ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ"

Transcript

1 ΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΩΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΡΣΗΣ ΤΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΝΤΙΣΩΜΤΩΝ ΚΤ ΤΗΣ Escherichia coli, ΣΤΗΝ ΥΙΕΙΝΗ ΚΤΣΤΣΗ ΚΙ ΣΤ ΠΡΩΙΚ ΧΡΚΤΗΡΙΣΤΙΚ ΤΩΝ ΛΟΥΧΟΥΜΕΝΩΝ ΜΟΣΧΩΝ, ΜΕΤ ΤΗΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟΛ ΚΙ ΤΟ Λ ΚΩΝΣΤΝΤΙΝΟΥ ΠΟΥΡΛΙΩΤΗ ΚΤΗΝΙΤΡΟΥ Υποτρόφου Κοινωφελούς Ιδρύματος λέξανδρος Σ. Ωνάσης ΔΙΔΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΤΡΙΗ ΘΕΣΣΛΟΝΙΚΗ 2009

2 ΠΟΥΡΛΙΩΤΗΣ ΚΩΝΣΤΝΤΙΝΟΣ.Π.Θ. Μελέτη της επίδρασης του ζεόλιθου στην απορρόφηση των αντισωμάτων κατά της Εscherichia coli, στην υγιεινή κατάσταση και στα παραγωγικά χαρακτηριστικά των γαλουχουμένων μόσχων, μετά την προσθήκη του στο πρωτόγαλα και το γάλα. ISBN «Η έγκριση της παρούσης Διδακτορικής Διατριβής από την Κτηνιατρική Σχολή του ριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέως» (Ν. 5343/1932, άρθρο 202, παρ. 2)

3 Τριμελής Συμβουλευτική Επιτροπή Επιβλέπων : Χ. Καρατζιάς, καθηγητής Μέλος : Π. Φλώρου-Πανέρη, καθηγήτρια Μέλος : Ν. Ρουμπιές, αν. καθηγητής Επταμελής Εξεταστική Επιτροπή Χ. Καρατζιάς, καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ε. Μπουρτζή-Χατζοπούλου, καθηγήτρια Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Π. Φλώρου-Πανέρη, καθηγήτρια Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ν. Ρουμπιές, αν. καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. ρσένος, επ. καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ν. Πανούσης, επ. καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ε. Πετρίδου, λέκτορας Κτηνιατρική Σχολή, ριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

4 Στην οικογένειά μου και σε όσους με στήριξαν

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝ Σελ. ΠΡΟΛΟΟΣ 1 ΕΙΣΩΗ 2 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ-ΙΛΙΟΡΦΙΚΗ ΝΣΚΟΠΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΟΙ Ι. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΙ ΕΩΡΦΙΚΗ ΚΤΝΟΜΗ 4 ΙΙ. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΙ ΚΡΥΣΤΛΛΙΚΗ ΔΟΜΗ 6 ΙΙΙ. ΣΙΚΕΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΖΕΟΛΙΘΩΝ 9 IV. ΕΦΡΜΟΕΣ ΤΩΝ ΖΕΟΛΙΘΩΝ 12 V. ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΖΕΟΛΙΘΩΝ ΣΤΗ ΔΙΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΡΩΙΚΩΝ ΖΩΩΝ 15 α. Επίδραση των ζεόλιθων στο πεπτικό σύστημα και στη διαδικασία πέψης και απορρόφησης ουσιών 16 β. Επίδραση των ζεόλιθων στις αποδόσεις και την υγεία των παραγωγικών ζώων 21 γ. Επίδραση των ζεόλιθων στην αντιμετώπιση και την πρόληψη διαφόρων παθολογικών καταστάσεων ντιμετώπιση διαρροϊκών συνδρόμων Προστασία από τις μυκοτοξινώσεις, τοξικώσεις από βαρέα μέταλλα, ραδιενεργά στοιχεία και ενδογενείς τοξικές ουσίες ντιμετώπιση και πρόληψη διαφόρων άλλων παθολογικών καταστάσεων 28 δ. Η επίδραση των ζεόλιθων στις βιοχημικές και αιματολογικές παραμέτρους των ζώων 29 VI. Η ΝΟΣΙ ΣΤΟ ΕΜΡΥΟ ΚΙ ΤΟ ΝΕΟΕΝΝΗΤΟ ΜΟΣΧΟ 34 Παράγοντες που επηρεάζουν την επιτυχία της παθητικής ανοσοποίησης του νεογέννητου μόσχου 38 VΙΙ. ΚΟΛΙΚΙΛΛΩΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΕΝΝΗΤΩΝ ΜΟΣΧΩΝ 43

6 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ-Η ΔΙΚΗ ΜΣ ΜΕΛΕΤΗ. ΥΛΙΚ ΚΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Ι. ΥΛΙΚ 48 α. Έλεγχος της υγείας των πειραματοζώων 52 II. ΜΕΘΟΔΟΙ 57 α. ιοχημικές εξετάσεις στον ορό του αίματος 57 β. ιματολογικές εξετάσεις 58 γ. Εκτίμηση της στάθμης των αντισωμάτων κατά του στελέχους της E.coli στο πρωτόγαλα και τον ορό των νεογέννητων μόσχων 59 δ. Εκτίμηση του σωματικού βάρους 60 ε. Στατιστική ανάλυση 60. ΠΟΤΕΛΕΣΜΤ Ι. ΕΠΙΔΡΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΟΠΤΙΛΟΛΙΘΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΝΤΙΣΩΜΤΩΝ ΚΤ ΤΗΣ E.coli 62 ΙΙ. ΕΠΙΔΡΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΟΠΤΙΛΟΛΙΘΟΥ ΣΤΗΝ ΕΜΦΝΙΣΗ ΔΙΡΡΟΙΣ ΣΤΟΥΣ ΜΟΣΧΟΥΣ 63 IΙΙ. ΕΠΙΔΡΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΟΠΤΙΛΟΛΙΘΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΚΤΗΣΗ ΣΩΜΤΙΚΟΥ ΡΟΥΣ ΤΩΝ ΜΟΣΧΩΝ 65 IV. ΕΠΙΔΡΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΟΠΤΙΛΟΛΙΘΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΦΟΡΕΣ ΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΠΡΜΕΤΡΟΥΣ 67 α. Ολικές πρωτεΐνες 67 β. Λευκωματίνες 69 γ. λυκόζη 71 δ. γ-λουταμυλοτρανσφεράση (γ-gτ) 73 ε. Μακροστοιχεία 75 i)σβέστιο (Ca) 75 ii) Φωσφόρος (P) 77 iii) Κάλιο (Κ) 79 iv) Νάτριο (Νa) 81

7 στ. Ιχνοστοιχεία 83 i) Χαλκός (Cu) 83 ii) Ψευδάργυρος (Zn) 85 iii) Σίδηρος (Fe) 87 ζ. ιταμίνες 89 i) ιταμίνη (ιτ. A) 89 ii) ιταμίνη E (ιτ. E) 91 V) ΕΠΙΔΡΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΝΟΠΤΙΛΟΛΙΘΟΥ ΣΤΙΣ ΙΜΤΟΛΟΙΚΕΣ ΠΡΜΕΤΡΟΥΣ 93 i) ιματοκρίτης (Haematocrit, HCT) 93 ii) ιμοσφαιρίνη (Haemoglobin, Hb) 95 iii) ριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων (Red Blood Cells) 97 iv) Aριθμός λευκών αιμοσφαιρίων (White Blood Cells, WBC) 99 v) ριθμός αιμοπεταλίων (Platelets, PLTs) 101 vi) Μέσος όγκος ερυθροκυττάρων (Mean Corpuscular Volume, MCV) 103 vii) Μέση συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης ανά ερυθροκύτταρο (Mean Corpuscular Haemoglobin, MCH) 105 ix) Μέση εκατοστιαία συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης ανά ερυθροκύτταρο (Mean Corpuscular Concentration of Haemoglobin per Cell, MCHC) 107. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ι. Χορήγηση κλινοπτιλόλιθου 110 ΙΙ. Επίδραση του κλινοπτιλόλιθου στην εμφάνιση διαρροϊκών καταστάσεων 110 ΙΙΙ. Επίδραση του κλινοπτιλόλιθου στην παθητική ανοσοποίηση των νεογέννητων μόσχων 113 IV. Η επίδραση του κλινοπτιλόλιθου στο σωματικό βάρος των μόσχων 116 V. Η επίδραση του κλινοπτιλόλιθου στις βιοχημικές παραμέτρους των ζώων 118 VI. Επίδραση του κλινοπτιλόλιθου στις αιματολογικές παραμέτρους των νεογέννητων μόσχων 122 Δ. ΣΥΜΠΕΡΣΜΤ 126

8 ΠΕΡΙΛΗΨΗ 128 SUMMARY 131 ΙΛΙΟΡΦΙ 134

9 ΠΡΟΛΟΟΣ Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε με στόχο τη μελέτη της επίδρασης που έχει στην απορρόφηση των αντισωμάτων κατά της Ε.coli, στην υγιεινή κατάσταση και στα παραγωγικά χαρακτηριστικά των γαλουχούμενων μόσχων, η προσθήκη στο πρωτόγαλα και το γάλα, ενός φυσικού ζεόλιθου, του κλινοπτιλόλιθου. Θεωρώ υποχρέωσή μου να ευχαριστήσω θερμά τον καθηγητή κ. Χ. Καρατζιά της Κλινικής Παραγωγικών Ζώων της Κτηνιατρικής Σχολής.Π.Θ., ο οποίος μου έδωσε τη δυνατότητα για την πραγματοποίηση της μελέτης αυτής και χωρίς την καθοδήγηση και υποστήριξή του, η εκπόνηση της διατριβής αυτής θα ήταν πολύ δύσκολη. ισθάνομαι επίσης την ανάγκη να ευχαριστήσω την καθηγήτρια του Εργαστηρίου Διατροφής κ. Π. Φλώρου-Πανέρη και τον αναπληρωτή καθηγητή του Διαγνωστικού Εργαστηρίου κ. Ν. Ρουμπιέ για τη βοήθεια και τη συμπαράστασή τους σε όλη τη διάρκεια της μελέτης αυτής. Θεωρώ ακόμη καθήκον μου να ευχαριστήσω το λέκτορα Επιδημιολογίας του Εργαστηρίου Οικονομίας Ζωικής Παραγωγής κ. Μ. εωργιάδη για την πολύτιμη βοήθειά του σχετικά με τη στατιστική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Επιπλέον θα ήθελα να ευχαριστήσω τη λέκτορα του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων κ. Ε. Πετρίδου για την πολύτιμη βοήθειά της στον προσδιορισμό των αντισωμάτων στον ορό του αίματος και το πρωτόγαλα, των μόσχων και των αγελάδων, αντίστοιχα. Ιδιαιτέρες ευχαριστίες οφείλω στους κ.κ. Χ. και Θ. Σερενίδη, κτηνοτρόφους, για την παραχώρηση της εκτροφής τους και για τη σημαντική βοήθεια που μου παρείχαν κατά τη διάρκεια του πειραματισμού. Τέλος, ευχαριστώ θερμά το Κοινωφελές Ίδρυμα λέξανδρος Ωνάσης, για την οικονομική μου στήριξη κατά τη διάρκεια εκπόνησης της διατριβής.

10 ΕΙΣΩΗ Η διάρροια από Escherichia coli(e.coli) αποτελεί το συχνότερο λοιμώδες νόσημα των νεογέννητων μόσχων, προκαλώντας απώλειες, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες. Σύμφωνα με τους Quinn και συν. (1994) περισσότερο ευαίσθητα είναι τα ζώα αμέσως μετά τον τοκετό μέχρι την ηλικία της μίας εβδομάδας. Λόγω της υψηλής θνησιμότητας των μόσχων, μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόληψη παρά η θεραπεία της κολοβακτηριδίασης. Μεταξύ των προληπτικών μέτρων σημαντική θέση κατέχει ο εμβολιασμός των εγκύων αγελάδων, τους τελευταίους μήνες της κυοφορίας, με εμβόλιο που περιέχει το Κ-99 αντιγόνο. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται το πρωτόγαλα με αντισώματα τα οποία απορροφώνται από το μόσχο και επιτυγχάνεται παθητική ανοσία κατά των εντεροτοξινογόνων στελεχών της Ε.coli (Acres, 1985). Διάφοροι ερευνητές έχουν ασχοληθεί με την επίδραση της χρήσης φυσικών ζεόλιθων και κυρίως του κλινοπτιλόλιθου, στην αντιμετώπιση περιστατικών διάρροιας και στην απορρόφηση αντισωμάτων σε διάφορα είδη ζώων. ρκετοί πειραματισμοί απέδειξαν την αποτελεσματικότητα των φυσικών ζεόλιθων στην αντιμετώπιση διαρροϊκών καταστάσεων τόσο σε μόσχους όσο και σε χοίρους (Mumpton και Fishman 1977, Sadeghi και συν. 2007), ενώ τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί η χρησιμότητα των ζεόλιθων στην αντιμετώπιση διαρροιών διαιτητικής και λοιμώδους αιτιολογίας στον άνθρωπο, με αποτέλεσμα την παρασκευή αντιδιαρροϊκών σκευασμάτων στα οποία ο κλινοπτιλόλιθος αποτελεί βασικό συστατικό (Rodrigues Fuentes και συν. 1997). Σε διάφορους πειραματισμούς παρατηρήθηκε ότι η προσθήκη κλινοπτιλόλιθου στο πρωτόγαλα και το γάλα των νεογέννητων μόσχων μείωσε την εμφάνιση διάρροιας και αύξησε σημαντικά τη συγκέντρωση των ολικών ανοσοσφαιρινών στον ορό του αίματος (Mumpton και Fishman 1977, Petkova και συν. 1982a, Mumpton 1984b, Vrzgula και συν. 1988, Bartko και συν. 1995, Fratric και συν. 2005, 2007, Sadeghi και συν. 2007, Gvozdig και συν. 2008). Η χρονική διάρκεια και η χορηγούμενη ποσότητα του ζεόλιθου ήταν διαφορετική στους πειραματισμούς αυτούς ενώ δεν μετρήθηκαν ειδικές ανοσοσφαιρίνες κατά συγκεκριμένων λοιμωδών παραγόντων. κόμη η χρονική διάρκεια των πειραματισμών ήταν σχετικά μικρή και δεν παρέχονται επαρκείς πληροφορίες

11 σχετικά με την επίδραση της κατανάλωσης του κλινοπτιλόλιθου από τους γαλουχούμενους μόσχους, στην υγεία και τα παραγωγικά τους χαρακτηριστικά. Με βάση τα δεδομένα αυτά, αποφασίστηκε η πειραματική διερεύνηση των επιδράσεων που έχει η προσθήκη στο πρωτόγαλα και το γάλα, σε όλη τη διάρκεια της γαλουχίας, δύο διαφορετικών δόσεων κλινοπτιλόλιθου στην απορρόφηση των αντισωμάτων κατά της Ε.coli, στην υγιεινή κατάσταση και την αύξηση του σωματικού βάρους των γαλουχούμενων μόσχων. Η εργασία αυτή αποτελείται από δύο μέρη : α. το πρώτο μέρος, όπου γίνεται ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους ζεόλιθους, τις ιδιότητές τους και την επίδρασή τους στην υγιεινή κατάσταση και τις αποδόσεις των παραγωγικών ζώων, ενώ γίνεται σύντομη αναφορά στην κολοβακτηριδίαση των μόσχων. β. το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει τη δική μας έρευνα, τα αποτελέσματα και τη συζήτηση των αποτελεσμάτων αυτών.

12 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΛΙΟΡΦΙΚΗ ΝΣΚΟΠΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΟΙ Ι. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΙ ΕΩΡΦΙΚΗ ΚΤΝΟΜΗ Η λέξη ζεόλιθος προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ζέω» και «λίθος», εξαιτίας της ιδιάζουσας αναβράζουσας εμφάνισης του ορυκτού λόγω της αποβολής νερού, κατά την υποβολή του σε θέρμανση (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a, Roy και συν. 2000, Τσιραμπίδης 2002). Οι ζεόλιθοι αποτελούν μια μεγάλη ομάδα ένυδρων αργιλιοπυριτικών ορυκτών των αλκαλίων και των αλκαλικών γαιών, που ανήκουν στην ομάδα των τεκτοπυριτικών (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a, Τσιραμπίδης 2002) και η ανακάλυψή τους έγινε το 1756 από τον Σουηδό ορυκτολόγο Freiherr Alex Frederick Cronstedt. Οι ζεόλιθοι απαντούν ως γεωλογικά αποθέματα σε όλο τον κόσμο, ιδίως σε πετρώματα που τμηματικά ή στο σύνολό τους έχουν ηφαιστειογενή προέλευση. Έτσι εξηγείται η συχνή παρουσία τους σε γεωγραφικές περιοχές με πρόσφατη ηφαιστειογενή δραστηριότητα. Προέρχονται από την υδροθερμική εξαλλοίωση διάφορων αργιλιοπυριτικών ορυκτών, όπως αστρίων και αστριοειδών και καλύπτουν κυρίως μικρές κοιλότητες, σχισμές και αρμούς βασαλτικών λαβών και λιγότερο συχνά γρανιτών και γνευσίων. ρχικά, ενδιαφέρον για τους ζεόλιθους έδειξαν οι συλλέκτες ορυκτών λόγω της καλοσχηματισμένης κρυσταλλικής τους δομής. Το τέλος της δεκαετίας του 1950 αναγνωρίσθηκαν ως το κύριο συστατικό πολυάριθμων ηφαιστειακών πετρωμάτων που είχαν εναποτεθεί σε λίμνες των δυτικών ΗΠ, και σε θαλάσσια κοιτάσματα της Ιταλίας και της Ιαπωνίας. Έκτοτε έχουν αναφερθεί ζεολιθοφόρες περιοχές σε περισσότερες από 40 χώρες (Mumpton 1984a). Η ευρεία αυτή γεωγραφική κατανομή τους, η υψηλή περιεκτικότητά τους και η καθαρότητα των ιζηματογενών κοιτασμάτων, τα οποία είχαν το πλεονέκτημα να εντοπίζονται σε μικρό βάθος, σε συνδυασμό με τις ιδιαίτερες φυσικοχημικές ιδιότητες

13 τους, προσέδωσαν στους φυσικούς ζεόλιθους τεράστιο εμπορικό ενδιαφέρον. Έκτοτε, και ιδίως την τελευταία δεκαετία, η εμπορική χρήση τους αυξήθηκε ραγδαία, κυρίως λόγω της εφαρμογής τους στη γεωργία (Armbruster 2001) αλλά και σε πολλά πεδία της βιομηχανίας και της κτηνοτροφίας (Mumpton 1984a, Τσιραμπίδης 2002). Η μεγάλη ζήτηση των φυσικών ζεόλιθων και η αδυναμία ανεύρεσης επαρκών εκμεταλλεύσιμων αποθεμάτων οδήγησε τους επιστήμονες στην παρασκευή τεχνητών ζεόλιθων (Τσιραμπίδης 2002). Κύριο μέλημα ήταν η επίτευξη παρόμοιων φυσικοχημικών ιδιοτήτων των φυσικών ζεόλιθων καθώς το εμπορικό τους ενδιαφέρον πηγάζει από αυτές. Έτσι μέχρι σήμερα, αν και έχουν αναγνωρισθεί 50 διαφορετικά είδη φυσικών ζεόλιθων, τα οποία έχουν σχετικά σταθερές ιδιότητες και χαμηλότερο κόστος απόκτησης, έχουν παρασκευασθεί συνθετικά περισσότερα από 100 είδη με στόχο την κάλυψη των αναγκών της βιομηχανίας. πό τους φυσικούς ζεόλιθους περισσότερο διαδεδομένοι και με τη μεγαλύτερη οικονομική σημασία είναι ο κλινοπτιλόλιθος, ο χαβαζίτης, το ανάλκιμο, ο εριονίτης, ο ευλανδίτης, ο λωμονίτης, ο μορδενίτης, ο νατρόλιθος και ο ψιλλινίτης (Hawkins 1984, Holmes 1994, Τσιραμπίδης 2002). Μεταξύ των παραπάνω, ο κλινοπτιλόλιθος και το ανάλκιμο απαντούν σε μεγαλύτερες ποσότητες στα φυσικά κοιτάσματα (Hawkins 1984). Η γεωγραφική κατανομή των ζεολιθικών κοιτασμάτων στον Ελληνικό χώρο εντοπίζεται κυρίως σε πολλές περιοχές της Θράκης και στο νησί Πολέγιος του ιγαίου πελάγους. Κοιτάσματα απαντούν επίσης και σε αλλά νησιά του νοτιοανατολικού ιγαίου και του Ιονίου πελάγους. Πρόκειται κυρίως για κοιτάσματα που σχηματίστηκαν από τη μεταμόρφωση πυροκλαστικών πετρωμάτων, σε ανοικτά υδρολογικά συστήματα από τη δράση, είτε ταυτόχρονα μετεωρικού και θαλασσινού νερού, είτε από την κυκλοφορία υδροθερμικών νερών που αναμιγνύονται με θαλασσινό νερό. Η παρουσία του κλινοπτιλόλιθου είναι ιδιαίτερα συχνή στα πετρώματα της Θράκης, του Ιόνιου αλλά και του ιγαίου πελάγους (Kassoli-Fournaraki 2002).

14 ΙΙ. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΙ ΚΡΥΣΤΛΛΙΚΗ ΔΟΜΗ Στη φύση το ποσοστό συμμετοχής των ζεόλιθων στη σύσταση των ζεολιθικών κοιτασμάτων ποικίλει και εξαρτάται από τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτά σχηματίσθηκαν. Η ορυκτολογική ανάλυση τέτοιων κοιτασμάτων απέδειξε πως πάντoτε συνυπάρχουν σε διάφορες συγκεντρώσεις και άλλα υλικά όπως αδρανής ηφαιστειακή ύαλος, άργιλοι ή χαλαζίας προσδίδοντας στο κοίτασμα την ανάλογη εμπορική σημασία (Sheppard 1984). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα κοιτάσματα που ο σχηματισμός των ζεολίθων γίνεται σε αποθέσεις ηφαιστιοκλαστικών πετρωμάτων όπου συνιστουν το 95% του πετρώματος. πό χημικής άποψης οι ζεόλιθοι σχηματίζουν ένυδρους κρυστάλλους, που αποτελούνται από πολυάριθμα τρισδιάστατα πλαίσια τετράεδρων αργίλιου πυριτίουοξυγόνου συνδεόμενα μεταξύ τους. Οι υπάρχουσες διαφορές ανάμεσα στα είδη των ζεόλιθων οφείλονται στη διαφορετική και μοναδική κρυσταλλική δομή η οποία απεικονίζεται ως τετράεδρα πυριτικών (SiΟ4 4- ) και αργιλικών (AlO4 5- ) ιόντων που ενώνονται μεταξύ τους σε απλά γεωμετρικά σχήματα (Holmes 1994). πό την ένωση των παραπάνω τετράεδρων που καλούνται πρωτογενείς δομικές μονάδες, προκύπτουν οι δευτερογενείς δομικές μονάδες που με τη σειρά τους, όταν συνδεθούν, διαμορφώνουν τις τελικές μικροπορώδεις κρυσταλλικές δομές των ζεόλιθων, στις οποίες οφείλονται οι επιθυμητές ιδιότητές τους (Tsitsishvili 1988). H σχηματική απεικόνιση ενός τέτοιου τετράεδρου φαίνεται στο Σχήμα 1. Στην τρισδιάστατη του μορφή το τρισδιάστατο πλέγμα αποτελείται από τετράεδρα SiO4 4-, διατεταγμένα στο χώρο με τέτοιο τρόπο, ώστε τα άτομα οξυγόνου που καταλαμβάνουν τις γωνίες του, να διατίθενται ταυτόχρονα και στα γειτονικά τετράεδρα (Σχήμα 2), (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a). Με τη διάταξη αυτή η αναλογία οξυγόνου-πυριτίου μειώνεται στο 2:1. Άλλες φορές πάλι γίνεται αντικατάσταση των ιόντων πυριτίου (Si) με ιόντα αργιλίου (Al) ίδιου σθένους, ώστε το κρυσταλλικό πλέγμα να φορτίζεται αρνητικά. Μέχρι σήμερα όμως δεν έχει βρεθεί κανένα είδος ζεόλιθου που να περιέχει περισσότερα άτομα Al από άτομα Si έτσι ώστε η μοριακή αναλογία SiO 2 /Al 2 O 3 να είναι πάντοτε μεγαλύτερη ή ίση με 2/1 (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a). Η ηλεκτρική ισορροπία του αρνητικά φορτισμένου τετράεδρου

15 επιτυγχάνεται με την παρουσία διάφορων μονοσθενών και δισθενών μεταλλικών ιόντων και κυρίως ιόντων Na +, K +, Ca 2+ και Mg 2+. Τα ελεύθερα αυτά κατιόντα μπορούν να ανταλλάσσονται με άλλα κατιόντα του περιβάλλοντος, χωρίς ουσιαστική αλλοίωση της κρυσταλλικής δομής (Hawkins 1984). Έτσι ο γενικός χημικός τύπος του ζεόλιθου είναι ο εξής: Μ 2/n Ο. Al 2 O 3. x SiO 2. yh 2 O όπου Μ είναι ένα αλκάλι ή μια αλκαλική γαία που περιέχεται στη δομή του πλέγματος, n είναι το σθένος του, ενώ το x αποτελεί έναν αριθμό από το 2 έως το 10 και το y έναν αριθμό από το 2 έως το 8. Στην τρισδιάστατη απεικόνιση των ζεόλιθων γίνεται φανερό πως κατά τη διάταξη των κρυστάλλων, προκειμένου να σχηματισθεί το κρυσταλλικό πλέγμα, αφήνεται σημαντικός κενός χώρος μεταξύ τους. Οι ενδοκρυσταλλικοί κενοί αυτοί χώροι αποτελούν το 20-50% του ολικού όγκου των κρυστάλλων για τους περισσότερους ζεόλιθους και επικοινωνούν με την εξωτερική επιφάνειά τους μέσω διαυλών ή λιμένων εισόδου όπως επίσης διαφορετικά λέγονται, διαμέτρου 3 έως και 10 Å (Flaningen 1984). Το άνοιγμα των διάυλων έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ιδιότητες των ζεολίθων. Διάφορες μεγαλομοριακές ενώσεις είναι δυνατόν να προσροφηθούν από τους ζεόλιθους και μέσω των παραπάνω διαύλων να οδηγηθούν στους ενδοκρυσταλλικούς κενούς χώρους (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a, Τσιραμπίδης 2002). Το σύστημα διαύλων και κοιλοτήτων είναι διαφορετικό σε κάθε ζεόλιθο, που διαφοροποιεί τα είδη ζεολίθων και επιτρέπει έτσι σε μεγάλη ποικιλία υλικών να δεσμεύονται σε αυτά τα «μοριακά κόσκινα» (Τσιραμπίδης 2002). Ένα κύριο γνώρισμα των ζεόλιθων είναι ότι οι διάυλοι και οι κοιλότητες, λόγω του εξαιρετικά υδρόφιλου περιβάλλοντος, γεμίζουν από χαλαρά συνδεδεμένα μόρια νερού πού περιβάλλουν τα ελεύθερα κατιόντα (Flaningen 1984, Mumpton 1984a). Η ποσότητα του απορροφημένου νερού αποτελεί το 10-20% του αφυδατωμένου μέλους και είναι δυνατόν να απομακρυνθεί μετά από θέρμανση του ζεόλιθου σε θερμοκρασίες πάνω από 100 ο C, ενώ μείωση της θερμοκρασίας προκαλεί την επαναπρόσρόφηση του (Τσιραμπίδης 2002). Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία στην εφαρμογή των ζεόλιθων, γιατί προκειμένου να καταστούν «ενεργοί», δηλαδή να έχουν τις

16 επιθυμητές προσροφητικές και καταλυτικές ιδιότητές τους, είναι απαραίτητη η αφυδάτωσή τους (Flaningen 1984, Mumpton 1984a). Σχήμα 1: Σχέση μεταξύ ιόντων πυριτίου ή αργιλίου (μαύρη σφαίρα) και ιόντων οξυγόνου σε ένα τυπικό ζεολιθικό τετράεδρο. Σχήμα 2: πεικόνηση πολύεδρου που προκύπτει από τη συνένωση των τετραέδρων (SiΟ4 4- ) και (AlO4 5- ).

17 ΙΙΙ. ΣΙΚΕΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΖΕΟΛΙΘΩΝ Η ευρεία χρήση των ζεόλιθων τα τελευταία χρόνια, οφείλεται στις ιδιαίτερες φυσικοχημικές ιδιότητές τους ώστε να βρίσκουν εφαρμογή ως προσροφητικά υλικά. Οι ιδιότητες αυτές δηλ η προσροφητική ικανότητα, η ιδιότητα αποβολής και επαναπροσρόφησης νερού, η ιοντοανταλλακτική ικανότητα και η σταθερότητα στην επίδραση οξέων αποδίδονται στην ιδιάζουσα κρυσταλλική τους δομή (Holmes 1994, Mumpton 1984a). Μελέτες σχετικά με την προσροφητική ικανότητα των ζεόλιθων έδειξαν ότι αυτή ποικίλει, καθώς εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, που αφορούν τόσο τους ίδιους τους ζεόλιθους όσο και τις ουσίες που πρόκειται να προσροφηθούν. Η προσροφητική ικανότητα των ζεόλιθων εξαρτάται κύρια από το εύρος των διαύλων, το οποίο είναι συνάρτηση του αριθμού των ατόμων οξυγόνου (6, 8, 10 ή 12). Επίσης στο ζεολιθικό πλέγμα η αναλογία Si/Al, το είδος και η θέση των κατιόντων της δομής, ο αριθμός των διαύλων, ο αριθμός και το σχήμα των κοιλοτήτων, αποτελούν παραμέτρους που καθορίζουν την προσροφητική ικανότητα, η οποία είναι διαφορετική για κάθε ζεόλιθο. (Flaningen 1984). Σε μακρομετρική κλίμακα το μέγεθος των κρυστάλλων και ο βαθμός κρυσταλλικής συσσωμάτωσης επηρεάζουν την παραπάνω ιδιότητα. πό την άλλη πλευρά η χημική σύνθεση και κυρίως το μοριακό μέγεθος της προσροφήσιμης ουσίας επηρεάζουν μερικώς την ικανότητα προσρόφησης (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a, Tsitsishvili 1988, Holmes 1994). Ουσίες με πολύ μεγάλο μοριακό βάρος συνήθως δεν προσροφούνται ενώ αυτές με μικρό ή μέσο μεταφέρονται με ευκολία στο εσωτερικό του ζεολιθικού πλέγματος διαμέσου των διαύλων εισόδου. Όπως αναφέρθηκε ήδη, οι δίαυλοι και οι κοιλότητες του κρυσταλλικού ζεολιθικού πλέγματος, καταλαμβάνονται από μόρια νερού. Μετά τη θέρμανση και την αποβολή του ζεολιθικού αυτού νερού, οι κενοί χώροι που απομένουν, μπορούν να πληρωθούν με διάφορες μεγαλομοριακές ενώσεις προσδίδοντας στους ζεόλιθους τη χαρακτηριστική προσροφητική ιδιότητα (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a). Το μέγεθος της μεγαλομοριακής ένωσης καθορίζει εάν είναι δυνατή η διέλευσή της διαμέσου των διαύλων εισόδου. Έτσι οι ζεόλιθοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μοριακά κόσκινα διαχωρίζοντας σύνθετα μείγματα ενώσεων, που διαφέρουν ως προς το

18 μοριακό βάρος και το μέγεθός τους (Mumpton και Fishman 1977, Mumpton 1984a, Tsitsishvili 1988, Holmes 1994). Στην παραπάνω φυσικοχημική ιδιότητα θα πρέπει να αναφερθεί και η επίδραση της θερμοκρασίας σε αυτούς. Η αύξηση της θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα την αποβολή νερού από κάθε ζεόλιθο, ενώ η μείωση της θερμοκρασίας οδηγεί στην επαναπροσρόφησή του. Όταν το νερό απομακρυνθεί προσροφούνται μεγαλύτερου μεγέθους μόρια. Η ιδιότητα αυτή, που επιτρέπει σε μια μεγάλη ποικιλίαυλικών να δεσμέυονται, χαρακτηρίζει τους ζεόλιθους ως μοριακά κόσκινα Επίσης με βάση τη συμπεριφορά που παρουσιάζουν οι ζεόλιθοι στην αφυδάτωση, διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τους «σταθερούς», σχετικά, ζεόλιθους που κατά κανόνα είναι οι φυσικοί ζεόλιθοι όπως ο κλινοπτιλόλιθος, ο εριονίτης, ο χαβαζίτης αλλά και ορισμένοι συνθετικοί και στους «λιγότερο σταθερούς». Οι τελευταίοι εμφανίζουν μεγάλες αλλαγές της δομής του πλέγματος κατά την αφυδάτωση (Holmes 1994). Η δεύτερη σημαντική ιδιότητα των ζεόλιθων είναι η ιοντοανταλλακτική ικανότητά τους. Πρόκειται για τον αριθμό των κατιόντων που είναι διαθέσιμα για ανταλλαγή ανά μονάδα βάρους ή όγκου του ζεόλιθου (Semmens 1984). Τα ενυδατωμένα κατιόντα των ελεύθερων μεταλλικών στοιχείων του ζεολιθικού κρυστάλλου, λόγω των ηλεκτροστατικών επιδράσεων από τα αρνητικά φορτισμένα ιόντα του πλέγματος, αιωρούνται στο εσωτερικό του πλέγματος. Τα κατιόντα αυτά έχουν τη δυνατότητα να ανταλλάσσονται με άλλα διαλυμένα κατιόντα που δεν ανήκουν στο ζεολιθικό κρύσταλλο, χωρίς να υφίσταται καμία αξιοσήμείωτη αλλαγή στις διαστάσεις του πλέγματος. Η διαδικασία της ανταλλαγής ιόντων δεν είναι όμοια για όλους τους ζεόλιθους ακόμα και όταν αυτή εκτελείται κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Οι κρυσταλλικοί ζεόλιθοι, όπως ο κλινοπτιλόλιθος, είναι από τους καλύτερους ιοντοανταλλάκτες συγκριτικά με τους μη κρυσταλλικούς, όπως ο μπετονίτης. Η ταχύτητα της ιοντοανταλλαγής εξαρτάται άμεσα από το ύψος της θερμοκρασίας στην οποία λαμβάνει χώρα η διαδικασία αυτή και από το μέγεθος του κρυστάλλου (Holmes 1994). κόμα η αναλογία των δομικών κατιόντων του πλέγματος, δηλ. η σχέση Si/Al, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ανταλλαγή ιόντων στους ζεόλιθους (Holmes 1994). Όσο αυξάνεται η αναλογία αυτή, τόσο μεγαλύτερη είναι η έλλειψη των αρνητικών φορτίων και συνεπώς τόσο

19 μεγαλύτερος ο αριθμός των κατιόντων, δηλ. των αλκάλιων και των αλκαλικών γαιών που απαιτούνται για την ηλεκτρική ουδετερότητα του πλέγματος. Τέλος, η φύση των ανταλλάξιμων κατιόντων καθορίζει ως ένα βαθμό την ποιότητα της ανταλλαγής. Το μέγεθος και το σθένος των κατιόντων είναι κυρίως αυτά που επιτρέπουν ή όχι τη διάχυσή τους στους κενούς χώρους του πλέγματος. υτό οφείλεται στο γεγονός ότι κάθε ζεόλιθος έχει τη δική του τρισδιάστατη δομή και λειτουργεί ως «κόσκινο ιόντων» που επιτρέπει στα ιόντα με μικρό μέγεθος να εισέρχονται στο πλέγμα του ενώ αποκλείει εκείνα μεγάλου μεγέθους. Η συνέργεια των παραπάνω ιδιοτήτων προσδίδει στους ζεόλιθους ακόμη ένα χαρακτηριστικό, αυτό της εκλεκτικότητας προς συγκεκριμένα κατιόντα. Είναι γνωστό ότι οι ζεόλιθοι «προτιμούν» ή είναι περισσότερο «εκλεκτικοί» σε συγκεκριμένα κατιόντα. Η εκλεκτικότητα αυτή εξαρτάται από το μέγεθος και το σθένος του κατιόντος, τη δομή του πλέγματος και την κατανομή των θέσεων ανταλλαγής στον ίδιο το ζεόλιθο. Ο κλινοπτιλόλιθος για παράδειγμα, σύμφωνα με τον Ames (1960) εμφανίζει την ακόλουθη εκλεκτικότητα σε κατιόντα: Cs > Rb > K > NH 4 > Ba > Sr > Na > Ca > Fe > Al > Mg > Li Λαμβάνοντας υπόψη το μοριακό βάρος των παραπάνω κατιόντων γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι ο κλινοπτιλόλιθος προτιμά τα κατιόντα με μεγάλο μέγεθος. Άλλη σημαντική ιδιότητα των ζεόλιθων είναι η αξιοσημείωτη σταθερότητά τους στην επίδραση των οξέων (Tsitsishvili 1988). Μελέτες σχετικά με την ανθεκτικότητα του κρυσταλλικού ζεολιθικού πλέγματος απέδειξαν ότι δεν μεταβάλλεται ακόμη και όταν ο ζεόλιθος βρίσκεται σε όξινο περιβάλλον της τάξης του ph=2. Η ανθεκτικότητα αυτή παρουσιάζει διακυμάνσεις στα διάφορα είδη των ζεόλιθων και εξαρτάται από την αναλογία Si/Al του κρυστάλλου. Όσο μεγαλύτερη είναι η αναλογία αυτή τόσο σταθερότερος είναι ο ζεόλιθος. Έτσι ο κλινοπτιλόλιθος, ο μορδενίτης και ο φεριονίτης στους οποίους η σχέση Si/Al κυμαίνεται από 5 έως 6, είναι ανθεκτικότεροι στην επίδραση των οξέων, συγκριτικά με άλλους ζεόλιθους.

20 IV. ΕΦΡΜΟΕΣ ΤΩΝ ΖΕΟΛΙΘΩΝ Η ανακάλυψη των ζεόλιθων και η μελέτη των ιδιαίτερων φυσικοχημικών τους ιδιοτήτων είχε σαν αποτέλεσμα την ευρεία χρήση τους στη βιομηχανία, στην οικοδομική, στην προστασία του περιβάλλοντος, στις ιχθυοκαλλιέργιες, τη γεωργία, την κτηνοτροφία και στην ιατρική. Σήμερα οι εφαρμογές των ζεόλιθων είναι πολυάριθμες και αποτελούν τη βάση για την ανακάλυψη νέων χρήσεών τους, οδηγώντας καθημερινά στην ευρύτερη διάδοσή τους. Ο τομέας της βιομηχανίας τα τελευταία χρόνια έχει ωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από τη χρήση των ζεόλιθων. Στη βιομηχανία των απορρυπαντικών αντικαθιστούν τις φωσφορικές ενώσεις (Τσιραμπίδης 2002, Φιλιππίδης 2002), ενώ στη βιομηχανία του πετρελαίου χρησιμοποιούνται ως απορρυπαντικά για τον καθαρισμό των πετροχημικών αγωγών, (Holmes 1994, Armbruster 2001) και ως καταλυτικά μέσα για τον εμπλουτισμό του πετρελαίου (Tsitsishvili 1988, Holmes 1994, Mumpton 1999). Στη διαδικασία παραγωγής χαρτιού, πολυμερών και πλαστικών αποτελούν υλικά πλήρωσης σε αντικατάσταση των αργίλων. Στη βιομηχανία αερίων γίνεται δυνατός ο διαχωρισμός τους με τη χρήση των ζεόλιθων (Tsitsishvili 1988, Holmes 1994, Mumpton 1999), ενώ το φυσικό αέριο μπορεί να εμπλουτιστεί και να αποκτήσει μεγαλύτερη ενεργειακή αξία ύστερα από κατάλληλη επεξεργασία με ζεολιθικά προϊόντα (Holmes 1994). Τέλος, σε οποιονδήποτε τομέα της βιομηχανίας απαιτείται, οι ζεόλιθοι χρησιμοποιούνται ως απορροφητικά και αποξηραντικά μέσα και ως στεγανά υλικά (Τσιραμπίδης 2002, Φιλιππίδης 2002). Στην οικοδομική οι ζεόλιθοι βρίσκουν μεγάλη εφαρμογή. Χρησιμοποιούνται για την παρασκευή τούβλων και συμπιεσμένων σανίδων και στην διαδικασία παραγωγής τσιμέντων, αντικαθιστώντας την κίσσηρη και τον περλίτη (Holmes 1994, Mumpton 1999, Τσιραμπίδης 2002). Η προσθήκη των ζεόλιθων στα παραπάνω υλικά προσδίδει σε αυτά ιδιότητες μεγάλης φυσικοχημικής αντοχής κάνοντας τα ανθεκτικά στη φθορά από τριβή και απόξεση (Τσιραμπίδης 2002). Η οικολογική σημασία των ζεόλιθων δεν θα πρέπει να παραληφθεί. Ζεολιθικά υλικά χρησιμοποιούνται με επιτυχία για τη δέσμευση ραδιενεργών ισοτόπων, όπως το στρόντιο (Sr) και το καίσιο (Cs), κατά την επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων και

21 κατά την κατεργασία αγροτικών, βιομηχανικών και αστικών λυμάτων, με στόχο τη συγκράτηση ιχνοστοιχείων και βαρέων μετάλλων (Murphy και συν 1978, Tsitsishvili 1988, Holmes 1994, Mumpton 1999, Armbruster 2001, Τσιραμπίδης 2002, Φιλιππίδης 2002). Οι ζεόλιθοι ακόμη χρησιμοποιούνται στην εξυγίανση του πόσιμου νερού για τη δέσμευση διάφορων βαρέων μετάλλων και της αμμωνίας, που είναι δυνατόν να υπάρχουν σε αυτό (Tsitsishvili 1988, Mumpton 1999, Tsitsishvili και συν. 2002, Φιλιππίδης 2002), στην βελτίωση της απορρόφησης της ηλιακής ακτινοβολίας, με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας (Tsitsishvili 1988, Holmes 1994 Τσιραμπίδης 2002) και στην αύξηση της στάθμης του οξυγόνου στον αέρα και το νερό (Tsitsishvili 1988, Holmes 1994, Mumpton 1999, Τσιραμπίδης 2002, Φιλιππίδης 2002). Οι φυσικοί αλλά και οι τεχνητοί ζεόλιθοι βρίσκουν ακόμα εφαρμογή στις ιχθυοκαλλιέργειες. Η ιοντοανταλλακτική τους ικανότητα έχει αξιοποιηθεί από πολλούς ερευνητές για την απομάκρυνση των ιόντων αμμωνίου από το κλειστό κύκλωμα νερού των ιχθυοκαλλιεργειών (Mumpton και Fishman 1977, Klieve και Semmens 1980, Piper και Smith 1984, Horsch και Holway 1984, Collela και συν. 1984, Ciambelli και συν. 1984, Kassoli-Fournaraki 2002). Στα ενυδρεία (Konstantinov και Pelipenko 1983, Holmes 1994, Mumpton 1999) χρησιμοποιούνται για τη δέσμευση βαρέων μετάλλων όπως ο μόλυβδος (Jain 1999) και για την αύξηση του οξυγόνου με την παραγωγή οξυγονούχων ρευμάτων τόσο στα ενυδρεία (Mumpton και Fishman 1977) όσο και στα δοχεία μεταφοράς ζωντανών ψαριών (Mumpton και Fishman 1977, Holmes 1994, Mumpton 1999). Η γεωργία είναι ακόμη ένας κλάδος ο οποίος έχει επωφεληθεί από τη χρήση των ζεόλιθων τις τελευταίες δεκαετίες. Έχει αποδειχθεί ότι η χρήση των ζεόλιθων και κυρίως του κλινοπτιλόλιθου, βελτιώνει τις φυσικές ιδιότητες των εδαφών με αποτέλεσμα την αύξηση της απόδοσης των καλλιεργειών (Torii 1978, Hershey 1980, Perham 1984, Tsitsisvili 1988, Holmes 1994, Mumpton 1999, Τσιραμπίδης 2002). Η εξυγίανση καλλιεργήσιμης γης από βαρέα μέταλλα καθίσταται δυνατή με τη χρήση των ζεόλιθων (Tsitsisvili 1988, Holmes 1994) ενώ πολλά γεωργικά λιπάσματα περιέχουν ως συστατικά ζεόλιθους καθώς αυτοί συμβάλουν στην αργή και σταθερή απελευθέρωση των συστατικών τους προς το έδαφος (Perham 1984, Tsitsisvili 1988, Holmes 1994, Mumpton 1999, Armbruster 2001, Τσιραμπίδης 2002, Φιλιππίδης 2002).

22 Στον τομέα της κτηνοτροφίας η κύρια χρήση των ζεόλιθων εντοπίζεται στην προσθήκη τους στην τροφή των παραγωγικών ζώων. Υπάρχουν όμως και άλλες εφαρμογές τους, που τους καθιστούν ιδιαίτερα σημαντικούς στον τομέα αυτό. Η ενσωμάτωσή τους στη στρωμνή των στάβλων έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την ποσότητα της αμμωνίας που εκλύεται από την αποδόμηση της κόπρου, εξασφαλίζοντας έτσι ένα υγιεινότερο περιβάλλον στο χώρο διαμονής των ζώων (Mumpton και Fishman 1977, Miner 1984, Amon και συν 1997, Lefcourt και Meisinger 2001, Σαουλίδης και συν 2001). Η χρήση φυσικών ζεόλιθων κατά την επεξεργασία των κτηνοτροφικών λυμάτων βοηθά στον καλύτερο διαχωρισμό των συστατικών τους (Mumpton και Fishman 1977, Miner 1984, Tsitsishvili 1988, Andrews και συν. 1993, Holmes 1994, Dwairy 1998, Mumpton 1999, Φιλιππίδης 2002, Williams και συν. 2002). Η άμμος υγιεινής που χρησιμοποιείται από τα ζώα συντροφιάς εμπλουτίζεται με ζεόλιθο σε διάφορα ποσοστά. Η έντονη απορροφητική τους ικανότητα αυξάνει το βαθμό κορεσμού της άμμου σε υγρασία σε μεγάλο ποσοστό (Holmes 1994, Mumpton 1999, Armbruster 2001, Kassoli- Fournaraki 2002, Τσιραμπίδης 2002, Φιλιππίδης 2002). Τέλος, στη σύντομη αυτή αναφορά των εφαρμογών των ζεόλιθων θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι εφαρμογές τους στην ιατρική, την οδοντιατρική και τη φαρμακολογία. Στη χειρουργική και τραυματολογία, με τη μορφή σκόνης, χρησιμοποιούνται ως στυπτικά και ως παράγοντες που προάγουν την επούλωση των τραυμάτων (Mumpton 1999, Alam και συν. 2004), στη γαστρεντερολογία ως συστατικά που μειώνουν την οξύτητα του γαστρικού περιεχομένου, για την παρασκευή φαρμάκων με αντιδιαρροϊκές (Rodrigues-Fuentes και συν. 1997) και αντιχοληστερινεργικές ιδιότητες (Simon-Carballo και συν. 2001), στη νεφρολογία στις συσκευές αιμοκάθαρσης, ως μέσο για την δέσμευση της αμμωνίας και άλλων τοξικών ουσιών του αίματος (Mumpton 1999, Φιλιππίδης 2002) και στην αναισθησιολογία ως φίλτρα στις αναισθητικές συσκευές (Perhag και συν. 2000). Στην οδοντιατρική αναφέρεται η χρήση τους σε σκευάσματα στίλβωσης των δοντιών (Kato και συν. 1970, Φιλιππίδης 2002, Matsuura και συν 1997, Kawahara και συν. 2000) και στην παρασκευή οδοντιατρικών εμφρακτικών υλικών (Matsuura και συν. 1997, Kawahara και συν. 2000).

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΞΕΙΑΣ ΔΥΣΠΕΠΤΙΚΗΣ ΟΞΕΩΣΗΣ ΤΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΖΩΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΤΣΟΥΛΟΥ Πτυχιούχου Κτηνιάτρου Υποτρόφου Ι.Κ.Υ. ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών

ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ. Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ Ο μεταβολισμός είναι μία πολύ σημαντική λειτουργία των μονογαστρικών ζώων και επιτυγχάνεται με τη δράση φυσικών Ενζύμων που βρίσκονται κατά μήκος του πεπτικού τους σωλήνα. Τα ένζυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΣΤΙΣ ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥ ΟΡΝΙΘΩΝ ΑΥΓΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΣΤΙΣ ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥ ΟΡΝΙΘΩΝ ΑΥΓΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΣΤΙΣ ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Γεώργιος I. Αρσένος Επίκουρος Καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γιατί είναι σημαντική η Διατροφή... Καθορίζει την παραγωγικότητα 50

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 1.1 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 1.1 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 1.1 ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: 1. Οι εδαφικές ιδιότητες μεταβάλλονται: Α. Κατά μήκος των τριών αξόνων (x, y, z) Β. Με το πέρασμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. Η υπερβολική συγκέντρωση της εντατικής κτηνοτροφίας σε ορισμένες περιοχές, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεγέθους των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Περιεχόμενα. 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32 Πρόλογος...7 Αρκτικόλεξα και σύμβολα...21 1 Συστατικά του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών 1.1 Εισαγωγή...27 1.2 Νερό...29 1.3 Ξηρή Ουσία...30 1.4 Ανάλυση του Σώματος των Ζώων και των Ζωοτροφών...32

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΥΛΩΝ Υδατάνθρακες Λίπη Πρωτεΐνες Νερό Ανόργανα συστατικά Βιταμίνες Υπευθ. Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Θρεπτικές ύλες Τι καλούµε θρεπτικές ύλες; Ποιες είναι; Τρόφιµα Τι καλούµε τρόφιµο; Χηµεία Τροφίµων Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή Προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν τρόφιµο; 2

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΤΟΜΑΧΟΣ ΤΩΝ ΜΗΡΥΚΑΣΤΙΚΩΝ

Ο ΣΤΟΜΑΧΟΣ ΤΩΝ ΜΗΡΥΚΑΣΤΙΚΩΝ Ο ΣΤΟΜΑΧΟΣ ΤΩΝ ΜΗΡΥΚΑΣΤΙΚΩΝ 1 κεφάλαιο 1.1 Γενικά Τα μηρυκαστικά (Σχήμα 1.1), σε αντίθεση με τα μονογαστρικά ζώα (Σχήματα 1.2 και 1.3), έχουν τη δυνατότητα διεξαγωγής της μικροβιακής ζύμωσης εντός του

Διαβάστε περισσότερα

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Τροφοδότηση του εδαφικού διαλύματος Απορρόφηση Ρίζας Οργανική ουσία Ανταλλαγή κατιόντων Εδαφικό διάλυμα Μικροοργανισμοί εδάφους Προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ. Στοιχείο O C H N Ca P K S Na Mg περιεκτικότητα % ,5 1 0,35 0,25 0,15 0,05

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ. Στοιχείο O C H N Ca P K S Na Mg περιεκτικότητα % ,5 1 0,35 0,25 0,15 0,05 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Βιοχημεία: είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη των οργανικών ενώσεων που συναντώνται στον οργανισμό, καθώς και με τον μεταβολισμό τους. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ 108 στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους Δασική Εδαφολογία Χημικές ιδιότητες του εδάφους Χημικές ιδιότητες εδάφους Εδαφικά κολλοειδή Ηλεκτρικά φορτία των ανόργανων κολλοειδών Εναλλακτική ικανότητα του εδάφους Βαθμός κορεσμού με βάσεις Ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ.

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Σημασία Μέσο συντήρησης, αύξησης, κυοφορίας, γαλακτοπαραγωγής Άμυνα οργανισμού Το σημαντικότερο στοιχείο της εκτροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την ζωτικότητα των µοσχαριών. Τι µπορούµε να κάνουµε; Gert van Trierum International Dairy Topics Volume 5 Number 6 Denkavit Nederland BV, PO Box 5, 3780 BA Voothuizen, The Nederlands Βελτιώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Διάλεξης: Ο ρόλος του ανταγωνισμού των θρεπτικών στοιχείωνστηνανάπτυξηκαιτην. Χ. Λύκας

Τίτλος Διάλεξης: Ο ρόλος του ανταγωνισμού των θρεπτικών στοιχείωνστηνανάπτυξηκαιτην. Χ. Λύκας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» Μάθημα: «Επίδραση του αβιοτικού και βιοτικού περιβάλλοντος στην παραγωγή των φυτών» Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ

ΠΡΟΣΛΗΨΗ - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΠΡΟΣΛΗΨΗ - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΥΠΕΡΓΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ Κίνηση στα αγγεία του ξύλου Κίνηση μέσω του φλοιού Τρόποι μετακίνησης των θρεπτικών στοιχείων στο εσωτερικό της ρίζας: Κίνηση με διάχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙI : Κρυσταλλοχημεία και Συστηματική των Ορυκτών

ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙI : Κρυσταλλοχημεία και Συστηματική των Ορυκτών ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙI : Κρυσταλλοχημεία και Συστηματική των Ορυκτών ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Δ. ΠΑΠΟΥΛΗΣ Ακαδ. Έτος 2010-2011 5 η ΔΙΑΛΕΞΗ 02/11/10 ΤΕΚΤΟΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (FRAMEWORK SILICATES) Συνέχεια.. ΤΕΚΤΟΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιπλέον η έλλειψη ασβεστίου μπορεί να οδηγήσει στις παρακάτω παθολογικές καταστάσεις:

Επιπλέον η έλλειψη ασβεστίου μπορεί να οδηγήσει στις παρακάτω παθολογικές καταστάσεις: Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Το σώμα μας περιέχει μεγάλες ποσότητες ασβεστίου. Συγκεκριμένα, το ασβέστο είναι υπεύθυνο για το 1,5-2% του σωματικού μας βάρους. Είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ Η ακριβής ρύθμιση των ιόντων υδρογόνου (Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ Η ακριβής ρύθμιση των ιόντων υδρογόνου (Η

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σωματίδια της ύλης

Βασικά σωματίδια της ύλης 1 Βασικά σωματίδια της ύλης Τα βασικά σωματίδια της ύλης είναι τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. «Άτομο ονομάζουμε το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που μπορεί να πάρει μέρος στο σχηματισμό χημικών ενώσεων».

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Τα αμινοξέα ωστόσω επιτελούν πολλαπλούς ρόλους πέρα της συμμετοχής τους στη διάπλαση του μιυκού συστήματος. Συγκεκριμένα τα αμινοξέα:

Τα αμινοξέα ωστόσω επιτελούν πολλαπλούς ρόλους πέρα της συμμετοχής τους στη διάπλαση του μιυκού συστήματος. Συγκεκριμένα τα αμινοξέα: Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική διαιτολόγος - Διατροφολόγος Ο όρος αμινοξέα χρησιμοποιείται ευρέως στους αθλητικούς κύκλους και όχι αδίκως. Τα αμινοξέα αποτελούν βασικό συστατικό των μυών, η διάπλαση

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Συνήθης ηλικία ζώων που εκδηλώνουν τη νόσο. 2-5 εβδομάδων

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Συνήθης ηλικία ζώων που εκδηλώνουν τη νόσο. 2-5 εβδομάδων ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Αίτιο Clostridium perfringens τύπος Α Νεκρωτική εντερίτιδα των πτηνών Πτηνά κρεοπαραγωγής 2-5 εβδομάδων Διάρροια των χοιριδίων Χοιρίδια 20-30 ημερών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Πηκτίνες

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Πηκτίνες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Πηκτίνες Γενικά Πολυσακχαρίτης ο οποίος βρίσκεται σε διάφορες συγκεντρώσεις στα κυτταρικά τοιχώματα των ανώτερων φυτικών ιστών μαζί με την κυτταρίνη. Η πηκτίνη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΖΕΟΛΙΘΟΣ ΣΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ

Ο ΖΕΟΛΙΘΟΣ ΣΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ Ο ΖΕΟΛΙΘΟΣ ΣΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ του Γεωργίου Α. Δαουτόπουλου, Καθηγητή Γεωπονίας Α.Π.Θ. Δέσμευση τοξινών & αλλεργιογόνων ουσιών από ζωοτροφές Απομάκρυνση βαρέων μετάλλων από τον οργανισμό των ζώων Αποτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Ορυκτά και Πετρώματα

Δασική Εδαφολογία. Ορυκτά και Πετρώματα Δασική Εδαφολογία Ορυκτά και Πετρώματα Ορισμοί Πετρώματα: Στερεά σώματα που αποτελούνται από συσσωματώσεις ενός ή περισσοτέρων ορυκτών και σχηματίζουν το στερεό φλοιό της γης Ορυκτά Τα ομογενή φυσικά συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Υποστρώματα λαχανικών Χρήση υποστρωμάτων:

Υποστρώματα λαχανικών Χρήση υποστρωμάτων: Υποστρώματα λαχανικών Χρήση υποστρωμάτων: Για παραγωγή σποροφύτων στα φυτώρια Για καλλιέργεια βρώσιμων λαχανικών Εδαφικά υποστρώματα Ως εδαφικό υπόστρωμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε είδος διαθέσιμου

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων

Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων Εκτροφή μηρυκαστικών ζώων Θεματική ενότητα 1: Γαλακτοπαραγωγή 1/2. Τμήμα: Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών Διδάσκοντες: Μαρία Χαρισμιάδου Ορισμός Βοοτροφία είναι ο κλάδος της ζωοτεχνίας που

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44

Γνωρίστε τα νηστίσιμα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 14 Φεβρουάριος :44 Γράφει: Κωνσταντίνου Κρήνη, Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τα λαχανικά, τα όσπρια, οι πατάτες, τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, οι ξηροί καρποί, οι ελιές, τα φρούτα, τα θαλασσινά, ο ταραμάς, τα τουρσί ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α.... 2 Α1.... 2 Α3.... 2 Α5.... 2 ΘΕΜΑ B.... 2 Β1.... 2 Β2....

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

3ο Εργαστήριο: Ρύθμιση και έλεγχος της θερμοκρασίας μιας κτηνοτροφικής μονάδας

3ο Εργαστήριο: Ρύθμιση και έλεγχος της θερμοκρασίας μιας κτηνοτροφικής μονάδας 3ο Εργαστήριο: Ρύθμιση και έλεγχος της θερμοκρασίας μιας κτηνοτροφικής μονάδας 1 Περιεχόμενα 3.1 Παράγοντες που συνιστούν το εσωτερικό περιβάλλον ενός κτηνοτροφικού κτηρίου... 3 3.2 Θερμότητα... 4 3.3

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή Μηρυκαστικών Ζώων

Διατροφή Μηρυκαστικών Ζώων Διατροφή Μηρυκαστικών Ζώων Θεματική ενότητα 1: Γενικές Αρχές Διατροφής Μηρυκαστικών 4/4 Τμήμα: Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών Διδάσκοντες: Γεώργιος Ζέρβας, Ελένη Τσιπλάκου Εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης

Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης Καθώς το οξυγόνο χρησιμοποιείται στους ιστούς παράγεται CO2 το οποίο πρέπει να μεταφερθεί πίσω στους πνεύμονες ή τα βράγχια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Κάλιο Το 98% του ολικού Κ + του σώματος βρίσκεται στο εσωτερικό των κυττάρων Το 2% στο εξωκυττάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΒΑΘ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΛΟΓΡ.:... ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Γ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05-06-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ: 40 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχομενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Περιεχομενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Περιεχομενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1...1 1.1 Βασικά εδαφικά συστατικά...1 1.2 Στερεή εδαφική φάση:...2 1.3 Υγρή εδαφική φάση...2 1.4 Αέρια εδαφική φάση:...3 1.5 Σχηματική απεικόνιση των τριών φάσεων εδάφους...3 1.6

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Από πού προέρχεται η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιστάτη στο περιβάλλον;

Από πού προέρχεται η θερμότητα που μεταφέρεται από τον αντιστάτη στο περιβάλλον; 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ένα ανοικτό ηλεκτρικό κύκλωμα μετατρέπεται σε κλειστό, οπότε διέρχεται από αυτό ηλεκτρικό ρεύμα που μεταφέρει ενέργεια. Τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της ηλεκτρικής ενέργειας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΚΑΙ ΕΝΟΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ο σακχαρώδης διαβήτης ( ΣΔ ) είναι το κλινικό σύνδρομο που οφείλεται. είτε σε έλλειψη ινσουλίνης λόγω μείωσης η παύσης παραγωγής (σακχαρώδης

Ο σακχαρώδης διαβήτης ( ΣΔ ) είναι το κλινικό σύνδρομο που οφείλεται. είτε σε έλλειψη ινσουλίνης λόγω μείωσης η παύσης παραγωγής (σακχαρώδης ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ Ο σακχαρώδης διαβήτης ( ΣΔ ) είναι το κλινικό σύνδρομο που οφείλεται είτε σε έλλειψη ινσουλίνης λόγω μείωσης η παύσης παραγωγής (σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ) είτε

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

την γαλακτοπαραγωγική ικανότητα των µηρυκαστικών»

την γαλακτοπαραγωγική ικανότητα των µηρυκαστικών» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΜΑ : «Παράγοντες που επηρεάζουν την γαλακτοπαραγωγική ικανότητα των µηρυκαστικών» Σπουδάστρια: ΜΑΝΙΚΑ ΜΑΡΙΑ-ΑΝΝΑ Επόπτης: ΣΚΑΠΕΤΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Αγελάδες γαλακτοπαραγωγής Παράγοντες οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5η. Ποιοτικός έλεγχος-νοθεία στο γάλα. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα ΔΕΑΠΤ Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων

Άσκηση 5η. Ποιοτικός έλεγχος-νοθεία στο γάλα. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα ΔΕΑΠΤ Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων Άσκηση 5η Ποιοτικός έλεγχος-νοθεία στο γάλα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα ΔΕΑΠΤ Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων Γάλα Γάλα είναι το απαλλαγμένο πρωτογάλατος προϊόν πλήρους και χωρίς διακοπής αρμέγματος υγιούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες

Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία του εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές χώρες PROSODOL 2009-2012 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : 1.628.911 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα