ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ"

Transcript

1 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ Θέμα: «Στρατηγικές εκμάθησης της ξένης γλώσσας: η άμεση και ενσωματωμένη διδασκαλία στο πλαίσιο εφαρμογής ενός παρεμβατικού προγράμματος καλλιέργειας στρατηγικής εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας σε μαθητές Δευτέρας τάξης Λυκείου» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια Ζωή Γαβριηλίδου Κομοτηνή,

2 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ Θέμα: «Στρατηγικές εκμάθησης της ξένης γλώσσας: η άμεση και ενσωματωμένη διδασκαλία στο πλαίσιο εφαρμογής ενός παρεμβατικού προγράμματος καλλιέργειας στρατηγικής εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας σε μαθητές Δευτέρας τάξης Λυκείου» ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Ζωή Γαβριηλίδου, Επιβλέπουσα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ. Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ. Ειρήνη Κορρέ, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ. 2

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Αρχικά θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στην επιβλέπουσα καθηγήτρια κ. Ζωή Γαβριηλίδου. Χωρίς την επιστημονική της καθοδήγηση, τη συμπαράσταση και την ενθάρρυνσή της η εκπόνηση της διατριβής δε θα ήταν εφικτή. Επίσης, την ευχαριστώ από καρδιάς, γιατί με βοήθησε να δοκιμάσω τις δυνατότητές μου πέρα από τα στενά όρια της τάξης και να διευρύνω τα επαγγελματικά μου ενδιαφέροντα στον κόσμο της έρευνας. Ευχαριστίες οφείλω επίσης στην κ. Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ και κ. Ειρήνη Κορρέ, Επίκουρη Καθηγήτρια στο ίδιο τμήμα, για τις εύστοχες συμβουλές και παρατηρήσεις τους στην ολοκλήρωση και βελτίωση της διατριβής. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον κ. Άγγελο Μάρκο, Λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπ/σης του ΔΠΘ, για τη βοήθεια του κατά τη διάρκεια της στατιστικής ανάλυσης των αποτελεσμάτων της έρευνας. Ευχαριστώ τη φιλόλογο Μαρία Γεωργαντά για την επιμέλεια του κειμένου και τη συνάδελφο εκπαιδευτικό αγγλικής γλώσσας και υποψήφια διδάκτορα Λύδια Μίτιτς για τη συνεργασία της σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Ευχαριστώ θερμά τους συναδέλφους καθηγητές αγγλικής γλώσσας του 1 ου Γενικού Λυκείου Αλεξανδρούπολης για την προθυμία τους να με βοηθήσουν σε πρακτικά ζητήματα, όπως επίσης όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν με ανέλπιστη προθυμία και διάθεση συνεργασίας στη διεξαγωγή της έρευνας. Θα ήθελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου στους γονείς και στην αδελφή μου για την αγάπη τους. Τέλος ευχαριστώ ολόψυχα το σύζυγό μου για την υπομονή του και την ειλικρινή συμπαράστασή του και τα παιδιά μου για την ανιδιοτελή τους αγάπη. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 9 ΜΕΡΟΣ Α' ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Ιστορική αναδρομή: από τη συμπεριφοριστική στη γνωστική θεωρία Ορισμός των στρατηγικών μάθησης Ταξινόμηση των στρατηγικών μάθησης Ταξινόμηση O Malley & Chamot (1990) Ταξινόμηση Oxford (1990) Σύγκριση των τυπολογιών O Malley & Chamot (1990) και Oxford (1990) Πρώτες ερευνητικές μελέτες Ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα Συμπέρασμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΗΣ Σκοπός της διδασκαλίας των στρατηγικών μάθησης Κριτική και αμφισβήτηση Μελέτες διδασκαλίας στρατηγικών μάθησης Μέθοδοι διδασκαλίας των στρατηγικών μάθησης Άμεση vs υπόρρητης διδασκαλίας στρατηγικών Ξεχωριστή ή ενσωματωμένη διδασκαλία; Γλώσσα διδασκαλίας των στρατηγικών Περιεχόμενο διδασκαλίας Μοντέλα διδασκαλίας στρατηγικών μάθησης Αξιολόγηση στρατηγικής διδασκαλίας Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στα πλαίσια της στρατηγικής διδασκαλίας Συμπέρασμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΗΣ

5 3.1 Κατηγοριοποίηση παραγόντων Παράγοντες υπό διερεύνηση Ηλικία Φύλο Επίπεδο γλωσσομάθειας Κίνητρα μάθησης Συμπέρασμα Β ΜΕΡΟΣ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Ερευνητικοί στόχοι Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις Συμπέρασμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Σχεδιασμός της έρευνας Δείγμα Δημογραφικά χαρακτηριστικά δείγματος Επιλογή του δείγματος Εργαλείο συλλογής δεδομένων Διαδικασία συλλογής δεδομένων Διδακτική παρέμβαση Δραστηριότητες του προγράμματος Κατανόηση του γραπτού και προφορικού λόγου Παραγωγή γραπτού και προφορικού λόγου Συμπέρασμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μέθοδοι στατιστικής επεξεργασίας των δεδομένων Συχνότητες χρήσης των στρατηγικών πριν την παρέμβαση Αποτελέσματα της διδακτικής παρέμβασης

6 Μνημονικές Στρατηγικές Γνωστικές στρατηγικές Μεταγνωστικές στρατηγικές Συναισθηματικές στρατηγικές Κοινωνικές στρατηγικές Στρατηγικές (συνολικά) Οι επιδράσεις του φύλου, της ομάδας και της μέτρησης Οι επιδράσεις του επιπέδου γλωσσομάθειας, της ομάδας και της μέτρησης Οι επιδράσεις των κινήτρων μάθησης, της ομάδας και της μέτρησης Συμπέρασμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΖΗΤΗΣΗ-ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ Επίδραση του φύλου στη χρήση των στρατηγικών Επίδραση του επιπέδου γλωσσομάθειας στη χρήση των στρατηγικών Επίδραση των κινήτρων στη χρήση των στρατηγικών Επίδραση της παρέμβασης στη χρήση των στρατηγικών Περιορισμοί της μελέτης Προτάσεις για μελλοντικές έρευνες Επίλογος ABSTRACT ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α : ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ : ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Βασικός σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση της αποτελεσματικότητας ενός προγράμματος παρέμβασης που στηρίζεται στην εφαρμογή της άμεσης και ενσωματωμένης διδασκαλίας στρατηγικών σε μαθητές της Β τάξης Γενικού Λυκείου στο πλαίσιο της εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας. Επίσης διερευνάται η επίδραση που ασκούν παράγοντες όπως το φύλο, το επίπεδο γλωσσομάθειας και τα κίνητρα μάθησης στο στρατηγικό προφίλ των συγκεκριμένων μαθητών πριν και μετά την παρέμβαση. Το τρίμηνο πρόγραμμα διάρκειας δεκαέξι ωρών πραγματοποιήθηκε σε δύο Γενικά Λύκεια της Αλεξανδρούπολης και ειδικότερα σε δείγμα εκατόν ενενήντα τριών (193) μαθητών οι οποίοι φοιτούσαν στη Β τάξη. Η έρευνα ακολούθησε το σχεδιασμό του οιονεί πειραματικού σχεδίου με μία πειραματική ομάδα ενενήντα επτά (97) μαθητών και μία ομάδα ελέγχου ενενήντα έξι (96) μαθητών πριν και μετά την παρέμβαση. Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε μόνο με τους μαθητές της πειραματικής ομάδας, ενώ αντίθετα οι μαθητές της ομάδας ελέγχου διδάχθηκαν το μάθημα της ξένης γλώσσας σύμφωνα με τις οδηγίες του αναλυτικού προγράμματος σπουδών χωρίς την ενσωμάτωση της άμεσης στρατηγικής προσέγγισης. Η αξιολόγηση της χρήσης των στρατηγικών συνολικά και στα επιμέρους είδη πριν και μετά την παρέμβαση έγινε μέσω της προσαρμοσμένης στα ελληνικά έκδοσης του δομημένου ερωτηματολογίου Strategy Inventory for Language Learning (SILL) (Gavriilidou & Mitits, υπό δημοσίευση), το οποίο βασίζεται στην ταξινόμηση της Oxford (1990) και περιλαμβάνει τις εξής κατηγορίες στρατηγικών: μνημονικές, γνωστικές, αντισταθμιστικές ή αναπλήρωσης, μεταγνωστικές, συναισθηματικές και κοινωνικές. Από την επεξεργασία των δεδομένων της έρευνας με τη μέθοδο της Ανάλυσης Διακύμανσης με Επαναλαμβανόμενες Μετρήσεις (Repeated Measures Anova) προέκυψε ότι το φύλο, το επίπεδο γλωσσομάθειας και τα κίνητρα μάθησης επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τη συχνότητα χρήσης των στρατηγικών. Συγκεκριμένα, ο μέσος όρος χρήσης των στρατηγικών που παρατηρήθηκε στα κορίτσια ήταν σημαντικά μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο μέσο όρο των αγοριών. Ως προς το επίπεδο γλωσσομάθειας, διαπιστώθηκε ότι ο μέσος όρος χρήσης των στρατηγικών από τους μαθητές με το υψηλότερο επίπεδο ήταν σημαντικά μεγαλύτερος σε σχέση με τον αντίστοιχο μέσο όρο χρήσης μαθητών με χαμηλό επίπεδο. Ως προς τα κίνητρα μάθησης, η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο συγκεκριμένος παράγοντας συσχετίζεται επίσης σε μεγάλο βαθμό με τη συχνότητα χρήσης των στρατηγικών. 7

8 Τέλος η παρέμβαση είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση στη συχνότητα χρήσης των στρατηγικών στο σύνολο και στα επιμέρους είδη για όλους τους μαθητές της πειραματικής ομάδας σε σχέση με τη αρχική μέτρηση, όπως επίσης και σε σχέση με τους μαθητές της ομάδας ελέγχου, στοιχείο που αποτελεί θετική ένδειξη για την αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος. Λέξεις-κλειδιά: στρατηγικές μάθησης, άμεση διδασκαλία στρατηγικών, ενσωματωμένη διδασκαλία στρατηγικών, είδη στρατηγικών (μνημονικές, γνωστικές, αντισταθμιστικές, μεταγνωστικές, συναισθηματικές, κοινωνικές). 8

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μελέτη των στρατηγικών εντάσσεται στο πλαίσιο της μετακίνησης του ερευνητικού ενδιαφέροντος από το περιεχόμενο στη διαδικασία μάθησης μιας δεύτερης ή ξένης γλώσσας και από τον εκπαιδευτικό στις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά του μαθητή. Η συγκεκριμένη διατριβή βασίζεται στην παραδοχή ότι οι στρατηγικές μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διδασκαλίας, όπως επίσης και στο γεγονός ότι η αποτελεσματική μάθηση συνδέεται με τη χρήση τους. Κατά συνέπεια, ο κατάλληλος τρόπος διδασκαλίας των στρατηγικών μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του προφίλ του αποτελεσματικού μαθητή, κύριο γνώρισμα του οποίου αποτελεί η ικανότητα της αυτορρύθμισης. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της εφαρμογής ενός προγράμματος παρέμβασης το οποίο βασίζεται στην άμεση και ενσωματωμένη διδασκαλία των στρατηγικών μάθησης στο πλαίσιο του μαθήματος της αγγλικής γλώσσας σε μαθητές Β τάξης Γενικού Λυκείου. Επίσης διερευνήθηκε η επίδραση που ασκούν ατομικές διαφορές, όπως το φύλο, το επίπεδο γλωσσομάθειας και τα κίνητρα μάθησης στο στρατηγικό προφίλ αυτών των μαθητών. Η συγκεκριμένη διδακτική προσέγγιση έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την καλλιέργεια της μεταγνωστικής ικανότητας των μαθητών στο πλαίσιο αυθεντικών γλωσσικών δραστηριοτήτων, οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του μαθήματος. Ως προς το περιεχόμενο, το πρόγραμμα ενσωματώνει την καλλιέργεια και των τεσσάρων δεξιοτήτων, ενώ περιλαμβάνει τη διδασκαλία ενός εκτεταμένου συνδυασμού στρατηγικών από όλα τα είδη. Κριτήριο για την αποτελεσματική εφαρμογή της παρέμβασης αποτέλεσε η αύξηση στη συχνότητα χρήσης των στρατηγικών, μία επιλογή που ενισχύεται από ερευνητικά ευρήματα προηγούμενων μελετών με αντικείμενο τη στρατηγική διδασκαλία. Βασικός λόγος για την επιλογή του συγκεκριμένου θέματος αποτέλεσε η διαπίστωση, ύστερα από αρκετά χρόνια διδασκαλίας της αγγλικής γλώσσας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ότι οι μαθητές δίνουν συνήθως έμφαση στο τι και όχι στο πώς μαθαίνουν. Ακόμη και οι εκπαιδευτικοί πολλές φορές εστιάζουν την προσοχή τους στο προϊόν και όχι στη διαδικασία μάθησης, με αποτέλεσμα να περιορίζονται απλά στη μετάδοση γνώσεων και να λειτουργούν σύμφωνα με τις αρχές της δασκαλοκεντρικής τάξης στερώντας με αυτόν τον τρόπο από τους μαθητές την ευκαιρία να εμπλακούν στη μαθησιακή διαδικασία και να καλλιεργήσουν την ικανότητα του μαθαίνω πώς να μαθαίνω. 9

10 Αν και η ενσωμάτωση της άμεσης στρατηγικής διδασκαλίας στο μάθημα της αγγλικής γλώσσας αποτελεί μια προτεινόμενη διδακτική προσέγγιση που θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεγαγνωστική ικανότητα των μαθητών, επισημαίνεται η ανάγκη διεξαγωγής περαιτέρω ερευνών σε διαφορετικά περιβάλλοντα για τη διαμόρφωση οριστικών συμπερασμάτων. Η ικανοποίηση της παραπάνω ανάγκης αποτέλεσε έναν ακόμη λόγο για την πραγματοποίηση του συγκεκριμένου παρεμβατικού προγράμματος πειραματικού τύπου από την ίδια την εκπαιδευτικό στο πλαίσιο του αυθεντικού σχολικού περιβάλλοντος. Τέλος ένας ακόμη λόγος που οδήγησε στην επιλογή του συγκεκριμένου θέματος είναι η πεποίθηση ότι η διερεύνησή του θα βοηθήσει την ίδια την ερευνήτρια να επαναπροσδιορίσει τον διδακτικό ρόλο της και να κατανοήσει όχι μόνο πώς μαθαίνουν οι μαθητές της, αλλά πώς λειτουργεί και η ίδια ως εκπαιδευτικός. Το πρώτο μέρος της διατριβής ασχολείται με θεωρητικά ζητήματα. Συγκεκριμένα: Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια σύντομη ιστορική αναδρομή στο θεωρητικό πλαίσιο που αφορά την έννοια στρατηγική μάθησης. Ακολουθεί ο ορισμός της έννοιας και η σύγκριση των ταξινομήσεων των O Malley & Chamot (1990) και Oxford (1990). Στη συνέχεια, γίνεται αναφορά στις πρώτες διεθνείς έρευνες με αντικείμενο τις στρατηγικές μάθησης και το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με παρουσίαση της ερευνητικής δραστηριότητας στην Ελλάδα. Το δεύτερο κεφάλαιο ξεκινά με την περιγραφή των στόχων της διδασκαλίας των στρατηγικών, ενώ γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις αμφιβολίες που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί για την αποτελεσματικότητά της. Ακολουθεί παρουσίαση μελετών που έχουν καταλήξει σε θετικά συμπεράσματα σε σχέση με την επίδραση της διδασκαλίας των στρατηγικών. Τέλος γίνεται εκτενής αναφορά σε παράγοντες που αφορούν τη συγκεκριμένη διδασκαλία, όπως η επιλογή της μεθοδολογική προσέγγισης, το κατάλληλο περιεχόμενο και η γλώσσα διδασκαλίας και τέλος ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο πλαίσιο τη εφαρμογής της. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται καταρχήν μια γενική παρουσίαση των παραγόντων που επηρεάζουν τη χρήση των στρατηγικών. Ακολουθεί μια εκτενής αναφορά στην ηλικία, το φύλο, το επίπεδο γλωσσομάθειας και τα κίνητρα μάθησης, μεταβλητές που διερευνά η συγκεκριμένη μελέτη. Το δεύτερο μέρος της διατριβής αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια και αναφέρεται στο ερευνητικό κομμάτι της μελέτης. Αναλυτικότερα: 10

11 Το τέταρτο κεφάλαιο του ερευνητικού μέρους περιλαμβάνει το σκοπό και τους ερευνητικούς στόχους, καθώς και τα ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις στις οποίες βασίζεται το εμπειρικό κομμάτι της έρευνας. Το πέμπτο κεφάλαιο εκθέτει τη μεθοδολογία της έρευνας. Συγκεκριμένα, παρουσιάζει πληροφορίες σχετικά με το σχεδιασμό, το δείγμα των συμμετεχόντων, το ερευνητικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε για τη συλλογή των δεδομένων και τη διαδικασία συλλογής τους. Τέλος υπάρχει αναλυτική περιγραφή του περιεχομένου της διδακτικής παρέμβασης και των δραστηριοτήτων που αφορούν την καλλιέργεια και των τεσσάρων γνωστικών δεξιοτήτων. Στο έκτο κεφάλαιο καταγράφονται οι ποσοτικές μέθοδοι που εφαρμόστηκαν για την επεξεργασία των ερευνητικών δεδομένων. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα στατιστικά αποτελέσματα που αφορούν αφενός την εφαρμογή της παρέμβασης και αφετέρου την επίδραση του φύλου, του επιπέδου γλωσσομάθειας και των κινήτρων μάθησης του δείγματος στο βαθμό χρήσης των στρατηγικών πριν και μετά την παρέμβαση. Τέλος διαπιστώνεται αν και σε ποιο βαθμό προκύπτουν ενδείξεις υπέρ των ερευνητικών υποθέσεων. Στο έβδομο κεφάλαιο του ερευνητικού μέρους παρουσιάζεται η συζήτηση και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων της έρευνας, ενώ παράλληλα επιχειρείται η συσχέτισή τους με υπάρχουσες θεωρίες και αποτελέσματα από συναφείς μελέτες. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι ερευνητικοί περιορισμοί, ακολουθούν οι προτάσεις για μελλοντικές μελέτες και η διατριβή ολοκληρώνεται με τον επίλογο. 11

12 ΜΕΡΟΣ Α' ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ 12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΤΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Στο πρώτο κεφάλαιο της διατριβής θα γίνει μια σύντομη ιστορική αναδρομή στο θεωρητικό πλαίσιο που οδήγησε στη μετακίνηση του ερευνητικού ενδιαφέροντος από τη μελέτη της γλώσσας στις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά του μαθητή και είχε ως φυσικό επακόλουθο την εμφάνιση της έννοιας στρατηγική μάθησης (learning strategy). Στη συνέχεια, αφού δοθεί ο ορισμός της έννοιας, θα προχωρήσουμε στην παρουσίαση και σύγκριση δύο ταξινομήσεων που έχουν χρησιμοποιηθεί για τη διεξαγωγή της πλειοψηφίας των ερευνών στο χώρο της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, θα παρουσιαστούν οι τυπολογίες των O Malley & Chamot (1990) και της Oxford (1990) και θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην τελευταία, αφού αυτή θα χρησιμοποιηθεί για την πραγματοποίηση της παρούσας μελέτης. Θα ακολουθήσει αναφορά στις πρώτες διεθνείς έρευνες με αντικείμενο τις στρατηγικές μάθησης στα πλαίσια της ξενόγλωσσης εκπαίδευσης και το κεφάλαιο θα ολοκληρωθεί με παρουσίαση της ερευνητικής δραστηριότητας που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στον ελληνικό χώρο. 1.1 Ιστορική αναδρομή: από τη συμπεριφοριστική στη γνωστική θεωρία Μέχρι τη δεκαετία του 1970 η συμπεριφοριστική θεωρία αποτελούσε την κυρίαρχη προσέγγιση στη μελέτη της απόκτησης της ξένης γλώσσας. Σύμφωνα με τη βασική αρχή αυτής θεωρίας, τα θεμέλια της οποίας εντοπίζονται στο έργο του Skinner (1938) The Behavior of Organisms (με αναφορά σε Wenden, 1987a), η μάθηση αποτελεί αποτέλεσμα της ανταπόκρισης του ατόμου σε ένα ερέθισμα. Αυτό που προέχει είναι η περιγραφή της νέας συμπεριφοράς των μαθητών μέσα από τη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών, και όχι η αιτιολόγησή της, ενώ οι προσδοκίες, οι προθέσεις και τα κίνητρα των ατόμων δεν λαμβάνονται υπόψη. Κατά συνέπεια, η απόκτηση της ξένης γλώσσας θεωρείται ως ένα φαινόμενο συμπεριφοράς που βασίζεται στη σύνδεση ερεθισμάτων και αντιδράσεων και μπορεί να ενισχυθεί μέσω της επανάληψης. Ο μαθητής αντιμετωπίζεται ως ένας απλός μιμητής των εισερχόμενων δεδομένων χωρίς να του δίνεται η ευκαιρία συμμετοχής και ανάληψης πρωτοβουλίας στη διαδικασία μάθησης λόγω της πιθανότητας να κάνει λάθη. Η γνωστική επιστήμη με την εμφάνισή της στα μέσα της δεκαετίας του 50 αμφισβήτησε τις βασικές αρχές της συμπεριφοριστικής θεωρίας και υιοθέτησε μια νέα προσέγγιση της γνώσης 13

14 θεωρώντας το ανθρώπινο γνωστικό σύστημα ως ένα σύστημα επεξεργασίας πληροφοριών και δίνοντας έμφαση στη δομή και τη λειτουργία του. Ο Hunt (1982, με αναφορά σε Wenden 1987a) περιγράφει τη γνωστική επιστήμη ως ένα αντικείμενο που επικεντρώνεται στη συστηματική έρευνα του εαυτού μας και στην εξερεύνηση του τρόπου λειτουργίας του μυαλού μας. Η μάθηση αποτελεί μια ενεργή γνωστική διαδικασία επεξεργασίας πληροφοριών, κατά τη διάρκεια της οποίας ο μαθητής επιλέγει και οργανώνει εισερχόμενα δεδομένα, τα συσχετίζει με ήδη υπάρχουσες γνώσεις, συγκρατεί ό,τι θεωρεί σημαντικό, χρησιμοποιεί κατάλληλα την πληροφορία και σκέφτεται τα αποτελέσματα των προσπαθειών του. Στο πλαίσιο αυτής της δυναμικής θεώρησης της μάθησης ο μαθητής συμμετέχει άμεσα και ενεργά στην οικοδόμηση γνώσεων χρησιμοποιώντας διάφορες στρατηγικές και κάνοντας λάθη που αποτελούν απόδειξη της προσπάθειάς του να οργανώσει τα εισερχόμενα γλωσσικά δεδομένα και να ανακαλύψει τους κανόνες της γλώσσας - στόχου (Corder, 1967, με αναφορά σε Ellis, 1994a). Αυτό σημαίνει ότι από παθητικός δέκτης πληροφοριών θεωρείται ικανός να προσφέρει στη διαδικασία μάθησης. Tο ενδιαφέρον για τη λειτουργία του γνωστικού συστήματος είχε ως αποτέλεσμα να φανούν οι αδυναμίες της συμπεριφοριστικής προσέγγισης, αφού η τελευταία αδυνατούσε να δώσει εξηγήσεις σε μια σειρά από ερωτήματα, όπως το αν η μάθηση αποτελεί αποτέλεσμα επανάληψης ή έχει σχέση με τη σύνδεση του νέου υλικού με την ήδη υπάρχουσα γνώση, ποιες διαδικασίες χρησιμοποιούνται συνειδητά ή ασυνείδητα για τη λύση προβλημάτων και αν μπορεί η ικανότητα λύσης προβλημάτων να βελτιωθεί με την εξάσκηση, ή τέλος πώς επηρεάζεται τρόπος σκέψης μας από παράγοντες, όπως το φύλο, η ηλικία, το πολιτιστικό/κοινωνικό υπόβαθρο (Hunt, 1982 με αναφορά στη Wenden, 1987a). Μέσα στο πλαίσιο αυτού του γενικότερου ενδιαφέροντος για το ρόλο του μαθητή στη μαθησιακή διαδικασία εντάσσεται και η εξέχουσα θέση που σταδιακά άρχισε να κερδίζει η στρατηγική, ειδικά μετά την εμφάνιση της έννοιας της επικοινωνιακής ικανότητας (Ηymes, 1972), κομμάτι της οποίας αποτελεί η στρατηγική ικανότητα του μαθητή (Canale & Swain 1980, Papaefthymiou-Lytra 1987, Bachman 1990). Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθούμε στην εξέλιξη της παραπάνω έννοιας, η οποία αρχικά αναφερόταν στις επικοινωνιακές στρατηγικές που είχαν στόχο την αντιστάθμιση της γλωσσικής σύγχυσης κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας εξαιτίας της μειωμένης επίδοσης του ομιλητή (Canale & Swain, 1980). H Papaefthymiou-Lytra (1987) ανέδειξε μια άλλη διάσταση 14

15 της στρατηγικής ικανότητας σημειώνοντας ότι, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται όχι μόνο για επικοινωνιακούς, αλλά και για μαθησιακούς σκοπούς. Τέλος ο Bachman (1990) επισημαίνει ότι η στρατηγική ικανότητα περιλαμβάνει τρεις μεταγνωστικές συνιστώσες, το σχεδιασμό, την εκτέλεση και την αξιολόγηση της γλωσσικής συμπεριφοράς. Επομένως, διαπιστώνουμε ότι η έννοια της στρατηγικής ικανότητας δεν περιορίζεται μόνο στις επικοινωνιακές στρατηγικές, αλλά αφορά όλες τις πλευρές της μαθησιακής διαδικασίας, γεγονός που αναδεικνύει και τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της. Φυσικό επακόλουθο των παραπάνω εξελίξεων ήταν η έννοια της «στρατηγικής» να καθιερωθεί στο χώρο της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας και να υπάρξει ερευνητικό ενδιαφέρον γύρω από αυτές τις διανοητικές διαδικασίες που βοηθούν τους μαθητές να αντιμετωπίσουν και να ξεπεράσουν πιθανά προβλήματα που προκύπτουν κατά τη διαδικασία μάθησης. 1.2 Ορισμός των στρατηγικών μάθησης Όπως υποστηρίξαμε ήδη, μια από τις πιο σημαντικές αλλαγές στο χώρο της διδασκαλίας μιας δεύτερης ή ξένης γλώσσας 1 τις τελευταίες δεκαετίες είναι η αναγνώριση ότι η μαθησιακή και η διδακτική διαδικασία είναι στενά συνδεδεμένες και εξαρτώνται η μία από την άλλη. Αποτέλεσμα αυτής της αλλαγής ήταν να δοθεί έμφαση στο ρόλο που παίζει ο μαθητής στην εκπαιδευτική διαδικασία και να μετατραπεί από παθητικό αποδέκτη γνώσεων σε ενεργό συμμέτοχο (Nunan, 1988, Brown, 2000). Στο πλαίσιο αυτής της μαθητοκεντρικής προσέγγισης, οι στρατηγικές μάθησης αποτελούν ένα σημαντικό αντικείμενο έρευνας και μελέτης που επικεντρώνεται σε τρεις κυρίως τομείς: στα είδη των στρατηγικών που χρησιμοποιούν οι μαθητές στην προσπάθειά τους να μάθουν και να χρησιμοποιούν μια γλώσσα, στους παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση τους, και τέλος στα πλεονεκτήματα και οφέλη της διδασκαλίας τους στο πλαίσιο της σχολικής τάξης. Ωστόσο, ένα θέμα που ακόμη και σήμερα προκαλεί αμηχανία σε πολλούς ερευνητές είναι η έλλειψη ομόφωνης γνώμης σχετικά με τον ορισμό των στρατηγικών μάθησης. Η έννοια έχει 1 Στη διεθνή βιβλιογραφία η συντομογραφία Γ2 χρησιμοποιείται για τη δεύτερη, όπως επίσης και την ξένη γλώσσα. Στα πλαίσια της συγκεκριμένης διατριβής, η συντομογραφία Γ2 θα περιγράφει τη δεύτερη γλώσσα, μια μη-μητρική γλώσσα, η οποία αποτελεί αντικείμενο μελέτης σε ένα περιβάλλον όπου αποτελεί το κύριο μέσο καθημερινής επικοινωνίας και προσφέρει άφθονο γλωσσικό υλικό για τη χρήση και εξάσκησή της (Oxford, 2003). Αν και οι βασικές αρχές της στρατηγικής διδασκαλίας ισχύουν και για τις δύο γλώσσες, διευκρινίζεται ότι η συγκεκριμένη διατριβή επικεντρώνεται στη διδασκαλία στρατηγικών της ξένης γλώσσας, εφεξής ΞΓ, η οποία δεν είναι η κύρια γλώσσα, αποτελεί σχολικό αντικείμενο και η εξάσκηση/χρήση της περιορίζεται κυρίως στη σχολική τάξη (Manchón, 2008). 15

16 χαρακτηριστεί «δυσδιάκριτη» 2 (Wenden, 1991:7), «ασαφής» (Ellis, 1994a:529) και «ρευστή» (Gu, 2005:2), ενώ στο χώρο της εκπαιδευτικής ψυχολογίας, ο Dörnyei (2005) αμφισβητεί την ύπαρξη της έννοιας και επιλέγει τον πιο ευέλικτο όρο της αυτορρύθμισης (selfregulation). Tέλος η Oxford (2011) στα πλαίσια του μοντέλου εκμάθησης της ξένης γλώσσας που ονομάζει «μοντέλο στρατηγικής αυτορρύθμισης» (Strategic Self-Regulation Model) χρησιμοποιεί τον όρο αυτορρυθμιζόμενες στρατηγικές μάθησης. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο, αν λάβουμε υπόψη τις διαφορετικές ονομασίες που χρησιμοποιούνται, για να περιγράψουν την έννοια των στρατηγικών, όπως μέθοδοι, συμπεριφορές, διαδικασίες, σκέψεις, πράξεις, τεχνικές, τακτικές. Όπως διαπιστώνουν οι O Malley, Chamot, Stewner-Manzanares, Küpper & Russo (1985:22), δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των ερευνητών σχετικά με το τι αποτελεί στρατηγική μάθησης στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας ή πώς αυτή διαφέρει από άλλου τύπου μαθησιακές δραστηριότητες. Προκειμένου να διευκρινιστούν ομοιότητες και διαφορές και να αναδειχθούν τα πιο σημαντικά προβλήματα στην περιγραφή των στρατηγικών μάθησης, παρατίθενται αντιπροσωπευτικά παραδείγματα πρόσφατων ορισμών στον πίνακα που ακολουθεί: Πίνακας 1. Ορισμοί στρατηγικών «Οι στρατηγικές μάθησης είναι στρατηγικές RUBIN (1987:23): 2. CHAMOT (1987:71): 3. O MALLEY & CHAMOT (1990:1): που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του γλωσσικού συστήματος που διαμορφώνει ο μαθητής και επηρεάζουν άμεσα τη γλωσσική διαδικασία». «Οι στρατηγικές μάθησης είναι τεχνικές, προσεγγίσεις ή σκόπιμες ενέργειες που χρησιμοποιούν οι μαθητές, για να διευκολύνουν τη μάθηση και την ανάκληση στη μνήμη γλωσσολογικών και θεματικών πληροφοριών». «Οι στρατηγικές μάθησης είναι ιδιαίτερες σκέψεις ή συμπεριφορές που χρησιμοποιούν τα άτομα για να καταλάβουν, να μάθουν ή να 2 Στην περίπτωση άμεσης μετάφρασης, η απόδοση γίνεται από τη γράφουσα και παρουσιάζεται σε εισαγωγικά. 16

17 συγκρατήσουν νέες πληροφορίες». «Οι στρατηγικές μάθησης είναι 4. OXFORD (1990:8): συγκεκριμένες πράξεις στις οποίες καταφεύγει ο μαθητής για να κάνει τη μάθηση πιο εύκολη, γρήγορη, ευχάριστη, αυτοκατευθυνόμενη, αποτελεσματική και πιο εύκολα μεταφερόμενη σε άλλες καταστάσεις». «Οι στρατηγικές μάθησης είναι μαθησιακές 5. COHEN (1998:4): διαδικασίες που επιλέγονται συνειδητά από τους μαθητές και έχουν ως αποτέλεσμα τη λήψη δράσης για τη βελτίωση της μάθησης της δεύτερης ή ξένης γλώσσας μέσω της αποθήκευσης, συγκράτησης, ανάκλησης και εφαρμογής πληροφοριών που αφορούν τη συγκεκριμένη γλώσσα» «Οι στρατηγικές μάθησης είναι συνειδητές 6. CHAMOT (2004:14): σκέψεις και πράξεις στις οποίες καταφεύγουν οι μαθητές για να πετύχουν ένα μαθησιακό στόχο». «Οι αυτορρυθμιζόμενες στρατηγικές μάθησης 7. OXFORD, (2011:12): ορίζονται ως συνειδητές, στοχευμένες απόπειρες για τη διαχείριση και τον έλεγχο των προσπαθειών που σχετίζονται με την εκμάθησης της ξένης γλώσσας. Αποτελούν ευρείες, διδάξιμες πράξεις που οι μαθητές επιλέγουν μεταξύ άλλων εναλλακτικών προτάσεων και τις οποίες χρησιμοποιούν για μαθησιακούς σκοπούς». Ένα κοινό χαρακτηριστικό των παραπάνω ορισμών είναι η αναγνώριση της θετικής συμβολής των στρατηγικών στη διαδικασία μάθησης. Ωστόσο, κάθε ορισμός περιγράφει 17

18 διαφορετικά την έννοια και αναδεικνύει ένα διαφορετικό στοιχείο των στρατηγικών. Για παράδειγμα, η Rubin (1987) στον ορισμό της τονίζει την άμεση επίδραση που ασκούν οι στρατηγικές στη διαδικασία μάθησης. Οι O Malley & Chamot (1990) τις περιγράφουν ως σκέψεις ή συμπεριφορές και τονίζουν το γνωστικό κομμάτι των στρατηγικών, ενώ η Oxford (1990) τις περιγράφει ως πράξεις και διευρύνει το ρόλο τους προσθέτοντας και το συναισθηματικό στόχο που εξυπηρετούν, δηλαδή να κάνουν τη μάθηση πιο ευχάριστη. Η Chamot (1987, 2004) δίνει έμφαση στη συνειδητή χρήση των στρατηγικών, ενώ ο Cohen (1998) στον ορισμό του τονίζει το στοιχείο της συνειδητής επιλογής, που διαφοροποιεί τις στρατηγικές μάθησης από άλλες διαδικασίες. Τέλος η Oxford (2011) περικλείει στον ορισμό της το χαρακτηριστικό της συνειδητής επιλογής, όπως και ο Cohen (1998), και τη δυνατότητα διδασκαλίας των στρατηγικών. Το πρώτο ερώτημα που αναδύεται μέσα από τους παραπάνω ορισμούς είναι το κατά πόσο οι στρατηγικές πρέπει να θεωρούνται συμπεριφοριστικές διεργασίες, και άρα παρατηρήσιμες, ή νοητικές δραστηριότητες, ή και τα δύο. Ο Ellis (1994a) παραθέτει μια σειρά από χαρακτηριστικά των στρατηγικών και αναφέρει ότι άλλες είναι συμπεριφοριστικές, ενώ άλλες είναι νοητικές. Ο Macaro (2004:4) υποστηρίζει ότι οι στρατηγικές δεν είναι απλά γνώση, αλλά περιέχουν και μια νοητική διεργασία που μπορεί να περιγραφεί. Τέλος η Griffiths (2008) θεωρεί ότι ο όρος πράξεις δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι πολλές στρατηγικές είναι πνευματικές διαδικασίες, και προτιμά τον όρο δραστηριότητες, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να συμπεριλάβει φυσική και πνευματική συμπεριφορά. Η άποψή μου στο συγκεκριμένο ερώτημα είναι ότι υπάρχουν περιπτώσεις που οι στρατηγικές μπορεί να εκδηλωθούν ως φυσική συμπεριφορά η οποία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο παρατήρησης, για παράδειγμα η αγορά ενός δώρου ως στρατηγική επιβράβευσης. Ωστόσο, υπάρχει και η πνευματική συμπεριφορά που δεν μπορεί να παρατηρηθεί άμεσα, αλλά μπορεί να καταγραφεί μέσω της χρήσης κατάλληλων ερευνητικών εργαλείων, όπως ερωτηματολογίων, συνεντεύξεων, προσωπικών αναφορών των μαθητών. Επομένως, οι στρατηγικές μπορεί να εκδηλώνονται είτε ως φυσική είτε ως πνευματική δραστηριότητα. Ένα δεύτερο ερώτημα είναι το κατά πόσο οι στρατηγικές μάθησης πρέπει να θεωρούνται συνειδητές ή υποσυνείδητες. Υπάρχει η άποψη ότι μια στρατηγική μπορεί να εφαρμόζεται συνειδητά στο αρχικό γνωστικό στάδιο, όμως μετά από επαναλαμβανόμενη χρήση, όταν 18

19 εφαρμόζεται αυτόματα, παύει να αποτελεί στρατηγική (Rabinowitz & Chi 1987, όπως αναφέρεται στους O Malley & Chamot, 1990). O Cohen (1998) παίρνει ξεκάθαρη θέση θεωρώντας ότι η συνειδητή επιλογή είναι το χαρακτηριστικό που διακρίνει τις στρατηγικές μάθησης, και υποστηρίζει ότι οι μαθητές που τις επιλέγουν πρέπει να έχουν, τουλάχιστον εν μέρει, επίγνωση της χρήσης τους, ακόμη και αν δεν δίνουν όλη τους την προσοχή. Αν και η Oxford χαρακτηρίζει τις στρατηγικές ως «συχνά συνειδητές» (1990:9), δέχεται ότι μπορεί να γίνουν αυτόματες, ενώ στο τελευταίο βιβλίο της σημειώνει ότι οι αυτορρυθμιζόμενες στρατηγικές μάθησης χρησιμοποιούνται συνειδητά (2011:14). Ειδικότερα, παραπέμπει στον Schmidt (1995) ο οποίος αναφέρει τα τέσσερα στοιχεία που αποτελούν τη συνειδητή χρήση: συνειδητοποίηση, προσοχή, πρόθεση και προσπάθεια. Αντίθετα, ο Gu (2005) υποστηρίζει ότι η ώριμη στρατηγική εκτελείται αυτόματα και σημειώνει ότι αυτό που λείπει είναι η επίγνωση της εκτελεστικής διαδικασίας. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά μεταγνωστικά στοιχεία που πραγματοποιούνται σκόπιμα, άρα συνειδητά, όπως «η επιλεκτική προσοχή, η ανάλυση της κατάστασης, η λήψη αποφάσεων, η παρακολούθηση και αξιολόγηση του στρατηγικού πλάνου» (Gu, 2005:10). Σύμφωνα με τη Chamot (2005), οι στρατηγικές είναι συνειδητές κυρίως στο αρχικό στάδιο μιας άγνωστης άσκησης, ενώ χρησιμοποιούνται ως ένα βαθμό αυτόματα, όταν ο μαθητής έχει εξοικειωθεί με την επαναλαμβανόμενη χρήση τους. Ωστόσο, όπως σημειώνεται, οι περισσότεροι μαθητές θα είναι σε θέση, αν χρειαστεί, να έχουν συνειδητή επίγνωση της στρατηγικής που χρησιμοποίησαν (Chamot, 2005:112). Τέλος ο Cohen (2007) καταγράφει την άποψη που αποτυπώθηκε από απαντήσεις ειδικών στον τομέα των στρατηγικών μάθησης σε έρευνα ερωτηματολογίου που ο ίδιος σχεδίασε, και αφορά ανάμεσα στα άλλα και το επίπεδο συνειδητής χρήσης τους. Οι περισσότεροι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο βαθμός συνειδητής χρήσης των στρατηγικών μάθησης εξαρτάται από τα στάδια της χρήσης τους. Επομένως, «η εκτελεστική φάση μιας στρατηγικής θα μπορούσε, για παράδειγμα, να είναι λιγότερο συνειδητή και περισσότερο αυτόματη» (Cohen, 2007:33). Ανακεφαλαιώνοντας, θα μπορούσαμε με αρκετή ασφάλεια να υιοθετήσουμε την άποψη του (Ellis, 1994a:532) ότι οι στρατηγικές μάθησης αποτελούν συνειδητές ή τουλάχιστον εν δυνάμει συνειδητές δραστηριότητες που χρησιμοποιούνται σκόπιμα από τους μαθητές. Μπορεί η συνεχής χρήση ίδιων στρατηγικών για παρόμοιες δραστηριότητες να μην απαιτεί 19

20 συνειδητή σκέψη και να γίνεται αυτόματα, αυτό όμως δε σημαίνει ότι δεν εμπλέκεται ο συνειδητός παράγοντας, αφού, αν ζητηθεί, οι μαθητές είναι σε θέση να εστιάσουν την προσοχή τους σε πράξεις ή σκέψεις και να αναγνωρίσουν τις στρατηγικές που χρησιμοποίησαν. Μια τρίτη προβληματική περιοχή αποτελεί η ακριβής μεταγλώσσα που πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την περιγραφή των στρατηγικών μάθησης (Grenfell & Macaro, 2007), αφού στη βιβλιογραφία χρησιμοποιούνται εναλλακτικοί όροι, όπως στρατηγικές, τακτικές, διαδικασίες και στυλ.. Ο όρος τακτική αναφέρεται στον τρόπο ή τους τρόπους με τους οποίους οι μαθητές εφαρμόζουν μια στρατηγική σε μια συγκεκριμένη περίσταση για να ικανοποιήσουν συγκεκριμένες ανάγκες (Oxford 1990, 2011). Επομένως, διαπιστώνουμε ότι η έννοια της στρατηγικής είναι πιο ευρεία, αφού υπάρχουν διάφορες τακτικές που μπορεί να εκφράζουν μια συγκεκριμένη στρατηγική. Οι στρατηγικές επίσης μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ελέγχου και εμπεριέχουν ένα βαθμό συνειδητής και σκόπιμης χρήσης, σε αντίθεση με τις διαδικασίες που, σύμφωνα με τον Cohen (2005:10), αποτελούν μια γενικότερη έννοια που σχετίζεται με την υποσυνείδητη και αυτόματη χρήση. Τέλος ο όρος στυλ αναφέρεται σε έμφυτες προτιμήσεις και στην προδιάθεση του ατόμου να πραγματοποιεί ενέργειες με ένα συγκεκριμένο τρόπο, ενώ η στρατηγική, που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μάθησης, αντιπροσωπεύει τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται η συγκεκριμένη προδιάθεση (Cohen, 2005). Στη συγκεκριμένη μελέτη θα χρησιμοποιηθεί ο όρος στρατηγική αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι υπάρχει ένα συνεχές των όρων, με ένα άκρο τις γενικές στρατηγικές και στο άλλο άκρο την υποδιαίρεσή τους σε ειδικότερες κάθε φορά στρατηγικές (Cohen, 1996:6). Όπως αναφέρουν και οι Ehrman, Leaver & Oxford (2003), ο όρος αυτός εξακολουθεί να επιλέγεται από ερευνητές και επαγγελματίες στο χώρο της εκπαίδευσης, ενώ οι Larsen-Freeman & Long (1991) επισημαίνουν ότι αυτός ο όρος έχει σήμερα τη μεγαλύτερη αποδοχή και αναγνώριση. Τέλος σύμφωνα με την σχετικά πρόσφατη έρευνα ερωτηματολογίου του Cohen (2005), η πλειοψηφία των ερευνητών συμφωνεί ότι η διάκριση που γινόταν παλιότερα ανάμεσα σε στρατηγικές, τακτικές και τεχνικές έχει πλέον ξεπεραστεί. Ένα άλλο πρόβλημα αφορά την άμεση ή έμμεση επίδραση των στρατηγικών μάθησης στην ανάπτυξη της γλώσσας. Η Rubin (1987) υποστηρίζει ότι οι γνωστικές και μεταγνωστικές στρατηγικές συνεισφέρουν άμεσα στη διαδικασία μάθησης, ενώ η επίδραση που ασκούν οι 20

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 βιβλιο_layout 1 20/6/2014 4:43 πμ Page 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕφAλαιο 1: Ένα μοντέλο αναγνωστικής κατανόησης Η εξέλιξη της έννοιας «αναγνωστική κατανόηση»...

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ Δρ. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΠ65 Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Τι είναι η τριγωνοποίηση; Ποια είδη τριγωνοποίησης υπάρχουν; Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο είδος; Τι μας προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Διδακτορική Διατριβή

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Διδακτορική Διατριβή Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Διδακτορική Διατριβή Η συμβολή των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου στη βελτίωση της

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη

Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Κατασκευή Μαθησιακών Στόχων και Κριτηρίων Επιτυχίας: Αξιολόγηση για Μάθηση στην Πράξη Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 25 Απριλίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ- ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ-ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ.

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Προσοχή - Συγκέντρωση Η συγκέντρωση αναφέρεται στην ικανότητα συνειδητής κατεύθυνσης της προσοχής σε ένα συγκεκριμένο μέρος του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Δεύτερη γλώσσα (1/2) Όταν ένας ομιλητής μαθαίνει ή/και χρησιμοποιεί μια Χ γλώσσα ως δεύτερη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΔΕ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΚΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ ΕΞΑΜΗΝΟ Ε ΚΑΠΕΤΑΝΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ, 3439

ΠΤΔΕ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΚΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ ΕΞΑΜΗΝΟ Ε ΚΑΠΕΤΑΝΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ, 3439 ΠΤΔΕ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΚΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ ΕΞΑΜΗΝΟ Ε ΚΑΠΕΤΑΝΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ, 3439 ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ-ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η βιβλιογραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς. Περίληψη ιατριβής

Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς. Περίληψη ιατριβής ιδακτορική ιατριβή, Τμήμα Επικοινωνίας & Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (2008) Συγγραφέας: Σπύρος Τρύφωνας Επόπτρια: Μπετίνα Ντάβου Η ράση των Συναισθημάτων στη Λήψη Αποφάσεων στους Οργανισμούς Περίληψη ιατριβής

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 11 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΩΝ «Γλωσσικές δυσκολίες και γραπτός λόγος στο πλαίσιο της σχολικής μάθησης» Αθήνα, 23 25 Νοεμβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ (Να

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επικοινωνίας και Μέσων Ενημέρωσης. Τμήμα Επικοινωνίας και Σπουδών Διαδικτύου. - Μάστερ (MA) στις Νέες Τεχνολογίες Μάθησης και Επικοινωνίας

Σχολή Επικοινωνίας και Μέσων Ενημέρωσης. Τμήμα Επικοινωνίας και Σπουδών Διαδικτύου. - Μάστερ (MA) στις Νέες Τεχνολογίες Μάθησης και Επικοινωνίας Σχολή Επικοινωνίας και Μέσων Ενημέρωσης Τμήμα Επικοινωνίας και Σπουδών Διαδικτύου - Μάστερ (MA) στις Νέες Τεχνολογίες Μάθησης και Επικοινωνίας. Όραμα και στόχοι του τμήματος 2. Στόχοι Μεταπτυχιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 Εκπαιδευτική διημερίδα Η διαφοροποιημένη διδασκαλία: από τη θεωρία στη πράξη Η Κουτσελίνη (2006) εντοπίζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα