ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ"

Transcript

1 ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΑ ΡΑΦΙΑ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ ΗΣΥΧΟΥ ΙΩΑΝΝΑ-ΙΣΙΔΩΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ : ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ 2012

2 Ευχαριστήριο Σημείωμα Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους τους ανθρώπους που μας βοήθησαν κατά την εκπόνηση της παρούσας πτυχιακής εργασίας. Αρχικά θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά την επιβλέπουσα καθηγήτριά μας, κ. Αθηνά Μαυρίδου για την εμπιστοσύνη που μας έδειξε με την ανάθεση της συγκεκριμένης εργασίας καθώς και για τις πολύτιμες συμβουλές, το άριστο κλίμα συνεργασίας και την απεριόριστη υπομονή της καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της εργασίας μας. Ιδιαίτερες ευχαριστίες επίσης οφείλουμε στον κ. Παναγιώτη Δρόσο, συνεργάτη του τμήματος Ιατρικών εργαστηρίων για την πολύτιμη βοήθειά του. Καθώς και την κ. Όλγα Παπατζιτζέ για τις χρήσιμες συμβουλές της. Τέλος ανεκτίμητης αξίας είναι η ηθική και συναισθηματική υποστήριξη των οικογενειών μας και των φίλων μας.

3 ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΑ ΡΑΦΙΑ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ

4 Αφιερώνεται στις οικογένειές μας...

5 Περιεχόμενα Περίληψη..I Abstract II Πρόλογος III Κεφάλαιο 1: Γενικό μέρος Ιστορική αναδρομή Γενικά για το νερό Σύσταση του νερού Οργανικά συστατικά Ανόργανα συστατικά Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά Φυσικά χαρακτηριστικά Κεφάλαιο 2: ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟ ΝΕΡΟ Είδη του εμφιαλωμένου νερού Κατηγορίες κινδύνων των εμφιαλωμένων νερών Εμφιάλωση Απαιτήσεις για την τοποθεσία του κτιρίου εμφιάλωσης Απαιτήσεις για καθαρισμό και απολύμανση των χώρων Απαιτήσεις για τη συντήρηση κτιρίου Απαιτήσεις για σχεδιασμό και κατασκευή του κτιρίου Αναγραφόμενες Ενδείξεις στις Ετικέτες Επίδραση της αποθήκευσης των εμφιαλωμένων νερών στην μικροβιολογική ποιότητα. 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ Κύριοι μέθοδοι απολύμανσης Χλωρίωση

6 3.1.2 Οζονισμός Υπεριώδη Ακτινοβολία Παραπροϊόντα του χλωρίου Παραπροϊόντα του οζονισμού...32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ Δείκτες ρύπανσης νερού Ολικά κολοβακτηριοειδή Κοπρανώδεις στρεπτόκοκκοι (faecal streptococcoi) Πυοκυανική Ψευδομονάδα (P.aeruginosa) Θειοαναγωγικά κλωστρίδια Ολικός αριθμός μικροοργανισμών (heterotropic plate counts) Βακτηριοφάγοι (bacteriophages) Παθογόνοι μικροοργανισμοί Βακτήρια Ιοί Παράσιτα Ενοχλητικοί Οργανισμοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 : ΥΔΑΤΟΓΕΝΕΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Γενικά περί υδατογενών λοιμώξεων Υδατογενείς επιδημίες από κατανάλωση πόσιμου νερού Επιδημίες από εμφιαλωμένα νερά ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 : ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Οδηγία 98/83/ΕΚ Σχετικά με την Ποιότητα του Νερού Ανθρώπινης Κατανάλωσης... 62

7 6.2 Νομοθεσία 433/ Οδηγία 2003/40/ΕΚ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 :HACCP (HAZARD ANALYSIS CRITICAL CONTROL POINTS- ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Εταιρίες προμηθειών Απαιτούμενα υλικά Θρεπτικά υλικά Εξοπλισμός Αναλώσιμα Αντιδραστήρια Διαλύματα Παρασκευή θρεπτικού υποστρώματος Διαδικασία δειγματοληψίας Μέθοδος διήθησης Μέθοδος ενσωμάτωσης Εκτέλεση διαδικασιών βάση ISO 91 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΛΛΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...128

8 Περίληψη Σκοπός της παρούσας πτυχιακής εργασίας ήταν ο μικροβιολογικός δειγματοληπτικός έλεγχος εμφιαλωμένων νερών από καταστήματα λιανικού εμπορίου. Για το λόγο αυτό συγκεντρώθηκαν 51 δείγματα εμφιαλωμένου νερού, συγκεκριμένα 28 από την κατηγορία του επιτραπέζιου νερού, 18 από την κατηγορία του φυσικού μεταλλικού νερού και 5 από την κατηγορία του ανθρακούχου νερού. Τα δείγματα προήλθαν από τυχαία καταστήματα σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Τα δείγματα εξετάστηκαν με βάση τις μικροβιολογικές παραμέτρους που ορίζουν οι αντίστοιχες νομοθεσίες για κάθε κατηγορία νερού. Τα μεταλλικά και τα ανθρακούχα δείγματα εμφιαλωμένων νερών αναλύθηκαν για ολικά κολοβακτηριοειδή, E. coli, εντεροκόκκους, ολική μεσόφιλη και ολική ψυχρόφιλη χλωρίδα, P. aeruginosa και Cl. Perfringens. Ενώ τα δείγματα που ανήκαν στην κατηγορία του επιτραπέζιου νερού εξετάστηκαν για ολικά κολοβακτηριοειδή, E. coli, εντεροκόκκους, ολική μεσόφιλη και ολική ψυχρόφιλη χλωρίδα, P. aeruginosa. Για τις μικροβιολογικές αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν επίσημες κατά ISO μέθοδοι. Οι αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν στο ερευνητικό εργαστήριο του τμήματος Ιατρικών Εργαστηρίων στο ΤΕΙ Αθήνας, στο χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών, από τον Ιούνιο έως και το Σεπτέμβριο του Τα βασικά συμπεράσματα που προέκυψαν από την παρούσα πτυχιακή εργασία είναι πως στον ελληνικό χώρο η μικροβιολογική ποιότητα των μεταλλικών νερών μπορεί να αξιολογηθεί ως ικανοποιητική. Στα ανθρακούχα νερά η παρουσία του CO 2 προστατεύει το νερό από την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών και αποτελεί δικλείδα προστασίας. Ενώ η ποιότητα των επιτραπέζιων νερών αποδεικνύεται προβληματική σε υψηλά ποσοστά. I

9 Abstract The aim of this dissertation is the microbiological quality determination of bottled water from retail stores. For this purpose, 51 samples of bottled water were collected; more specifically, 28 from the category of table water, 18 from the category of natural mineral water and 5 from the category of sparkling water. The samples were randomly purchased from stores and kiosks in various cities throughout Greece. The samples were examined in microbiological parameters specified by the respective legislation for each category sample. Natural mineral and carbonated water samples were analyzed for total coliforms, E. coli, enteroccoci, total mesophilic and total psychrophilic flora, P. aeruginosa and Cl. Perfringens. The table water samples were analyzed for total coliforms, E. coli, enterococci, total mesophilic and total psychrophilic flora, P. aeruginosa. For the microbiological determination official ISO methods were used. Analysis was conducted at the research laboratory of the Department of Medical Laboratory at TEI of Athens, from June to September The main conclusions of this dissertation are that in Greece, the microbiological quality of natural mineral water can be assessed as satisfactory. As for the sparkling water, the presence of CO 2 protects the water from the growth of pathogenic microorganisms. On the other hand, the microbiological quality of table water proved to be rather problematic at high rates. II

10 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ρύπανση του περιβάλλοντος αλλά και η υποβάθμιση της ποιότητας των αγαθών έχει στρέψει το μέσο καταναλωτή στη αγορά ακριβών, αλλά ποιοτικώς καλύτερων προϊόντων ώστε να είναι σίγουρος για την υγεία του μέσα από τη διατροφή του. Το αποτέλεσμα είναι η έντονη αύξηση της κατανάλωσης του εμφιαλωμένου νερού πιστεύοντας ότι είναι ασφαλέστερο από το νερό της βρύσης. Το βασικό ερώτημα που απασχολεί πλέον την παγκόσμια κοινότητα, είναι εάν το εμφιαλωμένο νερό είναι όντως τόσο ασφαλές και ανώτερο ποιοτικά από το νερό της βρύσης όσο παρουσιάζεται από τις εταιρίες που το εμπορεύονται, ή στην πραγματικότητα, αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο την μελέτη της μικροβιολογικής ποιότητας των εμφιαλωμένων νερών στην Ελλάδα. III

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ιστορική αναδρομή Από την αρχή της ιστορίας του ανθρώπου, το νερό έχει συνδεθεί με τον πολιτισμό. Η χρήση του εξασφάλιζε και συνεχίζει να εξασφαλίζει την υγιεινή διαβίωση και την παραγωγή αγαθών. Συγχρόνως όμως μέσω του νερού μεταδίδονται καταστροφικές ασθένειες και έχουμε παραδείγματα τρομερών υδατογενών ασθενειών που κλόνισαν πολιτισμούς και επηρέασαν σε ορισμένες περιπτώσεις την έκβαση πολεμικών συρράξεων όπως π.χ. στον Πελοποννησιακό πόλεμο στην αρχαία Ελλάδα, όταν στην Αθήνα ξέσπασε επιδημία που άλλοι υποστηρίζουν ότι ήταν πανώλη, ενώ άλλοι ότι ήταν χολέρα. Την επιδημία της ασθένειας αυτής περιγράφει με μεγάλη λεπτομέρεια ο Θουκυδίδης. Ο αρχαίος Έλληνας ιστορικός κάνει αξιόλογη περιγραφή των συμπτωμάτων της νόσου. [1] Γενικά για το νερό Το νερό, αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο για την ύπαρξη όλων των ειδών ζωής και οι περισσότεροι ζώντες οργανισμοί δεν μπορούν να επιβιώσουν για μεγάλες χρονικές περιόδους χωρίς αυτό. [2] Συγκαταλέγεται στους πιο σημαντικούς πόρους που διαθέτει η ανθρωπότητα καθώς είναι απαραίτητο τόσο για την ισορροπία όσο και τη διατήρηση της υγείας των οικοσυστημάτων. Βρίσκεται σε αφθονία στον πλανήτη, καλύπτοντας τα τρία τέταρτα της επιφάνειάς του. Παρόλα αυτά, το 97,5% του νερού του πλανήτη είναι θαλασσινό και μόλις το 2,5% μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πόσιμο. Αυτό το μικρό ποσοστό εξυπηρετεί τις ανθρώπινες ανάγκες και βρίσκεται 1

12 στους πόλους (με τη μορφή πάγου), στις λίμνες, στα ποτάμια, και στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες. Συνολικά το διαθέσιμο φρέσκο νερό είναι περίπου 0,007% της συνολικής ποσότητας που υπάρχει στον πλανήτη. Το μεγαλύτερο μέρος του νερού που χρησιμοποιείται και καταναλώνεται από τους ανθρώπους ταξινομείται ως φρέσκο νερό επειδή η συγκέντρωση των διαλυμένων συστατικών του είναι χαμηλή. Ο ορισμός του φρέσκου νερού δεν είναι ακριβής αλλά η κατά προσέγγιση μέγιστη τιμή των ολικών διαλυμένων συστατικών που μπορεί να έχει το νερό για να θεωρείται φρέσκο είναι 1500 g/m 3. [2] 1.2 Σύσταση Νερού Η χημική σύσταση των νερών οφείλεται στις αντιδράσεις του νερού με τα πετρώματα της γης με τα οποία έρχεται σε επαφή, στην αποσάθρωση των πετρωμάτων και στην έκπλυση των εδαφών και των ιζημάτων. Η σύσταση του νερού τροποποιείται με τη βοήθεια βιολογικών μεταβολισμών και επηρεάζεται με τον υδρολογικό κύκλο. Έτσι τα φυσικά νερά είναι δυνατόν να περιέχουν διάφορα διαλυμένα ή αιωρούμενα ανόργανα αλλά και οργανικά στερεά. Η προέλευση των συστατικών αυτών είναι είτε από φυσικές πηγές είτε από την είσοδο αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων. [3] Οργανικά συστατικά Τα οργανικά συστατικά στο φυσικό νερό προέρχονται από την αποδόμηση φυτικών και ζωικών υλικών. Η μεγαλύτερη ομάδα οργανικών ενώσεων αποτελείται από τα χουμικά και τα φουλβικά οξέα. Τα οργανικά συστατικά μπορεί να προέρχονται και από την άμεση ή έμμεση διάθεση οικιακών, γεωργικών ή βιομηχανικών αποβλήτων. [3] Αυτές οι χημικές ενώσεις είναι επιβλαβείς για τη δημόσια υγεία κα προέρχονται από φυτοφάρμακα, διαλύτες, πλαστικοποιητές, απορρυπαντικά κ.ά. [4] Η συγκέντρωσή τους μπορεί να κυμαίνεται από μηδέν (σε προστατευμένα υπόγεια νερά) έως 30 2

13 mg/l σε μολυσμένα επιφανειακά νερά ή σε περιπτώσεις έντονης φωτοσυνθετικής δράσης. [3] Ακόμα οργανικές ενώσεις στο νερό μπορούν να βρεθούν και από τις αντιδράσεις που συμβαίνουν κατά την επεξεργασία και μεταφορά του νερού. Τέτοιες ενώσεις μπορεί να είναι τριαλογονομένα μεθάνια και αλογοακετονιτρίλια, πολυηλεκτρολύτες ή από χρώματα, επικαλύψεις εσωτερικών επενδύσεων στις σωληνώσεις. [4] Τα οργανικά συστατικά αλλοιώνουν τις οργανοληπτικές ιδιότητες του νερού, καθώς του προσδίδουν χρώμα, θολότητα, δυσάρεστη οσμή και γεύση, μειώνουν το διαλυμένο οξυγόνο και σχηματίζουν χλωροοργανικές ενώσεις κατά τη διαδικασία της χλωρίωσης. [3] 3

14 Πίνακας 1. Μερικές συνθετικές ενώσεις που έχουν ανιχνευθεί σε δείγματα νερού ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΝΟΜΑ Η ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ Συνθετικά απορρυπαντικά Παρασιτοκτόνα Διαλυτικά καθαρισμού Πολύ-χλωριωμένα διαφαινύλια (PCBs) Παραπροϊόντα (Disinfection By- Products, DBPS) Τα συνθετικά απορρυπαντικά είναι υποκατάστατα του σαπουνιού. Περιέχουν 20 έως 30% τασενεργά συστατικά (surfactans) και 70 έως 80% πρόσθετα. Υπάρχουν ανιονικά, κατιονικά, αμφολυτικά και μη ιοντικά απορρυπαντικά. Είναι χημικές ενώσεις για τον έλεγχο και καταστροφή ανεπιθύμητων φυτικών και ζωικών ειδών. Η κυριότερη πηγή προέλευσης αυτών των ουσιών είναι οι επιφανειακές απορροές από αγροτικές και αστικές περιοχές. Οι ενώσεις αυτές είναι τοξικές στους υδρόβιους οργανισμούς και είναι ακόμη ύποπτα καρκινογόνα. Κατατάσσονται σε 4 κατηγορίες ανάλογα με τη μοριακή τους δομή: χλωριωμένους υδρογονάνθρακες, οργανοφωσφορικές ενώσεις, καρβαμίδια και χλωροφαινόξυ ενώσεις. Τα οργανικά διαλυτικά χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στη βιομηχανία. Μερικές φορές έχουν παρατηρηθεί διαρροές σε υποκείμενους υδροφορείς. Αρκετά διαλυτικά είναι ύποπτες καρκινογόνες ενώσεις. Οι ενώσεις αυτές χαρακτηρίζονται από πολύ καλή θερμική και χημική σταθερότητα και έχουν πολύ μικρή ηλεκτρική αγωγιμότητα. Χρησιμοποιούνται ήδη από το 1930 ως ψυκτικά και μονωτικά μετασχηματιστών και πυκνωτών. Βιοαποδομούνται πολύ δύσκολα. Προκύπτουν από την αντίδραση μεταξύ οργανικών προδρόμων ενώσεων που υπάρχουν στο νερό και των χημικών ενώσεων που προστίθενται για απολύμανση του νερού. Τα τριαλογονομεθάνια ή τριαλομεθάνια (ΤHMs, Trihalomethanes) είναι ενώσεις οι οποίες προκύπτουν κατά την αντίδραση οργανικών προδρόμων με αλογόνα που προστίθενται για απολύμανση. Τα THMs είναι ύποπτες καρκινογόνες ενώσεις. Alkyl benzene sylfonate (ABS) τα οποία χρησιμοποιούντο μέχρι τη δεκαετία του 1960 και έκτοτε αντικαταστάθηκαν (λόγω μη καλής βιοαποδόμησης) από τα Linear alkyl benzene sylfonate (LAS) -Χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες: aldrin, chlordane, DDT, dieldrin, endrin,heptachlor,lindane,methoxychlor, toxaphane -Οργανοφωσφορικές ενώσεις: diazion, malathion, parathion -Χλωροφαινόξυ ενώσεις (ζιζανιοκτόνα): 2,4-Τ, 2,4,5-ΤP, silvex -Καρβαμιδικές ενώσεις: captan,ferbam,ipc, sevin Ακετόνη, βενζίνη, τετραχλωράνθρακας, χλωροβενζόλιο, διχλωρομεθάνιο, τριχλωροαιθυλένιο Χλωροφόρμιο, βρωμοφόρμιο, βρωμοδιχλωροαιθάνιο, χλωροδιβρωμεθάνιο 4

15 1.2.2 Ανόργανα συστατικά Παρακάτω παρουσιάζονται τα βασικότερα ανόργανα συστατικά που συναντώνται στο νερό. Πίνακας 2. Κύρια ανόργανα συστατικά Κατιόντα Ανιόντα Ασβέστιο, Ca 2+ Ανθρακικά, CO και Διττανθρακικά HCO 3 Μαγνήσιο, Mg 2+ Χλωριούχα, Cl - Νάτριο, Na + - Θειικά, SO 4 Κάλιο, K + - Νιτρικά, ΝΟ 3 Σίδηρος, Fe 2+ - Φωσφορικά, PO 4 Μαγγάνιο, Mn 2+ Φθοριούχα, F - Ασβέστιο, Ca 2+ Το ασβέστιο υπάρχει σε όλα τα φυσικά νερά και προέρχεται από τη διάβρωση των πετρωμάτων (ασβεστόλιθος, δολομίτης, γύψος). Η συγκέντρωση του ασβεστίου κυμαίνεται από το μηδέν μέχρι μερικές εκατοντάδες mg/l ανάλογα με την προέλευση του νερού και συμβάλει στη σκληρότητά του. [4] Νερά που έχουν συγκέντρωση στην περιοχή από 40 mg/l έως 100 mg/l θεωρούνται σκληρά έως πολύ σκληρά. [3] Μαγνήσιο, Mg 2+ Το μαγνήσιο βρίσκεται σε αφθονία στη φύση και είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συστατικά των φυσικών νερών. [4] Εισέρχεται στο νερό κυρίως από τα δολομιτικά πετρώματα αλλά και από διάφορα πυριτικά και αργιλοπυριτικά. Η συγκέντρωσή του στο πόσιμο νερό κυμαίνεται από 4 έως 40 mg/l. Το μαγνήσιο μαζί με το ασβέστιο είναι υπεύθυνα για την 5

16 σκληρότητα του νερού. [3] Νερά στα οποία η συγκέντρωση μαγνησίου είναι μεγαλύτερη από 125 mg/l μπορεί να έχουν καθαρτικές και διουρητικές ιδιότητες. Νάτριο, Na + Το νάτριο είναι βασικό στοιχείο για τον άνθρωπο. Λόγω της αφθονίας του στη φύση περιέχεται σε όλα τα φυσικά νερά. [4] Μία από τις βασικές πηγές νατρίου είναι το ορυκτό χλωριούχο νάτριο. Στα φυσικά νερά η τιμή του συνήθως κυμαίνεται από 5 έως 50 mg/l. [3] Στις περισσότερες χώρες οι πηγές υδροδότησης περιέχουν λιγότερο από 20 mg/l αλλά σε μερικές περιπτώσεις η συγκέντρωσή του μπορεί να ξεπερνά τα 250 mg/l. [5] Κάλιο, K + Το κάλιο προέρχεται από τα πετρώματα πλούσια σε κάλιο. Είναι απαραίτητο για τον μεταβολισμό όλων των έμβιων οργανισμών. Το όριο της συγκέντρωσης του καλίου στο νερό 12 mg/l. [6] Σίδηρος, Fe 2+ Ο σίδηρος υπάρχει κυρίως σε υπόγεια νερά, που διέρχονται από πετρώματα πλούσια σε άλατα σιδήρου. [4] Δίνει στο νερό χαρακτηριστική γεύση αλλά αν η συγκέντρωσή του στο νερό ξεπεράσει τα 0,3 mg/l η γεύση του νερού είναι δυσάρεστη. Στο υπόγειο νερό ο σίδηρος βρίσκεται σε δισθενή μορφή και το νερό είναι διαυγές, όταν όμως έρθει σε επαφή με το οξυγόνο και ο σίδηρος οξειδώνεται είναι δυνατόν το νερό να παρουσιάσει θολότητα και να χρωματιστεί από κιτρινωπό έως σκούρο κόκκινο. [3] Η συνεχής κατανάλωση νερού με υψηλές συγκεντρώσεις σιδήρου μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο και ιδιαίτερα στα παιδιά, βλάβες στους ιστούς (αιμοχρωμάτωση). 6

17 Μαγγάνιο, Mn 2+ To μαγγάνιο θεωρείται από τα λιγότερο τοξικά στοιχεία για τον άνθρωπο. Υψηλές συγκεντρώσεις στο νερό προκαλούν δυσάρεστη γεύση, παρόλα αυτά δεν έχουν βλαβερές επιπτώσεις στην υγεία. Επίσης, διευκολύνει την ανάπτυξη μικροοργανισμών στα δίκτυα με αποτέλεσμα αύξηση της θολότητας, δημιουργία οσμών και αποθέσεων. Επιπλέον είναι δυνατή η οξείδωση του δισθενούς μαγγανίου με αποτέλεσμα να επηρεάζονται οι οργανοληπτικές ιδιότητες του νερού όπως και στην περίπτωση του σιδήρου. [4] Ανθρακικά, CO και Διττανθρακικά HCO 3 - Τα διττανθρακικά ιόντα (HCO 3 ) προκύπτουν από την αντίδραση του διοξειδίου του άνθρακα (που έχει διαλυτοποιηθεί στο νερό της βροχής) με διάφορα ανθρακικά πετρώματα. Οι συγκέντρωσή τους στα υπόγεια νερά είναι μεγαλύτερη από ότι στα επιφανειακά. [3] Συμβάλλουν στη διατήρηση της οξύτητας του πεπτικού συστήματος και διευκολύνουν την πέψη. [6] Χλωριούχα, Cl - Τα χλωριούχα είναι ευρέως διαδεδομένα στη φύση σαν άλατα καλίου, νατρίου και ασβεστίου. Προέρχονται από τη διάβρωση των πετρωμάτων επειδή είναι πολύ ευκίνητα και ευδιάλυτα εισδύουν στα υπόγεια νερά. Όμως προέρχονται και από τη χρήση λιπασμάτων, βιομηχανικά απόβλητα ή διείσδυση θαλασσινού νερού σε παράκτιες περιοχές. Σε υψηλές συγκεντρώσεις δίνουν στο νερό γλυφή γεύση όμως δεν είναι επιβλαβή για τον ανθρώπινο οργανισμό. Η απότομη αύξηση των χλωριούχων στο νερό αν δεν οφείλεται στην είσοδο θαλασσινού νερού δείχνει πιθανή ρύπανση από λύματα. [4] - Θειικά, SO 4 Τα θειικά άλατα αποτελούν συστατικό πολλών ορυκτών και υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες στα φυσικά νερά. Τα θειικά άλατα νατρίου, μαγνησίου και ασβεστίου σε συγκεντρώσεις άνω των 700 mg/l δίνουν στο νερό δυσάρεστη 7

18 γεύση. [4] Όταν το νερό έχει θειικά πάνω από mg/l αρχίζει να έχει καθαρτικές ιδιότητες. [3] - Νιτρικά, ΝΟ 3 Τα νιτρικά υπάρχουν στα φυσικά νερά σε χαμηλές συγκεντρώσεις. Αποτελούν το τελικό στάδιο οξείδωσης της αμμωνίας γι αυτό η παρουσία του στα νερά δείχνει παλαιά ρύπανση. Υψηλές συγκεντρώσεις οφείλονται σε λιπάσματα, απορρίμματα και ζωικά ή ανθρώπινα απόβλητα. Σε μεγάλες ποσότητες υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν στα παιδιά μεθαιμογλοβιναιμία. Η συγκέντρωση των νιτρικών στο νερό είναι 50 mg/l. [6] - Φωσφορικά, PO 4 Τα φωσφορικά μπορεί να προέρχονται είτε φυσικά από φωσφορικά ασβέστια είτε από κοπρανώδη μόλυνση, απορρυπαντικά, λιπάσματα και βιομηχανικά χημικά. Τα φωσφορικά γενικά, είναι υπεύθυνα για την επιτάχυνση φαινομένων ευτροφισμού μέσα στις λίμνες και τα ποτάμια. Τα φωσφορικά βρίσκονται στο νερό σε συγκέντρωση 5 mg/l. [6] Φθοριούχα, F - Το φθόριο είναι σημαντικό στοιχείο για τον άνθρωπο και συναντάται στα νερά σαν φθοριούχα άλατα που προέρχονται από ηφαιστιογενή πετρώματα. Βρίσκεται κυρίως στα υπόγεια νερά και λιγότερο στα επιφανειακά. [4] Η συγκέντρωση του φθορίου στα επιφανειακά νερά είναι μικρότερη από 1 mg/l. Όταν γίνεται φθορίωση στο νερό στόχος είναι να φτάσει σε συγκέντρωση 1-1,5 mg/l. [3] Στη συνέχεια αναφέρονται συνοπτικά ορισμένα στοιχεία χαρακτηριστικών ποιοτικών παραμέτρων της σύστασης του νερού. 8

19 1.3 ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Χρώμα : Το χρώμα είναι ανεπιθύμητο στο πόσιμο νερό και οφείλεται σε διαλυμένες ή κολλοειδής οργανικές ύλες ή ανόργανες ουσίες. επίσης το χρώμα μπορεί να οφείλεται στον ευτροφισμό, όπου ο πληθυσμός των άλγεων ή βακτηρίων μπορούν να χρωματίσουν το νερό πράσινο ή κόκκινο. Ακόμα το νερό μπορεί να χρωματιστεί από χρωστικές χλωροφύλλης. Παρουσία χρώματος στο νερό δε σημαίνει ότι είναι πάντοτε επικίνδυνο. [6] Θολερότητα: Η θολερότητα οφείλεται σε ανόργανες αδιάλυτες κολλοειδείς ή αιωρούμενες ουσίες και μικροοργανισμούς. Το πόσιμο νερό πρέπει να είναι διαυγές όταν φτάσει στον καταναλωτή και η θολερότητα αποτελεί κριτήριο της απόδοσης των έργων επεξεργασίας. [4] Γεύση και Οσμή: Γεύση και οσμή προσδίδουν στο νερό ξένες ουσίες όπως φαινόλες, χλώριο, αμμωνία, υδρόθειο, υδρογονάνθρακες, φύκι και άλλα. Αντίθετα η ευχάριστη γεύση του νερού οφείλεται στο διαλυμένο οξυγόνο ή το διοξείδιο του άνθρακα. [4] Θερμοκρασία : Η θερμοκρασία μαζί με το διαλυμένο στο νερό οξυγόνο αποτελούν τις βασικότερες ίσως παραμέτρους που επηρεάζουν την ζωή των υδρόβιων οργανισμών. Όλοι οι υδρόβιοι οργανισμοί μπορούν να ζήσουν σε πολύ συγκεκριμένο εύρος θερμοκρασιών, το ξεπέρασμα του οποίου επιφέρει αρχικά στρες και στη συνέχεια το θάνατο. Γι αυτό η μέτρηση της θερμοκρασίας πρέπει να συνοδεύει κάθε δειγματοληψία. [7] 9

20 1.4 ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ph : Σε δεδομένη θερμοκρασία, το pη δείχνει πόσο όξινο ή αλκαλικό είναι ένα διάλυμα, ή τον βαθμό ιονισμού του διαλύματος. Στα νερά φυσικής προέλευσης το pη κυμαίνεται συνήθως από 6,5 έως 8,5 ( χωρίς να αποκλείονται ακραίες τιμές ). [7] Νερά με pη πάνω από 10 ή με pη κάτω από 4 προκαλούν ερεθισμό στα μάτια και στο δέρμα. [4] Ηλεκτρική αγωγιμότητα: Η αγωγιμότητα είναι η αριθμητική έκφραση της ικανότητας ενός υδατικού διαλύματος να άγει το ηλεκτρικό ρεύμα. Αυτή η ικανότητα εξαρτάται από την παρουσία ιόντων, την ολική τους συγκέντρωση, το σθένος καθώς και τη θερμοκρασία μέτρησης. Η αγωγιμότητα στα νερά αυξάνει με την θερμοκρασία. Μετράται σε microsiemens ανά εκατοστό ( μs/cm) και η παραμετρική τιμή της είναι 2500 μs/cm στους 20 βαθμούς Κελσίου. [4] Σκληρότητα : Η σκληρότητα του νερού οφείλεται στη συγκέντρωση αλάτων ασβεστίου και μαγνησίου και είναι συνάρτηση της φύσης των γεωλογικών σχηματισμών με τους οποίους έχει έρθει σε επαφή το νερό. Δεν έχει διαπιστωθεί καμία αρνητική επίπτωση στον άνθρωπο από την κατανάλωση νερού με αυξημένη σκληρότητα, αντίθετα έχει βρεθεί σημαντική συσχέτιση μεταξύ αυξημένης σκληρότητας και μείωσης του αριθμού των καρδιαγγειακών παθήσεων. Η υγειονομική διάταξη δεν καθορίζει όρια για τη σκληρότητα, παρόλα αυτά συγκεντρώσεις πολύ μικρότερες των 100 mg/l ασβεστίου είναι ανεπιθύμητες λόγω του κινδύνου διάλυσης βαρέων μετάλλων στο νερό. Ενώ υπάρχουν φορές που είναι αναγκαία η αποσκλήρυνση του νερού πριν τη χρήση του. [8] Στη χώρα μας λόγω της ασβεστολιθικής σύστασης πολλών περιοχών, πολλά νερά παρουσιάζουν υψηλή σκληρότητα. [7] 10

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟ ΝΕΡΟ Οι κλιματολογικές συνθήκες, οι διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών, η τουριστική κίνηση, η επάρκεια και ποιότητα του νερού του υδροδοτικού δικτύου, είναι ορισμένοι από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση των εμφιαλωμένων νερών. Η στροφή των καταναλωτών σε έναν πιο υγιεινό τρόπο διατροφής σε συνδυασμό με το σύγχρονο τρόπο ζωής, ο οποίος επιβάλλει πολλές φορές τη διαμονή των ατόμων εκτός σπιτιού για αρκετές ώρες και την κατανάλωση γευμάτων-ποτών εκτός οικίας, ευνοεί την κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού ολοένα και περισσότερο. Αυτό έχεις ως αποτέλεσμα ο κλάδος των εμφιαλωμένων νερών να παρουσιάζει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης τα τελευταία έτη. Οι μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου έχουν οργανωμένα και εκτεταμένα δίκτυα διανομής που καλύπτουν όλη σχεδόν την επικράτεια. Αντίθετα, οι μικρού μεγέθους επιχειρήσεις που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να διευρύνουν τα δίκτυα πωλήσεών τους, βασίζονται κυρίως στην απ ευθείας διάθεση των προϊόντων τους στην τοπική αγορά. Η ζήτηση καλύπτεται ουσιαστικά από εγχωρίως παραγόμενα προϊόντα, εφόσον τα εισαγόμενα αφορούν μόλις το 1% της αγοράς. Οι εξαγωγές κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Η συνολική εγχώρια παραγωγή εμφιαλωμένων νερών εμφάνισε ανοδική πορεία καθ όλη τη διάρκεια της περιόδου , με ετήσιο ρυθμό μεταβολής 12,2%. Παρόλα αυτά σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε η Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών της ICAP Group Α.Ε., το 2009 ο ρυθμός ανόδου της κατανάλωσης εμφιαλωμένου νερού επιβραδύνθηκε σημαντικά καθώς η αύξηση από την προηγούμενη χρονιά ήταν μόλις 2%. Το 2010 η αγορά παρουσίασε πτώση 4,5 % και το 2011 περαιτέρω μείωση της τάξεως του 8%. Όσον αφορά στη διάθρωση της αγοράς, η κατηγορία των φυσικών μεταλλικών νερών καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας παραγωγής εμφιαλωμένων νερών, αποσπώντας μερίδιο 72% το Ακολουθεί με διαφορά η κατηγορία των επιτραπέζιων νερών με 23,5% και η κατηγορία των ανθρακούχων με 4,5% περίπου. Οι τρέχουσες δυσμενείς οικονομικές εξελίξεις οι οποίες συμπιέζουν 11

22 το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών, έχουν επηρεάσει γενικότερα και τις πωλήσεις προϊόντων μέσω των super markets. Οι καταναλωτές είτε περιορίζουν τις αγορές τους είτε στρέφονται σε οικονομικότερες λύσεις. Ως εκ τούτου, παρατηρείται αύξηση των πωλήσεων εμφιαλωμένων νερών ιδιωτικής ετικέτας (private label) εις βάρος των επώνυμων (branded) προϊόντων. Το ποσοστό συμμετοχής των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στις συνολικές πωλήσεις εμφιαλωμένων νερών (σε αξία) μέσω των super markets εκτιμάται γύρω στο 10% τον τελευταίο χρόνο, παρουσιάζοντας ανοδικές τάσεις. [9] Σχήμα 1. Εγχώρια παραγωγή ανά κατηγορία νερού 23,50% 4,50% 72% ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΑΝΘΡΑΚΟΥΧΑ 2.1 Είδη του εμφιαλωμένου νερού Ο όρος <<εμφιαλωμένο νερό>> αφορά το νερό το οποίο προσφέρεται αεροστεγώς συσκευασμένο σε γυάλινη ή πλαστική συσκευασία και προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση. Το εμφιαλωμένο νερό διακρίνεται στις παρακάτω κατηγορίες. [9] Φυσικό Μεταλλικό Νερό: Ως φυσικό μεταλλικό νερό ορίζεται το νερό, το οποίο έχει υποχρεωτικά υπόγεια προέλευση, είναι μικροβιολογικά κατάλληλο (όρια 2,5 φορές αυστηρότερα από τα συνήθη εμφιαλωμένα) και που υπόκειται σε εκμετάλλευση από μία ή περισσότερες φυσικές εξόδους μιας πηγής ή τεχνητές μετά από γεώτρηση ή άλλα τεχνικά έργα. Με βάση την νομοθεσία 433/83 (ΦΕΚ 163/Ά / ) ( Υ2/329 Φ.Ε.Κ. 12

23 114/ Β/ ) ένα μεταλλικό νερό πρέπει να κατεργάζεται μόνο για το διαχωρισμό των ασταθών στοιχείων μέσω διήθησης ή καθίζησης χωρίς όμως να αλλοιώνονται τις φυσικοχημικές ιδιότητες του νερού. Επίσης ένα μεταλλικό νερό πρέπει να κατεργάζεται για το διαχωρισμό από τα στοιχεία του μαγγανίου, σιδήρου και θείου, των ανεπιθύμητων συστατικών χωρίς να αλλοιώνονται τα χαρακτηριστικά του, καθώς και την ολική ή μερική απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα. Παρόλα αυτά ένα μεταλλικό νερό μπορεί να υποστεί εμπλουτισμό με διοξείδιο του άνθρακα σύμφωνα με τις συνθήκες που αναφέρει η νομοθεσία Π.Δ.433/83 Παρ. Ι τμήμα ΙΙΙ. Ειδικότερα απαγορεύεται κάθε επεξεργασία απολυμάνσεως με οποιαδήποτε μέθοδο και αν γίνει ή η προσθήκη βακτηριοστατικών στοιχείων ή κάθε άλλη επεξεργασία που μπορεί να μεταβάλλει το μικροβιολογικό φορτίο του φυσικού μεταλλικού νερού. Το φυσικό μεταλλικό νερό διαφέρει από το κοινό πόσιμο νερό στην περιεκτικότητα του σε διάφορα ιχνοστοιχεία ή άλλα συστατικά. [9, 10] Επιτραπέζιο Νερό : Ως επιτραπέζιο νερό αναφέρεται το κοινό πόσιμο νερό, είτε υπόγειας είτε επίγειας προέλευσης. Σύμφωνα με την Κοινοτική Οδηγία (98/83) για το πόσιμο νερό, στο επιτραπέζιο επιτρέπεται να γίνει οποιαδήποτε διαδικασία απολύμανσης για να είναι κατάλληλο προς πόση. Δεν επιτρέπεται όμως να παραμένουν υπολείμματα απολυμαντικής ουσίας μέσα στη φιάλη μετά το πέρας της επεξεργασίας. [9, 10, 11] Νερό Πηγής: Είναι υπόγειας προέλευσης και εμφιαλώνεται επιτόπου. Δεν υφίσταται καμία επεξεργασία απολύμανσης. Οι φυσικοχημικές παράμετροι είναι σύμφωνες με την ισχύουσα νομοθεσία του πόσιμου νερού.[10] Ανθρακούχα νερά : Τα ανθρακούχα νερά επιτρέπεται να ανήκουν σε μία από τις παραπάνω κατηγορίες που προαναφέραμε. Περιέχουν διοξείδιου του άνθρακα ( CO 2 ) το οποίο είτε υπάρχει στην πηγή υδροληψίας ( φυσικό ανθρακούχο νερό) είτε προστίθεται κατά τη διάρκεια της εμφιάλωσης ( τεχνητό ανθρακούχο νερό). Για την κυκλοφορία αυτών των προϊόντων απαιτείται η αναγραφή στην ετικέτα συσκευασίας του προϊόντος η ένδειξη 13

24 Φυσικό ανθρακούχο με προσθήκη CO 2.Το CO 2 στα ανθρακούχα εμφιαλωμένα νερά δημιουργεί αρνητικό περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροοργανισμών οπότε είναι πιο ασφαλή μικροβιολογικά. [11] Ειδικότερα για την κατηγορία των φυσικών μεταλλικών νερών ισχύουν τα παρακάτω σύμφωνα με τη νομοθεσία ΠΔ 433/83: Α) φυσικό μεταλλικό νερό φυσικώς αεριούχο: νερό του οποίου η περιεκτικότητα σε διοξείδιο του άνθρακα προερχόμενο από την πηγή, μετά ενδεχόμενο καθαρισμό με καθίζηση και εμφιάλωση, είναι ίδια με εκείνη κατά την ανάβλυση αφού ληφθεί υπόψη η εκ νέου εισπίεση ποσότητας, αερίου, που προέρχεται από τον ίδιο υδροφόρο ορίζοντα, ποσοτικά ισοδύναμης προς το αέριο που έφυγε κατά τις διαδικασίες αυτές και με την επιφύλαξη των παραδεκτών τεχνικών ανοχών. Β) φυσικό μεταλλικό νερό ενισχυμένο με αέριο της πηγής: νερό του οποίου η περιεκτικότητα σε διοξείδιο του άνθρακα προερχόμενο από τον ίδιο υδροφόρο ορίζοντα, μετά ενδεχόμενο καθαρισμό με καθίζηση, είναι μεγαλύτερη από εκείνη που διαπιστώνεται κατά την ανάβλυση. Γ) φυσικό μεταλλικό νερό με προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα: νερό στο οποίο έχει προστεθεί διοξείδιο του άνθρακα προελεύσεως άλλης από εκείνη του υδροφόρου ορίζοντα, από τον οποίο προέρχεται το νερό. 14

25 2.2 Κατηγορίες κινδύνων των εμφιαλωμένων νερών Το νερό μπορεί να επιβαρυνθεί από τους παρακάτω παράγοντες: Φυσικούς: Παρουσία ξένων σωματιδίων όπως θραύσματα γυαλιού, πλαστικών, μετάλλων κ.ά. μέσα στο νερό κατά το στάδιο του πλυσίματος ή εμφιαλώσεως των περιεκτών που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους καταναλωτές. Χημικούς: Η παρουσία χημικών ρυπαντών μπορεί να οφείλεται σε παραπροϊόντα απολύμανσης ή κακή συντήρηση του εξοπλισμού, από το περιβάλλον, κατά την αποθήκευση, από ακατάλληλα ή ακάθαρτα υλικά συσκευασίας κ.ά. [10] Από τα παραπάνω οι σημαντικότεροι είναι οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τη μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα από τα υπολείμματα λιπασμάτων. Επομένως το νερό θα πρέπει να εξετάζεται συχνά για την ύπαρξη νιτρικών και νιτρωδών αλάτων μιας και αποτελούν τους πλέον συχνούς χημικούς κινδύνους. [12] Μικροβιολογικούς : Το νερό μπορεί να είναι φορέας ενός μεγάλου αριθμού παθογόνων μικροοργανισμών. Όταν οι κανόνες υγιεινής δεν εφαρμόζονται σωστά, είναι ανύπαρκτη η σωστή επεξεργασία και διαχείριση των ανθρώπινων και ζωικών λυμάτων και τέλος όταν οι συνθήκες άντλησης, συλλογής και διανομής του νερού είναι ακατάλληλες η παρουσία παθογόνων ιών, βακτηρίων και παρασίτων θεωρείται δεδομένη. [12] 15

26 2.3 Εμφιάλωση Σχήμα 2. Διαγραμματική απεικόνιση της συνολικής διαδικασίας της εμφιάλωσης. [13] 16

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΝΤΕΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΜΟΛΥΝΤΕΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΟΛΥΝΤΕΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ 1) ΧΛΩΡΙΟ-ΥΠΟΧΛΩΡΙΩΔΕΣ ΝΑΤΡΙΟ «Ο Θεός δημιούργησε 91 χημικά στοιχεία, ο άνθρωπος 15, και ο διάβολος μόνο 1,το Χλώριο» (Oto Huntsinger-Διάσημος Αυστριακός Χημικός) Το Χλώριο ανακαλύφθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν.ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν.ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν.ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ : ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΑΝ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Ι. Δρακόπουλος & Ε. Κυριαζίδου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤEIΧΑΝ: Μ. Τσιοπούλου & Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΥΘ. ΚΑΡΑΟΥΛΗ Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινολόγος Μηχ. EPFL, Lausanne ΜSc Υγιεινής & Ασφάλειας Εργασίας RWTH- Aachen Πρ/μένη Δ/νσης Δημόσιας Υγείας Υπ. Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΦΙΛΤΡΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΦΙΛΤΡΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΦΙΛΤΡΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ 1. Φίλτρα κατακράτησης σωματιδίων Πρόκειται για φίλτρα που κατακρατούν τα στερεά αιωρούμενα σωματίδια του νερού (π.χ. χώμα, υλικά από δεξαμενές, σκουριά, κ.α.). Διατίθενται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ----

ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ---- ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ---- Α. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΩΝ ΝΕΡΩΝ 1. ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ 2. ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ 3. ΝΕΡΑ ΠΗΓΗΣ Α.1. ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΝΕΡΑ Ορισµός χαρακτηριστικά: Είναι πόσιµο νερό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Το νερό αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς φυσικούς πόρους. Η διαχείριση της ποιότητας και της ποσότητας του νερού από τον άνθρωπο δεν ήταν πάντα η καλύτερη δυνατή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψίες ύδατος για την αναζήτηση μικροοργανισμών

Δειγματοληψίες ύδατος για την αναζήτηση μικροοργανισμών Δειγματοληψίες ύδατος για την αναζήτηση μικροοργανισμών Κουρέας Μιχάλης Μηχανικός Περιβάλλοντος Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Σπουδαιότητα Η δειγματοληψία είναι εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,Msc στη Δημόσια Υγεία Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Γεώσφαιρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Από τη Συντακτική Ομάδα... 1. Τα φυσικά εμφιαλωμένα νερά 2

Ελληνική Γεώσφαιρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Από τη Συντακτική Ομάδα... 1. Τα φυσικά εμφιαλωμένα νερά 2 Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) Ελληνική Γεώσφαιρα Τόμος 3, Τεύχος 8 Δεκέμβριος 2009 Περιοδική ενημερωτική έκδοση του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) Ν.Π.Ι.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ Επωνυμία: ΔΕΥΑ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Διεύθυνση: Μελισσοχώρι Πόλη: Θεσσαλονίκη Τ.Κ.: 57018 Τηλ.: 23940 32040 Υπεύθυνοι Επικοινωνίας: Νικόλαος Παπαδόπουλος/ Μάγδα Αστεριάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες. Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Χημικών Ελέγχων και Διορθωτικές Ενέργειες Μαρίνα Χατζηνίκου Χημικός, MSc Τεχν. Υπεύθυνη ΠΕΔΥ Θεσσαλίας Τα δείγματα που εξετάζονται και αναλύονται από το Χημικό Τμήμα του Π.Ε.Δ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 1 (2012): 33-42. http://www.jodysseus.gr υδάτων και διαχείριση σε ευαίσθητα νησιωτικά Διονύσιος Κουλουγλιώτης, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων Ι ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρική Παρουσίαση Νέο Φίλτρο μπάνιου

Εταιρική Παρουσίαση Νέο Φίλτρο μπάνιου Εταιρική Παρουσίαση Νέο Φίλτρο μπάνιου Κατασκευή Προϊόντος και Τεχνικά Χαρακτηριστικά Κεφαλή Προ-φίλτρο Καπάκι δαχτυλίδι κεφαλής Πλακέτα (ντους) Κάλυμμα κεφαλής Ενδιάμεσο δαχτυλίδι λαβή Κεραμικό Φίλτρο

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρών

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι από την µόλυνση του πόσιµου νερού-μέτρα προστασίας- Ενηµέρωση καταναλωτών. Αθηνά Μαυρίδου Καθ. Μικροβιολογίας ΤΕΙ Αθήνας

Κίνδυνοι από την µόλυνση του πόσιµου νερού-μέτρα προστασίας- Ενηµέρωση καταναλωτών. Αθηνά Μαυρίδου Καθ. Μικροβιολογίας ΤΕΙ Αθήνας Κίνδυνοι από την µόλυνση του πόσιµου νερού-μέτρα προστασίας- Ενηµέρωση καταναλωτών Αθηνά Μαυρίδου Καθ. Μικροβιολογίας ΤΕΙ Αθήνας Παγκόσµιες ανάγκες σε νερό. Η παροχή στους πολίτες ασφαλούς νερού αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού

Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού ΚΑΘΑΡΟ ΝΕΡΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΥΓΕΙΑ ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΚΑΛΗ ΥΓΕΙΑ Το Πιο Σημαντικό Θρεπτικό Στοιχείο Πόσο νερό χρειάζεστε; 41-54 kg 55-68 kg 68,5-86 kg (250 ml)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. για το έργο. «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)»

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. για το έργο. «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)» ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ για το έργο «ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΕΧΕΔΩΡΟΥ (Φυσικοχημικός και μικροβιολογικός εργαστηριακός έλεγχος)» για το έτος 2010 ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Λουτρών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Βουτσά Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η Συνέδριο Πολιτιστικών Φορέων Νομού Θεσσαλονίκης «Εκτός των τειχών» Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

NOVATEC triplo 15-9-15

NOVATEC triplo 15-9-15 1. Προσδιορισμός της ουσίας / παρασκευάσματος και εταιρείας / επιχείρησης Πληροφορίες προϊόντων Εμπορική ονομασία: : Χρήση της ουσίας / Προετοιμασία: : λίπασμα Εταιρία : COMPO GmbH & Co. KG Gildenstraße

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 Κωδικός: ΑΠΟΒΛ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρών

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

3.Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

3.Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 3.Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΥΡΙΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΠΟΣΙΜΟ ΤΟ ΝΕΡΟ. Το πόσιμο νερό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αγαθά για τον άνθρωπο. Δεν αποτελεί μόνο απαραίτητο στοιχειό επιβίωσης, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει.

περαιτέρω χρήση, αφ ετέρου ρυπαντή των λιµνών, ποταµών, θαλασσών και υπογείων υδάτων στα οποία καταλήγει. ΡΥΠΑΝΣΗ Υ ΑΤΩΝ Η γη είναι ο µόνος από τους πλανήτες του Ηλιακού συστήµατος που εµφανίζει το φαινόµενο της ζωής. Το µοναδικό αυτό «προνόµιο» δηλαδή η ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής στον πλανήτη µας οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΤΡΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΟΛΗΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΤΡΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΟΛΗΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΤΡΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΟΛΗΣ Το νερό, όπως γνωρίζουμε, είναι απόλυτα αναγκαίο για την επιβίωση του ανθρώπου. Χωρίς τροφή μπορούμε να ζήσουμε αρκετές μέρες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

DANAHER. DANAHER το 1999.

DANAHER. DANAHER το 1999. HACH LANGE Η συνεργασία δύο κορυφαίων οικογενειακών επιχειρήσεων που ακόµη µεγαλώνει!!! Ιδρύθηκε το 1942 από τους Clifford και Kathryn Hach στην Αϊόβα, στις Η.Π.Α. Ιδρύθηκε το 1933 από τον Dr Bruno Lange

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Bactericidal ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: BACTERICIDAL Κωδικός: 2.03.060 Intrastat Code: 3808.40.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Σύνθεση: Εμφάνιση: Χαρακτηριστικά Υπεροχής: Είναι αρκετά ισχυρό και ταχύτατο βακτηριοκτόνο.

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η χλωρίωση του νερού, πόσο ασφαλής είναι για την ανθρώπινη υγεία;

Η χλωρίωση του νερού, πόσο ασφαλής είναι για την ανθρώπινη υγεία; Η χλωρίωση του νερού, πόσο ασφαλής είναι για την ανθρώπινη υγεία; Αυτό που έσωσε την ανθρωπότητα από παλιότερες ασθένειες, όπως η χολέρα, ο τύφος, η γαστρεντερίτιδα κ.λ.π., έρχεται σήµερα να µας καταδικάσει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αθήνα, 24-07 - 2009 Αρ. Πρωτ.: ΔΥΓ2/Γ.Π. οικ.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Βανταράκης Πρόεδρος Εταιρείας Μελέτης Μικροβιολογικής Ποιότητας Υδάτων (www.watermicro.gr) Επικ. Καθηγητής Υγιεινής Μον.

Α. Βανταράκης Πρόεδρος Εταιρείας Μελέτης Μικροβιολογικής Ποιότητας Υδάτων (www.watermicro.gr) Επικ. Καθηγητής Υγιεινής Μον. ΙΟΙ KAIΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ- O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Α. Βανταράκης Πρόεδρος Εταιρείας Μελέτης Μικροβιολογικής Ποιότητας Υδάτων (www.watermicro.gr) Επικ. Καθηγητής Υγιεινής Μον. Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΛΙΜ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9

Κωδικός: ΛΙΜ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 Κωδικός: ΛΙΜ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με την οδηγία 1907/2006/EOK Stihl Σαμπουάν αυτοκινήτου με κερί CC 30 07970102047

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ σύμφωνα με την οδηγία 1907/2006/EOK Stihl Σαμπουάν αυτοκινήτου με κερί CC 30 07970102047 Αριθμός αναθεώρησης 1,00 Επεξεργάστηκε στις 10.09.2010 Ημερομηνία εκτύπωσης 04.10.2010 Σελίδα 1 από 5 1. Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Στοιχεία τής ουσίας ή τού παρασκευάσµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΙΚΤΥΟΥ Υ ΡΕΥΣΗΣ ΗΜΟΥ ΤΑΝΑΓΡΑΣ ΕΤΟΥΣ 2013

ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΙΚΤΥΟΥ Υ ΡΕΥΣΗΣ ΗΜΟΥ ΤΑΝΑΓΡΑΣ ΕΤΟΥΣ 2013 Η Μ Ο Σ Τ Α Ν Α Γ Ρ Α Σ ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΙΚΤΥΟΥ Υ ΡΕΥΣΗΣ ΗΜΟΥ ΤΑΝΑΓΡΑΣ ΕΤΟΥΣ 2013 Σ Χ Η Μ Α Τ Α Ρ Ι, Ι Α Ν Ο Υ Α Ρ Ι Ο Σ 2 0 1 3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια των υποχρεώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΚΟΛΥΜΒ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 11

Κωδικός: ΚΟΛΥΜΒ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 11 Κωδικός: ΚΟΛΥΜΒ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 11 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΙΙΟΤΗΤΑ ΕΠΙΙΦΑΝΕΙΙΑΚΩΝ ΚΑΙΙ ΥΠΟΓΕΙΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Π ΕΕ ΡΡ ΙΙ ΙΟΟ ΔΔ ΟΟ ΣΣ Α ΝΝ ΑΑΦ ΟΟ ΡΡ ΑΑ ΣΣ : 8 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 212 (2 η έκδοση) ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Η τεχνική έκθεση με τίτλο «: περίοδος αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ

ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΙΡΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 6. Τα αλογόνα Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλογόνων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τις κυριότερες ιδιότητες των αλογόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα