Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού"

Transcript

1 Συσχέτιση της έκφρασης ιστικής τρανσγλουταμινάσης με κλινικούς και μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού Ε.Ξυδάκης*, Ε.Κυπαρίδου #, Α.Αθανασιάδης $, Μ.Παπαδάκου*, Α.Οικονομίδου*, Γ.Πανάγος* Β Τμήμα Παθολογίας Ογκολογίας* και Παθολογοανατομικό Τμήμα #, Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Ογκολογικό Τμήμα, Νομαρχιακό Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας $ Η ιστική τρανσγλουταμινάση (TTG) είναι ένζυμο που φυσιολογικά εκφράζεται από τα ενδοθηλιακά κύτταρα, τα μακροφάγα και τους σκελετικούς μυς. Αποτελεί μέλος μιας οικογένειας ενζύμων (τρανσγλουταμινάσες TG), το γονίδιο της οποίας στον άνθρωπο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 2q12 (1). Τα διάφορα μέλη της οικογένειας των TG φαίνεται ότι διαφέρουν βιοχημικά και ανοσολογικά και εμπλέκονται σε διαφορετικές βιολογικές λειτουργίες. Έτσι, η plasma transgloutaminase αποτελεί τον παράγοντα πήξεως XIII, η keratinocyte transglutaminase αποτελεί παράγοντα διαφοροποίησης των κερατινοκυττάρων και η TTG σύμφωνα με τις μέχρι τώρα μελέτες φαίνεται να εμπλέκεται τόσο στην επανορθωτική διαδικασία (διαδικασίας επούλωσης) των ιστών συμβάλλοντας στον σχηματισμό σταθερής εξωκυττάριας ουσίας (extracellular matrix εξωκυττάριο στρώμα), όσο και στην λειτουργία του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου, σχηματίζοντας ένα αδιάλυτο πρωτεϊνικό περίβλημα στα κύτταρα που υφίστανται προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (2, 3). Ρυθμίζει επίσης τις αλληλοεπιδράσεις κυττάρων κυττάρων και κυττάρων στρώματος επιδρώντας σε κυτοκίνες και πρωτεάσες του στρώματος και της κυτταρικής μεμβράνης (π.χ. μετατρέπει τον αδρανή TGF-β σε ενεργό, διασυνδέει την ελαφίνη και μετατρέπει το πλασμινογόνο σε λειτουργική πλασμίνη) (4, 5, 6). Η σχέση της TTG με λειτουργίες όπως η απόπτωση, η ισχυροποίηση της εξωκυττάριας ουσίας και οι συνδέσεις κυττάρου προς κύτταρο ή κυττάρου προς στρώμα οδήγησαν σε μελέτη του ρόλου της στην καρκινογένεση, την διήθηση του στρώματος από τα νεοπλασματικά κύτταρα, την φαρμακοαντοχή και την μεταστατική ικανότητα των νεοπλασμάτων. Πολλές πειραματικές εργασίες με καλλιεργημένα φυσιολογικά ή νεοπλασματικά κύτταρα και πειραματόζωα ενίσχυσαν την αρχική υπόθεση ότι η TTG εμπλέκεται στους παραπάνω μηχανισμούς (7, 8, 9, 1, 11). Στον καρκίνο του μαστού έχει παρατηρηθεί σημαντικά αυξημένη έκφραση της TTG σε σύγκριση με τον φυσιολογικό μαζικό ιστό, γεγονός που είναι υπαινικτικό ενός σημαντικού ρυθμιστικού ρόλου της στην ανάπτυξη και την μετάστασή του (12, 13). Στην δική μας εργασία η έκφραση της TTG συσχετίσθηκε με την έκφραση άλλων προγνωστικών μορίων του καρκίνου του μαστού όπως οι ορμονικοί υποδοχείς (οιστρογονικοί και προγεστερονικοί), το αντι-αποπτωτικό μόριο Bcl-2, το c-erbb-2, το ογκοκατασταλτικό μόριο p53, το ένζυμο καθεψίνη- D και ο παράγοντας πολλαπλασιασμού Ki-67. Παράλληλα, αναζητήθηκε συσχέτιση της έκφρασης της TTG με κλινικούς παράγοντες όπως το στάδιο της νόσου (μέγεθος πρωτοπαθούς εστίας, διήθηση λεμφαδένων), ο βαθμός κακοήθειας, η συνολική επιβίωση, το ποσοστό υποτροπών και ο ελεύθερος υποτροπής/προόδου νόσου χρόνος. Υ λ ι κ ό κ α ι μ έ θ ο δ ο ι Το υλικό της μελέτης απετέλεσαν 43 ασθενείς με καρκίνο μαστού ηλικίας από 28 μέχρι 81 χρόνων (μέση τιμή 51,5, διάμεση τιμή 63, σταθερή απόκλιση 12,68). Τρεις άρρωστοι ήσαν άνδρες και 4 γυναίκες (πίνακας 1). Σε 39 αρρώστους (38 γυναίκες και 1 άνδρα) επανεξετάσθηκε αρχειακό υλικό από τον πρωτοπαθή όγκο και προσδιορίσθηκε η έκφραση των μορίων που προαναφέραμε (TTG, Bcl-2, c-erbb-2, p53, καθεψίνη-d, Ki-67, ER, PR). Σε 4 αρρώστους είτε το υλικό (κύβοι παραφίνης αρχείου) ήταν ανεπαρκές για επανεξέταση είτε δεν υπήρχαν διαθέσιμα επαρκή κλινικά στοιχεία. 1

2 Πίνακας 1. Δημογραφικά, και κλινικά χαρακτηριστικά των αρρώστων Άρρωστοι (συνολικά) 43 (3,4 ) Αξιολογήσιμοι άρρωστοι 39 (1,38 ) Μέση ηλικία (διακύμανση) 51,5 (28 81) Ιστολογικός τύπος Πορογενές διηθητικό 27 Λοβιακό διηθητικό 8 Φλεγμονώδες πορογενές διηθητικό 2 Σωληνώδες 1 Πορογενές βλεννώδες 1 Βαθμός κακοήθειας Μέγεθος πρωτοπαθούς όγκου Τ1 1 Τ2 21 Τ3 5 Τ4 3 Διήθηση λεμφαδένων μασχάλης Ν 15 Ν1 12 Ν2 9 Ν3 1 Νχ 2 Στάδιο I 6 II 15 III 1 IV 8 Το υλικό αρχείου, πλακίδια και κύβοι παραφίνης, επανεξετάσθηκε και επαναπροσδιορίσθηκε ο τύπος του όγκου, ο βαθμός κακοήθειας και η συνύπαρξη με το διηθητικό καρκίνωμα ενδοπορικού (in situ) στοιχείου. Σε τομές παραφίνης πάχους 3 4 μικρών προσδιορίστηκε με ανοσοϊστοχημική μέθοδο (enhanced polymer DAKO EnVision System) η έκφραση της TTG με μονοκλωνικό αντίσωμα (clone CUB742) της DAKO και τα αποτελέσματα ταξινομήθηκαν όπως φαίνεται στον πίνακα 2, όπου 1 σταυρός σημαίνει ασθενή έκφραση, οι 2 μέτρια και οι 3 έντονη έκφραση της πρωτεΐνης. Περιπτώσεις όπου η TTG εκφραζόταν μόνο στα αγγεία θεωρήθηκαν αρνητικές. Σε αντίθεση οι περιπτώσεις όπου υπήρχε έκφραση είτε στο στρώμα είτε στα νεοπλασματικά κύτταρα θεωρήθηκαν θετικές. Πίνακας 2. Έκφραση της TTG στο υλικό της μελέτης Έκφραση TTG Στρώμα Νεοπλασματικά κύτταρα Στρώμα ή και Νεοπλασματικά κύτταρα Θετική χρώση Αρνητική χρώση Με την ίδια ανοσοϊστοχημική τεχνική έγινε και ο προσδιορισμός των υπολοίπων δεικτών τα αποτελέσματα του οποίου φαίνονται στον πίνακα 3. Χρησιμοποιήθηκαν μονοκλωνικά και πολυκλωνικά αντισώματα της εταιρείας DAKO και βαθμολογήθηκαν με βάση την ένταση και την έκταση της χρώσης σε ελαφρά, μέτρια και έντονα θετικές. Ειδικότερα η εκτίμηση της χρώσης για το 2

3 c-erbb-2 έγινε με βάση την ένταση και το πάχος της χρώσης της κυτταρικής μεμβράνης, την πληρότητα του δακτυλίου αυτής και το ποσοστό των κυττάρων στα οποία εκφραζόταν. Πίνακας 3. Έκφραση των μοριακών δεικτών (ER, PR, c-erbb-2, p53, Bcl-2, Ki-67, Cathepsine-D) στο υλικό της μελέτης Έκφραση ER PR c-erbb-2 P53 Bcl-2 Ki-67 Cathepsine D Θετική χρώση Αρνητική χρώση ER+ ή PR+ 23 Α π ο τ ε λ έ σ μ α τ α Σε ότι αφορά την κατανομή της χρώσης τα αποτελέσματά μας είναι ανάλογα με αυτά της βιβλιογραφίας. Έτσι, θετική έκφραση της TTG παρατηρήθηκε σε όλες τις περιπτώσεις στα μικρά και τα μεγάλα αγγεία (εικόνα 1), σε 11 περιπτώσεις είχαμε θετικό αποτέλεσμα μόνο στα κύτταρα του στρώματος και σε 9 περιπτώσεις η χρώση αφορούσε μόνο νεοπλασματικά κύτταρα (εικόνα 2) ενώ σε 13 περιπτώσεις αφορούσε τόσο σε κύτταρα του στρώματος όσο και σε νεοπλασματικά κύτταρα (εικόνα 3). Εικόνα 1. TTG x25 έκφραση στα αγγεία Εικόνα 2. TTG x25 έκφραση στα νεοπλασματικά κύτταρα Εικόνα 3. TTG x25 έκφραση στα νεοπλασματικά κύτταρα και το στρώμα Εικόνα 4. TTG x25 ενδοπορικό και διηθητικό στοιχείο Σε όλες τις περιπτώσεις που συνυπήρχε ενδοπορικό in situ στοιχείο τα νεοπλασματικά κύτταρα 3

4 του in situ ήταν αρνητικά για TTG ακόμα και όταν τα διηθητικά στοιχεία ή το γύρω στρώμα ήταν θετικά (εικόνα 4) και αυτό το εύρημα είναι συμβατά με την βιβλιογραφία (12). Όπως φαίνεται στον πίνακα 2 ασθενή έκφραση του TTG στο στρώμα, τα νεοπλασματικά κύτταρα ή αμφότερα είχαν 6 άρρωστοι, μέτρια έκφραση είχαν 14 και έντονη έκφραση είχαν 13 άρρωστοι. Δεκαεπτά άρρωστοι δεν εξέφραζαν TTG στο στρώμα και 15 άρρωστοι δεν εξέφραζαν TTG στα νεοπλασματικά κύτταρα, ενώ μόνο 6 άρρωστοι δεν εξέφραζαν TTG στο στρώμα και τα νεοπλασματικά κύτταρα. Η κλινική πορεία των αρρώστων ανάλογα με την έκφραση της TTG φαίνεται στον πίνακα 4. Οι 16 από τους 33 αρρώστους με έκφραση της TTG στο στρώμα ή και στα νεοπλασματικά κύτταρα (48,5%) υπετροπίασαν 14,6 μήνες (4 ως 36) από την διάγνωση και οι 1 από αυτούς (3,3%) κατέληξαν στους 29,3 μήνες (9 ως 54). Η μέση συνολική επιβίωση όσων υπετροπίασαν ήταν 3,8 μήνες (9 ως 64+) ενώ στην ομάδα των μη υποτροπιασάντων ήταν 41,2 μήνες (2+ ως 82+). Στην ομάδα των αρρώστων δίχως έκφραση του TTG το ποσοστό υποτροπών ήταν 83,3% και το ποσοστό θανάτων 66,7%. Ο μέσος χρόνος ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου ήταν 16,8 μήνες ( ως 35) και η μέση συνολική επιβίωση ήταν 25,7 μήνες (3 ως 38) ενώ 1 άρρωστος με χαμηλό στάδιο νόσου (ΙΙ) και χαμηλό βαθμό κακοήθειας (grade 2) δεν έχει ακόμη υποτροπιάσει στους 56 μήνες. Πίνακας 4. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με την έκφραση TTG Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 48,5 14,6 (4-36) 3,3 3,8 (9-64) 41,2 (2-82) 83,3 16,9 (-35) 66,7 25,6 (3-38) +26, +56 TTG 1+ 43,8 11,1 (6-23) 25, 29,2 (6-23) 43, (17-71) TTG 2+ 47,1 12,9 (4-23) 29,4 33,5 (4-23) 46,6 (23-82) TTG 3+ 6, 17,3 (4-36) 33,3 32,4 (4-36) 33,5 (2-71) Οι διαφορές ως προς τον ελεύθερο υποτροπής/προόδου της νόσου χρόνο ανάλογα με την έκφραση της TTG στο στρώμα και τα νεοπλασματικά κύτταρα εμφανίζονται στο διάγραμμα 1. Η ανάλυση των δεδομένων ανάλογα με τον βαθμό της έκφρασης της TTG (πίνακας 4) αναδεικνύει την τάση αυξήσεως του ελεύθερου υποτροπής/προόδου της νόσου χρόνου ενώ στους υπόλοιπους παράγοντες (ποσοστό υποτροπών, ποσοστό θανάτων, συνολική επιβίωση) δεν αναδεικνύονται σαφείς τάσεις. Η σύγκριση της έκφρασης της TTG με την έκφραση των οιστρογονικών υποδοχέων (ER) αναδεικνύει ότι το σύνολο των ER θετικών όγκων εκφράζουν και την TTG. Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων (διάγραμμα 2) αναδεικνύει ότι στην ομάδα των ER αρνητικών αρρώστων η έκφραση της TTG βελτιώνει την ελεύθερη υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης, την συνολική επιβίωση και το ποσοστό υποτροπών (πίνακας 5). ER+ ER+ ER ER Πίνακας 5. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με τους ορμονικούς υποδοχείς και την έκφραση TTG Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 38,1 19,1 (8-36) 23,8 33,3 (14-37) 43,1 (2-82) NA NA NA NA NA 66,6 1, (4-23) 41,7 28,2 (9-54) 35, (17-44) 83,3 16,9 (-35) 66,7 25,7 (3-38) +26, +56 4

5 1,9,8 cells+ stroma+ cellsstroma+cells+ stroma- stroma-cells-,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο νόσου Διάγραμμα 1. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση της TTG 1,8 ER+() ER- ER- ER-TTG-, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 2. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση ER και TTG Η σύγκριση της έκφρασης της TTG με την έκφραση του c-erbb-2 (εικόνα 5) αναδεικνύει ότι η απουσία έκφρασης του c-erbb-2 σχετίζεται με μικρότερο ποσοστό υποτροπών και θανάτων (55,6% vs 41,2% και 38,9 vs 23,5% αντίστοιχα) ενώ οι χρόνοι (ελεύθερης υποτροπής/προόδου της νόσου, επιβίωσης όσων υποτροπιάζουν και επιβίωσης όσων δεν έχουν υποτροπιάσει) είναι ελαφρά 5

6 μεγαλύτεροι στην ομάδα δίχως έκφραση του c-erbb-2. Στην ομάδα όπου η TTG δεν εκφράζεται η απουσία έκφρασης και του c-erbb-2 οδηγεί σε μικρά βελτίωση των ποσοστών υποτροπών και θανάτων αφενός και ικανή επιμήκυνση των χρόνων αφετέρου (πίνακας 6). Εικόνα 5. c-erbb-2 x25 Εικόνα 6. Bcl-2 x 25 Πίνακας 6. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με την έκφραση του c-erbb-2 και του TTG c-erbb-2+ c-erbb-2+ c-erbb-2 c-erbb-2 Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 55,6 13,5 (4-36) 38,9 29,4 (9-54) 35,9 (2-82) 1, 11,6 (-23) 1, 18, (3-33), 41,2 17,4 (9-35) 23,5 34,6 (14-44) 48,5 (17-71) 75, 2,3 (12-35) 5, 3,9 (28-38) 56+ 1,9 cerb+ TTG-cErb+ cerb- TTG-cErb-,8,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 3. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση c-erbb -2 και TTG Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με την έκφραση του c-erbb (διάγραμμα 3) αναδεικνύει ότι επί παρουσίας έκφρασης TTG στο στάδιο ΙΙΙ ο ελεύθερος υποτροπής χρόνος 6

7 βελτιώνεται. Στα λοιπά υποσύνολα οι μικροί αριθμοί των αρρώστων δεν επιτρέπουν την διαμόρφωση τάσεων. Η σύγκριση της έκφρασης της TTG με την έκφραση του Bcl-2 (εικόνα 6) αναδεικνύει ότι η παρουσία έκφρασης του Bcl-2 μειώνει κατά 1 περίπου ποσοστιαίες μονάδες τα ποσοστά υποτροπών και θανάτων (5% vs 58,8% και 31,8% vs 41,2% αντίστοιχα) ενώ παράλληλα αυξάνει τον χρόνο ως την υποτροπή/πρόοδο της νόσου, την επιβίωση των υποτροπιασάντων και την επιβίωση όσων δεν έχουν ακόμη υποτροπιάσει ( 17,9 vs 12,2 μήνες, 32,2 vs 24,2 μήνες και 45,6 vs 26,2 μήνες αντίστοιχα) (πίνακας 7). Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων (διάγραμμα 4) αναδεικνύει ότι η έκφραση του Bcl-2 βελτιώνει την ελεύθερη υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης επί παρουσίας έκφρασης TTG τόσο στο σύνολο όσο και στα υποσύνολα με καλή και κακή διαφοροποίηση του όγκου (χαμηλής και υψηλής κακοήθειας). 1,8 BCL2+ BCL2- BCL2+Gr1+2 BCL2+Gr3 BCL2-Gr1+2 BCL2-Gr3, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 4. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την έκφραση Bcl-2 και TTG 1,9,8 I&II TTG-I&II III TTG-III IV TTG-IV,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 5. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με το 7

8 στάδιο της νόσου κατά την διάγνωση και την έκφραση TTG Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με το στάδιο της νόσου στο χρόνο της αρχικής διάγνωσης (διάγραμμα 5) αναδεικνύει ότι επί παρουσίας έκφρασης TTG στο στάδιο ΙΙΙ ο ελεύθερος υποτροπής χρόνος βελτιώνεται. Στα λοιπά υποσύνολα οι μικροί αριθμοί των αρρώστων δεν επιτρέπουν την διαμόρφωση τάσεων. Στην ομάδα των αρρώστων με νόσο σταδίου I και II όλοι οι άρρωστοι πλην ενός ενεφάνιζαν έκφραση της TTG. Τα ποσοστά υποτροπών και θανάτων ήταν 28,6 και 23,8 αντίστοιχα και ο ένας άρρωστος που δεν εκφράζει TTG δεν έχει ακόμη υποτροπιάσει (πίνακας 8). I-II I-ΙΙ ΙΙΙ ΙΙΙ IV IV Πίνακας 8. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση και την έκφραση του TTG Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 3, 21,6 (6-36) 25, 3, (9-44) 44,2 (15-82),* NA,* NA ,5 11, (4-16) 25, 34,5 (33-36) 27,2 (2-44) 1, 23, 14 5, 33, 26+ NA 1, 9,8 (6-13) 6, 24,6 (11-54) NA 1,, 12, 35 1, 23,1 (3-38) NA Η έκφραση του TTG στους 5 από τους 8 αρρώστους με στάδιο IV συνδέεται με μικρότερο ποσοστό θανάτων (6% vs 1%) και με κατά τι μεγαλυτέρα συνολική επιβίωση (24,6 μήνες vs 23 μήνες) (πίνακας 8). Στην ομάδα με νόσο σταδίου III TTG εξέφραζε το 8% των αρρώστων. Και οι 2 άρρωστοι που δεν εξέφραζαν TTG έχουν υποτροπιάσει στους 14 και 23 μήνες αντίστοιχα και ο ένας έχει ήδη καταλήξει στους 53 μήνες ενώ ο άλλος ζει 26 μήνες από την διάγνωση. Οι 5 από τους 8 άρρωστους με έκφραση του TTG (62,5%) υπετροπίασαν στους 1,9 μήνες και οι 2 (25%) κατέληξαν στους 33 και 36 μήνες από την διάγνωση. Η μέση επιβίωση για τους υποτροπιάσαντες ήταν 34,5 μήνες ενώ οι 3 άρρωστοι που δεν έχουν υποτροπιάσει ζουν 2+, 35+ και 44+ μήνες. Από τους λοιπούς μοριακούς προγνωστικούς παράγοντες 2 άρρωστοι εξέφραζαν το p53, όλοι πλην 2 εξέφραζαν το ki-67 και όλοι πλην 4 εξέφραζαν την καθεψίνη D (πίνακας 3). Εικοσιεπτά άρρωστοι είχαν ένα τουλάχιστον καλό προγνωστικό παράγοντα (ER, PR, Bcl-2) και οι 23 από αυτούς εξέφραζαν TTG. Η έκφραση TTG οδηγεί σε μικρότερα ποσοστά υποτροπών και θανάτων (43,5% vs 8% και 26,1% vs 6% αντίστοιχα), παρόμοιο ελεύθερο υποτροπής/προόδου της νόσου χρόνο και αυξημένη επιβίωση όσων υποτροπίασαν (33,1 μήνες vs 24,7 μήνες) (πίνακας 9). Στην ομάδα που δεν είχε κανένα καλό προγνωστικό παράγοντα 2 από τους 12 αρρώστους δεν εξέφραζαν TTG. Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με την έκφραση ή όχι της TTG δεν αναδεικνύει διάφορο συμπεριφορά του νεοπλάσματος (5% υποτροπές και παρόμοιοι χρόνοι και στις 2 υποομάδες). Η ανάλυση των κλινικών δεδομένων ανάλογα με την παρουσία ενός τουλάχιστον καλού προγνωστικού παράγοντα στο χρόνο της αρχικής διάγνωσης (διάγραμμα 6) αναδεικνύει ότι επί παρουσίας έκφρασης TTG ο ελεύθερος υποτροπής χρόνος βελτιώνεται στην υποομάδα των αρρώστων με ένα τουλάχιστον καλό προγνωστικό παράγοντα. Στην υποομάδα δίχως ένα τουλάχιστον καλό προγνωστικό παράγοντα οι μικροί αριθμοί αρρώστων δεν επιτρέπουν την επιβεβαίωση της τάσεως αυτής. 8

9 1,9,8 Good TTG-Good NonGood TTG-NonGood,7,5,3,2, Μήνες ως την υποτροπή ή την πρόοδο της νόσου Διάγραμμα 6. Καμπύλες ελεύθερης υποτροπής/προόδου νόσου επιβίωσης ανάλογα με την παρουσία ενός τουλάχιστον καλού προγνωστικού παράγοντα κατά την διάγνωση και την έκφραση TTG Πίνακας 9. Ελεύθερη προόδου νόσου/υποτροπής επιβίωση και συνολική επιβίωση ανάλογα με την παρουσία ενός τουλάχιστον καλού προγνωστικού παράγοντα (1κππ) και την έκφραση του TTG 1κππ+ 1κππ+ 1κππ 1κππ Σ υ ζ ή τ η σ η Υποτροπή Χρόνος ως την υποτροπή (μήνες) Θάνατοι Συνολική επιβίωση (μήνες) Με υποτροπή Δίχως υποτροπή 41,7 17, (4-36) 25, 36,1 (14-54) 45,1 (2-82) 1, 18, (-35) 75, 24,8 (3-38) ΝΑ 6, 1 (6-23) 4, 21,9 (9-44) 35, (17-44) 5, 12 5, Παρά το γεγονός ότι από πολλές ομάδες ερευνητών έχει αναγνωρισθεί ότι η TTG παρουσιάζει αυξημένη έκφραση στον καρκίνο του μαστού, ο ακριβής της ρόλος στην βιολογία του δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί (12, 13). Στην προσιτή σε μας βιβλιογραφία βρήκαμε ελάχιστες μελέτες της έκφρασης της TTG στον ανθρώπινο καρκίνο του μαστού, και σ αυτές γίνεται κυρίως εκτίμηση του τρόπου κατανομής της χρώσης στους ιστούς (νεοπλασματικά κύτταρα, στρώμα, κλπ), διερεύνηση της αξιοπιστίας του ανοσοϊστοχημικού προσδιορισμού της TTG σε σχέση με άλλες μεθόδους, και του είδους των κυττάρων στα οποία γίνεται η παραγωγή της. Σε καμία από τις εργασίες αυτές δεν γίνεται αναφορά στην πιθανή σχέση της έκφρασης της TTG με την πρόγνωση ή συσχέτισή της με άλλους αναγνωρισμένους προγνωστικούς παράγοντες. Αντίθετα, υπάρχουν μελέτες που αποδίδουν προγνωστική αξία στην αυξημένη έκφραση της TTG σε κύτταρα γλοιωμάτων (14), αξία δείκτου αποτελεσματικότητος της ορμονοθεραπείας στον καρκίνο του προστάτη (15), πιθανή αξία δείκτου πρόβλεψης κινδύνου για την ανάπτυξη μη μικροκυτταρικού 9

10 καρκίνου του πνεύμονα (16), και πιθανού δείκτη διηθητικής εξέλιξης στο καρκίνωμα της ουροδόχου κύστεως (17). Σε κάθε περίπτωση τονίζεται η σημασία του ρόλου της TTG στην διήθηση του στρώματος, στην μεταστατική διαδικασία, στον αποπτωτικό κυτταρικό θάνατο και την φαρμακοαντοχή (7). Ακόμη, σε μερικές από τις μελέτες αυτές γίνεται συσχέτιση της έκφρασης της TTG με την έκφραση του Bcl-2. Αναφέρεται μάλιστα αντίστροφη σχέση ανάμεσα στους δύο δείκτες (14) κάτι που δεν αποδείχθηκε στο δικό μας υλικό, αν και υπάρχει η τάση όγκοι που εκφράζουν έντονα Bcl-2 να είναι αρνητικοί για TTG. Στο δικό μας υλικό, από τα ευρήματά μας φαίνεται ότι η έκφραση της TTG είναι συχνότερη σε περιπτώσεις με παράταση της επιβίωσης ακόμα και όταν η νόσος είναι προχωρημένη κατά τη διάγνωση ή υπάρχουν μεταστάσεις. Η ικανότητα της TTG να ισχυροποιεί το στρώμα γύρω από τα νεοπλασματικά κύτταρα δημιουργώντας σταθερούς δεσμούς μεταξύ των πρωτεϊνών του στρώματος εξηγεί την ευνοϊκή της επίδραση στις περιπτώσεις με μικρό στάδιο νόσου ενώ η ευεργετική της δράση στην αποπτωτική διαδικασία ερμηνεύει την παράταση της επιβίωσης των ασθενών με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο. Στην πρώτη περίπτωση η TTG καθυστερεί την ανάπτυξη του όγκου και την διείσδυση νεοπλασματικών κυττάρων στα αγγεία ενώ στη δεύτερη διευκολύνει την αποπτωτική δράση της θεραπείας είτε αυτή είναι χημειοθεραπεία είτε ακτινοθεραπεία. Η συχνή συνέκφραση της TTG με δυσμενείς κατά τα άλλα δείκτες όπως το p53, το Ki-67 και το c- ErbB-2 εξηγείται με βάση αυτή την τελευταία σχέση της TTG με την αποπτωτική λειτουργία δεδομένου ότι: 1) το p53 είναι γνωστό ότι σχετίζεται επίσης με την απόπτωση, 2) το Ki-67 σημαίνει πληθυσμούς που πολλαπλασιάζονται με ταχείς ρυθμούς και είναι επομένως ασταθείς και με υψηλότερους ρυθμούς απόπτωσης αλλά και πιο ευαίσθητοι στην χημειοθεραπεία, 3) το c-erbb-2 σαν δείκτης υπάγεται στην ομάδα των δυσμενών προγνωστικών δεικτών. επί θετικότητος του c- ErbB-2 σε αρρώστους με μεταστατική νόσο η ειδική θεραπεία με το μονοκλωνικό αντίσωμα πιθανώς ευνοείται όταν συνεκφράζεται η TTG στον ίδιο κυτταρικό πληθυσμό. Σε ότι αφορά στο Bcl-2, που έχει τοποθετηθεί στους ευνοϊκούς προγνωστικούς δείκτες αν και η δράση του είναι αντιαποπτωτική, φαίνεται ότι σύμφωνα με τα ευρήματά μας η παρουσία του σημαίνει την παράταση του μέχρι την υποτροπή χρόνου. Αυτό μπορεί πιθανώς να αποδοθεί στο γεγονός ότι σε πολύ μεγάλο ποσοστό Bcl-2 εκφράζουν όγκοι με υψηλή διαφοροποίηση (52% στο δικό μας υλικό) ενώ αντίθετα όγκοι χαμηλής διαφοροποίησης εκφράζουν Bcl-2 σπανιότερα (35% στο δικό μας υλικό). Το γεγονός ότι ο αριθμός των ασθενών μας είναι μικρός για να δημιουργηθούν μεγάλες ομοιογενείς ομάδες από πλευράς σταδίου νόσου, βαθμού κακοήθειας, θεραπευτικής αντιμετώπισης κλπ δεν μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε στατιστική ανάλυση που να αποδεικνύει την αρχική μας υπόθεση. Παρόλα αυτά, η εμφανής τάση αυξημένης επιβίωσης, αυξημένης ελεύθερης προόδου νόσου επιβίωσης και μειωμένου ποσοστού υποτροπών στις ομάδες με αυξημένη έκφραση TTG που παρατηρείται στα δεδομένα μας μας ενθαρρύνουν να συνεχίσουμε την έρευνά μας σε μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών. Β ι β λ ι ο γ ρ α φ ί α 1. Gentile V, Davies PS, Baldini A: The human tissue transgloutaminase gene maps on chromosome 2q12 by in situ fluorescence hybridization. Genomics 1994;2: Aeschlimann D, Paulsson M: Cross-linking of laminin-nidogen complexes by tissue transglutaminase. J Biol Chem 1991;266: Fesus L, Tghomazy V, Falus A: Induction and activation of tissue transgloutaminase during programmed cell death. FEBS 1987;224: Kojima S, Nara K, Rifkin DB: Requirement for transgloutaminase in the activation of latent transforming growth factor-beta in bovine endothelial cells. J Cell Biol 1993;121: Nara K, Ito S, Ito T et al: Elastase inhibitor elafin is a new type of proteinase inhibitor which has a transgloutaminase-mediated anchoring sequence termed cementoin. J Biochem (Tokyo) 1994;115: Bendixen E, Borth W, Harpel PC: Transglutaminase catalyse cross-linking of plasminogen to fibronectin and human endothelial cells. J Biol Chem 1993;268: Melta K: High levels of transgloutaminase expression in doxorubicin-resistant human breast 1

11 carcinoma cells. Int J Cancer 1994;58: Knight GR, Rees RC, Elliot BM, Griffin M: The existence of an inactive form of transgloutaminase within metastasizing tumors. Biochim Biophys Acta 199;153: Knight GR, Rees RC, Griffin M: Apoptosis: a potential role for cytosolic transgloutaminase and its importance in tumor progression. Biochim Biophys Acta 1991;196: Benitati S, Abbruzzese A, Cardinali M: Differences in the post-translational modification of proteins by polyamines between weakly and highly metastatic B16 melanoma cells. Int J Cancer 1993;53: Haroon ZA, Lai TS, Hettasch JM et al: Tissue transgloutaminase is expressed as a host response to tumor invasion and inhibits tumor growth. Lab Invest 1999;79: Hettasch JM, Bandarenko N, Burchette JL et al: Tissue transgloutaminase expression in human breast cancer. Lab Invest 1996;75: Grigoriev MY, Suspitsin EN, Togo AV et al: Tissue transgloutaminase expression in breast carcinomas. J Exp Clin Cancer Res 21;2: Iwaki T, Miyazono M, Hitosumatsu T, Tateishi J: An Immunohistochemical study of tissue transgloutaminase in gliomas with reference to their cell dying processes. Am J Pathol 1994;145: Rittmaster R, Thomas L, Wright AS et al: The utility of tissue transgloutaminase as a marker of apoptosis during treatment and progression of prostate cancer. J Urol 199;162: Zhang H, Yousem S, Franklin WA et al: Differentiation and programmed cell death-related intermediate biomarkers for the development of non-small cell lung cancer: a pilot study. Human Pathol 1998;29: Hager H, Jensen PH, Hamilton-Dutoit S et al: Expression of tissue transgloutaminase in human bladder carcinoma. J Pathol 1997;183: Π ε ρ ί λ η ψ η Σε 43 ασθενείς με καρκίνο του μαστού μελετήθηκε ανοσοϊστοχημικώς, σε μονιμοποιημένο σε παραφίνη νεοπλασματικό ιστό, η έκφραση της ιστικής τρανσγλουταμινάσης (tissue transgloutaminase - TTG). Παράλληλα προσδιορίστηκαν οι ορμονικοί υποδοχείς, η c-erbb-2, η p53, η bcl-2, το Ki-67 και η cathepsine-d. Από τους 39 ασθενείς που αξιολογήθηκαν, οι 38 ήσαν γυναίκες, με μέση ηλικία 59 έτη. Τριάντα ένας ασθενείς είχαν πορογενές και 8 είχαν λοβιακό καρκίνωμα. Καλά ή μέτρια διαφοροποιημένο όγκο είχαν 25 ασθενείς ενώ πτωχά διαφοροποιημένο όγκο 14 ασθενείς. Πρώιμη νόσο (στάδια Ι ή ΙΙ) είχαν 21 ασθενείς και τοπικά προχωρημένη ή μεταστατική νόσο (στάδια ΙΙΙ ή IV) είχαν 18 ασθενείς. Συμμετοχή των μασχαλιαίων λεμφαδένων και/ ή μακρινές μεταστάσεις είχαν 25 ασθενείς. Είκοσι επτά ασθενείς είχαν τουλάχιστον ένα ευνοϊκό μοριακό προγνωστικό παράγοντα ενώ 38 ασθενείς είχαν τουλάχιστον ένα δυσμενή προγνωστικό παράγοντα. Χημειοθεραπεία χορηγήθηκε σε 35 ασθενείς. Από το σύνολο των 39 ασθενών έχουν υποτροπιάσει 21 ασθενείς, με μέσο χρόνο μέχρι την υποτροπή 23,5 μήνες. Είκοσι πέντε ασθενείς βρίσκονται εν ζωή και ο μέσος χρόνος επιβίωσης είναι 35,3 μήνες. Από τους 25 ασθενείς με λεμφαδενικές και/ή μακρινές μεταστάσεις έκφραση TTG διαπιστώθηκε σε 16 και έκφραση bcl-2 σε 13 ασθενείς. Σε 4 ασθενείς δεν εκφράζονταν ούτε TTG ούτε bcl-2, ενώ σε 8 ασθενείς εκφράζονταν και οι δύο δείκτες. Όσον αφορά τους 14 ασθενείς χωρίς λεμφαδενικές ή μακρινές μεταστάσεις, έκφραση TTG διαπιστώθηκε σε 13 και έκφραση bcl-2 σε 9 ασθενείς. Σε έναν ασθενή δεν εκφράζονταν ούτε TTG ούτε bcl-2, ενώ σε 9 ασθενείς εκφράζονταν και οι δύο δείκτες. Η ανάλυση αυτών των υπο-ομάδων παρέχει επαρκείς ενδείξεις ότι η έκφραση της TTG συσχετίζεται με παράταση της επιβίωσης τόσο στους ασθενείς με πρώιμη όσο και στους ασθενείς με τοπικά προχωρημένη ή μεταστατική νόσο, ενώ η έκφραση της bcl-2 σχετίζεται με παράταση του χρόνου μέχρι την υποτροπή ειδικά στους ασθενείς με τοπικά προχωρημένη ή μεταστατική νόσο. Παρόμοια, η συσχέτιση της TTG με την παρουσία δυσμενών προγνωστικών παραγόντων επιβεβαιώνει την ευνοϊκή επίδραση της έκφρασης TTG στην συνολική επιβίωση σε όλες τις υπο-ομάδες. Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της μελέτης μας υποδηλώνουν ότι η έκφραση TTG σε καρκίνο του μαστού συνιστά έναν ευνοϊκό προγνωστικό παράγοντα για την επιβίωση, πιθανά επειδή σημαίνει κυτταρικούς πληθυσμούς ευπαθείς στην αποπτωτική δράση της χημειοθεραπείας. 11

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence

Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Πρώιμες υποτροπές και η σημασία του Sequence Εντός των πρώτων 2 ετών μετά το χειρουργείο ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος. Μελέτη ABCSG 8: Σχεδιασμός 12% επί του συνόλου των ασθενών της μελέτης ABCSG

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα

Επιστηµονικό Πρόγραµµα Επιστηµονικό Πρόγραµµα Χαιρετισµός ρ Αθανάσιος Αθανασιάδης Πρόεδρος της ΕΟΠΕ Επιστηµονικοί Υπεύθυνοι ιευθυντές Σπουδών Επιστηµονικό Πρόγραµµα. ΑΛΙΑΝΗ, Α. ΜΠΑΜΙΑΣ Ι. ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑΣ, Χ. ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Section A: Είδος επέμβασης

Section A: Είδος επέμβασης Section A: Είδος επέμβασης A1. Είδος Επέμβασης Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή PPPD, μερική παγκρεατεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ.

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Εισαγωγή Αναφορές Εισαγωγή Η συνύπαρξη μεταστατικού καρκίνου του μαστού και φυματίωσης σε μασχαλιαίους λεμφαδένες είναι εξαιρετικά σπάνια

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ. Λυδία Νακοπούλου. Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ. Λυδία Νακοπούλου. Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Λυδία Νακοπούλου Β Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ-ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Ο καρκίνος του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ελένη Σπανίδου-Καρβούνη Καρβούνη, FRCPC Παθολογοανατόμος Αρεταίειο Νοσοκομείο Προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις του παγκρέατος Παγκρεατική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας.

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Α. Τσίπης 1, Α.Μ. Αθανασιάδου 1, Ε. Πέτρου 2, Δ. Μηλιόπουλος 2, Α. Γκουζιούτα 2,

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ

Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ Διαδικασία δαπάνης Oncotype DX από ΕΟΠΥΥ Ιατρικές ενδείξεις για κάλυψη 1. Σε ασθενείς ηλικίας έως και 65 ετών ( 65ετών) 2. Πρώιμο πλήρως εξαιρεθέν διηθητικό αδενοκαρκίνωμα του μαστού. 3. Χρονικό διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού

Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού Προχωρημένος Καρκίνος του Μαστού 2 Εισαγωγή Περιεχόμενα 3 Εισαγωγή Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία συγκεκριμένων τύπων καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Ι. ελλαδέτσιµα Χαρακτηριστικά φυσιολογικών ιστών Κυτταρική συνοχή και επικοινωνία µέσω µορίων προσκόλλησης (καντχερίνες, σελεκτίνες, ιντεγκρίνες) Εξ επαφής αναστολή κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Ερµηνεία των Προτεινόµενων Χρήσιµων εδοµένων για την βιοψία. Φ. Πατακιούτα, ιευθύντρια Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Αντικαρκινικό

Συνοπτική Ερµηνεία των Προτεινόµενων Χρήσιµων εδοµένων για την βιοψία. Φ. Πατακιούτα, ιευθύντρια Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Αντικαρκινικό Συνοπτική Ερµηνεία των Προτεινόµενων Χρήσιµων εδοµένων για την βιοψία φρουρού λεµφαδένα σε πρώιµη φάση καρκίνου του µαστού Φ. Πατακιούτα, ιευθύντρια Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔOΣ 7-8 Μαρτίου 2014 MAKEDONIA PALACE ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Διοργάνωση Ουρολογικό Ογκολογικό Τμήμα Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Υπό

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή.

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Μ.Χαραλαμπίδου, Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Διευθύντρια Ακτινοθεραπευτικό Ογκολογικό τμήμα ΑΝΘ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Ø Κλινικές μελέτες; Λίγες Ø Τοξικότητα;

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη πρωί 25/10/2012

Πέμπτη πρωί 25/10/2012 Παρασκευή Τετάρτη 24/10/2012 απόγευμα 26/10/2012 Οπισθοπεριτοναϊκή Λεμφαδενεκτομή με ταυτόχρονη χειρουργική αφαίρεση υπολειπόμενης ενδοθωρακικής νόσου σε ασθενή με καρκίνο όρχεως Prof. Lοuis Pisters -

Διαβάστε περισσότερα

Θερινά Μαθήματα Ογκολογίας- 2η Διαπανεπιστημιακή Συνάντηση Προκαταρκτικό Πρόγραμμα

Θερινά Μαθήματα Ογκολογίας- 2η Διαπανεπιστημιακή Συνάντηση Προκαταρκτικό Πρόγραμμα Αγαπητοί συνάδελφοι Η Διαπανεπιστημιακή Ομάδα Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδας αντιλαμβανόμενη τη σπουδαιότητα του αιτήματος για περισσότερη ογκολογία στα προγράμματα των Ιατρικών Σχολών καθιέρωσε τα θερινά

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ A.A. Σπαντίδοο 1 2, Μ. Χατζηπαναγιώτου 1 2, Β. Ζουμπουρλής 1 2 1. Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ/ντής Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Κων/νος Χατζημουρατίδης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Ṵ Ṧ ά Ṧ Ṵ, έ π Ṵ Ά π Ṵ έ Ṵ - Ί έ π ή Ṵ

Διαβάστε περισσότερα

Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος. Δ Ροντογιάννη

Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος. Δ Ροντογιάννη Iστοπαθολογία νευροενδοκρινικών όγκων πνεύμονος Δ Ροντογιάννη Νευρώνες ΚΝΣ C Κύτταρα Θυρεοειδούς Κύτταρα παραθυρεοειδών αδένων Μεμονωμένα κύτταρα βρογχικού βλεννογόνου και βλεννογόνουγεσ ΔΙΑΧΥΤΟ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού.

Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Ο οδηγός σας αναφορικά µε την Έκθεση Ιστοπαθολογίας για τον Καρκίνο του Μαστού. Κάθε φορά που αφαιρείται ιστός από το σώµα µας για να ελεγχθεί ως προς την ύπαρξη καρκίνου, συντάσσεται µια έκθεση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΜΕ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ- ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015.

8Παρασκευή Ξενοδοχείο. Καρκίνος. Ημερίδα με θέμα. Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης. Τελικό. πρόγραμμα. Λάρισα. Maίου 2015. Οργάνωση: Ερευνητική Εταιρεία Ουρογεννητικής Ογκολογίας Ημερίδα με θέμα Καρκίνος Κεφαλής -Τραχήλου Ουροδόχου Κύστης Xορηγoύνται 4 Μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CΜE-CPD) 8Παρασκευή Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος Χ. Καλόφωνος Αντιπρόεδροι Δ. Καρδαμάκης Δ. Κατσώχη Μέλη Α. Αντωνακοπούλου Α. Αρδαβάνης Α. Βήχα Ε. Γιαννοπούλου Δ. Δουγένης Μ. Καραμούζης Α. Κούτρας Θ. Μακατσώρης Ν. Μαλάμος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΕΝΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Αυτός ο οδηγός για ασθενείς προετοιμάστηκε από το Reliable Cancer

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος, της επισήμανσης και του φύλλου οδηγιών χρήσης που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Β ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Κ. ΑΤΜΑΤΖΙ ΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 5-6 ΑΡΙΘΜ. : 1795 Η ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΟΓΚΟΓΟΝΙ ΙΩΝ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα