Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ"

Transcript

1 Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΑΛΑΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΗ ΑΘΗΝΑ ΣΗΤΕΙΑ

2 Ευχαριστήρια Ευχαριστώ θερµά τον εισηγητή µου κ. Γαλάνη Χρήστο για την πολύτιµη βοήθεια που µου παρείχε όλο αυτό το χρονικό διάστηµα. Επίσης ευχαριστώ πολύ την οικογένειά µου και τις φίλες µου έσποινα και Φιλιώ Νάκου και Μοσχούλα Κοκκάλη για την συµπαράσταση και υποστήριξή τους καθώς επίσης και για την πολύτιµη συµβολή τους για την εκπόνηση της παρούσας εργασίας. Με εκτίµηση Κουγιουµτζή Αθηνά 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Πρόλογος Εισαγωγή στην ασθένεια Ορισµοί Βασικές έννοιες 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ 2.1 Γενικές γνώσεις περί ρευµατικών νοσηµάτων Παρουσίαση ρευµατικών νοσηµάτων 22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ Η ΑΡΘΡΙΤΙ Α 3.1 Μορφή της ασθένειας Τα χαρακτηριστικά της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας Νεανική Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα Αιτιολογία της ασθένειας ιάγνωση της ασθένειας Προσέγγιση ρευµατολογικού ασθενούς Θεραπεία της ασθένειας 48 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΙΑΤΡΟΦΗ 4.1 Σηµασία της διατροφής ιατροφή και ηλικία Ρόλος της διατροφής στη ρευµατοειδή αρθρίτιδα Λίπη Λιπαρά οξέα Πρωτεΐνες

4 4.2.3 Μέταλλα, Βιταµίνες και Αντιοξειδωτικά Βιταµίνη Α Βιταµίνη D Βιταµίνη Ε Βιταµίνη Κ Βιταµίνη C Υδατάνθρακες Ασβέστιο ιαιτητικά σχήµατα Ρευµατοειδή αρθρίτιδα και µεσογειακή διατροφή Σχέση βιταµίνης D και ρευµατοειδούς αρθρίτιδας Κατανάλωση κόκκινου κρέατος και ρευµατοειδή αρθρίτιδα 97 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 5.1 Συµπεράσµατα Προτάσεις για τη βελτίωση της υπάρχουσας ασθένειας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 105 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 110 4

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πάθηση της Ρευµατοειδούς Αρθρίτιδας απασχολεί αρκετό κόσµο στις µέρες µας αναεξάρτητα απο την ηλικιακή οµάδα που ανήκει καθώς µπορεί να προσβάλλει ακόµα και παιδιά (Νεανική Ρευµατοειδή Αρθρίτιδα). Πρόκειται για µια αυτοάνοση πάθηση όπου η αιτιολογία της παραµένει άγνωστη. Τα συµπτώµατα της νόσου είναι αρκετά επώδυνα µε κυριότερα το πόνο στις αθρώσεις και την διόγκωσή τους. Η νόσος αυτή µπορεί να προκαλέσει και µόνιµη αναπηρία. Η διάγνωσή της γίνεται δύσκολα στο αρχικό της στάδιο για αυτό απαιτήται µακροχρόνια ιατρική παρακολούθηση. εν υπάρχει µόνιµη ίαση αλλά οι θεραπευτικές µέθοδοι που χρησιµοποιούνται έχουν σαν στόχο την ανακούφιση των συµπτωµάτων. Η διατροφή παίζει κύριο ρόλο στην καταπολέµιση των παρενεργειών της νόσου (οστεοπόρωση, καρδειαγγειακά κλπ.) και τη µείωση των επιπλοκών της καθώς επίσης και στην ανακούφιση των συµπτωµάτων της. Έχουν γίνει πολλές έρευνες για το αν και πως η διατροφή µπορεί να επηρρεάσει τη νόσο αλλά χρειάζεται ακόµα πολύ µελέτη. Φαίνεται όµως πως µια διατροφή κοντά στα πρότυπα της Μεσογειακής διατροφής δηλαδή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, αυξηµένη κατανάλωση ψαριών και µειωµένη κόκκινου κρέατος και κύρια πηγή λίπους το ελαιόλαδο έχουν θετική επίδραση πάνω στη νόσο. Οι ασθενείς µε Ρευµατοειδή Αρθρίτιδα έχουν αυξηµένες πρωτεϊνικές ανάγκες. Η διατροφή τους θα πρέπει να είναι πλούσια σε Ca και βιταµίνη D για την αποφυγή οστεοπόρωσης που προκαλείται απο τη νόσο. Το αλκοόλ και το τσιγάρο επηρεάζουν αρνητικά τη νόσο για αυτό και θα πρέπει να αποφεύγονται.ταυτόχρονα οι ασθενείς µε Ρευµατοειδή Αρθρίτιδα θα πρέπει να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος. Έτσι µειώνεται κατά το δυνατό ο κίνδυνος εµφάνισης της νόσου και µειώνονται δραστικά τα συµπτώµατά της. 5

6 SUMMARY Rheumatoid arthritis is a disease that causes difficulties to a lot of people in our days despite the group of age they belong, since it also attacks young people and children (Juvenile Rheumatoid arthritis). It is an autoimmune disease and its cause is still unkown. The symptoms of this illness are painful with most important the pain in the joints and their swelling. This disease can easily cause as a result a perm anent disability. It is very difficult to be diagnosed at its early stages, that is why it requires a long lasting medical monitoring. Rheumatoid arthritis can not be heald but the therapeutics methods which are used nowdays have as an aim the symptoms relief. Nutrition plays a very important role because it fights the side effects of this illness (osteoporosis, cardiovascular disease etc.), it decreases the implicutions and it relieves the symptoms. A lot of research has been done on how nutrition can influence the disease but a lot of studies are needed in order to have a ckear conclusion. However a nutrition near the mediterranean diet pattern, rich in fruits and vegetables, raised fish consumption, decreased in red meat and having as a main source of fat olive oil may has a positive influene in the progress of the disease. Patients with Rheumatoid arthritis have increased protein needs. Their food must be rich in calcium and vitamin D in order to avoid osteoporosis which is one of the first side effects of the illness. Alcohol and smoking have a negative influence and must be avoid.at the same time patients who suffer from Rheumatoid arthritis must try to maintain ther weight at a normal level. By doing all these the progress of the disease and its symptoms are reduced as far as possible. 6

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Πρόλογος Είναι γεγονός πως η πάθηση της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας στις µέρες µας αποτελεί συνηθισµένο φαινόµενο, σε διάφορες µάλιστα ηλικιακές οµάδες. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, ο οποίος επιβαρύνει σε διάφορους τοµείς την ανθρώπινη υγεία δε θα µπορούσε παρά να συσχετιστεί και µε τη συγκεκριµένη πάθηση. Ο συσχετισµός της διατροφής και του σύγχρονου τρόπου ζωής, µεταβιβάζεται και επηρεάζει αναπόφευκτα αυτή τη πάθηση. Η διατροφή µπορεί να διαδραµατίσει σηµαντικό ρόλο στη διαχείριση της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας, ιδιαίτερα στην ανακούφιση των συµπτωµάτων της ασθένειας, την καταπολέµηση των παρενεργειών της και την µείωση του κινδύνου περιπλοκών. Μια ισορροπηµένη διατροφή αυξηµένης θερµιδικής και πρωτεϊνικής πρόσληψης µπορεί να αντισταθµίσει τον αυξηµένο µεταβολικό ρυθµό και των πρωτεϊνικό καταβολισµό που παρουσιάζουν οι ασθενείς µε αυτή την πάθηση. Τέτοια παραδείγµατα είναι η θετική επίδραση στην ασθένεια που έχουν τα ω3 και ω6 λιπαρά οξέα, η βελτίωση των συµπτωµάτων που προκαλούν κατάλληλες αντιοξειδωτικές ουσίες όπως οι βιταµίνη Α και C και το σελήνιο. Επίσης, το φυλικό οξύ και η βιταµίνη Β12 µπορούν να µειώσουν τις παρενέργειες, το ασβέστιο και η βιταµίνη D προλαµβάνουν την µείωση της οστικής πυκνότητας στους ασθενείς που λαµβάνουν κορτικοστεροειδή ως φαρµακευτική θεραπεία. Αναλυτικά ο τρόπος επιρροής της διατροφής στην έκταση και θεραπεία της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας θα προσδιοριστεί στην παρούσα εργασία, της οποίας ο σκοπός σε γενικές γραµµές είναι: Να γνωρίσουµε την πάθηση της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας. Το ζητούµενο βέβαια δεν είναι να προβούµε σε µια λεπτοµερή ιατρικού περιεχοµένου ανάλυση που θα απευθύνεται σε ένα εξειδικευµένο κοινό, αλλά να εξοικειώσουµε τον απλό αναγνώστη µε βασικούς όρους και τεχνικές που 7

8 χρησιµοποιούνται σε αυτή την πάθηση, εµβαθύνοντας παράλληλα σε σηµεία που απαιτούν για την καλύτερη κατανόησή τους µια περαιτέρω ανάλυση. Να περιγράψουµε τις βασικές έννοιες της διατροφής και το ρόλο που διαδραµατίζει στην πρόληψη, στην εµφάνιση και στη θεραπεία των ρευµατικών νοσηµάτων. Να προσδιορίσουµε τη σχέση µεταξύ διατροφής και ρευµατοειδούς αρθρίτιδας. Να ερευνήσουµε την υπάρχουσα κατάσταση όσον αφορά στην εµφάνιση της πάθησης και την εξάπλωσή της στις διάφορες πληθυσµιακές οµάδες Να ανιχνεύσουµε και παράλληλα να προσπαθήσουµε να προβλέψουµε τι πρόκειται να ακολουθήσει στον τοµέα της συγκεκριµένης πάθησης και των εφαρµογών που σχετίζονται µε αυτή. 1.2 Εισαγωγή στην ασθένεια Αν επιχειρούσαµε να κάνουµε µια περισσότερο επιφανειακή αρχική προσέγγιση της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας, θα µπορούσαµε να αναφέρουµε πως η συγκεκριµένη ασθένεια είναι µία χρόνια πάθηση, η οποία προκαλεί φλεγµονή κυρίως στις αρθρώσεις, χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι αποκλείεται η περίπτωση να παρουσιαστεί και σε άλλα όργανα του σώµατος. Πρόκειται λοιπόν, για µια συστηµατική πολυοργανική νόσο που σχετίζεται κυρίως µε την φλεγµονώδη διήθηση του αρθρικού θυλάκου των αρθρώσεων 1, µε συχνότερη την συµµετρική και αµφοτερόπλευρη εµφάνισή της στις περιφερικές αρθρώσεις των χεριών, µε την πιθανότητα να επεκταθεί προοδευτικά σε κεντρικότερες αρθρώσεις να είναι αρκετά µεγάλη. Μέχρι σήµερα δεν έχει βρεθεί κάποιο συγκεκριµένο αίτιο που να την προκαλεί. Πρόκειται για µια από τις πιο ανεξιχνίαστες ως προς την παθογένειά τους, µορφές αρθρίτιδας. Η παθογένεια της νόσου βασίζεται σε µια µη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήµατος του ανθρώπου που στρέφεται κατά του φυσιολογικού αρθρικού ιστού και προκαλεί φλεγµονώδη αντίδραση και διάβρωση της άρθρωσης. Σταδιακά ο αρθρικός υµένας, ο χόνδρος, τα οστά και οι σύνδεσµοι που αποτελούν την άρθρωση φθείρονται προκαλώντας παραµόρφωση της άρθρωσης, η οποία σταδιακά πιθανόν να οδηγήσει στην καταστροφή της άρθρωσης, 1 Άρθρο: «Ρευµατοειδής αρθρίτιδα: Πώς να περιορίσετε τον πόνο» ηµοσιευµένο 20/08/05 8

9 προκαλώντας λειτουργικά και αισθητικά προβλήµατα, µε κίνδυνο την εγκατάσταση µόνιµης αναπηρίας. ηλαδή στην ουσία, στην ασθένεια αυτή ο οργανισµός, επιτίθεται µε το ανοσολογικό του σύστηµα εναντίον των αρθρώσεων του για άγνωστο λόγο. Η ασθένεια πλήττει περίπου το 1% του πληθυσµού. Η συχνότητα εµφάνισης για τις γυναίκες είναι τρεις φορές µεγαλύτερη από την αντίστοιχη των ανδρών. Μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά συνήθως εκδηλώνεται µεταξύ 25 και 50 ετών. Μια ιδιαίτερη κατηγορία αποτελεί η Νεανική Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα (Ν.Ρ.Α) που εµφανίζεται στα παιδιά ηλικίας µέχρι 16 ετών και µε την οποία θα ασχοληθούµε εκτενέστερα σε επόµενο κεφάλαιο. Η ασθένεια µπορεί να πάρει διάφορες µορφές. Σε µερικούς ασθενείς είναι δυνατόν να υποχωρήσει από µόνη της. Στο 75% των ασθενών η θεραπεία είναι αποτελεσµατική µε ανακούφιση από τα συµπτώµατα. Το 10% των ασθενών καταλήγει µε µια χρόνια µορφή αναπηρίας. 2 Τα πρώτα συµπτώµατα της νόσου είναι κούραση απώλεια της όρεξης αδυναµία. Στη συνέχεια εµφανίζεται πόνος και πρήξιµο στις αρθρώσεις, ευαισθησία, ακόµα και δυσκαµψία. Χαρακτηριστικό της νόσου είναι η ταυτόχρονη προσβολή των αρθρώσεων και στις δύο πλευρές του σώµατος, τουλάχιστον τις πιο πολλές φορές. Οι αρθρώσεις που προσβάλλονται συχνότερα είναι αυτές των χεριών και ακολουθούν ο καρπός, τα γόνατα και άλλες. Η νόσος επίσης µπορεί να προκαλέσει αναιµία, βλάβες στην καρδιά και στα αγγεία. 2 Άρθρο: «Ρευµατοειδής αρθρίτιδα» ηµοσιευµένο 14/09/06 Βιβλιογραφία από National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases 9

10 Εικόνα 1.1: Χαρακτηριστική εικόνα χεριού ασθενούς που έχει προσβληθεί από ρευµατοειδή αρθρίτιδα. 3 Άλλα συµπτώµατα που µπορεί να παρατηρηθούν είναι: πυρετός, αναιµία, δερµατικές βλάβες (ρευµατικά οζία) κυρίως σε περιοχές του σώµατος που δέχονται έντονη τριβή (όπως οι εκτατικές επιφάνειες των αγκώνων), οφθαλµικές βλάβες (κερατοεπιπεφυκίτιδα) κ.α. Η σωµατική αναπηρία και το έντονο άλγος που προκαλούνται από την νόσο, την καθιστούν ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση που χρήζει σωστής και έγκαιρης πρόληψης και αντιµετώπισης. Η διάγνωση της νόσου γίνεται βάσει της ιατρικής εξέτασης και του ιστορικού του ασθενούς καθώς και ακτινολογικών και εργαστηριακών εξετάσεων οι οποίες περιλαµβάνουν ανίχνευση του ρευµατοειδούς παράγοντα. 1.4 Ορισµοί Βασικές έννοιες Στη συνέχεια θα αναφερθούµε σε ορισµένες βασικές έννοιες και ειδικούς όρους οι οποίοι θα χρησιµοποιηθούν στη συνέχεια στην παρούσα εργασία και αποτελούν εκείνα τα στοιχεία που θα βοηθήσουν να γίνουν ευκολότερα αντιληπτοί οι µηχανισµοί δράσης, διάγνωσης και θεραπείας της νόσου. 3 Εγκυκλοπαίδεια Microsoft Encarta Encyclopedia 2002 Άρθρο: «Rheumatoid Arthritis of the Hands» 10

11 Φλεγµονή Σαν φλεγµονή ορίζεται η αντίδραση ζώντων ιστών σε βλαπτικό ερέθισµα. Αυτό µπορεί να είναι: διάφοροι ιοί, βακτηρίδια, παράσιτα και θερµικά η µηχανικά ερεθίσµατα. Προκειµένου για ανωτέρους οργανισµούς, το φαινόµενο περιορίζεται σε ιστούς που διαθέτουν αγγεία. Στην περίπτωση της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας η φλεγµονή εκφράζεται µε επιµηκυµένα και στρυφνά τριχοειδή αγγεία που φαίνονται να είναι οι κύριες αλλαγές στον πάσχοντα από τη νόσο, αν και δεν έχουν προσδιορισθεί συγκεκριµένοι συσχετισµοί µε την παρουσία ρευµατοειδούς παράγοντα. 4 Η φλεγµονή µπορεί αδρά να διαιρεθεί σε οξεία και χρόνια, αν και συνήθως υπάρχουν ταυτόχρονα στοιχεία και των δυο µορφών. Η οξεία φλεγµονή αποτελεί την αρχική απάντηση που περιλαµβάνει αγγειακές αντιδράσεις και τον κυριότερο ρόλο παίζουν τα ουδετερόφιλα η τα µαστοκύτταρα. (π.χ µε πολύ τοξικούς µικροοργανισµούς, όπως ο σταφυλόκοκκος). Αν η οξεία φλεγµονή είναι έντονη µπορεί να καταλήξει σε εκτεταµένη συσσώρευση ουδετερόφιλων και οστική νέκρωση (απόστηµα). Η χρόνια φλεγµονή µπορεί να ακολουθήσει την οξεία η να χαρακτηρίζει την φλεγµονώδη αντίδραση από την αρχή της. Αναπτύσσεται αργότερα, είναι µεγαλύτερης διάρκειας και χαρακτηρίζεται από την παρουσία µονοπύρηνων, µακροφάγων, λεµφοκυττάρων και πλασµατοκυττάρων, καθώς και από πολλαπλασιασµό των ινοβλαστών του συνδετικού ιστού (π.χ µυκοβακτηρίδιο φυµατίωσης, χρόνια έκθεση σε φυσικούς παράγοντες χαµηλής τοξικότητας (πυριτίαση) και σε ορισµένες αυτοάνοσες αντιδράσεις) 5. Αγγειακή αντίδραση Πρόκειται για ουσιαστικό στοιχείο της φλεγµονής και χρησιµεύει για την απελευθέρωση σηµαντικών µοριακών συστατικών και βασικών κυττάρων (ουδετερόφιλων και µονοπύρηνων) σε εστίες φλεγµονής στον εξωαγγειακό συνδετικό ιστό. 4 Altomonte L, Zoli A, Galossi A, Mirone L, Tulli A, Martone FR, Morini P, Laraia P, Magarò M. «Microvascular capillaroscopic abnormalities in rheumatoid arthritis patients.» Institute of Internal Medicine and Geriatrics, Catholic University of the Sacred Heart, Rome, 1995 Jan-Feb;13(1): Σηµειώσεις µαθήµατος Νευρολογίας, ΙΕΚ Υγεία, Τµήµα Φυσιοθεραπείας, έτος µτφρ. από Voss, Ionta, Myers- Proprioceptive Neyromuscular Facilitation 11

12 Επανορθωτική διαδικασία Πρόκειται για αναπόσπαστο στοιχείο της φλεγµονώδους αντίδρασης. Σε µερικές µορφές ιστικής βλάβης, η επανόρθωση αποτελεί το κυριότερο ωφέλιµο αποτέλεσµα της φλεγµονής (π.χ στα «καθαρά τραύµατα»). Σε άλλες µορφές, (π.χ οξείες µικροβιακές λοιµώξεις) οι εισβολείς είναι δυνατό να εξουδετερωθούν και η φλεγµονή να παρέλθει µε µικρή ιστική βλάβη. Η ίδια η φλεγµονώδης διεργασία όµως µπορεί να αποβεί βλαπτική για τον οργανισµό, (π.χ στην καταστροφή ιστών που συνδυάζεται µε σχηµατισµό αποστήµατος η στις χρονιές φλεγµονώδεις νόσους όπως η ρευµατοειδής αρθρίτιδα). Η ρευµατοειδής αρθρίτιδα αποτελεί παράδειγµα διεργασιών, που µπορεί να καταλήξουν σε βαριά ιστική καταστροφή και δυσλειτουργία ακόµη κι αν δεν υπάρχει εµφανής αιτιολογική σχέση µε µικροοργανισµό. Αγγειακά στοιχεία φλεγµονής Η θερµότητα, η ερυθρότητα, η διόγκωση και ο πόνος αποτελούν τα χαρακτηριστικά αγγειακά στοιχεία της φλεγµονής. Τα τρία πρώτα σηµεία προέρχονται κυρίως από την αντίδραση του αγγειακού δικτύου σε βλαπτικό ερέθισµα. Αρχικά εµφανίζεται µια παροδική αγγειοσύσπαση που ακολουθείται από αγγειοδιαστολή του δικτύου των µικρών αγγείων (κυρίως αρτηριδίων) η οποία είναι δυνατό να καταλήξει σε διϊδρωση στον εξωκυττάριο χώρο υγρού µε χαµηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη. Στη συνέχεια αναπτύσσεται αυξηµένη διαπερατότητα των µικρών αγγείων µέσω µικρών κενών στις συνάψεις των ενδοθηλιακών κυττάρων µε αποτέλεσµα την εξίδρωση στους εξωκυττάριους χώρους, υγρού, που περιέχει όλα τα στοιχεία του πλάσµατος. Η απώλεια πλάσµατος καταλήγει σε στάση ερυθροκυττάρων στα µικρά αγγεία λόγω αυξηµένης γλοιότητας του αίµατος. Ακολουθεί προσκόλληση λευκοκυττάρων στο ενδοθήλιο των αγγείων και µετανάστευση τους µέσω κενών µεταξύ των συνάψεων των ενδοθηλιακών κυττάρων και µετά µέσω της βασικής µεµβράνης στους εξωκυττάριους χώρους, όπου φαγοκυτταρώνουν επιβλαβείς οργανισµούς. 12

13 Ωψωνίνες Η φαγοκυττάρωση συνήθως καταλήγει σε αποµάκρυνση των βλαπτικών σωµατιδίων, αλλά κατά την εξέλιξη της διεργασίας, είναι δυνατό να οδηγήσει στην απελευθέρωση επιβλαβών ουσιών και να προκαλέσει επιπρόσθετη ιστική βλάβη. Η φαγοκυττάρωση προϋποθέτει την αναγνώριση των σωµατιδίων από τα φαγοκύτταρα. Σ'αυτό συντελούν οι ωψωνίνες, που είναι συστατικά του πλάσµατος και καλύπτουν τον µικροοργανισµό. Η δέσµευση τους σε ειδικούς υποδοχείς των επιφανειών των ουδετεροφίλων και των µακροφάγων προκαλεί έναρξη της φαγοκυττάρωσης. Φαγοκυττάρωση Μετά την αναγνώριση, τα φαγοκύτταρα περιβάλλουν τα σωµατίδια µε ψευδοπόδια ή επεκτάσεις της κυτταροπλασµατικής µεµβράνης που εσωκλείουν το σωµατίδιο σε φαγοκυτταρικά κενοτόπια. Αυτά συγχωνεύονται µε τις µεµβράνες των λυσσοσωµάτων για σχηµατισµό των φαγολυσσοσωµάτων. Η απελευθέρωση του περιεχοµένου των λυσσοσωµάτων στα φαγολυσσοσωµάτια (ένζυµα και ελεύθερες ρίζες οξυγόνου) δυνητικά προκαλεί καταστροφή των µικροοργανισµών. Μεσολαβητές της φλεγµονής Τα παραπάνω φαινόµενα προκαλούνται από ένα µεγάλο αριθµό χηµικών ουσιών και ενζύµων οι οποίες µπορούν να δράσουν συνεργικά δυο η περισσότερες µαζί, ενώ µονές δεν είναι ικανές να προκαλέσουν τέτοιες αντιδράσεις, Ο προσδιορισµός του ρόλου των µεσολαβητών έχει µεγάλη σηµασία γιατί φαρµακευτική αναστολή τους, µπορεί να έχει σηµαντικά θεραπευτικά αποτελέσµατα. Τέτοιοι µεσολαβητές είναι: 1) Αγγειοδραστικές αµίνες: όπως η ισταµίνη, η σεροτονίνη και η 5- υδροξυτρυπταµίνη που προκαλούν αγγειοδιαστολή και αυξηµένη διαπερατότητα των αγγείων. 2) Το σύστηµα του συµπληρώµατος: Τα διαφορά κλάσµατα του είτε µε την κλασσική είτε µε την εναλλακτική οδό, αποτελούν σηµαντικούς µεσολαβητές και προκαλούν αύξηση διαπερατότητας, αγγειοδιαστολή, χηµειοταξία, ενεργοποίηση των ουδετεροφίλων και κυτταρόλυση. 3) Το σύστηµα των κινίνων 4) Το σύστηµα πήξης του αίµατος 13

14 5) Χηµικά δραστικές µορφές οξυγόνου 6) Μεταβολίτες του αραχιδονικού οξέος: αποτέλεσµα της δράσης τους είναι η παραγωγή προσταγλανδινών, θροµβοξάνης και λευκοτριενίων. Η αναστολή των προσταγλανδινών είναι ο κύριος τρόπος δράσης των µη στερινοειδών αντιφλεγµονωδών φαρµάκων. 7) Ο ενεργοποιητικός παράγων των αιµοπεταλίων 8) Πρωτεϊνάσες 9) Αυξητικοί παράγοντες (κυτταροκίνες): ιντερλευκίνες, ΤΝF, ΤGF κλπ. Ανοσοποιητικό Σύστηµα Σκοπός του ανοσοποιητικού συστήµατος είναι η προστασία και προάσπιση των πολυκύτταρων οργανισµών από βλαπτικούς εξωτερικούς παράγοντες και µικροοργανισµούς, καθώς και η διατήρηση της ασηψίας του εσωτερικού περιβάλλοντος. Χαρακτηριστικά του ανοσοποιητικού συστήµατος είναι η ειδικότητα και η µνήµη. Χάρις σε αυτά, το ανοσολογικό σύστηµα έχει την ικανότητα να διακρίνει τα "δικά" του από τα ξένα συστατικά και οι ειδικοί δραστικοί παράγοντες του µπορούν να στρέφονται κατά των εξωτερικών "εισβολέων", χωρίς να προκαλούν βλάβη στον ίδιο τον οργανισµό. Ακόµη επιτρέπουν σε µια ανοσολογική απάντηση να εστιασθεί σε µια ειδική αντιγονική προσβολή, αυξάνοντας την παραγωγή των πιο ειδικών αντισωµάτων. Παρόλο που η ειδικότητα και η µνήµη αποτελούν τα πιο αξιοσηµείωτα χαρακτηριστικά του ανοσολογικού συστήµατος, σηµαντική άµυνα προέρχεται και από µη ειδικούς µηχανισµούς όπως: οι βλεννογόνιοι φραγµοί, το σύστηµα του συµπληρώµατος, τα κύτταρα που δρουν ως «φυσικοί φονιάδες», τα προσχηµατισµένα «φυσικά αντισώµατα» και οι δραστηριότητες των µονοπύρηνων και πολυµορφοπύρηνων κυττάρων. Ενέργεια της τροφής Οι θρεπτικές ουσίες των τροφών, υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες, περικλείουν ενέργεια υπό τη λανθάνουσα µορφή της χηµικής ενέργειας. Αυτή η δυναµική ενέργεια των τροφών επιτελεί το βιολογικό έργο. Έτσι, το ενεργειακό 14

15 περιεχόµενο της τροφής και η φυσική δραστηριότητα είναι δυνατόν να προσδιορισθεί µε µονάδες ενέργειας. Η ενέργεια των θρεπτικών ουσιών είναι δυνατόν να προσδιορισθεί είτε µε µέτρηση της θερµότητας που εκλύεται και γίνεται αναφορά σε θερµιδικό ισοδύναµο της ενέργειας, είτε µε µέτρηση του έργου που παράγεται και γίνεται αναφορά σε µηχανικό ισοδύναµο της ενέργειας. Η θερµότητα και το µηχανικό έργο είναι ισοδύναµες µορφές ενέργειας και, υπό ο- ρισµένες συνθήκες, έργο µετατρέπεται σε θερµότητα και θερµότητα σε µηχανικό έργο. Ο υπολογισµός της ενεργειακής αξίας ή θερµιδικής αξίας των θρεπτικών ουσιών γίνεται µε τη µέθοδο της άµεσης και της έµµεσης θερµιδοµετρίας. Η θερµιδοµετρία είναι η µέθοδος του υπολογισµού της απώλειας ή κέρδους ε- νεργείας ή θερµότητας. Το θερµιδόµετρο είναι το όργανο που υπολογίζει την ποσότητα της ανταλλασσόµενης θερµότητας σε µια χηµική αντίδραση ή στο σώµα σε ειδικές συνθήκες. Μονάδες µέτρησης της ενέργειας Θερµίδα.- Η θερµίδα (cal) είναι η µονάδα θερµότητας (θερµικής ενέργειας) και χρησιµοποιείται για να εκφράσει τη θερµότητα ή την ενεργειακή αξία της τροφής και τη µυϊκή δραστηριότητα. Μια θερµίδα, ή µικρή θερµίδα είναι η ποσότητα της θερµότητας που απαιτείται για να ανέλθει η θερµοκρασία 1 gr απεσταγµένου ύδατος από τους 14,5 C στους 15,5 C. Το πολλαπλάσιο της είναι η χιλιοθερµίδα ή µεγάλη θερµίδα (Kcal). Joule- Το Joule (J) είναι η µονάδα µέτρησης του έργου, της θερµότητας και άλλων µορφών ενεργείας. 4,18 Joule= 1 cal. 6 Μεταβολισµός Ο οργανισµός του ανθρώπου εξελίσσεται µε συνεχείς αποσυνθέσεις και ανασυνθέσεις. Αυτός προσλαµβάνει νερό, τροφές και άλλες χρήσιµες ουσίες από το περιβάλλον του και αποβάλλει σε αυτό νερό, θερµότητα, άπεπτα συστατικά υλικών που προσέλαβε και άλλες ουσίες, διατηρώντας την τάξη του (χαµηλή εντροπία) και αυξάνοντας την αταξία του περιβάλλοντος του (αύξηση της εντροπίας). 6 «ιαιτητική του ανθρώπου» Σταύρου Τ. Πλέσσα 3 η έκδοση. Εκδόσεις Φάρµακον -τύπος Αθήνα (1998) 15

16 Στον οργανισµό σαν σύνολο γενικότερα και στο κύτταρο ειδικότερα λαµβάνουν χώρα µυριάδες χηµικές αντιδράσεις και µετατροπές ενεργείας, οι οποίες τον διατηρούν στη ζωή. Το σύνολο αυτών των διεργασιών ονοµάζεται µεταβολισµός. Οι αντιδράσεις που οδηγούν σε απλοποιήσεις στη δοµή των µορίων (αποσυνθέσεις) αποτελούν τον καταβολισµό, ενώ οι αντιδράσεις σύνθεσης χαρακτηρίζονται ως αναβολισµός ή βιοσύνθεση. ιάφορες µελέτες µε τη χρήση ισοτόπων, ραδιενεργών και σταθερών, έδειξαν ότι η συγκέντρωση δοµικών και λειτουργικών µορίων του κυττάρου διατηρείται σταθερή, όχι όµως κατά τρόπο στατικό, αλλά κατά τρόπο δυναµικό, δηλαδή τα µόρια αυτά συνεχώς καταστρέφονται και αντικαθίστανται από άλλα. Αυτό σηµαίνει ότι σε κάθε κύτταρο λαµβάνουν χώρα αντιδράσεις καταβολισµού και αναβολισµού και υπό φυσιολογικές συνθήκες οι δυο αυτές µεταβολικές διεργασίες είναι σε κατάσταση δυναµικής ισορροπίας. Έτσι, η σύνθεση, π.χ., ενός µακροµορίου γίνεται για την αντιµετώπιση αναγκών του κυττάρου για το συγκεκριµένο µόριο, λόγω αποικοδόµησης ή έκκρισης του από το κύτταρο και σε ιδανικές συνθήκες πρέπει να υπάρχει σε αυτό η αναγκαία ποσότητα του µακροµορίου, ούτε έλλειψη, ούτε περίσσεια του. Για να επιτευχθεί αυτή η ισορροπία µεταξύ καταβολισµού και αναβολισµού απαιτούνται λεπτότατοι χειρισµοί και έλεγχοι, τόσο από αυτό το ίδιο το κύτταρο, όσο και από τον οργανισµό σαν σύνολο, αφού πολλές από τις ουσίες που συνθέτονται σε ένα κύτταρο έχουν προορισµό άλλο κύτταρο. Ο καταβολισµός δεν είναι µια απλή φθορά, αλλά καταστροφή (αποικοδόµηση) του µορίου µε τη δράση των ενζύµων. Οι αντιδράσεις που χωρούν συνοδεύονται µε απελευθέρωση ενεργείας, η οποία τις περισσότερες φορές δεν είναι χρησιµοποιήσιµη από τον οργανισµό και αποβάλλεται µε τη µορφή της θερµότητας. Οι αντιδράσεις του καταβολισµού είναι µη αντιστρεπτές, µε την έννοια ότι οι αντιδράσεις του αναβολισµού που οδηγούν στη σύνθεση και στην αντικατάσταση του αποικοδοµηµένου µορίου δεν ακολουθούν ακριβώς την αντίστροφη πορεία και κυρίως δεν γίνονται αυθόρµητα, αλλά µε την απορρόφηση ενεργείας. Κατά συνέπεια, η ανασύνθεση µακροµορίων απαιτεί την ύπαρξη πηγής απελευθέρωσης ενεργείας και ενζύµων. Σε κυτταρικό επίπεδο ο καταβολισµός αποτελεί την πηγή ενεργείας του κυττάρου. Αυτό προσλαµβάνει από το περιβάλλον του (εξωκυττάριο υγρό) ουσίες προερχόµενες από τις τροφές, κυρίως µακροµόρια, και τα 16

17 αποικοδοµεί προς απλά µόρια, τα οποία µπορεί να αποτελέσουν τους δοµικούς λίθους για τη σύνθεση νέων µακροµορίων. Εικόνα 1.2: Βασικός µεταβολισµός συναρτήσει ηλικίας και φύλλου Η προσέγγιση της µεταβολικής διαδικασίας έγινε κατά καιρούς µε την προσπάθεια απόδοσης µέσω διάφορων συντελεστών που σχετίζονταν κάθε φορά µε ένα συγκεκριµένο φαινόµενο, πάντα µε γνώµονα την εµφάνιση και την εκδήλωση µιας συγκεκριµένης ασθένειας. Ένας τέτοιος συντελεστής είναι και ο µεταβολικός. Προς το τέλος του τελευταίου αιώνα, η καλύτερη γνώση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου (cardiovascular - CV) και των ενώσεών τους οδήγησε τους ερευνητές στο να προτείνουν την ύπαρξη ενός µοναδικού παθοφυσιολογικού όρου αποκαλούµενου "µεταβολικού" ή "του συνδρόµου αντίστασης ινσουλίνης" ("metabolic" or "insulin resistance syndrome"). Πολλοί διαφορετικοί ορισµοί έχουν δοθεί από την Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας (World Health Organization - WHO), καθώς επίσης και από την τρίτη έκθεση της επιτροπής The National Cholesterol Education Program's Adult Treatment Panel (NCEP-ATP III). Ειδικότερα, η κοιλιακή παχυσαρκία, η υπέρταση, η χαµηλή χοληστερόλη HDL και η υπεργλυκαιµία είναι τα πιο κοινά χρησιµοποιούµενα στοιχεία για τον καθορισµό του. Η παρουσία του MetS είναι αποτελεσµατική στην πρόβλεψη του µελλοντικού κινδύνου για το διαβήτη και τις διάφορες νόσους που σχετίζονται µε τη στεφανιαία. Η υψηλή τιµή του παράγοντα CV σχετίζεται µε αντίστοιχη υψηλή τιµή του όρου που περιγράφει το προαναφερόµενο σύνδροµο. 17

18 γεγονός που καταδεικνύει την κύρια κλινική και προγνωστική σηµασία αυτού του συνδρόµου. 7 Περισσότερες πληροφορίες για µεγέθη που σχετίζονται µε το µεταβολισµό και την εξάρτηση του από ανθρώπινα χαρακτηριστικά όπως φύλο, βάρος και ηλικία, παρατίθενται στο παράρτηµα. Ανοσία Είναι η ικανότητα του οργανισµού να αντιδρά πιο γρήγορα και πιο αποτελεσµατικά στην είσοδο ενός αντιγόνου. ιακρίνεται στην κυτταρική ανοσία, όπου οι άνοσες αντιδράσεις διαµεσολαβούνται από κύτταρα, αντίθετα µε τη χυµική (humoral) ανοσία όπου έχουµε παραγωγή αντισωµάτων ή άλλων χυµικών παραγόντων. Αντιγόνο Σαν αντιγόνο χαρακτηρίζεται κάθε ουσία που όταν εισέλθει στον οργανισµό προκαλεί την παραγωγή είτε αντισωµάτων (χυµική ανοσία), είτε λεµφοκυττάρων εξοπλισµένων µε ειδικούς υποδοχείς (κυτταρική ανοσία). Βασικές προϋποθέσεις για να δράσει µια ουσία σαν αντιγόνο είναι το σχετικά µεγάλο µοριακό βάρος και η αναγνώριση της σαν "ξένη". Τα αντιγόνα είναι συνήθως συστατικά της επιφάνειας µικροοργανισµών (επιφανειακά αντιγόνα), ουσίες που εκκρίνονται απ'αυτούς (εξωτοξίνες) ή δοµικά συστατικά τους που ελευθερώνονται µε την καταστροφή του µικροοργανισµού (ενδοτοξίνες). Είναι συνήθως πρωτεΐνες ή γλυκοπρωτεΐνες, αλλά και πολυσακχαρίτες µε ειδική δοµή (όπως των περιβληµάτων των βακτηρίων) µπορούν να δράσουν σαν αντιγόνα. Ειδική κατηγορία αντιγόνων αποτελούν οι απτίνες, που είναι ουσίες µη πρωτεϊνικής φύσης, µε σχετικά χαµηλό µοριακό βάρος (όπως διάφορες φαρµακευτικές ουσίες) που δρουν σαν αντιγόνα µόνο όταν συνδεθούν µέσα στον οργανισµό µε κάποιες πρωτεΐνες. Κάθε µόριο αντιγόνου παρουσιάζει µια ή περισσότερες περιοχές µε τις οποίες συνδέεται µε το ειδικό αντίσωµα που ονοµάζονται επίτοποι. Για κάθε επίτοπο µε διαφορετική δοµή παράγεται ειδικό αντίσωµα. Σε µερικές περιπτώσεις δυο διαφορετικά αντιγόνα µπορούν να παρουσιάζουν επιτόπους µε ίδια ή παρόµοια δοµή. 7 Malesci D, Valentini G, La Montagna G. «Metabolic syndrome in inflammatory rheumatic diseases». Reumatismo Jul-Sep;58(3):

19 Στην περίπτωση αυτή παρατηρούνται οι λεγόµενες διασταυρούµενα αντιδράσεις, δηλαδή αντισώµατα που παράγονται µε την επίδραση κάποιου αντιγόνου, αντιδρούν και µε κάποιο άλλο. Αντισώµατα Τα αντισώµατα είναι πρωτεΐνες και χαρακτηρίζονται σαν ανοσοσφαιρίνες. Βασική δοµή µιας ανοσοσφαιρίνης (Ιmmonoglobulin=Ιg), είναι ένα τετραµερές µόριο που αποτελείται από 4 πολυπεπτιδικές αλυσίδες. Μια Ιg αποτελείται από 1,2,3 ή 5 τετραµερή. Κάθε τετραµερές αποτελείται από δυο ελαφρές (L, light) και δυο βαριές (Η,heavy) αλυσίδες. Οι ελαφρές εµφανίζουν δυο τύπους, τις κ,λ ενώ οι βαριές πέντε, τους γ (υποτάξεις γ1,γ2,γ3,γ4), µ,δ ε,α (α1,α2).το τετραµερές µιας Ιg αποτελείται πάντα από δυο ίδιες ελαφρές (κ ή λ) και δυο ίδιες βαριές (γ ή µ ή α ή δ ή ε ) αλυσίδες. Με την δράση του ενζύµου παπαϊνη το τετραµερές διασπάται σε τρία τµήµατα. Απ' αυτά τα δυο έχουν ίδια δοµή (η ελαφρά αλυσίδα και τµήµα µιας βαριάς) και έχουν την ικανότητα να συνδέονται µε το αντιγόνο σχηµατίζοντας διαλυτά συµπλέγµατα (Fab τµήµα). Το τρίτο τµήµα αποτελείται µόνο από τµήµατα των δυο βαριών αλυσίδων, δεν µπορεί να συνδεθεί µε το αντιγόνο και µπορεί να ληφθεί µε κρυστάλλωση. Κάθε πρωτεϊνική αλυσίδα εµφανίζει ένα µεγάλο τµήµα µε σταθερή σύνθεση (ισότυπος) ανάλογη µε το είδος της αλυσίδας (C Η,C L,) και ένα µικρότερο τµήµα µε υπερµεταβλητή σύνθεση (ιδιότυπος) που δίνει στην Ιg την εξειδίκευση (V H,V L ). Αυτή η υπερµεταβλητή θέση της ελαφράς αλυσίδας µε την αντίστοιχη της βαριάς, αποτελούν τον εξειδικευµένο πόλο σύνδεσης του αντισώµατος µε το αντιγόνο. Το ανοσοποιητικό σύστηµα περιέχει περίπου λεµφοκύτταρα και µονοπύρηνα φαγοκύτταρα. Τα λεµφοκύτταρα βρίσκονται στα κεντρικά λεµφικά όργανα (µυελός οστών (η κύρια εστία), θύµος αλλά και στα περιφερικά σπλήνας (η δεύτερη εστία παραγωγής), λεµφαδένες), ενώ µερικά επανακυκλοφορούν µε το λεµφικό σύστηµα. Τα µονοπύρηνα έχουν πιο ευρεία κατανοµή και βρίσκονται σ'όλους τους ιστούς. 8 8 Σηµειώσεις µαθήµατος Νευρολογίας, ΙΕΚ Υγεία, Τµήµα Φυσιοθεραπείας, έτος µτφρ. από Voss, Ionta, Myers- Proprioceptive Neyromuscular Facilitation 19

20 Μετατροπή χηµικής ενέργειας Η χηµική ενέργεια που απελευθερώνεται από τις προσλαµβανόµενες ουσίες µετατρέπεται, µε τη συµµετοχή του οξυγόνου, στις ακόλουθες αλληλοµετατρέψιµες µορφές ενεργείας: o χηµική ενέργεια για βιοσύνθεση νέων ουσιών, οι οποίες περικλείουν και αυτές χηµική ενέργεια, o µηχανική ενέργεια για τη σύσπαση των µυών, o θερµική ενέργεια για τη ρύθµιση της θερµοκρασίας του σώµατος o ηλεκτρική ενέργεια για τη διέγερση του εγκεφάλου και των νεύρων, o οσµωτική ενέργεια για ορισµένες λειτουργίες, π.χ., της αντλίας νατρίου και o διάφορες άλλες µορφές. Η πρόσληψη τροφής είναι αναγκαία, γιατί αυτή αναπληρώνει τις απώλειες. Σε απουσία τροφής ο οργανισµός καίει προοδευτικά την ίδια του την ουσία. Ένα µέρος από την απελευθερούµενη ενέργεια µέσω των κυτταρικών οξειδώσεων, που αντιπροσωπεύει αυτό που ονοµάζεται συνολικά κυτταρική αναπνοή, χρησιµεύει για τη βιοσύνθεση, ενώ το άλλο µέρος αποµακρύνεται µε τη µορφή θερµότητας. Και στην περίπτωση αυτή η απόδοση δεν είναι 1 (100%), αλλά περίπου 25%, δηλαδή τα 3/4 της κυτταρικής αναπνοής χάνονται µε τη µορφή θερµότητας και µόνο το 1/4 αντιπροσωπεύει το ωφέλιµο έργο (ενέργεια σύνθεσης). Ρευµατολογία Είναι η µελέτη των νόσων του συνδετικού ιστού και των «παθολογικών» καταστάσεων του κινητικού συστήµατος. Είναι γεγονός ότι οι νόσοι µπορεί να έχουν διαφορετικό ιστορικό, να αλλάζουν µε τον χρόνο και να εκφράζονται η να εµφανίζονται διαφορετικά σε διαφορά µέρη του κόσµου (για παράδειγµα η νόσος που µας απασχολεί, η ρευµατοειδή αρθρίτιδα, είναι πιο ήπια στις µεσογειακές χώρες από ότι στις βόρειες). Επίσης, η ανάπτυξη της Ακτινολογίας, της Ανοσολογίας, της Βακτηριολογίας και της Μοριακής Βιολογίας σε συνδυασµό µε τη κλινική περιγραφή καθώς και τη γνώση οργάνων και ιστών και των βασικών µηχανισµών νόσου (φλεγµονήκαταστροφή ιστών) επέτρεψαν την κατάταξη και ταξινόµηση των Ρευµατολογικών νοσηµάτων. 20

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος

Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Εισαγωγή στη νοσολογία του μυοσκελετικού συστήματος Δημήτριος Βασιλόπουλος B Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο ΓΝΑ Μυοσκελετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παθήσεις των νεφρών: 5. α. Σπειραματοπάθεια ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ Μορφολογικές (ιστολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ Ορισμός? Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία συστηματική φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει πολλές αρθρώσεις του σώματος. Η φλεγμονώδης διεργασία προσβάλλει καταρχήν την «επένδυση»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΗΤΑΛΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.3 : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Χαρακτηρίστε τις προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες. 1. Οι βλεννογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

Η εξήγηση αποτελείται από τρία μέρη-λευκοκύτταρα, φλεγμονή κι ένα λάθος του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η εξήγηση αποτελείται από τρία μέρη-λευκοκύτταρα, φλεγμονή κι ένα λάθος του ανοσοποιητικού συστήματος. Πάσχω από Ρευματοειδή Αθρίτιδα; Ποιο από τα ακόλουθα κοινά συμπτώματα της ΡΑ έχετε; 3 ή περισσότερες επώδυνες αρθρώσεις ταυτόχρονα, συνήθως και στις δυο μεριές του σώματος; Πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Ποιοί είναι οι τύποι της αγγειίτιδας? Πως γίνεται η κατάταξη

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ)

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΝΙΑ 2.1 Υπάρχουν διαφορετικές μορφές της νόσου; Υπάρχουν αρκετές μορφές ΝΙΑ. Κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών Δυστονία Δυστονία Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών προκαλώντας ανεξέλεγκτες επαναλαμβανόμενες ή στροφικές κινήσεις του προσβεβλημένου τμήματος του σώματος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς;

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς; ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την αποφυγή µετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους µικροοργανισµούς; ΘΕΜΑ Β ίνεται το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Το αίμα Έχει όγκο περίπου 5 λίτρα Αποτελείται από Πλάσμα (55%) Είναι νερό και διαλυμένες ουσίες Πρωτεΐνες Ορμόνες Άλατα Άλλες θρεπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας - Κλινικής Ανοσολογίας στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Γράφει: Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας - Κλινικής Ανοσολογίας στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γράφει: Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας - Κλινικής Ανοσολογίας στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Το ανοσολογικό σύστημα έχει ζωτική σημασία για την επιβίωσή μας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (7 ο εξ) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (7 ο εξ) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (7 ο εξ) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο Μάθημα: 26.9.2016 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Σ. ΒΑΡΥΤΙΜΙΔΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΕΒ ΟΜΑ Α ΑΙΜΟ ΟΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΟΥΣ ΑΘΗΝΑ, 31/5 4/6/2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 20/9 24/9/2010 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ KAI ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ Ηλίας Σπ. Κυριάκου

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία ενεργειακού μεταβολισμού. Αντωνία Ματάλα Σεπτέμβριος 2016

Στοιχεία ενεργειακού μεταβολισμού. Αντωνία Ματάλα Σεπτέμβριος 2016 Στοιχεία ενεργειακού μεταβολισμού Αντωνία Ματάλα Σεπτέμβριος 2016 Ισοζυγίο ενέργειας (ΙΕ) = Ενεργειακή πρόσληψη - Ενεργειακή δαπάνη Προκειμένου για τον ενεργειακό μεταβολισμό των ζωντανών οργανισμών, ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1-7-8 Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Στον ανθρώπινο οργανισµό a) όλα τα κύτταρα έχουν το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία b) υπάρχουν κύτταρα µε το ίδιο σχήµα και την ίδια λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Majeed Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MAJEED 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Majeed είναι ένα σπάνιο γενετικό νόσημα. Τα προσβεβλημένα παιδιά πάσχουν από χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Τι είναι οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς τους, ώστε αυτά με την πάροδο του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ. Κ. Λυμπερόπουλος Δ/ντης - Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ. Κ. Λυμπερόπουλος Δ/ντης - Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΡΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ Κ. Λυμπερόπουλος Δ/ντης - Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ MRI ΕΙΚΟΝΕΣ Τ1W ΟΒΕΛΙΑΙΑ ΤΟΜΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΤΟΜΗ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΤΟΜΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν :

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν : ΟΥΛΙΤΙ Α Τα ούλα αποτελούν τµήµα των µαλακών ιστών του στόµατος. Περιβάλλουν τα δόντια και τα καλύπτουν προστατευτικά. Τα ούλα ενός φυσιολογικού υγιούς δοντιού φτάνουν στην αδαµαντίνη του δοντιού προστατεύοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις μεμβράνες 2. Φυσιολογικοί φραγμοί

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αρθρίτιδα Η αρθρίτιδα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2007 ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2007 ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2007 ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ποια είναι η αιτιολογία της σιδηροπενικής αναιµίας; (Μονάδες 8) Β. Τι είναι το «ερεθισµαταγωγό σύστηµα» (Μονάδες 4) και από ποια µέρη αποτελείται; (Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

Η πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την πρώτη επαφή του οργανισμού με ένα αντιγόνο. Περιλαμβάνει τα εξής στάδια: Εικόνα 1.24: α) Σύνδεση αντισώματος - αντιγόνου, β) συμπληρωματικότητα αντισώματος - αντιγόνου, γ) ένα αντίσωμα συνδέεται με περισσότερα από ένα αντιγόνα. Στάδια ανοσοβιολογικής απόκρισης Η αντίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Τι είναι ο καρκίνος; Ο καρκίνος περιλαμβάνει μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζονται από ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό μη υγιών κυττάρων σε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών.

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών. Υψηλή Χοληστερίνη: Αίτια και Θεραπεία - Συνήθη Ερωτήματα των ασθενών στη Μαχόμενη Κλινική Γράφει: Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδικός Παθολόγος Τι είναι η χοληστερόλη; Είναι μία χημική ουσία (στερόλη),

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο ρευματικός πυρετός είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήριο: Φλεγμονές. Μακροσκοπική εικόνα. Διδάσκουσα: Α. Κόνδη Παφίτη uoa gr

2 ο Εργαστήριο: Φλεγμονές. Μακροσκοπική εικόνα. Διδάσκουσα: Α. Κόνδη Παφίτη uoa gr Παθολογική Ανατομική 1 Χειμερινό Εξάμηνο 2011 2012 2012 Υποχρεωτικές Εργαστηριακές Ασκήσεις 2 ο Εργαστήριο: Φλεγμονές Εισαγωγή Μακροσκοπική εικόνα Διδάσκουσα: Α. Κόνδη Παφίτη akondi@med uoa gr Φλεγμονή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΡΙΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΟΣΙΑ Η ανοσία (α- στερητικό + νόσος) είναι η ικανότητα ενός οργανισμού να αμύνεται ενάντια σε κάποιον εξωτερικό βλαπτικό παράγοντα και να μην υφίσταται τις συνέπειές του.

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

μαθητικό φροντιστήριο

μαθητικό φροντιστήριο σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990 50.20.990 Πρωτεσιλάου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 ο Μάθημα: 29.9.2014 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Κ.Ν. ΜΑΛΙΖΟΣ, N. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ ΔΙΣΚΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΜΣΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα