ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΗΡΟ ΟΤΟΥ» ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΧΡ.ΛΩΛΟΣ ΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ:ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ(Α.Ε.Μ. 1158) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011

2 2

3 3 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΗΡΟ ΟΤΟΥ» ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΧΡ.ΛΩΛΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΓ ΕΛΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ

4 4

5 5 Τὸν δὲ γραμματέα παραλαβόντα τόδε ψήφισμα ἀναγράψαι εἰς τὰ δημόσια γράμματα. IG, Leros, 372 (Michel)

6 6

7 7 Στην οικογένειά µου που ήταν πάντα δίπλα µου και στον εξαίρετο καθηγητή µου κ.αναστάσιο Λώλο

8 8

9 9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στην παρούσα εργασία,όπως δηλώνεται και από το θέµα της,«συνθήκες και ψηφίσµατα στο ιστορικό έργο του Ηροδότου»,επιχειρείται αφενός µεν, µία πλήρης καταγραφή όλων των αµέσως ή εµµέσως µνηµονευοµένων / παραδεδοµένων συνθηκών και ψηφισµάτων και συναφώς εµµέσως άλλων αναφορών σε πηγές από τις οποίες προκύπτει µε ιστορική ακρίβεια ή τουλάχιστον µε πολύ µεγάλη πιθανότητα η ιστορική αλήθεια µέσα από όλα τα κείµενα επί του συνόλου των έργων του ιστορικού τα οποία έχουν σχέση άµεση ή έµµεση-µε συνθήκες και ψηφίσµατα και άλλα έγγραφα δηµοσίου ενδιαφέροντος. Πέρα από τα όποια σχόλια από τους αρχαίους συγγραφείς/ιστορικούς, γραµµατικούς, λεξικογράφους και από νεότερους ερευνητές του έργου του Ηροδότου,προκύπτει ότι ο ιστορικός είχε χρησιµοποιήσει προ της δηµοσιεύσεως του έργου του, κείµενα, σε όλη την έκταση του έργου του,από τα βιβλία Α -Θ,τα οποία ενέταξε στο έργο του,προκειµένου να θεµελιώσει κατά τα δικά του κριτήρια την ἱστορίης ἀπόδεξιν. Συναφώς προκύπτει ένα µεγάλο ερώτηµα: είχε ή όχι και πώς θα µπορούσε να ανιχνευτεί ένα σταθερό σχέδιο µεθοδολογίας για την συγγραφή του έργου του,κυρίως περί την τεκµηρίωση των όποιων περιγραφών του. εν υπάρχει αµφιβολία ότι ο Ηρόδοτος πέρα από την αφοπλιστική οµολογία του Προλόγου του για την ουσιαστικότερη και βαθύτερη σκοπιµότητα του έργου του «ὡς μήτε τὰ γενόμενα ἐξ ἀνθρώπων τῷ χρόνῳ ἐξίτηλα γένηται ἔργα μεγάλα τε καὶ θωμαστά» και σχέδιο ολοκληρωµένο για τις αρχές της συγγραφής του είχε και-τουλάχιστον-κατά το µέρος που σχετίζεται µε τις συνθήκες και τα ψηφίσµατα ανιχνεύσιµο.η ένταξη,λοιπόν,συνθηκών και ψηφισµάτων στο έργο του πιστοποιεί κατά τον πιο αξιόπιστο τρόπο,µια µορφή µεθοδολογίας για την σύνθεση του έργου τουπέρα από όποιες άλλες-ενδοµύχως αλλά και ενσυνειδήτως είχε θέσει και είχε τηρήσει ο ιστορικός,όπως άλλωστε και ο αµέσως µετά αυτόν,θουκυδίδης,µε την µόνη διαφορά,ότι ο τελευταίος είχε εξαγγείλει(µε το γνωστό κεφάλαιο της µεθοδολογίας του Α : 22) το πλαίσιο και τις λεπτοµέρειες βάσει των οποίων είχε συνθέσει το έργο του,ενώ ο Ηρόδοτος φαίνεται ότι ίσως να άφησε τον αναγνώστη να τον κατανοήσει µέσα από το έργο του αποφεύγοντας,για δικούς του λόγους,να αποκαλύψει την µεθοδολογία του.οι συνθήκες και τα ψηφίσµατα είναι ο πιο αψευδής µάρτυς αυτής της τακτικής του. Είναι γεγονός µε βάση την διαθέσιµη ως τώρα βιβλιογραφία, τουλάχιστον κατά το µέτρο που κατέστη δυνατό να ανιχνευτεί,ότι καµία εργασία οµότιτλη δεν υπάρχει στην ελληνική και την διεθνή βιβλιογραφία, µε το σχετικό θέµα. Η όλη συγκρότηση της παρούσης έγινε µε κριτήριο καθαρά φιλολογικό,αφού µελετά πολύπλευρα το κείµενο του Ηροδότου και επιπλέον

10 10 έχει αναπόφευκτα ιστορικό χαρακτήρα,καθώς εξετάζει τα ιστορικού καθαρώς χαρακτήρα ζητήµατα,ευλόγως,αφού το περιεχόµενο εξ ολοκλήρου έχει ιστορικό υλικό και υπόβαθρο. Άλλωστε,µία εργασία περί τον Πλάτωνα,γύρω από οποιονδήποτε διάλογο,υπηρετεί στο ίδιο µέτρο και βαθµό και τον φιλόλογο και τον φιλόσοφο-παρεµφερώς και άλλον επιστήµονα, π.χ. παιδαγωγό,ψυχολόγο,νοµικό,πολιτειολόγο, µαθηµατικό και διάφορες άλλες ειδικότητες ανάλογα, λοιπόν, από ποιον και µε ποιο κριτήριο εξετάζεται. Η εργασία απαρτίζεται από τρία µέρη.το πρώτο µέρος συγκροτείται από έναν πίνακα ελληνικών και ξένων συντοµογραφιών,καθώς,επίσης και από ένα σύνολο εργο-βιογραφικών πληροφοριών.κατόπιν,αναπτύσσονται λεπτοµερώς ειδικότερα θέµατα,όπως η χρήση του όρου «Συνθήκες και Ψηφίσµατα»,οι τυπικές εκφράσεις,που εντοπίζονται στο ιστορικό έργο του Ηροδότο,το «µεθοδολογικό» του υπόβαθρο και η εξέταση του προσφερθέντος υλικού.το πρώτο αυτό µέρος κλείνει µε την παράδοση του κειµένου,τις εκδόσεις και τον τρόπο,µε τον οποίο η παρούσα εργασία αξιοποίησε το κείµενο αυτό.στο δεύτερο µέρος καταγράφονται όλες οι συνθήκες και τα ψηφίσµατα,τα οποία εντοπίζονται στα βιβλία Α -Θ του Ηροδότου.Στο τρίτο και τελευταίο τµήµα της εργασίας µπορεί να βρει κανείς σχόλια των µελετητών του ηροδότειου έργου,όπως και κάποιες τελικές διαπιστώσεις στις οποίες καταλήγει η εργασία. Ακολουθεί η περίληψη (ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση),η βιβλιογραφία και χρήσιµοι indices βασικού λεξιλογίου, όρων, ονοµάτων και αρχαίων µελετητών. Κλείνοντας, θα ήθελα να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες,στον εκλεκτό καθηγητή µου, κ. Αναστάσιο Χ. Λώλο,που δέχτηκε να αναλάβει την επίβλεψη της διπλωµατικής µου εργασίας,της οποίας το θέµα υπέδειξε και στάθηκε πολύτιµος και πρόθυµος αρωγός µου στην αντιµετώπιση σχετικών µε την διπλωµατική µου εργασία θεµάτων και αποριών µου.τον ευχαριστώ ακόµη που αφιέρωσε αφειδώς χρόνο για την βελτίωση της παρούσης εργασίας,προστατεύοντάς µε από λάθη και παραλείψεις. Ευχαριστώ εκ βάθους καρδίας τον καθηγητή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας κ. Ευάγγελο Αλεξίου,µέλος της τριµελούς επιτροπής για την εξέταση της διπλωµατικής µου εργασίας και καθηγητή µου,τόσο κατά την διάρκεια των προπτυχιακών µου σπουδών,όσο και κατά την διάρκεια των µεταπτυχιακών µου σπουδών,στο πρόσωπο του οποίου εκφράζω απεριόριστο σεβασµό και εκτίµηση.ευχαριστώ ιδιαίτερα,επίσης και τον καθηγητή της Αρχαίας Ιστορίας κ.παντελή Νίγδελη για την τιµή που µου έκανε να αποδεχτεί την εξέταση της εργασίας µου.συνολικά,στα µέλη της τριµελούς επιτροπής για τις εύστοχες παρατηρήσεις τους και την συµβολή τους στην τελική διαµόρφωση της εργασίας,όπως και για την ευµενή κρίση τους στην βαθµολόγησή της,εκφράζω τις θερµότερες ευχαριστίες µου. Ακόµα,ένα µεγάλο ευχαριστώ οφείλω στον Πρόεδρο και στη γραµµατεία του τµήµατος Φιλολογίας,όπως και στο προσωπικό του Σπουδαστηρίου των Κλασικών Σπουδών για την αµέριστη συµπαράσταση,την κατανόηση και την πολύτιµη βοήθειά τους για την διεκπεραίωση των

11 11 θεµάτων,τα οποία άπτονται των µεταπτυχιακών σπουδών και του διπλωµατικού µου πονήµατος. Τέλος,αφιερώνω την εργασία µου στους γονείς µου,στον αδελφό µου,στον παππού και στην γιαγιά µου,οι τελευταίοι,µάλιστα,αν ζούσαν,θα τους έδινε µεγάλη χαρά και στον στον εξαίρετο καθηγητή µου κ. Αναστάσιο Λώλο. Κ.Μ.Κ.

12 12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ.9 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βραχυβραχίες.15 α. Ελληνικές.15 β. Ξενόγλωσσες Έργων Περιοδικών Κριτικού Υποµνήµατος...17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ.18 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΠΗΓΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Πηγές Βιβλιογραφία ΒΙΟΣ Πατρίδα του ιστορικού Ηµεροµηνία γέννησης-καταγωγή Εγκατάσταση του ιστορικού στην Σάµο Οι σχέσεις του ιστορικού µε την Αθήνα Τα ταξίδια του ιστορικού Η αποικία των Θουρίων Μόρφωση ΕΡΓΟ..28 ΠΡΟΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ηµοσίευση Γενικά Λογογράφοι-έπος Λυρική ποίηση Τραγωδία Οι θεοί Νουβέλες Ανέκδοτα Κτῆμα ἐς ἀεὶ Καθολικότητα του έργου Προβληµατισµοί αναφορικά µε το έργο Ενότητα του έργου ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ιαίρεση των βιβλίων Περιεχόµενο των βιβλίων Γενικά Ειδικά ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Γενικές παρατηρήσεις Γλωσσική έκφραση:ιωνική διάλεκτος Αρχαϊσµοί του Ηροδότου..41

13 13 ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΕ ΞΕΝΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥΣ Θουκυδίδης Υπόλοιπη αρχαιότητα ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΗΡΟ ΟΤΟ ιαχείριση των Συνθηκών και των Ψηφισµάτων από τον Ηρόδοτο Περί αληθείας του ηροδότειου έργου Επισήµανση ΟΡΟΙ Το ιδιότυπο λεξιλόγιο Καταγραφή ειδικών γλωσσικών όρων Χρησιµότητα λεξιλογιόυ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ Άµεσο υλικό Έµµεσο υλικό Αξιοποίηση άµεσου υλικού...50 ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΚ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΡΟΝΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΨΗΦΙΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΗΡΟ ΟΤΟΥ Έκδοση των κειµένων της παρούσης εργασίας Περί υποµνηµάτων Περί βραχυβραχιών ιάταξη κειµένων Αποδελτίωση των Συνθηκών και Ψηφισµάτων..55 ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ.ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΩΝ Α -Θ...57 SIGLA.59 ΙΣΤΟΡΙΩΝ Α..64 ΙΣΤΟΡΙΩΝ Β.106 ΙΣΤΟΡΙΩΝ Γ.108 ΙΣΤΟΡΙΩΝ.130 ΙΣΤΟΡΙΩΝ Ε.136 ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΣΤ ΙΣΤΟΡΙΩΝ Ζ..158 ΙΣΤΟΡΙΩΝ Η.170

14 14 ΙΣΤΟΡΙΩΝ Θ 176 ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΣΧΟΛΙΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.211 ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΠΗΓΕΣ- ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΗΓΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Εκδόσεις Λεξικά Σχόλια Μεταφράσεις Μελέτες- Άρθρα..214 ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΠΙΝΑΚΕΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΛΕΞΕΩΝ/ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΑΡΧΑΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΕΙΚΟΝΕΣ 257 ΠΕΡΙΛΗΨΗ..258 ZUSAMMENFASSUNG 259

15 15 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βραχυγραφίες α. Ελληνικές βλ. = βλέπε επιµ. = επιµέλεια κ. ά. = και άλλα κ. εξ. = και εξής κ.τ.λ. = και τα λοιπά µτφρ. = µετάφραση πρβλ. = παράβαλε π.χ. = προ Χριστού π.χ. = παραδείγµατος χάρη σ.,σσ. = σελίδα, σελίδες σσ. = σελίδες σηµ. = σηµείωση στ. = στίχος σ.χ. = στο χωρίο τόµ. = τόµος υποσηµ. = υποσηµείωση β. Ξενόγλωσσες 1.Έργων- Περιοδικών: CFHB Corpus Fontium Historiae Byzantinae, Series Berolinensis. CIG Corpus Inscriptionum Graecarum, τόµ. 4, Βερολίνο

16 16 CW Classical World (Classical Weekly) EM Etymologicum Magnum. F. Sylburg,Λιψία EGud Etymologicum graecae linguae Gudianum: et alia grammaticorum scripta e codicibus nunc primum edita, F.G. Sturz, Λιψία FHG G. Müller, Fragmenta Historicorum Graecorum, τόµ. 5, Παρίσι FGrHist F. Jacoby,Die Fragmente der griechischen Historiker, 16 τόµ. (Βερολίνο, Λιψία, ) FYAT M. Platnauer, Fifty years (and Twelve) of classical scholarship, Οξφόρδη 1968 Hermathena Hermathena, A Series of Papers on Literature, Science, of Trinity College, ουβλίνο Hermes HdAW IG Glotta J.H.S. LSJ Hermes : zeitschrift füe klassishe philologie Handbuch der Altertumswissenchaft Inscriptiones Graecae Glotta: Zeitschrift für griechische und lateinische Sprache Journal of Hellenic Studies H.G. Liddell R. Scott H.S. Jones, A Greek- English Lexicon, Οξφόρδη Lustrum NJbb Palingenesia Lustrum, Γοττίγγη 1956 κ. εξ. Neue Jahrbücher für das Klassische Altertum Palingenesia : Schriftenreihe fur Klassische Altertumswissenschaft R.E. G., Wissowa κ. ά. Real- Encyclopädie der klassischen Altertumswissenschaft, Στουττγάρδη και Μόναχο, Rev.Arch. Revue Archéologique, Παρίσι

17 17 Τüb. Beitr. Tübinger Beiträge zur Altertumswissenschaft, Στουττγάρδη WBG Wissenschaftlichen Buchgesellschaft (Darmsstadt) 2.Κριτικού Υποµνήµατος: a.c. (ante correctionem) = γραφή πριν από την διόρθωση. a.chr. (ante Christum) = προ Χριστού. add. (addidit) = προσέθεσε. alt. (alterum) = το έτερον. aut. (autumnus) = φθινόπωρο. c. (caput) = κεφάλι / (µεταφορικά) κεφάλαιο cett. (ceteri codices) = οι άλλοι,οι υπόλοιποι κώδικες. cf. (confer,conferatur) = παράβαλε, παραβάλλεται. ci. (coniecit) = υπέθεσε,έκανε την εικασία. cod., codd. (codex,codices) = το χειρόγραφο,τα χειρόγραφα / κώδιξ,κώδικες. corr. (correxit,corrector) = έκανε την διόρθωση,διορθωτής. del. (delevit) = διέγραψε,απέρριψε ο διορθωτής / ο εκδότης. e.corr. (ex correctione) = εκ διορθώσεως. ed.,edd. (editio/ editor, editiones/ editores) = έκδοση / εκδότης εκδόσεις,εκδότες. emend. (emendation,emendavit) = διόρθωση, διόρθωσε,έκανε την διόρθωση. eras. (erasit ή erasum) = έσβησε ή σβησµένο. etc. = και τα λοιπά. homoeoteul. (homoeoteuleutom) = οµοιοτέλευτο. i.e. (id est) = δηλαδή. init. (initium) = αρχή, εξ αρχής, αρχίζει. l. (lemma) = λήµµα. l.l. (loco lecto ή loco laudato) = στο µνηµονευθέν χωρίο,στο χωρίο που αναφέρθηκε. lib. (librum) = βιβλίο.

18 18 man. post. (manu posterior) = ένα κατοπινώτερο / υστερώτερο µετά τον πρώτο αντιγραφέα χέρι. m. r. (manus recentior) = νεώτερο χέρι. mut. (mutavit) = µετέβαλε, τροποποίησε. om. (omittit,omisit) = παραλείπει,παρέλειψε. p.,p.p. (pagina,- inae) = σελίδα, σελίδες. propos. (proposition) = πρόταση. qaest. (quaestio) = ζήτηµα, εξέταση, έρευνα. rell. (reliqui) = οι λοιποί,οι υπόλοιποι κώδικες. sc.( scilitet) = δηλαδή. sec. (seculum) = αιώνας. secl. (seclusit) = απέκλεισε,εξοβέλισε. sub v. (sub voce) = στην λέξη. s.l. (supra lineam) = πάνω από τον στίχο(την γραµµή). s.v., s.vv. (supra versum, vocem/ vocibus) = πάνω από τον στίχο(την γραµµή), πάνω από την λέξη, από τις λέξεις. sq. (sequentem, sequitur) = και εξής, ακολουθεί. s.s. (supra scripsit, scriptum) = έγραφε πάνω από τον στίχο στο διάστιχο, γραµµένο. transp. (transposui,tranposuit) = µετέθεσα,µετατόπισε. v. (versus) = στίχος. v.l. (varia lectio) = διαφορετική γραφή. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: 1. Μια εισαγωγή στον Ηρόδοτο δεν είναι, ούτε παρακινδυνευµένη,ούτε και καταχρηστική,παρά το πλήθος των σχετικών εργασιών,βάσει των

19 19 βιβλιογραφικων δεδοµένων. 1 Επιβάλλεται,όµως, κάθε φορά που µια εργασία σχετίζεται µε το σύνολο του έργου του ιστορικού,όπως η παρούσα, η οποία είναι ένα ανθολόγιο εξ όλων των βιβλίων,το οποίο περιέχει τα συγκεκριµένα κείµενα των Συνθηκών και Ψηφισµάτων του Ηροδότου.Ο αναγνώστης είναι θεµιτό-και επιβεβληµένο-να έχει όσο γίνεται,πρόχειρες, αλλά και υπεύθυνες πληροφορίες για τον βίο ενός συγγραφέα του οποίου το κείµενο αποτελεί αντικείµενο µετάφρασης και σχολίων. 2. Είναι αυτονόητο ότι µια τέτοια εισαγωγή δεν έχει πρωτοτυπία, διότι, εν πολλοίς, η προϋπάρχουσα έρευνα, πλήρως εκτεταµένη, µέσω τόσο πολλών και αξιολογοτάτων ερευνητών και δηµοσιευµάτων, έχει συµπεριλάβει σχεδόν εξαντλητικά τα σηµαντικότερα από τα θέµατα, τα οποία υποχρεούται να αναφέρει µια τέτοια εισαγωγικλη αναφορά. 3. Με την σκέψη αυτή, αλλά και την ρητή δήλωση κρίθηκε, εντούτοις, σκόπιµο να επιχειρηθεί µια στοιχειώδης εδώ παρουσίαση (σύµφωνα µε την περίπτωση 2 ) µε την διευκρίνιση/υπόδειξη,ότι κάθε µελετητής οποιουδήποτε έργου και συγκεκριµένα εδώ του Ηροδότου οφείλει να γνωρίζει κάποια στοιχεία και να παραθέτει κάποια δεδοµένα, ώστε να καταδεικνύεται η συστηµατική και µεθοδική απασχόληση µε το αντικείµενο (από καθαρά βιβλιογραφική άποψη) όσο και η επισήµανση ποια από τα θέµατα πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόµενος- σύµφωνα µε τις επισηµάνσεις της έρευνας- προκειµένου η διευκόλυνση των αναγνωστων/ερευνητών να είναι άµεση. 4. Έτσι, από µια τέτοια εισαγωγή (συνολικά τρία κεφάλαια µε τις υποδιαιρέσεις τους), δεν µπορεί να απουσιάσει σχετική αναφορά για τα ακόλουθα σηµεία: α. Του βίου και των σχετιζοµένων µε τον συγγραφέα χρονικών και τοπικών στοιχείων, ώστε να γίνει κατανοητό το εύρος και η αξία του έργου του µε βάση την καταγωγή, το περιβάλλον, την µόρφωσή του και την ασχολία του. 1 Βλ. R.E.,HdAW,Stein, Jacoby,Σπυρόπουλος,Μαρωνίτης και άλλοι.

20 20 β. Το έργο, το είδος στο οποίο ανήκει, οι πιθανοί πρόδροµοι και η µετέπειτα πρόσληψή του από οµοτέχνους και µη. γ. Η γλώσσα και το ιδιαίτερο ύφος του. δ. Λοιπά στοιχεία γύρω από την άµεση και έµµεση παράδοση του κειµένου, τις εκδόσεις,τις µεταφράσεις, τον σχολιασµό και την κατάρτιση λεξικών ή ταµείων ( concordantiae) του κειµένου. Με τις σκέψεις αυτές και µε την διευκρίνιση ότι αυτά είναι στοιχεία που πολλαπλώς έχουν δηµοσιευτεί κατά καιρούς από διάφορους ερευνητές (βλ. υποσ. 1) ακολουθεί µια εισαγωγή προσανατολισµένη στις αναφερόµενες δεσµεύσεις και αποσαφηνίσεις. 1. Ο ιστορικός και το έργο του 1.1. ΠΗΓΕΣ - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Πηγές: Ηρόδοτος Ελλάνικος ο Μυτιληναίος FGrHist (F. Jacoby) Αισχύλος Θουκυδίδης Εκαταίος ο Μιλήσιος Ξενοφών Πλάτων ιονύσιος Αλικαρνασσεύς Πολύβιος Στράβων Ευσέβιος Καισαρείας Λεξικό Σουΐδα (στο λήµµα Ἡρόδοτος) Έρµιππος Αρίσταρχος ηµοδάµας Μαρκελίνος (Βίος Θουκυδίδου 5) Λουκιανός (Ἡρόδοτος ἢ Ἀετίων 1-2) Στέφανος Βυζάντιος (στο λήµµα Ἡρόδοτος) Πλούταρχος (Περὶ τῆς Ἡροδότου κακοηθείας XXVI 862 α) Για γενικά και αξιοπρόσεκτα θέµατα έχουν ληφθεί υπ όψιν τα δηµοσιεύµατα για τον Ηρόδοτο:τον βίο,το έργο και όσα σχετίζονται µε την ηροδότεια έρευνα των εγκυροτάτων σειρών: R.E. HdAW WBG(Darmstadt) Για ειδικά θέµατα:

21 Βιβλιογραφία: Aly, W., «Hérodote Sprache», Glotta 15 (1926), Aly, W., Volksmärchen, Sage und Novelle, Γοτίγγη Bengtson, H., Griechische Geschichte : von den Anfängen bis in die Römische Kaiserzeit, Μόναχο Bichler, R. - R. Rollinger, Ηρόδοτος, µτφρ. Μ. Καίσαρ και επιµ..ι. Ιακώβ, Θεσσαλονίκη 2006 (=Herodot, Ζυρίχη και Νέα Υόρκη ). Brown, S.I., «Early Life of Herodotus», The Ancient World 17 (1988), Buchwald, W. - A. Hohlweg - O. Prinz, «Ηρόδοτος», Tusculum - Λεξικόν. Ελλήνων και λατίνων συγγραφέων της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, µτφρ. Α. Φούρλας, επιµ. Α.Χ. Λώλος, τόµ.ι, Αθήνα 1993, (=Tusculum - Lexikon griechischer und lateinscher Autoren den Altertums und des Mittelalters, Μόναχο 1963). Degani, E. «Ηρόδοτος», στο: Ιακώβ,.Ι. και Ρεγκάκος, Α., (επιµ.), Εισαγωγή στην Αρχαιογνωσία, τόµ. Α : Αρχαία Ελλάδα, µτφρ. Ι. Αναστασίου, Ι. Βάσση, Σ. Κοτζάµπαση, Θ. Κουρεµένος, Π. Κυριάκου, Αθήνα , 212 (= Einleitung in die griechische Philologie, Nesselrath, H. - G. (επιµ.), Στουττγάρδη και Λιψία 1997). Denniston, J.D., Greek prose style, Οξφόρδη Diels, H., «Die Anfänge der Plilologie bei den Griechen», NJbb 25 (1910), Ebert, Th., Zur Frage nach der Beendigung des Herdoteischen Geschichtswerkes in besonderer Berücksicksichtigung der Assyrioi logoi, Βερολίνο 1911 (διδακτορική διατριβή). Focke, F., Herodot als Historiker, Tüb. Beitr. 1, Στουττγάρδη Fornata, C.W. «Evidence for the date of Herodotus publication», J.H.S. 91 (1971), von Fritz, K., Die griechische Geschichtsschreibung, τόµ. Ι, Βερολίνο 1967, Gould, J. Herodotus, Νέα Υόρκη Immerwahr, H.R., «Ηρόδοτος» στο: Easterling, P.E., - Knox, B.M.W. (επιµ.) Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, µτφρ. Ν. Κονοµής, Χρ. Γρίµπα, Μ. Κονοµή, Αθήνα , (=The Cambridge History of Classical Literature, Κέιµπριτζ, 1985). How, W.W. - J.A. Wells, A Commentary on Herodotus, τόµ. Ι-ΙΙ, Οξφόρδη Jacoby, F., «Herodotos», R.E. Suppl. II, 1913, (επανατ. στον Jacoby, F., Grieshische Historiker, Στουτγάρδη 1956, 7-164). Kirchhoff, A., Thukydides und sein Urkundenmaterial, Βερολίνο Klaffenbach, G., Bemerkungen zum griechischenurkundenwesen, Βερολίνο Kolbe, W., Thukydides im Lichte der Urkunden, Στουττάρδη Kroh, P., «Ηρόδοτος από την

22 22 Αλικαρνασσό», Λεξικό αρχαίων συγγραφέων, µτφρ.. Λυπουρλής και Λ. Τροµάρας, Θεσσαλονίκη 1996, (= Lexicon der antiken Autoren, Στουττγάρδη 1972). Legrand, Ph., - E., Hérodote. Introduction, Παρίσι Lesky, A., Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, µτφρ. Α.Γ. Τσοπανάκης, Θεσσαλονίκη , Μαρωνίτης,.Ν., Εισαγωγή στον Ηρόδοτο: Α βιβλίο, Αθήνα 1964, Μαρωνίτης,.Ν., Επτά νουβέλες και τρία ανέκδοτα, Αθήνα Μαρωνίτης,.Ν., Οκτώ νουβέλες και τέσσερα ανέκδοτα: Εισαγωγή, Μετάφραση και πέντε δοκίµια, Αθήνα Meyer, C., Οι Συνθήκες και τα Ψηφίσµατα στο ιστορικό έργο του Θουκυδίδη, επιµ.- µτφρ.- σχόλια- συµπληρώµατα Α.Χ. Λώλος, Θεσσαλονίκη 2002 (= Die Ukrunden im Geschichtswerk des Thukydides, Μόναχο 1970). Müller, F. L., Das Problem der Urkunden bei Thukydides: Palingenesia 63,die Frage der Überlieferungsabsicht durch den Autor, Στουττγάρδη Nestle, W., Herodots Verhältnis zur Philosophie und Sophistik, Στουττγάρδη Παπασταύρου, Ι. ΣΤ., Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος, Αθήνα Rosén, H.B., Eine Laut und Formenlehre der Herodotischen Sprachform, Χαιδελβέργη Schmid, W. - O Stählin, Geschichte der griechischen Literatur, (I Müller HdAW VII 1.2, Μόναχο 1934, ). Schwartz, E., Das Geschichtswerk des Thukydides, Βόννη Trüdinger, K., Studien zur Geschichte der griechisch- römischen Ethnographie, Βασιλεία Untersteiner, M., La lingua di Erodoto, Νάπολι Wells, J., «The Persians friends of Herodotus», στο Studies in Herodotus, Οξφόρδη 1923, von Wilamowitz Moellendorff, U., «Thukydideische Daten», Hermes 20 (1885), Wipprecht, F., Zur Entwicklung der Rationalistischen Mythendeutung bei den Griechen, Τούµπινγκεν ΒΙΟΣ Εξαντλητική από πάσης απόψεως για τον βίο του είναι η περιγραφή τόσο των Schmid, W. O., Stählin 2, όσο και του Jacoby, F. 3 Κάποιες, ωστόσο, όψεις του βίου του κρίνεται σκόπιµο να επαναδιαπραγµατευτούµε στην παρούσα εργασία. 2 Βλ. Schmid, W.- O. Stählin, (1934) Βλ. Jacoby, F., (1913)

23 Πατρίδα του ιστορικού: Πατρίδα του είναι η Αλικαρνασσός, µία πόλη στην Μικρά Ασία,στον κόλπο της Αλεξανδρέτας (Μπόντρουµ), µε άφθονο προελληνικό στοιχείο, τους γνωστούς Κάρες, δωρική αποικία αρχικά - καθότι µέλος της δωρικής εξάπολης - ιωνική αργότερα. Κατόπιν, περνά στα χέρια των Λυδών (επί άρχοντος Κροίσου), για να καταλήξει, το 548 π.χ., στα χέρια των Περσών, όπου και διοικείται από τυράννους καρικής καταγωγής. Να τονιστεί στο σηµείο αυτό ότι η αυθεντικότερη µαρτυρία του βίου του είναι το ίδιο το έργο. Πέραν αυτού,ως αναφέρεται και στις πηγές, σηµαντικά πρόσωπα της αρχαιότητας κάνουν λόγο για το συγκεκριµένο θέµα, όπως ο Έρµιππος, ο Αρίσταρχος, ο ηµοδάµας, ο Πλούταρχος, ο Μαρκελίνος (Βίος Θουκυδίδου 54) και το Λεξικό του Σουΐδα Ηµεροµηνία γέννησης-καταγωγή: Οι µελετητές δεν µπορούν να προσδιορίσουν µε ακρίβεια την γέννηση του Ηροδότου. Οι περισσότεροι 4 θεωρούν ότι έζησε γύρω στα π.χ. Το όνοµα του πατέρα του ήταν Λύξης, της µητέρας του ρυώ (ή Ροιώ), 5 του αδελφού του Θεόδωρος, ενώ κάποιος ποιητής µε το όνοµα Πανύασσις εµφανίζεται ως συγγενής του.θεωρείται ότι τα ονόµατα του πατέρα και του συγγενή του είναι καρικά, ενώ της µητέρας και του αδελφού του ελληνικά. Φαίνεται, λοιπόν, ότι ο Ηρόδοτος είχε εν µέρει καρική καταγωγή και αυτό εξηγεί την στάση που κρατά στο έργο του απέναντι στους Κάρες: παρουσιάζεται, δηλαδή, πάντα στο πλευρό των επαναστατηµένων Ιώνων, αλλά ακόµα στο έργο του και οι Κάρες διαφοροποιούνται από τους άλλους βαρβάρους. 6 Το λεξικό του Σουΐδα αποδίδει στον Ηρόδοτο τον χαρακτηρισµό τῶν ἐπιφανῶν αυτό σηµαίνει ότι ήταν µάλλον αριστοκρατικής καταγωγής. Ο 4 Βλ. Jacoby, F., (1913) πρβλ. επίσης, Buchwald, W.-A. Hohlweg - O. Prinz, (1993) λήµµα «Ηρόδοτος» 195 κ.εξ. βλ.. ακόµα, Kroh, P., (1996) λήµµα «Ηρόδοτος από την Αλικαρνασσό» Βλ. Schmid, W. - O. Stählin, (1934) 551, σηµ. 2, όπου αναφέρεται πως πρόκειται για λάθος από αντιγραφή. Το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειάς του αποτυπώνεται στον Jacoby, F., (1913) 217 κ.εξ., όπου αναλύονται οι σχετικές πηγές. 6 Πρβλ. Ηρόδοτος: Β :152, 154, 163 Ε : 120 Η : 19,22 βλ. επίσης, Jacoby F., (1913) 212 και Schmid, W. - O. Stählin, (1934) 551, υποσηµ. 4.

24 24 Schmid 7 µάλιστα δεν αποκλείει την πιθανότητα να υπάρχει κάποια συγγένεια ανάµεσα στον Ηρόδοτο και τον τυραννικό οίκο της πατρίδας του Εγκατάσταση του ιστορικού στην Σάµο: Ο ιστορικός έλαβε µέρος σε µια απόπειρα ανατροπής του τοπικού τυράννου, του Λύγδαµη, ενός απογόνου της βασίλισσας Αρτεµισίας 8, γνωστής για τα κατορθώµατά της στους Περσικούς πολέµους, η οποία είχε ως αποτέλεσµα, να χάσει ο Πανύασσις την ζωή του και ο Ηρόδοτος να εξοριστεί διαµένοντας για ένα διάστηµα στην Σάµο (γύρω στο 454 π.χ.), µε την οποία συνδέθηκε στενά, γι αυτό και την περιέγραψε µε αρκετή συµπάθεια. 9 Η αρχαία βιογραφική παράδοση σιωπά χωρίς να δίνει περισσότερα στοιχεία γύρω από αυτό το θέµα τα συγκεκριµένα ωστόσο, γεγονότα µπορούν να ενταχθούν µε ακρίβεια πριν από το 454 π.χ. - χρονολογία κατά την οποία η Αλικαρνασσός συγκαταλέγεται στα µέλη της αθηναϊκής συµµαχίας - και όχι παλαιότερα από το 460 π.χ Οι σχέσεις του ιστορικού µε την Αθήνα: Μια άλλη βέβαιη χρονολογία είναι το 445/4 π.χ.: την εποχή αυτή ο Ηρόδοτος βρίσκεται στην Αθήνα, στην καρδιά των πολιτικών και πνευµατικών εξελίξεων. Οι αρχαίες πηγες ασχολούνται ιδιαίτερα µε το θέµα αυτό, π.χ. το λεξικό του Σουΐδα,µέσω του γνωστού επιταφίου επιγράµµατος, το οποίο παραθέτει ο Στέφανος Βυζάντιος στο λήµµα Θούριοι. Επιπροσθέτως, µπορεί να ανιχνεύσει κανείς στο έργο του πολλές πληροφορίες για την αθηναϊκή ιστορία και τοπογραφία (όπως δείχνει στις ιστορίες του για τους Πεισιστρατίδες, Φιλαΐδες και Αλκµεωνίδες, καθώς και τις περιγραφές της Ακρόπολης), όπως επίσης και οι στενές σχέσεις του µε τον Περικλή και τον Σοφοκλή επιβεβαιώνουν τους στενούς δεσµούς του µε την Αθήνα. 10 Ο 7 Βλ. Schmid, W. - O. Stählin, 1934) 552 πρβλ. επίσης, Legrand, Ph. - E., (1932) 8 κ.εξ. 8 Βλ. Κroh,P.,(1996) λήµµα «Ηρόδοτος από την Αλικαρνασσό» Πρβλ. Ηρόδοτος: Β : 182 Γ : 39, 47, 48, 142 : 43, 88 ΣΤ : 14 βλ. επίσης, Schmid, W. - O. Stählin, (1934) 556, υποσηµ Βλ. Immerwahr, H.R., ( ) 567 πρβλ. Jacoby, F., (1913) , όπου δίνονται εκτενείς πληροφορίες.

25 25 Πλούταρχος (εἰ πρεσβυτέρῳ πολιτευτέον ΙΙΙ, 785b) σώζει την αρχή ενός ποιήµατος του Σοφοκλή, το οποίο απευθύνεται πιθανότατα στον Ηρόδοτο προς το τέλος της δεκαετίας του 440 π.χ. Αναµνήσεις των Ἱστοριῶν απαντούν από τον Αἴαντα έως τον Οἰδίποδα ἐπὶ Κολωνῷ ανάµεσά τους βρίσκεται το περίφηµο χωρίο στην Ἀντιγόνη, στ , στο οποίο υπάρχει η ίδια φρασεολογία της ιστορίας του θανάτου του Ινταφέρνη, ενός από τους Επτά Συνωµότες ενάντια στον αρείο, όπως διασώζεται στον Ηρόδοτο. 11 Η παραµονή του στην Αθήνα µόνο άνευ ουσίας δεν µπορεί να χαρακτηριστεί, καθως επηρεάστηκε σε όλους τους τοµείς της πνευµατικού βίου Τα ταξίδια του ιστορικού: Αναµφισβήτητα τα ταξίδια του ιστορικού άσκησαν σηµαντική επίδραση στην προσωπικότητά του, όπως καθρεπτίζεται στο έργο του. 13 Ανάµεσα στο 454 και το 445 τοποθετούνται µε αρκετή πιθανότητα τα µεγάλα ταξίδια του ιστορικού. Επιχειρώντας να εντοπίσει κανείς την φύση των δραστηριοτήτων του Ηροδότου στη διάρκεια των ταξιδιών του, θα διαπιστώσει πως η απάντηση δίνεται από τους αρχαίους, οι οποίοι σώζουν έναν αριθµό ιστοριών σχετικά µε την δράση του ως οµιλητή σε δηµόσιες συναθροίσεις - αν και µερικές απ αυτές, όπως το ψήφισµα του Άνυτου, ο οποίος ενέκρινε δέκα τάλαντα ως αµοιβή για τις αναγνώσεις στην Αθήνα γεννούν σοβαρές αµφιβολίες για την αξιοπιστία τους. 14 Η ακριβέστερη, όµως και ουσιαστικότερη µαρτυρία για την σηµασία των ταξιδιών του είναι το ίδιο το έργο, π.χ. Α : 30 (Σόλων), Γ : 139 (Συλοσών) και : 76 (Ανάχαρσις).Ιδιαίτερα, µάλιστα, το ταξίδι προς την Αίγυπτο φαίνεται πως υπήρξε καθοριστικό για τον Ηρόδοτο, όπως, άλλωστε,παραθέτει στο Β βιβλίο (Αιγύπτιος Λόγος). 11 Πρβλ. Ηρόδοτος Γ : Βλ. Schmid, W.- O. Stählin, (1934) Βλ. Jacoby, F., (1913) 247 κ. εξ. 14 Βλ. Schmid, W. - O. Stählin, (1934) 590, σηµ. 5 πρβλ. επίσης, Πλούταρχος Περὶ τῆς Ἠροδότου κακοηθείας XXVI, 862α. Ακόµη, ο Ευσέβιος στους Χρονικούς Κανόνες του επιβεβαιώνει την χρηµατική αµοιβή που πήρε ο ιστορικός εξ αφορµής της διάλεξής του στην Αθήνα και µάλιστα χρονολογεί αυτό το γεγονός στα 445/4 π.χ.

26 26 Είναι βέβαιο ότι έκανε ένα ταξίδι στον Βορρά, που συµπεριλάµβανε τη νότια Ρωσία και µικρότερα ταξίδια στην Βαβυλώνα, Συρία, Παλαιστίνη, το τελευταίο ίσως σε συνδυασµό µε το ονοµαστό ταξίδι στην Αίγυπτο, όπου έµεινε τέσσερις µήνες την εποχή της πληµµύρας του Νείλου. Ένα ταξίδι στην Κυρηναϊκή πρέπει ίσως να συνδεθεί µε την παραµονή του στη νότια Ιταλία. Είναι επίσης σαφές από το έργο του ότι,πριν από το 444 π.χ., ταξίδεψε στο Αιγαίο και στην ηπειρωτική Ελλάδα η ακρίβεια των τοπογραφικών περιγραφών και η ακριβής γνώση των τοπικών ηθών και εθίµων φτάνει για να στηρίξει το γεγονός. 15 Επισκέφτηκε, ακόµη, την περιοχή του Πόντου και το περσικό βασίλειο σε Αφρική και Ασία κατά συνέπεια, είχε µια πλήρη εικόνα για την κατάσταση Περσών και Ελλήνων πριν από την περιγραφή της σχετικής συρράξεώς τους. Συναφώς, να σηµειωθεί, ότι ο Ηρόδοτος θα έπρεπε να ήταν γνώστης ξένων γλωσσών,γεγονός που προκύπτει από το ίδιο το έργο 16,όπου κατά τις επισηµάνσεις των ερευνητών 17, ενώ προκύπτουν λάθη ως προς την απόδοση ξένων λέξεων, ωστόσο, αποδίδει ορθά µεταγραφές κυρίων ονοµάτων.το βέβαιο, πάντως, είναι ότι ο Ηρόδοτος έπαιρνε πληροφορίες µέσω διερµηνέων (Β : 125.6).Το σηµείο αυτό, αποτελεί και στοιχείο αναφοράς από τον ίδιο ως προς την αξιοπιστία των πληροφοριών που είχε, προκειµένου να συµπεριλάβει δεδοµένα στο έργο του. 18 Γι αυτό χρησιµοποιεί τις λέξεις/λεγόµενα/λόγοι Η αποικία των Θουρίων: Το έτος 444/3 π.χ. µε παρακίνηση του Περικλή ιδρύθηκε η αποικία των Θουρίων στην Κάτω Ιταλία στην επιχείρηση αυτή έλαβε µέρος και ο Ηρόδοτος, ο οποίος από τότε χαρακτηριζόταν πολίτης αυτής της πόλης (Θούριος) ίσως µ αυτόν τον τρόπο να δικαιολογείται µια παλιότερη παράδοση του ονόµατός του ως Ἡροδότου Θουρίου, η οποία στηρίχθηκε 15 Βλ. Jacoby, F. (1913) 247 κ.εξ. πρβλ. επίσης, von Fritz, K. (1967) 104 κ.εξ. 16 Βλ. Aly, W., (1926) 92 κ. εξ. βλ. επίσης, Diels, H., (1910) 14 κ. εξ. 17 Βλ. Aly, W., (1926) 92 κ. εξ. 18 Πρβλ. Ζ : 152 ἐγὼ δὲ ὀφείλω λεγειν τὰ λεγόμεν,πείθεσθαί γε μὲν οὐ παντάπασιν ὀφείλω, και μοι τοῦτο τὸ ἔπος ἐχέτω ἐς πάντα λόγον.

27 27 κατεξοχήν στο λεξικό του Σουΐδα. 19 εν ξέρουµε αν από τότε ξαναγύρισε ποτέ την Αθήνα. 20 Έζησε τουλάχιστον ως τις αρχές του Πελοποννησιακού πολέµου (Αρχιδάµειος πόλεµος): πρέπει να πέθανε λίγο µετά το 430 π.χ Μόρφωση: Οι σηµαντικοί σταθµοί της ζωής του διαµόρφωσαν και καθόρισαν απόλυτα την προσωπικότητα του Ηροδότου. Την µόρφωσή του την απέκτησε στον χώρο των δωρικών αποικιών και σε πολύ κοντινή απόσταση προς το βασίλειο των Περσών εκεί πρωτογνώρισε τον κόσµο της λογοτεχνίας µέσα από το έπος, την λυρική ποίηση και την φιλοσοφία. Ο Όµηρος πρώτος απ όλους άσκησε βαθιά επίδραση στον Ηρόδοτο ο τελευταίος εγκαινιάζει την οµηρική κριτική διαχωρίζοντας τον ποιητή της Ιλιάδας από τον ποιητή των Κυπρίων. Γνωρίζει ακόµη τον Ησίοδο, τον Φωκυλίδη, τους ιαµβογράφους, την ελεγεία, τον Αίσωπο, την λεσβιακή και ιωνική λυρική ποίηση, την χορική λυρική ποίηση. εν λείπουν από το έργο του οι λογογράφοι και ιδιαίτερα η παρουσία του Εκαταίου του Μιλησίου. 22 Επιπροσθέτως η επαφή του µε την Αθήνα έκανε δυνατή την εµβάθυνσή του στον παλαιότερο κόσµο της τραγωδίας και στον νεότερο πνευµατικό κόσµο των σοφιστών. Τα ταξίδια ενίσχυσαν τον πνευµατικό εξοπλισµό, καθώς διεύρυναν τους ορίζοντες της σκέψης του και τον κατέστησαν πλουσιότερο σε γνώσεις και εµπειρίες, γεννώντας και το ιστορικό του ενδιαφέρον.τον βοήθησαν να κατανοήσει σε βάθος θέµατα που θίγει στο έργο του, όπως π.χ. τα «αιγυπτιακά», «περσικά», 19 Βλ. Jacoby, F. (1913) και Legrand, Ph. - E. (1932) 5-7 πρβλ. ακόµη Αριστοτέλης Ῥητορική ΙΙΙ, 9 (ἡ μὲν οὖν εἰρομένη λέξις ἡ ἀρχαία ἐστίν Ἡροδότου Θουρίου ἥδ ἱστορίης ἀπόδειξις) και Πλούταρχος Περὶ φυγῆς 604d (τὸ δὲ «Ἡροδότου Ἀλικαρνασσέως ἱστορίης ἀπόδειξις τόδε» πολλοὶ μεταγράφουσιν «Ἡροδότου Θουρίου» μετῴκησε γὰρ εἰς Θουρίους καὶ τῆς ἀποικίας μετέσχε) για την εκ Θουρίου καταγωγή του ιστορικού. 20 Βλ. Μαρωνίτης,.Ν., (1964) 33, όπου θεωρούνται αβάσιµες οι πληροφορίες του λεξικού του Σουΐδα περί παραµονής του Ηροδότου στα τελευταία χρόνια της ζωής του στην Μακεδονία και θανάτου του στην Πέλλα. 21 Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται πρωτίστως από το ίδιο το έργο του Ηροδότου: ΣΤ :91 Ζ :137, 233 Θ :73 πρβλ. επίσης, ιονύσιος Αλικαρνασσεύς Περὶ Θουκυδίδου 5: παρεκτείνας μέχρι τῶν Πελοποννησιακῶν Βλ. Schmid, W. - O. Stählin, (1934)

28 28 «σκυθικά», «ασσυροβαβυλωνιακά» (Ασσύριοι Λόγοι), «λυβικά» (Α :106,184), όπως εξετάζουν διάφοροι ερευνητές στις εργασίες τους ΕΡΓΟ ΠΡΟΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Τα ταξίδια του Ηροδότου διαµόρφωσαν µια ιδιαίτερη αντίληψη για χώρες και λαούς που βρίσκονται στο µεταίχµιο Ασίας-Ευρώπης, µε αποτέλεσµα να καλλιεργηθεί µέσα του η ιδέα της ιστορικής αναφοράς γύρω από τα εθνογραφικά ζητήµατα, δηλαδή, ο Ηρόδοτος προβαίνει σ ένα είδος σύγκρισης 24 µεταξύ των λαών από την Περσία και την Βαβυλώνα, µέχρι τον Πόντο, τους Σκύθες και την Λιβύη και ουσιαστικά θέτει τις βάσεις τις εθνογραφίας.οι πληροφορίες αυτές εκφράζονται µε τις λέξεις θωμάσια, θωμαστὰ και αργότερα θα αποκληθούν παράδοξα ηµοσίευση: Το έργο δεν µπορεί να είχε δηµοσιευτεί νωρίτερα παρά µόνο ως τα πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέµου µερικοί νοµίζουν, µε λιγότερα επιχειρήµατα, ότι δηµοσιεύτηκε στην διάρκεια της Νικίειας ειρήνης. 26 Συχνά υποστηρίχθηκε ότι η παρουσίαση των Περσών πρέσβεων στο έργο του Αριστοφάνη Ἀχαρνεῖς του 425 αντανακλά και την δηµοσίευση του έργου, αλλά τα παράλληλα µε τον Ηρόδοτο συνίστανται σε µερικά µικρής σηµασίας γεγονότα, που θα ήταν γνωστά στην Αθήνα. Μια χρονολογία ωστόσο γύρω στα 425 π.χ. ή λιγάκι νωρίτερα φαίνεται αρκετά πιθανή από τις αναφορές του Ηροδότου στα πρώιµα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέµου. Σε κάθε 23 Βλ. Aly, W.,(1921) 296 πρβλ., επίσης, Ebert, Th., (1911), Focke, F., (1927) 141 κ. εξ. και άλλοι. 24 Βλ. Schmid, W.- O. Stählin, (1934) 559 και Βλ. Schmid,W. O. Stählin, (1934) 566 βλ. επίσης, Nestle, W., (1908) 25 κ. εξ. 26 Βλ. Schmid, W. - O. Stählin, (1934) 590, σηµ. 9 πρβλ. επίσης Wells, J., (1923) και Fornata, C.W., (1971) για την Νικίειο ειρήνη.

29 29 περίπτωση, η ακριβής χρονολόγηση του έργου δεν έχει πολύ µεγάλη σηµασία και αυτό γιατί: i. Το έργο ήταν γνωστό στην Αθήνα πριν από την δηµοσίευση ii. Έχει µια µακρά προϊστορία στην προφορική σύνθεση και ίσως σε µερική κυκλοφορία του έργου iii. Την εποχή της τελικής δηµοσίευσής του το έργο θεωρούνταν αναχρονιστικό, διότι αντικατόπτριζε γεγονότα και ύφος µιας άλλης εποχής Γενικά: Ο Ηρόδοτος υπήρξε αναµφίβολα ο πατέρας της συστηµατικής ιστορικής έρευνας. 28 Η λογοτεχνία του Ηροδότου αποτελεί έναν πετυχηµένο συνδυασµό λογοτεχνικής αφήγησης και καθαρής ιστορίας. Μπροστά στα µάτια µας ξεδιπλώνεται ένα ψηφιδωτό διαφορετικών και συναρπαστικών ιστοριών, ρεαλιστικών παρουσιάσεων και τραγικών σκηνών που ελκύουν και τον πιο αυστηρό αναγνώστη Λογογράφοι έπος: Οι πρώτοι που άσκησαν σηµαντική επίδραση στην µεθοδολογία του Ηροδότου ήταν οι λογογράφοι. Η ιστορική γραφή, όµως και η κοσµοαντίληψή του διαµορφώθηκαν αναµφίβολα από την ποίηση. Η ιδέα ότι η ιστορία πρέπει ν ασχολείται µε σπουδαία γεγονότα είναι οµηρική. Ο Ηρόδοτος καθιέρωσε την ύπαρξη της επιστηµονικής προσέγγισης της ιστορίας, την οποία µετέπειτα ακολούθησαν ο Θουκυδίδης, ο Πολύβιος, ο Σαλλούστιος, ο Λίβιος και άλλοι Έλληνες και Ρωµαίοι οµότεχνοί του. Η ηρωική προσωπικότητα, ο πυρήνας του οµηρικού έπους, αξιοποιήθηκε από τον Ηρόδοτο σε µορφές, όπως ο Λεωνίδας και ο Θεµιστοκλής. Ακόµη, η υστεροφηµία αποτελεί έναν από τους βασικούς σκοπούς του ιστορικού, όπως φαίνεται στο προοίµιο του έργου: 27 Βλ. Immerwahr, H.R., ( ) Πρβλ. Κικέρων De legibus I,1.5,όπου χαρακτηρίζεται ο Ηρόδοτος ως pater historiae.

30 30 «μήτε ἔργα μεγάλα τε καὶ θωμαστά, τὰ μὲν Ἕλλησι, τὰ δὲ βαρβάροισι ἀποδεχθέντα, ἀκλεᾶ γένηται». Άλλη µία επίδραση, η οποία προέρχεται από το έπος είναι η συχνή χρήση λόγων σε στερεότυπες σκηνές, ιδιαίτερα στην έκθεση για τους Περσικούς πολέµους Λυρική ποίηση: Στην λυρική ποίηση ο Ηρόδοτος φαίνεται ότι οφείλει το χαρακτηριστικό του ύφους του να αναδεικνύει εµφατικά τις ηθικές αρχές των Ελλήνων πολιτών και την αρετή του στρατιώτη-πολίτη, όπως και η παρουσία του θεϊκού δικαίου, τόσο στις περιγραφές των µεγάλων δυνάµεων της εποχής, όσο και στις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων Τραγῳδία: Το είδος όµως της λογοτεχνίας, το οποίο άσκησε την µεγαλύτερη επιρροή στον Ηρόδοτο ήταν η αττική τραγῳδία, τόσο σε τυπικό όσο και σε ιδεολογικό επίπεδο.η διάχυτη παρουσία της στο έργο του,άλλωστε,είναι ο αδιάψευστος µάρτυρας αυτού του ισχυρισµού.είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο, πως ο Ηρόδοτος γνώριζε την τραγῳδία του Αισχύλου Πέρσαι, µε µέγιστη απόδειξη το περίφηµο επίγραµµα σύµφωνα µε το οποίο, η ήττα του ναυτικού στην Σαλαµίνα προκάλεσε την ήττα του στρατου ξηράς (Ηρόδοτος Η : 68 ~ Αισχύλος Πέρσαι 728). 30 Η φιλοσοφία της ιστορίας του είναι βαθιά τραγική: ο σχεδιασµός, δηλαδή, µιας λογικής τάξης στις ιστορικές εξελίξεις και στις δυνάµεις που τις θέτουν σε κίνηση.η ιστορία του ξεδιπλώνεται παραδειγµατικά, µε το τραγικό στοιχείο να τοποθετείται, όπου ταιριάζει κατάλληλα.η επιδίωξη της ισορροπίας στον ρου της ιστορίας, η απόλυτη ευθύνη των ηρώων για τις πράξεις τους, η κυριαρχία της µοίρας στο ανθρώπινο γίγνεσθαι, όπως και η 29 Βλ. Immerwahr, H., R., ( ) Βλ. Immerwahr, H. R., ( )

31 31 έντονη παρουσία των θεών ως εκφραστές της τάξης και του µέτρου ανέδειξαν τον Ηρόδοτο σε οµοϊδεάτη και σύγχρονο των µεγάλων τραγικών Οι θεοί: Στο όλο πλαίσιο των ηθών ή των νόµων εξέχουσα θέση κατέχουν οι θεοί και η λατρεία τους.το θέµα της θρησκείας είναι κεφαλαιώδες στην ηροδότεια σκέψη και αρκετά έντονο στις διάφορες περιγραφές. 32 Ποιο είναι το πραγµατικό υπόβαθρο του ιστορικού γύρω από την θρησκεία µε πολύ σαφή τρόπο καταγράφεται από τους Schmid και Stählin ως εξής :«Im Vordergrund von Herodotos Interesse steht die Religion nach ihrer geschichtlichen Entwicklung und nach ihrem ethischen Gehalt al seiner Lehre die das Verhältnis und Beziehungen zwischen der menschlichen und der übermenschlichen Sphäre feststellt und normiert». 33 Στην γραφή του Ηροδότου ξεχωρίζει, βέβαια, το γεγονός ότι δεν αποδίδει καµία θεϊκή καταγωγή σε απλό άνθρωπο ή ήρωα. 34 Η αντίληψη αυτή δείχνει την εξέλιξη που έχει σηµειωθεί µε το πέρασµα του χρόνου και την στροφή προς τον άνθρωπο σε σχέση µε τον ανθρωποµορφισµό των θεών της οµηρικής και ησιόδειας ποίησης, κάτι που στο πρόσωπο του Σωκράτη θα βρει την οριστική της διαµόρφωση, δηλαδή, ο θεός είναι ένα ανώτερο ον και οι άνθρωποι απλώς επικαλούνται ή λατρεύουν και πιστεύουν στο θείο χωρίς αυτό να έχει ανάµειξη στην καθηµερινότητά τους.πόση επίδραση σε αυτό το θέµα µπορεί να άσκησαν οι δοξασίες ή τα ιερατεία ( ιδίως το αιγυπτιακό) στην αντίληψη του Ηροδότου δεν µπορεί να ελεγχθεί.με το θέµα αυτό σχετίζονται τα µαντεία και τα µυστήρια,ορφικά και πυθαγόρεια,τόσο για τις θρησκευτικές θεωρίες τους,όσο και για την αθανασία της ψυχής,όπως τα έζησε ο ίδιος,π.χ. στην Αίγυπτο ( Β : 58 «πανηγύρεις, πομπαί, προσαγωγαί». Β : 64 «μὴ 31 Βλ. Ηρόδοτος Α :8-13, η ιστορία του Γύγη Α : 34-45, ο θάνατος του Άτη, γιου του Κροίσου Α : 107 και , στοιχεία από την γέννηση και τον θάνατο του Κύρου του Μεγάλου Γ : και , η άνοδος και η πτώση του Πολυκράτη της Σάµου πρβλ. επίσης, βιβλία 7-9, όπου προετοιµάζουν τον δρόµο για την µεγάλη τραγωδία του Ξέρξη. 32 Βλ. Schmid, W.- O. Stählin (1934) 607 κ. εξ. 33 Βλ. Schmid, W. O. Stählin, ( 1934) Βλ. Schmid, W. O.Stählin, (1934) 612 πρβλ. Wipprecht, F., (1902)

32 32 μίσγεσθαι ἐν ἱροῖσι», και Β : 82 όπου γίνεται αναφορά σε ιερούς µήνες και ηµέρες). Συναφές µε το ίδιο θέµα είναι και το λεξιλόγιο : θεός, 35 θεοί, θεῖον, 36 θεῖα πρήγματα, 37 θεία τύχη, 38 δαίμων, 39 τύχη, 40 μοῖρα 41, μόρος, 42 πεπρωμένων πρόνοια. 43 Ένας αρκετά ενδιαφέρων όρος στο ίδιο θρησκευτικό περιβάλλον και στο κοινωνικό /ανθρώπινο είναι η λέξη εὐτυχής, όπως είναι γνωστό από το περιστατικό του Σόλωνα Κροίσου 44,όπου κυρίαρχες λέξεις είναι οι εὐτυχὴς και ὄλβιος == δαίμων. Με τα µαντεία σχετίζονται οι λέξεις προσευχὴ και θυσία, όπως και η λέξη χρησμολόγοι,π.χ. Α : 62, Ζ : 6, 142 και 143, Η : 96, διασηµότερων των οποίων ήταν το µαντείο του Απόλλωνα στους ελφούς.τέλος, η λέξη νόμοι είναι µία ευρύτερη έκφραση προς απόδοση από µέρους του Ηροδότου διαφόρων εθνογραφικών χαρακτηριστικών των επιµέρους λαών. Η λέξη γνώμη 45 κατά την ηροδότεια αντίληψη σηµαίνει άποψη, εν µέρει λόγος και εν µέρει ιστορία Νουβέλες Ανέκδοτα: Με του τίτλο Νουβέλες και Ανέκδοτα στον Ηρόδοτο έχει αναπτυχθεί µία εκτεταµένη φιλολογική δραστηριότητα 47, η οποία οφείλει την προέλευση και την έκτασή της σε δύο βασικά λόγους: α. Στο για πολλά χρόνια θεωρούµενο έργο του Ηροδότου ως αποκλίνων από την πραγµατικότητα, δηλαδή, ότι δήθεν επρόκειτο για µυθεύµατα και φανταστικές ιστορίες, τις οποίες είχε αναµείξει µε κάποια 35 Πρβλ. Α : 86, Γ : 153, : 79, ΣΤ : 98, Ζ : 10, 18, 114, Η : 60,109, Πρβλ. Α : 32, Γ : 40,108, Ζ : Πρβλ. Α : 174, Β : 66, Γ : 42, ΣΤ : 69, Ζ : 18,137, Η : 65,94, Θ : Πρβλ. Α : 126, Γ : 139, : 8, Ε : 92, Θ : Πρβλ. Α : 210, Β : 43,172, Γ : 65,119, : 79,96, ΣΤ : 12,84, Ζ : 18 κ.ά. 40 Πρβλ. Α : 32, ΣΤ : 17, Ζ : 10, 49,88, Πρβλ. Α : 91,121, : Πρβλ. Α : 117, Γ : 65, Ε : 21, 48, Ζ : 197, Θ : Πρβλ. Α : 91, Γ : 64 πρόνοια : Α : 159, Γ : 36,108, Η : Πρβλ. Η : Πρβλ. Α : 196, Β : 24, : 31,53,59, Ε : 152 και 220 Η : 8 κ.ά. 46 Πρβλ. Α : 1, Β : 29, 99, 118 βλ. επίσης, Schmid, W. Ο., Stählin, ( 1934) 627 κ. εξ. 47 Βλ. Schmid, W. O., Stählin, (1934) βλ. επίσης, Μαρωνίτης,. Ν. (1981) και άλλοι του ιδίου ( 2001).

33 33 ιστορικά γεγονότα.στην πειθώ και στην αποδοχή από µέρους των αναγνωστών του τµήµατος αυτού της στορίας του Ηροδότου συνέβαλε και το γεγονός ότι ο ίδιος µιλούσε για παράξενα και παράδοξα.η ιστορική, όµως, έρευνα και αρχαιολογική σκαπάνη απέδειξε ότι είχε δίκιο.ένα κραυγαλέο παράδειγµα της ιστορικής αλήθειας προσφέρει το Β βιβλίο (Αιγύπτιος Λόγος) µε τις µούµιες και τόσα άλλα θεωρούµενα ως υπερβολικά ή αποκυήµατα της ηροδότειας φαντασίας και ιστορίας, ώσπου αποκαλύφθηκαν µέσω της αρχαιολογικής έρευνας σαράντα και πλέον µούµιες πάνω στις οποίες τα περικαλύµµατα περιέχουν πληθώρα κειµένων. 48 Σε αυτήν την εκδοχή,άλλωστε, είχε στηριχθεί η για πολλά χρόνια γενικότερη άποψη ότι ο Θουκυδίδης έγραφε πραγµατική ιστορία, ενώ ο Ηρόδοτος µυθεύµατα, τα οποία απλώς γράφτηκαν για να τέρψουν την ακοή του αναγνώστη. β. Στις παρατηρούµενες στο έργο γνωστές παρεκβάσεις, ακόµα και παρεκβάσεις στις παρεκβάσεις, οι οποίες είναι διάχυτες στο έργο του. Λόγω της εκτεταµένης ανάλυσης των διάφορων ερευνητών των νουβέλων και παρεκβάσεων δεν θα γίνει περαιτέρω λόγος, αφού, άλλωστε, δεν είναι το θέµα αυτό του παρόντος και το ίδιο το θέµα αποτελεί από µόνο του ξεχωριστό κεφάλαιο µελέτης της ευρύτερης ηροδότειας έρευνας Κτῆμα ἐς ἀεὶ: Με το έργο του µας προσφέρει την δυνατότητα ν αποκτήσουµε ένα σταθερό σηµείο αναφοράς και να ρίξουµε το βλέµµα µας στα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέµου. Κατ αυτόν τον τρόπο το έργο του σχετίζεται άµεσα µε το παρόν του συγγραφέα και του κοινού του το τελευταίο χρησιµοποιεί το παράδειγµα του παρελθόντος, προκειµένου να προετοιµαστεί καλύτερα για το µέλλον. Απ αυτήν την άποψη το έργο του Ηροδότου αποτελεί ένα κτῆμα ἐς ἀεὶ για τις επόµενες γενιές Μια έκθεση αυτών είχε πραγµατοποιηθεί στην Γερµανία ( Κολωνία ) το έτος Βλ. Bichler, R. R. Rollinger (2006) 27.

34 Καθολικότητα του έργου: Ο Ηρόδοτος µας κληροδότησε ένα έργο πολύτιµο και χρήσιµο ανά τους αιώνες. Μας προσφέρει πλούσιο υλικό, το οποίο καλύπτει όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ύπαρξης. Το γεγονός ότι συµπεριέλαβε στο έργο του όλες τις µορφές του ελληνικού λογοτεχνικού λόγου αποδεικνύει την καθολική αντίληψη της σκέψης του. Από την άλλη, οι διάφορες και ποικίλες ιστορίες, που περιλαµβάνει στο έργο του συνθέτουν την πορεία του ανθρώπου στην πορεία της ιστορίας. Εποµένως, το έργο είναι και ειδικό, αλλά αποκτά και καθολικές διαστάσεις, καθιστώντας και τον πόλεµο που περιγράφει ένα γενικό ιστορικό φαινόµενο Προβληµατισµοί αναφορικά µε το έργο: Στο σηµείο αυτό κρίνεται απαραίτητο να τεθούν ορισµένοι προβληµατισµοί.αν, πράγµατι, ο Ηρόδοτος είχε ένα σταθερό σχέδιο για την συγγραφή του έργου του και ποια θα ήταν η πιθανή έκτασή του, θα µπορούσε το ίδιο το έργο να µας δώσει κάποιες απαντήσεις.να υπογραµµιστεί, όµως, πως σε καµία περίπτωση, ό,τι σηµειώνεται εδώ ή ό,τι διαβάζουµε στα διάφορα µελετήµατα µεγάλων ερευνητών του Ηροδότου, τίποτε δεν είναι ασφαλές µε την έννοια που θα το επιθυµούσε ο διαχρονικός αναγνώστης και ασφαλώς ο σηµερινός, χωρίς να διαπράττει αναχρονισµούς.ό,τι επισηµαίνεται από την έρευνα, λοιπόν, εξάγεται ως πιθανότητα από το ίδιου του έργου του συγγραφέα, του Ηροδότου, κάτι που ισχύει απολύτως για όλους ανεξαιρέτως τους συγγραφείς.ο λόγος αυτής της αδιέξοδης προσπάθειας ή αδυναµίας να αποδοθεί η ακρίβεια και η πραγµατικότητα του έργου, οφείλεται στο γεγονός ότι, από την στιγµή που δεν γνωρίζουµε τον τρόπο µε τον οποίο εργάστηκε ο συγγραφέας, πώς µπορεί να καταστεί δυνατόν, να ανιχνευτεί µε βεβαιότητα «το πιθανό» σχέδιο σύνθεσής του; Αντίστοιχη είναι και η αµηχανία / αδυναµία για τον Θουκυδίδη, γι αυτό και έχει προκύψει το λεγόµενο θουκυδίδειο πρόβληµα. 50 Βλ. Immerwahr, H.R., ( ) 580.

35 35 Με βεβαιότητα µπορεί να σηµειωθεί ότι το έργο του είναι εντελώς σχετικό µε τα ενδιαφέροντά του, τις περιστάσεις του βίου του, την παιδεία του και ενδεχοµένως τις όποιες ανησυχίες γύρω από διάφορα θέµατα πολιτισµού, ηθών και εθίµων πλείστων λαών ή συγκρινοµένων µε τον ξεχωριστό για τον ίδιο χώρο της πατρίδας του.χρησιµοποιεί, µάλιστα και λέξεις, όπως ἤθεα και νόμοι ( π.χ. Β : 35). 51 Ο τρόπος µε τον οποίο ο συγγραφέας εκθέτει στο έργο του εθνογραφικά ζητήµατα δεν είναι τίποτε άλλο παρά µία παλαιότατη συνήθεια, η οποία έχει την αφετηρία της στον Όµηρο, δεδοµένου ότι στον Όµηρο έχει τις ρίζες της και η ιστοριογραφία. 52 Αναµφίβολα, ὄµως, το ελληνικό περιβάλλον είναι στο επίκεντρο της σκέψης του όσο και αν αποµακρύνεται µε αναφορές σε άλλους λαούς Ενότητα του έργου: Είναι σαφές κατά την όλη µελέτη του έργου ότι τούτο δεν είναι µια συµπαγής και οργανωµένη ενότητα. 53 Αλλά µε βάση την εσωτερική του πλοκή συνίσταται από διάφορα στάδια ανάπτυξης που πιθανότατα σχετίζονται και µε την βαθµιαία ωριµότητά του και ενδεχοµένως µε επιρροές που δέχτηκε από προγενεστέρους του ή ίσως και από την έλλειψη παντελώς σταθερών προτύπων, τα οποία θα µπορούσε να µιµηθεί και να βελτιώσει,όπως επί παράδειγµατι στην περίπτωση του Θουκυδίδη, ο οποίος είχε στην διάθεσή του τον Ηρόδοτο.Πόση διάσταση, για παράδειγµα, πρέπει να δώσει o αναγνώστης στα λεγόµενα πολεµικα έργα δεν µπορεί να προσδιοριστεί από την γνωστή του αναφορά «ἔργα μεγάλα τε καὶ θωμαστά», δεδοµένου ότι ο ίδιος σε άλλα σηµεία του έργου κάνει λόγο για «καλὸν ἔργον» και «αἰσχρὸν ἔργον» Βλ. Trüdinger, K., (1918) 33, Πρβλ. Θουκυδίδης Α : 3.3 και γενικά το τµήµα του έργου του που ονοµάζεται Αρχαιολογία (Α : 2-19). 53 Βλ. Schmid, W. O. Stählin, (1934) 598 κ. εξ. 54 Πρβλ. ΣΤ : 101, Ζ : 183,213, Θ 38 και 86.

36 36 Αρκετά διεισδυτική µατιά και εκτενής είναι η αναφορά, την οποία έχουν επιχειρήσει για τέτοια ζητήµατα οι Schmid και Stählin. 55 Κρίθηκε,λοιπόν, σκόπιµο ναδοθεί λίγο παρακάτω το περιεχόµενο των βιβλίων επιγραµµατικά και περιληπτικά µε τις χρονολογίες κατά τις οποίες συνέβησαν τα εν λόγω γεγονότα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: ιαίρεση των βιβλίων: Οι αλεξανδρινοί φιλόλογοι διαίρεσαν το ιστορικό έργο του Ηροδότου σε εννέα βιβλία, στα οποία έδωσαν τα ονόµατα των γνωστών εννέα Μουσών. Η πολεµική σύγκρουση Ελλήνων και Περσών καταλαµβάνει µόνο τα πέντε τελευταία βιβλία, ενώ το αρχικό τµήµα αποτελείται από µια σειρά λόγων για την περσική αυτοκρατορία και τους λαούς µε τους οποίους η αυτοκρατορία αυτή ήρθε σ επαφή. Παρ όλα αυτά, η αντίθεση Ασίας - Ευρώπης διατρέχει όλο το έργο την είχε ορίσει ήδη στο προοίµιό του («μήτε... ἀλλήλοισι»), η επίσηµη έναρξη, όµως, έγινε µε τον βασιλιά των Λυδών, Κροίσο, ο οποίος πρώτος από τους βασιλιάδες της Ασίας είχε υποτάξει ελληνικές πόλεις. Με την κατάκτηση της Λυδίας από τους Μήδους - Πέρσες το επίκεντρο του ενδιαφέροντος µετατοπίζεται στην σειρά των βάρβαρων βασιλιάδων: Κροίσος (Α :6-24) - Κύρος (Α : ) - Καµβύσης (Γ :1-60) - αρείος (Γ :61-Ζ :4) - Ξέρξης (Ζ :5 κ.εξ.) Περιεχόµενο των βιβλίων: Μία εµπεριστατωµένη και πληρέστατη ανάλυση-ως και ακριβή διάρθωση-ολόκληρου του έργου του Ηροδότου περιέχεται στην R.E. από πάσης απόψεως εξαντλητική και επαρκώς τεκµηριωµένη 56.Συνεπώς,η «επανάληψή της» θα ήταν περιττή,γι αυτό η εδώ σχετική αναφορά θα 55 Βλ. Schmid, W.- O. Stählin, (1934) Βλ. Jacoby, F., (1913)

37 37 περιοριστεί στην συνοπτική παράθεση του περιεχοµένου των βιβλίων,δηλαδή σε τίτλους και βασικές διαρθρώσεις των επιµέρους βιβλίων σε ενότητες. Θεωρείται, λοιπόν, αυτονόητο ότι οι ενδιαφερόµενοι, είτε ο ειδικός ( φιλόλογος ή ιστορικός) είτε ο απλός αναγνώστης, θα έχουν προ οφθαλµών τις στήλες της R.E. µε τους σχετικούς πίνακες και την συστηµατική διάταξη για το αναλυτικό περιεχόµενο κατά βιβλία και κεφάλαια του ηροδότειου έργου Γενικά: Μία γενική πληροφόρηση µε την µορφή τίτλων /επικεφαλίδων µε στόχο την συνοπτική και γρήγορη ενηµέρωση παρέχουν τα ακόλουθα σηµεία/στοιχεία : α. Η εξιστόρηση του Ηροδότου ξεκινά µε τον βασιλιά των Λυδών Κροίσο,ο οποίος το 560 π.χ. υποτάσσει τις ελληνικές πόλεις της Μ. Ασίας, εγκαινιάζοντας µία νέα εποχή για τον Ελληνισµό. β. Το όλο έργο περιγράφει τα εξής γεγονότα τεσσάρων βασιλέων ( η συγκεκριµένη καταγραφή στηρίχθηκε και στο περιεχόµενο των βιβλίων, αλλά και σε αξιόλογη βιβλιογραφία ): 57 A ΒΙΒΛΙΟ ( ) : ΚΥΡΟΣ Β ο ΜΕΓΑΣ [ π.χ.] : α. Απελευθερώνει τους Πέρσες από τους Μήδες. β. Επιτίθεται εναντίον των ελληνικών πόλεων της Μ. Ασίας το 545 π.χ. γ. Κατακτά την Βαβυλώνα 539 π.χ. δ. Στρέφεται κατά των Μασσαγετών. Β - Γ ΒΙΒΛΙΑ ( Β : 1- Γ :67) : ΚΑΜΒΥΣΗΣ [ π.χ.] : α. Υποτάσσει την Αίγυπτο. β. Εκστρατεύει κατά διάφορων λαών της Ανατολής. 57 Βλ. Bengtson, H., (1996 ) 565, βλ. επίσης, Παπασταύρου, Ι. ΣΤ., (1969)

38 38 Γ - Ζ ΒΙΒΛΙΑ ( Γ : 84 Ζ :3 ) : ΑΡΕΙΟΣ Α ο Μέγας [ π.χ.] : α. Ανεπιτυχής εξέγερση Βαβυλωνίων. β. Κατάληψη Σάµου από τους Πέρσες. γ. Πρώτη απόπειρα υποδούλωσης των Ελλήνων:Σκυθική εκστρατεία (512 π.χ.) δ. Εκστρατεύει εναντίον της Λιβύης. ε. εύτερη απόπειρα υποδούλωσης των Ελλήνων,πρώτη φάση:εδώ εντάσσονται: i. Υποταγή Θρακών και Μακεδόνων. ii. Ιωνική επανάσταση 500/ π.χ. iii. Εκστρατεία Μαρδονίου κατά της Ελλάδος (492 π.χ.) και ναυάγιο στον Άθω. iv. Εκστρατεία κατά της Ελλάδος από τους άτη και Αρταφέρνη (490 π.χ.). v. Περίλαµπρη νίκη των Ελλήνων στην µάχη του Μαραθώνα µε στρατηγό τον Μιλτιάδη (490 π.χ.). Ζ - Θ ΒΙΒΛΙΑ ( Ζ : 4 Θ : 122) : ΞΕΡΞΗΣ Α [ /4 π.χ.] : α. Αντιµετωπίζει µε επιτυχία επανάσταση των Αιγυπτίων. β. Τρίτη απόπειρα υποδούλωσης των Ελλήνων,δεύτερη φάση, µε την πολυδιαφηµισµένη εκστρατεία του Ξέρξη: i. Μάχη των Θερµοπυλών (480 π.χ.). ii. Ναυµαχία της Σαλαµίνας (480 π.χ.). iii. Μάχες των Πλαταιών και της Μυκάλης (479 π.χ.). iv. Κατάληψη του περσικού φρουρίου της Σηστού στον Ελλήσποντο από τους Έλληνες (479 π.χ.).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων.

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων. Ιστοριογραφία (περιγραφικός ορισµός): Επιστήµη γεγονότα : χρονολογική σειρά χρονική περίοδος κριτικός έλεγχος των πηγών ανάλυση αιτίων και συνθηκών Ιστορική αναδροµή Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (σελ. 98-114) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β 1. Κίμων Α. Έκλεισε ειρήνη για 30 χρόνια 2. Εφιάλτης Β. Αριστοκρατικός, υπέρμαχος της συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΜΤΦΡ.) ΗΡΟ ΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΜΤΦΡ.) ΗΡΟ ΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (ΜΤΦΡ.) ΗΡΟ ΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΕΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α) ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΣΕΛ. 1 ΚΑΙ ΣΕΛ. 3: Μετάφραση: Ηλίας Σ. Σπυρόπουλος ΝΑ ΜΕΤΑΦΕΡΘΕΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΛ. 2 1 η σειρά ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Μανδαμαδιώτης (απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών) Πώς χειρίστηκε ο Ηρόδοτος τις ξένες γλώσσες που αντιμετώπισε;

Μανόλης Μανδαμαδιώτης (απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών) Πώς χειρίστηκε ο Ηρόδοτος τις ξένες γλώσσες που αντιμετώπισε; Μανόλης Μανδαμαδιώτης (απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών) Πώς χειρίστηκε ο Ηρόδοτος τις ξένες γλώσσες που αντιμετώπισε; Ε μ π ο ρ ι κ έ ς Σ χ έ σ ε ι ς Από τη δεύτερη χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 5. Πρόλογος

Πρόλογος 5. Πρόλογος Πρόλογος 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, μαζί με το ϖρώτο βιβλίο με τίτλο «Ανθολόγιο αρχαϊκής λυρικής ϖοίησης», χαιρετίζει την εϖιστροφή της αρχαίας λυρικής ϖοίησης στη Μέση Εκϖαίδευση. Γνωρίζουμε ότι το είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών 001-012:Layout 3 11/17/14 3:24 PM Page 1 Στέλλα Πριόβολου Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

HAAKON SMEDSVIG HANSSEN. Aθήνα Aλεξάνδρεια. Από τη σοφία της Αγοράς στην πολυμάθεια της Βιβλιοθήκης. Μετάφραση: Απόστολος Σπανός

HAAKON SMEDSVIG HANSSEN. Aθήνα Aλεξάνδρεια. Από τη σοφία της Αγοράς στην πολυμάθεια της Βιβλιοθήκης. Μετάφραση: Απόστολος Σπανός HAAKON SMEDSVIG HANSSEN Aθήνα Aλεξάνδρεια Από τη σοφία της Αγοράς στην πολυμάθεια της Βιβλιοθήκης Μετάφραση: Απόστολος Σπανός Περιεχόμενα Εισαγωγή 9 ΠΈΛΛΑ 1. Οι κατακτήσεις που γέννησαν τον ελληνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός 124 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο Ἀρεοπαγιτικός λόγος του Ισοκράτη είναι το τελευταίο από τα ρητορικά κείµενα που διδάσκεται σύµφωνα µε το Πρόγραµµα Σπουδών στη Θεωρητική Κατεύθυνση της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Μαχιά Αριάδνη Μπράλιου Γεωργίνα Νικομάνης Άγγελος Νικομάνης Άλκης Παναγής Κων/νος. νος

Μαχιά Αριάδνη Μπράλιου Γεωργίνα Νικομάνης Άγγελος Νικομάνης Άλκης Παναγής Κων/νος. νος Μαχιά Αριάδνη Μπράλιου Γεωργίνα Νικομάνης Άγγελος Νικομάνης Άλκης Παναγής Κων/νος νος ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ Μαχιά Αριάδνη, Παναγής Κων/νος, Μπράλιου Γεωργίνα ΗΡΟΔΟΤΟΣ Ήταν αρχαίος έλληνας περιηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

ανθρωπιστικών επιστημών Ηρώ Φραντζή

ανθρωπιστικών επιστημών Ηρώ Φραντζή Πληροφόρηση και επικοινωνία στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών έρευνα χρηστών στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ Ηρώ Φραντζή Ανθρωπιστικές επιστήμες Litterae humaniores Humanities Geisteswissenschaften-Kulturwissenschaten

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ερώτημα 1 Ο α) Στόχοι - να γνωρίσουν οι μαθητές το στρατηγικό σχέδιο του Περικλή και να το εντάξουν στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011-2012 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία 1ου ορόφου Μεσαία 1ου ορόφου ΔΕΥΤΕΡΑ, 03-09-2012 ΤΡΙΤΗ, 04-09-2012 ΤΕΤΑΡΤΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος. Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής Καθηγητής Οκτώβριος 2013

Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος. Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής Καθηγητής Οκτώβριος 2013 Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Πτυχιακή Εργασία Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον ελληνικό κόσμο κατά την περίοδο της αρχαιότητας. Αναφέρεται όχι μόνο στις περιοχές του

Ο όρος Αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον ελληνικό κόσμο κατά την περίοδο της αρχαιότητας. Αναφέρεται όχι μόνο στις περιοχές του Ο όρος Αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον ελληνικό κόσμο κατά την περίοδο της αρχαιότητας. Αναφέρεται όχι μόνο στις περιοχές του σύγχρονου ελληνικού κράτους, αλλά όπου εγκαταστάθηκαν στους

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: «Επιχειρηματικότητα» Εξάμηνο: 8 ο Κουτούγερα Άννα Λίτου Ζωή Διαδικτυακή, φιλολογικού περιεχομένου εφαρμογή για κινητά και ηλεκτρονικές ταμπλέτες (tablets).

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ A N A K O I N Ω Σ Η Δεκτοί με κατατακτήριες εξετάσεις στο Τμήμα Φιλολογίας γίνονται μόνο με εξετάσεις. Ο αριθμός των εισακτέων για το 2015-2016 ορίζεται στους 40

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ.

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) ΑΣΚΗΣΗ 1. Αντιστοιχίζω ό,τι ταιριάζει : Μάχη Μαραθώνα Παυσανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα