χάραξη και χύτευση των ελληνικών τυπογραφικών στοιχείων στον 19ο και 20ό αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "χάραξη και χύτευση των ελληνικών τυπογραφικών στοιχείων στον 19ο και 20ό αιώνα"

Transcript

1 χάραξη και χύτευση των ελληνικών τυπογραφικών στοιχείων στον 19ο και 20ό αιώνα Κλήμης Μαστορίδης αφιερώνεται στον Gustav Stresow, έναν από τους πιο γαλαντόμους ανθρώπους που γνωρίζω. Η μελέτη αυτή δημοσιεύθηκε στην αγγλική γλώσσα στη φετινή έκδοση (2006) του Gutenberg Jahrbuch. Eυχαριστώ τον Prof. Stephan Füssel για τη φιλοξενία. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στη Dr Mary Dyson, καθηγήτρια στο Τμήμα Τυπογραφίας και Γραφικής Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Reading στην Αγγλία, η οποία, για ακόμη μία φορά προσέφερε πολύτιμη χείρα βοηθείας. Επίσης, ευχαριστώ το γιο μου, Σωτήρη Μαστορίδη, για τη δική του βοήθεια καθώς και τον Γεράσιμο Λεωνίδα, υπεύθυνο του μεταπτυχιακού προγράμματος στη σχεδίαση γραμματοσειρών στο Τμήμα Τυπογραφίας και Οπτικής Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Reading, για την εμπιστοσύνη και τη φιλία του. εισαγωγικά Λίγες μόνο σχέσεις ξεπερνούν σε χρονική διάρκεια τη σχέση των εγγράμματων ανθρώπων με τα τυπογραφικά στοιχεία. Από τα παιδικά χρόνια μέχρι το τέλος της ζωής μας το τυπογραφικό στοιχείο, στις διάφορες έκτυπες μορφές του, βρίσκεται μπρος στα μάτια μας. Άλλοτε μας βλέπει μέσα από τη σελίδα του βιβλίου, της εφημερίδας, του περιοδικού, άλλοτε πίσω από την οθόνη της τηλεόρασης, ή του κινηματογράφου, και άλλοτε πάνω από τις ταμπέλες των καταστημάτων ή τις πινακίδες των εθνικών μας δρόμων. Είναι εκεί για να μας βοηθήσει να προσλάβουμε όσο το δυνατόν σαφέστερα το μήνυμα. Πολλές φορές τα καταφέρνει μα άλλες κάτι πάει στραβά. Η συνετή χρησιμοποίηση των τυπογραφικών στοιχείων τα αναδεικνύει σε ένα από τα σημαντικότερα μέσα του μεγάλου οπλοστασίου των γραφικών τεχνών. Ανάλογα με το σχεδιασμό και τον τρόπο χρησιμοποίησής του ο τυπογραφικός χαρακτήρας μπορεί να μας ηρεμεί, οδηγώντας μας απαλά μέσα στο κείμενο, μπορεί όμως και να μας εκνευρίζει, να μας παιδεύει, να μας εντυπωσιάζει θετικά ή αρνητικά. Η άποψη του νεαρού Tschichold στην περίοδο του τυπογραφικού 'αριστερισμού' του, πως η καλή τυπογραφία μόvo δευτερευόντως εξαρτάται από τα τυπογραφικά στοιχεία, εγκαταλείφθηκε ακόμα και από τον ίδιο μερικά χρόνια αργότερα. Η ιστορία των τυπογραφικών στοιχείων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας της οπτικής επικοινωνίας. Τα γράμματα ενός αλφαβήτου, τυπωμένα στη σελίδα, μεταφέρουν το μήνυμα του δημιουργού προς τον αναγνώστη. Ανάλογα με τη μορφή τους και σε συνδυασμό με την τυπογραφική τους διευθέτηση, μπορεί να χαρακτηριστούν φίλοι ή εχθροί του αναγνώστη. Γι αυτόν το λόγο η έρευνα της ιστορίας τους είναι σημαντική. Η γνώση της παράδοσης μάς δίνει τη δυνατότητα να τα προσεγγίσουμε με κριτικό βλέμμα, να υιοθετήσουμε και να βελτιώσουμε τα θετικά και να απομονώσουμε τα αρνητικά τους σημεία. Αυτή η διαδικασία εφοδιάζει τον σχεδιαστή τυπογραφικών στοιχείων με ένα αξιόλογο εργαλείο. Η χρήση του, κάποιες φορές θα τον σώσει από χρονοβόρους και ανούσιους πειραματισμούς, και σε πολλές περιπτώσεις θα τον βοηθήσει να απεμπλακεί από δήθεν διλήμματα. Η ιδιότυπη εξέλιξη της ελληνικής τυπογραφίας καθώς και η ενασχόληση περιορισμένου κύκλου ανθρώπων με την ιστορία της, μας στέρησαν από μελέτες σε τέτοιου είδους ζητήματα. Οποιαδήποτε σύγκριση με βιβλιογραφίες άλλων χωρών θα απέβαινε μοιραία. Παρόλα αυτά δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε ότι οι προσπάθειες εντείνονται, κυρίως κατά την τελευταία δεκαπενταετία, προς την κατεύθυνση της ανίχνευσης και της έρευνας θεμάτων που σχετίζονται με την ελληνική τυπογραφία. Θα ήταν ίσως παράλογο σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα να περιμένουμε εντυπωσιακά αποτελέσματα, αφού λείπουν πολλές από τις βασικές συνθήκες που προωθούν και διευκολύνουν την ερευνητική διαδικασία. Σημαντικό μέρος αυτών των συνθηκών θα ικανοποιηθεί μόνο με την ίδρυση και ανάπτυξη σχολών, ακαδημαϊκών τμημάτων, ερευνητικών κέντρων και μουσείων. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε πως η έρευνα της τυπογραφίας απαιτεί τη διαρκή επαφή και συνεργασία ειδικών από διάφορους επιστημονικούς χώρους: επιγραφολόγους, παλαιογράφους, ιστορικούς της τέχνης, μελετητές του βιβλίου, τεχνικούς, κ.ά. ΗYΦEN 2006, ΚΛΗΜΗΣ ΜΑΣΤΟΡΙΔΗΣ, ΧΑΡΑΞΗ ΚΑΙ ΧΥΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟΝ 19ο ΚΑΙ 20ο ΑΙΩΝΑ 49

2 Ο δίσκος της Φαιστού, περ π.χ. Στα προβλήματα που ήδη αναφέρθηκαν θα πρέπει να προσθέσουμε και εκείνα που πηγάζουν από την ιδιομορφία του προς έρευνα υλικού. Σε αντίθεση με τη σημερινή πραγματικότητα των προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών, που αποθηκεύουν τα γράμματα σε ψηφιακή μορφή, ή ακόμα και των συστημάτων φωτοστοιχειοθεσίας που ανήκαν στην προηγούμενη γενιά και χρησιμοποιούσαν φωτογραφικές μήτρες, τα μεταλλικά τυπογραφικά στοιχεία αποτελούν, λόγω της εφήμερης φύσης τους, δυσεύρετο και σπάνιο υλικό. Η συνήθης πρακτική των στοιχειοχυτηρίων και των τυπογραφείων ήταν να λιώνουν τα φθαρμένα στοιχεία με σκοπό να ξαναχρησιμοποιήσουν το μέταλλό τους. Την ίδια εφήμερη διαδρομή στο χρόνο είχαν και τα δειγματολόγια που τυπώνονταν από τις κατασκευάστριες εταιρίες ή τα τυπογραφεία. Τα περισσότερα απ' αυτά που σώθηκαν είναι ελλιπή, τραυματισμένα από τη συνήθεια των τυπογράφων και των βιβλιοδετών να τα κόβουν για να κάνουν την παραγγελία τους. Για την καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων αυτών είναι απαραίτητη μια ιστορική αναδρομή στο παρελθόν για να δούμε με ποιον τρόπο κατασκευάζονταν τα μεταλλικά τυπογραφικά στοιχεία. ιστορικά στοιχεία Η ιδέα μα και η χρήση για πρώτη φορά ξέχωρων χαρακτήρων αποδίδεται στην Aνατολή. Η Κίνα και η Κορέα ακόμα ανταγωνίζονται για την πατρότητα της εφεύρεσης που στην Ευρώπη διεκδικούν αρκετές χώρες. Ακόμα κι εμείς επιδεικνύουμε περήφανα το δίσκο της Φαιστού. Η αιτία για τη μη καθιέρωσή της, σε αντίθεση με την ευρεία διάδοση του ξυλόγραφου, πρέπει να αναζητηθεί στο μεγάλο αριθμό των ιδεογραμμάτων που ήταν απαραίτητα στις γραφές εκείνων των χωρών. Παρόλα αυτά, σε ευρωπαϊκό έδαφος τα μεταλλικά τυπογραφικά στοιχεία χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά γύρω στα Κατά την κατασκευή τους σημαντικό ρόλο έπαιξε η γνώση που προϋπήρχε και εφαρμοζόταν σε τέχνες όπως η σιδηρουργία, η αργυροχρυσοχοΐα και η οπλοποιία. Παρά τις από καιρό σε καιρό αμφισβητήσεις της πρωτοπορίας, ή ακόμα και της τεχνικής του Γουτεμβέργιου από διάφορους ιστορικούς, τα δείγματα που έχουμε στα χέρια μας λένε το εξής: από το 15ο αιώνα, ως την εμφάνιση και καθιέρωση της μηχανικής στοιχειοθεσίας στα τέλη του 19ου αιώνα, οι βασικές αρχές που εφάρμοσε ο Johannes Gutenberg στον τρόπο κατασκευής και χρήσης των τυπογραφικών στοιχείων παρέμειναν ίδιες. Το βασικό συστατικό των πρώιμων 'κινητών' τυπογραφικών στοιχείων ήταν ο μόλυβδος. Διάφορα μέταλλα, όπως ο κασσίτερος, το αντιμόνιο, ο σίδηρος και ο χαλκός χρησιμοποιήθηκαν στην πορεία για να παρασκευαστούν ανθεκτικά κράματα με ιδιότητες που να ανταποκρίνονται στη συνεχή και επίπονη χρήση των στοιχείων από τους τυπογράφους. Τα ποσοστά των μετάλλων διαφέρουν από εγχειρίδιο σε εγχειρίδιο και από στοιχειοχυτήριο σε στοιχειοχυτήριο. Τον 17ο αιώνα για παράδειγμα, ο Moxon αναφέρει μόλυβδο και σίδηρο, ενώ σχεδόν δύο αιώνες μετά οι Legros και Grant εξηγούν πως "στις μέρες μας τα τυπογραφικά στοιχεία αποτελούνται βασικά από μόλυβδο, αντιμόνιο και κασσίτερο και σε μερικές περιπτώσεις προστίθεται μικρή ποσότητα χαλκού". Αλλά και στα τέλη του 1969 σε επιστολή του ο Θεόδωρος Παρασκευόπουλος, ιδιοκτήτης του σημαντικού ελληνικού στοιχειοχυτηρίου 'ΠΑΠ', αναφέρει τα εξής: σχετικώς διά τας χρησιμοποιουμένας συνθέσεις τυπογραφικών μετάλλων εκ των οποίων κατασκευάζονται οι τυπογραφικοί χαρα- 50 HY

3 εικ.1 Χάραξη του πατρότυπου εικ.2 Δημιουργία της μήτρας εικ.3 Χύτευση γράμματος κτήρες, είναι οι ακόλουθοι: α) Αντιμόνιον από 20 έως 28%, β) κασσίτερος από 6 έως 12%, γ) μόλυβδος από 74 έως 60% (καθαρός), δ) χαλκός επί τοις χιλίοις 5. κατασκευή των μεταλλικών στοιχείων Είναι χρήσιμο να παρακολουθήσουμε την πρακτική διαδικασία κατασκευής των μεταλλικών στοιχείων γνωρίζοντας και τα βασικά εργαλεία που οι πρώτοι τυπογράφοι/χαράκτες χρησιμοποίησαν. Να τονίσουμε ότι παρά τις όποιες αμφισβητήσεις και διχογνωμίες, όλοι ανεξαιρέτως οι ιστορικοί της τυπογραφίας παραδέχονται πως κάποια από αυτά τα εργαλεία ιδιαίτερα το εκμαγείο ήταν αποτελέσματα ιδιοφυών τεχνικών εφαρμογών. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Ποια ήταν η αλληλουχία των εργασιών κατά την παραγωγή των τυπογραφικών στοιχείων; πρώτα κατασκευαζόταν το πατρότυπο (αρσενικό) Ο χαράκτης αφού αποφάσιζε για τη μορφή του γράμματος, το χάραζε στην κορφή μιας χαλύβδινης ράβδου. Το επόμενο στάδιο απαιτούσε τη σκλήρυνση του μεταλλικού πατρότυπου [εικ.1]. με τη βοήθεια του πατρότυπου έφτιαχναν τη μήτρα Το πατρότυπο, με ένα χτύπημα εισχωρούσε σε μαλακό χαλκό και μ' αυτόν τον τρόπο κατασκευαζόταν η μήτρα [εικ.2]. στοίχιζαν τη μήτρα και την τοποθετούσαν στο εκμαγείο Η ευθυγράμμιση των πλευρών της μήτρας ήταν απαραίτητη για να 'καθίσει' σωστά στο εκμαγείο. Θα την χρησιμοποιούσαν ξανά και ξανά, όσες φορές ήταν απαραίτητο για την παρασκευή ενός ικανού αριθμού μεταλλικών χαρακτήρων. λιωμένο μέταλλο χυνόταν στο εκμαγείο Η διαδικασία αυτή επαναλαμβανόταν για ολόκληρη τη σειρά των διαφορετικών γραμμάτων, ψηφίων, ή κοσμημάτων που ήθελε ο χαράκτης να κατασκευάσει [εικ.3]. το μεταλλικό στοιχείο έβγαινε από το εκμαγείο και αφαιρούσαν τα άχρηστα μέρη του και τα γρέζια ακολουθούσε η επεξεργασία του στοιχείου για να έρθει στο απαιτούμενο ύψος τώρα πλέον ήταν έτοιμο να μελανωθεί και να τυπώσει Στην πορεία της τυπογραφίας μέχρι την εμφάνιση της μηχανικής στοιχειοθεσίας, το μόνο που άλλαξε στη διαδικασία που περιγράψαμε παραπάνω ήταν ΦEN 51

4 Χάραξη μητρών με τη χρήση παντογράφου. τα βοηθητικά εργαλεία. Για παράδειγμα γνωρίζουμε πως οι στοιχειοχαράκτες, ήδη από τον 16ο αιώνα, χρησιμοποιούσαν βοηθητικά πατρότυπα για να 'χτυπούν' τα όμοια εσωτερικά τών προς κατασκευή γραμμάτων (π.χ. το εσωτερικό των b, d, p και q). Αλλά ακόμα και ο παντογράφος του Linn Boyd Benton στα 1885, αυτό που κατάφερε ήταν να χαράζει μηχανικά τα πατρότυπα. Βέβαια, η εφεύρεσή του οδήγησε στην ποιοτική εξέλιξη των μηχανών στοιχειοθεσίας, ενός χώρου που μονοπώλησαν από τα τέλη της δεκαετίας του 1880 ως τα τέλη της δεκαετίας του 1950 (και στη χώρα μας ακόμα αργότερα) οι Μονοτυπικές και Λινοτυπικές μηχανές. τα ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία Είναι ιδιαίτερα εύκολο να παρακολουθήσει κανείς την ιστορία των ελληνικών στοιχείων στις γενικές της γραμμές. Όχι μόνο οι ελληνικές γραμματοσειρές είναι πολύ λιγότερες από τις ρωμανικές ή τις γοτθικές, αλλά και στην περίοδο από το τέλος του15ου αιώνα, οπότε εμφανίστηκαν τα πρώτα ελληνικά βιβλία τον Άλδου Μανούτιου, ως το τέλος του 19ου που σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής τυπογραφικών πειραματισμών, η συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών στοιχείων μπορεί να καταταγεί σε λίγες ομάδες με μια ευδιάκριτη συνέχεια και παράδοση. Αυτά ανέφερε ο Victor Scholderer στην Ιστορική Εισαγωγή τού καταλόγου μιας έκθεσης πανομοιότυπων που απεικόνιζαν την εξέλιξη των ελληνικών τυπογραφικών στοιχείων στο Βρετανικό Μουσείο στα πρώιμη περίοδος Τα τυπογραφικά μας στοιχεία, κύριο συστατικό της ελληνικής γραφικής επικοινωνίας, ακολούθησαν την ιστορική περιπλάνηση της τελευταίας. Με άλλα λόγια γεννήθηκαν, και για τρισήμιση αιώνες χρησιμοποιήθηκαν στο εξωτερικό, κυρίως στην Ιταλία. Όπως αναφέρει ο James Mosley στην πρώιμη περίοδο της τυπογραφίας τα ελληνικά στοιχεία αποτέλεσαν στην πραγματικότητα ένα βοηθητικό αλφάβητο που πήρε τα κύρια χαρακτηριστικά του από τα ρωμανικά στοιχεία. Για παράδειγμα, όταν στα λατινικά βιβλία ήταν απαραίτητη η στοιχειοθεσία ελληνικού κειμένου, όσα ρωμανικά στοιχεία έμοιαζαν στα ελληνικά έπαιρναν τη θέση των τελευταίων για να αποφευχθεί η χάραξη πρόσθετων μητρών. Ο Proctor αναφέρει ως κοινό χαρακτηριστικό αυτών των στοιχείων ότι χωρίς εξαίρεση σχεδιάζονταν και στοιχειοθετούνταν από ανθρώπους που μητρική τους γλώσσα δεν ήταν τα ελληνικά και λίγο-πολύ είναι περισσότερο πιθανό να τους ήταν μια εντελώς άγνωστη γλώσσα. Τα στοιχεία αυτά ήταν όρθια, ισοπαχή ως επί το πλείστον, τα γράμματα ήταν ξέχωρα χωρίς πολλά συμπλέγματα και οι φόρμες τους βασίζονταν σε στρογγυλόσχημα παλαιογραφικά πρότυπα. Εδώ, στις σημαντικότερες προσπάθειες συγκαταλέγονται τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν από τον Nicolas Jenson και από τους αδερφούς Johannes και Wendelin de Spira στη Βενετία στις αρχές της δεκαετίας του 'πρώτη ελληνική τυπογραφική σχολή' και Άλδος Αυτά συμβαίνουν μέχρι το 1476, χρονιά που εμφανίζονται στην Ιταλία δείγματα της δουλειάς των μαστόρων που ανήκουν στην 'Πρώτη Ελληνική 52 HY

5 Sweinhein και Pannartz, Subiaco, Τυπογραφική Σχολή'. Τώρα ξεκινά ένας διάλογος ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν την 'αίσθηση της γλώσσας' και την ικανότητα να υποστηρίζουν τις σχεδιαστικές επιλογές τους. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως οι περισσότεροι από αυτούς, αν όχι όλοι, ήταν έξοχοι καλλιγράφοι και άρα εξοικειωμένοι με τις φόρμες των γραμμάτων. Για παράδειγμα, ο Ιανός Λάσκαρις εκφράζει την άποψη πως τα μικρά κεφαλαία (καπιταλάκια) είναι η καθαρότερη μορφή στοιχείων που πρέπει να υιοθετήσει η ελληνική τυπογραφία (ένα ιδεολόγημα που βάσισε σε αρχαιοελληνικά επιγραφικά πρότυπα). Άνθρωποι σαν τους Δαμιλά, Αλέξανδρο και Λαόνικο, Καλλιέργη, Σοφιανό και Δούκα σχεδιάζουν και χαράζουν τυπογραφικά στοιχεία για να τα χρησιμοποιήσουν στις εκδόσεις τους. Από την άλλη μεριά έχουμε τον περίφημο ελληνιστή τυπογράφο Άλδο Μανούτιο, που, με τη συνεργασία του ιδιοφυή στοιχειοχαράκτη Francesco Griffo, γράφει ένα λαμπρό κομμάτι της ιστορίας της ελληνικής τυπογραφίας στα τέλη του 15ου αιώνα σημαδεύοντας την πορεία της για τα χρόνια που θα ακολουθήσουν. Τα κυρτά ελληνικά (italics), βασισμένα σε καλλιγραφικά χειρόγραφα της εποχής, θα αποτελέσουν το πρότυπο για το σχεδιασμό των περισσοτέρων ελληνικών τυπογραφικών στοιχείων στους επόμενους τρεις αιώνες και θα ανοίξουν το δρόμο στο σχεδιασμό των κυρτών λατινικών στοιχείων. Μια διαφορετική ομάδα ελληνικών αντιπροσωπεύουν οι όμορφοι, καθαροί τύποι που βρίσκουμε στην Καινή Διαθήκη της Πολυγλωσσικής Βίβλου του καρδινάλιου Ximenez, που τύπωσε στην Alcala της Ισπανίας ο Arnaldo Guillén de Brocar στα 1514 σε επιμέλεια του Δημητρίου Δούκα. Σε αυτά τα στοιχεία βάσισε ο Robert Proctor τη δημιουργία των δικών του 'Otter Greek' στα 1903 και τη σχεδιαστική λογική τους υιοθέτησε ο Victor Scholderer για τα 'New Hellenic' το Με την Αλδινή λογική, δηλαδή της χάραξης με πρότυπο το καλλιγραφικό χειρόγραφο της εποχής τους, ολοκληρώθηκε στη Γαλλία κατά τη δεκαετία του 1540 η κοπή των περίφημων 'grecs du roi'. Την εργασία εξετέλεσε με υποδειγματικό τρόπο ο έξοχος χαράκτης Claude Garamont 'ξεσηκώνοντας' τα χειρόγραφα γράμματα του Άγγελου Βεργίκιου, 'βασιλικού καλλιγράφου' του Francois Ι. Το αντίτιμο που πλήρωσε η ελληνική τυπογραφία για τη μαεστρία του Garamont ήταν βαρύ και η διάρκεια αποπληρωμής υπερβολικά μεγάλη. Πρωτοφανής αριθμός συμπλεγμάτων και συντμήσεων πονοκεφάλιασε τους συνήθως αλλόγλωσσους στοιχειοθέτες για δυόμιση περίπου αιώνες στην προσπάθεια των τυπογράφων να μιμηθούν το όμορφο οπτικό αποτέλεσμα του συνδυασμού των 'καλλιγραφικών' ελληνικών του Garamont με την ανυπέρβλητη ποιότητα εκτύπωσής τους από τον Robert Estienne. Τα στοιχεία αυτού του είδους, που κατατάσσουμε στην ομάδα Garalde (από τα ονόματα των Aldus και Garamont), κυριαρχούν στην ελληνική τυπογραφία μέχρι την εμφάνιση των στοιχείων της μεταβατικής περιόδου και των μοντέρνων χαρακτήρων των Didot και Bodoni στα τέλη του 18ου αιώνα. Χαρισματικοί τεχνίτες όπως οι Haultin, Granjon, Jannon και Kis ασχολήθηκαν με τη σχεδίαση ελληνικών αλφαβήτων κατά το 16ο και 17ο αιώνα. Σε γενικές γραμμές το έκαναν χωρίς ουσιαστικές αποκλίσεις από τη ΦEN 53

6 Μικρά κεφαλαία (καπιταλάκια) του Λάσκαρη, Aπολλώνιος Ρόδιος από τον Lorenzo di Alopa, Φλωρεντία, σχεδιαστική λογική που αναφέραμε. Στα βασικά χαρακτηριστικά των ελληνικών Garalde ανήκουν ο μεγάλος αριθμός συμπλεγμάτων και εναλλακτικών γραμμάτων (όπως διπλά θήτα, βήτα, γάμα κ.λπ.) καθώς και η έντονη κλίση προς τα δεξιά (και σπανίως προς τα αριστερά). η 'μεταβατική περίοδος' Με την παρακμή, στα μέσα του 16ου αιώνα, του φαινομένου της 'Πρώτης (και ίσως της μοναδικής) Ελληνικής Τυπογραφικής Σχολής' ο διάλογος ανάμεσα σε Έλληνες και ξένους σχεδιαστές/στοιχειοχαράκτες μετατρέπεται σε μονόλογο. Οι Έλληνες 54 HY

7 Αρριανού Κυνηγετικός των Sebastien και Gabriel Cramoisy, βασιλικών αρχιτυπογράφων, Παρίσι, 1644, με στοιχεία στη λογική των grecs du roi του Garamont. περιορίζονται σε εργασίες επιμελητών ή χορηγών εκδόσεων και τα γνωστά τυπογραφεία του Σάρρου, του Θεοδοσίου και του Γλυκύ στη Βενετία ( ) τυπώνουν βιβλία χωρίς προσωπικότητα, χωρίς ίχνος τυπογραφικού πειραματισμού, υιοθετώντας τις μπαρόκ διευθετήσεις των ιταλών συναδέλφων τους. Η πολιτικοοικονομική κατάρρευση της Βενετι ΦEN 55

8 Πλάτωνος Ακαδημεία από τον John Johnson, αρχιτυπογράφο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με στοιχεία Otter Greek, Οξφόρδη, κής Δημοκρατίας στο τέλος του 18ου αιώνα, είχε άμεσο αντίκτυπο στην εκεί ελληνική κοινότητα αλλά και στην τυπογραφία της περιοχής. Τα ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία παραμένουν εγκλωβισμένα στη σχεδιαστική λογική του 16ου αιώνα, κάτι που γίνεται φανερό, όχι μόνο από τα βιβλία, μα και από δειγματολόγια σαν αυτό του τυπογραφείου Γλυκύ που εκδόθηκε στη Βενετία στα Την αρνητική αυτή πραγματικότητα συντηρούν, εκτός των άλλων, και οι αλλαγές που έχουν επέλθει στην ελληνική βιβλιαγορά. Έχει πλέον παρέλθει η εποχή του έντονου αναγεννησιακού ενδιαφέροντος για τα ελληνικά γράμματα, η ξένη αγορά έχει ήδη αρκετές εκδόσεις ελλήνων κλασικών, και η αγορά στην Ελλάδα περιορίζεται στη ζήτηση εκκλησιαστικών κυρίως βιβλίων. Ακόμα περισσότερο, ο χώρος των εκκλησιαστικών εκδόσεων, από φύση συντηρητικός, έχει συνηθίσει πια σε μια τυπογραφική παράδοση και οποιαδήποτε αλλαγή δε μοιάζει καλοδεχούμενη. Οι παράγοντες αυτοί ακινητοποιούν την ελληνική τυπογραφία και της στερούν οποιαδήποτε προοπτική αισθητικών βελτιώσεων ή αλλαγών. 56 HY

9 Μηναίον του Σεπτεμβρίου, Νικόλαος Γλυκύς, Βενετία, Θα χρειαστεί να φυσήξει η αύρα του Διαφωτισμού για να ξεκινήσουν πάλι οι Έλληνες να γυρεύουν το χαμένο νήμα του διαλόγου με τους ξένους μαστόρους, αυτή τη φορά ως μαθητές στα 'θρανία' των τυπογραφείων των Γάλλων κυρίως φιλελλήνων τυπογράφων. Καθώς η Ιταλία σταματά να αποτελεί το μοναδικό σημαντικό τυπογραφικό κέντρο για το ελληνικό έντυπο, χώρες όπως η Αυστρία, η Αγγλία, η Γερμανία, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες φιλοξενούν τους Έλληνες και τις τυπογραφικές τους περιπέτειες που πληθαίνουν καθώς πλησιάζουμε προς τον 19ο αιώνα. Το Ιάσιο, το Βουκουρέστι και η Κωνσταντινούπολη πλουτίζουν ακόμα περισσότερο τον ελληνικό τυπογραφικό χάρτη. Παρόλα αυτά, κάθε προσπάθεια αλλαγών στη σχεδίαση των ελληνικών τυπογραφικών στοιχείων αυτήν την εποχή κατα ΦEN 57

10 Ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία του John Baskerville, Birmingham, γράφεται αποκλειστικά στο ενεργητικό των ξένων δημιουργών. Για παράδειγμα, σημαντικά βήματα για τον περιορισμό ή και την απαλοιφή ακόμα των ελληνικών τυπογραφικών συμπλεγμάτων γίνονται στην Ολλανδία κατά την τελευταία δεκαετία του 17ου αιώνα. Ο Heinrich Wetstein ακολούθησε πιστά αυτόν το δρόμο στις εκδόσεις του Opuscula Mythologica Physica et Ethica (1688), Διογένης Λαέρτιος (1692) και Καινή Διαθήκη (1698). Ξεκινά έτσι μια εποχή που στοιχειοχυτήρια, τυπογράφοι/χαράκτες, εκδότες ή και λόγιοι ακόμα δίνουν το όνομά τους στις προσπάθειες απελευθέρωσης των ελληνικών χαρακτήρων από τα δεσμά του παρελθόντος. Ανάμεσά τους ο γερμανός εκδότης Georg Goschen και ο εφευρετικός άγγλος τυπογράφος και καλλιγράφος John Baskerville. Τα ελληνικά του Baskerville, όπου τα κεφαλαία ακολουθούν την επικλινή φορά της σχεδίασης των πεζών, Τα τυπογραφικά στοιχεία του Alexander Wilson για τον Όμηρο των αδερφών Foulis, Γλασκώβη, HY

11 Ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία του Richard Porson, Cambridge, δεν χρησιμοποιούνται καθώς αφήνουν αδιάφορους τους ανθρώπους του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, για τις εκδόσεις του οποίου είχαν σχεδιαστεί και κοπεί λίγο μετά το Μεγάλη επίδραση όμως προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής αλλαγής της σχεδιαστικής λογικής των ελληνικών χαρακτήρων άσκησε και ο σκωτσέζος στοιχειοχύτης και πανεπιστημιακός Alexander Wilson, τα ελληνικά του οποίου έμελλε να χρησιμοποιήσουν για την έκδοση του Ομήρου οι αδερφοί Robert και Andrew Foulis στη Γλασκώβη στα Aυτές τις σειρές γραμμάτων θα μπορούσαμε να κατατάξουμε στην ομάδα των ελληνικών στοιχείων της 'μεταβατικής περιόδου'. Σε γενικές γραμμές η σχεδίαση των ελληνικών στοιχείων μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα συνεχίζει στην παράδοση των Garalde, καθώς η ομάδα της 'μεταβατικής περιόδου' δεν δείχνει ικανή να την ανατρέψει. Η μη ενασχόληση ελλήνων με τη χάραξη πατροτύπων στερεί από τα αλφάβητά μας το σημαντικότερο χαρακτηριστικό τους: τη σχεδίαση με γνώμονα την αίσθηση της γλώσσας. Αλλά οι προτεραιότητες των Ελλήνων της εποχής ήταν διαφορετικές. Πλησίαζε η ώρα του ξεσηκωμού. ΦEN 59

12 Ελληνικά 'μοντέρνα' επικλινή τυπογραφικά στοιχεία του Giambattista Bodoni, Parma, τα 'μοντέρνα' στοιχεία Didot Τα τέλη του 18ου και οι δύο πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα χαρακτηρίζονται από μια εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού των ελληνικών βιβλίων, κυρίως για σχολική χρήση. Γραμματικές, λεξικά αλλά και επιστημονικές και λογοτεχνικές εκδόσεις έρχονται να προστεθούν στη μεγάλη κατηγορία των θρησκευτικών εκδόσεων. Αυτό ήταν αποτέλεσμα των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών ζυμώσεων και αλλαγών που πραγματοποιούνταν όχι μόνο στο χώρο των ελληνικών κοινοτήτων του εξωτερικού μα και μέσα στη χώρα. Η συμβολή του κινήματος του νεοελληνικού Διαφωτισμού ήταν καθοριστική, καθώς, μεταξύ άλλων, οδήγησε στην παραγωγή μεγάλου αριθμού μηθρησκευτικών βιβλίων μα και στην έκδοση της πρώτης ομάδας των ελληνικών εφημεριδοπεριοδικών. Ως παραδείγματα αναφέρουμε την Εφημερίδα των αδερφών Πούλιου (1790), τον Ερμή το Λόγιο των Γαζή, Φαρμακίδη και Κοκκινάκη (1811), τον Ελληνικό Τηλέγραφο του Δημητρίου Αλεξανδρίδη (1812), και την Καλλιόπη του Σταγειρίτη (1819), όλα στη Βιέννη, καθώς και το Μουσείον (1819), την Αθηνά (1819) και τη Μέλισσα (1819) στο Παρίσι. Οι Έλληνες συντάκτες τους, που μερικές φορές, όπως στην περίπτωση της Εφημερίδας, είναι και τυπογράφοι, δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διευθέτηση των εντύπων τους. Στις εκδοτικές τους αγγελίες αναφέρονται στην ποιότητα του χαρτιού και των χαρακτήρων, εκφράζουν έμπρακτα τις πειραματικές τους διαθέσεις, και απολογούνται για την τακτική εμφάνιση λαθών στα έντυπά τους. Βέβαια είναι πολύ νωρίς ακόμα για να διακρίνουμε κάποιου είδους συνεισφορά στο τεχνικό κομμάτι της σχεδίασης και χάραξης πατροτύπων. Αυτό συνεχίζει να αποτελεί εργασία που διεκπεραιώνεται κατά κανόνα από ξένους. Τα στοιχειοχυτήρια αποτελούν πλέον μεγάλες επιχειρήσεις με οργανωμένο δίκτυο πωλήσεων και παρουσιάζουν τακτικά στα δειγματολόγιά τους ελληνικές γραμματοσειρές, συνήθως κάτω από τον τίτλο 'εξωτικά'! Κάποια από αυτά, όπως για παράδειγμα το αγγλικό στοιχειοχυ 60 HY

13 Τα ελληνικά επικλινή της Σειράς 91 της εταιρίας Monotype, τήριο Caslon και το γαλλικό Didot, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ελληνικής τυπογραφίας αφού ήταν οι βασικοί τροφοδότες των πιεστηρίων μας κατά την περίοδο της επανάστασης αλλά και μετά. Στα τέλη του 1808 ολοκληρώνεται από τον Richard Austin η κοπή των τυπογραφικών στοιχείων που έγιναν με πρότυπο τα χειρόγραφα του ιδιόρρυθμου καθηγητή των ελληνικών στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, Richard Porson. Στην Αγγλία οι χαρακτήρες του Porson άσκησαν σημαντική επίδραση, αντιγράφηκαν ευρέως από διάφορα στοιχειοχυτήρια και χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα σε ψηφιακή μορφή για τη στοιχειοθεσία ελληνικών κειμένων. Αλλά και στην Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν στις πρώτες τυπογραφικές προσπάθειες κατά την περίοδο της επανάστασης και αργότερα κατέλαβαν μια θέση στα δειγματολόγιά μας άλλοτε με την ονομασία 'αγγλικά' αλλά κυρίως με τον τίτλο 'πελασγικά'. Στα 1818, πέντε χρόνια μετά το θάνατο του ιταλού δεξιοτέχνη τυπογράφου και σχεδιαστή γραμμάτων Giambattista Bodoni, τυπώνεται η δεύτερη έκδοση του Manuale Tipografico. Στις σελίδες του παρελαύνουν οι πειραματικοί σχεδιασμοί του για τα κεφαλαία ελληνικά, που τους περισσότερους θα μπορούσαμε σήμερα να κατατάξουμε στην κατηγορία των 'διαφημιστικών χαρακτήρων'. Υπάρχουν και 34 πεζές σειρές, δείγμα της εμμονής και του πάθους του Bodoni για το ελληνικό αλφάβητο. Τα γράμματά του μαζί με αυτά των γάλλων Didot αποτελούν τη ΦEN 61

14 Εφημερίς, Βιέννη, βάση για την κατηγορία των 'μοντέρνων' ή Didone (από τους Didot και Bodoni). Η διαφορά των 'μοντέρνων' από τα 'παλαιού ύφους' αλφάβητα έγκειται στο ότι τα πρώτα χαρακτηρίζει η απουσία βραχυγραφιών και συμπλεγμάτων καθώς και η έντονη αντίθεση μεταξύ των παχέων και λεπτών γραμμών των χαρακτήρων τους. Σε μεγάλο βαθμό η σχεδίασή τους υπαγορεύεται και η σωστή εκτύπωσή τους διασφαλίζεται από τις εξελίξεις που συντελούνται στον τομέα της παραγωγής χάρτου καλής ποιότητας στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα καθώς και από τις αυξημένες δυνατότητες της μεταλλικής πρέσας των αρχών του 19ου αιώνα έναντι του παλαιού ξύλινου χειροκίνητου πιεστήριου. Η επίδραση ενός από τους τύπους του Bodoni, επικλινούς στη φόρμα με έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ παχέων και λεπτών γραμμών, μπορεί να ανιχνευθεί στα ελληνικά αλφάβητα που κατασκεύαζαν τα γερμανικά στοιχειοχυτήρια αλλά και στη σειρά 91 της Monotype που παρουσιάστηκε πολύ αργότερα, στα Η Λειψία και η Φρανκφούρτη, και κατόπιν η Βιέννη και το Παρίσι αποτελούν εναλλακτικές αξιώσεων στα στοιχειοπαραγωγικά κέντρα της Ιταλίας, δηλαδή τη Βενετία, τη Νάπολι και το Μιλάνο για την προμήθεια ελληνικών χαρακτήρων. Η Λειψία, με παράδοση σημαντικών στοιχειοχυτηρίων με ευρύ πελατολόγιο, με καλής ποιότητας υλικό αλλά χωρίς εντυπωσιακές επεμβάσεις στο σχεδιασμό των γραμμάτων, ταυτίζεται με τα κυρτά ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία σε σημείο που αυτά να τιτλοφορούνται 'Λειψίας' στα τυπογραφικά δειγματολόγια. Τα κυρτά τυπογραφικά στοιχεία, σε πολλές παραλλαγές, χρησιμοποιούνται ευρέως στην ελληνική τυπογραφία των βιβλίων αλλά και στην εκτύπωση των πρώτων ελληνικών εφημεριδοπεριοδικών που εκδίδονται στη Βιέννη. 'Αντίπαλός' τους είναι τα 62 HY

15 Το 'πρώτον τετράδιον' της Αθηνάς τυπωμένο από τον Didot, Παρίσι, Didot, μια όρθιας σχεδίασης σειρά με 'αχλαδοειδείς' ακρέμονες, που εμφανίζεται γύρω στα Υπεύθυνος γι' αυτά είναι ο Firmin Didot ( ), γιος του François Ambroise ( ) και πατέρας του 'δικού' μας Αμβρόσιου Φιρμίνου Διδότου ( ). Τα στοιχεία του έχουν σαφή ίχνη της επίδρασης από τη σχεδιαστική λογική του πατέρα του αλλά και του Bodoni. Το ότι αυτοί οι δύο είναι πλέον οι βασικοί τύποι των ελληνικών τυπογραφικών αλφαβήτων φαίνεται στην προκύρηξη έκδοσης του τυπογραφείου Κωνσταντινουπόλεως που δημοσιεύει ο Ερμής ο Λόγιος ( ) όπου αναφέρεται...κεκοσμημένη με χαρακτήρας καθαρούς και ωραίους και ομοίους με εκείνους δι' ων τυπωθείσα εξεδόθη εν Βενετία πρό τινων χρόνων η εμπορική εγκυκλοπαιδεία του Παπαδοπούλου, ή με εκείνους της Ελληνικής Βιβλιοθήκης του κυρίου Κοραή εν Παρισίοις... Ο Ελληνικός Τηλέγραφος ήταν η πρώτη ελληνική εφημερίδα που χρησιμοποίησε, στα 1813, τα μοντέρνα όρθια γράμματα της σχεδιαστικής λογικής Didot. Τα φύλλα της πρώτης χρονιάς τυπώνονταν από τον Βιεννέζο τυπογράφο A. Strauss με μια ΦEN 63

16 Η σχεδίαση Didot με την ονομασία 'Απλά Νέα' σε διαφορετικά μεγέθη από προπολεμικό δειγματολόγιο του στοιχειοχυτηρίου 'Ο Φοίνιξ, Π.Α. Πετράκου', στην Αθήνα. ισορροπημένη, καλλιγραφικού ρυθμού, πλάγια γραμματοσειρά. Πιθανώς ο εκδότης της, Δημήτριος Αλεξανδρίδης, να προτιμούσε τα περισσότερο 'τυπογραφικά', όρθια στοιχεία από εκείνα με τα οποία τυπώνονταν οι Ειδήσεις διά τα Ανατολικά Μέρη και ο Ερμής ο Λόγιος. Τα τελευταία, λόγω της εμφανούς κλίσης τους προς τα δεξιά, θύμιζαν τις παλαιού ύφους γραμματοσειρές, ενώ ο Αλεξανδρίδης ήταν άνθρωπος της προόδου που ήδη είχε χαρακτηρίσει τα Didot 'όμορφα '. Μια ενδιαφέρουσα παρέμβαση σχετικά με τα ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία που χρησιμοποιούσαν τα τυπογραφεία της Βιέννης, δημοσιεύθηκε στη Wiener allgemeine Literaturzeitung από τον Βαρθολομαίο Κόπιταρ, το Ο γνωστός φιλέλληνας εκτελούσε εκείνη την εποχή χρέη επίσημου λογοκριτή της εφημερίδας του Αλεξανδρίδη. Ο Κόπιταρ ξεκινά τη σημείωσή του με την ευχή οι Έλληνες να αποκτήσουν τυπογραφικά στοιχεία καλύτερα από τα 'μίζερα' γράμματα του Trattner και εξηγεί πως προτιμά τις σειρές του Baskerville και της Γλασκώβης περισσότερο από τις νέες παρισινές γραμματοσειρές αλλά και από τις προσπάθειες των Bodoni, Goschen και Tauchnitz. Κατόπιν προτρέπει τους στοιχειοχαράκτες να ζητούν συμβουλές από σοφούς και φιλόκαλους λόγιους, και αναρωτιέται αν η ελληνική τυπογραφία θα μπορούσε να έχει, όπως η λατινική, μια 'antiqua', παράλληλα με την ήδη υπάρχουσα 'cursive'. Όσον αφορα τα Didot, ο Κόπιταρ ήταν κριτικός μόνο σε σχέση με την εκτέλεση του σχεδίου και όχι με τη γενική ιδέα. Τέλος, κατά την άποψή του 'δεν θα ήταν λάθος αν τα ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία μιμούνταν λιγάκι τα λατινικά ή τα ρώσικα'. 64 HY

17 Δειγματολόγιο Νικολάου Γλυκύ, Βενετία, To μοντέρνο, όρθιο στοιχείο του Didot, που τελικώς επικράτησε στην ελληνική τυπογραφία κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, ανέτρεψε μια παράδοση τριακοσίων χρόνων. Η μάχη ανάμεσα σε αυτό και στα αγγλικά στοιχεία, όπως αυτά του χυτηρίου Caslon για παράδειγμα, ξετυλίγεται μπρος στα μάτια μας καθώς φυλλομετρούμε τις πρώτες επαναστατικές εφημερίδες. Τα Χρονικά του Μεσολογγίου τυπώνονται από τον Απρίλη του 1824 σε αγγλικό πιεστήριο με αγγλικό υλικό σταλμένο από το Βρετανικό Φιλελληνικό Κομιτάτο. Αντιθέτως, ο Φίλος του Νόμου στην Ύδρα τυπώνεται από το Μάη του 1824 και μετά με τα στοιχεία και την πρέσα των καταστημάτων Didot, που έχουν σταλεί στην επαναστημένη Ελλάδα από τους φιλέλληνες Γάλλους τυπογράφους. Τελικά η πλάστιγγα θα γείρει υπέρ των Didot, οι οποίοι επέβαλαν το υλικό τους στα τυπογραφεία του πρώτου Ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους. Τα στοιχεία τους σε αρκετές παραλλαγές, πιο γνωστά ως 'Απλά', αποτέλεσαν, και σε μεγάλο βαθμό αποτελούν, την προσφιλέστερη επιλογή τού Έλληνα τυπογράφου για τη στοιχειοθεσία κειμένου. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως οι τελευταίοι, στα μέσα του 19ου αιώνα, θεωρούσαν κάθε άλλο γράμμα ως 'παλιομοδίτικο', κάνοντας αγώνα για να αποκτήσουν τα μοντέρνα όρθια του παρισινού στοιχειοχυτηρίου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της εφημερίδας Η Εποχή, που τυπωνόταν στο τυπογραφείο του Κωνσταντίνου Ράλλη. Στο πρώτο φύλλο της 9ης Οκτωβρίου 1834 ο εκδότης εξηγεί ότι η αργοπορία των νέων χαρακτήρων τους οποίους προ τεσσάρων μηνών περιεμένομεν από το χυτήριον των κ. Διδότων εκ Παρισίων είναι το μόνο αίτιον το οποίον μας υπεχρέωσε να βραδύνομεν έως σήμερον την έκδοσιν της εφημερίδος μας. Αι ζητήσεις όμως πολλών μας ανέπεισαν να την εκδώσωμεν με τους παλαιούς μας χαρακτήρας έως ότου φθάσωσιν οι νέοι... Και είναι συνηθισμένο φαινόμενο σε διάφορες ανα ΦEN 65

Η ιστορική εξέλιξη της τυπογραφίας

Η ιστορική εξέλιξη της τυπογραφίας Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2008-2009 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η ιστορική εξέλιξη της τυπογραφίας Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

* ΑΕΙΦΟΡΑ * Ξανά στην μόδα

* ΑΕΙΦΟΡΑ * Ξανά στην μόδα Ηλεκτρονικό περιοδικό www.foodstandard.gr Τεύχος 18 -Αύγουστος 2011 * Πιστοποίηση * ΑΕΙΦΟΡΑ * Ξανά στην μόδα διαχειριστικής τα logos που θυμίζουν τον πα- επάρκειας για τη ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ foodstandard λιό καλό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Να αναφέρετε μερικές από τις σημαντικότερες εξελίξεις και εφευρέσεις στην ιστορία των συστημάτων επικοινωνίας. Η ανακάλυψη του κινητού τυπογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ κ. Θ.ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ κ. Θ.ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ κ. Θ.ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Στην Κίνηση Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία πιστεύουμε ακράδαντα ότι συμφέρον όλων των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΗΧΑΝΟΥ Α 2 ΜΑΘΗΜΑ:ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:Κ.ΤΖΟΥΜΕΡΙΩΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ 2011 Γ Ε Ν Ι Κ Ο Λ Υ Κ Ε Ι Ο Λ Ε Χ Α Ι Ν Ω Ν Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ BRAND MANAGEMENT ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟΥ BRAND ΕΛΛΑΔΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Οι μουσικές εκδόσεις ανάμεσα στο έντυπο και το ψηφιακό: προκλήσεις για τη μουσική πληροφόρηση και δημιουργικότητα

Οι μουσικές εκδόσεις ανάμεσα στο έντυπο και το ψηφιακό: προκλήσεις για τη μουσική πληροφόρηση και δημιουργικότητα Οι μουσικές εκδόσεις ανάμεσα στο έντυπο και το ψηφιακό: προκλήσεις για τη μουσική πληροφόρηση και δημιουργικότητα Χριστίνα Μπάνου, Επίκουρος καθηγήτρια (Πολιτική και Εκδοτική του Βιβλίου), Τμήμα Αρχειονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Αθήνα, 22/7/2013 To Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύµατος

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών.

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών. Β. Ενδιαφέροντα κι εξωσχολικές δραστηριότητες. Γνώση Αγγλικών Ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό της τάξεως του 97.9% των ερωτηθέντων μαθητών γνωρίζει Αγγλικά. Το επίπεδο γνώσεών τους εκτιμάται απ τους ίδιους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΕΠΠ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 09/09/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΕΠΠ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 09/09/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΕΠΠ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 09/09/2012 ΘΕΜΑ Α Α1. Δίνονται τα παρακάτω τμήματα αλγορίθμου σε φυσική γλώσσα. 1. Αν το ποσό των αγορών(ποσο_αγορων) ενός πελάτη είναι μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ: Κυρίες και κύριοι χαίρετε. Στα επόμενα λεπτά της παρουσίασής μου πρόκειται να εστιάσω κυρίως στο εμπορικό κομμάτι, στην εμπορική διάσταση που έχουν οι εξελίξεις στην περιοχή μας όσον

Διαβάστε περισσότερα

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com ΤΟ ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΑΛΤΑΟΥΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Η παρούσα μελέτη σκοπό έχει να ανασκευάσει μια τεράστια πλάνη των λεγομένων Μαρτύρων του Ιεχωβά σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΛΥΣΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Hμερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ in-design SEMINARS ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2012 - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ in-design SEMINARS ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2012 - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ in-design SEMINARS ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2012 - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Visual Merchandising, η τέχνη του displaying και της δημιουργίας μιας βιτρίνας 26 Ιαν Τεχνικές προβολής προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΑΝΟΙΞΗ 2014. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ in-design SEMINARS ΧΕΙΜΩΝΑΣ-ΑΝΟΙΞΗ 2014

ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΑΝΟΙΞΗ 2014. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ in-design SEMINARS ΧΕΙΜΩΝΑΣ-ΑΝΟΙΞΗ 2014 ΤΑ ΤΟΥ in-design SEMINARS ΧΕΙΜΩΝΑΣ-ΑΝΟΙΞΗ 2014 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Interior Styling Αρχές Χρωματολογίας & Εργονομίας χώρου Ένας Γάλλος θεωρητικός είχε χαρακτηρίσει τον Interior Stylist (Στυλίστα Εσωτερικών χώρων)

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ» ΤΑΞΗ: ΣΤ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ :Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων (Στατιστική)

«ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ» ΤΑΞΗ: ΣΤ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ :Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων (Στατιστική) ΝΤΑΗ ΕΙΡΗΝΗ ΤΜΗΜΑ: Π.Τ.Δ.Ε, ΠΑΤΡΑΣ 2012-13 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Ε.ΚΟΛΕΖΑ «ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ» ΤΑΞΗ: ΣΤ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ :Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων (Στατιστική) [1] Στόχοι της ενότητας(οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών

Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Διαχείριση Αποθεμάτων Βασικές Αρχές και Κατηγοριοποιήσεις Γιώργος Ιωάννου, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνοψη διάλεξης Ορισμός αποθεμάτων Κατηγορίες αποθεμάτων Λόγοι πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Τηλεόραση & Φιλαναγνωσία ΚΕΙΜΕΝΟ Ένα σηµαντικό ζήτηµα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιµήσεων του κοινού συνδέεται µε τις επιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Ξένοι Ποδοσφαιριστές και Ευρωπαϊκές Επιδόσεις: Η Περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

B) Ετοιμάζοντας μια Παρουσίαση

B) Ετοιμάζοντας μια Παρουσίαση B) Ετοιμάζοντας μια Παρουσίαση Τι είναι μια παρουσίαση με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή Ο υπολογιστής με την κατάλληλη εφαρμογή, μπορεί να μας βοηθήσει στη δημιουργία εντυπωσιακών εγγράφων, διαφανειών

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα

Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ενημέρωση (Διαφήμιση) - Αφίσα Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Εισαγωγή Πριν ξεκινήσουμε να βλέπουμε τη σχέση της Αγέλης μας με την διαφήμιση, καλό είναι να έχουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις

4 Εαν προσπαθούσα να ξεφύγω από κάτι, τότε τα επιχειρήματα μου θα ήταν: Α με συνέπεια Β με μοναδικότητα C με λεπτομέρεια D με εξειδικευμένες γνώσεις Kolbe A Test Απάντησε ρωτώντας τον εαυτό σου: Αν ήμουν ελεύθερος να δράσω όντας ο εαυτός μου και κάνοντας αυτό που μπορώ να κάνω καλύτερα, τότε θα έκανα... (επέλεξε μία από τις 4 επιλογές, καθώς και μία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Επιτροπής Δεοντολογίας Χρήσης Ζώων (ΕΔΕΧΖΩ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Επιτροπής Δεοντολογίας Χρήσης Ζώων (ΕΔΕΧΖΩ) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Επιτροπής Δεοντολογίας Χρήσης Ζώων (ΕΔΕΧΖΩ) για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς στο Τμήμα Κτηνιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 1. Ίδρυση, αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την τηλεόραση, επεξεργασία των στοιχείων στο MS-Excel

Έρευνα για την τηλεόραση, επεξεργασία των στοιχείων στο MS-Excel Έρευνα για την τηλεόραση, επεξεργασία των στοιχείων στο MS-Excel Ακάσης Κωνσταντίνος 1, Αντωνιάδης Χρυσόστομος 2, Αργυράκης Παναγιώτης 3, Αρτοπούλου Αναστασία 4, Βάγγου Χαρά 5, Βερβερίδου Δέσποινα 6, Γιαννούδης

Διαβάστε περισσότερα

11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ. Έτος 2013-14 Τμήμα Α 1. Ερευνητική Εργασία. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος

11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ. Έτος 2013-14 Τμήμα Α 1. Ερευνητική Εργασία. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος Ερευνητική Εργασία 11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ. Έτος 013-1 Τμήμα Α 1 1. Κριτήρια επιλογής θέματος α. Εργασία πολλών συγγενικών προσώπων στη βεσο. β. Πληθώρα πληροφοριών για το συγκεκριμένο εργοστάσιο γ. Περιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ Ονοματεπώνυμο: Πλάκαλης Δημήτριος Σειρά: 10 Επιβλέπων Καθηγητής: Γ. Ι. Κριτσωτάκης Δεκέμβριος 2013 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Μπορεί η Ελλάδα να διδαχθεί από την ιστορία του παρελθόντος; [στα πλαίσια της οικονομικής ύφεσης] ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορία κάνει συνεχώς κύκλους.

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα «Μηχανικοί και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» 15-16 Απριλίου 2005

Διημερίδα «Μηχανικοί και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» 15-16 Απριλίου 2005 Διημερίδα «Μηχανικοί και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» 15-16 Απριλίου 2005 ΕΙΣΗΓΗΣΗ Λίνου Κουντουρά Διπλ. Μηχ/γου Μηχ/κου, Τεχν. Δ/τή της ΒΙΑΜΑΡ-Skoda Τηλ. 210-3486685-6, 6974899021 «Μηχανικοί και Δευτεροβάθμια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εγχειρίδιο για την ενημέρωση του κόμβου «ΟΔΥΣΣΕΥΣ» μέσω του http://odysseusbo.culture.gr/ Αικ. Χαμπούρη Ιωαννίδου ΜΑ ΜSc, Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό περιβάλλον. Ορισμοί της Τεχνολογίας. Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης. Επιπτώσεις της Τεχνολογίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Τεχνολογικό περιβάλλον. Ορισμοί της Τεχνολογίας. Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης. Επιπτώσεις της Τεχνολογίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ορισμοί της Τεχνολογίας Τεχνολογικό περιβάλλον ΕΙΣΑΓΩΓΗ στην ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Σχέση Τεχνολογίας και Επιστήμης Επιπτώσεις της Τεχνολογίας Ορισμός σχολικού βιβλίου για την Τεχνολογία Με την ευρεία έννοια του όρου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

2nd 100% HOTEL DESIGN AWARDS 2015

2nd 100% HOTEL DESIGN AWARDS 2015 2nd 100% HOTEL DESIGN AWARDS 2015 Ξεκινά η υποβολή έργων από Ελλάδα και Κύπρο, για τον σημαντικότερο Διαγωνισμό Αρχιτεκτονικής και Design Ξενοδοχειακών Μονάδων! Μετά την εξαιρετικά επιτυχημένη διοργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

DaVinci Σχολικό Έτος: 2012-2013 Ανατομία και Ιατρική

DaVinci Σχολικό Έτος: 2012-2013 Ανατομία και Ιατρική DaVinci Σχολικό Έτος: 2012-2013 Ανατομία και Ιατρική Υπεύθυνοι καθηγητές: Ζούλας Δημ. Αδαμάρα Αθαν. { Εργασία των μαθητών: Psyco Killers Πεταλωτή Χρήστου Σέρβου Αθανάσιου Χατζηγκόντζιου Χάρη Χατζηπαυλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Επικεντρώνεται στην περιγραφή της χρήσης της Ανέμη και στην αξιολόγησή της.

Επικεντρώνεται στην περιγραφή της χρήσης της Ανέμη και στην αξιολόγησή της. Χρήση και αξιολόγηση της υπηρεσίας Ανέμη: έ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Κρήτης Μαριέττα Φάνη 1, Μαρία Μονόπωλη 2, Μανόλης Κουκουράκης 3 1 Πτυχιούχος του Τμήματος Βιβλιοθηκονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΚΤΗΡΙΟΥ Ή ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΝΕΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαδικασίας σχεδιασμού είναι η παρουσίαση της ανάλυσης της ιδέας σας 1. Έχετε εργαστεί στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Η Ειδική Αγωγή ΑΦΕΤΗΡΙΑ εξελίξεων στην Επιστήμη και στην Πράξη ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτικά Προϊόντα Μικρών Παραγωγών

Αγροτικά Προϊόντα Μικρών Παραγωγών Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 2 Αγροτικά Προϊόντα Μικρών Παραγωγών Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 2: Αγροτικά Προϊόντα μικρών παραγωγών

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ksyla.gr Σύντομη περιγραφή λειτουργίας

Ksyla.gr Σύντομη περιγραφή λειτουργίας Οδηγός Εφαρμογής Ksyla.gr Σύντομη περιγραφή λειτουργίας Το ksyla.gr είναι μια κοινότητα αγοραπωλησίας καύσιμου ξύλου σε οποιαδήποτε μορφή (καυσόξυλα, πέλλετ, μπρικέτες, κάρβουνα) καθώς επίσης και ειδών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885)

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) Ανάλυση σε επιμέρους στόχους: 1. Εκτιμούν τη μορφή γραφημάτων με βάση τα δεδομένα τους. 2. Κατανοούν ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δρ. Κόννης Γιώργος Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής Προγραμματισμός Στόχοι 1 Να περιγράψουμε τις έννοιες του Υπολογιστικού Προβλήματος και του Προγράμματος/Αλγορίθμου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗΣ

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗΣ 1 ο ΕΠΑΛ Ιλίου 5 ο ΣΕΚ Γ Αθήνας Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών Ειδικότητα Γραφικών Τεχνών Χατζηγιαννάκη Β. Ρόκου Χ. Λιομαζώχτρες Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗΣ Χαρακτική: η τέχνη της εγχάραξης μιας σκληρής επίπεδης,

Διαβάστε περισσότερα