (USF) CASE STUDY ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ INTERNET MARKETING: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ SAN FRANCISCO (USF) Αλεξανδρής Χρήστος Πιάκης Θεόδωρος Σπυρίδης Θεόδωρος 1 University of San Francisco Ιδρύθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες Το παρακάτω κείμενο περιέχει οδηγίες, παραδείγματα και διευκρινήσεις σχετικά με το τι θεωρείται Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, με έμφαση σε βιομηχανικές δραστηριότητες. Βασίζεται στο εγχειρίδιο Frascati

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ. Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ. Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014 Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ Ενημερωτική παρουσίαση για την Ημέρα Σταδιοδρομίας 2014 Η XHMEIA είναι: Η επιστήμη που μελετά τη μετατροπή μιας μορφής της ύλης σε άλλες μορφές μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.)

Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Πρόλογος ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (Ε.ΚΟ.ΜΕ.Ν.) Πρόεδρος: Α. Μελιδώνης Αντιπρόεδρος: Δ. Ρίχτερ Γεν. Γραμματέας: Ε. Μπιλιανού Ειδ. Γραμματέας: Α. Καμαράτος Ταμίας: Στ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β

Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Τεύχος 7 ο - Άρθρο 2.1 β Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (APA) ΔΙΝΕΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Μετάφραση-επιμέλεια: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _

Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Κυριακή, 23/2/2014 Mainalon Resort, Τρίπολη ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ _ Φαρμακοεπαγρύπνηση Ασφάλεια Φαρμάκων και ο Ρόλος του Φαρμακοποιού Σοφία Χατζηαντωνίου Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών Ενζύμων που βρίσκονται κατά μήκος του πεπτικού τους σωλήνα. Τα ένζυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα