Πρόληψη, διάγνωση και διαχείριση του Σακχαρώδους Διαβήτη στην Ελλάδα: μια βιβλιογραφική ανασκόπηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόληψη, διάγνωση και διαχείριση του Σακχαρώδους Διαβήτη στην Ελλάδα: μια βιβλιογραφική ανασκόπηση"

Transcript

1 : 19-21, 214 Ανασκόπηση Πρόληψη, διάγνωση και διαχείριση του Σακχαρώδους Διαβήτη στην Ελλάδα: μια βιβλιογραφική ανασκόπηση Β. Τσιάντου Ε. Καραμπλή Ε. Πάβη Γ. Κυριόπουλος Περίληψη Σκοπός της έρευνας είναι να αναζητήσει δεδομένα αναφορικά με την επιδημιολογία, το κόστος και τη διαχείριση του ΣΔ στην Ελλάδα με στόχο τη διατύπωση προτάσεων. Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση με τη χρήση λέξεων-κλειδιών σε ηλεκτρονικές βιβλιογραφικές βάσεις και στις ιστοσελίδες έγκυρων φορέων και οργανισμών. Oι μελέτες αξιολογήθηκαν βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων. Στην ανασκόπηση συμπεριλήφθηκαν 64 άρθρα και εργασίες. O επιπολασμός του ΣΔ τύπου 2 στην Ελλάδα εκτιμάται από 4,1% έως 8,7% και είναι υψηλότερος στους άνδρες και στις ηλικιακές ομάδες >65 ετών. Ποσοστό 43,3%-53,9% των ασθενών με διαβήτη εκτιμάται ότι είναι μη- ρυθμισμένο ενώ σημειώνονται χαμηλά επίπεδα συμμόρφωσης στις οδηγίες διατροφής και άσκησης. Oι μη ρυθμισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν υψηλότερη χρήση υπηρεσιών υγείας και υψηλότερο άμεσο ιατρικό κόστος. Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει αρνητικά το επίπεδο υγείας των ασθενών καθώς και την πρόσβαση στη θεραπεία. Ένα σχέδιο δράσης πρέπει να προβλέπει τον σχεδιασμό προγραμμάτων αγωγής και προαγωγής της υγείας, προσυμπτωματικού ελέγχου και εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας. Εισαγωγή O σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή η οποία αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης θνησιμότητας. Πρόκειται για ένα χρόνιο νόσημα με κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις, το οποίο απαιτεί συντονισμένη δράση σε πολλούς τομείς. 1 Η ανάπτυξη δράσεων για την καλύτερη πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη διαχείριση του ΣΔ είναι μείζονος σημασίας για την καλύτερη έκβαση υγείας των ασθενών, αλλά και την εξοι - κονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας ειδικά στην παρούσα οικονομική συγκυρία. Παρότι σε διεθνές επίπεδο έχει δοθεί μεγάλη βαρύτητα από την πολιτική πλευρά στον διαβήτη καθώς και σε άλλα χρόνια νο σή - ματα, 2 ωστόσο στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει ανάλογες προσπάθειες και δεν υπάρχει ένα οργανωμένο σχέδιο δράσης το οποίο να αφορά τον σακχαρώδη διαβήτη. Τομέας Oικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Το έργο υποστηρίχθηκε από τη NOVO NORDISK Ελλάς ΕΠΕ.

2 O σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να αναζητήσει επιδημιολογικά, οικονομικά και άλλα δεδομένα τα οποία αφορούν τον ΣΔ στην Ελλάδα με τελικό στόχο να διατυπώσει προτάσεις για τη βελτίωση της πρόληψης, της διάγνωσης και της διαχείρισης του ΣΔ. Μέθοδοι Η βιβλιογραφική ανασκόπηση είχε σκοπό τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τον ΣΔ στην Ελ - λάδα. Η αναζήτηση αφορά στους τρεις (3) τύπους του ΣΔ (ΣΔ τύπου 1, ΣΔ τύπου 2 και Διαβήτη Κύησης) σε τρεις πυλώνες (Πρόληψη, Διάγνωση, Διαχείριση). Επίσης, αναζητήθηκαν επιδημιολογικά και οικονομικά δεδομένα καθώς και στοιχεία για τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον ΣΔ. Η αναζήτηση έγινε μέσω των βάσεων δεδο - μένων PubMed και Google Scholar, πραγμα το - ποιήθηκε τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο 214 και χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω λέξεις-κλειδιά: diabetes type 1 AND Greece, diabetes type 2 AND Greece, gestational diabetes AND Greece, diabetes AND Greece, διαβήτης. Oι περιορισμοί που τέθηκαν ήταν η δημο - σίευση να είναι γραμμένη στα Αγγλικά ή στα Ελ - ληνικά και η αναζήτηση περιορίστηκε σε έρευνες που είχαν δημοσιευθεί από το 2 και έπειτα. Τέλος, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι έχουν εντοπιστεί όλες οι σχετικές έρευνες κρίθηκε ανα - γκαίο να αναζητηθούν στοιχεία και από εθνικούς φορείς οι οποίοι εμπλέκονται στη διαμόρφωση της πολιτικής για τον σακχαρώδη διαβήτη (π.χ. Υπουρ - γείο Υγείας, Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία, Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος) και να αναζητηθούν ελληνικές δημοσιεύσεις σε επιστη - μονικά περιοδικά με το σύστημα κριτών (Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά) τα οποία δεν εμφανί - στηκαν στη βιβλιογραφική ανασκόπηση. Ως εκ τούτου, συγκεντρώθηκαν δεδομένα από τις έρευνες και δημοσιεύσεις/ανακοινώσεις της Εθνικής Σχο - λής Δημόσιας Υγείας, από τα σχέδια δράσης του Υπουργείου Υγείας, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Διαβήτη της Ελληνικής Διαβητολογικής Εται - ρείας και έγινε αναζήτηση σχετικών μελετών από το περιοδικό Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά. Τα άρθρα τα οποία εντοπίστηκαν από τη διαδικασία βιβλιογραφικής αναζήτησης αξιολογή - θηκαν βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων με αποτέ - λεσμα να διασφαλιστεί εν μέρει η ποιότητα και η ομοιογένεια των επιλεγμένων μελετών (Πίν. 1). Ωστόσο, δεν χρησιμοποιήθηκε συγκεκριμένο ερ - Πίνακας 1. Κριτήρια αποκλεισμού ερευνών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΠOΚΛΕΙΣΜOΥ ΕΡΕΥΝΩΝ 1. Δημοσιεύσεις χωρίς κρίση (non peer review) / Διπλωματικές εργασίες / Αδυναμία εύρεσης πλήρους κειμένου 2. Ανασκοπήσεις / έρευνες που δεν αφορούν την Ελλάδα 3. Αποτελεσματικότητα συγκεκριμένου φαρμάκου ή τεχνολογίας / Oικονομική αξιολόγηση συγκεκριμένου σκευάσματος 4. Μελέτες περιπτώσεων 5. Έρευνες σχετικές με γενετικά τεστ / γονίδια / γενετική προδιάθεση 6. Επανάληψη ερευνών γαλείο για την αξιολόγηση της ποιότητας των μελε - τών. 3 Στη συνέχεια τα πλήρη κείμενα των επι - λεγμένων άρθρων αξιολογήθηκαν και ταξινο - μήθηκαν στις αντίστοιχες κατηγορίες και θεματικές ενότητες. Για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων επιλέχθηκε η περιγραφική προσέγγιση (narrative synthesis). 3 Τα επιλεγμένα άρθρα ομαδοποιήθηκαν σε έξι (6) κατηγορίες και τα σημαντικότερα ευρή - ματα παρουσιάζονται στην επόμενη ενότητα. Η σύγκριση των αποτελεσμάτων και η μετα-ανάλυσή τους δεν εντάσσεται στον σκοπό της συγκεκριμένης μελέτης, ωστόσο, αποτελεί μια ενδιαφέρουσα ερευ - νητική πρόταση που θα μπορούσε να διεξαχ θεί μελλοντικά. Αποτελέσματα Η αναζήτηση στο PubMed ανέδειξε 772 άρ - θρα και η αναζήτηση στο Google Scholar 78 άρθρα. Τα κριτήρια επιλογής εφαρμόστηκαν για την αξιολόγησή τους αρχικά με βάση τον τίτλο, τα υπόλοιπα με βάση την περίληψη και στη συνέχεια βάσει του πλήρους κειμένου και τελικά συμπερι - λήφθηκαν στην έρευνα τα 53 (Σχ. 1). Επίσης, από την αναζήτηση άρθρων και δημοσιεύσεων από τις υπόλοιπες πηγές καθώς και από τις βιβλιογραφικές αναφορές των επιλεγμένων άρθρων εντοπίστηκαν συνολικά άλλα 11 άρθρα και εργασίες. Επιδημιολογικά στοιχεία Oι Μαμουλάκης και συν. (23) εκτίμησαν την επίπτωση του ΣΔ τύπου 1 στην Κρήτη για τον παιδικό πληθυσμό (<14 ετών) για την περίοδο Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, η ετήσια επίπτωση της νόσου ήταν 6,1/1. πληθυσμού ενώ η επίπτωση ήταν υψη - λότερη την περίοδο έναντι της πρώτης περιόδου

3 Αναζήτηση βιβλιογραφίας Βάσεις δεδομένων: PubMed, Google Scholar Περιορισμοί: Αγγλικά ή Ελληνικά, έτος δημοσίευσης Άρθρα που εντοπίστηκαν (85) 1. PubMed (772) ΣΔ 1: 166 / ΣΔτ2: 534 / Διαβήτης κύησης: Google Scholar (78) Ελληνικά (18) / Αγγλικά (6) Αιτίες αποκλεισμού (Πίνακας 1) βάσει τίτλου PubMed (597) 1. Non peer review 2. Ανασκοπήσεις Συγκεκριμένο σκεύασμα Μελέτες περιπτώσεων Γενετική Επαναλήψεις Άλλη αιτία 38 Άρθρα που αποκλείστηκαν βάσει του τίτλου (658) 1. PubMed (597) ΣΔ 1: 92 / ΣΔτ2: 455 / Διαβήτης κύησης: 5 2. Google Scholar (61) Ελληνικά (???) / Αγγλικά (???) Google Scholar (61) 1. Non peer review 2. Ανασκοπήσεις 3. Συγκεκριμένο σκεύασμα 4. Μελέτη περιπτώσεων 5. Γενετική ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΤΙΤΛΟΥ 192 Άρθρα που αποκλείστηκαν βάσει της περίληψης (17) 1. PubMed (12) ΣΔ 1: 52 / ΣΔτ2: 34 / Διαβήτης κύησης: Google Scholar (5) Ελληνικά (2) / Αγγλικά (3) ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΒΑΣΕΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 85 Άρθρα που αποκλείστηκαν βάσει του πλήρους κειμένου (32) 1. PubMed (29) ΣΔ 1: 7 / ΣΔτ2: 2 / Διαβήτης κύησης: 2 2. Google Scholar (3) Ελληνικά () / Αγγλικά (3) ΤΕΛΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΡΘΡΩΝ (53) Αιτίες αποκλεισμού (Πίνακας 1) βάσει περίληλψης PubMed (12) 1. Non peer review 2. Ανασκοπήσεις 3. Συγκεκριμένο σκεύασμα 4. Μελέτες περιπτώσεων 5. Γενετική 6. Επαναλήψεις Google Scholar (5) 1. Non peer review 2. Ανασκοπήσεις 3. Συγκεκριμένο σκεύασμα Αιτίες αποκλεισμού (Πίνακας 1) βάσει περίληψης PubMed (12) 1. Non peer review 2. Ανασκοπήσεις 3. Συγκεκριμένο σκεύασμα 4. Μελέτες περιπτώσεων 5. Γενετική 6. Άλλη αιτία Google Scholar (3) 1. Non peer review 2. Ανασκοπήσεις 3. Γενετική Σχήμα 1. Αποτελέσματα βιβλιογραφικής αναζήτησης PubMed και Google Scholar. Oι μελέτες για τον επιπολασμό του ΣΔ τύπου 2 είναι περισσότερες και το ποσοστό κυμαίνεται από 4,11% 5 έως 6,9% 6 και 8,7%. 7 O επιπολασμός του ΣΔ τύπου 2 είναι μεγα - λύτερος στους άνδρες (7,9%) από ό,τι στις γυναί - κες (6%). 8,9 Επίσης, σημαντικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 3% των ασθενών δεν γνώριζε ότι έπασχε από ΣΔ. 1 O επιπολασμός της νόσου είναι σαφώς υψη - λότερος σε ηλικίες άνω των 65 ετών στις οποίες κυμαίνεται από 17% έως 29%. 11 Η πενταετής επίπτωση του ΣΔ τύπου 2 σύμ - φωνα με τη μελέτη ATTICA ανέρχεται σε 5,5%, γεγονός το οποίο υποδεικνύει την αυξητική πορεία της νόσου στην Ελλάδα. 12 Oι κύριες επιπλοκές που αφορούν τον ΣΔ είναι η μικροαγγειοπάθεια, η μακροαγγειοπάθεια και η νευροπάθεια. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των 192

4 ιατρών οι οποίοι παρακολουθούν τους ασθενείς με ΣΔ τύπου 2, το 59,3% των διαγνωσμένων ασθενών θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή του κάποια επιπλοκή εξαιτίας του ΣΔ, ενώ το αντίστοιχο πο - σοστό για όσους δεν είναι ρυθμισμένοι είναι 73,3%. 13 Oι συνηθέστερες επιπλοκές είναι η δια - βητική αμφιβληστροειδοπάθεια τόσο στους ασθε - νείς με ΣΔ τύπου 1 (54,5%) 14 όσο και σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 (7,2%-29,6%). 15,16,17 Η διαβητική νευροπάθεια κυμαίνεται στο 42% 18 ενώ ιδιαίτερα συχνή επιπλοκή είναι η στεφανιαία νόσος κυμαι - νόμενη από 22,4% έως 36,1%. 15,16,17 Oι βασικότερες αιτίες θνησιμότητας στους ασθενείς με ΣΔ είναι τα καρδιαγγειακά, νοσήματα των νεφρών και επείγουσες καταστάσεις που συνδέονται με τον ΣΔ. 19 Oικονομικά στοιχεία Το μέσο σταθμισμένο συνολικό ετήσιο κόστος θεραπείας του ασθενούς με ΣΔ τύπου 2 ανέρχεται σε 1.297,3 σε τιμές του 27 χωρίς να υπολογί - ζονται οι πιθανές επιπλοκές. Ωστόσο, το ποσό αυτό διαφοροποιείται αν λάβουμε υπόψη τον βαθμό ρύθμισης του ασθενούς και είναι κατά 59,5% υψηλότερο για τους μη ρυθμισμένους ασθενείς, γεγονός που αποδίδεται στην εντατικότερη χρήση υπηρεσιών υγείας τόσο για εργαστηριακές εξετά - σεις όσο και για επισκέψεις σε ιατρούς και φαρμα - κευτική περίθαλψη. 2 Το μέσο συνολικό ετήσιο κόστος θεραπείας του ασθενούς με ΣΔ τύπου 2 για όλα τα σκευά - σματα που σχετίζονται με τον ΣΔ αυξήθηκε κατά 221,1% το 26 συγκριτικά με το και κατά 16,4% το 212 έναντι του O αυτοέλεγχος γλυκόζης αίματος είναι απα - ραίτητος ιδιαίτερα για τα άτομα με ΣΔ τύπου 1 αλλά και όσους πάσχουν από ΣΔ τύπου 2 και λαμβάνουν ινσουλίνη. Το μηνιαίο κόστος των ται - νιών μέτρησης αυτοελέγχου γλυκόζης είναι υψηλό - τερο για τα άτομα τα οποία πετυχαίνουν τον στόχο της HbA1c σε σύγκριση με αυτούς που δεν πετυ - χαίνουν τον στόχο. Επίσης, με βάση τα στοιχεία της μελέτης INSTIGATE το μέσο κόστος αυτο ελέγχου της γλυκόζης αίματος είναι υψηλότερο στην περί - πτω ση των ασθενών που λαμβάνουν ινσουλίνη. 23 Η υπογλυκαιμία είναι μια συνήθης επιπλοκή του ΣΔ και ο ασθενής μπορεί να χρειαστεί και νοσηλεία. Η μέση διάρκεια νοσηλείας ενός υπο - γλυκαιμικού επεισοδίου είναι 3,86 ημέρες, ενώ το μέσο κόστος νοσηλείας ανέρχεται στα 345, Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης Η παρούσα οικονομική κρίση έχει πλήξει και την Ελλάδα και οι επιπτώσεις της είναι πλέον εμ - φανείς στην υγεία του πληθυσμού και στη λειτουρ - γία του συστήματος υγείας. Ειδικά για τους ασθε - νείς με ΣΔ τύπου 2 η οικονομική κρίση είχε αρνη - τική επίδραση τόσο στο επίπεδο της υγείας τους όσο και στη χρήση και τις δαπάνες για υπη ρεσίες υγείας. Oι ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 δήλωσαν ότι την τελευταία τριετία έχουν προβεί σε μειώσεις των δαπανών «πολύ» και «πάρα πολύ» για ιατρικές επισκέψεις, εξετάσεις και φάρμακα για τον δια βή - τη σε ποσοστό 19,6%, 17,8% και 7,5% αντί στοιχα. 25 O κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων στους ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 οι οποίοι παρακολου θούνται σε διαβητολογικά κέντρα δεν αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρί - σης, ωστόσο, αυξήθηκε σημαντικά το κόστος της φαρμακο θεραπείας. 22 Επίσης, σύμφωνα με τους ιατρούς οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τη φροντίδα ασθενών με ΣΔ, τον τελευταίο χρόνο το 22,9% των ασθενών με ΣΔ τύπου 2 αναγκάστηκε να διακόψει ή να τροπο - ποιήσει τη φαρμακευτική του αγωγή εξαιτίας οικονομικών λόγων. Oι κυριότερες αιτίες για αυτή τη συμπεριφορά ήταν η απώλεια της ασφαλιστικής κάλυψης, η μεγαλύτερη συμμετοχή στο κόστος των φαρμάκων και η αδυναμία πρόσβασης σε γιατρό για τη συνταγογράφηση των φαρμάκων, ενώ το 26,9% των ασθενών τους άλλαξε εξαιτίας της οικονομικής κρίσης τις διατροφικές του συνήθειες με αποτέλεσμα χειρότερη έκβαση υγείας. 26 Πρόληψη Παράγοντες κινδύνου Παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση ΣΔ σύμφωνα με τη βιβλιογραφία αποτελούν o υψηλός Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) 5 και η παχυ - σαρκία, 7,8,27,28 η σύνθεση της διατροφής 29,3 (αυξη- μένη κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης 31 και ζωικού λίπους 32 ) και το κάπνισμα. 5 Σημαντικό ρόλο παίζει και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο στην εμφά - νιση του ΣΔ. 5,9 Τα άτομα με χαμηλότερο εισόδημα και επίπεδο εκπαίδευσης έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ. Ειδικότερα όσον αφορά τον ΣΔ τύπου 1, το άγχος και οι στρεσογόνες καταστάσεις φαίνεται να αποτελούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου, 33 ενώ το μεταβολικό σύν - δρομο και η απουσία σωματικής άσκησης πριν την αρχή της εγκυμοσύνης, η παχυσαρκία, η αυξημένη 193

5 αρτηριακή πίεση και η διαταραγμένη γλυκόζη νη - στείας αποτελούν παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση διαβήτη κύησης. 34,35 Προγράμματα αγωγής και προαγωγής της υγείας Oι συνιστώσες του μεταβολικού συνδρόμου σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης καρ - διαγγειακών νοσημάτων και ΣΔ τύπου 2. Ως μετα - βολικό σύνδρομο ορίζεται το σύνολο των μεταβολι - κών διαταραχών (όπως παχυσαρκία, μη ανοχή στη γλυκόζη, υπέρταση και δυσλιπιδαιμία) οι οποίες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρ - διαγ γειακών επεισοδίων. Παρά το ότι έχουν διατυ - πωθεί διάφοροι ορισμοί και τρόποι διάγνωσης του μεταβολικού συνδρόμου, διεξάγεται συζήτηση στην επιστημονική κοινότητα σχετικά με το τι περιλαμ - βάνει ο όρος και το αν και πώς πρέπει να χρησιμο - ποιείται, ενώ είναι κοινά αποδεκτό ότι απο τελεί ένα μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας. 36 Ωστόσο η δια - βητολογική κοινότητα αμφισβητεί την οντότητα και τη χρησιμότητα του μεταβολικού συν δρόμου. 37 Τα Εθνικά Σχέδια Δράσης για τη Δημό σια Υγεία τα οποία ανέπτυξε το Υπουργείο Υγείας το 28 ανα - γνώρισαν τη συμβολή της παχυ σαρκίας και των δια - τροφικών επιλογών στην εμ φάνιση του ΣΔ και πρό - τει ναν την εφαρμογή πα ρεμ βάσεων για την προ ώ - θηση υγιεινών διαι τη τι κών επιλογών, της σωματι κής άσκησης και πρόλη ψης της παιδικής παχυσαρκίας. 38 Η μελέτη DEPLAN έδειξε ότι οι δράσεις για τη βελτίωση της διατροφής και αύξησης της σωμα τικής άσκησης είναι δυνατό να μειώσουν τον επι πολασμό του μεταβολικού συνδρόμου και κατά συνέ πεια τον κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ τύπου 2 και άλλων καρδιαγ - γειακών νοσημάτων. 39,4 Επίσης, οι παρεμ βάσεις οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε άτομα τα οποία επι - λέχθηκαν από τους χώρους εργασίας τους ήταν πιο επιτυχημένες. 41 Ακόμα και η μικρής έντα σης σωμα - τική δραστηριότητα είναι δυνατό να μειώ σει κατά 35% τον κίνδυνο εμ φάνισης ΣΔ. 9 Διάγνωση Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν οργανωμένα προ - γράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για την ανίχνευση και την έγκαιρη διάγνωση όχι μόνο του ΣΔ αλλά και άλλων νοσημάτων. O ΣΔ αναγνω ρί - ζεται ως ένας βασικός παράγοντας κινδύνου για εκδήλωση καρδιαγγειακών νοσημάτων και προτά - θηκε να συμπεριληφθεί σε προγράμματα προσυ - μπτωματικού ελέγχου στον σχεδιασμό του Υπουρ - γείου Υγείας. 38 Ωστόσο, το πρόγραμμα αυτό δεν υλοποιήθηκε. Παρ όλα αυτά, η εισαγωγή ενός οργανωμένου και τακτικού (ανά 5 έτη) προγράμματος προσυ - μπτωματικού ελέγχου για τον ΣΔ στο πλαίσιο της ανίχνευσης και αξιολόγησης καρδιαγγειακού κιν - δύνου για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες (4-74 ετών) και με πλήρη ασφαλιστική κάλυψη αξιολο - γείται θετικά από τους εμπειρογνώμονες. 42 Επίσης, η δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη αμέσως μετά από τον τοκετό και έπειτα από 6 μήνες είναι χρήσιμο εργαλείο για την έγκαιρη διά - γνωση του διαβήτη και της διαταραγμένης ανοχής στη γλυκόζη σε γυναίκες. 43 Υπάρχουν, ακόμα, διάφορα εργαλεία τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να ανιχνευτούν εγκαίρως τα άτομα με ΣΔ τύπου 2. Το FINDRISC (Finnish Diabetes risk score) είναι ένα από αυτά τα εργαλεία το οποίο στοχεύει στην ανίχνευση διαταραχών στη γλυκόζη, ΣΔ τύπου 2 και μεταβολικού συνδρόμου και έχει σταθμιστεί στα Ελληνικά. 44 Αντιμετώπιση και Διαχείριση του ΣΔ Θεραπευτικά σχήματα Oι βασικές θεραπευτικές επιλογές για τον δια βήτη είναι η υγιεινοδιαιτητική αγωγή, τα αντι - δια βητικά δισκία και η ινσουλίνη, μόνα τους ή σε συνδυασμό. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της ΕΣΔΥ, οι ιατροί που ασχολούνται με τη φροντίδα των ασθενών με ΣΔ τύπου 2 εκτιμούν ότι στην Ελ - λάδα το 62% των διαγνωσμένων ασθενών λαμ - βάνει κάποιου είδους θεραπεία (υγιεινοδιαι τητική αγωγή ή φαρμακοθεραπεία). 13 Στον πίνακα 2 παρουσιάζονται αδρώς τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία δίνονται στους διαβητικούς ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 όπως αποτυ - πώθηκαν στις επιλεγμένες μελέτες. Η έναρξη ινσουλίνης φαίνεται ότι σχετίζεται με μια πιο εντατική χρήση υπηρεσιών υγείας (επισκέψεις σε ιατρούς και αυτοέλεγχος γλυκόζης αίματος) άρα και μεγαλύτερο κόστος ειδικά το πρώτο εξάμηνο. Ωστόσο, στη συνέχεια η συχνότητα χρήσης των υπηρεσιών υγείας αλλά και το κόστος μειώνονται. Επίσης, η θεραπεία με ινσουλίνη συνδέεται με συχνότερα περιστατικά υπογλυκαι - μιών, τα περισσότερα εκ των οποίων όμως είναι εύκολα αντιμετωπίσιμα από τον ίδιο τον ασθενή. 23 Τέλος, συγκριτικά με το 1998 το 26 αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των ασθενών με διαβήτη, οι οποίοι λαμβάνουν αντιυπερτασικά, υπολιπιδαιμικά και αντιθρομβωτικά σκευάσματα, γεγονός το οποίο 194

6 Πίνακας 2. Θεραπευτικά σχήματα για τον ΣΔ τύπου 2. Τα στοιχεία παρουσιάζονται ως ποσοστά (%). ΜΕΛΕΤΕΣ ΜΕΘOΔOΛOΓΙΑ ΔΙΑΙΤΑ ΔΙΣΚΙΑ ΙΝΣOΥΛΙΝΗ ΔΙΣΚΙΑ & ΔΕΙΓΜΑ ΜOΝO ΜOΝO ΙΝΣOΥΛΙΝΗ Παπαζαφειροπούλου Προοπτική μελέτη σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 (776) 59,4% 4,6% και συν., 212 στο Διαβητολογικό κέντρο του ΓΝ Νίκαιας (Από 3/211 έως 2/212) Χωρεψιμά & Προοπτική μελέτη σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 (18) 47,2% 13% 39,8% Τεντολούρης, 213 στο Εξωτερικό Διαβητολογικό ιατρείο του Λαϊκού Νοσοκομείου (Δεν αναφέρεται η περίοδος διεξαγωγής της μελέτης) Liatis et al, 214 Αναδρομική μελέτη σε ασθενείς με ΣΔ τύπου : 5,2% 1998: 63,2% 1998: 31,6% Liatis et al, 29 οι οποίοι παρακολουθούνταν σε 3 Διαβητολο- 26: 4,1% 26: 63,6% 26: 32,3% γικά Κέντρα (Νοσοκομεία Λαϊκό, Νίκαιας, 212: 1,1% 212: 56,5% 212: 42,6% Τζάνειο) το 1998 (85 αρχεία), το 26 (938 αρχεία), το 212 (1.15 αρχεία) Gikas et al, 24 Συγχρονική μελέτη στον γενικό πληθυσμό 17% 69% 14% (2.85 συμμετέχοντες) στη Σαλαμίνα (το 22). 245/2.85 έπασχαν από ΣΔ τύπου 2. Gikas et al, 29 Αναδρομική μελέτη σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 19% 68% 13% (638) την περίοδο οι οποίοι προσήλθαν σε διαβητολογικό κέντρο μονάδας πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας Tentolouris et al, 212 Συγχρονική μελέτη σε ασθενείς (36 με ΣΔ 26,1% 63,9% 7,5% 2,5% τύπου 2/8.74 που συμμετείχαν) την περίοδο σε όλη την επικράτεια Athanasakis et al, 21 Αναδρομική μελέτη σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 Ρυθμισμένοι: Ρυθμισμένοι: 37,88% (Διαφορετικά ποσοστά ανάμεσα στους ρυθμισμένους 62,3% Μη ρυθμισμένοι: 46,49% και μη ρυθμισμένους ασθενείς) οι οποίοι παρακολου- Μη ρυθμισμένοι: θούνταν από 51 ιατρούς από όλη την επικράτεια (27) 53,51% Panagiotakos et al, 25 Προοπτική μελέτη σε ασθενείς (21 ασθενείς 33% 53% 14% με ΣΔ τύπου 2/3.42 συμμετέχοντες) από την ευρύτερη περιοχή της Αττικής (21-22) συνέβαλε στη ρύθμιση των καρδιαγγειακών κιν - δύνων, αλλά αύξησε το κόστος της φαρμακευτικής αγωγής των ασθενών με ΣΔ τύπου Επίτευξη θεραπευτικών στόχων Περίπου οι μισοί από τους ασθενείς με δια - βήτη δεν πετυχαίνουν τους στόχους. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνεται σε αρκετές μελέτες. Στη μελέ - τη των Kostapanos et al (214) το 71% των ασθε - νών με ΣΔ τύπου 2 δεν είχε πετύχει τους θερα - πευτικούς στόχους λαμβάνοντας υπόψη τις μετρή σεις γλυκόζης νηστείας και το 47% βάσει των μετρήσεων της HbA1c. 17 Το 1998 το 31,6% των ασθενών πετύ - χαινε τον θεραπευτικό στόχο (HbA1c<7%), το 26 το 56,1% 21 και το 212 το 53,9%. 22 Επίσης, οι ίδιοι οι γιατροί εκτιμούν ότι μόνο το 43,3% όσων λαμβάνουν θεραπεία πετυχαίνει τους στόχους και είναι ρυθμι - σμένο. 13 Ενώ, σε παλαιότερη μελέτη (21) 2 οι ιατροί που παρακολουθούσαν ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 εκτίμησαν ότι μόνο το 46% πετυ χαίνει τους θεραπευτικούς στόχους. Παρατηρείται ακόμα μια εποχική διακύμανση σε ό,τι αφορά τον γλυκαιμικό έλεγχο των ασθενών με ΣΔ τύπου 2, στοιχείο το οποίο πρέπει να λαμ - βάνεται υπόψη κατά τη διαχείριση των διαβητικών ασθενών. 45 Αξίζει να σημειωθεί το γεγονός ότι ο δείκτης μάζας σώματος των ασθενών με ΣΔ στην πορεία των ετών φαίνεται να αυξάνεται. 21 Επίσης, σύμ - φωνα με τα αποτελέσματα της INSTIGATE, οι ασθενείς οι οποίοι ξεκίνησαν ινσουλίνη παρουσία - σαν αύξηση του σωματικού βάρους και του ΔΜΣ μετά από 2 έτη από την έναρξη της ινσουλίνης. 23 Μια μικρή αύξηση του βάρους είναι αποδεκτή και οφείλεται στην ελάττωση της γλυκοζουρίας και την εξάλειψη της αφυδάτωσης. 195

7 Συμμόρφωση στη θεραπεία: Διατροφή, Άσκηση, Φαρμακευτική αγωγή Τα παιδιά και οι έφηβοι με ΣΔ τύπου 1 δεν ακολουθούν τις συστάσεις που αφορούν τη δια - τροφή και οι διατροφικές τους συνήθειες είναι ίδιες με αυτές των υγιών συνομηλίκων τους. Ειδι - κότερα, η διατροφή των παιδιών χαρακτηρίζεται από υψηλή πρόσληψη προϊόντων με λιπαρά και πρωτεΐνες και απουσία υδατανθράκων. 46 Επίσης, παρατηρήθηκε ότι τα παιδιά με ΣΔ τύπου 1 είχαν υψηλότερο ΔΜΣ και σωματικό βάρος, συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. 47 Ανάλογη συμπεριφορά και μη συμμόρφωση με τις οδηγίες για σωστή διατροφή παρουσιάζουν και οι ενήλικες με ΣΔ τύπου 2. 48,9 Μόνο 76% των ασθενών δήλωσε ότι ακολουθεί τις διατροφικές οδηγίες των ιατρών του. Γενικά, η διατροφή των ενηλίκων ασθενών με ΣΔ τύπου 2 χαρακτηριζόταν από μειωμένη κατανάλωση φρούτων και λαχανι - κών, κατανάλωση προϊόντων πλούσιων σε λιπαρά και μη ικανοποιητική κατανομή των υδατανθράκων κατά τη διάρκεια της ημέρας. 49 Oι διατροφικές οδηγίες στο σύνολό τους ακολουθούνται μόλις από το 1,1% των ασθενών με ΣΔ τύπου 2 όταν το αντίστοιχο ποσοστό στις μεσο - γειακές ευρωπαϊκές χώρες είναι 7,7%. Πιο συνε - πείς στις διατροφικές οδηγίες φαίνεται να είναι οι ασθενείς που λαμβάνουν δισκία σε αντίθεση με αυτούς που λαμβάνουν ινσουλίνη ή βρίσκονται μόνο σε δίαιτα. 5 Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι οι ασθενείς με ΣΔ αθλούνται λιγότερο σε σύγκριση με όσους δεν πάσχουν από τη νόσο. 9 Σε έρευνα που πραγμα - τοποιήθηκε σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2 στην Ελ λάδα μόνο το 15,8% των ασθενών δήλωσε σωμα τική άσκηση τουλάχιστον 3 λεπτά την ημέρα. Το υψη - λότερο εκπαιδευτικό επίπεδο, η διάγνωση σε νεαρή ηλικία και το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της ασθένειας ήταν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα καθημερινής σωματικής άσκησης. 49 Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από άλλη μελέτη, σύμφωνα με την οποία το 77% των ασθενών με ΣΔ τύπου 2 δήλωνε άθληση πολύ λίγη ή κ θόλου. 17 Η ηλικία και η μεγαλύτερη διάρκεια της νόσου σχετίζεται θετικά με το ποσοστό συμμόρφωσης στη λήψη της φαρμακευτικής αγωγής και ειδικότερα της ινσουλίνης αλλά και τη συχνότητα αυτοελέγχου της γλυκόζης αίματος. 49 Χρήση υπηρεσιών υγείας Η χρήση υπηρεσιών υγείας που αφορά τις επισκέψεις σε ιατρούς τόσο για την παρακολού - θηση του διαβήτη όσο και για τη διαχείριση των επιπλοκών διαφέρει μεταξύ ρυθμισμένων και μη ασθενών. Ειδικότερα, οι μέσες ετήσιες ιατρικές επισκέψεις για τους ρυθμισμένους ασθενείς υπολο - γίζονται σε 2,88 ενώ για τους μη ρυθμισμένους σε 6,13 σε ό,τι αφορά την παρακολούθηση του ΣΔ τύπου 2, ενώ οι επισκέψεις σε καρδιολόγους και οφθαλμιάτρους υπολογίζεται σε 1,14 και 1,15 έναντι 1,88 και 1,78 αντίστοιχα. 2 Η κατάλληλη εκπαίδευση των γενικών ιατρών σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του ΣΔ και η στενή τους συνεργασία με ειδικευμένους γιατρούς είναι κρίσιμα στοιχεία για την παροχή αποτελεσματικών υπηρεσιών ιδιαίτερα για τους ασθενείς οι οποίοι διαμένουν σε αγροτικές περιοχές και δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε εξειδικευμένα διαβητολογικά κέντρα. 51 Σε γενικές γραμμές όμως οι Έλληνες ασθενείς με ΣΔ δεν απευθύνονται σε ιατρούς ΠΦΥ ή σε εξειδικευμένους νοσηλευτές όπως έχουν δείξει διάφορες μελέτες. 23 Ψυχολογικές επιπτώσεις Η νόσος επηρεάζει ψυχολογικά όχι μόνο τον ασθενή αλλά και το οικογενειακό του περιβάλλον. Το επίπεδο αυτοεκτίμησης των παιδιών με ΣΔ τύπου 1 επηρεάζεται κυρίως από την ηλικία τους, το επίπεδο σωματικής άσκησης και τον βαθμό της υποστήριξης από το οικογενειακό τους περιβάλ - λον. 52 Oι ψυχολογικές επιπτώσεις των παιδιών που πάσχουν από ΣΔ τύπου 1 δεν περιορίζονται μόνο στο ίδιο το άτομο αλλά επεκτείνονται και στην υπόλοιπη οικογένεια τόσο στους γονείς οι οποίοι επιφορτίζονται μεγάλο μέρος της φροντίδας και της παρακολούθησης των καθημερινών συνηθειών του παιδιού, όσο και στα μεγαλύτερα αδέρφια που αναλαμβάνουν επίσης ρόλο γονέα. 53 Επίσης, σχετι - κή έρευνα έδειξε ότι όσο λιγότερο ρυθμι σμένος είναι ο ασθενής, τόσο μεγαλύτερη είναι η ψυχολο - γική επιβάρυνση της μητέρας και ειδικό τερα η εκδήλωση υπερπροστατευτισμού. 54 Το ποσοστό της αδιάγνωστης κατάθλιψης στα άτομα με ΣΔ τύπου 2 είναι υψηλό με 19,4% των ασθενών να παρουσιάζει ήπια κατάθλιψη ενώ το 3,6% έχει κλινικά εμφανή κατάθλιψη. Η ύπαρξη συμπτωμάτων κατάθλιψης σχετίζεται σημαντικά με τη διάρκεια της νόσου, το χαμηλό επίπεδο σωμα - τικής δραστηριότητας και το ιστορικό κατάθλι - ψης. 16 Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από άλλες μελέτες και μάλιστα φαίνεται να υπάρχει μια θετική σχέση μεταξύ της εμφάνισης συμπτωμάτων 196

8 κατάθλιψης και της μη ρύθμισης του διαβήτη. 55 Επίσης, η διαχείριση της ασθένειας έχει ψυχο - λογικές επιπτώσεις όχι μόνο στον ίδιο τον ασθενή αλλά και στον σύντροφό του. 56 Από την άλλη πλευ - ρά το ποσοστό ρύθμισης συνδέεται σημαντικά με τον βαθμό υποστήριξης του ασθενούς από το οικο - γενειακό περιβάλλον, έναν παράγοντα ο οποίος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. 57 Ποιότητα Ζωής Τα παιδιά και οι έφηβοι που πάσχουν από ΣΔ τύπου 1 δηλώνουν πως έχουν χαμηλότερη ποιότητα ζωής συγκριτικά με τον υγιή πληθυσμό. Μάλιστα, οι γονείς θεωρούν πως η επίπτωση της νόσου στην ποιότητα ζωής των παιδιών τους είναι μεγαλύτερη από αυτή που αποδίδουν τα ίδια τα παιδιά. Η ποιότητα ζωής ήταν πιθανότερο να είναι καλύτερη όταν υπάρχει καλύτερη ρύθμιση του ΣΔ τύπου 1. 58,59 Oι επιπλοκές εξαιτίας του ΣΔ αλλά και η ύπαρξη συννοσηροτήτων είναι ισχυροί προγνωστι - κοί παράγοντες μιας όχι καλής ποιότητας ζωής, 6 ενώ ο καλός γλυκαιμικός έλεγχος συνδέεται θετικά με την αυτοαναφερόμενη καλύτερη ζωή. 61 Σε ό,τι αφορά τη μέτρηση από την ικανο ποίηση της θεραπείας έχει σταθμιστεί στα Ελληνικά το Diabetes Treatment Satisfaction Questionnaire. 62 Διαχείριση επιπλοκών Η εμφάνιση των επιπλοκών σχετίζεται με παράγοντες οι οποίοι δύναται να τροποποιηθούν, όπως υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, μη ρυθμισμένος διαβήτης, κάπνισμα. 18,63 Ακόμη, η ηλικία, η διάρ - κεια της νόσου, η θεραπεία με ινσουλίνη και η μη ρύθμιση αποτελούν στατιστικά σημαντικές αιτίες εμφάνισης καρδιακών προβλημάτων στους ασθε - νείς με ΣΔ τύπου H μελέτη INDEED έδειξε ότι η οργανωμένη παρέμβαση για την πρόληψη των καρδιαγγειακών επιπλοκών εξαιτίας του ΣΔ τύπου 2 είναι εφικτή και μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη ρύθμιση του διαβήτη και συμμόρφωση με τη θεραπεία, μείωση του βάρους και υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, καθώς και μείωση των καρδιαγγειακών κινδύνων. Η παρέμβαση είχε επιτυχία τόσο στα νοσοκομεία όσο και στα κέντρα υγείας. Επίσης, η εκπαίδευση των ιατρών και των ασθενών, καθώς και η ενημέρωση με φυλλάδια και οδηγίες συνέβα - λαν στην επιτυχία του προγράμματος. 65 Η παρακολούθηση διαβητικών ασθενών για την περίπτωση της διαβητικής αμφιβληστροειδο - πάθειας κρίνεται αποτελεσματική και σύμφωνη με τα διεθνή δεδομένα ακόμα και αν γίνεται από ειδικευόμενους γιατρούς, υπό την επίβλεψη των ειδικευμένων και με τη χρήση θεραπευτικών πρωτοκόλλων. 66 Εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας Η ινσουλινοθεραπεία είναι μια θεραπευτική επιλογή για τον ΣΔ η οποία απαιτεί την εκπαί - δευση και τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων προκειμένου να επιτευχθεί ο καλύτερος γλυκαιμι - κός έλεγχος. Σύμφωνα με τους ιατρούς που έχουν εμπειρία στη διαχείριση του ΣΔ, τα βασικά σημεία για την επιτυχημένη θεραπεία με ινσουλίνη απο - τελούν η εκπαίδευση και εξοικείωση του ιατρού με τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και η συνερ - γασία με την υπόλοιπη ομάδα επιστημόνων η οποία πρέπει να αποτελείται από ιατρό, διαιτολόγο και ψυχολόγο. 67 Η ανάγκη για εκπαίδευση σχετικά με τη δια - χείριση του ΣΔ δεν περιορίζεται μόνο στους ιατρούς οι οποίοι έχουν την ευθύνη για τη δια - χείριση της νόσου αλλά επεκτείνεται και στους γιατρούς άλλων ειδικοτήτων που όμως έρχονται σε επαφή με διαβητικούς ασθενείς και χρειάζεται να παρέχουν σχετικές πληροφορίες. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα φάνηκε ότι οι γυναικολόγοι είχαν πολύ μικρή εμπειρία σε ό,τι αφορά τη συμβουλευτική και τη φροντίδα νεαρών γυναικών με ΣΔ τύπου 1 σε θέματα αντισύλληψης και προγραμματισμένης εγκυμοσύνης. 68 Εκπαίδευση ασθενών Αυτοδιαχείριση Η εκπαίδευση των ασθενών και η επαρκής πληροφόρηση για την ορθή διαχείριση του διαβήτη και τη ρύθμιση του σακχάρου είναι κρίσιμη και αποτελεί τη βάση για την επιτυχημένη αυτοδια - χείριση της νόσου. O αυτοέλεγχος γλυκόζης πλάσματος είναι κρίσιμος παράγοντας τόσο για όσους λαμβάνουν ινσουλίνη όσο και για όσους λαμβάνουν αντι - διαβητικά δισκία. O αυτοέλεγχος γλυκόζης πλά - σματος είναι συχνότερος για τους ασθενείς που λαμβάνουν ινσουλίνη συγκριτικά με όσους λαμ - βάνουν δισκία. 15 Ειδικά στην περίπτωση της χρήσης της ινσου - λίνης απαιτείται η εκπαίδευση του ασθενούς και των υπόλοιπων μελών της οικογένειάς του για τη χρησιμοποίηση της ινσουλίνης αλλά και την αντι - μετώπιση περιπτώσεων υπογλυκαιμίας. Η επιτυχία της εκπαίδευσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σχέση του ασθενούς με την ιατρική και νοση - λευτική ομάδα και τον χρόνο που θα αφιερώσουν στον ασθενή. 67 Oι Sotiropoulos et al (25) βρήκαν 197

9 ότι το 85,4% των ασθενών που είχε νοσηλευτεί λόγω υπογλυκαιμικού επεισοδίου δεν είχε επαρκή πληροφόρηση για τον διαβήτη και κυρίως για τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας. 69 Συμπεράσματα Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας για την επιδημιολογία του ΣΔ στην Ελλάδα είναι απο - σπασματικά και προέρχονται από διαφορε τικές μελέτες, οι περισσότερες εκ των οποίων αναφέ - ρουν στοιχεία για μια συγκεκριμένη περιοχή και όχι για το σύνολο της χώρας. Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν διαφέρει από αυτή των υπολοίπων χωρών. 7 Επί - σης, σε ό,τι αφορά τον ΣΔ τύπου 1 παλιότερες με - λέτες οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στην Ελ λάδα έδειξαν ότι η επίπτωση της νόσου είναι 6,25/1. πληθυσμού, ενώ ήταν σημαντικά υψηλότερη στις αστικές περιοχές συγκριτικά με τις αγροτικές. 71 Επίσης, η μελέτη των Papazoglou et al (1995) επι - βεβαιώνει τα ευρήματά μας σχετικά με τον αυξη - μένο επιπολασμό του ΣΔ τύπου 2 στους ηλικιω - μένους (29,1%) αλλά και το υψηλό ποσοστό των ατόμων που δεν γνώριζαν ότι έπασχαν από ΣΔ τύπου Τα σημαντικότερα σημεία για την πρόληψη, διάγνωση και διαχείριση του ΣΔ όπως προέκυψαν από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση παρουσιά - ζονται στη συνέχεια. Το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυ - σαρκία, η μη υγιεινή διατροφή σε συνδυασμό με την απουσία σωματικής άσκησης, το άγχος, η κατα - νάλωση οινοπνεύματος και το κάπνισμα είναι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ΣΔ. Η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση για τον έλεγχο της νόσου είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς βελτιώνει την έκβαση υγείας, μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών και το οικονομικό φορτίο για το σύστημα υγείας. Στην Ελλάδα όμως, δεν υπάρχουν οργανωμένα προγράμματα προσυμ πτω - μα τικού ελέγχου για την έγκαιρη διάγνωση του ΣΔ, ωστόσο οι επαγγελματίες υγείας είναι θετικοί στην προοπτική μιας τέτοιας εξέλιξης. Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του ΣΔ στην Ελ - λάδα σύμφωνα με τους ιατρούς οι οποίοι παρακο - λουθούν ασθενείς με ΣΔ τύπου 2, μόνο το 62% των διαγνωσμένων ασθενών λαμβάνει κάποιου είδους θεραπεία, ενώ λιγότεροι από τους μισούς πετυχαί - νουν τους θεραπευτικούς στόχους. Το γεγονός αυτό έχει σημαντική επίπτωση όχι μόνο στην υγεία των ασθενών αλλά και σε οικονομικούς όρους δεδομένου ότι η διαχείριση ενός μη ρυθμισμένου ασθενούς με διαβήτη συνεπάγεται εντατικότερη χρήση υπηρεσιών υγείας και πόρων και κατά συνέπεια υψηλότερο κόστος. Ακόμα, από την ανα - σκόπηση της βιβλιογραφίας φαίνεται ότι τα τελευ - ταία χρόνια μειώνεται ο αριθμός των ασθε νών οι οποίοι βρίσκονται μόνο σε δίαιτα για την αντιμε - τώπιση του ΣΔ, ενώ έχει αυξηθεί η χρήση ινσου - λίνης καθώς και το ποσοστό των ασθενών που λαμβάνουν συνδυαστικά αντιδιαβητικά δισκία σε σχέση με το παρελθόν. Oι ασθενείς με διαβήτη δεν ακολουθούν τις οδηγίες του ιατρού σε ό,τι αφορά κυρίως τη διατροφή και την άσκηση και οι δια - τροφικές τους συνήθειες ακολουθούν τα πρότυπα των υγιών ατόμων. Ιδιαίτερα σημαντική είναι επίσης η ψυχολογική επιβάρυνση του ίδιου του ασθενούς αλλά και της οικογένειάς του, η οποία γίνεται εντονότερη στις περιπτώσεις μη ρύθμισης. Τέλος, η οικονομική κρίση είχε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των ασθενών με χρόνια νοσήματα και ειδικά των ασθενών με ΣΔ. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα ευρήματα, οι ασθενείς με ΣΔ αναγκάστηκαν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης να μειώσουν τις δαπάνες υγείας για επισκέ - ψεις σε ιατρούς και εξετάσεις, να τροποποιήσουν ή να διακόψουν τη φαρμακευτική τους αγωγή και να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες, γεγονός το οποίο επηρέασε αρνητικά την υγεία τους. Προτάσεις Με βάση τα παραπάνω διαμορφώνονται οι βασικοί άξονες στους οποίους πρέπει να εστιάσουν οι δράσεις για την ανάπτυξη ενός σχεδίου δράσης για τη βελτίωση της πρόληψης, διάγνωσης και δια - χείρισης του ΣΔ στην Ελλάδα. Αρχικά, δεδομένης της απουσίας των δράσεων πρόληψης και του αυξανόμενου επιπολασμού του ΣΔ, είναι μείζονος σημασίας ο σχεδιασμός προ - γραμμάτων αγωγής και προαγωγής της υγείας με σκοπό την προώθηση υγιεινών επιλογών διατροφής και ειδικά της μεσογειακής διατροφής καθώς και της σωματικής άσκησης. O σχεδιασμός και η εφαρμογή προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και τα στοχευμένα προ - γράμ ματα παρέμβασης σε ομάδες υψηλού κινδύ - νου και άτομα με προδιαβήτη μπορούν να συμ - βάλλουν θετικά στην έγκαιρη διάγνωση του ΣΔ. Η επίτευξη της καλής διαχείρισης, παρακο - λούθησης και ρύθμισης του ασθενούς με διαβήτη απαιτεί τη συνεργασία και τη συντονισμένη προ - 198

10 σπάθεια πολλών παραγόντων η οποία θα αφορά άμεσα ή έμμεσα στον ασθενή. Ειδικότερα, προ - τείνονται δράσεις οι οποίες απευθύνονται σε ιατρούς και σε ασθενείς καθώς και στα μέλη της οικογένειάς τους με σκοπό τη βελτίωση της αυτο - διαχείρισης της νόσου, την αύξηση της συμμόρ - φωσης με τις ιατρικές οδηγίες και τη δημιουργία ενός υποστηρικτικού πλαισίου για την αντιμετώ - πιση των ψυχολογικών επιπτώσεων της νόσου. Τέλος, ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να ληφθεί για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρό - θεσμα. Μια πρώτη δέσμη μέτρων πρέπει να έχει στόχο την άμεση ανακούφιση των ασθενών με ΣΔ που έχουν πληγεί από την οικονομική κρίση και έχουν περιορισμένη πρόσβαση στις απαραίτητες υπηρεσίες υγείας και τη φαρμακευτική τους αγωγή και ειδικά για τους ανασφάλιστους και για τα άτομα τα οποία βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας. Η επένδυση σε προγράμματα πρό ληψης και έγκαιρης διάγνωσης αποτελεί μια αποτελε - σματική αλλά και αποδοτική παρέμβαση για το σύστημα υγείας μακροπροθέσμως. Abstract Tsiantou V, Karampli E, Pavi E, Kyriopoulos J. Prevention, detection and management of diabetes mellitus in Greece: a literature review. Hellenic Diabetol Chron 214; 4: The study aims to review data on epidemiology, cost and management of diabetes in Greece in order to provide a background for the development of proposals. A search for relevant publications in ele - ctronic databases and websites of national institutions was performed using selected keywords. Studies were appraised using specific inclusion/exclusion criteria. 64 studies were included in the review. The prevalence of type 2 diabetes in Greece ranged between 4.1% and 8.7% and was higher in men and in age groups over 65. The percentage of patients who did not meet blood glucose targets was 43.3%-53.9%. Low levels of type 1 diabetes and type 2 diabetes patient adherence to lifestyle advice were also found. Non-controlled patients have higher healthcare utilization rates and medical costs, compared to controlled patients. The economic crisis has adversely affected patients' health status and access to care. An action plan for diabetes in Greece should include health promotion, screening and educational activities targeting professionals and patients. Βιβλιογραφία 1. WHO Global status report on non-communicable diseases. Geneva WHO Global Action plan for the prevention and control of non-communicable diseases Geneva White A, Schmidt K. Systematic Literature reviews. Complementary therapies in medicine. 25; 13: Mamoulakis D, Galanakis E, Bicouvarakis S, Paraskakis E, Sbyrakis S. Epidemiology of childhood type I diabetes in Crete, Acta Paediatr 23; 92: Tentolouris N, Andrianakos A, Karanikolas G, et al. Type 2 Diabetes Mellitus is associated with obesity, smoking and low socioeconomic status in large and representative samples of rural, urban and suburban adult Greek populations. Hormones 212; 11: Lionis C, Bathianaki M, Antonakis N, Papavasiliou S, Philalithis A. A high prevalence of diabetes mellitus in a municipality of rural Crete, Greece. Diabet med 21; 18: Gikas A, Sotiropoulos A, Panagiotakos D, Peppas T, Skliros E, Pappas St. Prevalence and associated risk factors, of self-reported diabetes mellitus in a sample of adults urban population in Greece: MEDICAL exit poll research in Salamis. BMC Public Health 24; 4: Panagiotakos DB, Tzima N, Pitsavos C, et al. The association between adherence to the Mediterranean diet and fasting indices of glucose homoeostasis: the ATTICA Study. J Am Coll Nutr 27; 26: Panagiotakos D, Pitsavos C, Chrysohoou C, Stefanadis C. The epidemiology of type 2 diabetes mellitus in Greek adults: The ATTICA study. Diabet Med 25; 22: Melidonis A, Tournis S, Kompoti MG, et al. Increased prevalence of diabetes mellitus in a rural Greek population. Rural Remote Health 26; 6: Tyrovolas S, Zeimbekis A, Bountziouka V, et al. Factors associated with the Prevalence of Diabetes Mellitus among elderly men and women living in Mediterranean Islands: The MEDIS study. Rev Diabet Stud 29; 6: Panagiotakos DB, Pitsavos C, Skoumas Y, Lentzas Y, Stefanadis C. Five-year incidence of type 2 diabetes mellitus among cardiovascular disease-free Greek adults: findings from the ATTICA study. Vasc Health Risk Manag 28; 4: Tsiantou V, Karampli E, Zavras D, Athanasakis K, Pavi E, Kyriopoulos J. Is the rule of halves applicable in diabetes type 2? Evidence from Greece. Value Health Μανές Χ, Τριανταφύλλου Γ, Καραγιάννη Δ, και συν. Παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν τη συχνότητα εμφάνισης Διαβητικής Αμφιβληστροειδοπάθειας σε διαβητικούς τύπου 1. Στοιχεία από την EURODIAB Prospective Complications Study. Ελληνικά Διαβητο - λογικά Χρονικά 21; 14: Παπαζαφειροπούλου Α, Τεντολούρης Ν, Κοκολάκη Α, και συν. Συχνότητα και κόστος αυτοελέγχου γλυκόζης πλάσματος σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά 212; 25: Χωρεψιμά Σ, Τεντολούρης Ν. Αδιάγνωστη κατάθλιψη σε άτομα με ΣΔτ2. Η κατάθλιψη στον Διαβήτη. Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά 213; 26: Kostapanos M, Tsimihodimos V, Elisaf M, Tzouvelekis E, Nikas N. Rationale, design and baseline patient characteristics of the optimal type 2 diabetes management including benchmarking and standard treatment study 199

11 in Greece. World J Diabetes 214; 5: Voulgari C, Psallas M, Kokkinos A, Argiana V, Katsilambros N, Tentolouris N. The association between cardiac autonomic neuropathy with metabolic and other factors in subjects with type 1 and type 2 diabetes. J Diabetes Complications 211; 25: Ζαντίδης Α, Ηλιάδης Φ, Μπουγάτσα Β, και συν. Επι - δημιολογία αιτιών θανάτου. Συχνότητα αιτιών θανά - του και χρόνος επιβίωσης σε 3 Καποδιστριακούς Δήμους του Ν. Πιερίας. Πληθυσμιακή μελέτη εικο - σαετίας ( ). Ελληνικά Διαβητολογικά Χρο - νικά 212; 25: Athanasakis K, Ollandezos M, Angeli A, Gregoriou A, Geitona M, Kyriopoulos J. Estimating the direct cost of type 2 diabetes in Greece: the effects of blood glucose regulation on patient cost. Diabet Med 21; 27: Liatis S, Thomakos P, Papaoikonomou S, et al. Trends in the management of type 2 diabetes and its prescription drug costs in Greece (1998 & 26). Exp Clin Endocrinol Diabetes 29; 117: Liatis S, Papaoikonomou S, Ganotopoulou A, et al. Management of type 2 diabetes and its prescription drug cost before and after economic crisis in Greece: an observational study. BMC Endocrine Disorders 214; 14: Aloumanis K, Benroubi M, SourmeliS, Drossinos V. Clinical outcomes and costs for patients with type 2 diabetes mellitus initiating insulin therapy in Greece: two-year experience from the INSTIGATE study. Prim Care Diabetes 213; 7: Παπαζαφειροπούλου Α, Καρδαρά Μ, Μπούσμπουλας Σ, Παππάς Σ. Κόστος νοσηλείας υπογλυκαιμικού επεισο - δίου σε άτομα με ΣΔτ2. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής 213; 3: Skroumpelos A, Pavi E, Mylona K, Kyriopoulos J. The impact of economic crisis on chronic patients self rated health, health expenditures and health services utilization. Diseases 214; 2: Tsiantou V, Zavras D, Karampli E, Athanasakis K, Pavi E, Kyriopoulos J. Physicians estimation regarding the impact of recession on patient adherence to treatment in diabetes type 2 in Greece. Value Health Manios Y, Moschonis G, Kourlaba G, et al. Prevalence and independent predictors of insulin resistance in children from Crete, Greece: the Children Study. Diabet Med 28; 25: Xekouki P, Nikolakopoulou N, Papageorgiou A, et al. Glucose dysregulation in obese children: predictive, risk, and potential protective factors. Obesity 27; 15: Papakonstantinou E, Panagiotakos D, Pitsavos C, et al. Food group consumption and glycemic control in people with and without type 2 diabetes. Diabetes care 25; 28: Rossi M, Turati F, Lagiou P, et al. Mediterranean diet and glycaemic load in relation to incidence of type 2 diabetes: results from the Greek cohort of the populationbased European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC). Diabetologia 213; 56: Pounis GD, Tyrovolas S, Antonopoulou M, et al. Longterm animal-protein consumption is associated with an increased prevalence of diabetes among the elderly: the Mediterranean Islands (MEDIS) study. Diabetes Metab 21; 36: Thanopoulou A, Karamanos B, Angelico F, et al. Dietary fat intake as risk factor for the development of diabetes: multinational, multicenter study of the Mediterranean Group for the Study of Diabetes (MGSD). Diabetes Care 23; 26: Karavanaki K, Tsoka E, Liacopoulou M, et al. Psychological stress as a factor potentially contributing to the pathogenesis of Type 1 diabetes mellitus. J Endocrinol Invest 28; 31: Chatzi L, Plana E, Pappas A, et al. The metabolic syndrome in early pregnancy and risk of gestational diabetes mellitus. Diabetes Metab 29; 35: Harizopoulou VC, Kritikos A, Papanikolaou Z, et al. Maternal physical activity before and during early pregnancy as a risk factor for gestational diabetes mellitus. Acta Diabetol 21; 47: Daskalopoulou S, Athyros VG, Kolovou GD, Anagnostopoulou K, Mikhailidis DP. Definitions of metabolic syndrome: Where are we now? Curr Vasc Pharmacol 26; 4: Gale EA. Τhe myth of metabolic syndrome. Diabetologia 25; 48: Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Εθνικά Σχέδια Δράσης για τη Δημόσια Υγεία, Αθήνα Makrilakis K, Grammatikou S, Liatis S, et al. The effect of a non-intensive community-based lifestyle intervention on the prevalence of metabolic syndrome. The DE- PLAN study in Greece. Hormones 212; 11: Kontogianni MD, Liatis S, Grammatikou S, Perrea D, Katsilambros N, Makrilakis K. Changes in dietary habits and their association with metabolic markers after a non-intensive, community-based lifestyle intervention to prevent type 2 diabetes, in Greece. The DEPLAN study. Diabetes Res Clin Pract 212; 95: Makrilakis K, Liatis S, Grammatikou S, Perrea D, Katsilambros N. Implementation and effectiveness of the first community lifestyle intervention programme to prevent Type 2 diabetes in Greece. The DEPLAN study. Diabet Med 21; 27: Skroumpelos A, Zavras D, Pavi E, Kyriopoulos J. Recommending organized screening programs for adults in Greece: A Delphi consensus study. Health Policy 213; 19: Vitoratos N, Salamalekis E, Loghis S, Kassanos D, Giannaris D, Creatsas G. Changes of glucose tolerance after delivery in women with gestational diabetes. Clin Exp Obstet Gynecol 2; 27: Makrilakis K, Liatis S, Grammatikou S, et al. Validation of the Finnish diabetes risk score (FINDRISC) questionnaire for screening for undiagnosed type 2 diabetes, dysglycaemia and the metabolic syndrome in Greece. Diabetes Metab 211; 37: Gikas A, Sotiropoulos A, Pastromas V, Papazafiropoulou A, Apostolou O, Pappas S. Seasonal variation in fasting glucose and HbA1c in patients with type 2 diabetes. Prim Care Diabetes 29; 3: Papadaki A, Linardakis M, Codrington C, Kafatos A. Nutritional intake of children and adolescents with insulin-dependent diabetes mellitus in Crete, Greece. A case-control study. Ann Nutr Metab 28; 52: Galli-Tsinopoulou A, Grammatikopoulou MG, Stylianou C, Kokka P, Emmanouilidou E. A preliminary casecontrol study on nutritional status, body composition, and glycemic control of Greek children and adolescents with type 1 diabetes. J Diabetes 29; 1: Αθανασιάδου Ε, Παλέτας Κ, Σαρηγιάννη Μ, Πάσχος Π, Μπεκιάρη Ε, Τσάπας Α. Oι διατροφικές συνήθειες 2

12 υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με ΣΔτ2. Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά 21; 23: Chourdakis M, Kontogiannis V, Malachas K, Pliakas T, Kritis A. Self-care behaviors of adults with type 2 Diabetes Mellitus in Greece. J Community Health 214; 39: Thanopoulou A, Karamanos B, Angelico F, et al. Nutritional habits of subjects with Type 2 diabetes mellitus in the Mediterranean Basin: comparison with the non-diabetic population and the dietary recommendations. Multi- Centre Study of the Mediterranean Group for the Study of Diabetes (MGSD). Diabetologia 24; 47: Kamaratos A, Lentzas J, Papathanasiou M, et al. The role of general practitioners in the follow up of type 1 diabetic patients with insulin pump therapy. Rural Remote Health 27; 7: Vlachioti E, Petsios K, Boutopoulou B, Chrisostomou A, Galanis P, Matziou V. Assessment of self-reported self esteem in health and diabetic children and adolescents in Greece. J Diabetes 21; 2: Tsamparli A, Kounenou K. The Greek family system when a child has diabetes mellitus type 1. Acta Paediatr 24; 93: Liakopoulou M, Alifieraki T, Katideniou A, et al. Maternal expressed emotion and metabolic control of children and adolescents with diabetes mellitus. Psychother Psychosom 21; 7: Kontoangelos K, Raptis A, Papageorgiou C, et al. The association of the metabolic profile in diabetes mellitus type 2 patients with obsessive-compulsive symptomatology and depressive symptomatology: new insights. Int J Psychiatry Clin Pract 213; 17: Dimitraki G, Karademas EC. The association of type 2 diabetes patient and spouse illness representations with their well-being: a dyadic approach. Int J Behav Med 214; 21: Ilias I, Hatzimichelakis E, Souvatzoglou A, Anagnostopoulou T, Tselebis A. Perception of family support is correlated with glycemic control in Greeks with diabetes mellitus. Psychol Rep 21; 88: Kalyva E, Malakonaki E, Eiser C, Mamoulakis D. HRQoL of children with T1DM: self and parental perceptions. Pediatr Diabetes 211; 12: Πήτα Ρ, Γρηγοριάδου Ε, Μαρίνα Ε, Κουβάτσου Ζ, Διδάγγελος Τ, Καραμήτσος Δ. Ποιότητα ζωής και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1. Ελληνικά Διαβητολο - γικά Χρονικά 26; 19: Papadopoulos A, Kontodimopoulos N, Frydas A, Ikonomakis E, Niakas D. Predictors of health related quality of life in type 2 diabetic patients in Greece. BMC Public Health 27; 3: Papanas N, Tsapas A, Papatheodorou K, et al. Glycaemic control is correlated with well-being index (WHO-5) in subjects with type 2 diabetes. Exp Clin Endocrinol Diabetes 21; 118: Kontodimopoulos N, Arvanitaki E, Aletras VH, Niakas D. Psychometric properties of the Greek Diabetes Treatment Satisfaction Questionnaire. Health Qual Life Outcomes 212; 1: Deltsidou A, Lemonidou C, Zarikas V, Matziou V, Bartsocas CS. Oligomenorrhea in adolescents with type 1 diabetes mellitus: relationship to glycemic control. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 21; 153: Naka K, Papathanasiou K, Bechlioulis A, et al. Determinants of vascular function in patients with type 2 diabetes. Cardiovasc Diabetol 212; 11: Athyros VG, Hatzitolios A, Karagiannis A, et al. Initiative for a new diabetes therapeutic approach in a Mediterranean country: the INDEED study. Curr Med Res Opin 29; 25: Pharmakakis NM, Petropoulos IK, Peristeropoulos PA, Vantzou CV, Koliopoulos JX. Evaluating the management of diabetic retinopathy in a teaching center. Eur J Ophthalmol 22; 12: Διδάγγελος Τ, Ευθυμίου Η, Καζάκος Κ, και συν. Σχή ματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με ΣΔτ2: Oι απόψεις των ιατρών που ασχολούνται με διαβητικά άτομα. Ελληνικά Διαβητολογικά Χρονικά 213; 26: Manolopoulos K, Kiess W, Braems GA, et al. Which contraceptive methods are recommended for young women with type 1 diabetes mellitus? A survey among gynaecologists in Greece. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 21; 99: Sotiropoulos A, Skliros EA, Tountas C, Apostolou U, Peppas T, Pappas S. Risk factors for severe hypoglycaemia in type 2 diabetic patients admitted to hospital in Piraeus, Greece. East Mediterr Health J 25; 11: IDF. Diabetes Atlas, 213. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα 71. Dacou-Voutetaki C, Karavanaki K, Tsoka-Gennatas H. National Data on the epidemiology of IDDM in Greece. Cases diagnosed in Hellenic epidemiology Study Group. Diabetes Care 1995; 18: Papazoglou N, Manes C, Chatzimitrofanous P, et al. Epidemiology of Diabetes mellitus in the elderly in northern Greece: a population study. Diabet Med 1995; 12: Λέξεις-κλειδιά: Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Διαβήτης κύησης Ελλάδα Ανασκόπηση Επιδημιολογία Κόστος φροντίδας υγείας Συμμόρφωση ασθενούς Key-words: Diabetes Mellitus, Type 1 Diabetes Mellitus, Type 2 Diabetes, Gestational Greece Review Epidemiology Health care costs Patient compliance 21

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Κώστας Αθανασάκης BScHS, BScEcon, MSc, PhD, PD Επιστημονικός Συνεργάτης, Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 12-19

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Κωνσταντινίδου Ελίζα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη ηλικία και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2

Τρίτη ηλικία και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Τρίτη ηλικία και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 Ληξουριώτης Χ., Γενικός Ιατρός Κ.Υ. Διστόμου Μπατσιάκου Μ., Ειδικευόμενη Ακτινοδιαγνώστης Κ.Υ. Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας Στούμπος Β., Γενικός Ιατρός Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑΣ Σ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Σ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Σ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα γνωστικά πεδία Αριθμός Φοιτητών 1 Επιστημονικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ

ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ Ομιλίες Δρ. Α. Μελιδώνη: «ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συνέδριο Καρδιολογικού Τμήματος Τζανείου. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 11 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com Αγαπητοί φίλοι, Το να σας μιλάει κάποιος στο χώρο των ιατρικών συνεδρίων με την επισήμανση «για πρώτη φορά» θέλει πολύ κουράγιο. Κι αυτό το έχουμε. Έτσι λοιπόν σας απευθύνω την πρόσκληση της συμμετοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α)

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης και η διαχειρισή του στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Σκούτας Δ,Ρηγάδη Ε,Κόκκαλη Α,Μικούδη Κ,Μανιώτα Π, Φλουδάρας Ι, Κωλέτσας Ν,Σιώμος Κ, Μυροφορίδης Α, Μούζα Ε. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Τ. ιδάγγελος 1, Η. Ευθυμίου 2, Κ. Kαζάκος 3, Χ. Μανές 4, Ε. Πάγκαλος

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Γιάννης Μανιός Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Διαιτολογίας - Διατροφής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Παχυσαρκία: Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας

Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Διαβητολογική Εταιρεία Βόρειας Ελλάδας Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχω την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να σας προσκαλέσω εκ μέρους της Διαβητολογικής

Διαβάστε περισσότερα

www.newsdiet.gr www.newsdiet.gr Πέμπτη 15 /11 /2012 08:00-08:30 Εγγραφές 08:30-10:00 Ελεύθερες ανακοινώσεις

www.newsdiet.gr www.newsdiet.gr Πέμπτη 15 /11 /2012 08:00-08:30 Εγγραφές 08:30-10:00 Ελεύθερες ανακοινώσεις Πέμπτη 15 /11 /2012 08:00-08:30 Εγγραφές 08:30-10:00 Ελεύθερες ανακοινώσεις 10:00-11:00 Στρογγυλή τράπεζα : Νεότεροι περιβαλλοντικοί και γενετικοί παράγοντες κινδύνου στο ΣΔ. Προεδρείο : Τ.Διδάγγελος,

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Συχνότερο πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως Έχει πάρει χαρακτήρα «επιδημίας» Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία (Manios Y. et al,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα