Δημογραφικά, κλινικά και ιστοπαθολογικά χαρακτηριστικά του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας Ανάλυση επιβίωσης σε μια μονοκεντρική αναδρομική μελέτη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δημογραφικά, κλινικά και ιστοπαθολογικά χαρακτηριστικά του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας Ανάλυση επιβίωσης σε μια μονοκεντρική αναδρομική μελέτη"

Transcript

1 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 33, Ioύλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2008, σελίδες 8-18 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚο ΑΡΘΡΟ Δημογραφικά, κλινικά και ιστοπαθολογικά χαρακτηριστικά του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας Ανάλυση επιβίωσης σε μια μονοκεντρική αναδρομική μελέτη Α. ΚΥΡΓΙΔΗΣ, Α. ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Δ. ΡΑΧΩΒΙΤΣΑΣ, Α. ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ, Β. ΒΙΤΑΛ Α Πανεπιστημιακή ΩΡΛ Κλινική Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη Εισαγωγή: Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας αποτελεί την έκτη συχνότερη αιτία θνητότητας από καρκίνο σε παγκόσμιο επίπεδο. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η παρουσίαση της εμπειρίας της κλινικής μας στην αντιμετώπιση της νόσου. Υλικό και Μέθοδος: Την περίοδο αντιμετωπίσθηκαν 75 ασθενείς με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Αναλύθηκαν δημογραφικές, κλινικές και ιστοπαθολογικές παράμετροι, η συνολική επιβίωση και το ελεύθερο νόσου διάστημα των ασθενών. Μελετήθηκαν χαρακτηριστικά των όγκων, όπως η εντόπιση, η σταδιοποίηση, η παρουσία λεμφαδενικής μετάστασης και ο βαθμός διαφοροποίησής τους. Αποτελέσματα: Ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών 60,4 (±13,7) έτη ενώ 51 ήταν άντρες και 24 γυναίκες. Το 53,4% των ασθενών ήταν αγρότες και εργάτες. Ποστοστό 57,3% και 41,2% των ασθενών ήταν καπνιστές και πότες αντίστοιχα. To 22,7% των ασθενών είχε θετικό κληρονομικό ογκολογικό αναμνηστικό. Οι 39 ασθενείς αντιμετωπίσθηκαν χειρουργικά. Η διάμεση επιβίωση ήταν 28 μήνες και το διάμεσο ελεύθερο νόσου διάστημα 18 μήνες. Συμπεράσματα: Οι μελέτες παρατήρησης είναι απαραίτητες για την εκτίμηση του βάρους μιας νόσου στον πληθυσμό αλλά και για τον κλινικό έλεγχο αποτελεσματικότητας της εφαρμοζόμενης θεραπείας στα υπάρχοντα κέντρα. Η πλειονότητα των ασθενών με καρκίνο στη στοματική κοιλότητα προσέρχεται ήδη σε στάδιο ΙΙΙ ή ΙV. Η διάμεση επιβίωση 34 μηνών για ασθενείς σταδίου ΙV επιβεβαιώνει τη θεραπευτική προσέγγιση που ακολουθείται στην κλινική μας. Λέξεις κλειδιά: καρκίνος της στοματικής κοιλότητας, επιδημιολογία, κάπνισμα, αλκοόλ, οικογενειακό ιστορικό, σταδιοποίηση, διαφοροποίηση, επιβίωση. Εισαγωγή Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας αποτελεί την έκτη συχνότερη αιτία θνητότητας από καρκίνο σε παγκόσμιο επίπεδο 1. Υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ, πάνω από περιπτώσεις καρκίνου στοματικής κοιλότητας διαγιγνώσκονται κάθε έτος, ενώ η ετήσια θνητότητα από καρκίνο της στοματικής κοιλότητας μόνο στις ΗΠΑ ανέρχεται σε Η αθροιστική επίπτωση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας ποικίλλει ανά τον κόσμο και ανέρχεται έως και πάνω από 40 νοσούντες/ άτομα σε περιοχές της Γαλλίας 2, της Φιλανδίας 3, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Σινγκαπούρης 4-7. Και ενώ η αθροιστική επίπτωση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας ήταν σε πτώση τα τελευταία τριάντα χρόνια, νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η πτωτική πορεία αναστρέφεται την τελευταία πενταετία ιδίως σε ορισμένες δημογραφικές ομάδες όπως οι έγχρωμες γυναίκες και οι λευκοί άντρες 8. Ποσοστό άνω του 90% των κακοηθών όγκων της στοματικής κοιλότητας αφορούν καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο 1. Ως πιθανοί παράγοντες κινδύνου αναφέρονται το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ. Φαίνεται πως ο καπνός και το αλκοόλ έχουν αθροιστική δράση στην πορεία της καρκινογένεσης της στοματικής κοιλότητας 4,9-13. Ο σχετικός κίνδυνος για τους βαρείς καπνιστές υπολογίζεται ότι είναι 7 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με τους μη καπνιστές 5,6,8,14. Ο σχετικός κίνδυνος για τους βαρείς 4

2 Διάγραμμα 1. Ηλικιακή κατανομή των ασθενών με καρκίνωμα στοματικής κοιλότητας από πλακώδες επιθήλιο. Διάγραμμα 2. Κατανομή των ασθενών με καρκίνωμα στοματικής κοιλότητας από πλακώδες επιθήλιο με βάση το επάγγελμά τους. πότες είναι επίσης 6 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με τους μη πότες ενώ ο αθροιστικός κίνδυνος για τους ασθενείς που κάνουν βαριά χρήση τόσο αλκοόλ όσο και καπνού ανέρχεται σε 38 συγκριτικά με ασθενείς που δεν κάνουν χρήση 5,6,9, Αιτιοπαθογενετικά εμπλέκονται αρκετοί προδιαθεσικοί παράγοντες από τους οποίους το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ αποτελούν τους βασικότερους 5,6,9,12, Άλλοι ενοχοποιούμενοι πιθανοί παράγοντες είναι η έκθεση σε καρκινογόνα στο χώρο της εργασίας, η διατροφή, ιογενείς λοιμώξεις από τους ιούς HPV και EBV, η υπεριώδης ακτινοβολία και η κληρονομικότητα 1,5-7,10-12, Με την πρόοδο της μοριακής βιολογίας όσον αφορά την ανάλυση και αποκωδικοποίηση του DNA, αποδείχθηκε ότι μεγάλος αριθμός γονιδίων, ογκογονίδια, ογκοκατασταλτικά γονίδια και ρυθμιστικά γονίδια, εμπλέκονται στην πορεία της καρκινογένεσης στη στοματική κοιλότητα 4,5,13,17, Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η παρουσίαση των επιδημιολογικών δεδομένων των ασθενών με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας που αντιμετωπίστηκαν στην κλινική μας κατά τη διάρκεια της τελευταίας 14ετίας όπως αυτά προκύπτουν από την ανάλυση των αρχείων του ογκολογικού ιατρείου. Παράλληλα, γίνεται σύντομη ανασκόπηση της τρέχουσας βιβλιογραφίας και αντιπαραβολή των αποτελεσμάτων από τη δική μας σειρά ασθενών με ανάλογες σειρές ασθενών από ογκολογικά κέντρα του εξωτερικού. Υλικό και μέθοδος Το σύνολο των στοιχείων της συγκεκριμένης μελέτης προέρχεται από τα ογκολογικά αρχεία της Α Πανεπιστημιακής ΩΡΛ κλινικής του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ και αναφέρονται στο χρονικό διάστημα Κατά το διάστημα αυτό διαγνώσθηκαν και αντιμετωπίσθηκαν 79 ασθενείς με κακοήθεις όγκους της στοματικής κοιλότητας. Από αυτούς οι 75 αφορούσαν σε καρκίνωμα από πλακώδες επιθήλιο, ενώ υπήρχαν 1 περίπτωση ραβδομυοσαρκώματος και 3 όγκοι των ελασσόνων σιελογόνων αδένων. Για το σκοπό της μελέτης, από το σύνολο των δεδομένων της ηλεκτρονικής καταγραφής των ασθενών μελετήθηκαν παράμετροι που σχετίζονταν με την επιδημιολογία και την πιθανή αιτιοπαθογένεια του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας. Ειδικότερα, αναλύθηκαν στοιχεία των ασθενών όπως το φύλο, η ηλικία, το επάγγελμα, η χρήση καπνού, η κατανάλωση αλκοόλ και το οικογενειακό αναμνηστικό. Μελετήθηκαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των όγκων, κυρίως σε ό,τι αφορά την εντόπιση, τη σταδιοποίηση, την παρουσία λεμφαδενικής μετάστασης και το βαθμό διαφοροποίησής τους. Επιπρόσθετα μελετήθηκαν δεδομένα των ασθενών, όπως ο τρόπος θεραπευτικής αντιμετώπισης, η συνολική επιβίωση και το ελεύθερο νόσου διάστημα. Στατιστικές δοκιμές H εφαρμογή των δεδομένων στην κανονική κατανομή ερευνήθηκε με τη δοκιμασία Kolmogorov-Smirnov. Η συσχέτιση μεταξύ των μεταβλητών ελέγχθηκε με τη βοήθεια του συντελεστή συσχετίσεως r του Pearson. Οι σχέσεις μεταξύ ομάδων ασθενών του δείγματος ελέγχθηκαν με τη δοκιμασία x 2 του Pearson. H συνολική επιβίωση και το ελεύθερο νόσου διάστημα υπολογίστηκαν σύμφωνα με τη μέθοδο ανάλυσης επιβίωσης σε πίνακες των Kaplan-Meier. Επίσης χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο αναλογικών κινδύνων κατά Cox για την εκτίμηση της προγνωστικής αξίας των δεδομένων αναφορικά με τη συνολική επιβίωση και το ελεύθερο νόσου διάστημα των ασθενών. Το επίπεδο σημαντικότητας (α) ορίστηκε στο 5% (p<0,05). Η μεταφορά των δεδομένων και η στατιστική επεξεργασία των στοιχεί- 6

3 Διάγραμμα 3. Χρήση καπνού σε ασθενείς με καρκίνωμα στοματικής κοιλότητας από πλακώδες επιθήλιο (αναλογία %). Διάγραμμα 4. Εντοπίσεις κακοηθών όγκων σε ασθενείς με καρκίνωμα στοματικής κοιλότητας από πλακώδες επιθήλιο (αναλογία %). ων μας έγιναν με τη βοήθεια του προγράμματος SPSS (Statistical Package for Social Sciences, release 15.0, SPSS Inc., Chicago, Ill). Αποτελέσματα Ηλικία των ασθενών Ο μέσος όρος ηλικίας των ασθενών στην εμφάνιση ήταν τα 60,4 (±13,7) έτη με εύρος από 27 έως 94 έτη. Η ηλικία των ασθενών στην εμφάνιση ακολουθεί κανονική κατανομή (Kolmogorov- Smirnov, p>0,2) όπως ήταν αναμενόμενο και εύκολα γίνεται αντιληπτό στο ιστόγραμμα (διάγραμμα 1). Ποσοστό 9,9% των ασθενών είχαν ηλικία μικρότερη των 40 ετών ενώ το ποσοστό ήταν 42,4%, 40,8% και 7,0% για τις ηλικιακές ομάδες 41-60, και άνω των 81 ετών αντίστοιχα. Αναλογία ανδρών γυναικών στο υ- λικό της μελέτης Από τους 75 ασθενείς που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, 51 (72,0%) ήταν άντρες ενώ 24 (28,0%) γυναίκες. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τα έτη 1999, 2006 και 2007 ο αριθμός των γυναικών ασθενών που εμφανίστηκαν στην κλινική μας με SCC ήταν ίσος με αυτός των αντρών. Επαγγελματική απασχόληση Από πλευράς επαγγέλματος, 23 από τους 75 (30,7%) ασθενείς ήταν αγρότες, 17 (22,7%) εργάτες ενώ 18 δήλωναν οικιακή (24,0%) απασχόληση (διάγραμμα 2). Χρήση καπνού Στο σύνολο των ασθενών, 43 (57,3%) ήταν καπνιστές, 10 (13,3%) ήταν πρώην καπνιστές, ενώ 22 ασθενείς (29,3%) δεν υπήρξαν ποτέ καπνιστές. Αναλυτικότερα από το σύνολο των ασθενών οι 2 (4,6%) κάπνιζαν 1 έως 10 τσιγάρα ημερησίως, οι 16 (37,2%) από 11 έως 20 τσιγάρα, οι 6 (13,9%) από 21 έως 30 τσιγάρα και τέλος 19 ασθενείς (44,1%) κάπνιζαν πάνω από 30 τσιγάρα ημερησίως (διάγραμμα 3). Χρήση αλκοόλ Καθημερινή κατανάλωση αλκοόλ ανέφεραν οι 28 ασθενείς (41,2%) από τους οποίους οι 13 (19,1%) ήταν βαρείς χρήστες. Από τους υπόλοιπους ασθενείς οι 24 (35,3%) ανέφεραν ότι δεν καταναλώνουν αλκοόλ ενώ 16 (23,5%) ασθενείς ανέφεραν περιστασιακή κατανάλωση αλκοόλ. Κληρονομικότητα Θετικό ογκολογικό κληρονομικό αναμνηστικό σε τουλάχιστον ένα μέλος της οικογένειας διαπιστώθηκε σε 17 ασθενείς (22,7%). Από αυτούς σε 5 ασθενείς (6,7%) διαπιστώθηκε θετικό ιστορικό σε περισσότερα από ένα μέλη της οικογένειάς τους. Εντόπιση Σχετικά με την εντόπιση του όγκου στις επιμέρους περιοχές της στοματικής κοιλότητας καταγράφηκαν 37 περιπτώσεις νεοπλασμάτων στη γλώσσα, 16 στο έδαφος, 8 στο οπισθογόμφιο τρίγωνο, 5 στην υπερώα, 4 στην παρειά ενώ 2 στη φατνιακή απόφυση της άνω και 2 της κάτω γνάθου (διάγραμμα 4). Σταδιοποίηση Η κλινική σταδιοποίηση του νεοπλάσματος σύμφωνα με το σύστημα ΤΝΜ όσον αφορά στην τοπική επέκταση του όγκου κατά το χρόνο της διάγνωσης σε 9 ασθενείς (12,0%) ήταν στάδιο Τ1, σε 24 ασθενείς (32,0%) στάδιο Τ2, σε 29 ασθενείς (38,7%) στάδιο Τ3 και σε 12 ασθενείς (17,3%) στάδιο Τ4. Ειδικότερα από τους ασθενείς με καρκίνο στη γλώσσα, 6 (16,2%) διαγνώσθηκαν σε 8

4 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 32, Απρίλιος - Μάιος - Ιούνιος 2008, σελίδες χχχχ Τ1 στάδιο, 11 (29,7%) σε Τ2 στάδιο, 13 (35,1%) σε Τ3 στάδιο και 7 (18,9%) σε Τ4 στάδιο. Τραχηλικές λεμφαδενικές μεταστάσεις Παρουσία τραχηλικής λεμφαδενικής μετάστασης παρατηρήθηκε σε 21 ασθενείς (28,0%). Από τους παραπάνω, 15 ασθενείς (71,4%) ανήκαν σε στάδιο Ν1, 4 (19,0%) σε στάδιο Ν2 και 2 (9,6%) σε στάδιο Ν3. Συνυπολογίζοντας και τη λεμφαδενική διασπορά η ΤΝΜ σταδιοποίηση ήταν στάδιο Ι για 8 (10,7%) ασθενείς, στάδιο ΙΙ για 21 (28,0%) ασθενείς, στάδιο ΙΙΙ για 31 (41,3%) ασθενείς και στάδιο ΙV για 15 (20,0%) ασθενείς. Συνολικά, 61,3% των ασθενών προσήλθαν σε στάδιο ΙΙΙ ή IV. Η πιθανότητα λεμφαδενικής μετάστασης ήταν σαφώς μεγαλύτερη στα νεοπλάσματα προχωρημένου σταδίου (Τ2, Τ3 και Τ4) σε σχέση με τα νεοπλάσματα αρχικού σταδίου (Τ1). Η διαφορά αυτή ήταν στατιστικώς σημαντική (p=0,002). Συγκεκριμένα ασθενείς με όγκο σταδίου Τ2 είχαν 14,3% μεγαλύτερο κίνδυνο να έχουν λεμφαδενική μετάσταση κατά το χρόνο της διάγνωσης, ενώ ασθενείς με όγκο σταδίου Τ3 και Τ4 είχαν 2,5 φορές και 26,6 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να διαγνωσθούν με λεμφαδενική μετάσταση. Βαθμός διαφοροποίησης Τα αποτελέσματα της μελέτης σχετικά με το βαθμό διαφοροποίησης του όγκου ήταν 25 όγκοι (39,7%) καλής διαφοροποίησης (στάδιο G1), 26 όγκοι (41,3%) μέτριας διαφοροποίησης (στάδιο G2) και 12 όγκοι (19,0%) χαμηλής διαφοροποίησης (στάδιο G3). Στους υπόλοιπους 12 ασθενείς οι όγκοι αφορούσαν καρκινώματα verrucous είτε δεν υπήρχε τεκμηριωμένος ιστολογικά βαθμός διαφοροποίησης. Οι περισσότερες περιπτώσεις όγκων με χαμηλή διαφοροποίηση εντοπίζονταν στη γλώσσα όμως το αποτέλεσμα αυτό δεν είναι στατιστικά σημαντικό (x 2, p=0,357). Ακόμη μελετήθηκε ο βαθμός διαφοροποίησης του νεοπλάσματος σε σχέση με την τοπική επέκταση του νεοπλάσματος (στάδιο Τ) και την παρουσία τραχηλικών λεμφαδενικών μεταστάσεων. Δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του βαθμού διαφοροποίησης και του σταδίου Τ (Pearson s r, p=0,110), της παρουσίας λεμφαδενικών μεταστάσεων Ν (Pearson s r, p=0,747) αλλά και του σταδίου της νόσου κατά ΤΝΜ (Pearson s r, p=0,176). Θεραπευτική αντιμετώπιση Μελετήθηκε ο τρόπος θεραπευτικής αντιμετώπισης των ασθενών. Χειρουργική αντιμετώπιση έγινε σε 39 (52,0%) ασθενείς, εκ των οποίων στους 22 (56,4%) έγινε κλασσική τοπική εκτομή του όγκου ενώ στους 5 (12,8%) η τοπική εκτομή συμπληρώθηκε από εκλεκτικό τραχηλικό λεμφαδενικό καθαρισμό. Σε 12 ασθενείς (30,8%) έγινε εκτομή του όγκου με χρήση Laser. Σε 16 (41,1%) από τους παραπάνω ασθενείς χορηγήθηκε μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ενώ σε 1 επιπλέον και εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Επίσης, σε 5 (12,8%) από τους χειρουργηθέντες ασθενείς χορηγήθηκε μετεγχειρητική χημειοθεραπεία ενώ σε 1 επιπλέον και εισαγωγική προεγχειρητική χημειοθεραπεία. Μη χειρουργική αντιμετώπιση επιλέχθηκε σε 36 ασθενείς (48,0%) εκ των οποίων στους 25 (69,4%) χορηγήθηκε ακτινοθεραπεία, ενώ σε 14 (41,7%) χορηγήθηκε επιπρόσθετη χημειοθεραπεία. Μόνη χημειοθεραπεία χορηγήθηκε σε 1 ασθενή. Δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση μεταξύ του σταδίου της νόσου και του τρόπου αντιμετώπισης (Pearson s r, p=0,768). Ανάλυση επιβίωσης - Ελεύθερο νόσου διάστημα Η διάμεση επιβίωση των ασθενών μας ήταν 28 (±4,1) μήνες (όρια 19,4-35,5). Το διάμεσο ελεύθερο νόσου διάστημα μετά το πέρας της αρχικής θεραπείας στους ασθενείς μας ήταν 23 (±8,5) μήνες (όρια 6,3-39,6). Οι καμπύλες επιβίωσης και ελευθέρου νόσου διαστήματος των ασθενών μας απεικονίζονται στα διαγράμματα 5 και 6. Αναφορικά με τη σταδιοποίηση της νόσου, η διάμεση επιβίωση ήταν 32 (±12,3) μήνες (όρια 7,9-56,1) για τους ασθενείς σταδίου Ι, 20 (±7,1) μήνες (όρια 5,2-33,3) για τους ασθενείς σταδίου ΙΙ, 29 (±5,9) μήνες (όρια 16,7-39,7) για τους ασθενείς σταδίου ΙΙΙ και 34 (±4,1) μήνες (όρια 19,4-35,5) για τους ασθενείς σταδίου ΙV. Οι διαφορές αυτές δε βρέθηκαν να είναι στατιστικά σημαντικές (p=0,768). Αναφορικά με τον τρόπο θεραπευτικής αντιμετώπισης η διάμεση επιβίωση ήταν 30 (±5,9) μήνες (όρια 18,3-41,3) για τους ασθενείς που αντιμετωπίσθηκαν χειρουργικά και 26 (±5,9) μήνες (όρια 13,8-36,2) για αυτούς που αντιμετωπίσθηκαν μη χειρουργικά. Σε δύο ξεχωριστά μοντέλα αναλογικών κινδύνων κατά Cox, το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ δεν μπόρεσαν να προβλέψουν την πιθανότητα για επιβίωση (p=0,645) αλλά και τον κίνδυνο υποτροπής (p=0,263). Επίσης σε μοντέλα κατά Cox, δε βρέθηκε καμιά στατιστικά σημαντική συσχέτιση του σταδίου ΤΝΜ των ασθενών με τη συνολική επιβίωση (p=0,788) και το ελεύθερο νόσου διάστημα (p=0,736). Επιπρόσθετα ο βαθμός διαφοροποίησης της νόσου και ο τρόπος θεραπευτικής αντιμετώπισης (τύπος χειρουργικής επέμβασης, τύπος ακτινοθεραπείας, τύπος χημειοθεραπείας εφόσον πραγματοποιήθηκαν) δε βρέθηκαν να συνεισφέρουν στην προγνωστική αξία στη συνολική επιβίωση των ασθενών (p=0,814) σε ένα μοντέλο αναλογικών κινδύνων. Συζήτηση Ανατομική θέση Η στοματική κοιλότητα αφορίζεται προς τα πρόσω από το όριο του δέρματος με το ερυθρό κράσπεδο των χειλέων. Προς τα πίσω εκτείνεται μέχρι τις περιχαρακωμένες θηλές της γλώσσας (περιοχή γευστικού «λ»), το όριο σκληράς και μαλθακής υπερώας και τις πρόσθιες παρίσθμιες καμάρες. Η σταφυλή, η μαλθακή υπερώα και το οπισθιέστερο 1/3 της γλώσσας είναι δομές του στοματοφάρυγγα. Προς τα πλάγια, η στοματική κοιλότητα αφορίζεται από το βλεννογόνο των παρειών. Η στοματική κοιλότητα εξαιρουμένων των χειλέων επιμερίζεται κατά συχνό- 9

5 Διάγραμμα 5. Καμπύλη επιβίωσης (μέθοδος Kaplan-Meier) των 75 ασθενών με καρκίνωμα στοματικής κοιλότητας από πλακώδες επιθήλιο. Διάγραμμα 6. Ελεύθερο νόσου διάστημα (μέθοδος Kaplan-Meier) των 75 ασθενών με καρκίνωμα στοματικής κοιλότητας από πλακώδες επιθήλιο. τητα εμφάνισης καρκίνου: στη γλώσσα που αποτελεί τη συχνότερη εντόπιση, ακολουθούμενη από το έδαφος του στόματος, το βλεννογόνο της παρειάς, το οπισθογόμφιο τρίγωνο, τη φατνιακή απόφυση της άνω και της κάτω γνάθου και τη σκληρά υπερώα. Στη σειρά ασθενών του Memorial Sloan Kettering των ΗΠΑ, τα ποσοστά αναφέρονται 43%, 14%, 8%, 7%, 7%, 6% και 4% αντίστοιχα, ενώ σε 11% η εντόπιση δεν είναι διαθέσιμη 14. Στη σειρά μας ο αριθμός των ασθενών με όγκο στο οπισθογόμφιο τρίγωνο και στη σκληρά υπερώα ήταν αυξημένος σε σχέση με τα αποτελέσματα αυτά, όχι όμως στατιστικά σημαντικά (x 2, p=0,345). Σε άλλες σειρές ασθενών από διάφορες χώρες φαίνεται ότι σε κάποιες όπως η Νιγηρία η εντόπιση ακολουθεί διαφορετική κατανομή 4 ενώ αντίθετα σε αρκετές ευρωπαϊκές και στις ΗΠΑ, η κατανομή των όγκων της στοματικής κοιλότητας σύμφωνα με την εντόπιση είναι παρόμοια με τη δική μας 6,8,11. Ηλικία και φύλο Η επίπτωση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας είναι αυξημένη σε ηλικίες άνω των 50 1,5. Στη βιβλιογραφία γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας προσβάλλει νεώτερους ασθενείς σε σχέση με άλλους καρκίνους της κεφαλής και τραχήλου 6,8. Η μέση ηλικία των ασθενών στην παρούσα μελέτη είναι κατά 2 έτη μικρότερη από την αντίστοιχη των ασθενών με καρκίνο του λάρυγγα, όπως αυτή είχε αποδοθεί σε μια πρόσφατη μελέτη 21. Η μέση ηλικία αναφέρεται έως 45 έτη σε μια μελέτη από τη Νιγηρία 4, ενώ σε μελέτες από λοιπές ανεπτυγμένες χώρες η μέση ηλικία των ασθενών είναι παρόμοια με τη δική μας 6,8 ή μεγαλύτερη 3. Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι συχνότερος στους άντρες 1,13,18,25. Το πηλίκο ανδρών/γυναικών αναφέρεται ότι ποικίλει ανάλογα με την εντόπιση από 3,4:1 για τον καρκίνο του εδάφους του στόματος έως 0,5:1 για τους καρκίνους των φατνιακών αποφύσεων 1,3,6,8,26. Άλλες μελέτες καταλήγουν ότι ανάμεσα σε μη καπνιστές, ηλικίας άνω των 50 ετών, ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι συχνότερος στη γυναίκες 13,14,25. Αναφέρεται ότι η αύξηση στην κατανάλωση καπνού μεταξύ των γυναικών έπειτα από το 1950, έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου στον πληθυσμό αυτό 1,5,13,18. Μια προηγούμενη μελέτη από την κλινική μας, κατέδειξε μια τέτοια αύξηση και στους ασθενείς της κλινικής μας αναφορικά με τον καρκίνο του λάρυγγα 21. Στην παρούσα μελέτη, παρά το μικρό αριθμό ασθενών, φαίνεται πως η συχνότητα του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας βαίνει επίσης αυξανόμενη αφού κατά τα έτη 2006 και 2007 διαγνώσθηκε ίσος αριθμός καρκίνων στοματικής κοιλότητας σε άντρες και γυναίκες. Κάπνισμα και αλκοόλ Το κάπνισμα αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου. Αναφορικά με τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας στον ανδρικό πληθυσμό περί το 90% έχει αποδοθεί στο κάπνισμα 1,5,15,18,25. Το αντίστοιχο ποσοστό στο θήλυ πληθυσμό αναφέρεται περίπου 60% 12,20,25. Επίσης έχει καταδειχθεί ότι η κυριότερη προκαρκινική κατάσταση της στοματικής κοιλότητας, η λευκοπλακία είναι 4 φορές συχνότερη στους καπνιστές 10,27. Στο δείγμα μας, υπήρχαν 20 γυναίκες, εκ των οποίων οι 9 έκαναν χρήση καπνού, χωρίς καμιά να κάνει βαριά χρήση. Επιπλεόν το κάπνισμα δε βρέθηκε να έχει προγνωστική αξία στην τελική έκβαση των ασθενών στο δείγμα μας. Αναφέρεται ότι ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου είναι συχνότερος στα άτομα που κάνουν βαριά χρήση καπνού και αλκοόλ 5,12,15,27. Η καλύτερα τεκμηριωμένη συσχέτιση είναι αυτή του αλκοόλ με τον καρκίνο του στοματοφάρυγγα 1,9,28. 10

6 Σε ό,τι αφορά την εντόπιση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας φαίνεται ότι οι ασθενείς που κάνουν καθημερινή χρήση αποτελούν ένα διακριτό πληθυσμό. Ειδικότερα αναφέρεται ότι εντόπιση στο έδαφος του στόματος είναι ιδιαίτερα συχνή στους πότες, ενώ στο πλάγιο χείλος της γλώσσας είναι λιγότερο συχνή. Αντίθετα στους μη πότες, εντοπίσεις όπως στο πλάγιο χείλος της γλώσσας και στην παρειά είναι συχνές Στο δείγμα μας, 1 γυναίκα και 27 άντρες ήταν καθημερινοί πότες ενώ το αλκοόλ δε βρέθηκε να έχει προγνωστική αξία στην τελική έκβαση των ασθενών. Επαγγελματική Έκθεση Παράγοντες κινδύνου για καρκίνο κεφαλής και τραχήλου σχετιζόμενοι με επαγγελματική έκθεση έχουν προταθεί από επιδημιολογικές μελέτες. Η ξυλουργική σκόνη έχει καταδειχθεί ότι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο στη στοματική κοιλότητα 28,30,32,33. Οι εργάτες στη μεταλλουργική βιομηχανία και οι μηχανικοί έχουν επίσης προταθεί ως ομάδες με αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου κεφαλής και τραχήλου 34. Άλλα επαγγέλματα που αναφέρονται να σχετίζονται με τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου είναι όσα περιλαμβάνουν έκθεση σε οργανικά χημικά, αιθάλη, τσιμεντοκονίες, βερνίκια και χρώματα 35, ανόργανα οξέα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή μπαταριών 34. Η πλειοψηφία των ασθενών μας ήταν αγρότες ενώ οι εργάτες αποτελούσαν τη δεύτερη σε συχνότητα επαγγελματική ομάδα. Το επάγγελμα των ασθενών μας δε βρέθηκε να συσχετίζεται με την πιθανότητα για θάνατο ή υποτροπή. Κληρονομικότητα Αναφέρεται ότι κάποιοι ασθενείς πιθανό να έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στην ανάπτυξη καρκίνου της στοματικής κοιλότητας Η αναιμία Fanconi s, το σύνδρομο Bloom και η αταξία-τηλεαγγειεκτασία είναι σύνδρομα κληρονομούμενα με τον αυτοσωματικό υπολειπόμενο χαρακτήρα που θεωρούνται ότι σχετίζονται με γενετική αστάθεια και προδιάθεση για ανάπτυξη καρκίνου. Έχουν αναφερθεί περιστατικά ασθενών με καρκίνο στη στοματική κοιλότητα και στα τρία παραπάνω σύνδρομα 14. Ο ιός του ανθρώπινου θηλώματος και μάλιστα συγκεκριμένοι υπότυποι, έχει επίσης ενοχοποιηθεί στη διαδικασία της καρκινογένεσης στην κεφαλή και τον τράχηλο 17,23,24,40. Ειδικότερα, η μεγαλύτερη συμβολή των ιών φαίνεται πως αφορά στον καρκίνο της αμυγδαλής και του ρινοφάρυγγα, ενώ σημαντική θεωρείται η επίδραση τους στην Το κάπνισμα αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου. Αναφορικά με τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας στον ανδρικό πληθυσμό περί το 90% έχει αποδοθεί στο κάπνισμα. Το αντίστοιχο ποσοστό στο θήλυ πληθυσμό αναφέρεται περίπου 60%. καρκινογένεση στη στοματική κοιλότητα 23,24,40. Στο δείγμα μας, υπήρχε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου στο 22,7% των ασθενών που υποδηλώνει πιθανή εμπλοκή του γενετικού παράγοντα ενώ έγινε ανίχνευση για ιούς HPV. Θνητότητα και ελεύθερο νόσου διάστημα Η έκβαση του σχεδίου θεραπείας αξιολογείται σε δύο σκέλη, τη λειτουργία και την επιβίωση. Τα λειτουργικά θεραπευτικά αποτελέσματα στο στοματικό καρκίνο είναι ικανοποιητικά. Η θεραπεία διάσωσης οργάνου, όπου έχει ένδειξη εξασφαλίζει επαρκή λειτουργικότητα. Ανεπιθύμητες ενέργειες όπως ξηροστομία και τρισμός είναι συχνές αλλά όχι μη αντιμετωπίσιμες 14. Η χειρουργική θεραπεία έχει επίσης πολύ καλά αποτελέσματα για βλάβες σταδίου Τ1 και Τ2 αλλά και για μεγαλύτερους όγκους χάρη στη μεγάλη πλαστικότητα της γλώσσας που καταφέρνει να εξισορροπεί τη λειτουργία στη στοματική κοιλότητα και στην πλούσια αιματική άρδευση της περιοχής. Η αποφυγή τομής νευρικών στελεχών και η διατήρηση κατά το δυνατόν της ακεραιότητας των μυών της περιοχής είναι προς όφελος της λειτουργικής αποκατάστασης 14. Στο δείγμα των ασθενών μας, οι 39 αντιμετωπίστηκαν με χειρουργική επέμβαση. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε 12 ασθενείς επιλέχθηκε η εκτομή του όγκου με τη βοήθεια Laser. Το λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα στους 12 ασθενείς ήταν πολύ ικανοποιητικό ενώ στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι η εκτομή με Laser έχει πολύ καλή λειτουργική αποκατάσταση λόγω μικρής βλάβης στους υποκείμενους ιστούς Τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης στο στοματικό καρκίνο αναφέρονται στο 70-80% για ασθενείς σταδίου Ι και ΙΙ, ενώ πέφτουν κάτω από 50% στο στάδιο Τ3 και λιγότερο από 20% στο στάδιο Τ4 5,14,44. Η μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία φαίνεται πως αυξάνει τα ποσοστά επιβίωσης στους ασθενείς των σταδίων ΙΙΙ και ΙV 14,44. Δυστυχώς οι ασθενείς μας προσέρχονται σε μεγάλο ποσοστό με προχωρημένη νόσο (61,3% στάδια ΙΙΙ και ΙV) κάτι που επιβαρύνει την πρόγνωση επιβίωσης στο δείγμα μας 14,21,45. Επιπλέον το χρονικό διάστημα παρακολούθησης σε συνδυασμό με το μικρό αριθμό ασθενών δεν επιτρέπει υπολογισμό ποσοστών πενταετούς επιβίωσης. Με αυτούς τους περιορισμούς η διάμεση επιβίωση 34 μηνών και για τους ασθενείς σταδίου IV πρέπει να θεωρηθεί ικανοποιητική. Νεότερα δεδομένα για τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας αναφέρουν πως τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών ΙΙΙ και ΙV είναι εξίσου καλά ή και ανώτερα στην ομάδα της μη χειρουργικής αντιμετώπισης 45. Τα δεδομένα από τους ασθενείς μας, με τον περιορισμό του μικρού μεγέθους του δείγματος φαίνεται πως επαληθεύουν αυτό τον ισχυρισμό. Συμπεράσματα Οι μελέτες παρατήρησης είναι απαραίτητες για την εκτίμηση του βάρους μιας 12

7 νόσου στον πληθυσμό αλλά και για τον κλινικό έλεγχο αποτελεσματικότητας της εφαρμοζόμενης θεραπείας στα υπάρχοντα κέντρα. Η προηγούμενη πρόταση έχει ιδιαίτερη σημασία σε χώρες χωρίς επαρκή επιδημιολογική και δημογραφική παρακολούθηση όπως η Ελλάδα, όπου παρόμοιες μελέτες είναι σπάνιες ή ελλείπουν. Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι πολυπαραγοντική νόσος που πιθανά οφείλεται τόσο σε εξωγενείς όσο και σε ενδογενείς παράγοντες. Η μελέτη μας παρέχει ενδείξεις ότι οι εξωγενείς παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνουν το κάπνισμα, την καθημερινή χρήση αλκοόλ και το επάγγελμα, ενώ στους ενδογενείς περιλαμβάνονται το φύλο και το κληρονομικό ιστορικό. Η εντόπιση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας σε συγκεκριμένες ανατομικές θέσεις είναι διεθνώς ανακοινωμένη και τα αποτελέσματα μας επιβεβαιώνουν μια παρόμοια κατανομή και στον πληθυσμό αναφοράς της κλινικής μας. Από την επεξεργασία των επιδημιολογικών δεδομένων του υλικού μας, προκύπτουν ενδείξεις για αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας στις γυναίκες. Θλιβερή διαπίστωση αποτελεί το γεγονός ότι η πλειονότητα των ασθενών με καρκίνο στη στοματική κοιλότητα προσέρχεται ήδη σε στάδιο ΙΙΙ ή ΙV, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά τη μέθοδο αντιμετώπισης αλλά και την επιβίωσή τους. Με δεδομένα τα παραπάνω, η διάμεση επιβίωση άνω των 33 μηνών για ασθενείς σταδίου ΙV επιβεβαιώνει τη θεραπευτική προσέγγιση που ακολουθείται στην κλινική μας. Summary Demographic, clinical and histopathological characteristics of oral cavity cancer: Survival analysis in a single center retrospective study A Kyrgidis, A Nikolaou, D Rachovitsas, A Antoniades, V Vital 1 st ENT University Department, AHEPA Hospital, Thessaloniki Greece INTRODUCTION: Oral cavity cancer is the sixth leading cause of cancer-related death worldwide. This study is summarizing the experience of the 1st University Clinic of Otorhinolaryncology in oral cavity cancer treatment. MATERIALS & METHODS: From 1994 to patients with oral cavity cancer were treated. Patients demographic, clinical and histopathological parameters were analyzed, as well as overall survival and disease-free time. Tumors characteristics including site, stage, nodal involvement and grade were studied. Αναφέρεται ότι ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου είναι συχνότερος στα άτομα που κάνουν βαριά χρήση καπνού και αλκοόλ. Η καλύτερα τεκμηριωμένη συσχέτιση είναι αυτή του αλκοόλ με τον καρκίνο του στοματοφάρυγγα. RESULTS: The mean age of patients was 60,4 (±13,7) year whilst 51 were males and 24 females. 53,4% of the patients were either farmers or workers. Smokers and drinkers were 57,3% and 41,2% respectively. ΤΝΜ staging was stage I for 8 (10,7%) patients, stage ΙΙ for 21 (28,0%) patients, stage ΙΙΙ for 31 (41,3%) patients and stage ΙV for 15 (20,0%) patients. Tumor grade concerned, 25 (39,7%) tumors were well differentiated (G1), 26 (41,3%) tumors were moderately-well differentiated (G2) and 12 (19,0%) tumors were poorly differentiated (G3). Thirty nine patients were surgically treated, usually followed by radiotherapy treatment while 35 patients received single modality radiotherapy. Median overall survival was 28 months while diseasefree survival was 18 months. CONCLUSIONS: Observational studies are needed to estimate the burden of the disease and also to clinically audit treatment modalities applied. Most patients in our study were on advanced stage during diagnosis. Median survival of 34 months for stage IV patients justifies the treatment protocol followed by our clinic. Key words: oral cavity cancer, epidemiology, smoking, alcohol, family history, stage, grade, survival. Βιβλιογραφία - References 1. Davidson BJ. Epidemiology and Etiology. In: Shah JP, Patel SG, editors. Cancer of the Head and Neck. London, BC Decker Inc, Luce D, Guenel P, Leclerc A, Brugere J, Point D, Rodriguez J. Alcohol and tobacco consumption in cancer of the mouth, pharynx, and larynx: a study of 316 female patients. Laryngoscope 1988; 98: Tarvainen L, Kyyronen P, Kauppinen T, Pukkala E. Cancer of the mouth and pharynx, occupation and exposure to chemical agents in Finland [in ]. Int J Cancer 2008; 123: Effiom OA, Adeyemo WL, Omitola OG, Ajayi OF, Emmanuel MM, Gbotolorun OM. Oral squamous cell carcinoma: a clinicopathologic review of 233 cases in Lagos, Nigeria. J Oral Maxillofac Surg 2008; 66: Laronde DM, Hislop TG, Elwood JM, Rosin MP. Oral cancer: just the facts. J Can Dent Assoc 2008; 74: Bosetti C, Bertuccio P, Levi F, Lucchini F, Negri E, La Vecchia C. Cancer mortality in the European Union, , with a joinpoint analysis. Ann Oncol 2008; 19: Moles DR, Fedele S, Speight PM, Porter SR, dos Santos Silva I. Oral and pharyngeal cancer in South Asians and non-south Asians in relation to socioeconomic deprivation in South East England. Br J Cancer 2008; 98: Kingsley K, O Malley S, Ditmyer M, Chino M. Analysis of oral cancer epidemiology in the US reveals statespecific trends: implications for oral cancer prevention. BMC Public Health 2008; 8: Pelucchi C, Gallus S, Garavello W, Bosetti C, La Vecchia C. Alcohol and tobacco use, and cancer risk for upper aerodigestive tract and liver. Eur J Cancer Prev 2008; 17: Weijers M, Ten Hove I, Allard RH, Bezemer DP, van der Waal I. Patients with oral cancer developing from pre-existing oral leukoplakia: do they do better than those with de novo oral cancer? J Oral Pathol Med 2008; 37: Liu L, Kumar SK, Sedghizadeh PP, Jayakar AN, Shuler CF. Oral squamous cell carcinoma incidence by subsite among diverse racial and ethnic populations in California. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2008; 105: Bosetti C, Gallus S, Peto R, et al. Tobacco smoking, smoking cessation, and cumulative risk of upper aerodigestive tract cancers. Am J Epidemiol 2008; 167: Gangane N, Chawla S, Anshu, Gupta SS, Sharma SM. Reassessment of risk factors for oral cancer. Asian Pac J Cancer Prev 2007; 8: Boyle JO, Strong EW. Oral Cavity Cancer. In: Shah JP, Patel SG, editors. Cancer of the Head and Neck. London, BC Decker Inc, Boffetta P, Hecht S, Gray N, Gupta P, Straif K. Smokeless tobacco and cancer. Lancet Oncol 2008; 9: Liao CT, Chang JT, Wang HM, et al. Analysis of risk factors of predictive local tumor control in oral cavity cancer. Ann Surg Oncol 2008; 15: Vlachtsis K, Nikolaou A, Markou K, Fountzilas G, Daniilidis I. Clinical and molecular prognostic factors in 13

8 operable laryngeal cancer. Eur Arch Otorhinolaryngol 2005; 262: Waldman HB. Oral health status of New Yorkers. N Y State Dent J 2008; 74: Guha N, Boffetta P, Wunsch Filho V, et al. Oral health and risk of squamous cell carcinoma of the head and neck and esophagus: results of two multicentric case-control studies. Am J Epidemiol 2007; 166: Dahlstrom KR, Little JA, Zafereo ME, Lung M, Wei Q, Sturgis EM. Squamous cell carcinoma of the head and neck in never smoker-never drinkers: a descriptive epidemiologic study. Head Neck 2008; 30: K. Μάρκου, H. Καρασμάνης, K. Βλάχτσης, N. Αγγουριδάκης A. Νικολάου. Επιδημιολογικά δεδομένα του καρκίνου του λάρυγγα στην Βόρεια Ελλάδα. Hel ORL H-N Surg 2006; 18: K. Βλάχτσης, K. Μάρκου, N. Αγγουριδάκης, A. Νικολάου. Ογκογόνοι ιοί και μοριακοί δείκτες στον καρκίνο του λάρυγγα: Συσχέτιση με τα δημογραφικά, κλινικά και ιστολογικά χαρακτηριστικά. Hel ORL H-N Surg 2006; 18: Laurence J. HPV-linked oral cancer: another argument for universal HPV vaccination of boys and girls. AIDS Read 2008; 18: Chaturvedi AK, Engels EA, Anderson WF, Gillison ML. Incidence trends for human papillomavirus-related and -unrelated oral squamous cell carcinomas in the United States. J Clin Oncol 2008; 26: Muscat JE, Richie JP JR., Thompson S, Wynder EL. Gender differences in smoking and risk for oral cancer. Cancer Res 1996; 56: Khalili J. Oral cancer and role of general dental practitioners in its early detection. Lik Sprava 2007; Morse DE, Katz RV, Pendrys DG, et al. Smoking and drinking in relation to oral epithelial dysplasia. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 1996; 5: Andersen ZJ, Lassen CF, Clemmensen IH. Social inequality and incidence of and survival from cancers of the mouth, pharynx and larynx in a population-based study in Denmark, Eur J Cancer 2008 Sep; 44(14): Leitzmann MF, Koebnick C, Freedman ND, et al. Physical activity and head and neck cancer risk. Cancer Causes Control Cauvin JM, Guenel P, Luce D, Brugere J, Leclerc A. Occupational exposure and head and neck carcinoma. Clin Otolaryngol Allied Sci 1990; 15: Brugere J, Guenel P, Leclerc A, Rodriguez J. Differential effects of tobacco and alcohol in cancer of the larynx, pharynx, and mouth. Cancer 1986; 57: Maier H, Dietz A, Gewelke U, Heller WD. Occupational exposure to hazardous substances and risk of cancer in the area of the mouth cavity, oropharynx, hypopharynx and larynx. A case-control study. Laryngorhinootologie 1991; 70: Coggon D, Wield G, Pannett B, Campbell L, Boffetta P. Mortality in employees of a Scottish paper mill. Am J Ind Med 1997; 32: Coggon D, Pannett B, Wield G. Upper aerodigestive cancer in battery manufacturers and steel workers exposed to mineral acid mists. Occup Environ Med 1996; 53: Zheng TZ, Boyle P, Hu HF, et al. Dentition, oral hygiene, and risk of oral cancer: a case-control study in Beijing, People s Republic of China. Cancer Causes Control 1990; 1: Vairaktaris E, Yapijakis C, Vylliotis A, et al. Angiotensinogen polymorphism is associated with risk for malignancy but not for oral cancer. Anticancer Res 2008; 28: Baez A. Genetic and environmental factors in head and neck cancer genesis. J Environ Sci Health C Environ Carcinog Ecotoxicol Rev 2008; 26: Slebos RJ, Li M, Vadivelu S, et al. Microsatellite mutations in buccal cells are associated with aging and head and neck carcinoma. Br J Cancer 2008; 98: Rastogi T, Devesa S, Mangtani P, et al. Cancer incidence rates among South Asians in four geographic regions: India, Singapore, UK and US. Int J Epidemiol 2008; 37: Hu D, Goldie S. The economic burden of noncervical human papillomavirus disease in the United States. Am J Obstet Gynecol 2008; 198:500 e Tracey R. Soft-tissue surgery: use of the Er,Cr:YSGG laser. Dent Today 2008; 27: Leonard AL, Hanke CW. Second intention healing for intermediate and large postsurgical defects of the lip. J Am Acad Dermatol 2007; 57: Kvaal SI, Warloe T. Photodynamic treatment of oral lesions. J Environ Pathol Toxicol Oncol 2007; 26: Lin CY, Lee LY, Huang SF, et al. Treatment outcome of combined modalities for buccal cancers: unilateral or bilateral neck radiation? Int J Radiat Oncol Biol Phys 2008; 70: Rusthoven KE, Raben D, Chen C. Improved Survival in Patients with Stage III-IV Head and Neck Cancer Treated with Radiotherapy as Primary Local Treatment Modality. Int J Radiat Oncol Biol Phys Ω 14

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου

Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ HPV (+) ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΕΦΑΛΗΣ - ΤΡΑΧΗΛΟΥ Κωνσταντίνος Βλάχτσης MD, MSc, PHD Επιμελητής ΩΡΛ κλινική Νοσ. Παπανικολάου ΔΗΛΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Καρκίνος στόµατος ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΥ-ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοµατολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Παν/µiου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΜΑΤΟΦΑΡΥΓΓΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κακοήθεις όγκοι του λάρυγγα: Επιδημιολογική μελέτη και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας

Κακοήθεις όγκοι του λάρυγγα: Επιδημιολογική μελέτη και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 37, Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2009, σελίδες 13-18 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚο ΑΡΘΡΟ Κακοήθεις όγκοι του λάρυγγα: Επιδημιολογική μελέτη και ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ»

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου στην Ευρώπη. Σταθερή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

O καρκίνος του λάρυγγα σε σχέση με το αλκοόλ και το κάπνισμα. Σύγκριση ασθενών - μαρτύρων

O καρκίνος του λάρυγγα σε σχέση με το αλκοόλ και το κάπνισμα. Σύγκριση ασθενών - μαρτύρων 01_BASILEIOY00-05 1/10/2007 09:45 ÂÏ 117 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. Βασιλείου Θ. Νικολόπουλος Π. Μαραγκουδάκης Σ. Κορρές Α. Τζαγκαρουλάκης Ε. Φερεκύδης 1η και 2η ΩΡΛ Κλινική του Πανεπιστημίου Αθήνας, Ιπποκράτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά»

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» Ιστολογικοί τύποι καρκίνου του πνεύμονα Πλακώδες (20-30%) Αδενοκαρκίνωμα (30 40%) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας .. η επιστήµη που µελετάει την κατανοµή και την εξέλιξη διαφόρων νοσηµάτων στον ανθρώπινο πληθυσµό. αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

HPV παθήσεις στοματοφάρυγγα και ανώτερου αναπνευστικού. Α. Πρίντζα Επικ. Καθηγήτρια Ωτορινολαρυγγολογίας Α.Π.Θ.

HPV παθήσεις στοματοφάρυγγα και ανώτερου αναπνευστικού. Α. Πρίντζα Επικ. Καθηγήτρια Ωτορινολαρυγγολογίας Α.Π.Θ. HPV παθήσεις στοματοφάρυγγα και ανώτερου αναπνευστικού Α. Πρίντζα Επικ. Καθηγήτρια Ωτορινολαρυγγολογίας Α.Π.Θ. Οι HPVs σχετίζονται με διάφορους καλοήθεις και κακοήθεις όγκους του ανώτερου αναπνευστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Κων/νος Χατζημουρατίδης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Ṵ Ṧ ά Ṧ Ṵ, έ π Ṵ Ά π Ṵ έ Ṵ - Ί έ π ή Ṵ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο δεδομένου ότι οι άνθρωποι σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς εκτίθενται σε αυτό ( second hand smoke SHS ). Εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΟΙ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Dr. Γιώργος ΜΙΧΑΗΛ BSCCP/RCOG DT Diploma in Colposcopy Ο Ο τραχηλικός καρκίνος αποτελεί μια πολύ σπάνια συνέπεια μιας ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ ΟΜΗ ΙΩΝ HPV Κυκλικό δίκλωνο DNA µήκους 8Kb Εικοσαεδρικό πρωτεϊνικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνωμα Ιγμορείου Άντρου. Παρουσίαση Περιστατικού

Καρκίνωμα Ιγμορείου Άντρου. Παρουσίαση Περιστατικού Καρκίνωμα Ιγμορείου Άντρου. Παρουσίαση Περιστατικού Τσιάμης Χρήστος 1, Διαμαντόπουλος Βασίλειος 2, Ζαργογιάννη Χρυσούλα 3 1 Ακτινολογικό Τμήμα, Κέντρο Υγείας Αλεξάνδρειας 2 Γενικός Ιατρός, Κέντρο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

This conclusion should however be confirmed by larger studies. Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου Τόμος 33 - Τεύχος 1

This conclusion should however be confirmed by larger studies. Ελληνική Ωτορινολαρυγγολογία Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου Τόμος 33 - Τεύχος 1 Τσίλης Ν Κορρές Γ Παπαδημητρίου Ν Κόμις Α Γεωργαντάς Η Μαραγκουδάκης Π Β Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθήνας, Αττικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αθήνας. Διευθυντής Καθ. Δ. Κανδηλώρος Σύγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΓ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ + ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ+ΑΝΤΩΝΙΟΣ τ.+ειδικευόμενος+πνευμονολογικήςdογκολογικής Κλινικής++ Α.Ν.Θ.++ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Ειδικευόμενος++Πνευμονολογικής+Κλινικής+Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ.+++Γ.+ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΌ ΕΓΧΕΙΡΊΔΙΟ ΠΑΝΕΛΛΉΝΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΊΑ ΕΝΗΜΈΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΊΝΟ ΤΟΥ ΣΤΌΜΑΤΟΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΌ ΕΓΧΕΙΡΊΔΙΟ ΠΑΝΕΛΛΉΝΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΊΑ ΕΝΗΜΈΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΊΝΟ ΤΟΥ ΣΤΌΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΌ ΕΓΧΕΙΡΊΔΙΟ ΠΑΝΕΛΛΉΝΙΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΊΑ ΕΝΗΜΈΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΊΝΟ ΤΟΥ ΣΤΌΜΑΤΟΣ Πανελλήνια Εκστρατεία Ενημέρωσης για τον Καρκίνο του Στόματος Επιστημονικό Εγχειρίδιο Πανελλήνια Εκστρατεία Ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 18 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Θ. ΠΑΠΑΦΥΛΑΚΤΟΥ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκελετικές ανωμαλίες παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με συγγενή καρδιοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Κακοήθη νεοπλάσματα Κεφαλής & Τραχήλου. Βασικές Αρχές Χειρουργικής Προσέγγισης. Θάνος Μπίμπας Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Κακοήθη νεοπλάσματα Κεφαλής & Τραχήλου. Βασικές Αρχές Χειρουργικής Προσέγγισης. Θάνος Μπίμπας Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Κακοήθη νεοπλάσματα Κεφαλής & Τραχήλου Βασικές Αρχές Χειρουργικής Προσέγγισης Θάνος Μπίμπας Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αρχική Προσέγγιση Αντιμετώπιση πρωτοπαθούς εστίας +/- αντιμετώπιση τραχήλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Αναλογία Λόγος Πηλίκο Αναλογία Proportion Αναλογία (Proportion) Ο αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας

Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας Περιγραφική και ημιπειραματική έρευνα Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Σποραδικές παρατηρήσεις Σειρά παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Δήμητρα Σαλαβούρα 1, Σταματία Αλεξοπούλου 2,5,6, Γεωργία Πομόνη 3, Μαρίνα Καλιφείδα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτη ύπνου Ορισμόςαποφρακτικήςυπνικής άπνοιας RDI>5 RDI

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Γενικοί Ιατροί ΚΥ Αβδήρων, Σταυρούπολης, Εχίνου- Ξάνθη Η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΙ T1G3 Συχνότητα 20% Υποτροπή 80% Πρόοδος σε διηθητική νόσο 53% Θνησιμότητα 34% Rhijn et al Eur Urol 2009 Canookson

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ Β Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν.Α. "Γ. Γεννηματάς", Αθήνα Εισαγωγή Ο καρκίνος του ορθού αποτελεί μια συχνή αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες, με συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την

Διαβάστε περισσότερα