ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α"

Transcript

1 ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α Τι είναι; Η Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα (ΝΙΑ) είναι µία χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από επίµονη φλεγµονή των αρθρώσεων. Οι τυπικές ενδείξεις της αρθρικής φλεγµονής είναι ο πόνος, η διόγκωση και ο περιορισµός της κινητικότητας της άρθρωσης. «Ιδιοπαθής» σηµαίνει ότι δε γνωρίζουµε την αιτία της και «νεανική», σε αυτήν την περίπτωση, σηµαίνει ότι τα πρώτα συµπτώµατα εµφανίζονται πριν την ηλικία των 16 χρόνων. Τι σηµαίνει χρόνια νόσος; Μία νόσος χαρακτηρίζεται ως χρόνια όταν η κατάλληλη θεραπεία δεν οδηγεί σε άµεση ανάρρωση, αλλά µόνο σε βελτίωση των συµπτωµάτων και των εργαστηριακών ευρηµάτων. Αυτό σηµαίνει, επίσης, πως όταν γίνει η διάγνωση, είναι αδύνατο να πούµε για πόσο καιρό θα διαρκέσει η νόσος. Πόσο συχνή είναι; Η ΝΙΑ είναι µία σπάνια νόσος που προσβάλλει περίπου ανά παιδιά. Ποια είναι τα αίτια της νόσου; Είναι άγνωστο. Το ανοσιακό µας σύστηµα µας προστατεύει από την προσβολή από λοιµώξεις (ιούς και µικρόβια). Έτσι, µπορεί να διακρίνει τι είναι ξένο και ενδεχοµένως επικίνδυνο (το οποίο καταστρέφεται) και τι είναι αβλαβές και ανήκει στον οργανισµό µας. Πιστεύεται ότι η χρόνια αρθρίτιδα είναι συνέπεια µη φυσιολογικής αντίδρασης του ανοσιακού µας συστήµατος που χάνει στην περίπτωση αυτή την ικανότητά του να διακρίνει τα ξένα στοιχεία από τον εαυτό (του ίδιου του οργανισµού δηλαδή) µε αποτέλεσµα να στρέφεται κατά των δικών του στοιχείων, στην προκειµένη περίπτωση κατά των στοιχείων των δικών του αρθρώσεων (αρθρικού υµένα). Για το λόγο αυτό, νόσοι όπως η ΝΙΑ ονοµάζονται επίσης και «αυτοάνοσες», που σηµαίνει ότι το ανοσιακό σύστηµα αντιδρά κατά των οργάνων του ίδιου του σώµατός του. Τα αίτια όµως, που προκαλούν την ΝΙΑ, καθώς και τις περισσότερες από τις ανθρώπινες χρόνιες φλεγµονώδεις / αυτοάνοσες νόσους είναι άγνωστα. Είναι κληρονοµική νόσος; Η ΝΙΑ δεν είναι κληρονοµική νόσος εφόσον δεν µπορεί να µεταδοθεί άµεσα από τους γονείς στα παιδιά τους. Παρόλα αυτά υπάρχουν κάποιοι γενετικοί παράγοντες, που δεν έχουν ακόµη διευκρινισθεί τελείως και που δηµιουργούν προδιάθεση για τη νόσο. Η οµόφωνη άποψη της επιστηµονικής κοινότητας είναι ότι η ΝΙΑ είναι πολυπαραγοντική, που σηµαίνει ότι είναι το αποτέλεσµα ενός συνδυασµού γενετικής προδιάθεσης και έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες (πιθανώς λοιµώξεις, κυρίως ιογενείς). Ακόµα 1

2 όµως και όταν υπάρχει γενετική προδιάθεση, είναι πολύ σπάνιο να προσβληθούν δύο παιδιά στην ίδια οικογένεια. Πως µπαίνει η διάγνωση ; Οι γιατροί λένε ότι ένα παιδί έχει ΝΙΑ όταν η νόσος εµφανίζεται πριν την ηλικία των 16 ετών, η αρθρίτιδα διαρκεί για περισσότερο από 6 εβδοµάδες (κυρίως για να αποκλείσουν µορφές παροδικής αρθρίτιδας που µπορεί να ακολουθούν ιογενείς λοιµώξεις) και τα αίτιά της είναι άγνωστα (που σηµαίνει ότι όλες οι άλλες νόσοι που µπορεί να ευθύνονται για την αρθρίτιδα έχουν αποκλειστεί). Με άλλα λόγια, ο όρος ΝΙΑ περιλαµβάνει όλες τις µορφές επίµονης αρθρίτιδας άγνωστης αιτίας που εµφανίζονται στην παιδική ηλικία. Έχουν αναγνωρισθεί διάφορες µορφές νεανικής αρθρίτιδας (βλέπε παρακάτω). Η διάγνωση της ΝΙΑ βασίζεται εποµένως στην παρουσία και την επιµονή της αρθρίτιδας και στον προσεκτικό αποκλεισµό οποιασδήποτε άλλης νόσου που εµφανίζεται µε παρόµοια κλινική εικόνα µε βάση το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και τα εργαστηριακά ευρήµατα. Τι συµβαίνει στις αρθρώσεις; Ο αρθρικός υµένας που περιβάλλει την άρθρωση, που είναι συνήθως πολύ λεπτός, γίνεται πολύ πιο παχύς γιατί γεµίζει από φλεγµονώδη κύτταρα και η ποσότητα του υγρού που βρίσκεται µέσα στην άρθρωση, αυξάνεται. Τα µαλακά µόρια που περιβάλλουν την άρθρωση φλεγµαίνουν και αυτά. Ολα αυτά προκαλούν διόγκωση, πόνο και περιορισµό της κινητικότητας της άρθρωσης. Χαρακτηριστικό της αρθρικής φλεγµονής είναι η δυσκαµψία της άρθρωσης που προκύπτει έπειτα από παρατεταµένη ανάπαυση. Εποµένως παρουσιάζεται ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες (πρωινή δυσκαµψία). Συχνά το παιδί επιχειρεί να µειώσει τον πόνο κρατώντας την άρθρωση σε µια θέση µεταξύ κάµψης και έκτασης. Η θέση αυτή ονοµάζεται «ανταλγική» για να τονιστεί ότι επιλέγεται για να µειωθεί ο πόνος. Αν δε θεραπευθεί κατάλληλα, η αρθρική φλεγµονή µπορεί να προκαλέσει βλάβη κυρίως µε δύο µηχανισµούς: Α) Ο αρθρικός υµένας µπορεί να γίνει πολύ παχύς (µε το σχηµατισµό του λεγόµενου «πάννου» που είναι νεόπλαστος ιστός στον αρθρικό υµένα) και µε την αποδέσµευση διαφόρων ουσιών, τα φλεγµονώδη στοιχεία µπορεί να προκαλέσουν τη διάβρωση του αρθρικού χόνδρου και οστού. Β) Η παρατεταµένη διατήρηση της ανταλγικής θέσης προκαλεί µυική ατροφία, έκταση ή σύσπαση των µυών και των µαλακών µορίων και τελικά µόνιµη σύγκαµψη κια παραµόρφωση. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι της νόσου; Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές µορφές της ΝΙΑ. ιακρίνονται κυρίως από την ύπαρξη ή απουσία συστηµατικών εκδηλώσεων όπως πυρετός, εξάνθηµα, περικαρδίτιδα (συστηµατική ΝΙΑ) και από τον αριθµό των προσβαλλόµενων αρθρώσεων (ολιγοαρθρική ή πολυαρθρική ΝΙΑ). Κατά κανόνα οι διαφορετικές µορφές ΝΙΑ καθορίζονται σύµφωνα µε τα συµπτώµατα που παρουσιάζονται κατά τους πρώτους 6 µήνες της νόσου. Για το λόγο αυτό αναφέρονται συχνά ως «τύποι έναρξης» της νόσου. 2

3 Συστηµατική ΝΙΑ. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία, εκτός από την αρθρίτιδα, συστηµατικών χαρακτηριστικών (συστηµατικός σηµαίνει ότι προσβάλλονται διάφορα όργανα και συστήµατα του σώµατος). Το κυρίως συστηµατικό σύµπτωµα είναι ο υψηλός πυρετός κατά κύµατα που συνοδεύεται συχνά από δερµατικό, ρόδινο εξάνθηµα που εµφανίζεται όταν ο πυρετός είναι σε έξαρση. Άλλες εκδηλώσεις µπορεί να είναι οι πόνοι στους µυς (µυαλγίες), η διόγκωση του ήπατος, του σπλήνα ή των λεµφαδένων και η φλεγµονή των υµένων γύρω από την καρδιά (περικαρδίτιδα) ή τους πνεύµονες (πλευρίτιδα). Η αρθρίτιδα, (συνήθως πολυαρθρίτιδα που προσβάλλει 5 ή περισσότερες αρθρώσεις), µπορεί να εµφανιστεί στην έναρξη της νόσου ή και αργότερα. Η νόσος µπορεί να προσβάλει παιδιά κάθε ηλικίας (από βρέφη µέχρι µεγάλα παιδιά). Στην πορεία της νόσου, περίπου στους µισούς από τους ασθενείς η αρθρίτιδα συνοδεύεται από συστηµατικές εκδηλώσεις. Οι ασθενείς αυτοί έχουν την καλύτερη µακροχρόνια πρόγνωση. Στους άλλους µισούς από τους ασθενείς, οι συστηµατικές εκδηλώσεις τείνουν να υποχωρήσουν µε την πάροδο του χρόνου, ενώ η συµµετοχή των αρθρώσεων γίνεται πιο σηµαντική. Σε ένα πολύ µικρό ποσοστό αυτών των ασθενών οι συστηµατικές εκδηλώσεις παραµένουν όσο υπάρχει ενεργός αρθρίτιδα. Η συστηµατική ΝΙΑ καλύπτει ένα 10%-14% όλων των περιπτώσεων ΝΙΑ. Είναι χαρακτηριστική νόσος της παιδικής ηλικίας και παρατηρείται σπάνια σε ενήλικες. Πολυαρθρική ΝΙΑ. Χαρακτηρίζεται από την προσβολή, 5 ή περισσοτέρων αρθρώσεων κατά τους 6 πρώτους µήνες της νόσου, και από την απουσία των συστηµατικών εκδηλώσεων που αναφέρθηκαν στη συστηµατική ΝΙΑ. Η παρουσία ή η απουσία στο αίµα ενός αυτοαντισώµατος που ονοµάζεται ρευµατοειδής παράγοντας (RF), επιτρέπει να διαχωρίσουµε την πολυαρθρική ΝΙΑ σε δύο υποκατηγορίες: την οροαρνητική (απουσία RF) και την οροθετική (παρουσία RF). 1) Πολυαρθρική ΝΙΑ µε θετικό RF. Είναι σπάνια σε παιδιά (λιγότερο από 5% από όλους συνολικά τους ασθενείς µε ΝΙΑ). Θεωρείται αντίστοιχη νόσος µε την οροθετική ρευµατοειδή αρθρίτιδα των ενηλίκων (ο κυριότερος τύπος χρόνιας αρθρίτιδας στους ενήλικες). Προκαλεί συχνά συµµετρική αρθρίτιδα που προσβάλλει αρχικά κυρίως τις µικρές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών και στη συνέχεια επεκτείνεται και στις άλλες αρθρώσεις. Είναι πολύ πιο συνήθης στα κορίτσια παρά στα αγόρια και εµφανίζεται συνήθως µετά την ηλικία των 10 ετών. Αποτελεί σοβαρή µορφή της ΝΙΑ µε επίµονη ενεργότητα της αρθρίτιδας. 2) Πολυαρθρική ΝΙΑ µε αρνητικό RF. Καλύπτει το 15-25% όλων των περιπτώσεων ΝΙΑ. Πρόκειται για µια πιο πολύπλοκη µορφή που πιθανόν να περιλαµβάνει διαφορετικές ασθένειες. Μπορεί να εµφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Η πρόγνωση κυµαίνεται ευρέως. 3

4 Ολιγοαρθρική ΝΙΑ. Χαρακτηρίζεται από την προσβολή, κατά τους 6 πρώτους µήνες της νόσου, λιγότερων από 5 αρθρώσεων (1-4) και από την απουσία συστηµατικών εκδηλώσεων. Προσβάλλει µεγάλες αρθρώσεις (όπως γόνατα και αγκώνες) κατά τρόπο ασύµµετρο ή συµµετρικό. Μερικές φορές προσβάλλει µία µόνο άρθρωση (µονοαρθρική µορφή). Σε ορισµένους ασθενείς ο αριθµός των προσβαλλοµένων αρθρώσεων αυξάνεται µετά τους έξι πρώτους µήνες της νόσου (5 ή περισσότερες). Αυτή η µορφή ονοµάζονται επεκταθείσα ολιγοαρθρίτιδα. Η ολιγοαρθρίτιδα εµφανίζεται συνήθως πριν από την ηλικία των 6 ετών και προσβάλλει συχνότερα τα κορίτσια. Με την κατάλληλη θεραπεία, η πρόγνωση είναι κατά κανόνα καλή σε παιδιά στα οποία η νόσος περιορίζεται σε λίγες αρθρώσεις και είναι πιο επιφυλακτική σ αυτά που εµφανίζουν µε την πάροδο του χρόνου επέκταση της φλεγµονής σε περισσότερες από 4 αρθρώσεις. Ένα σταθερό ποσοστό των ασθενών µπορεί να αναπτύξει µία σηµαντική οφθαλµική επιπλοκή, τη χρόνια φλεγµονή του πρόσθιου τµήµατος του ραγοειδούς χιτώνα, που είναι ο αιµοφόρος χιτώνας του µατιού (πρόσθια ραγοειδίτιδα ή ιριδοκυκλίτιδα). Σε περίπτωση που δε διαγνωσθεί και δε θεραπευθεί έγκαιρα, η χρόνια πρόσθια ραγοειδίτιδα εξελίσσεται και µπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρή βλάβη στην όραση. Η έγκαιρη διάγνωση αυτής της επιπλοκής είναι εποµένως πρωταρχικής σηµασίας και γίνεται µε περιοδικό προληπτικό οφθαλµολογικό έλεγχο κάθε 3-4 µήνες από τον οφθαλµίατρο µε εξέταση σε ειδικό όργανο που καλείται σχισµοειδής λυχνία, επειδή δεν προκαλεί συµπτώµατα στον ασθενή. Η ολιγοαρθρίτιδα είναι η πιο συχνή µορφή ΝΙΑ (50% των περιπτώσεων). Ο τύπος της ολιγοαρθρικής έναρξης µε παρουσία αντιπυρηνικών αντισωµάτων (βλέπε Εργαστηριακές εξετάσεις) και παρουσία πρόσθιας ραγοειδίτιδας είναι µία νόσος χαρακτηριστική της παιδικής ηλικίας και δεν παρατηρείται σε ενήλικες. Ψωριασική αρθρίτιδα. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία αρθρίτιδας σε συνδυασµό µε ψωρίαση ή «ψωριασικά στίγµατα». Η ψωρίαση είναι µία δερµατοπάθεια µε περιοχές ξηρού δέρµατος που απολεπίζεται και εντοπίζονται κυρίως στους αγκώνες και στα γόνατα. Οι δερµατικές βλάβες µπορεί να προηγούνται ή να ακολουθούν την εµφάνιση της αρθρίτιδας. Αυτή η µορφή είναι περίπλοκη στις κλινικές εκδηλώσεις και στην πρόγνωση. Αρθρίτιδα που σχετίζεται µε ενθεσίτιδα. Η πιο κοινή εκδήλωση είναι µια ολιγοαρθρίτιδα που προσβάλλει κυρίως τις µεγάλες αρθρώσεις των κάτω άκρων και που συνοδεύεται από ενθεσίτιδα. Η ενθεσίτιδα είναι η φλεγµονή της ένθεσης, του σηµείου, δηλαδή, που προσφύονται οι τένοντες στα οστά. Η πιο συνηθισµένη εντόπιση του πόνου σε αυτή τη µορφή είναι το πόδι, πίσω ή κάτω από τη φτέρνα. Μερικές φορές οι ασθενείς µ αυτή τη µορφή της νόσου µπορεί να παρουσιάσουν οξεία πρόσθια ραγοειδίτιδα, που, αντίθετα µε τη ραγοειδίτιδα της ολιγοαρθρικής µορφής, µπορεί να εµφανίσει κόκκινα µάτια, δάκρυα, αυξηµένη ευαισθησία στο φως. Οι περισσότεροι ασθενείς είναι θετικοί σε µια εργαστηριακή εξέταση που ονοµάζεται HLA-B27. Η νόσος προσβάλλει κατά κύριο λόγο αγόρια και συνήθως εµφανίζεται µετά την ηλικία των 7-8 ετών. Η πορεία αυτής της µορφής της ΝΙΑ ποικίλλει. Σε µερικούς ασθενείς η νόσος υποχωρεί, ενώ σε άλλους επεκτείνεται και προσβάλλει αρχικά ένα τµήµα της σπονδυλικής στήλης µε αρθρίτιδα 4

5 των ιερολαγονίων αρθρώσεων (γύρω από το κατώτερο τµήµα της σπονδυλικής στήλης). Η µορφή αυτή ανήκει σε µία οµάδα νόσων που είναι πιο συχνές σε ενήλικες και ονοµάζονται σπονδυλοαρθροπάθειες, επειδή µπορεί να προσβάλουν τις αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης. Τι προκαλεί τη χρόνια ιριδοκυκλίτιδα; Υπάρχει κάποια σχέση µε την αρθρίτιδα; Όπως και στην αρθρίτιδα, η φλεγµονή στο µάτι προκαλείται από µία µη φυσιολογική αντίδραση του ανοσιακού συστήµατος (αυτοανοσία). Ωστόσο, οι ακριβείς µηχανισµοί είναι ακόµη άγνωστοι. Η επιπλοκή αυτή παρατηρείται κυρίως σε ασθενείς µε ολιγαρθρικό τύπο έναρξης, µικρή ηλικία και παρουσία αντιπυρηνικών αντισωµάτων στον ορό (ΑΝΑ). Οι λόγοι που συνδέουν τα µάτια µε την αρθρική νόσο είναι άγνωστοι. Παρόλα αυτά είναι σηµαντικό να θυµόµαστε ότι η αρθρίτιδα και η ιριδοκυκλίτιδα µπορεί να ακολουθούν ανεξάρτητη πορεία, ούτως ώστε η περιοδική εξέταση σε σχισµοειδή λυχνία πρέπει να συνεχιστεί ακόµη και αν η αρθρίτιδα υποχωρεί. Η πορεία της ιριδοκυκλίτιδας χαρακτηρίζεται από περιοδικές εξάρσεις που είναι επίσης ανεξάρτητες από αυτές της αρθρίτιδας. Η ιριδοκυκλίτιδα ακολουθεί συνήθως την εµφάνιση της αρθρίτιδας ή µπορεί να εµφανιστεί συγχρόνως µε την αρθρίτιδα. Πιο σπάνια προηγείται της αρθρίτιδας. Αυτές είναι συνήθως οι πιο ατυχείς περιπτώσεις γιατί, επειδή η χρόνια ιριδοκυκλίτιδα δεν δίνει συµπτώµατα όπως η οξεία, δεν εντοπίζεται σε πρώιµο στάδιο αλλά όταν έχει ήδη προκαλέσει κάποια βλάβη στο µάτι. Είναι η νόσος διαφορετική σε παιδιά από ότι σε ενήλικες; Κυρίως ναι. Η πολυαρθρική µορφή µε θετικά RF που ευθύνεται για περίπου 70% των περιπτώσεων ρευµατοειδούς αρθρίτιδας σε ενήλικες καλύπτει λιγότερο από το 5% των περιπτώσεων ΝΙΑ. Η ολιγοαρθρική µορφή που εµφανίζεται πρώιµα αντιπροσωπεύει περίπου το 50% των περιπτώσεων ΝΙΑ και δεν παρατηρείται σε ενήλικες. Η συστηµατική αρθρίτιδα είναι χαρακτηριστική των παιδιών και σπάνια παρατηρείται σε ενήλικες. Τι είδους εργαστηριακές εξετάσεις απαιτούνται; Οταν τεθεί η διάγνωση είναι χρήσιµες κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις, οι οποίες σε συνδυασµό µε τις κλινικές εκδηλώσεις, µας βοηθούν να προσδιορίσουµε τον τύπο της ΝΙΑ και να καθορίσουµε τους ασθενείς που είναι σε κίνδυνο να αναπτύξουν κάποιες επιπλοκές της νόσου όπως χρόνια ιριδοκυκλίτιδα. Ο ρευµατοειδής παράγοντας (RF) είναι ένα αυτοαντίσωµα που είναι επίµονα θετικό και σε υψηλή περιεκτικότητα µόνο στην πολυαρθρική µορφή της ΝΙΑ που είναι η αντίστοιχη παιδική νόσος µε την οροθετική ρευµατοειδή αρθρίτιδα των ενηλίκων. Τα αντιπυρηνικά αντισώµατα (ΑΝΑ) είναι πολύ συχνά θετικά σε ασθενείς µε ολιγοαρθρική ΝΙΑ µε πρώιµη εµφάνιση. Καθορίζουν τον πληθυσµό των παιδιών µε ΝΙΑ που είναι σε αυξηµένο κίνδυνο να αναπτύξουν χρόνια ιριδοκυκλίτιδα και που πρέπει να υποβάλλονται σε περιοδική (κάθε 3-4 µήνες) προληπτική οφθαλµολογική εξέταση σε σχισµοειδή λυχνία. Το HLA B27 είναι ένας εργαστηριακός δείκτης που είναι θετικός στα παιδιά µε ΝΙΑ που σχετίζεται µε ενθεσίτιδα. Η συχνότητά του γενικά στον υγιή πληθυσµό είναι πολύ χαµηλότερη (5 8%). 5

6 Άλλες εξετάσεις, όπως η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) µετρούν την έκταση της φλεγµονής και χρησιµεύουν στην εκτίµηση της ενεργότητας της νόσου που παρόλα αυτά, βασίζεται πολύ περισσότερο στις κλινικές εκδηλώσεις παρά στις εργαστηριακές εξετάσεις. Ανάλογα µε το θεραπευτικό σχήµα, οι ασθενείς υποβάλλονται σε περιοδικές εξετάσεις (όπως εξέταση αίµατος, ηπατικών ενζύµων, ούρων) για να αξιολογηθεί η πιθανή τοξικότητα των φαρµάκων. Οι περιοδικές ακτινολογικές εξετάσεις χρησιµεύουν για την αξιολόγηση της εξέλιξης της αρθρικής βλάβης και κατ επέκταση της ρύθµισης του θεραπευτικού σχήµατος. Πώς µπορούµε να την θεραπεύσουµε; εν υπάρχει συγκεκριµένη θεραπεία για τη ΝΙΑ. Ο σκοπός της θεραπευτικής αγωγής που εφαρµόζεται είναι να επιτρέψει στο παιδί να ζήσει µια φυσιολογική ζωή και να προλάβει τη φθορά των αρθρώσεων και άλλων οργάνων µέχρι να επέλθει αυτόµατη υποχώρηση της νόσου, που στις περισσότερες περιπτώσεις επέρχεται µετά από ποικίλλο και απρόβλεπτο χρονικό διάστηµα. Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στη χρήση φαρµάκων που αναχαιτίζουν τη συστηµατική και/ή αρθρική φλεγµονή και σε φυσικά µέσα θεραπείας που διατηρούν ή αποκαθιστούν τη λειτουργία των αρθρώσεων και συµβάλλουν στο να προληφθούν οι µόνιµες αναπηρίες και παραµορφώσεις. Η θεραπεία είναι αρκετά σύνθετη και απαιτεί τη συνεργασία διαφόρων ειδικών (παιδίατρου-ρευµατολόγου, ορθοπεδικού, φυσιοθεραπευτή-εργασιοθεραπευτή, οφθαλµιάτρου ή και άλλων ειδικών). 1) Μη στεροειδή αντιφλεγµονώδη φάρµακα (ΜΣΑΦ). Είναι συµπτωµατικά αντιφλεγµονώδη και αντιπυρετικά φάρµακα (για να ελέγχουν τον πυρετό και τον πόνο από τη φλεγµονή των αρθρώσεων). Συµπτωµατικά σηµαίνει ότι δεν µπορούν να επιφέρουν την ίαση της νόσου, αλλά χρησιµεύουν για να ελέγχουν τα συµπτώµατα που οφείλονται σε φλεγµονή. Αυτά που χρησιµοποιούνται πιο συχνά είναι η ναπροξένη και η ιµπουπροφένη. Η ασπιρίνη, παρόλο που είναι αποτελεσµατική και φθηνή, χρησιµοποιείται πολύ λιγότερο στις µέρες µας κυρίως λόγω του υψηλού κινδύνου τοξικότητας (συστηµατικές επιδράσεις σε περιπτώσεις υψηλών επιπέδων αίµατος, ηπατικής τοξικότητας κυρίως στη συστηµατική ΝΙΑ, συνδρόµου Reye). Συνήθως είναι καλά ανεκτά και η γαστρική δυσφορία, που είναι η πιο συνήθης ανεπιθύµητη ενέργεια σε ενήλικες, είναι σπάνια σε παιδιά. Ο συνδυασµός διαφόρων ΜΣΑΦ δεν ενδείκνυται, αλλά µερικές φορές ένα ΜΣΑΦ µπορεί να είναι αποτελεσµατικό εκεί όπου ένα άλλο απέτυχε. Η αποτελεσµατικότητα στην καταστολή της αρθρικής φλεγµονής γίνεται εµφανής µετά από κάποιες εβδοµάδες θεραπείας. 2) Αρθρικές ενέσεις. Χρησιµοποιούνται όταν προσβάλλονται µία έως πολύ λίγες αρθρώσεις και όταν η φλεγµονή της άρθρωσης, η µυική σύσπαση και ο µυικός πόνος που τη συνοδεύουν είναι επίµονη και µπορεί να προκαλέσει µόνιµη παραµόρφωση. Το φάρµακο που χορηγείται είναι ένα στεροειδές µακράς δράσης. Η εξακετονική τριαµσινολόνη είναι προτιµότερη γιατί η δράση της είναι πιο παρατεταµένη (συχνά πολλούς µήνες) και η απορρόφησή της στην συστηµατική κυκλοφορία είναι ελάχιστη. 3) Φάρµακα δεύτερου επιπέδου. Συνιστώνται σε παιδιά που πάσχουν από την πολυαρθρική µορφή µε επίµονη ενεργότητα παρά τη θεραπεία µε ΜΣΑΦ και στεροειδή. Τα φάρµακα δεύτερου επιπέδου προστίθενται στην προηγούµενη θεραπεία. Η 6

7 αποτελεσµατικότητα των περισσότερων φαρµάκων δεύτερου επιπέδου γίνεται εµφανής µόνο µετά από αρκετές εβδοµάδες ή µήνες θεραπείας. Από τα φάρµακα αυτά, το πρώτης επιλογής είναι η µεθοτρεξάτη και χορηγείται σε µικρές εβδοµαδιαίες δόσεις. Είναι αποτελεσµατικό στην πλειοψηφία των ασθενών. Έχει αντιφλεγµονώδη δράση, αλλά µπορεί επίσης, σε ορισµένους ασθενείς και µέσω άγνωστων µηχανισµών, να επιφέρει υποχώρηση της νόσου. Συνήθως είναι καλά ανεκτή. Η µη γαστρική ανοχή και αύξηση των επιπέδων των ηπατικών ενζύµων (τρανσαµινασών) αποτελούν τις πιο συνήθεις ανεπιθύµητες ενέργειες. Η πιθανή εµφάνιση τοξικότητας απαιτεί παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας µε περιοδικές εργαστηριακές εξετάσεις. Ο συνδυασµός µε φολικό οξύ (µία βιταµίνη), µειώνει τον κίνδυνο ανεπιθύµητων ενεργειών. Η σαλαζοπυρίνη αποδείχτηκε επίσης αποτελεσµατική στη ΝΙΑ αλλά είναι συνήθως λιγότερο ανεκτή από τη µεθοτρεξάτη. Η εµπειρία µε την σαλαζοπυρίνη είναι πολύ πιο περιορισµένη απ ότι µε τη µεθοτρεξάτη. Η εµπειρία από τη χρήση άλλων επίσης αποτελεσµατικών φαρµάκων, όπως η κυκλοσπορίνη ή η λεφλουνοµίδη είναι πολύ περιορισµένη. Η κυκλοσπορίνη είναι ένα πολύτιµο φάρµακο για την θεραπεία του συνδρόµου ενεργοποίησης του µακροφάγου που είναι ανθεκτικό στα στεροειδή. Αυτό το σύνδροµο είναι µία σοβαρή επιπλοκή της συστηµατικής ΝΙΑ που ενδεχοµένως µπορεί να αποτελέσει απειλή για την ανθρώπινη ζωή (µαζική ενεργοποίηση των µακροφάγων που καταστρέφουν άλλα πολύτιµα για τον οργανισµό κύτταρα). Σχεδόν καµία πληροφορία για τη χρήση της λεφλουνοµίδης σε παιδιά δεν είναι µέχρι σήµερα διαθέσιµη. Τα τελευταία χρόνια ανοίχτηκαν νέες προοπτικές µε την εισαγωγή των λεγόµενων βιολογικών παραγόντων όπως των αντι-tnf, που είναι συνθετικά προϊόντα που δεσµεύουν επιλεκτικά τον παράγοντα νέκρωσης όγκων (TNF), (απαραίτητο µεσολαβητή στη διαδικασία της φλεγµονής). Χρησιµοποιούνται µόνα τους ή σε συνδυασµό µε µεθοτρεξάτη και είναι αποτελεσµατικά στους περισσότερους ασθενείς κυρίως µε πολυαρθρίτιδα. Το αποτέλεσµα τους είναι αρκετά γρήγορο και έχουν αποδειχθεί µέχρι στιγµής ασφαλή. Παρόλα αυτά απαιτείται παρακολούθηση µεγαλύτερης διάρκειας για να επιβεβαιώσουµε πιθανές µακροχρόνιες ανεπιθύµητες ενέργειες. Όπως όλα τα υπόλοιπα φάρµακα δεύτερου επιπέδου, πρέπει να χορηγούνται κάτω από αυστηρό ιατρικό έλεγχο. Τα φάρµακα αντι-tnf είναι πολύ ακριβά. 4) Κορτικοστεροειδή. Είναι τα πιο αποτελεσµατικά διαθέσιµα αντιφλεγµονώδη φάρµακα αλλά η χρήση τους είναι περιορισµένη διότι η µακροχρόνια χρήση τους συνδέεται µε κάποιες σηµαντικές ανεπιθύµητες ενέργειες, συµπεριλαµβανοµένης της οστεοπόρωσης και της ελαττωµένης ανάπτυξης. Είναι, παρόλα αυτά, πολύτιµα για τη θεραπεία των συστηµατικών συµπτωµάτων που είναι ανθεκτικά σε άλλες θεραπείες, για συστηµατικές επιπλοκές που απειλούν τη ζωή και ως γεφυροποιά (ενδιάµεσα) φάρµακα για τον έλεγχο της οξείας νόσου καθώς περιµένουµε να εµφανιστούν τα αποτελέσµατα των φαρµάκων δεύτερου επιπέδου. Τοπικά στεροειδή (οφθαλµικές σταγόνες) χρησιµοποιούνται για τη θεραπεία της ιριδοκυκλίτιδας. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις µπορεί να χρειασθούν περιβολβικές ενέσεις ή συστηµατική χορήγηση στεροειδών. 7

8 5) Ορθοπεδική χειρουργική. Οι κυριότερες ενδείξεις της είναι προσθετική αντικατάσταση της άρθρωσης σε περίπτωση αρθρικής καταστροφής και χαλάρωση µαλακών µορίων σε περίπτωση µόνιµης σύγκαµψης. 6) Αποκατάσταση. Είναι ένα βασικό συστατικό της θεραπείας. Περιλαµβάνει φυσιοθεραπεία µε κατάλληλες ασκήσεις, καθώς και χρήση ναρθήκων, όταν χρειάζεται, για να αποφευχθούν παραµορφώσεις και να η διατηρηθεί η φυσιολογική θέση των αρθρώσεων. Πρέπει να αρχίσουν έγκαιρα και να εκτελούνται τακτικά για να διατηρηθεί το εύρος της κινητικότητας και να αποφευχθούν η µυική ατροφία και οι µόνιµες παραµορφώσεις. Ποιες είναι οι κύριες ανεπιθύµητες ενέργειες της θεραπείας; Τα φάρµακα που χρησιµοποιούνται για την θεραπεία της ΝΙΑ είναι συνήθως καλά ανεκτά. Η γαστρική δυσανοχή, η πιο συνηθισµένη ανεπιθύµητη ενέργεια των ΜΣΑΦ (γι αυτό θα πρέπει να λαµβάνονται µετά τα γεύµατα), είναι λιγότερο συνήθης σε παιδιά απ ότι σε ενήλικες. Τα ΜΣΑΦ µπορεί να προκαλέσουν αύξηση των επιπέδων κάποιων ηπατικών ενζύµων στο αίµα, αλλά αυτό δεν είναι συχνό για τα περισσότερα ΜΣΑΦ. Η µεθοτρεξάτη είναι επίσης καλά ανεκτή. Η πιο συνηθισµένη ανεπιθύµητη ενέργεια είναι η ναυτία και οι έµετοι, µετά τη λήψη του φαρµάκου. Για να εντοπισθεί πιθανή εµφάνιση τοξικότητας είναι απαραίτητος ο περιοδικός έλεγχος κάποιων εργαστηριακών εξετάσεων (εξέταση αίµατος, ηπατικών ενζύµων κλπ). Η πιο συχνή εργαστηριακή διαταραχή είναι η αύξηση των ηπατικών ενζύµων που αποκαθίσταται µε τη διακοπή του φαρµάκου ή την ελάττωση της δόσης. Η χορήγηση φολινικού ή φολικού οξέος είναι αποτελεσµατική στη µείωση της συχνότητας της ηπατοτοξικότητας. Αντιδράσεις υπερευαισθησίας στη µεθοτρεξάτη µπορεί να συµβούν, αλλά είναι σπάνιες. Η σαλαζοπυρίνη είναι ως επί το πλείστον καλά ανεκτή. Οι πιο συνηθισµένες ανεπιθύµητες ενέργειες είναι δερµατικά εξανθήµατα, γαστρεντερικά προβλήµατα, υπερτρανσαµινασαιµία (ηπατοτοξικότητα), λευκοπενία (µείωση των λευκών αιµοσφαιρίων που οδηγεί σε κίνδυνο λοιµώξεων). Για τους λόγους αυτούς, όπως και για τη µεθοτρεξάτη, απαιτούνται περιοδικές εργαστηριακές εξετάσεις. Οι παράγοντες αντι-tnf είναι συνήθως καλά ανεκτοί. Οι ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά για πιθανή εµφάνιση σοβαρών λοιµώξεων. Η µακροχρόνια χρήση στεροειδών σε σηµαντική δόση συνδέεται µε ορισµένες σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες. Αυτές περιλαµβάνουν κυρίως την ελαττωµένη ανάπτυξη και την οστεοπόρωση. Τα στεροειδή σε µεγάλες δόσεις προκαλούν φανερή αύξηση στην όρεξη, που µε τη σειρά της οδηγεί στην παχυσαρκία. Εποµένως είναι σηµαντικό να καθοδηγούµε τα παιδιά στο να τρώνε τροφές που ικανοποιούν την όρεξη χωρίς να αυξάνουν την πρόσληψη πολλών θερµίδων. Για πόσο καιρό πρέπει να διαρκεί η θεραπεία; Πρέπει να διαρκεί όσο παραµένει η νόσος. Η διάρκεια της νόσου είναι απρόβλεπτη. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, µετά από µια πορεία που διαρκεί από λίγα έως πολλά χρόνια, η ΝΙΑ υποχωρεί αυτόµατα. Η πορεία της χαρακτηρίζεται συχνά από περιοδικές υφέσεις και εξάρσεις που οδηγούν σε σηµαντικές αλλαγές στο θεραπευτικό σχήµα. Πλήρης κατάργηση της θεραπείας προβλέπεται µόνο µετά από παρατεταµένη και πλήρη υποχώρηση της νόσου. 8

9 Οφθαλµολογική εξέταση (εξέταση µε σχισµοειδή λυχνία) πόσο συχνά και για πόσον καιρό; Σε ασθενείς που είναι σε αυξηµένο κίνδυνο να αναπτύξουν ιριδοκυκλίτιδα (ΑΝΑ θετικά), η εξέταση σε σχισµοειδή λυχνία πρέπει να πραγµατοποιείται τουλάχιστον κάθε τρεις µήνες. Όσοι έχουν αναπτύξει ιριδοκυκλίτιδα πρέπει να υποβάλλονται σε πολύ περισσότερους ελέγχους, η συχνότητα των οποίων εξαρτάται από τη σοβαρότητα της προσβολής του οφθαλµού και καθορίζεται από τον οφθαλµίατρο. Ο κίνδυνος ανάπτυξης ιριδοκυκλίτιδας µειώνεται µε τον καιρό. Παρόλα αυτά η ιριδοκυκλίτιδα µπορεί να αναπτυχθεί πολλά χρόνια µετά την εµφάνιση της αρθρίτιδας. Εποµένως πρέπει να ελέγχονται τα µάτια για πολλά χρόνια ακόµα και αν η αρθρίτιδα είναι σε ύφεση. Η οξεία ραγοειδίτιδα, που µπορεί να εµφανιστεί στους ασθενείς µε αρθρίτιδα και ενθεσίτιδα, δίνει θορυβώδη συµπτώµατα (κόκκινο µάτι, πόνος και φωτοφοβία) και εποµένως δεν είναι απαραίτητες οι περιοδικές εξετάσεις σε σχισµοειδή λυχνία για την έγκαιρη διάγνωση. Ποια είναι η µακροχρόνια εξέλιξη (πρόγνωση) της αρθρίτιδας; Η πρόγνωση της αρθρίτιδας εξαρτάται από τη βαρύτητά της, από την κλινική µορφή της ΝΙΑ και από την έγκαιρη και κατάλληλη θεραπεία. Έχει βελτιωθεί αισθητά από την πρόοδο που συντελέστηκε στη θεραπευτική αντιµετώπιση τα τελευταία δέκα χρόνια. Η πρόγνωση της συστηµατικής ΝΙΑ ποικίλλει. Περίπου οι µισοί ασθενείς έχουν λίγα ευρήµατα αρθρίτιδας και η νόσος χαρακτηρίζεται κυρίως από περιοδικές εξάρσεις. Η τελική πρόγνωση είναι συνήθως καλή καθώς η νόσος συχνά υποχωρεί αυτόµατα. Στους άλλους µισούς ασθενείς η νόσος χαρακτηρίζεται από επίµονη αρθρίτιδα καθώς τα συστηµατικά συµπτώµατα τείνουν µε τα χρόνια να υποχωρήσουν. Σε αυτή την υποκατηγορία των ασθενών µπορεί να αναπτυχθεί σοβαρή αρθρική καταστροφή. Τέλος, σε µια ελάχιστη µειοψηφία αυτής της δεύτερης οµάδας ασθενών, τα συστηµατικά συµπτώµατα παραµένουν και συνοδεύουν την αρθρίτιδα. Αυτοί οι ασθενείς έχουν τη χειρότερη πρόγνωση και αντιµετωπίζονται µε επιθετική ανοσοτροποποιητική θεραπεία. Η οροθετική πολυαρθρική ΝΙΑ συχνότερα εξελίσσεται σε καταστροφική αρθροπάθεια. Η οροαρνητική πολυαρθρική ΝΙΑ είναι πιο απρόβλεπτη ως προς την εξέλιξη και την πρόγνωση. Ωστόσο, η συνολική πρόγνωση είναι πολύ καλύτερη από ότι στην οροθετική πολυαρθρική ΝΙΑ. Μόνο το ¼ περίπου των ασθενών αναπτύσσει καταστροφική αρθροπάθεια. Η ολιγαρθρική ΝΙΑ έχει συχνά καλή αρθρική πρόγνωση όταν η νόσος παραµένει περιορισµένη σε λίγες αρθρώσεις. Ασθενείς στους οποίους η αρθρική νόσος επεκτείνεται στην προσβολή πολλών αρθρώσεων έχουν πρόγνωση που είναι παρόµοια µε αυτήν των ασθενών µε οροαρνητική πολυαρθρική ΝΙΑ. Οι περισσότεροι ασθενείς µε ψωριασική ΝΙΑ πάσχουν από νόσο όµοια µε την ολιγαρθρική ΝΙΑ, αλλά που έχει µια κάπως υψηλότερη τάση να γίνει πολυαρθρική µε τον καιρό. Η πρόγνωση της ΝΙΑ που συνδέεται µε την ενθεσίτιδα ποικίλει. Σε µερικούς ασθενείς η νόσος υποχωρεί ενώ σε άλλους εξελίσσεται και µπορεί να προσβάλει τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις. Μέχρι τώρα δεν υπάρχουν κατά τα πρώτα στάδια της νόσου αξιόπιστα κλινικά ή εργαστηριακά χαρακτηριστικά που µπορούν να προβλέψουν ποιος ασθενής θα έχει τη 9

10 χειρότερη πρόγνωση. Τέτοιοι προγνωστικοί παράγοντες θα είχαν σηµαντικό κλινικό ενδιαφέρον, αφού θα µπορούσαν να επιτρέψουν την αναγνώριση των ασθενών αυτών στους οποίους θα έπρεπε να χορηγείται µια πιο επιθετική αγωγή από την αρχή της νόσου. Ποια είναι η µακροπρόθεσµη εξέλιξη (πρόγνωση) της ιριδοκυκλίτιδας; Η ιριδοκυκλίτιδα, αν δε θεραπευθεί, µπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες, όπως θόλωση του φακού των οφθαλµών (καταρράκτης), αύξηση της ενδοφθάλµιας πίεσης (γλαύκωµα) και τύφλωση. Παρόλα αυτά, αν θεραπευθεί στα πρώτα της στάδια, ανταποκρίνεται πολύ καλά στη θεραπεία. Η έγκαιρη διάγνωση είναι εποµένως το κυριότερο καθοριστικό στοιχείο της πρόγνωσης. Επιτρέπονται οι εµβολιασµοί; Εάν ένας ασθενής βρίσκεται υπό θεραπεία µε ανοσοκατασταλτική αγωγή (στεροειδή, µεθοτρεξάτη, αντι-tnf κλπ), οι εµβολιασµοί µε ζωντανούς, εξασθενηµένους µικροοργανισµούς (όπως κατά της ερυθράς, ιλαράς, παρωτίτιδας, πολιοµυελίτιδας Sabin και BCG) πρέπει να αναβληθούν λόγω του πιθανού κινδύνου ανάπτυξης λοιµώξεων εξαιτίας της µειωµένης ικανότητας του ανοσιακού συστήµατος να δηµιουργήσει ανοσία. Εµβόλια που δεν περιέχουν ζωντανούς µικροοργανισµούς, αλλά µόνο τις πρωτεΐνες τους (έναντι του τετάνου, της διφθερίτιδας, της πολιοµυελίτιδας Salk, της ηπατίτιδας Β, του κοκκύτη, του πνευµονιόκοκκου, του αιµόφιλου, του µηνιγγιτιδόκοκκου) µπορούν να χορηγηθούν, έχοντας ως µόνο θεωρητικό κίνδυνο την πιθανότητα αποτυχίας του εµβολιασµού εξαιτίας της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει την πορεία της νόσου; εν υπάρχουν ενδείξεις ότι η διατροφή µπορεί να επηρεάσει τη νόσο. Γενικά, το παιδί πρέπει να ακολουθεί ένα ισορροπηµένο, φυσιολογικό για την ηλικία του διαιτολόγιο. Οι ασθενείς που παίρνουν στεροειδή πρέπει να αποφεύγουν να τρώνε παραπάνω από το κανονικό, επειδή τα στεροειδή αυξάνουν την όρεξη. Μπορεί το κλίµα να επηρεάσει την πορεία της νόσου; εν υπάρχουν ενδείξεις ότι το κλίµα µπορεί να επηρεάσει τις εκδηλώσεις της νόσου. Επιτρέπονται τα αθλήµατα; Η άθληση είναι ένα βασικό στοιχείο της καθηµερινής ζωής ενός παιδιού. Ένας από τους κύριους στόχους της θεραπείας της ΝΙΑ είναι να επιτρέψουµε στα παιδιά να ζήσουν όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική ζωή και να µη θεωρούν τους εαυτούς τους διαφορετικούς από τους συνοµηλίκους τους. Εποµένως, η γενική τάση είναι να αφήνουµε τους ασθενείς να αθλούνται και να τους εµπιστευθούµε ότι θα σταµατούν την προσπάθεια όταν πονέσουν σε κάποια άρθρωση. Παρόλο που η µηχανική καταπόνηση δεν είναι ωφέλιµη σε µια φλεγµαίνουσα άρθρωση, θεωρείται πως η µικρή βλάβη που µπορεί να επακολουθήσει είναι πολύ µικρότερη από το ψυχολογικό τραύµα που θα δηµιουργηθεί από την απαγόρευση στο παιδί να εξασκεί αθλήµατα µε τους φίλους του εξαιτίας της νόσου. Αυτή η επιλογή είναι µέρος µιας πιο γενικής συµπεριφοράς που τείνει να ενθαρρύνει ψυχολογικά το παιδί να είναι αυτόνοµο και να µπορεί να τα βγάζει πέρα µόνο του σύµφωνα µε τα όρια που του επιβάλλει η νόσος. Πέρα από αυτές τις απόψεις είναι 10

11 καλύτερα να προτιµώνται αθλήµατα στα οποία δεν υπάρχει καθόλου ή είναι ελάχιστη η µηχανική καταπόνηση των αρθρώσεων, όπως η κολύµβηση ή η ποδηλασία. Μπορεί το παιδί να πηγαίνει κανονικά στο σχολείο; Είναι εξαιρετικά σηµαντικό το παιδί να πηγαίνει κανονικά στο σχολείο. Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που µπορεί να προκαλέσουν προβλήµατα στο να πηγαίνει το παιδί στο σχολείο: δυσκολία στο περπάτηµα, ελάχιστη αντίσταση στην κούραση, πόνος ή δυσκαµψία. Εποµένως, είναι απαραίτητο να εξηγήσουµε στους καθηγητές τις πιθανές ανάγκες του παιδιού: κατάλληλα θρανία, να κινείται τακτικά κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης ώστε να µην «πιάνεται» και να αποφευχθεί η αρθρική δυσκαµψία και η πιθανή δυσκολία στο γράψιµο. Οι ασθενείς πρέπει να συµµετέχουν όποτε είναι δυνατό στα µαθήµατα γυµναστικής. Σε αυτήν την περίπτωση οι ίδιες απόψεις που διατυπώθηκαν παραπάνω σχετικά µε το θέµα των αθληµάτων πρέπει να λαµβάνονται υπόψη. Το σχολείο για το παιδί είναι ό,τι και η δουλειά για τον ενήλικα, ένα µέρος όπου µαθαίνει πώς να γίνει αυτόνοµο, παραγωγικό και ανεξάρτητο άτοµο. Οι γονείς και οι καθηγητές πρέπει να κάνουν ό,τι µπορούν για να κάνουν το άρρωστο παιδί να συµµετέχει στις σχολικές δραστηριότητες φυσιολογικά, για να έχει όχι µόνο επιτυχία στις σπουδές του αλλά, και καλή ικανότητα επικοινωνίας µε συνοµηλίκους του και ενήλικες, για να γίνεται αποδεκτό και να χαίρει εκτίµησης από τους φίλους του. Θα έχει το παιδί φυσιολογική ζωή ενηλίκου; Αυτός είναι ένας από τους κυριότερους στόχους της θεραπείας και µπορεί να επιτευχθεί στη πλειοψηφία των περιπτώσεων. Η θεραπεία της ΝΙΑ έχει πραγµατικά βελτιωθεί θεαµατικά τα τελευταία δέκα χρόνια και αναµένεται ότι αρκετά νέα δραστικά φάρµακα θα είναι διαθέσιµα στο άµεσο µέλλον. Η συνδυασµένη χρήση φαρµακευτικής αγωγής και αποκατάστασης µπορεί στις µέρες µας να προλάβει την αρθρική βλάβη στην πλειοψηφία των ασθενών. Θα πρέπει επίσης να προσέξουµε πολύ τον ψυχολογικό αντίκτυπο της νόσου στο παιδί και την οικογένειά του. Μία χρόνια νόσος όπως η ΝΙΑ είναι µια δύσκολη πρόκληση για ολόκληρη την οικογένεια και, φυσικά, όσο πιο σοβαρή είναι η νόσος, τόσο πιο δύσκολο είναι να αντιµετωπισθεί. Θα είναι δύσκολο για το παιδί να αντιµετωπίσει κατάλληλα τη νόσο του, εάν δεν το κάνουν οι γονείς του. Οι γονείς συνήθως αναπτύσσουν ισχυρό συναισθηµατικό δεσµό µε το χρόνια άρρωστο παιδί τους και για να αποτρέψουν οποιοδήποτε πρόβληµα που µπορεί να του συµβεί, γίνονται υπερπροστατευτικοί. Μια θετική συµπεριφορά των γονέων που υποστηρίζουν και ενθαρρύνουν το παιδί να είναι όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητο θα είναι εξαιρετικά πολύτιµη και θα βοηθήσει το παιδί να ξεπερνάει τις δυσκολίες που σχετίζονται µε τη νόσο, να αντιµετωπίζει επιτυχώς τους συνοµηλίκους του και να αναπτύσσει µια ανεξάρτητη, ισορροπηµένη προσωπικότητα. Ψυχοκοινωνική υποστήριξη θα πρέπει να παρέχεται από την παιδορευµατολογική οµάδα όταν απαιτείται. 11

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ)

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΝΙΑ 2.1 Υπάρχουν διαφορετικές μορφές της νόσου; Υπάρχουν αρκετές μορφές ΝΙΑ. Κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Τι είναι; Οι νεανικές σπονδυλοαρθροπάθειες αποτελούν µία οµάδα που χαρακτηρίζονται από χρόνια φλεγµονή των αρθρώσεων (αρθρίτιδα) και

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως γίνεται η διάγνωση; Οι γιατροί

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Το σύνδρομο Blau Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BLAU / ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΑΡΚΟΕΙΔΩΣΗ 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Blau είναι ένα γενετικό νόσημα που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟ NLRP12 ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΩΝ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο σχετιζόμενος με

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ KAWASAKI

ΝΟΣΟΣ KAWASAKI www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ KAWASAKI Αυτή η νόσος περιγράφτηκε το 1967 από έναν Ιάπωνα παιδίατρο, τον Tomisaku Kawasaki. Αναγνώρισε µία οµάδα παιδιών µε πυρετό, δερµατικό εξάνθηµα, επιπεφυκίτιδα,

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Majeed Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MAJEED 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Majeed είναι ένα σπάνιο γενετικό νόσημα. Τα προσβεβλημένα παιδιά πάσχουν από χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME Τι είναι; Η αρθρίτιδα του Lyme είναι µία από τις νόσους που προκαλούνται από το µικρόβιο Βorrelia burgdorferi (νόσος του Lyme ή Μπορρελίωση) που

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομο Papa Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PAPA 1.1 Τι είναι; Ο ακρωνύμιο PAPA προέρχεται από τις λέξεις Pyogenic Arthritis, Pyoderma gangrenosum and Acne

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA)

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PFAPA 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Πάνω από ένα αιώνα πριν, ο J. Hutchinson, ένας χειρουργός-δερματολόγος, αναγνώρισε την πρώτη περίπτωση σαρκοείδωσης, στο Λονδίνο. Στα χρόνια πριν και μετά την

Διαβάστε περισσότερα

Πορφυρα Henoch-Schoenlein

Πορφυρα Henoch-Schoenlein www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Πορφυρα Henoch-Schoenlein Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΡΦΥΡΑ HENOCH-SCHOENLEIN 1.1 Τι είναι; Η Πορφύρα Henoch-Schoenlein (HSP) είναι μία κατάσταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

Χρονια Μη Βακτηριακη Οστεομυελιτιδα/Οστεϊτιδα (Crmo)

Χρονια Μη Βακτηριακη Οστεομυελιτιδα/Οστεϊτιδα (Crmo) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Χρονια Μη Βακτηριακη Οστεομυελιτιδα/Οστεϊτιδα (Crmo) Έκδοση από 2016 ΧΡΟΝΙΑ ΜΗ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ/ΟΣΤΕΪΤΙΔΑ (CRMO) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ CRMO 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ BEHÇET Τι είναι; Το σύνδροµο Behçet ή η νόσος Behçet (ΝΒ) είναι µία συστηµατική αγγειίτιδα (φλεγµονή των αγγείων) άγνωστης αιτίας, που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α Τι είδους νόσος είναι; Η νεανική δερµατοµυοσίτιδα (Ν Μ) ανήκει στην οµάδα των λεγόµενων αυτοάνοσων νόσων. Στις αυτοάνοσες νόσους µία µη φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA )

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DIRA 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια του ανταγωνιστή του υποδοχέα της IL-1

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα Έκδοση από 2016 2. Διάγνωση και θεραπεία 2.1 Πώς μπαίνει η διάγνωση; Τα κλινικά ευρήματα και

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR)

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ MMR

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Φαρμακευτική Αγωγή Έκδοση από 2016 13. Βιολογικά Φάρμακα Νέες προοπτικές έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια με ουσίες γνωστές ως βιολογικοί παράγοντες. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Σκληρόδερμα Έκδοση από 2016 2. ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΤΥΠΟΙ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡΜΑΤΟΣ 2.1 Τοπικό σκληρόδερμα 2.1.1 Πώς διαγιγνώσκεται το τοπικό σκληρόδερμα; Η εμφάνιση του σκληρού

Διαβάστε περισσότερα

Νεανικη ιδιοπαθης αρθριτις (ΝΙΑ)

Νεανικη ιδιοπαθης αρθριτις (ΝΙΑ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Νεανικη ιδιοπαθης αρθριτις (ΝΙΑ) Έκδοση από 2016 3. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3.1 Ποιες εργαστηριακές εξετάσεις απαιτούνται; Κατά τον χρόνο της διάγνωσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο ρευματικός πυρετός είναι

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ)

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι µία γενετική νόσος που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζουσες προσβολές πυρετού,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικοσ ερυθηματωδησ λυκοσ

Συστηματικοσ ερυθηματωδησ λυκοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συστηματικοσ ερυθηματωδησ λυκοσ Έκδοση από 2016 Title ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩΔΗΣ ΛΥΚΟΣ 3. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 3.1 Πως θα μπορούσε η νόσος να επηρεάσει την καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ραγοειδίτιδα IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

ραγοειδίτιδα  IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ραγοειδίτιδα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι ο ραγοειδής χιτώνας; Αν σκεφτούμε το μάτι σαν μια σφαιρική κατασκευή που εσωτερικά περιέχει υγρό και εξωτερικά καλύπτεται

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομα Επωδυνων Ακρων

Συνδρομα Επωδυνων Ακρων www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομα Επωδυνων Ακρων Έκδοση από 2016 10. Οστεοχόνδρωση (Συνώνυμα: Οστεονέκρωση, Άσηπτη νέκρωση). 10.1 Τι είναι; Η λέξη «οστεοχόνδρωση» σημαίνει «οστικό

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙ Α Τι είναι; Ο Ρευµατικός Πυρετός (ΡΠ) είναι ένα νόσηµα που εµφανίζεται µετά από λοίµωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ!

ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ! Σφραγίδα της εγκατάστασης-υπηρεσίας ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΙΑΒΑΣΕΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ! Υπόµνηση για γονείς και λοιπούς κηδεµόνες της διάταξης του άρθρου 34 παρ.5 εδάφιο 2 του Νόµου περί προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ "ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ" Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αρθρίτιδα Η αρθρίτιδα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η εξήγηση αποτελείται από τρία μέρη-λευκοκύτταρα, φλεγμονή κι ένα λάθος του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η εξήγηση αποτελείται από τρία μέρη-λευκοκύτταρα, φλεγμονή κι ένα λάθος του ανοσοποιητικού συστήματος. Πάσχω από Ρευματοειδή Αθρίτιδα; Ποιο από τα ακόλουθα κοινά συμπτώματα της ΡΑ έχετε; 3 ή περισσότερες επώδυνες αρθρώσεις ταυτόχρονα, συνήθως και στις δυο μεριές του σώματος; Πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Η ανάπτυξη φλεγμονής στο διαβητικό άκρο πόδα αποτελεί μια από τις συχνότερες

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ

Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Περιοδικο συνδρομο σχετιζομενο με τον υποδοχέα του παραγοντα νεκρωσησ των ογκων (traps) ή οικογενησ ιρλανδικοσ πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ TRAPS

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Τι είναι το γλαύκωμα; Το γλαύκωμα περιλαμβάνει μια ομάδα παθήσεων που βλάπτουν το οπτικό νεύρο, προκαλώντας διαταραχές όρασης, οι οποίες, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορούν να εξελιχθούν και να επιφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Οι επιπλοκές του διαβήτη στον άκρο πόδα αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες: νοσηρότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Ποιοί είναι οι τύποι της αγγειίτιδας? Πως γίνεται η κατάταξη

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος.

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος. EMA/467814/2016 EMEA/H/C/001109 Περίληψη EPAR για το κοινό κανακινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Σκληρόδερμα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡΜΑ 1.1 Τι είναι: Ο όρος «σκληρόδερμα» είναι σύνθετη λέξη που σχηματίζεται από το «σκληρός» και «δέρμα».

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ. Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου

ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ. Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου Σπονδυλαρθρίτιδες Σπονδυλαθρίτιδες (SpA) οικογένεια διαταραχών που μοιράζονται κοινά κλινικά, ακτινολογικά και γεννετικά στοιχεία Ρευματολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Αθηνά Πυρπασοπούλου Παθολόγος, Επιμελήτρια Β ΕΣΥ Β Προπ. Παθολογική Κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Οροαρνητικές σπονδυλοαρθροπάθειες Ομάδα παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ: 4 ΗΜ/ΝΙΑ: 11/10/2013 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΘΟΓΟΝΟΥΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Ένας μικροοργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ 1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α Τι είναι η µηνιγγίτιδα; Η µηνιγγίτιδα είναι µία σοβαρή λοίµωξη των µηνίγγων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Η θεραπεία της οπτική νευρίτιδας µπορεί να ξεκινάει από το θέµα της θεραπευτικής αγωγής για

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών Δυστονία Δυστονία Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών προκαλώντας ανεξέλεγκτες επαναλαμβανόμενες ή στροφικές κινήσεις του προσβεβλημένου τμήματος του σώματος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΣΑΦ: Μη Στεροειδή Αντιφλεγµονώδη Φάρµακα Είναι συµπτωµατικά, αντιφλεγµονώδη, αντιπυρετικά και αναλγητικά φάρµακα. Συµπτωµατικά σηµαίνει ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ

ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΥΘΗΜΑΤΩ ΗΣ ΛΥΚΟΣ ΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήµατος περιλαµβάνει τη χυµική άνοσο απάντηση, κατά την οποία παράγονται αντισώµατα

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Είναι διαφορετική στα παιδιά συγκριτικά με τους ενήλικες; Στους ενήλικες η δερματομυοσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ιευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας Ι οκράτειο Νοσοκοµείο Κωνσταντινου όλεως 49 Θεσσαλονίκη 54642 Τηλ.: 2310-992982 FAX:

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΟΠΥΡΙΝΗ (CAPS)

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΟΠΥΡΙΝΗ (CAPS) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΥΟΠΥΡΙΝΗ (CAPS) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ CAPS 1.1 Τι είναι; Τα σχετιζόμενα με την κρυοπυρίνη περιοδικά σύνδρομα

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Τι είναι οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς τους, ώστε αυτά με την πάροδο του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα