Μέρος Πρώτο. Όπιο: Το φάρμακο που έγινε ναρκωτικό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μέρος Πρώτο. Όπιο: Το φάρμακο που έγινε ναρκωτικό"

Transcript

1 Μέρος Πρώτο Όπιο: Το φάρμακο που έγινε ναρκωτικό

2 1 0 Ιστορική αναδρομή Όσο πλουτίζεται ιστορικά η εμπειρία μας, τόσο προσεγγίζουμε την παλιά αλήθεια ότι η αλλαγή του κόσμου προς το καλύτερο -μικρή ή μεγάλη- ξεκινά απ τον ίδιο τον άνθρωπο. Γιάννης Μανωλεδάκης Σε άλλες εποχές, ισορροπημένες, μπορεί το γράψιμο να ταν παιχνίδι. Σήμερα έχει χρέος βαρύ, και σκοπό δεν έχει να διασκεδάσει με παραμύθια το νου και να τον κάμει να ξεχάσει, μα να κηρύξει επανάσταση σε όλες τις φωτεινές δυνάμεις που επιζούν ακόμα στη μεταβατική εποχή μας και να σπρώξει τον άνθρωπο να ξεπεράσει, όσο μπορεί, το ζώο. Νίκος Καζαντζάκης Από την εμφάνισή του επάνω στη γη ο πρωτόγονος άνθρωπος διερευνούσε το περιβάλλον του για την εξασφάλιση της τροφής του. Στην προσπάθειά του αυτή έβρισκε και ουσίες με ψυχοδραστικές ιδιότητες, τις οποίες, σταδιακά μέσα στους αιώνες και από πάμπολλους πειραματισμούς, έμαθε να χρησιμοποιεί για να ικανοποιεί και άλλες ανάγκες του, πέρα από τις διατροφικές. Έμαθε, μέσω αυτών των ουσιών, να κατευνάζει φυσικούς και ψυχικούς πόνους, να επεκτείνει τις αντοχές του ώστε να μπορεί ν αντεπεξέρχεται σε μακρόχρονες και επίπονες δοκιμασίες, να χαλαρώνει και να ξεκουράζεται. Συχνά η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών ήταν ενσωματωμένη με μυστικιστικές τελετουργίες, στην προσπάθειά του να πλησιάσει και να επικοινωνήσει ο άνθρωπος με τους θεούς του, καθώς και για να διευρύνει τα οράματα και τις αντιλήψεις του για τον κόσμο ή για να δώσει απαντήσεις στις υπαρξιακές του αναζητήσεις. Παραδείγματα στην κλασική εποχή ήταν τα Ελευσίνια Μυστήρια, οι Διονυσιακές Γιορτές, το Μαντείο των Δελφών, τα συμπόσια, και άλλες κοινωνικές ή πνευματικές δραστηριότητες. Άλλες φορές πάλι, ο άνθρωπος επεδίωκε να αλλάξει την αρνητική συναισθηματική του διάθεση, που μπορεί να προερχόταν είτε από την καταπίεση, την ταλαιπωρία, είτε από μια μεγάλη απώλεια. Ο μύθος για τη φυγή του Δαίδαλου και του Ίκαρου αφήνει υπαινιγμούς για το υπερβατικό μέσο φυγής -τα φτερά- που χρησιμοποιήθηκαν για να πετάξουν ψηλά πατέρας και γιος. Ήθελαν να ξεφύγουν από την καταδυναστευτική πραγματικότητα, που τους επέβαλε ο βασιλιάς Μίνωας, και να επιστρέψουν στην πολυπόθητη πατρίδα τους (Constantinides, 1990). Ο Όμηρος αναφέρεται, επίσης, στους καρπούς στο Νησί των Λωτοφάγων, όπου έφτασε ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του μετά από μακρόχρονες περιπλανήσεις και ταλαιπωρίες. Οι λωτοί επέφεραν αμνησία σ εκείνους τους συντρόφους που τους γεύτηκαν και τους αποπροσανατόλισαν από τον κύριο σκοπό, την επιστροφή τους στην Ιθάκη. Κάλλιστα, και τα φτερά του Δαίδαλου και οι λωτοί της Οδύσσειας, στη μεταφορική τους έννοια, μπορούν να ερμηνευθούν ως δύο είδη γιατρικών κατά της νοσταλγίας (Barker, 1985). Στην περίπτωση του Δαίδαλου και του Ίκαρου, για να τους βοηθήσει να πλησιάσουν στην πατρίδα, έστω και νοερά, ώστε να γλυκάνει ο καημός της. Ενώ με τους συντρόφους του Οδυσσέα, για να τους κάνει να ξεχάσουν την πατρίδα, μια για πάντα, και να απαλλαγούν από τον μαρτυρικό πόνο της ανάμνησής της. Ο μεν Δαίδαλος συμβούλευε το γιο του να μην πετά ψηλά, γιατί μόνο η συνετή

3 χρήση του μέσου φυγής, και όχι η κατάχρηση, θα βοηθούσε στην πραγματοποίηση του σκοπού τους. Ο δε Οδυσσέας απαγόρευε παντελώς την κατανάλωση λωτών, γιατί η λήθη που θα επέφεραν -αν και θα ήταν βάλσαμο στον πόνο τους- δεν θα επέφερε, όμως, το ποθητό αποτέλεσμα και δεν θα επέστρεφαν ποτέ στην Ιθάκη. Πολλές ψυχοδραστικές ουσίες χρησιμοποιήθηκαν ευρέως, όπως το αλκοόλ, το όπιο, η κόκα, ο καφές, ο καπνός, η κάνναβη, το πεγιότ κ.ά. Όλες έχουν σημαντική θέση στην ιστορία και τη μυθολογία των λαών που πρωτοπόρησαν στην ανακάλυψη και τη χρήση τους. Οι θέσεις που κατέχουν στις παραδόσεις των λαών σχετίζεται άμεσα με τις ιδιότητες της καθεμιάς απ αυτές, είτε είναι κατασταλτικές ή διεγερτικές ή παραισθησιογόνες. Οι τρόποι που κατά καιρούς ο άνθρωπος τις έχει χρησιμοποιήσει είναι εκείνοι που μπορεί να θεωρηθούν ευεργετικοί ή καταστρεπτικοί. Δεν υπάρχουν καλές και κακές ουσίες, ούτε σκληρές και μαλακές. Η αντίληψη αυτή είναι ένας μύθος της εποχής μας. Οι ουσίες, απλά, έχουν ιδιότητες και ο άνθρωπος κάνει καλή ή κακή χρήση αυτών των ιδιοτήτων, ανάλογα με τις συσσωρευμένες και συλλογικές εμπειρίες του, καθώς και το μέγεθος της διάκρισης που τον διακατέχει. Δια μέσου των αιώνων, όπως θ αναλυθεί στη συνέχεια, έχει αναπτύξει επίγνωση για τα οφέλη ή τις ζημίες που μπορεί να προκαλεί η συνετή χρήση ή η κατάχρηση των ψυχοδραστικών ουσιών. Σήμερα, η κοινωνία μας ζει το λεγόμενο πρόβλημα των ναρκωτικών. Άραγε, τί συνετέλεσε και δημιουργήθηκε αυτή η κατάσταση; Ήρθε και μας βρήκε από μόνη της η συμφορά ή εμείς την προκαλέσαμε; Η Ιστορία διδάσκει μόνο εκείνους που καταδέχονται να σκύψουν πάνω της και, όσο γίνεται αντικειμενικά, να την μελετήσουν - αλλιώς, επαναλαμβάνεται, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν κάθε εποχή. Το όπιο στην αρχαία εποχή Η καλλιέργεια και χρήση του οπίου, προγόνου της ηρωίνης, ήταν γνωστή από τα πολύ παλιά χρόνια. Οι Σουμέριοι το καλλιεργούσαν για θεραπευτικούς λόγους, καθώς και ως μέσον αναψυχής από το π.χ.. Από τους Σουμέριους η γνώση της καλλιέργειας και οι ιδιότητες του οπίου μεταδόθηκε και στους υπόλοιπους λαούς της Μεσοποταμίας και της Αιγύπτου. Όπως αναφέρει ο Μαρσέλος (1986), έχει καταγραφεί στον πάπυρο Ebers του 16 ου π.χ. αιώνα, σκεύασμα του οπίου που χρησίμευε ως αναλγητικό για τις ημικρανίες. Στην Ελλάδα πιθανολογείται ότι έφτασε από την Αίγυπτο με τα εμπορικά καράβια, πριν από την Ομηρική εποχή. Ο Μορφέας, ο θεός του ύπνου, καθιερώθηκε να έχει ως σύμβολό του την παπαρούνα του οπίου. Στην Οδύσσεια Δ, ο Όμηρος αναφέρεται σε ένα ποτό νηπενθές 1 (που αποδίδεται σε κάποιο σκεύασμα του οπίου), το οποίο δρούσε κατευναστικά σε θλίψη, πόνους, κόπους και οργή, και έκανε τον άνθρωπο να ξεχνά τις έγνοιες και τα βάσανά του. Η πρώτη έμμεση αναφορά για τις εξαρτησιογόνες ιδιότητές του γίνεται από τον φιλόσοφο Διαγόρα, 5 ο π.χ. αιώνα, ο οποίος πίστευε ότι δεν πρέπει κανείς να καταφεύγει σε γιατρικά, αλλά είναι καλύτερα να υπομένει και ν αντέχει επώδυνες καταστάσεις. Παρόμοιες συστάσεις έκανε κι ο Ιπποκράτης, που γνώριζε πολύ καλά τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Παραδόξως, όμως, ο Ηρακλείδης ο Ταράντιος, το 100 π.χ., ενώ κάνει την πρώτη σαφή αναφορά για τις εξαρτησιογόνες ιδιότητες του οπίου, το συνιστά ανεπιφύλακτα ως αναλγητικό (Μαρσέλος, 1986). Μίγμα οπίου με κρασί χρησιμοποιείτο την αρχαία εποχή και ως δηλητήριο. Κατά τον Μαρσέλο (1986), για την εκτέλεση της θανατικής ποινής του Σωκράτη τού προσφέρθηκε το μίγμα αυτό ως εναλλακτική επιλογή αντί του κώνειου. Οι Κείοι, επίσης, το έδιναν στους ηλικιωμένους 1 Νηπενθές: εκείνο που μαλακώνει τη θλίψη, που αποβάλει το πένθος.

4 κατοίκους ως μέσον ευθανασίας, πιθανόν γιατί δεν ήταν επώδυνος ο θάνατος με αυτό, θέλοντας να μειώσουν τις ανάγκες του πληθυσμού τους για να καταστεί δυνατότερη η επιβίωση της φυλής τους. Μια αρχαία συνήθεια που επέζησε μέχρι πρόσφατα σε πολλές περιοχές της επαρχιακής Ελλάδας, είναι η χορήγηση μηκωνίου (ή αφιόνι) σε μωρά παιδιά. Ένα είδος αφεψήματος της κάψας της παπαρούνας του οπίου, που χρησίμευε σαν καταπραϋντικό των κοιλιακών διαταραχών, και υπνωτικό που το έδιναν οι μητέρες στα μικρά παιδιά όταν τα έπαιρναν μαζί τους στα χωράφια, για να μπορέσουν να δουλέψουν. Αρκετοί Έλληνες και Λατίνοι συγγραφείς κάνουν αναφορές στο όπιο, στους τρόπους παρασκευής και στις θεραπευτικές του ιδιότητες (Γρίβας, 1995). Έτσι, είναι κοινή αποδοχή ότι η καλλιέργεια και η χρήση του έχει διαδοθεί στους περισσότερους λαούς της κλασικής εποχής, μέχρι τον 2 ο μ.χ. αιώνα. Αναμφίβολα, το όπιο είναι μία από τις αρχαιότερες, αν όχι η αρχαιότερη, γνωστή ψυχοδραστική ουσία. Μεσαίωνας - Αναγέννηση Η ευρεία διάδοση του οπίου στην Ευρώπη έγινε μέσω των Αράβων από τον 6 0 έως τον 10 0 μ.χ. αιώνα. Οι νεοφώτιστοι Άραβες μωαμεθανοί, που είχαν επιρροή σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου, δεν χρησιμοποιούσαν το αλκοόλ, σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους, για λόγους θρησκευτικών απαγορεύσεων. Αναζήτησαν, όμως, και υιοθέτησαν τη χρήση άλλων ψυχοδραστικών ουσιών, κυρίως του οπίου και της κάνναβης (Μαρσέλος, 1986). Κατά την περίοδο του Μεσαίωνα, όμως, στην Ευρώπη η γνώση γύρω από το όπιο έχει μειωθεί κατά πολύ, σε βαθμό που να θεωρείται ότι έχει επέλθει λήθη. Στις αρχές του 16 ου αιώνα έμελλε στον Παράκελσο, γνωστό και ως πατέρα της σύγχρονης ιατρικής, να το βγάλει από την αφάνεια παρασκευάζοντας το λάβδανο, του οποίου το κύριο συστατικό πιθανολογείται ότι ήταν το όπιο. Πολλοί αμφισβητούν την περιεκτικότητα του παρασκευάσματος σε όπιο. Σίγουρα όμως, δύο αιώνες αργότερα το λάβδανο που παρασκεύαζε ο γιατρός Thomas Sydenham είχε ως κύριο συστατικό του τον χυμό της παπαρούνας μήκων η υπνοφόρος. Η συνταγή του Sydenham είχε ως εξής: Δύο ουγκιές στραγγιγμένο όπιο, μία ουγκιά ζαφορά, από ένα δράμι κανέλα και γαρίφαλα, διαλυμένα σε 1/8 του γαλονιού Κανάριου γλυκού, λευκού κρασιού. Σύστηνε δε, να λαμβάνεται σε μικρές ποσότητες (Ray, 1978). Χωρίς το όπιο, έλεγε ο Dr. Sydenham, η θεραπευτική τέχνη θα έπαυε να υπάρχει. Η γνωστή φράση του Karl Marx, ότι η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, αποτελεί ένα επιπλέον στοιχείο που δείχνει την πλατιά διάδοση του οπίου. Ανεξάρτητα από τις ερμηνείες που κατά καιρούς της έχουν δοθεί, υποδηλώνει πως η θρησκεία ήταν πλατιά διαδεδομένη και βαθιά ριζωμένη στις συνειδήσεις των λαών, όπως πλατιά διαδεδομένο ήταν, τότε, και το όπιο. Παραλληλίζεται, έτσι, το εύρος της θρησκευτικής συνείδησης των λαών με την πλατιά διάδοση της χρήσης του οπίου. Μέχρι το 18 0 και 19 0 αιώνα η χρήση του οπίου έμελλε να διαδοθεί τόσο πολύ από τους γιατρούς, ώστε όχι μόνο να το καταστήσουν ως κύριο θεραπευτικό τους μέσο, αλλά στην καθημερινή γλώσσα καθιερώθηκε ο γιατρός να είναι σχεδόν συνώνυμος με το όπιο. Το προσωνύμιο των γιατρών ήταν doctor opiatus - δηλαδή, οπιογιατρός. Κίνα, το κυνήγι του δράκου Στην Κίνα, αν και οι θεραπευτικές ιδιότητες της ουσίας ήταν γνωστές τουλάχιστον από τον 10 0 μ.χ.

5 αιώνα, η χρήση της δεν είχε διαδοθεί σε τόσο μεγάλη έκταση όπως στην Ευρώπη. Η αρχαία θεραπευτική μέθοδος του βελονισμού, που αποκτά στις μέρες μας όλο και ευρύτερη αποδοχή στο δυτικό κόσμο, διεγείρει στον ανθρώπινο οργανισμό την παραγωγή ενδογενών οπιοειδών 2 και μπορεί να προκαλέσει ηρεμία και αναλγησία. Πολύ πιθανό, λοιπόν, οι αναλγητικές και ηρεμιστικές ιδιότητες του οπίου να μην ήταν αρκετά ελκυστικές στους Κινέζους, εφόσον τις εξασφάλιζαν μέσω του βελονισμού. Το κυνήγι του δράκου 3, όπως έμελλε αργότερα να γίνει γνωστό το κάπνισμα του οπίου, ήταν μια δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στην Κίνα κατά τον 17 0 αιώνα και είχε χαρακτήρα καθαρά αναψυχής, σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή οπιοφαγία 4 που είχε χαρακτήρα κυρίως θεραπευτικό. Η επίδοση των Κινέζων σ αυτή τη συνήθεια σχετίζεται άμεσα με μια σειρά γεγονότων, από τον 17 0 μέχρι τον 19 0 αιώνα. Το ξεκίνημα του καπνίσματος του οπίου μπορεί κάλλιστα να αποδοθεί στον πρώτο -σε παγκόσμιο επίπεδο- απαγορευτικό νόμο κατά του καπνίσματος του ταμπάκου, επί αυτοκρατορίας Chung Cheng το 1644 (Krivanek, 1988). Στις αρχές του 15 ου αιώνα Ισπανοί θαλασσοπόροι μετέφεραν στην Ευρώπη τη συνήθεια του καπνίσματος του ταμπάκου από τα νησιά της Καραϊβικής, η οποία μέχρι τότε ήταν περιορισμένη μεταξύ των ιθαγενών του Νέου Κόσμου. Από την Ευρώπη η γνώση της χρήσης του ταμπάκου μεταφέρθηκε στα νησιά των Φιλιππίνων από Ισπανούς, Ολλανδούς και Πορτογάλους ναυτικούς, και σύντομα ο καπνός έγινε γνωστός στη Φορμόζα και την ηπειρωτική Κίνα. Η διάδοσή του μεταξύ των Κινέζων έγινε σε βαθμό που θεωρήθηκε σοβαρή προσβολή όχι τόσο για τη δημόσια υγεία -αυτό ερχόταν σε δεύτερη μοίρα- αλλά κυρίως για την οικονομία, αφού οι καπνιστές αφιέρωναν πολύ χρόνο για τη συνήθειά τους και παραμελούσαν τις εργασιακές τους υποχρεώσεις. Έτσι, το κάπνισμα του ταμπάκου οδηγήθηκε στην απαγόρευση με αυτοκρατορικό διάταγμα το οποίο προέβλεπε αυστηρότατες κυρώσεις για τους παραβάτες. Οι Κινέζοι, που είχαν ήδη αναπτύξει εξάρτηση από τον καπνό, άρχισαν να τον αναμειγνύουν με όπιο ώστε να καλύπτουν και να ξεγελούν με τη μυρωδιά του προσμείγματος τις διωκτικές αρχές, οι οποίες με την όσφρηση εντόπιζαν τους καπνιστές. Σταδιακά, ο καπνός άρχισε να αφαιρείται από το μείγμα - και το κάπνισμα του οπίου να παίρνει ραγδαία τη θέση του καπνίσματος του ταμπάκου. Το 1729 ακολούθησε ο δεύτερος απαγορευτικός νόμος στην Κίνα. Αυτή τη φορά αφορούσε το όπιο και προέβλεπε ακόμα και την ποινή του θανάτου με στραγγαλισμό για τους ιδιοκτήτες των οπιοποτείων. Προέβλεπε, ακόμη, 100 βουρδουλιές και εξορία για τους διακινητές. Αξιοσημείωτο είναι ότι, η απαγόρευση δεν προέβλεπε ποινές για οπιοεξαρτημένα πρόσωπα (Μαρσέλος, 1986). Οι πόλεμοι του οπίου Η απαγόρευση στην Κίνα της μη ιατρικής χρήσης του οπίου καλλιέργησε πρόσφορο έδαφος λαθρεμπορίου από τις Ινδίες, υπό την αιγίδα της αποικιακής εταιρίας British East India Company. Οι Άγγλοι χρειαζόντουσαν το κινεζικό τσάι και το μετάξι, καθώς και άλλα πολύτιμα εμπορεύματα, που είχαν μεγάλη ζήτηση στην πατρίδα τους. Το όπιο που παραγόταν στις γειτονικές Ινδίες με ελάχιστο κόστος, διοχετευόταν στην Κίνα μέσω διεφθαρμένων κρατικών μηχανισμών. Η απαγόρευσή του εκεί το έκανε περιζήτητο μεταξύ των Κινέζων αγροτών, που το αντάλλαζαν απ τους Εγγλέζους κρυφά, προσφέροντας ως αντίτιμο τσάι και μετάξι - προϊόντα που έβρισκαν έντονο αγοραστικό ενδιαφέρον στην Αγγλία. Αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο η Βρετανοί επεχείρησαν την οικονομική αφαίμαξη της Κίνας. 2 Αναφορά για τα ενδογενή οπιοειδή γίνεται στο Κεφάλαιο 4. 3 Σύμφωνα με την κινεζική παράδοση ο δράκος είναι σύμβολο της ευτυχίας, της ευημερίας και, γενικότερα, της ευδαιμονίας. 4 Κατάποση σε μορφή διαφόρων σκευασμάτων ή αφεψημάτων.

6 Οι Κινεζικές Αρχές που έβλεπαν τα προϊόντα της χώρας τους να εξανεμίζονται αντί του ευτελούς Ινδικού οπίου, και το ισοζύγιο του εμπορίου να γέρνει ολοένα περισσότερο σε βάρος τους, θεώρησαν ότι έπρεπε να λάβουν δραστικά μέτρα. Αντέδρασαν με την καταστροφή των αποθεμάτων οπίου στα κινεζικά λιμάνια, την αιχμαλώτιση των Άγγλων εμπόρων και την απαίτηση συνθηκών που θα εξασφάλιζαν ευνοϊκότερους όρους για το κινεζικό εμπόριο. Οι Άγγλοι ανταπάντησαν με τον πρώτο πόλεμο του οπίου ( ), που ολοκληρώθηκε με την ταπεινωτική για τους Κινέζους Συνθήκη του Nanking το Το λαθρεμπόριο άρχισε να παίρνει νομιμοποιημένη μορφή και οι Άγγλοι νικητές, πλέον, επέβαλαν τους όρους που τους εξασφάλιζαν, ελεύθερα τώρα, προσβάσεις στην κινεζική αγορά. Τους παραχωρήθηκε ως αποικία το Χονγκ Κονγκ, οι έμποροι του οπίου αποζημιώθηκαν για το κατεστραμμένο εμπόρευμα και τα διαφυγόντα κέρδη τους, και πέντε κινεζικά λιμάνια άνοιξαν τις πόρτες τους στο ευρωπαϊκό κεφάλαιο. Από εκείνη την εποχή το εμπόριο του οπίου άλλαξε μορφή και αναπτύχθηκε ραγδαία με επίκεντρο το Βρετανικό, πλέον, Χονγκ Κονγκ. Παρά τη συνθήκη του Nanking οι εχθροπραξίες συνεχίστηκαν, και οι Εγγλέζοι, μαζί με τους Γάλλους, γίνονταν όλο και περισσότερο διεισδυτικοί στην αχανή χώρα. Η περίοδος αυτή αποκαλείται ως ο δεύτερος πόλεμος του οπίου (1856) που ανάγκασε τις Κινεζικές Αρχές να παραχωρήσουν πλήρη ελευθερία στους Ευρωπαίους εμπόρους. Οι πόλεμοι αυτοί είχαν σαν αφορμή, προφανώς, την παρεμπόδιση των εισαγωγών του Ινδικού οπίου στην Κίνα. Τα κύρια αίτιά τους, όμως, ήταν ν ανοίξει ολοκληρωτικά η αχανής κινεζική αγορά και οι ανεκμετάλλευτες πηγές πρώτων υλών στο Ευρωπαϊκό Κεφαλαίο. Ο Κινέζος Αυτοκράτορας, βλέποντας την οικονομία της χώρας του να αιμορραγεί, έκανε προσπάθειες ώστε ν αντισταθμίσει υπέρ της Κίνας το εμπορικό ισοζύγιο. Μία από αυτές ήταν το 1870, όταν ανέστειλε τις απαγορευτικές διατάξεις κατά του οπίου και επέτρεψε την καλλιέργειά του σε επιλεγμένες επαρχίες, με σκοπό να εκτοπίσει το εισαγόμενο. Η ντόπια παραγωγή άρχισε να καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις εγχώριες ανάγκες και να ανταγωνίζεται ακόμα και το Ινδικό όπιο στην ίδια τη χώρα της προέλευσής του. Από το 1885 και μετέπειτα οι εξαγωγές του κινεζικού οπίου ήταν υπερδιπλάσιες των εισαγωγών. Θεωρείται ότι, η προστασία του εμπορίου του Ινδικού οπίου ήταν για τους Εγγλέζους η αφορμή, ώστε να ξεκινήσουν τον πόλεμο κατά της Κίνας. Ο απώτερος σκοπός τους, όμως, ήταν να κερδίσουν ζώνες ευρύτερης οικονομικής, διπλωματικής και στρατιωτικής επιρροής στην αχανή χώρα - κάτι που, τελικά, κατόρθωσαν. Ο αντίκτυπος των συνεπειών των πολέμων του οπίου φτάνει ακόμα και μέχρι τις ημέρες μας. Υπολογίζεται ότι μέχρι τις αρχές του 20 ου αιώνα, περίπου το ένα τρίτο του κινεζικού πληθυσμού είχε επιδοθεί, έστω και περιστασιακά, στο κυνήγι του δράκου (Μαρσέλος, 1986). Παρόλα αυτά, η κατάσταση γύρω από τη χρήση δεν ήταν προβληματική, γιατί υπήρχαν τάσεις αυτοελέγχου και αυτοπεριορισμού που υπαγορεύονταν από τον κοινωνικό και οικογενειακό περίγυρο, εν γνώσει των κινδύνων της κατάχρησης. Το κάπνισμα του οπίου είχε ενσωματωθεί στην κινεζική κουλτούρα, κατά παρόμοιο τρόπο που είχε και το τελετουργικό της οινοποσίας στις κουλτούρες των Νότιο- Ευρωπαϊκών λαών. Η οικογένεια και η κοινωνία είχαν επεξεργαστεί και αναπτύξει τις ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε να προστατεύονται από την παραβίαση των ορίων, μέσα στα οποία πλαισιωνόταν και λειτουργούσε η θεμιτή χρήση. Πρέπει να τονιστεί, επίσης ότι, οι ασιατικές φυλές ποτέ δεν εξοικειώθηκαν με τη χρήση του κρασιού ή των αλκοολούχων ποτών, γενικότερα. Ο κύριος λόγος ήταν η φυσική τοξική αντίδραση 5 5 Η τοξική αντίδραση στην αλκοόλη είναι ένα φυσικό χαρακτηριστικό των Ασιατικών φυλών που προκαλείται από την επιβράδυνση του μεταβολισμού της ουσίας. Χαρακτηρίζεται από δυσάρεστα συμπτώματα, όπως, δύσπνοια, πονοκέφαλους, ναυτία, εφίδρωση, εξάψεις, νευρικότητα κ.ά., μετά την κατανάλωση ακόμα και μικρών ποσοτήτων αλκοολούχων ποτών. Παρόμοια αντίδραση μπορεί να προκληθεί και φαρμακευτικά σε οποιονδήποτε που θα του χορηγηθεί disulfiram, ουσία η οποία παρεμποδίζει τον ομαλό μεταβολισμό της

7 που προκαλείται στον οργανισμό τους μετά την κατανάλωση αλκοόλης, σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού. Για τους Κινέζους το όπιο χρησίμευσε ως μέσον για να βρουν εκείνα που οι Ευρωπαίοι έβρισκαν με τη βοήθεια του κρασιού - δηλαδή, τη χαλάρωση, την κοινωνικότητα, τη συντροφικότητα ή ακόμα και την παρηγοριά. Αυτό είναι ένα σημαντικό φαινόμενο που έχει περάσει σχεδόν απαρατήρητο από τους μελετητές της ιστορίας των οπιούχων. Πολύ πιθανό, το στοιχείο αυτό να εμπεριέχει τη βάση των διαφορετικών συνηθειών μεταξύ των Κινέζων από τη μια μεριά και των Αμερικανο-Ευρωπαίων από την άλλη. Οι συνήθειες αυτές, όπως θα αναλυθεί στη συνέχεια, είναι και η αφορμή για την απαγόρευση που ακολούθησε. Δύση, 19 ος αιώνας Κατά τη διάρκεια του 19 ου αιώνα στη Δύση, τρεις σημαντικές εφευρέσεις -της μορφίνης, της ηρωίνης και της υποδερμικής σύριγγας- σημάδεψαν τη χρήση των οπιούχων που μέχρι τότε είχε κυρίως θεραπευτικό χαρακτήρα. Το 1806, με την προσθήκη αμμωνίας, απομονώθηκε από το όπιο μία λευκή, κρυσταλλική ουσία που αποδείχτηκε ότι σε αυτήν οφειλόντουσαν οι κυριότερες θεραπευτικές του ιδιότητες. Σ αυτή δόθηκε το όνομα μορφίνη από το θεό του ύπνου Μορφέα. Σύντομα η μορφίνη άρχισε να αντικαθιστά το όπιο στην ιατρική. Οι εξαρτησιογόνες ιδιότητες του οπίου ήταν γνωστές στην Ευρώπη από την εποχή του Παράκελσου (16 ος αιώνας), και σύντομα αποδόθηκαν και στη μορφίνη. Συγκριτικά, όμως, με τις θαυμαστές αναλγητικές της ιδιότητες και την ανακούφιση των εντερικών διαταραχών, η εξάρτηση που προκαλούσε δεν θεωρήθηκε σπουδαίο μειονέκτημα. Οι γιατροί συνιστούσαν προσοχή στη χρήση της. Και οι έρευνες άρχισαν να κατευθύνονται προς τον εντοπισμό των αλκαλοειδών εκείνων που θα απάλλασσαν τη μορφίνη από τις εθιστικές της ιδιότητες. Οι προσπάθειες αυτές οδήγησαν στην ανακάλυψη μιας ημισυνθετικής ουσίας, από τον Εγγλέζο χημικό Wright, η οποία επέφερε τόσο μεγάλο ενθουσιασμό που της δόθηκε το όνομα ηρωίνη (δηλαδή, ηρωίδα). Η γερμανική φαρμακοβιομηχανία Bayer απέκτησε μονοπωλιακά δικαιώματα για την ηρωίνη το 1874 και την εισήγαγε στην αγορά το 1898, σαν φάρμακο που θα αντικαθιστούσε τη μορφίνη και κυρίως δεν θα προξενούσε εξάρτηση. Στην πράξη, όμως, η ηρωίνη γκρέμισε τις προσδοκίες των υποστηρικτών της και πολύ σύντομα εγκαταλείφθηκε από τον ιατρικό κόσμο, γιατί αποδείχτηκε τουλάχιστον το ίδιο εθιστική όσο και η μορφίνη (Μαρσέλος, 1986). Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, την ίδια περίοδο, οι Αμερικανοί μπορεί να μην διεξήγαγαν πολέμους για το όπιο ή να μην ανακάλυπταν παράγωγά του, αλλά τελειοποίησαν την τεχνική της υποδερμικής σύριγγας. Η πρώτη ένεση μορφίνης έγινε στην Αμερική το 1856, και το πρώτο εξαρτημένο πρόσωπο από ενέσιμη μορφίνη ήταν η κυρία Alexander Wood, η σύζυγος του εφευρέτη της υποδερμικής σύριγγας. Όπως τονίζει η Krivanek (1988), δεν είναι τυχαίο που η Αμερική ήταν η πρώτη χώρα που παρουσίασε σημαντικά φαινόμενα εξάρτησης από τη μορφίνη. Οι Αμερικανοί χρησιμοποίησαν ευρέως την ενέσιμη μορφίνη κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου ( ), γιατί δρούσε γρήγορα και αποτελεσματικά σε 3 βασικά προβλήματα των στρατιωτών στο πεδίο της μάχης: Στον πόνο από τους τραυματισμούς, στην κακή ψυχική διάθεση που δημιουργούσαν οι ταλαιπωρίες του πολέμου και στη δυσεντερία. Έτσι η εξάρτηση έγινε γνωστή ως η πάθηση των στρατιωτών. Μετά τον πόλεμο χιλιάδες στρατιώτες συνέχιζαν τη χρήση της για λόγους αυτοθεραπείας και τη συνιστούσαν ανεπιφύλακτα και στους φίλους τους. Παρόμοιες εμπειρίες είχαν και οι Ευρωπαίοι στον Πρώσο-Αυστριακό πόλεμο το 1866, καθώς και στον Φράγκο- Πρωσικό το αλκοόλης.

8 Ένα άλλο σημαντικό γεγονός που σημάδεψε τη χρήση οπιούχων στον δυτικό κόσμο είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής. Η βιομηχανική επανάσταση, που είχε ήδη ξεκινήσει από τον 18 ο αιώνα, απαίτησε από τους λαούς αυστηρά και μακρά ωράρια εργασίας, σε επίπονες και μη παραδοσιακές μέχρι τότε δουλειές. Ο άνθρωπος είχε πάρει θέση πλάι στα μηχανήματα, κι έτσι έγινε ένα μέρος της γραμμής παραγωγής. Οι νέες εργασιακές απαιτήσεις επέφεραν αλλαγές όχι μόνο στις διατροφικές του συνήθειες, ώστε να έχει τις δυνάμεις ν αντέχει, αλλά και στα μέσα αυτοθεραπείας του από τον πόνο και τον κάματο. «Αυτή η αλλαγή είχε ως αποτέλεσμα τη γρήγορη και δραστική εισαγωγή στο καθημερινό διαιτολόγιο του δυτικού ανθρώπου πολλών διατροφικών στοιχείων που τον βοηθούσαν να είναι πιο ενεργητικός και παραγωγικός προκειμένου να αντεπεξέρχεται στις απαιτήσεις μιας κουραστικότερης και διαρκέστερης εργάσιμης ημέρας. Όπως ήταν φυσικό, η εξέλιξη αυτή συνοδεύτηκε από την αντίστοιχη αύξηση της κατανάλωσης των ευφορικών μέσων που μπορούσαν να καταστήσουν ηρεμότερο και απολαυστικότερο τον περιορισμένο χρόνο της ανάπαυσης» (Γρίβας, 1995, σ. 190). Κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 19 ου αιώνα η κατανάλωση κρέατος στην Αγγλία αυξήθηκε κατά 300%. Την ίδια χρονική περίοδο αυξήθηκε και η κατανάλωση ουσιών που διεγείρουν την ενεργητικότητα, όπως το τσάι, η ζάχαρη και ο καφές, από 300% έως και 500% (Γρίβας, 1995). Παρόμοια τροχιά ακολούθησε και η κατανάλωση του κατασταλτικού, αναλγητικού και ηρεμιστικού οπίου. Από το 1860 έως το 1900, στην Αμερική οι εισαγωγές οπίου και των αλκαλοειδών του, όπως η μορφίνη, αυξάνονται κατά 466% και 3.300%, αντίστοιχα (Lindesmith, 1968). Παράλληλα, την ίδια περίοδο, κλιμακώνεται στην Αμερική και η ανελέητη δίωξη του οπίου, για οικονομικούς λόγους που θα αναλυθούν στη συνέχεια. Αναμφίβολα η χρήση των οπιούχων ήταν ευρύτατα διαδεδομένη. Το όπιο, μάλιστα, αποτελούσε, για τους ανθρώπους της εποχής εκείνης, το υπ' αριθμόν ένα αποτελεσματικό γιατρικό στους πόνους και στους μόχθους της καθημερινότητας. Παράλληλα δε, ήταν και οικονομικά προσιτό. Το κόστος του θα μπορούσε να παρομοιαστεί με εκείνο του τσαγιού που φυτρώνει άγριο στις ράχες των ελληνικών βουνών. «Παρά την ευρύτατη ιατρική χρήση του οπίου στην Ευρώπη...», γράφει ο Μαρσέλος (1986, σ. 88), «... δεν αναφέρονται πολλά περιστατικά εξάρτησης». Τα προβλήματα από πιθανές καταχρήσεις ήταν υπαρκτά, αλλά δεν διογκωνόντουσαν. Οι κοινωνίες, μέχρι τότε, τα αντιμετώπιζαν όπως και τις άλλες μορφές κατάχρησης, χωρίς να δρουν παρορμητικά ή συμφεροντολογικά. Τα σοβαρά προβλήματα με το όπιο ξεκίνησαν από τότε που η ουσία άρχισε να γίνεται μοχλός εξασφάλισης οικονομικών και ταξικών συμφερόντων. Αργότερα, όταν με την απαγόρευση αποδόθηκε στα οπιούχα ο ρόλος του αποδιοπομπαίου τράγου, τους προσαρτήθηκαν νέα ελκυστικά στολίδια, που δεν είχαν μέχρι τότε. Αυτά ήταν ο θρύλος και η σαγήνη που κατέχει κάθε τι το απαγορευμένο. Σε αυτές τις πλανερές ιδιότητες συχνά βρίσκουν καταφύγιο η περιέργεια, η περιπέτεια, καθώς και κάθε λογής αντικοινωνική διάθεση και συμπεριφορά. Δυστυχώς, αυτές οι πλανερές ιδιότητες συχνά ελκύουν ακόμη και την αντιεξουσιαστική ή αντικαταπιεστική διάθεση των νέων, που θα μπορούσε να λειτουργήσει δημιουργικά αν δεν εκφυλιζόταν με τις ουσίες σε κοινότυπη στάση αντίδρασης. Όλ αυτά, είναι σημαντικοί αιτιολογικοί παράγοντες των προβλημάτων με τις ουσίες σήμερα. Εάν συνυπολογιστούν και οι φαρμακολογικές ιδιότητες των οπιούχων που ενισχύουν τη συμπεριφορά της χρήσης, τότε έχουμε τη συνταγή της πανωλεθρίας. Εκείνα που οδήγησαν στην απαγόρευση ήταν μια σειρά παραγόντων, οι οποίοι συνέβαλαν ο καθένας με τον τρόπο και με το μέτρο του. Από τα μέσα του 19 ου αιώνα άρχισαν να δημιουργούνται οικονομικά συμφέροντα στην Αμερική από το εμπόριο των ελεγχόμενων τυποποιημένων φαρμάκων. Η επίτευξη των εμπορικών τους στόχων παρεμποδιζόταν από την ελεύθερη χρήση φυσικών γιατρικών, που γινόταν από καταβολής κόσμου, και έπρεπε να τεθούν υπό έλεγχο. Για την επίτευξη

9 αυτού του εγχειρήματος (αναλύεται στο 2 0 Κεφάλαιο) οι φαρμακοβιομηχανίες χειρίσθηκαν άριστα τον εκφοβισμό που προξενούσε η πουριτανική ηθική, αρχικά γύρω από το αλκοόλ και στη συνέχεια γύρω από το όπιο. Επίσης, εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο τις τάσεις ξενοφοβίας και ρατσισμού του αμερικανικού λαού, που άλλοτε είχαν αντικείμενο Κινέζους μετανάστες, και άλλοτε νέγρους ή άλλες μειονότητες. Παράλληλα με τις φαρμακοβιομηχανίες, η απαγόρευση φάνηκε πολύ χρήσιμη και στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, η οποία εκείνη την εποχή έκανε το ντεμπούτο της με πρώτο στόχο τις Φιλιππίνες. Η απαγόρευση του οπίου θα έδινε ερείσματα στους Αμερικανούς να ισχυροποιήσουν και να επιμηκύνουν την παρουσία τους στην νεοαποκτηθείσα αποικία, προστατεύοντάς την από τα δεινά του οπίου. Όπως θα εξεταστεί διεξοδικά, τα γεγονότα αυτά δεν έγιναν βάσει προδιαγεγραμμένου σχεδίου, αλλά ήταν, μάλλον, αλληλεπιδράσεις συμφερόντων και κακών συγκυριών. Κανείς, ενδεχομένως, δεν προέβλεπε την περιπέτεια στην οποία εισερχόταν τότε η ανθρωπότητα.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες. Τι είναι ναρκωτικά; Τα ναρκωτικά είναι ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και γι' αυτό προκαλούν εθισμό. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν θέλουν να βιώσουν τις συνέπειες των ναρκωτικών. Ορισμένα φάρμακα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά )

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) Ασθένειες: AIDS, ηπατίτιδα Β, Μεσογειακή αναιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, ασθένειες στο εργασιακό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ [1] Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ «ΙΝΔΙΑΝΩΝ ΣΗΜΕΙΑ! ΚΑΠΝΙΣΜΑ;» Παρακαλούμε να απαντήσετε στο παρακάτω ερωτηματολόγιο με ειλικρίνεια.

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Είναι γνωστό το πρόβλημα της χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Με τα χρόνια παρουσιάζεται ραγδαία αύξηση των θυμάτων που εθίζονται σε εξαρτισιογόνες ουσίες. Πιο συγκεκριμένα,τα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015

Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015 Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015 Περιεχόμενα: Η νικοτίνη και ο εγκέφαλος Τι είναι η ακετυλοχολίνη; Συνέπειες Η νικοτίνη και ο εγκέφαλος Ο καπνός προέρχεται από το φυτό Nicotiana tabacum. Αν και

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ ΤΖΟΥΛΙΑ ΑΤΤΑ ΠΟΛΙΤΟΥ

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ ΤΖΟΥΛΙΑ ΑΤΤΑ ΠΟΛΙΤΟΥ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΟΡΩΝ ΤΖΟΥΛΙΑ ΑΤΤΑ ΠΟΛΙΤΟΥ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓ. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ 1 ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ Ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Ο αθλητισμός είναι η συστηματική σωματική καλλιέργεια και

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ. Α. Λεπτομέρειες επαφής για θεραπεία

ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ. Α. Λεπτομέρειες επαφής για θεραπεία Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του TDI για το 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Α. Λεπτομέρειες επαφής για θεραπεία Το 2012 συλλέχθηκαν στα συμβουλευτικά κέντρα του ΚΕΘΕΑ ερωτηματολόγια πρώτης επαφής τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Ελένη Γεωργίλα Απαρτιωμένη Διδασκαλία Οι διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, θεωρούνται διεθνώς ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα. 2.061 άτομα, πανελλαδικά. 28 & 29 Απριλίου 2011. Τυπικό στατιστικό σφάλμα Μέγιστο σφάλμα 2,16% με διάστημα εμπιστοσύνης 95%

Ταυτότητα. 2.061 άτομα, πανελλαδικά. 28 & 29 Απριλίου 2011. Τυπικό στατιστικό σφάλμα Μέγιστο σφάλμα 2,16% με διάστημα εμπιστοσύνης 95% Ταυτότητα Σκοπός έρευνας Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Αντιπροσωπευτικό, άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω, βάση της απογραφής του 2001 της ΕΣΥΕ Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Η αναζήτηση του νοήματος της ζωής

Η αναζήτηση του νοήματος της ζωής Η αναζήτηση του νοήματος της ζωής Στο πρώτο βιβλίο της Βίβλου, στη Γένεση, περιγράφεται ο παράδεισος, όπου ζούσε το πρωτόπλαστο ζευγάρι, όχι µόνο σαν τόπος ιδανικής διαβίωσης µέσα στον κήπο της Εδέµ, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του είκτη Εκτίµησης Προβληµάτων και Αναγκών Θεραπείας για το 2010

Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του είκτη Εκτίµησης Προβληµάτων και Αναγκών Θεραπείας για το 2010 Συνοπτική παρουσίαση των στοιχείων του είκτη Εκτίµησης Προβληµάτων και Αναγκών Θεραπείας για το 2010 ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Α. Λεπτοµέρειες επαφής για θεραπεία Το 2010 συλλέχθηκαν στα συµβουλευτικά κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Κέρκυρας Σε συνεργασία με τη Δημοτική Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Η τάξη μας συμμετείχε στο Διεθνές πρόγραμμα WE.C.A.R.E. Πρόκειται για ένα δίκτυο σχολείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: «Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ» ΜΑΘΗΜΑ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Καποδίστρια Βασιλική,

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη Ζάππειο, Αθήνα 18-09-2015 Θανάσης Αποστόλου. «Σύγχρονες εξελίξεις στην πολιτική διαχείρισης των ναρκωτικών ουσιών»

Διάλεξη Ζάππειο, Αθήνα 18-09-2015 Θανάσης Αποστόλου. «Σύγχρονες εξελίξεις στην πολιτική διαχείρισης των ναρκωτικών ουσιών» Διάλεξη Ζάππειο, Αθήνα 18-09-2015 Θανάσης Αποστόλου «Σύγχρονες εξελίξεις στην πολιτική διαχείρισης των ναρκωτικών ουσιών» Κυρίες και Κύριοι, Ευχαριστώ την οργανωτική επιτροπή και ειδικά τον κ. Χατζάκη

Διαβάστε περισσότερα

Απαγορεύσεις καπνίσματος στο εξωτερικό

Απαγορεύσεις καπνίσματος στο εξωτερικό Απαγορεύσεις καπνίσματος στο εξωτερικό ΤΟ «ΠΡΙΝ» ΚΑΙ ΤΟ «ΜΕΤΑ» ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ. Μια ακόμα χώρα ξύπνησε απ' το λήθαργο! Γράφει ο Αλέξανδρος Φωτεινός. Η κοινή λογική υπερισχύει όλο και περισσότερο σ' ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

-Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας

-Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας -Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΑΛΑΤΙ, ΠΗΓΗ ΖΩΗς ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Η ιστορία του ανθρώπου, τουλάχιστον από την δέκατη χιλιετία π.χ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Στρατάκη Ελένη Παρασύρη Παγώνα Μανουσιδάκη Κατερίνα Πουλινάκη Κατερίνα Μάθημα : Παιδαγωγική & Φιλοσοφία της Παιδείας Καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3"\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις.

Α, ι* 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑ ΣΕΙΣ. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ. Η δημιουργία των εθνικών κρατών 3\ \ \! -.Χ. Διασυνδέσεις. 019os ΑΙ9ΝΑΣ: ΕΠΑΝΑ ΣΤΑΣΕΙΣ Η δημιουργία των εθνικών κρατών Να ένας χάρτης της Ευρώπης στις αρχές του 19ου αιώνα Όπως διαπιστώνεις, τα σύνορα των χωρών ήταν πολύ διαφορετικά από τα σημερινά Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Λέσβου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΤΡΕΦΟΜΑΙ ΣΩΣΤΑ, ΜΕΓΑΛΩΝΩ ΣΩΣΤΑ»

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΤΡΕΦΟΜΑΙ ΣΩΣΤΑ, ΜΕΓΑΛΩΝΩ ΣΩΣΤΑ» ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΤΡΕΦΟΜΑΙ ΣΩΣΤΑ, ΜΕΓΑΛΩΝΩ ΣΩΣΤΑ» Κατασκευή : Καρανάτσιου Κυριακή Κατά το τρέχον σχολικό έτος, οι μαθητές της Β τάξης του σχολείου μας, στα πλαίσια της υλοποίησης προγραμμάτων σχολικών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ Παρακαλώ συμπληρώστε το παρακάτω έντυπο φόρμα και φέρτε το μαζί σας στην πρώτη συνεδρία σας. Οι πληροφορίες που δίνετε είναι απόλυτα εμπιστευτικές και θα διευκολύνουν ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Τ Ο Μ ΑΘ Η Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ω Ν Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Γάμος ονομάζεται η τελετή με την οποία συνιστάται και αναγνωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Οφελη στη σωματικη & Ψυχικη υγεια ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΕϊΚΗΣ ΕΜΠΛΟΚΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Αξίες Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα