Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού"

Transcript

1 Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού Ε.Ξυδάκης*, Ε.Κυπαρίδου #, Α.Αθανασιάδης $, Μ.Παπαδάκου*, Α.Οικονομίδου*, Γ.Πανάγος* Β Τμήμα Παθολογίας Ογκολογίας* και Παθολογοανατομικό Τμήμα #, Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Ογκολογικό Τμήμα, Νομαρχιακό Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας $ Η ιστική τρανσγλουταμινάση (TTG) είναι ένζυμο που φυσιολογικά εκφράζεται από τα ενδοθηλιακά κύτταρα, τα μακροφάγα και τους σκελετικούς μυς. Αποτελεί μέλος μιας οικογένειας ενζύμων (τρανσγλουταμινάσες TG), το γονίδιο της οποίας στον άνθρωπο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 2q12 (1). Τα διάφορα μέλη της οικογένειας των TG φαίνεται ότι διαφέρουν βιοχημικά και ανοσολογικά και εμπλέκονται σε διαφορετικές βιολογικές λειτουργίες. Έτσι, η plasma transgloutaminase αποτελεί τον παράγοντα πήξεως XIII, η keratinocyte transglutaminase αποτελεί παράγοντα διαφοροποίησης των κερατινοκυττάρων και η TTG σύμφωνα με τις μέχρι τώρα μελέτες φαίνεται να εμπλέκεται τόσο στην επανορθωτική διαδικασία (διαδικασίας επούλωσης) των ιστών συμβάλλοντας στον σχηματισμό σταθερής εξωκυττάριας ουσίας (extracellular matrix εξωκυττάριο στρώμα), όσο και στην λειτουργία του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου, σχηματίζοντας ένα αδιάλυτο πρωτεϊνικό περίβλημα στα κύτταρα που υφίστανται προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (2, 3). Ρυθμίζει επίσης τις αλληλοεπιδράσεις κυττάρων κυττάρων και κυττάρων στρώματος επιδρώντας σε κυτοκίνες και πρωτεάσες του στρώματος και της κυτταρικής μεμβράνης (π.χ. μετατρέπει τον αδρανή TGF-β σε ενεργό, διασυνδέει την ελαφίνη και μετατρέπει το πλασμινογόνο σε λειτουργική πλασμίνη) (4, 5, 6). Η σχέση της TTG με λειτουργίες όπως η απόπτωση, η ισχυροποίηση της εξωκυττάριας ουσίας και οι συνδέσεις κυττάρου προς κύτταρο ή κυττάρου προς στρώμα οδήγησαν σε μελέτη του ρόλου της στην καρκινογένεση, την διήθηση του στρώματος από τα νεοπλασματικά κύτταρα, την φαρμακοαντοχή και την μεταστατική ικανότητα των νεοπλασμάτων. Πολλές πειραματικές εργασίες με καλλιεργημένα φυσιολογικά ή νεοπλασματικά κύτταρα και πειραματόζωα ενίσχυσαν την αρχική υπόθεση ότι η TTG εμπλέκεται στους παραπάνω μηχανισμούς (7, 8, 9, 1, 11). Στον καρκίνο του μαστού έχει παρατηρηθεί σημαντικά αυξημένη έκφραση της TTG σε σύγκριση με τον φυσιολογικό μαζικό ιστό, γεγονός που είναι υπαινικτικό ενός σημαντικού ρυθμιστικού ρόλου της στην ανάπτυξη και την μετάστασή του (12, 13). Στην δική μας εργασία η έκφραση της TTG συσχετίσθηκε με την έκφραση άλλων προγνωστικών μορίων του καρκίνου του μαστού όπως οι ορμονικοί υποδοχείς (οιστρογονικοί και προγεστερονικοί), το αντι-αποπτωτικό μόριο Bcl-2, το c-erbb-2, το ογκοκατασταλτικό μόριο p53, το ένζυμο καθεψίνη- D και ο παράγοντας πολλαπλασιασμού Ki-67. Παράλληλα, αναζητήθηκε συσχέτιση της έκφρασης της TTG με κλινικούς παράγοντες όπως το στάδιο της νόσου (μέγεθος πρωτοπαθούς εστίας, διήθηση λεμφαδένων), ο βαθμός κακοήθειας, η συνολική επιβίωση, το ποσοστό υποτροπών και ο ελεύθερος υποτροπής/προόδου νόσου χρόνος. Υ λ ι κ ό κ α ι μ έ θ ο δ ο ι Το υλικό της μελέτης απετέλεσαν 43 ασθενείς με καρκίνο μαστού ηλικίας από 28 μέχρι 81 χρόνων (μέση τιμή 51,5, διάμεση τιμή 63, σταθερή απόκλιση 12,68). Τρεις άρρωστοι ήσαν άνδρες και 4 γυναίκες (πίνακας 1). Σε 39 αρρώστους (38 γυναίκες και 1 άνδρα) επανεξετάσθηκε αρχειακό υλικό από τον πρωτοπαθή όγκο και προσδιορίσθηκε η έκφραση των μορίων που προαναφέραμε (TTG, Bcl-2, c-erbb-2, p53, καθεψίνη-d, Ki-67, ER, PR). Σε 4 αρρώστους είτε το υλικό (κύβοι παραφίνης αρχείου) ήταν ανεπαρκές για επανεξέταση είτε δεν υπήρχαν διαθέσιμα επαρκή κλινικά στοιχεία. 1

2 Πίνακας 1. Δημογραφικά, και κλινικά χαρακτηριστικά των αρρώστων Άρρωστοι (συνολικά) 43 (3,4 ) Αξιολογήσιμοι άρρωστοι 39 (1,38 ) Μέση ηλικία (διακύμανση) 51,5 (28 81) Ιστολογικός τύπος Πορογενές διηθητικό 27 Λοβιακό διηθητικό 8 Φλεγμονώδες πορογενές διηθητικό 2 Σωληνώδες 1 Πορογενές βλεννώδες 1 Βαθμός κακοήθειας Μέγεθος πρωτοπαθούς όγκου Τ1 1 Τ2 21 Τ3 5 Τ4 3 Διήθηση λεμφαδένων μασχάλης Ν 15 Ν1 12 Ν2 9 Ν3 1 Νχ 2 Στάδιο I 6 II 15 III 1 IV 8 Το υλικό αρχείου, πλακίδια και κύβοι παραφίνης, επανεξετάσθηκε και επαναπροσδιορίσθηκε ο τύπος του όγκου, ο βαθμός κακοήθειας και η συνύπαρξη με το διηθητικό καρκίνωμα ενδοπορικού (in situ) στοιχείου. Σε τομές παραφίνης πάχους 3 4 μικρών προσδιορίστηκε με ανοσοϊστοχημική μέθοδο (enhanced polymer DAKO EnVision System) η έκφραση της TTG με μονοκλωνικό αντίσωμα (clone CUB742) της DAKO και τα αποτελέσματα ταξινομήθηκαν όπως φαίνεται στον πίνακα 2, όπου 1 σταυρός σημαίνει ασθενή έκφραση, οι 2 μέτρια και οι 3 έντονη έκφραση της πρωτεΐνης. Περιπτώσεις όπου η TTG εκφραζόταν μόνο στα αγγεία θεωρήθηκαν αρνητικές. Σε αντίθεση οι περιπτώσεις όπου υπήρχε έκφραση είτε στο στρώμα είτε στα νεοπλασματικά κύτταρα θεωρήθηκαν θετικές. Πίνακας 2. Έκφραση της TTG στο υλικό της μελέτης Έκφραση TTG Στρώμα Νεοπλασματικά κύτταρα Στρώμα ή και Νεοπλασματικά κύτταρα Θετική χρώση Αρνητική χρώση Με την ίδια ανοσοϊστοχημική τεχνική έγινε και ο προσδιορισμός των υπολοίπων δεικτών τα αποτελέσματα του οποίου φαίνονται στον πίνακα 3. Χρησιμοποιήθηκαν μονοκλωνικά και πολυκλωνικά αντισώματα της εταιρείας DAKO και βαθμολογήθηκαν με βάση την ένταση και την έκταση της χρώσης σε ελαφρά, μέτρια και έντονα θετικές. Ειδικότερα η εκτίμηση της χρώσης για το 2

3 c-erbb-2 έγινε με βάση την ένταση και το πάχος της χρώσης της κυτταρικής μεμβράνης, την πληρότητα του δακτυλίου αυτής και το ποσοστό των κυττάρων στα οποία εκφραζόταν. Πίνακας 3. Έκφραση των μοριακών δεικτών (ER, PR, c-erbb-2, p53, Bcl-2, Ki-67, Cathepsine-D) στο υλικό της μελέτης Έκφραση ER PR c-erbb-2 P53 Bcl-2 Ki-67 Cathepsine D Θετική χρώση Αρνητική χρώση ER+ ή PR+ 23 Α π ο τ ε λ έ σ μ α τ α Σε ότι αφορά την κατανομή της χρώσης τα αποτελέσματά μας είναι ανάλογα με αυτά της βιβλιογραφίας. Έτσι, θετική έκφραση της TTG παρατηρήθηκε σε όλες τις περιπτώσεις στα μικρά και τα μεγάλα αγγεία (εικόνα 1), σε 11 περιπτώσεις είχαμε θετικό αποτέλεσμα μόνο στα κύτταρα του στρώματος και σε 9 περιπτώσεις η χρώση αφορούσε μόνο νεοπλασματικά κύτταρα (εικόνα 2) ενώ σε 13 περιπτώσεις αφορούσε τόσο σε κύτταρα του στρώματος όσο και σε νεοπλασματικά κύτταρα (εικόνα 3). Εικόνα 1. TTG x25 έκφραση στα αγγεία Εικόνα 2. TTG x25 έκφραση στα νεοπλασματικά κύτταρα Εικόνα 3. TTG x25 έκφραση στα νεοπλασματικά κύτταρα και το στρώμα Εικόνα 4. TTG x25 ενδοπορικό και διηθητικό στοιχείο Σε όλες τις περιπτώσεις που συνυπήρχε ενδοπορικό in situ στοιχείο τα νεοπλασματικά κύτταρα 3

4 του in situ ήταν αρνητικά για TTG ακόμα και όταν τα διηθητικά στοιχεία ή το γύρω στρώμα ήταν θετικά (εικόνα 4) και αυτό το εύρημα είναι συμβατά με την βιβλιογραφία (12). Όπως φαίνεται στον πίνακα 2 ασθενή έκφραση του TTG στο στρώμα, τα νεοπλασματικά κύτταρα ή αμφότερα είχαν 6 άρρωστοι, μέτρια έκφραση είχαν 14 και έντονη έκφραση είχαν 13 άρρωστοι. Δεκαεπτά άρρωστοι δεν εξέφραζαν TTG στο στρώμα και 15 άρρωστοι δεν εξέφραζαν TTG στα νεοπλασματικά κύτταρα, ενώ μόνο 6 άρρωστοι δεν εξέφραζαν TTG στο στρώμα και τα νεοπλασματικά κύτταρα. Η κλινική πορεία των αρρώστων ανάλογα με την έκφραση της TTG φαίνεται στον πίνακα 4. Οι 16 από τους 33 αρρώστους με έκφραση της TTG στο στρώμα ή και στα νεοπλασματικά κύτταρα (48,5%) υπετροπίασαν 14,6 μήνες (4 ως 36) από την διάγνωση και οι 1 από αυτούς (3,3%) κατέληξαν στους 29,3 μήνες (9 ως 54). Η μέση συνολική επιβίωση όσων υπετροπίασαν ήταν 3,8 μήνες (9 ως 64+) ενώ στην ομάδα των μη υποτροπιασάντων ήταν 41,2 μήνες (2+ ως 82+). Στην ομάδα των αρρώστων δίχως έκφραση του TTG το ποσοστό υποτροπών ήταν 83,3% και το ποσοστό θανάτων 66,7%. Ο μέσος χρόνος ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου ήταν 16,8 μήνες ( ως 35) και η μέση συνολική επιβίωση ήταν 25,7 μήνες (3 ως 38) ενώ 1 άρρωστος με χαμηλό στάδιο νόσου (ΙΙ) και χαμηλό βαθμό κακοήθειας (grade 2) δεν έχει ακόμη υποτροπιάσει στους 56 μήνες. Πίνακας 4. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με την έκφραση TTG Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 48,5 14,6 (4-36) 3,3 3,8 (9-64) 41,2 (2-82) 83,3 16,9 (-35) 66,7 25,6 (3-38) +26, +56 TTG 1+ 43,8 11,1 (6-23) 25, 29,2 (6-23) 43, (17-71) TTG 2+ 47,1 12,9 (4-23) 29,4 33,5 (4-23) 46,6 (23-82) TTG 3+ 6, 17,3 (4-36) 33,3 32,4 (4-36) 33,5 (2-71) Οι διαφορές ως προς τον ελεύθερο υποτροπής/προόδου της νόσου χρόνο ανάλογα με την έκφραση της TTG στο στρώμα και τα νεοπλασματικά κύτταρα εμφανίζονται στο διάγραμμα 1. Η ανάλυση των δεδομένων ανάλογα με τον βαθμό της έκφρασης της TTG (πίνακας 4) αναδεικνύει την τάση αυξήσεως του ελεύθερου υποτροπής/προόδου της νόσου χρόνου ενώ στους υπόλοιπους παράγοντες (ποσοστό υποτροπών, ποσοστό θανάτων, συνολική επιβίωση) δεν αναδεικνύονται σαφείς τάσεις. Η σύγκριση της έκφρασης της TTG με την έκφραση των οιστρογονικών υποδοχέων (ER) αναδεικνύει ότι το σύνολο των ER θετικών όγκων εκφράζουν και την TTG. Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων (διάγραμμα 2) αναδεικνύει ότι στην ομάδα των ER αρνητικών αρρώστων η έκφραση της TTG βελτιώνει την ελεύθερη υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης, την συνολική επιβίωση και το ποσοστό υποτροπών (πίνακας 5). ER+ ER+ ER ER Πίνακας 5. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με τους ορμονικούς υποδοχείς και την έκφραση TTG Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 38,1 19,1 (8-36) 23,8 33,3 (14-37) 43,1 (2-82) NA NA NA NA NA 66,6 1, (4-23) 41,7 28,2 (9-54) 35, (17-44) 83,3 16,9 (-35) 66,7 25,7 (3-38) +26, +56 4

5 1,9,8 cells+ stroma+ cellsstroma+cells+ stroma- stroma-cells-,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο νόσου Διάγραμμα 1. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση της TTG 1,8 ER+() ER- ER- ER-TTG-, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 2. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση ER και TTG Η σύγκριση της έκφρασης της TTG με την έκφραση του c-erbb-2 (εικόνα 5) αναδεικνύει ότι η απουσία έκφρασης του c-erbb-2 σχετίζεται με μικρότερο ποσοστό υποτροπών και θανάτων (55,6% vs 41,2% και 38,9 vs 23,5% αντίστοιχα) ενώ οι χρόνοι (ελεύθερης υποτροπής/προόδου της νόσου, επιβίωσης όσων υποτροπιάζουν και επιβίωσης όσων δεν έχουν υποτροπιάσει) είναι ελαφρά 5

6 μεγαλύτεροι στην ομάδα δίχως έκφραση του c-erbb-2. Στην ομάδα όπου η TTG δεν εκφράζεται η απουσία έκφρασης και του c-erbb-2 οδηγεί σε μικρά βελτίωση των ποσοστών υποτροπών και θανάτων αφενός και ικανή επιμήκυνση των χρόνων αφετέρου (πίνακας 6). Εικόνα 5. c-erbb-2 x25 Εικόνα 6. Bcl-2 x 25 Πίνακας 6. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με την έκφραση του c-erbb-2 και του TTG c-erbb-2+ c-erbb-2+ c-erbb-2 c-erbb-2 Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 55,6 13,5 (4-36) 38,9 29,4 (9-54) 35,9 (2-82) 1, 11,6 (-23) 1, 18, (3-33), 41,2 17,4 (9-35) 23,5 34,6 (14-44) 48,5 (17-71) 75, 2,3 (12-35) 5, 3,9 (28-38) 56+ 1,9 cerb+ TTG-cErb+ cerb- TTG-cErb-,8,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 3. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση c-erbb -2 και TTG Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με την έκφραση του c-erbb (διάγραμμα 3) αναδεικνύει ότι επί παρουσίας έκφρασης TTG στο στάδιο ΙΙΙ ο ελεύθερος υποτροπής χρόνος 6

7 βελτιώνεται. Στα λοιπά υποσύνολα οι μικροί αριθμοί των αρρώστων δεν επιτρέπουν την διαμόρφωση τάσεων. Η σύγκριση της έκφρασης της TTG με την έκφραση του Bcl-2 (εικόνα 6) αναδεικνύει ότι η παρουσία έκφρασης του Bcl-2 μειώνει κατά 1 περίπου ποσοστιαίες μονάδες τα ποσοστά υποτροπών και θανάτων (5% vs 58,8% και 31,8% vs 41,2% αντίστοιχα) ενώ παράλληλα αυξάνει τον χρόνο ως την υποτροπή/πρόοδο της νόσου, την επιβίωση των υποτροπιασάντων και την επιβίωση όσων δεν έχουν ακόμη υποτροπιάσει ( 17,9 vs 12,2 μήνες, 32,2 vs 24,2 μήνες και 45,6 vs 26,2 μήνες αντίστοιχα) (πίνακας 7). Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων (διάγραμμα 4) αναδεικνύει ότι η έκφραση του Bcl-2 βελτιώνει την ελεύθερη υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης επί παρουσίας έκφρασης TTG τόσο στο σύνολο όσο και στα υποσύνολα με καλή και κακή διαφοροποίηση του όγκου (χαμηλής και υψηλής κακοήθειας). 1,8 BCL2+ BCL2- BCL2+Gr1+2 BCL2+Gr3 BCL2-Gr1+2 BCL2-Gr3, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 4. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση Bcl-2 και TTG 1,9,8 I&II TTG-I&II III TTG-III IV TTG-IV,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 5. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με το 7

8 στάδιο της νόσου κατά την διάγνωση και την έκφραση TTG Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με το στάδιο της νόσου στο χρόνο της αρχικής διάγνωσης (διάγραμμα 5) αναδεικνύει ότι επί παρουσίας έκφρασης TTG στο στάδιο ΙΙΙ ο ελεύθερος υποτροπής χρόνος βελτιώνεται. Στα λοιπά υποσύνολα οι μικροί αριθμοί των αρρώστων δεν επιτρέπουν την διαμόρφωση τάσεων. Στην ομάδα των αρρώστων με νόσο σταδίου I και II όλοι οι άρρωστοι πλην ενός ενεφάνιζαν έκφραση της TTG. Τα ποσοστά υποτροπών και θανάτων ήταν 28,6 και 23,8 αντίστοιχα και ο ένας άρρωστος που δεν εκφράζει TTG δεν έχει ακόμη υποτροπιάσει (πίνακας 8). I-II I-ΙΙ ΙΙΙ ΙΙΙ IV IV Πίνακας 8. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση και την έκφραση του TTG Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 3, 21,6 (6-36) 25, 3, (9-44) 44,2 (15-82),* NA,* NA ,5 11, (4-16) 25, 34,5 (33-36) 27,2 (2-44) 1, 23, 14 5, 33, 26+ NA 1, 9,8 (6-13) 6, 24,6 (11-54) NA 1,, 12, 35 1, 23,1 (3-38) NA Η έκφραση του TTG στους 5 από τους 8 αρρώστους με στάδιο IV συνδέεται με μικρότερο ποσοστό θανάτων (6% vs 1%) και με κατά τι μεγαλυτέρα συνολική επιβίωση (24,6 μήνες vs 23 μήνες) (πίνακας 8). Στην ομάδα με νόσο σταδίου III TTG εξέφραζε το 8% των αρρώστων. Και οι 2 άρρωστοι που δεν εξέφραζαν TTG έχουν υποτροπιάσει στους 14 και 23 μήνες αντίστοιχα και ο ένας έχει ήδη καταλήξει στους 53 μήνες ενώ ο άλλος ζει 26 μήνες από την διάγνωση. Οι 5 από τους 8 άρρωστους με έκφραση του TTG (62,5%) υπετροπίασαν στους 1,9 μήνες και οι 2 (25%) κατέληξαν στους 33 και 36 μήνες από την διάγνωση. Η μέση επιβίωση για τους υποτροπιάσαντες ήταν 34,5 μήνες ενώ οι 3 άρρωστοι που δεν έχουν υποτροπιάσει ζουν 2+, 35+ και 44+ μήνες. Από τους λοιπούς μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες 2 άρρωστοι εξέφραζαν το p53, όλοι πλην 2 εξέφραζαν το ki-67 και όλοι πλην 4 εξέφραζαν την καθεψίνη D (πίνακας 3). Εικοσιεπτά άρρωστοι είχαν ένα τουλάχιστον καλό προγνωστικό παράγοντα (ER, PR, Bcl-2) και οι 23 από αυτούς εξέφραζαν TTG. Η έκφραση TTG οδηγεί σε μικρότερα ποσοστά υποτροπών και θανάτων (43,5% vs 8% και 26,1% vs 6% αντίστοιχα), παρόμοιο ελεύθερο υποτροπής/προόδου της νόσου χρόνο και αυξημένη επιβίωση όσων υποτροπίασαν (33,1 μήνες vs 24,7 μήνες) (πίνακας 9). Στην ομάδα που δεν είχε κανένα καλό προγνωστικό παράγοντα 2 από τους 12 αρρώστους δεν εξέφραζαν TTG. Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με την έκφραση ή όχι της TTG δεν αναδεικνύει διάφορο συμπεριφορά του νεοπλάσματος (5% υποτροπές και παρόμοιοι χρόνοι και στις 2 υποομάδες). Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με την παρουσία ενός τουλάχιστον καλού προγνωστικού παράγοντα στο χρόνο της αρχικής διάγνωσης (διάγραμμα 6) αναδεικνύει ότι επί παρουσίας έκφρασης TTG ο ελεύθερος υποτροπής χρόνος βελτιώνεται στην υποομάδα των αρρώστων με ένα τουλάχιστον καλό προγνωστικό παράγοντα. Στην υποομάδα δίχως ένα τουλάχιστον καλό προγνωστικό παράγοντα οι μικροί αριθμοί αρρώστων δεν επιτρέπουν την επιβεβαίωση της τάσεως αυτής. 8

9 1,9,8 Good TTG-Good NonGood TTG-NonGood,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 6. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την παρουσία ενός τουλάχιστον καλού προγνωστικού παράγοντα κατά την διάγνωση και την έκφραση TTG Πίνακας 9. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με την παρουσία ενός τουλάχιστον καλού προγνωστικού παράγοντα (1κππ) και την έκφραση του TTG 1κππ+ 1κππ+ 1κππ 1κππ Σ υ ζ ή τ η σ η Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 41,7 17, (4-36) 25, 36,1 (14-54) 45,1 (2-82) 1, 18, (-35) 75, 24,8 (3-38) ΝΑ 6, 1 (6-23) 4, 21,9 (9-44) 35, (17-44) 5, 12 5, Παρά το γεγονός ότι από πολλές ομάδες ερευνητών έχει αναγνωρισθεί ότι η TTG παρουσιάζει αυξημένη έκφραση στον καρκίνο του μαστού, ο ακριβής της ρόλος στην βιολογία του δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί (12, 13). Στην προσιτή σε μας βιβλιογραφία βρήκαμε ελάχιστες μελέτες της έκφρασης της TTG στον ανθρώπινο καρκίνο του μαστού, και σ αυτές γίνεται κυρίως εκτίμηση του τρόπου κατανομής της χρώσης στους ιστούς (νεοπλασματικά κύτταρα, στρώμα, κλπ), διερεύνηση της αξιοπιστίας του ανοσοϊστοχημικού προσδιορισμού της TTG σε σχέση με άλλες μεθόδους, και του είδους των κυττάρων στα οποία γίνεται η παραγωγή της. Σε καμία από τις εργασίες αυτές δεν γίνεται αναφορά στην πιθανή σχέση της έκφρασης της TTG με την πρόγνωση ή συσχέτισή της με άλλους αναγνωρισμένους προγνωστικούς παράγοντες. Αντίθετα, υπάρχουν μελέτες που αποδίδουν προγνωστική αξία στην αυξημένη έκφραση της TTG σε κύτταρα γλοιωμάτων (14), αξία δείκτου αποτελεσματικότητος της ορμονοθεραπείας στον καρκίνο του προστάτη (15), πιθανή αξία δείκτου πρόβλεψης κινδύνου για την ανάπτυξη μη μικροκυτταρικού 9

10 καρκίνου του πνεύμονα (16), και πιθανού δείκτη διηθητικής εξέλιξης στο καρκίνωμα της ουροδόχου κύστεως (17). Σε κάθε περίπτωση τονίζεται η σημασία του ρόλου της TTG στην διήθηση του στρώματος, στην μεταστατική διαδικασία, στον αποπτωτικό κυτταρικό θάνατο και την φαρμακοαντοχή (7). Ακόμη, σε μερικές από τις μελέτες αυτές γίνεται συσχέτιση της έκφρασης της TTG με την έκφραση του Bcl-2. Αναφέρεται μάλιστα αντίστροφη σχέση ανάμεσα στους δύο δείκτες (14) κάτι που δεν αποδείχθηκε στο δικό μας υλικό, αν και υπάρχει η τάση όγκοι που εκφράζουν έντονα Bcl-2 να είναι αρνητικοί για TTG. Στο δικό μας υλικό, από τα ευρήματά μας φαίνεται ότι η έκφραση της TTG είναι συχνότερη σε περιπτώσεις με παράταση της επιβίωσης ακόμα και όταν η νόσος είναι προχωρημένη κατά τη διάγνωση ή υπάρχουν μεταστάσεις. Η ικανότητα της TTG να ισχυροποιεί το στρώμα γύρω από τα νεοπλασματικά κύτταρα δημιουργώντας σταθερούς δεσμούς μεταξύ των πρωτεϊνών του στρώματος εξηγεί την ευνοϊκή της επίδραση στις περιπτώσεις με μικρό στάδιο νόσου ενώ η ευεργετική της δράση στην αποπτωτική διαδικασία ερμηνεύει την παράταση της επιβίωσης των ασθενών με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο. Στην πρώτη περίπτωση η TTG καθυστερεί την ανάπτυξη του όγκου και την διείσδυση νεοπλασματικών κυττάρων στα αγγεία ενώ στη δεύτερη διευκολύνει την αποπτωτική δράση της θεραπείας είτε αυτή είναι χημειοθεραπεία είτε ακτινοθεραπεία. Η συχνή συνέκφραση της TTG με δυσμενείς κατά τα άλλα δείκτες όπως το p53, το Ki-67 και το c- ErbB-2 εξηγείται με βάση αυτή την τελευταία σχέση της TTG με την αποπτωτική λειτουργία δεδομένου ότι: 1) το p53 είναι γνωστό ότι σχετίζεται επίσης με την απόπτωση, 2) το Ki-67 σημαίνει πληθυσμούς που πολλαπλασιάζονται με ταχείς ρυθμούς και είναι επομένως ασταθείς και με υψηλότερους ρυθμούς απόπτωσης αλλά και πιο ευαίσθητοι στην χημειοθεραπεία, 3) το c-erbb-2 σαν δείκτης υπάγεται στην ομάδα των δυσμενών προγνωστικών δεικτών. επί θετικότητος του c- ErbB-2 σε αρρώστους με μεταστατική νόσο η ειδική θεραπεία με το μονοκλωνικό αντίσωμα πιθανώς ευνοείται όταν συνεκφράζεται η TTG στον ίδιο κυτταρικό πληθυσμό. Σε ότι αφορά στο Bcl-2, που έχει τοποθετηθεί στους ευνοϊκούς προγνωστικούς δείκτες αν και η δράση του είναι αντιαποπτωτική, φαίνεται ότι σύμφωνα με τα ευρήματά μας η παρουσία του σημαίνει την παράταση του μέχρι την υποτροπή χρόνου. Αυτό μπορεί πιθανώς να αποδοθεί στο γεγονός ότι σε πολύ μεγάλο ποσοστό Bcl-2 εκφράζουν όγκοι με υψηλή διαφοροποίηση (52% στο δικό μας υλικό) ενώ αντίθετα όγκοι χαμηλής διαφοροποίησης εκφράζουν Bcl-2 σπανιότερα (35% στο δικό μας υλικό). Το γεγονός ότι ο αριθμός των ασθενών μας είναι μικρός για να δημιουργηθούν μεγάλες ομοιογενείς ομάδες από πλευράς σταδίου νόσου, βαθμού κακοήθειας, θεραπευτικής αντιμετώπισης κλπ δεν μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε στατιστική ανάλυση που να αποδεικνύει την αρχική μας υπόθεση. Παρόλα αυτά, η εμφανής τάση αυξημένης επιβίωσης, αυξημένης ελεύθερης προόδου νόσου επιβίωσης και μειωμένου ποσοστού υποτροπών στις ομάδες με αυξημένη έκφραση TTG που παρατηρείται στα δεδομένα μας μας ενθαρρύνουν να συνεχίσουμε την έρευνά μας σε μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών. Β ι β λ ι ο γ ρ α φ ί α 1. Gentile V, Davies PS, Baldini A: The human tissue transgloutaminase gene maps on chromosome 2q12 by in situ fluorescence hybridization. Genomics 1994;2: Aeschlimann D, Paulsson M: Cross-linking of laminin-nidogen complexes by tissue transglutaminase. J Biol Chem 1991;266: Fesus L, Tghomazy V, Falus A: Induction and activation of tissue transgloutaminase during programmed cell death. FEBS 1987;224: Kojima S, Nara K, Rifkin DB: Requirement for transgloutaminase in the activation of latent transforming growth factor-beta in bovine endothelial cells. J Cell Biol 1993;121: Nara K, Ito S, Ito T et al: Elastase inhibitor elafin is a new type of proteinase inhibitor which has a transgloutaminase-mediated anchoring sequence termed cementoin. J Biochem (Tokyo) 1994;115: Bendixen E, Borth W, Harpel PC: Transglutaminase catalyse cross-linking of plasminogen to fibronectin and human endothelial cells. J Biol Chem 1993;268: Melta K: High levels of transgloutaminase expression in doxorubicin-resistant human breast 1

11 carcinoma cells. Int J Cancer 1994;58: Knight GR, Rees RC, Elliot BM, Griffin M: The existence of an inactive form of transgloutaminase within metastasizing tumors. Biochim Biophys Acta 199;153: Knight GR, Rees RC, Griffin M: Apoptosis: a potential role for cytosolic transgloutaminase and its importance in tumor progression. Biochim Biophys Acta 1991;196: Benitati S, Abbruzzese A, Cardinali M: Differences in the post-translational modification of proteins by polyamines between weakly and highly metastatic B16 melanoma cells. Int J Cancer 1993;53: Haroon ZA, Lai TS, Hettasch JM et al: Tissue transgloutaminase is expressed as a host response to tumor invasion and inhibits tumor growth. Lab Invest 1999;79: Hettasch JM, Bandarenko N, Burchette JL et al: Tissue transgloutaminase expression in human breast cancer. Lab Invest 1996;75: Grigoriev MY, Suspitsin EN, Togo AV et al: Tissue transgloutaminase expression in breast carcinomas. J Exp Clin Cancer Res 21;2: Iwaki T, Miyazono M, Hitosumatsu T, Tateishi J: An Immunohistochemical study of tissue transgloutaminase in gliomas with reference to their cell dying processes. Am J Pathol 1994;145: Rittmaster R, Thomas L, Wright AS et al: The utility of tissue transgloutaminase as a marker of apoptosis during treatment and progression of prostate cancer. J Urol 199;162: Zhang H, Yousem S, Franklin WA et al: Differentiation and programmed cell death-related intermediate biomarkers for the development of non-small cell lung cancer: a pilot study. Human Pathol 1998;29: Hager H, Jensen PH, Hamilton-Dutoit S et al: Expression of tissue transgloutaminase in human bladder carcinoma. J Pathol 1997;183: Π ε ρ ί λ η ψ η Σε 43 ασθενείς με καρκίνο του μαστού μελετήθηκε ανοσοϊστοχημικώς, σε μονιμοποιημένο σε παραφίνη νεοπλασματικό ιστό, η έκφραση της ιστικής τρανσγλουταμινάσης (tissue transgloutaminase - TTG). Παράλληλα προσδιορίστηκαν οι ορμονικοί υποδοχείς, η c-erbb-2, η p53, η bcl-2, το Ki-67 και η cathepsine-d. Από τους 39 ασθενείς που αξιολογήθηκαν, οι 38 ήσαν γυναίκες, με μέση ηλικία 59 έτη. Τριάντα ένας ασθενείς είχαν πορογενές και 8 είχαν λοβιακό καρκίνωμα. Καλά ή μέτρια διαφοροποιημένο όγκο είχαν 25 ασθενείς ενώ πτωχά διαφοροποιημένο όγκο 14 ασθενείς. Πρώιμη νόσο (στάδια Ι ή ΙΙ) είχαν 21 ασθενείς και τοπικά προχωρημένη ή μεταστατική νόσο (στάδια ΙΙΙ ή IV) είχαν 18 ασθενείς. Συμμετοχή των μασχαλιαίων λεμφαδένων και/ ή μακρινές μεταστάσεις είχαν 25 ασθενείς. Είκοσι επτά ασθενείς είχαν τουλάχιστον ένα ευνοϊκό μοριακό προγνωστικό παράγοντα ενώ 38 ασθενείς είχαν τουλάχιστον ένα δυσμενή προγνωστικό παράγοντα. Χημειοθεραπεία χορηγήθηκε σε 35 ασθενείς. Από το σύνολο των 39 ασθενών έχουν υποτροπιάσει 21 ασθενείς, με μέσο χρόνο μέχρι την υποτροπή 23,5 μήνες. Είκοσι πέντε ασθενείς βρίσκονται εν ζωή και ο μέσος χρόνος επιβίωσης είναι 35,3 μήνες. Από τους 25 ασθενείς με λεμφαδενικές και/ή μακρινές μεταστάσεις έκφραση TTG διαπιστώθηκε σε 16 και έκφραση bcl-2 σε 13 ασθενείς. Σε 4 ασθενείς δεν εκφράζονταν ούτε TTG ούτε bcl-2, ενώ σε 8 ασθενείς εκφράζονταν και οι δύο δείκτες. Όσον αφορά τους 14 ασθενείς χωρίς λεμφαδενικές ή μακρινές μεταστάσεις, έκφραση TTG διαπιστώθηκε σε 13 και έκφραση bcl-2 σε 9 ασθενείς. Σε έναν ασθενή δεν εκφράζονταν ούτε TTG ούτε bcl-2, ενώ σε 9 ασθενείς εκφράζονταν και οι δύο δείκτες. Η ανάλυση αυτών των υπο-ομάδων παρέχει επαρκείς ενδείξεις ότι η έκφραση της TTG συσχετίζεται με παράταση της επιβίωσης τόσο στους ασθενείς με πρώιμη όσο και στους ασθενείς με τοπικά προχωρημένη ή μεταστατική νόσο, ενώ η έκφραση της bcl-2 σχετίζεται με παράταση του χρόνου μέχρι την υποτροπή ειδικά στους ασθενείς με τοπικά προχωρημένη ή μεταστατική νόσο. Παρόμοια, η συσχέτιση της TTG με την παρουσία δυσμενών προγνωστικών παραγόντων επιβεβαιώνει την ευνοϊκή επίδραση της έκφρασης TTG στην συνολική επιβίωση σε όλες τις υπο-ομάδες. Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της μελέτης μας υποδηλώνουν ότι η έκφραση TTG σε καρκίνο του μαστού συνιστά έναν ευνοϊκό προγνωστικό παράγοντα για την επιβίωση, πιθανά επειδή σημαίνει κυτταρικούς πληθυσμούς ευπαθείς στην αποπτωτική δράση της χημειοθεραπείας. 11

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα Επιστηµονικό Πρόγραµµα Χαιρετισµός ρ Αθανάσιος Αθανασιάδης Πρόεδρος της ΕΟΠΕ Επιστηµονικοί Υπεύθυνοι ιευθυντές Σπουδών Επιστηµονικό Πρόγραµµα. ΑΛΙΑΝΗ, Α. ΜΠΑΜΙΑΣ Ι. ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑΣ, Χ. ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ. Λυδία Νακοπούλου. Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ. Λυδία Νακοπούλου. Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Λυδία Νακοπούλου Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Ο καρκίνος του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού 2 Εισαγωγή Περιεχόμενα 3 Εισαγωγή Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία συγκεκριμένων τύπων καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ/ντής Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ A.A. Σπαντίδοο 1 2, Μ. Χατζηπαναγιώτου 1 2, Β. Ζουμπουρλής 1 2 1. Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού.

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Ο οδηγός σας αναφορικά µε την Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Κάθε φορά που αφαιρείται ιστός από το σώµα µας για να ελεγχθεί ως προς την ύπαρξη καρκίνου, συντάσσεται µια έκθεση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ

Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ Ιατρικές ενδείξεις για κάλυψη 1. Σε ασθενείς ηλικίας έως και 65 ετών ( 65ετών) 2. Πρώιμο πλήρως εξαιρεθέν διηθητικό αδενοκαρκίνωμα του μαστού. 3. Χρονικό διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Θερινά Μαθήματα Ογκολογίας- 2η Διαπανεπιστημιακή Συνάντηση Προκαταρκτικό Πρόγραμμα

Θερινά Μαθήματα Ογκολογίας- 2η Διαπανεπιστημιακή Συνάντηση Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Αγαπητοί συνάδελφοι Η Διαπανεπιστημιακή Ομάδα Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδας αντιλαμβανόμενη τη σπουδαιότητα του αιτήματος για περισσότερη ογκολογία στα προγράμματα των Ιατρικών Σχολών καθιέρωσε τα θερινά

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ 7-8 Μαρτίου 2014 MAKEDONIA PALACE ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Διοργάνωση Ουρολογικό Ογκολογικό Τμήμα Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Υπό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Αυτός ο οδηγός για ασθενείς προετοιμάστηκε από το Reliable Cancer

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση 18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE Διοργάνωση ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Σε συνεργασία με τα Ογκολογικά Νοσοκομεία «ΑΓΙΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Disturbances of retinoblastoma protein (prb) expression and correlation with cell proliferation in laryngeal cancer.

Disturbances of retinoblastoma protein (prb) expression and correlation with cell proliferation in laryngeal cancer. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 44, April - June - July 11, pages 28-32 ORIGINAL ARTICLE Disturbances of retinoblastoma protein (prb) expression and correlation with cell proliferation

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος, της επισήμανσης και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS.

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS. edtime - Σταδιοποίηση Καρκίνου Παχέος Εντέρου Written by Παπασταματίου Μιλτιάδης, Νικολόπουλος Δημήτριος Παρασκευή, 15 Ιανουάριος 2010 There are no translations available Παπασταματίου Μιλτιάδης, MD, PhD,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ.

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ. ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Μονάδα Μαστού, Α Προπαιδευτική Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στόχος Αξιολόγηση του Intact Breast Lesion Excision

Διαβάστε περισσότερα

1 η Διεπιστημονική. προσέγγιση του καρκίνου του μαστού. Από τη θεωρία στην πράξη 12-13. Δεκεμβρίου 2014. Προκαταρκτικό πρόγραμμα

1 η Διεπιστημονική. προσέγγιση του καρκίνου του μαστού. Από τη θεωρία στην πράξη 12-13. Δεκεμβρίου 2014. Προκαταρκτικό πρόγραμμα Διοργάνωση: Υπό την αιγίδα: Β Ογκολογική Κλινική Metropolitan Hospital Γ Ογκολογική Κλινική Metropolitan Hospital Τμήμα Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας Metropolitan Hospital Χειρουργική Κλινική Μαστού Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015.

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015. Οργάνωση: Ερευνητική Εταιρεία Ουρογεννητικής Ογκολογίας Ημερίδα με θέμα Καρκίνος Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης Xορηγoύνται 4 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CΜE-CPD) 8Παρασκευή Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Νέες προσεγγίσεις

Καρκίνος του μαστού: Νέες προσεγγίσεις Καρκίνος του μαστού: Νέες προσεγγίσεις Μιχάλης Αλέξης Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας (ΙΒΕΒ), Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Θέλω να ευχαριστήσω και εγώ τον κ. Σέκερη για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚO ΓΕΝΙΚO ΝΟΣΟΚΟΜΕIO ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνη D και καρκίνος

Βιταμίνη D και καρκίνος Βιταμίνη D και καρκίνος Αντώνης Πολυμέρης Ενδοκρινολόγος Επιμελητής Α Β Ενδοκρινολογικό Τμήμα ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Ιστορικό Αυξημένη επίπτωση καρκίνου παχέος εντέρου στον Βορρά σε σχέση με τον Νότο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια , Φυσικός MSc 1 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια O καρκίνος είναι μια νόσος προκαλούμενη από ογκογονίδια, από ογκοκατασταλτικά γονίδια και από γονίδια micrοrna. Οι αλλαγές αυτές είναι συνήθως γεγονότα

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ ημ. Θ. Καραμήτσος Συνέδριο ΕΒΕ 2008 1η Ινώδης μαστοπάθεια Ηαρχήτο1984 ύο περιπτώσεις όγκων μαστού από ινώδη ιστό, σε γυναίκες με μακροχρόνιο Σ τύπου 1 Soler NG, Khardori R. Fibrous

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Κων/να Παναγιωτοπούλου. Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς»

Κων/να Παναγιωτοπούλου. Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς» Κων/να Παναγιωτοπούλου Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς» ΟΓΚΟΙ ΝΕΦΡΟΥ ΠΑΙ ΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΟΓΚΟΙ ΝΕΦΡΟΥ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Εάν σας ρωτήσουν : Ένα παιδάκι γνωστό μου χειρουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη. Κίττυ Παυλάκη

Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη. Κίττυ Παυλάκη Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη Κίττυ Παυλάκη Εάν υπάρχει καρκίνος Εάν υπάρχουν ευρήματα που να καθιστούν απαραίτητη την επανάληψη της βιοψίας σε σύντομο χρονικό διάστημα Ker

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD

Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD 256 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 6, Τεύχος 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2007 ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Υπεύθυνη στήλης: Έλενα Λινάρδου 1, MD, PhD Νέα μελών της ΕΟΠΕ ESMO Conference Lugano (ECLU) To καλοκαιρινό εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη, πρόγνωση και θεραπεία του καρκίνου του μαστού

Πρόληψη, πρόγνωση και θεραπεία του καρκίνου του μαστού Πρόληψη, πρόγνωση και θεραπεία του καρκίνου του μαστού Σταμάτης Βασίλαρος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ευχαριστώ για τα ωραία λόγια, τιμή μου που είμαι εδώ σήμερα και που με καλέσατε να πάρω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΝΕΛΗ Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Νοσοκομείου «Ελενα Βενιζέλου» ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Πρώτη επαφή

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπές ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΗ: Αρδαβάνης Α. Κουμάκης Γ. Μισιτζής Ι. Παπαναστασίου Κ. Πλατανιώτης Γ. Γοντικάκης Ε. Σακοράφας Γ. Σωτηροπούλου Α.

Επιτροπές ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΕΛΗ: Αρδαβάνης Α. Κουμάκης Γ. Μισιτζής Ι. Παπαναστασίου Κ. Πλατανιώτης Γ. Γοντικάκης Ε. Σακοράφας Γ. Σωτηροπούλου Α. Επιτροπές ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΕΔΡΟΣ: ΜΕΛΗ: Αγγελάτου Ουρανία Αρδαβάνης Α. Κουμάκης Γ. Μισιτζής Ι. Παπαναστασίου Κ. Πλατανιώτης Γ. Γοντικάκης Ε. Σακοράφας Γ. Σωτηροπούλου Α. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΕΔΡΟΙ:

Διαβάστε περισσότερα

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά ευρήματα. Stafford Warren, 1930, επί ασθενών, (στερεοσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών 1 Ο KAΡKINOΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ στις γυναίκες είναι ένα άκρως επίκαιρο θέμα που αφορά τον γυναικείο πληθυσμό και όχι μόνο. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση αποβαίνει σωτήρια για τη γυναίκα. Η ανταλλαγή απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Ενημέρωση Μάρτιος 2011) A. Stenzl (πρόεδρος), J.A. Witjes, N.. owan, Μ. De Santis, M. Kuczyk, T. Lebret, A.S. Merseburger, M.J. Ribal, A. Sherif Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. 17η Ετήσια Διημερίδα - Μετεκπαιδευτικό Μάθημα «Καρκίνος Μαστού» Αγαπητοί Συνάδελφοι,

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. 17η Ετήσια Διημερίδα - Μετεκπαιδευτικό Μάθημα «Καρκίνος Μαστού» Αγαπητοί Συνάδελφοι, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 17η Ετήσια Διημερίδα - Μετεκπαιδευτικό Μάθημα «Καρκίνος Μαστού» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Συνεχίζοντας τη δραστηριότητά μας στον τομέα της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης των ιατρών

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά»

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» Ιστολογικοί τύποι καρκίνου του πνεύμονα Πλακώδες (20-30%) Αδενοκαρκίνωμα (30 40%) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ 12-15 Ιουνίου 2014, Ναύπλιο ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη 12 Ιουνίου 2014 11.00-12.00 Προσέλευση Εγγραφές 12.00-13.30 Ελεύθερες Ανακοινώσεις Προεδρείο:

Διαβάστε περισσότερα