ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΘΝΗΚΖ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΘΝΗΚΖ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ"

Transcript

1 ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΘΝΗΚΖ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ ΠΑΗ 2νο Σφκνο ΓΗΑ ΜΑΘΖΣΔ Γ ΣΑΞΖ ΓΔΝΗΚΟΤ ΛΤΚΔΗΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΧΝ ΚΑΗ ΔΚΓΟΔΧΝ «ΓΗΟΦΑΝΣΟ»

2

3 2νο ΣΟΜΟ

4 Κεγάιν πνζνζηό ησλ θσηνγξαθηώλ ηνπ βηβιίνπ πξνέξρεηαη από ην αξρείν ηεο "βάζεο δεδνκέλσλ - IDEAL PHOTO". Σηνηρεηνζεζία - θηικ - κνληάδ: ΔΘΓΟΣΔΗΣ Α. ΣΤΑΚΟΥΙΖΣ ΑΘΗΝΑ: ΑΒΔΡΧΦ 2 Σ.Κ ΣΖΛ.: (4 γξακκέο) FAX: stamoulis.gr

5 ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΔΘΝΙΚΗ ΠΑΙΓΔΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΓΗΑ ΜΑΘΖΣΔ Γ' ΣΑΞΖ ΔΝΗΑΗΟΤ ΛΤΚΔΗΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ 2νο ΣΟΜΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΧΝ ΚΑΗ ΔΚΓΟΔΧΝ «ΓΗΟΦΑΝΣΟ»

6 πγγξαθή: Γεώξγηνο Βνύηζηλνο χκβνπινο Παηδαγσγηθνχ Ηλζηηηνχηνπ Γξ. Γεσπφλνο - Τδξνβηνιφγνο Νηθόιανο Ηιηάδεο χκβνπινο Παηδαγσγηθνχ Ηλζηηηνχηνπ Πνι. Μερ. ΔΜΠ, MEng, PhD Δπηηξνπή Κξίζεο: - Παληνχζεο Καιηζίθεο, Θαζεγεηήο ηνπ Γεσπνληθνύ Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ - Γεψξγηνο Μέξγνο, Αλαπιεξσηήο Θαζεγεηήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ - Κσλζηαληίλνο Παπαγεσξγίνπ, Θαζεγεηήο ηνπ Γεσπνληθνύ Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ Φηινινγηθή Δπηκέιεηα: σηήξεο Γθιαβάο, θηιφινγνο. Ηιεθηξνληθή Δπεμεξγαζία: Καιιηφπε Μεξγθνχλε, εθπαηδεπηηθφο δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο. Δπραξηζηίεο Οη ζπγγξαθείο εθθξάδνπλ ηηο επραξηζηίεο ηνπο ζηνπο αλσηέξσ γηαηί ζπλέβαιαλ νπζηαζηηθά ζηελ επηζηεκνληθή πιεξφηεηα θαη ηελ αξηηφηεξε κνξθή ηνπ βηβιίνπ, θαζψο θαη ζηνπο εθπαηδεπηηθνχο Π. Καιδή, Γ. Μπακπίιε, Αηκ. Γαξδίθα θαη Υ. Γηνλάην πνπ ζπλεηζέθεξαλ ζηελ έθδνζε ηνπ βηβιίνπ απηνχ. πληνληζκόο ζπγγξαθήο θαη επηκέιεηα: Γξ. Γ. Βνχηζηλνο

7 Πξνζαξκνγή ηνπ βηβιίνπ γηα καζεηέο κε κεησκέλε φξαζε Οκάδα Δξγαζίαο γηα ην Ηλζηηηνχην Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Μεηαηξνπή: Γαιαηεξνχ Ησάλλα Δπηκέιεηα: Αλησλίνπ Γαλάε Τπεχζπλε ηεο νκάδαο έξγνπ: Γειαζηνπνχινπ Μαξία

8

9

10 3.1 Ση είλαη ηερλνινγία Ζ ιέμε ηερλνινγία (technology) πνπ επηθξάηεζε δηεζλψο σο φξνο πξνέξρεηαη απφ ηελ ειιεληθή γιψζζα θαη έρεη σο ξίδα ηεο ηελ "Σέρλε". Δπνκέλσο, ε ηερλνινγία είλαη εηπκνινγηθά ε ελζσκάησζε ηεο ηέρλεο ή ηεο δεμηφηεηαο ζε έλα πξντφλ ή κία δηαδηθαζία. Δηθόλα 3.1 Ζ ηερλνινγία είλαη ηξόπνο ζθέςεο θαη δεκηνπξγίαο Απφ απφςεσο επηζηεκνληθήο θαη νπζηαζηηθήο πξνζέγγηζεο ε ηερλνινγία δελ νξίδεηαη εχθνια. Απηφ νθείιεηαη θαηά ηνπο θαζεγεηέο James Cypher θαη James Dietz ζην φηη δελ είλαη έλα ζπγθεθξηκέλν αληηθείκελν, αιιά κάιινλ είλαη έλαο ηξόπνο ελέξγεηαο θαη έλαο 6 / 89-90

11 ηξόπνο ζθέςεο. Ζ ηερλνινγία εκπιέθεη φρη κφλν ηε ζπζζσξεπκέλε επηζηεκνληθή γλψζε θαη ηα κέζα ηα νπνία ππάξρνπλ ζε παγθφζκην επίπεδν, αιιά επίζεο ελζσκαηψλεη ηηο δεμηφηεηεο, ηελ εθπαίδεπζε θαη ηελ θαηάξηηζε πνπ είλαη βαζηθά ζηνηρεία ηφζν γηα ηε γλψζε, φζν θαη ηα κέζα. Έρνπλ δνζεί πνιινί νξηζκνί γηα ηελ ηερλνινγία. Οη επηθξαηέζηεξνη απφ απηνχο νξίδνπλ φηη ηερλνινγία είλαη: ε γλψζε πνπ ελζσκαηψλεηαη ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία, φιεο νη δεμηφηεηεο, ε γλψζε θαη νη δηαδηθαζίεο γηα παξαγσγή, θαηαζθεπή θαη ρξήζε ρξήζηκσλ πξαγκάησλ, ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν ζπλδπάδνληαη νη παξαγσγηθνί ζπληειεζηέο ψζηε λα παξαρζεί έλα πξντφλ, ε δεκηνπξγία ελφο ηερλεηνχ πεξηβάιινληνο, ζχκθσλα κε ηηο αλάγθεο θαη ηηο επηινγέο ηνπ αλζξψπνπ, ην ζχλνιν ησλ γλψζεσλ πνπ είλαη ρξήζηκεο ζηελ παξαγσγή αγαζψλ θαη ππεξεζηψλ θαη ην ζχλνιν ησλ γλψζεσλ κηαο θνηλσλίαο, πνπ αλαθέξεηαη ζηε ιεηηνπξγία θαη ηελ νξγάλσζε ηεο παξαγσγήο θαη πεξηιακβάλεη ηελ επξεία ρξεζηκνπνίεζε γλσζηψλ ηερληθψλ ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία. Σν ζχλνιν ησλ δηαζέζηκσλ ηερληθψλ παξαγσγήο θαηά ηε δηάξθεηα κηαο ρξνληθήο πεξηφδνπ. Ζ ηερλνινγία επνκέλσο πεξηιακβάλεη κεζφδνπο πνπ αλαπηχζζνληαη ζε δξαζηεξηφηεηεο πνπ έρνπλ ή θαη δελ έρνπλ ζρέζε κε ηελ αγνξά. Πεξηιακβάλεη ηε θχζε θαη ηα αθξηβή ραξαθηεξηζηηθά ηνπ πξντφληνο, θαζψο θαη ην πψο παξάγεηαη. Πεξηιακβάλεη δηαρεηξηζηηθέο ηερληθέο, ηερληθέο εκπνξίαο (marketing), θαζψο θαη ηερληθέο πνπ 7 / 90

12 έρνπλ άκεζε ζρέζε κε ηελ παξαγσγή. Ζ ηερλνινγία επεθηείλεηαη ζε ππεξεζίεο - δηνίθεζε, εθπαίδεπζε, ηξαπεδηηηθά θαη λνκνζεηηθά ζπζηήκαηα - θαζψο θαη ζηε γεσξγία θαη ηε βηνκεραλία. Έρνπκε ίζσο ζπλεζίζεη φηαλ κηιάκε γηα ηελ ηερλνινγία λα ζθεθηφκαζηε ηα κεγάια άικαηά ηεο βηνκεραληθέο επαλαζηάζεηο, γεσξγηθέο επαλαζηάζεηο, κεγάιεο αιιαγέο ζηελ ζπγθνηλσλία, επηθνηλσλία. κσο θάζε ζηνηρείν πιηθνχ θεθαιαίνπ, φζν απιφ θαη αλ είλαη, πάληα πεξηέρεη κία ηερλνινγία. Μηα ηαπεηλή βίδα ζε κηα κεραλή κπνξεί λα θηηαρηεί απφ ζίδεξν, αηζάιη, αινπκίλην ή άιιν πιηθφ, κπνξεί λα θαηαζθεπαζηεί κε αλαξίζκεηνπο δηαθνξεηηθνχο ηξφπνπο, κπνξεί λα θηηαρηεί κε ην ρέξη ή κε ην ξνκπφη. ε θάπνην ζεκείν ζηελ θαηαζθεπή ηεο βίδαο θάζε έλα απφ απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά αληηπξνζψπεπζαλ, ζε κηθξή θιίκαθα, κία ηερληθή αιιαγή κε Δηθόλα 3.2 Ζ ηερλνινγία εηζβάιιεη επράξηζηα ζηε δσή καο. 8 / 90-91

13 εθαξκνγέο πνπ απμάλνπλ ηελ ρξεζηκφηεηα απηνχ ηνπ κηθξνχ θαηαζθεπάζκαηνο. Δπίζεο, φηαλ κηιάκε γηα κηα νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα κηθξή ή κεγάιε, κηιάκε θαη γηα ηελ ηερλνινγία πνπ ζρεηίδεηαη κε απηήλ. Οη Evenson θαη Westphal ιέλε φηη "ε ηερλνινγία είλαη ζησπειή, δελ είλαη θσδηθνπνηεκέλε, νύηε έηνηκε λα κεηαθεξζεί. Έηζη, κνινλόηη δύν παξαγσγνί ζηηο ίδηεο ζπλζήθεο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηνύλ ηαπηόζεκεο εηζξνέο πιηθώλ ζε ζπλδπαζκό κε ίδηα πιεξνθόξεζε, ελ ηνύηνηο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηήζνπλ δύν δηαθνξεηηθέο ηερληθέο, γεγνλόο πνπ νθείιεηαη ζε δηαθνξέο ζηελ θαηαλόεζε ησλ ζησπειώλ ζηνηρείσλ (ηεο ηερλνινγίαο) ". Ζ ηερλνινγία είλαη εηδηθή ζε θάζε ρψξα, έηζη ψζηε ίδηεο θπζηθέο εθδειψζεηο ηεο ηερλνινγίαο, φπσο ηα θνκπηνχηεξ, κπνξεί λα έρνπλ δηαθνξεηηθά απνηειέζκαηα ζηελ παξαγσγή θαη παξαγσγηθφηεηα, αθνχ πξέπεη λα ζπλδπαζηνχλ κε δηαθνξεηηθφ αλζξψπηλν δπλακηθφ πνπ δηαζέηεη ζπγθεθξηκέλεο δεμηφηεηεο θαη ιεηηνπξγεί κέζα ζε έλα δηαθνξεηηθφ ζεζκηθφ θαη νξγαλσηηθφ πιαίζην. Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηελ ηερλνινγία ζε δηαζέζηκε θαη ζε ελ ρξήζεη ηερλνινγία. Ζ ηερλνινγία απνηειείηαη απφ κία ζεηξά ηερληθψλ. Ζ δηαζέζηκε ηερλνινγία ζε κία ρψξα είλαη φιεο απηέο νη ηερληθέο πνπ γλσξίδεη θαη ζα κπνξνχζε λα απνθηήζεη, ελψ ε ηερλνινγία ελ ρξήζεη είλαη εθείλε ε δέζκε ησλ ηερληθψλ πνπ έρεη απνθηήζεη. Πξέπεη λα ζεκεησζεί φηη ε δηαζέζηκε ηερλνινγία ζε κία ρψξα δελ κπνξεί λα πξνζδηνξηζηεί απφ φιεο ηηο γλσζηέο ηερληθέο, αθνχ κπνξεί ιφγσ αδπλακίαο ζηελ επηθνηλσλία θαη ζηελ πιεξνθφξεζε ε ζπγθεθξηκέλε ρψξα λα γλσξίδεη κέξνο κφλν απφ ην ζχλνιν ησλ ζρεηηθψλ κεζφδσλ πνπ είλαη γλσζηέο ζηνλ θφζκν ζπλνιηθά. Ή κπνξεί νη κέζνδνη λα είλαη γλσζηέο αιιά λα κελ είλαη δηαζέζηκεο, γηαηί θαλείο 9 / 91-92

14 ζηε ρψξα δελ παξάγεη ηα απαξαίηεηα γηα ηε ρξεζηκνπνίεζή ηνπο κέζα. Καη νη δχν απηέο αηηίεο κπνξεί λα απνηεινχλ έλα ζεκαληηθφ πεξηνξηζκφ ζηε δπλαηφηεηα ηεο ρψξαο γηα ηερλνινγηθέο επηινγέο. Δηθόλα 3.3 Τν δηαζηεκόπινην, παξάδεηγκα γλσζηήο ηερλνινγίαο, αιιά όρη δηαζέζηκεο γηα πνιιέο ρώξεο θαη αζθαιώο όρη ελ ρξήζεη γηα ηηο πεξηζζόηεξεο ρώξεο Ζ πξαγκαηηθή ηερλνινγία ελ ρξήζεη ζε κηα ρψξα είλαη απηή πνπ θαζνξίδεηαη πξψηνλ απφ ηε θχζε ηεο παγθφζκηαο ηερλνινγίαο, δεχηεξνλ απφ ηε δηαζεζηκφηεηα ησλ γλσζηψλ ζηε ρψξα ηερληθψλ θαη ηέινο απφ ηελ επηινγή πνπ έρεη γίλεη κεηαμχ ησλ δηαζέζηκσλ. Αλ ε ελ ρξήζεη ηερλνινγία ζεσξείηαη αθαηάιιειε, απηφ κπνξεί λα νθείιεηαη ή ζην φηη ε παγθφζκηα ηερλνινγία είλαη αθαηάιιειε, ή ζην φηη κία αθαηάιιειε δέζκε (ηερλνινγία) είλαη δηαζέζηκε ζηε ρψξα, ή ζην φηη έρεη γίλεη αθαηάιιειε επηινγή, ή ηέινο εμαηηίαο θάπνηνπ ζπλδπαζκνχ θαη ησλ ηξηψλ ιφγσλ. 10 / 92

15 Δηθόλα 3.4 Τερλνινγία ελ ρξήζεη ζηηο αλαπηπγκέλεο ρώξεο Κάζε ηερληθή ζπλνδεχεηαη απφ έλα ζχλνιν ραξαθηεξηζηηθψλ. Απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά πεξηιακβάλνπλ ηε θχζε ηνπ πξντφληνο, ηε ρξήζε ησλ πφξσλ κεραλεκάησλ εμεηδηθεπκέλνπ θαη αλεηδίθεπηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ, δηαρείξηζεο πιηθψλ θαη ελεξγεηαθψλ εηζξνψλ - ηελ θιίκαθα ηεο παξαγσγήο, ηηο ππεξεζίεο πνπ εκπιέθνληαη θ.ιπ. Κάπνηα ή θαη φια απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά κπνξεί λα είλαη ζεκαληηθά γηα λα θαζνξηζηεί αλ είλαη δπλαηφ ή θαη επηζπκεηφ λα πηνζεηεζεί κία ζπγθεθξηκέλε ηερληθή ζε κία ζπγθεθξηκέλε ρψξα. Σα ζηάδηα κέζσ ησλ νπνίσλ ε παγθφζκηα ηερλνινγία ζηελεχεη θαη γίλεηαη έλα πξαγκαηηθφ ζχλνιν ηερληθψλ ελ ρξήζεη κπνξεί ζρεκαηηθά λα πεξηγξαθεί φπσο θαίλεηαη ζηελ εηθ / 93

16 Δηθόλα 3.5 Γηαδηθαζία επηινγήοηερλνινγίαο. (Πεγή: Meier, G. Κ. 1995, Leading Issues in Economic Development, New York: Oxford University Press, ζει.369) 3.2 Καηάιιειε ηερλνινγία Πψο κία ρψξα απνθαζίδεη γηα ηελ αλαινγία ησλ παξαγσγηθψλ ζπληειεζηψλ πνπ ζα ρξεζηκνπνηήζεη θαζψο ε νηθνλνκία ηεο κεγεζχλεηαη θαη πψο παίξλεη απηέο ηηο απνθάζεηο; Απνζθνπεί κήπσο ζε κεζφδνπο έληαζεο θεθαιαίνπ* νη νπνίεο ελζσκαηψλνπλ ηηο πην ζχγρξνλεο ηερληθέο πνπ ζπλαληψληαη ζηηο αλαπηπγκέλεο ρψξεο; Ή πξνζπαζεί λα απνθηήζεη ηερλνινγίεο έληαζεο εξγαζίαο** νη νπνίεο εμνηθνλνκνχλ ζπάλην ρξεκαηηθφ θεθάιαην θαη ρξεζηκνπνηνχλ ηελ κεγάιε εξγαηηθή δχλακε ηεο ρψξαο, κε απνηέιεζκα λα εκθαλίδεηαη ιηγφηεξν ζχγρξνλε; Ίζσο κεξηθέο δξαζηεξηφ- *Μέζνδνο παξαγωγήο έληαζεο θεθαιαίνπ ζεκαίλεη όηη ν ζπληειεζηήο παξαγσγήο (θεθάιαην) θπξηαξρεί (ρξεζηκνπνηείηαη πεξηζζόηεξν) ησλ άιισλ ζπληειεζηώλ ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία (επηρεηξήζεηο πςειήο ηερλνινγίαο, γεσξγία πςειήο εθκεράληζεο θ.ά.). **Μέζνδνο παξαγωγήο έληαζεο εξγαζίαο ζεκαίλεη αληίζηνηρα όηη ν ζπληειεζηήο "εξγαζία " θπξηαξρεί ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία (παξαδνζηαθέο επηρεηξήζεηο, παξαδνζηαθόο ηξόπνο θαιιηέξγεηαο θ.ά.). 12 / 94

17 ηεηεο ζε κία νηθνλνκία λα είλαη πνιχ εληαηηθέο ζε ζρέζε κε ην θεθάιαην, ελψ άιιεο λα είλαη εληαηηθέο ζε ζρέζε κε ηελ εξγαζία. Σέηνηα θαηάζηαζε νλνκάδεηαη "νηθνλνκηθφο δπτζκφο" θαη ε νηθνλνκία "δπτθή". Σα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηερλνινγίαο θαζνξίδνληαη ζε γεληθέο γξακκέο απφ ηε θχζε ησλ νηθνλνκηψλ γηα ηηο νπνίεο ζρεδηάζηεθαλ. Οη πην νπζηαζηηθνί παξάγνληεο πνπ πξνζδηνξίδνπλ ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο εθαξκνζκέλεο ηερλνινγίαο είλαη ηα επίπεδα εηζνδήκαηνο, ε δηαζεζηκφηεηα ησλ πφξσλ θαη ην θφζηνο κε ην νπνίν επηβαξχλεηαη ε θνηλσλία ζηελ νπνία θαη γηα ηελ νπνία ζρεδηάζηεθε ε ηερλνινγία, ην ζχζηεκα νξγάλσζεο ηεο παξαγσγήο θαη ε θχζε ηεο ηερλνινγίαο πνπ είλαη ζε ρξήζε. ε θαζέλα απ' απηνχο ηνπο πξνζδηνξηζηηθνχο παξάγνληεο νη θνηλσλίεο ησλ πξνεγκέλσλ ρσξψλ δηαθέξνπλ απφ ηηο θησρέο ρψξεο. Δπνκέλσο ε ηερλνινγία πνπ έρεη ζρεδηαζηεί γηα λα ηαηξηάδεη ζε πξνεγκέλεο ρψξεο, ηείλεη λα κελ πξνζαξκφδεηαη ζσζηά (ή θαη λα είλαη αθαηάιιειε) ζηηο ζπλζήθεο πνπ ππάξρνπλ ζε θησρέο ρψξεο. Ζ κεηαθνξά ηέηνηαο ηερλνινγίαο ζε θησρέο θνηλσλίεο έρεη απνδεηρζεί φηη πξνθαιεί παξακνξθψζεηο θαη δπζιεηηνπξγίεο. Δμεηάδνληαο ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηερλνινγίαο ζα έπξεπε λα ζπκπεξηιάβνπκε φια ηα ζρεηηθά ζηνηρεία πνπ πξνζδηνξίδνπλ ηε ρξήζε ηεο, ηελ παξαγσγηθφηεηά ηεο θαη ηελ επίδξαζε ζηηο παξαγσγηθέο θαη θαηαλαισηηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαη δηαδηθαζίεο. Απηά ηα ραξαθηεξηζηηθά πεξηιακβάλνπλ ηε θχζε θαη ην ζρεδηαζκφ ηνπ πξντφληνο, ηελ θιίκαθα θαη ην ζρεδηαζκφ ηνπ πξντφληνο, ηελ θιίκαθα θαη ην νξγαλσηηθφ ζχζηεκα γηα ην νπνίν ζρεδηάζηεθε ε ηερλνινγία, ηε ρξήζε ησλ παξαγσγηθψλ ζπληειεζηψλ ζπκπεξηιακβαλνκέλεο ηεο έληαζεο ηνπ θεθαιαίνπ θαη ηεο εξγαζίαο, ηα πιηθά, ηε ρξήζε ησλ θαπζίκσλ, ηηο απαηηήζεηο ζε δεμηφηεηεο θαη ηηο βαζηθέο θαη ζπκπιεξσκαηηθέο εηζξνέο πνπ απαηηεί. 13 / 94-95

18 Σν πνιπζχλζεην επνκέλσο ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηεο ηερλνινγίαο δεκηνπξγεί πνιιέο θνξέο πξνβιήκαηα ζηελ εθαξκνγή. Έηζη, νη ηερληθέο πνπ έρνπλ ζρεδηαζζεί ζηηο ζχγρξνλεο πξνεγκέλεο ρψξεο ηείλνπλ λα παξάγνπλ πξντφληα γηα πςειά εηζνδήκαηα θαη απαηηνχλ πςειά επίπεδα επελδχζεσλ αλά εξγαδφκελν, πςειά επίπεδα εθπαίδεπζεο θαη δεμηνηήησλ, φπσο επίζεο θαη εμεηδηθεπκέλεο ηερληθέο δηαρείξηζεο πνπ ηαηξηάδνπλ ζε πςειά επίπεδα εξγαζηαθήο παξαγσγηθφηεηαο. Αλ απηέο νη ηερληθέο κεηαθεξζνχλ, φπσο είλαη, ζηηο ιηγφηεξν αλαπηπγκέλεο ηερλνινγηθά ρψξεο, ην απνηέιεζκα ζα είλαη λα ζπγθεληξσζνχλ νη πφξνη, νη απνηακηεχζεηο θαη ε ππνδνκή ζε έλα κηθξφ κφλν κέξνο ηεο νηθνλνκίαο. Δίλαη ζαθέο φηη ε ίδηα ηερλνινγία δελ είλαη ην ίδην θαηάιιειε γηα θάζε ρψξα θαη θάζε πεξίπησζε. Πνιιέο ηερλνινγίεο πνπ αλαπηχρζεθαλ ζηηο βηνκεραλνπνηεκέλεο ρψξεο είλαη αθαηάιιειεο γηα ηα δεδνκέλα θαη ην επίπεδν ησλ αλαπηπζζφκελσλ ρσξψλ. Οη αλαπηπζζφκελεο ρψξεο ζπρλά έρνπλ πςειφηεξν πνζνζηφ πιεζπζκηαθήο αχμεζεο, κηθξφηεξε δηαζεζηκφηεηα θεθαιαίσλ θαη πεξηζζφηεξν κέξνο ηνπ πιεζπζκνχ ζε επίπεδν ζηνηρεηψδνπο δηαβίσζεο. Πάλσ απφ ην 1/4 ηνπ πιεζπζκνχ ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο δεη ζε ζπλζήθεο απφιπηεο θηψρεηαο (πηλ. 3.1). Καηά ζπλέπεηα ππάξρεη κεγάιε αβεβαηφηεηα γηα ηηο επηδξάζεηο ησλ λέσλ ηερλνινγηψλ ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. Δπηπιένλ ζηηο αλαπηπγκέλεο ρψξεο, εθεί δειαδή πνπ δεκηνπξγείηαη ε λέα ηερλνινγία, δελ γλσξίδνπλ ηελ αμία πνιιψλ ηερληθψλ θαη γεγελψλ πξαθηηθψλ πνπ εθαξκφδνληαη ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. α. Σν φξην ηεο θηψρεηαο ρξεζηκνπνηείηαη κε δείθηε ην εηήζην θαηά θεθαιή εηζφδεκα, πνπ θηάλεη ζηα 420 δνιάξηα ην β. Γελ πεξηιακβάλνληαη νη ρψξεο ηεο πξψελ νβηεηηθήο Έλσζεο 14 / 95-96

19 Πίλαθαο 3.1 Ζ θηψρεηα ζηηο ιηγφηεξν αλαπηπγκέλεο ρψξεο, 1990.(Πεγή: Παγθόζκηα Τξάπεδα. World Development Report, 1992.New York: Oxford University Press) ΠΔΡΗΟΥΖ ΑΡΗΘΜΟ ΦΣΧΥΧΝ Ν. Αζίαο ,0 Α. Αζίαο ,3 Πεξηνρή θάησ ηεο αράξα ,8 Β. Αθξηθή θαη Μ. Αλαηνιή 73 33,1 Αλαηνιηθή Δπξψπε β 5 7,1 Λ. Ακεξηθή ,5 ιεο νη αλαπηπζζφκελεο ρψξεο ΠΟΟΣΟ ΠΛΖΘΤΜΟΤ ,7 Μία βαζηθή αηηία γηα ην κηθξφ παξαγφκελν πξντφλ θαη ηε ρακειή παξαγσγηθφηεηα ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο είλαη ε πξσηφγνλε ηερλνινγία πνπ ρξεζηκνπνηείηαη. ηνλ αλαπηπγκέλν θφζκν ε δχλακε ησλ κπψλ ησλ αλζξψπσλ θαη ηα δψα εξγαζίαο έρνπλ αληηθαηαζηαζεί απφ κεραλέο θνξηεγά, ηξαθηέξ θαη πινία. πσζδήπνηε ην λα ππεξπεδήζεη θαλείο ην θελφ θαη λα κεηαθεξζεη απηνκάησο απφ ηελ κηα ηερλνινγία ζηελ άιιε δελ είλαη ε θαηάιιειε κέζνδνο, αθφκα θη αλ είλαη εθηθηφ θάηη ηέηνην. Σν ράζκα κεηαμχ ηνπ αξφηξνπ πνπ ην ζέξλεη ην βφδη θαη απηνχ πνπ θέξεη ην ηξαθηέξ ην νπνίν θηλείηαη κε ηε βνήζεηα ειεθηξνληθνχ ππνινγηζηή είλαη ηεξάζηην. Ο Γξ. FutzSchumacher ν νπνίνο ίδξπζε ηελ Οκάδα Δλδηάκεζεο Σερλνινγίαο (Intermediate Technology Group*) ππνζηήξηδε, εδψ θαη 30 ρξφληα, φηη βνήζεηα *Intermediate Technology Group είλαη έλαο κε θπβεξλεηηθόο νξγαληζκόο πνπ ηδξύζεθε εηδηθά γηα λα βνεζήζεη ζηε ζκίθξπλζε ηνπ ράζκαηνο κεηαμύ ηεο πξσηόγνλεο παξαδνζηαθήο ηερλνινγίαο θαη ηεο ηερλνινγίαο ηνπ πξώηνπ θόζκνπ 15 / 95-96

20 δηζεθαηνκκπξίσλ δνιαξίσλ αιιά κε ηε κνξθή κεγάιεο θιίκαθαο θαη πςειήο ηερλνινγίαο πξνγξακκάησλ φρη κφλν, δελ ζα βνεζήζεη ηηο θησρέο ρψξεο, αιιά θαη ζα δεκηνπξγήζεη εμάξηεζε. Yπνζηήξηδε ηνλ κέζν δξφκν, ή ηελ ελδηάκεζε ηερλνινγία, έηζη ψζηε νη θησρέο ρψξεο λα βνεζεζνχλ κφλεο ηνπο. Δηθόλα 3.6 Κεηαθνξηθά κέζα 16 / 96

21 Ζ ζχγρξνλε δπηηθή ηερλνινγία είλαη πςειήο έληαζεο θεθαιαίνπ, ζρεδηαζκέλε γηα νηθνλνκίεο πςειψλ ακνηβψλ. Ζ ρξεζηκνπνίεζε απηήο ηεο ηερλνινγίαο ζηηο ιηγφηεξεο αλαπηπγκέλεο ρψξεο κπνξεί λα αρξεζηεχζεη ζέζεηο εξγαζίαο ησλ νπνίσλ ππάξρεη απφιπηε αλάγθε. Ζ εξγαζία κηαο κπνπιληφδαο ή κηαο ζεξηδναισληζηηθήο κεραλήο κπνξεί λα αληηθαηαζηήζεη εθαηνληάδεο εξγαηηθά ρέξηα. Έλα επίζεο ηδηαίηεξα ζνβαξφ ζέκα είλαη απηφ ηεο εμάξηεζεο. ηαλ κηα ρψξα βαζίδεηαη ππεξβνιηθά ζε εηζαγφκελε ηερλνινγία, ηφηε εμαξηάηαη απφ μέλα θέληξα κε απνηέιεζκα λα δεκηνπξγνχληαη πνιιά πξνβιήκαηα. ηηο δηεζλείο αγνξέο ε ηερλνινγία δελ είλαη ειεχζεξε. ε πνιιέο πεξηπηψζεηο νη εηαηξείεο αλαπηπγκέλσλ ρσξψλ πσινχλ ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο θαη κάιηζηα ζε πςειέο ηηκέο, ηερλνινγία πνπ δελ είλαη πιένλ ζχγρξνλε θαη αληαγσληζηηθή. Οη αγνξαζηέο απηνί βξίζθνληαη ζε αδχλαηε δηαπξαγκαηεπηηθή ζέζε ιφγσ έιιεηςεο γλψζεσλ, ιφγσ αλεπαξθνχο πιεξνθφξεζεο θαη έιιεηςεο ελαιιαθηηθψλ ιχζεσλ. Γίλεηαη ινηπφλ θαλεξφ φηη θαηάιιειε ηερλνινγία είλαη απηή πνπ ηαηξηάδεη ζηελ νηθνλνκία ηεο θάζε ρψξαο θαη είλαη απηή πνπ ν εγρψξηνο πιεζπζκφο κπνξεί λα ηε δηαρεηξηζζεί. Γηα λα γίλεη απηό όκσο, ζα πξέπεη λα δνζεί έκθαζε ζηελ αλάπηπμε ηερλνινγηθψλ ηθαλνηήησλ ζε ηνπηθφ επίπεδν, νη νπνίεο ζα εληζρχνπλ ηελ αληαγσληζηηθφηεηα ηεο νηθνλνκίαο. Σα βήκαηα ζηελ αλάπηπμε ηερλνινγηθώλ ηθαλνηήηωλ είλαη: Αληηγξαθή Καηαζθεπή ελφο πξντφληνο ίδηνπ κε εθείλν πνπ θαηάζθεπάζζεθε αιινχ. Ζ δηαδηθαζία απηή κπνξεί λα πνηθίιιεη ζε πνιππινθφηεηα. Μπνξεί λα είλαη πνιχ εχθνιε γηα έλα απιφ εξγαιείν, ή πεξηζζφηεξν 17 / 97

22 πνιχπινθε γηα έλα ζχγρξνλν κεράλεκα. ηαλ απαηηείηαη λα αληηγξαθνχλ πνιχπινθεο παξαγσγηθέο δηαδηθαζίεο, ε αληηγξαθή είλαη κηα πνιχ ζεκαληηθή επηηπρία φηαλ επηηπγράλεηαη. Γηα παξάδεηγκα, απηφ ζπκβαίλεη φηαλ κηα ρψξα αλαπηχζζεη γξακκέο παξαγσγήο απηνθηλήησλ. Σξνπνπνίεζε Πξνζδηνξηζκφο θαη πξαγκαηνπνίεζε κηθξψλ αιιαγψλ θαη βειηηψζεσλ. Γηα παξάδεηγκα, ηξνπνπνηείηαη θαη βειηηψλεηαη ην ζρέδην ελφο πξντφληνο πνπ αληηγξάθεηαη ψζηε λα πξνζαξκνζζεί ζηηο ηνπηθέο ζπλζήθεο. Δπαλαζρεδίαζε Λήςε απνθάζεσλ γηα αιιαγέο πνπ απαηηνχληαη ζην πξντφλ, πξνθεηκέλνπ λα αληαπνθξηζεί ζαο απαηηήζεηο λέσλ αγνξψλ ή λα εθζπγρξνληζηεί θαηφπηλ ησλ αιιαγψλ απηψλ. Δηθόλα 3.7 Ζ ζύγρξνλε απηνθηλεηνβηνκεραλία επαλαζρεδηάδεη ζπλερώο ηα κνληέια ηεο 18 / 97-98

23 εκαληηθέο θαηλνηνκίεο Αλάπηπμε θάπνηνπ εληειψο λένπ πξντφληνο. Γηα λα γίλεη απηφ απαηηείηαη ζπλήζσο ε ζπλερήο ιεηηνπξγία πξν-γξακκάησλ Έξεπλαο θαη Αλάπηπμεο (Research and Development). πσο αλαθέξζεθε, ε εηζαγσγή θαη ρξήζε ηερλνινγίαο είλαη θάηη πνπ ζπλεζίδεηαη πεξηζζφηεξν. Ζ πξνζπάζεηα αλάπηπμεο ηερλνινγίαο κε απνθιεηζηηθά ηνπηθφ δπλακηθφ κπνξεί λα ρξεηαζζεί πνιχ θαηξφ. 3.3 Παξαγωγηθόηεηα θαη ηερλνινγία Σα πιηθά πξφηππα δσήο θάζε θνηλσλίαο εμαξηψληαη απφ ην πόζν απηή κπνξεί λα παξάγεη. Ζ δηαζεζηκφηεηα ησλ πξντφλησλ εμαξηάηαη απφ ην ηη παξάγεηαη. Αλ ε παξαγσγηθή ηθαλφηεηα ηεο θνηλσλίαο είλαη κηθξή, ηφηε ην επίπεδν δσήο ελφο κέζνπ πνιίηε ηεο ζα είλαη ρακειφ. Μφλν κε ηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθήο ηθαλφηεηαο κπνξεί ην κέζν επίπεδν δσήο λα απμεζεί. Σν πφζν κπνξεί κηα θνηλσλία λα παξάγεη εμαξηάηαη ηφζν απφ ην πφζνη πνιίηεο ηεο εξγάδνληαη γηα ηελ παξαγσγή αγαζψλ, φζν θαη απφ ηελ παξαγσγηθφηεηά ηνπο ζηελ εξγαζία. Καηά γεληθή παξαδνρή, ε παξαγσγηθφηεηα απνηειεί έλα απφ ηνπο βαζηθφηεξνπο δείθηεο νηθνλνκηθήο επηηπρίαο θαη βησζηκφηεηαο ησλ παξαγσγηθψλ κνλάδσλ θαη ηεο νηθνλνκίαο γεληθφηεξα. Οη εηδηθνί ζπρλά αμηνινγνχλ ηελ επίδξαζε ησλ δηάθνξσλ εηζξνψλ ζηελ παξαγσγή απφ ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε πνπ πξνθαινχλ, ρξεζηκνπνηψληαο κηα κεζνδνινγία κε ηελ νπνία κεηξνχλ απηή ηελ αλάπηπμε. Βαζηθά πξφθεηηαη γηα κηα πξνζπάζεηα λα κεηξήζνπλ θαηά πφζν κία αχμεζε ηνπ πξντφληνο κπνξεί λα απνδνζεί ζε επηπιένλ κνλάδεο θπζηθνχ θεθαιαίνπ θαη ζε επηπιένλ εξγαζία πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ παξαγσγή. Κάζε νηθνλνκηθή κεγέζπλζε πνπ απνκέλεη, ρσξίο 19 / 98-99

24 λα κπνξεί λα απνδνζεί ζηηο απμήζεηο ηεο πνζφηεηαο ησλ θπζηθψλ εηζξνψλ, νλνκάδεηαη ζπλνιηθφο παξάγσλ παξαγσγηθφηεηαο. Ο παξάγνληαο απηφο πεξηιακβάλεη ηελ επίδξαζε φισλ ησλ άιισλ παξαγφλησλ πνπ ζπκβάιινπλ ζηε κεγαιχηεξε παξαγσγηθφηεηα, φπσο βειηηψζεηο ζηελ απνηειεζκαηηθφηεηα θαη ηελ ηθαλφηεηα κάζεζεο ηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ, νξγαλσηηθέο θαη ζεζκηθέο αιιαγέο, θαιχηεξεο δηαρεηξηζηηθέο πξαθηηθέο θαη βειηησκέλνη κεραληζκνί νηθνλνκηθνχ ειέγρνπ, αιιαγέο ζην ηξαπεδηθφ ζχζηεκα θ.ιπ. πλνςίδνληαο, ζα κπνξνχζακε λα πνχκε φηη παξαγσγηθφηεηα είλαη ε αμία ηνπ πξντφληνο ην νπνίν παξάγεηαη αλά κνλάδα ρξεζηκνπνηνχκελνπ παξαγσγηθνχ ζπληειεζηή. Δπνκέλσο κπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε παξαγσγηθφηεηα θαζελφο παξαγσγηθνχ ζπληειεζηή (γε, θεθάιαην, εξγαζία). Δίλαη ινηπφλ θαλεξφ φηη αλ ηελ αμία ηεο ζπλνιηθήο παξαγσγήο ηε δηαηξέζνπκε κε ηηο κνλάδεο ηνπ ρξεζηκνπνηνχκελνπ ζπληειεζηή, γηα παξάδεηγκα ηεο εξγαζίαο, ζα έρνπκε ζαλ απνηέιεζκα ηελ παξαγσγηθφηεηα ηεο εξγαζίαο. Καηά ηνλ ίδην ηξφπν ππνινγίδνπκε ηελ παξαγσγηθφηεηα θαη ησλ άιισλ παξαγσγηθψλ ζπληειεζηψλ. ηαλ φκσο ζειήζνπκε λα κεηξήζνπκε ηε ζπλνιηθή παξαγσγηθφηεηα ησλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο ηφηε ην πξφβιεκα γίλεηαη ζχλζεην θαη απηφ γηαηί παξαηεξείηαη φηη ην παξαγφκελν πξντφλ απμάλεηαη ηαρχηεξα απφ φ, ηη νη ρξεζηκνπνηνχκελνη ζπληειεζηέο παξαγσγήο. ηελ νπζία έλα κέξνο ηεο αχμεζεο ηνπ παξαγφκελνπ πξντφληνο δελ κπνξεί λα εμεγεζεί απφ ηελ αληίζηνηρε αχμεζε ησλ εηζξνψλ. Απηφ ην κέξνο ηεο αχμεζεο ν Moses Abramovitz (1956) νλφκαζε ππνιεηπόκελε αύμεζε. Χο αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο νξίδεηαη ε αχμεζε ηνπ ζπλνιηθνχ πξντφληνο, ε νπνία δελ νθείιεηαη θαη θαηά ζπλέπεηα δελ κπνξεί λα εμεγεζεί απφ ηελ αληίζηνηρε αχμεζε ησλ ρξεζηκνπνηνχκελσλ ππεξεζηψλ ησλ 20 / 99

25 ζπληειεζηψλ παξαγσγήο θαη ησλ ελδηάκεζσλ εηζξνψλ. Δίλαη, δειαδή, ε αχμεζε ηεο παξαγσγήο πνπ επηηπγράλεηαη πέξα θαη πάλσ απφ ηελ αληίζηνηρε αχμεζε ησλ ρξεζηκνπνηνχκελσλ πνζνηήησλ ησλ εηζξνψλ θαη ησλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο. πσο είλαη γλσζηφ, νη παξαγσγηθνί ζπληειεζηέο θαη νη ελδηάκεζεο εηζξνέο ζπλδπάδνληαη κεηαμχ ηνπο γηα λα έρνπκε ην απνηέιεζκα ηεο παξαγσγήο κε κία ζρέζε, πνπ φπσο ήδε έρνπκε αλαθέξεη, νλνκάδεηαη ζπλάξηεζε παξαγσγήο. Δηθόλα 3.8 Πεγέο αύμεζεο ηεο παξαγσγήο ηελ εηθ. 3.8 θαίλεηαη ε δηαθνξά κεηαμχ ηεο αχμεζεο παξαγσγήο πνπ νθείιεηαη ζηελ αχμεζε ζπληειεζηψλ παξαγσγήο, απφ Υ1 ζε Υ2, θαζψο θαη ε κεηαθίλεζε ηεο θακπχιεο παξαγσγήο. Ζ κεηαθίλεζε απηή, δειαδή ε επηπιένλ αχμεζε ηεο παξαγσγήο, ε κε απνδηδφκελε ζηελ αχμεζε ησλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο, απνδίδεηαη κε ην γεληθφ φξν ηερλνινγηθή κεηαβνιή. Βιέπνπκε ινηπφλ φηη ε ηερλνινγηθή αιιαγή, ε ηερλνινγηθή πξφνδνο γηα ηελ νπνία ζα κηιήζνπκε ζηε 21 / 100

26 ζπλέρεηα έρεη άκεζε ζεηηθή επίπησζε ζηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο, επνκέλσο ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Ζ παξαγσγηθφηεηα φκσο εθηφο απφ ηηο ηερλνινγηθέο αιιαγέο είλαη ζηελά ζπλδεδεκέλε θαη εμαξηάηαη θαη απφ ηελ παξαγσγηθή απνηειεζκαηηθφηεηα. Μπνξεί λα ιερζεί φηη ε αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο απνηειεί ην επηζηέγαζκα ηεο εηζαγσγήο ηερλνινγηθψλ αιιαγψλ θαη ηεο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο. Παξαγσγηθή απνηειεζκαηηθφηεηα είλαη ε δπλαηφηεηα κηαο παξαγσγηθήο κνλάδαο λα επηηχρεη ηελ παξαγσγή κηαο ζπγθεθξηκέλεο πνζφηεηαο πξντφληνο κε ην ρακειφηεξν δπλαηφ θφζηνο. Ζ επίηεπμε ηεο κεγαιχηεξεο δπλαηήο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο ζεκαίλεη φηη ε ρξήζε ησλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο δελ είλαη αιφγηζηε νχηε θαη αληηνηθνλνκηθή, αιιά αληίζεηα θαζνξίδεηαη απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηερληθήο ηεο παξαγσγήο θαη ηηο ηηκέο ησλ εηζξνψλ. Ζ παξαγσγηθή απνηειεζκαηηθφηεηα δηαθξίλεηαη ζε ηερληθή απνηειεζκαηηθφηεηα θαη ζε απνηειεζκαηηθφηεηα δηαλνκήο. Ζ πξψηε κνξθή απνηειεζκαηηθφηεηαο αλαθέξεηαη ζηελ επίηεπμε ηεο βέιηηζηεο, απφ ηερληθήο πιεπξάο, ρξεζηκνπνίεζεο θαη ζπλδπαζκνχ ησλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο γηα δεδνκέλν επίπεδν παξαγσγήο. Ζ απνηειεζκαηηθφηεηα δηαλνκήο, απφ ηελ άιιε πιεπξά, ζπλδέεηαη κε ηελ επηινγή ηνπ ζπλδπαζκνχ ησλ εηζξνψλ πνπ επηθέξεη ηε κέγηζηε δπλαηή, απφ πιεπξάο αμίαο, ρξήζε ηνπο. Βειηίσζε ηεο ηερληθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο ή / θαη ηεο απνηειεζκαηηθφηεηαο δηαλνκήο ζπλεπάγεηαη απηφκαηα βειηίσζε ηεο ζπλνιηθήο παξαγσγηθφηεηαο, αθνχ νη ίδηεο πνζφηεηεο ησλ εηζξνψλ κπνξνχλ λα ζπκβάινπλ ζηελ παξαγσγή κεγαιχηεξεο πνζφηεηαο ηνπ ηειηθνχ πξντφληνο ζην κηθξφηεξν δπλαηφ θφζηνο. 22 /

27 Έλαο βαζηθφο παξάγνληαο γηα ηε βειηίσζε ηεο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο είλαη ε ηερλνινγηθή αιιαγή. Ζ ηερλνινγηθή πξφνδνο θαη ε βειηίσζε ηεο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο ζπληεινχλ απφ θνηλνχ ζηε βειηίσζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο. Οη έλλνηεο ηεο παξαγσγηθφηεηαο, ηεο ηερλνινγηθήο κεηαβνιήο θαη ηεο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο ζρεηίδνληαη άκεζα κε ηηο έλλνηεο ηεο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο θαη ηεο κεγέζπλζεο, πνπ απνηεινχλ ην γεληθφηεξν, θνηλψο απνδεθηφ, ζηφρν θάζε νηθνλνκίαο. Δίλαη γλσζηφ φηη νη πεξηνξηζκέλεο πνζφηεηεο δηαζέζηκσλ θπζηθψλ πφξσλ θαη ζπληειεζηψλ παξαγσγήο απνηεινχλ ηνλ θαη' εμνρήλ πεξηνξηζηηθφ παξάγνληα ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Ζ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο, κέζσ ησλ ηερλνινγηθνί αιιαγψλ θαη ηεο επίηεπμεο ηεο κέγηζηεο δπλαηήο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο, ζπλεηζθέξεη ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε κε ηελ εμνηθνλφκεζε θαη ηελ απνηειεζκαηηθφηεξε ρξεζηκνπνίεζε ησλ θπζηθψλ πφξσλ θαη ησλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο. Δπηπιένλ, κε ηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο θαζίζηαηαη δπλαηή ε κεηαθίλεζε θαη κεηαθνξά παξαγσγηθψλ ζπληειεζηνχλ ζε άιινπο ηνκείο ηεο νηθνλνκίαο ηξνθνδνηψληαο έηζη ηελ αλαπηπμηαθή δηαδηθαζία. 3.4 Σερλνινγηθή αιιαγή θαη πξόνδνο Δίλαη ρξήζηκν λα μαλαζπκεζνχκε ηα θχξηα ζπζηαηηθά ηεο νηθνλνκηθήο κεγέζπλζεο γηα ηα νπνία έρνπκε κηιήζεη ζηα πξνεγνχκελα θεθάιαηα έρνληαο ζαλ λέν δεδνκέλν ηελ ηερλνινγηθή αιιαγή. Σα θύξηα ζπζηαηηθά αύμεζεο ηνπ ζπλνιηθνύ πξνϊόληνο είλαη: ε αχμεζε ηεο εξγαηηθήο δχλακεο πνπ πξνθχπηεη φηαλ ν πιεζπζκφο απμάλεηαη ή φηαλ ε αλαινγία ηνπ πιεζπζκνχ πνπ ζπκκεηέρεη ζ' απηήλ απμάλεηαη, 23 /

28 ε επέλδπζε ζην αλζξψπηλν δπλακηθφ, κέζσ ηεο ηππηθήο εθπαίδεπζεο θαη ηεο εκπεηξίαο πνπ απφθηάηαη ζηελ εξγαζία, ε επέλδπζε ζε πάγην θεθάιαην, φπσο εξγνζηάζηα, κεραλήκαηα, κεηαθνξέο, ζχγρξνλα κέζα παξαγσγήο θ.ιπ., θαζψο θαη ε ηερλνινγηθή αιιαγή πνπ πξνθχπηεη απφ θαηλνηνκίεο. Σερλνινγηθέο αιιαγέο ζεσξνχληαη νη κεηαβνιέο ζηε ζπλάξηεζε παξαγσγήο κε ηηο νπνίεο γίλεηαη δπλαηή ε παξαγσγή κεγαιχηεξεο πνζφηεηαο πξντφληνο κε ηε ρξεζηκνπνίεζε ίδηαο πνζφηεηαο παξαγσγηθψλ ζπληειεζηψλ. Οη θαηλνηνκίεο πεξηιακβάλνπλ θάζε κεηαβνιή κε ηελ νπνία εηζάγεηαη έλα λέν πξντφλ ή έλαο λένο ηξφπνο παξαγσγήο ή εκπνξίαο ελφο πξντφληνο, δειαδή είλαη έλλνηα επξχηεξε ηεο ηερλνινγηθήο αιιαγήο. Οη ηερλνινγηθέο αιιαγέο, φπσο είδακε ήδε, ζπκκεηέρνπλ απνθαζηζηηθά ζηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο απ' επζείαο ή κέζσ ηεο παξαγσγηθήο απνηειεζκαηηθφηεηαο. Οη ηερλνινγηθέο βειηηψζεηο είλαη παξάγνληαο απνθαζηζηηθήο ζεκαζίαο ζηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο. Ζ ηερλνινγηθή αιιαγή έρεη επίδξαζε ζε πνιχ κεγαιχηεξν βαζκφ απφ φηη νη βειηηψζεηο ζην θπζηθφ θεθάιαην. Μπνξεί λα έρεη εθαξκνγή θαη απνηειέζκαηα ζηνπο ζπφξνπο θαη ηηο κεζφδνπο θαιιηεξγεηψλ, ηελ νξγάλσζε αγνξψλ θαη ηελ εκπνξία (marketing), ηνλ έιεγρν ηνπ πιεζπζκνχ θαη γεληθά ζε θάζε νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα, κεγάιε ή κηθξή. ε έλα ζεκαληηθφ βαζκφ, κπνξεί λα εηπσζεί φηη ε νηθνλνκηθή αλάπηπμε δελ μερσξίδεη απφ ηελ εθαξκνγή ηεο ηερλνινγίαο ζηελ παξαγσγή. Υσξίο ηερλνινγηθή αιιαγή πνπ λα δηαξθεί, ε νηθνλνκηθή κεγέζπλζε αξγεί θαη ζηγά-ζηγά ε αλάπηπμε θζίλεη. Οη Robert Evenson θαη Larry Westphal ζηελ αλαθνξά ηνπο ζηελ ηερλνινγία 24 / 102

29 ππνζηεξίδνπλ φηη θακία απφ ηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο δελ έρεη επηδείμεη γξήγνξε νηθνλνκηθή κεγέζπλζε ρσξίο ζπλερφκελε ηερλνινγηθή επέλδπζε. Ζ ηερλνινγηθή αιιαγή είλαη απνηέιεζκα επηζηεκνληθήο αλαθάιπςεο, πεηξάκαηνο θαη θαηλνηνκίαο, ηα νπνία φια πξέπεη λα ρξεκαηνδνηεζνχλ, είηε απφ ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα, είηε απφ ην θξάηνο. Ζ επηηπρεκέλε εηζαγσγή ηερλνινγίαο ζηελ εγρψξηα παξαγσγηθή δηαδηθαζία ζε θάζε ρψξα απαηηεί κηα εγρψξηα ηθαλή επηζηεκνληθή ππνδνκή πνπ λα κπνξεί θαη' αξρήλ λα θαηαλνεί, λα εθαξκφδεη, λα πξνζαξκφδεη θαη λα πξνσζεί ηελ παξαγφκελε ζην εμσηεξηθφ ηερλνινγηθή γλψζε. Αξγφηεξα ζα κπνξεί λα θάλεη ηε δηθή ηεο έξεπλα, λα ζρεδηάδεη ηα δηθά ηεο πεηξάκαηα θαη λα αλαγλσξίδεη ηηο δπλαηφηεηεο θαη κεξηθέο θνξέο ηνπο θηλδχλνπο ησλ δηθψλ ηεο αλαθαιχςεσλ, φηαλ εθαξκνζηνχλ ζηελ εγρψξηα νηθνλνκία. Δηθόλα 3.9 Ζ ηερλνινγηθή απηνλνκία νδήγεζε ηελ Ηαπσλία ζε πςειό επίπεδν νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο 25 /

30 Τπάξρνπλ ινηπφλ δχν δηαθξηηέο ηθαλφηεηεο ηηο νπνίεο ν Ronald Dore νλνκάδεη ηε κία "αλεμάξηεηε ηθαλόηεηα ηερλνινγηθήο κάζεζεο" θαη ηελ άιιε "αλεμάξηεηε ηθαλόηεηα ηερλνινγηθήο δεκηνπξγίαο". Μηα αλεμάξηεηε ηθαλφηεηα ηερλνινγηθήο κάζεζεο κπνξεί επίζεο λα νλνκαζηεί, ελαιιαθηηθά, ηερλνινγηθή απηνλνκία. ηαλ επηηεπρζεί ε ηερλνινγηθή απηνλνκία, έρεη γίλεη ην πξψην βήκα πξνο κεγαιχηεξε απηάξθεηα, πξνο έλα πςειφηεξν επίπεδν εγρψξηαο επάξθεηαο θαη πξνο ηε δεκηνπξγία κίαο εζσηεξηθήο δπλακηθήο γηα θάζε νηθνλνκία. Απηή ε απηνλνκία είλαη πνπ βνήζεζε ζηηο αλαπηπμηαθέο επηηπρίεο ηελ Ηαπσλία, Κνξέα θαη Σατβάλ. Ζ επθνιία κε ηελ νπνία πξαγκαηνπνηνχληαλ νη εηζαγσγέο θαη νη εμαγσγέο ζε απηά ηα θξάηε επέηξεςαλ ζε ληφπηνπο επηρεηξεκαηίεο θαη εξγαδφκελνπο λα γίλνπλ ηθαλνί λα απνθηήζνπλ έλα πςειφηεξν επίπεδν ηθαλνηήησλ. Απηφ αθξηβψο ην επίπεδν επέηξεςε ζ' απηέο ηηο ρψξεο λα γίλνπλ φιν θαη πεξηζζφηεξν ηερλνινγηθά ηθαλέο. Δίλαη απηή ε καζεζηαθή ηθαλφηεηα πνπ έρεη επηηξέςεη ζηηο νηθνλνκίεο ηεο Αλ. Αζίαο λα αλαπηπρζνχλ γξεγνξφηεξα, θαηά κέζν φξν, απφ ηηο άιιεο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο πνπ έρνπλ παξφκνηα ραξαθηεξηζηηθά θαη είραλ ζρεδφλ ίδηα αθεηεξία, φπσο γηα παξάδεηγκα ηηο αξρηθέο επελδχζεηο. Ζ ηθαλφηεηα κηαο ρψξαο λα δεκηνπξγεί ηερλνινγία θαη λα πξνζζέηεη ζηελ παγθφζκηα γλψζε θαη πξαθηηθή, δειαδή λα έρεη αλεμάξηεηε ηθαλφηεηα ηερλνινγηθήο δεκηνπξγίαο, έξρεηαη αξγφηεξα κε ηελ πεξαηηέξσ σξίκαλζε θαη ηελ επέθηαζε ηεο αλεμάξηεηεο ηθαλφηεηαο ηερλνινγηθήο κάζεζεο, δηαδηθαζίαο πνπ ινγηθά πξνεγείηαη. Ζ ηθαλφηεηα ηερλνινγηθήο δεκηνπξγίαο είλαη πνιχ πηζαλφ λα εκθαληζηεί, εάλ επαξθείο πφξνη αθηεξψλνληαη ζηελ έξεπλα θαη αλάπηπμε. Ζ ηθαλφηεηα αλεμάξηεηεο ηερλνινγηθήο κάζεζεο είλαη απαξαίηεηε 26 /

31 γηα ηε δηαηήξεζε πςειψλ ξπζκψλ νηθνλνκηθήο αχμεζεο θαη γηα ηελ επίηεπμε πιήξνπο αλάπηπμεο. Ζ ηθαλφηεηα ηερλνινγηθήο δεκηνπξγίαο ίζσο είλαη αλαγθαία γηα λα ζπλερηζηεί απηή ε δηαδηθαζία ζε καθξνπξφζεζκε βάζε. Δίλαη απηή ε ηθαλφηεηα ηεο δεκηνπξγίαο, ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ ζπλνιηθνχ ζεζκηθνχ πιαηζίνπ πνπ επέηξεςε ζηηο πεξηζζφηεξν πξνεγκέλεο ρψξεο, πξψηα ζηε Μεγάιε Βξεηαλία θαη κεηά ζηηο ΖΠΑ, λα δεκηνπξγήζνπλ θαη λα ζπκβάιινπλ ζηελ πην κεγάιε πξφνδν γηα κεγάιεο ρξνληθέο πεξηφδνπο Καηεγνξίεο ηερλνινγηθήο πξνφδνπ ηελ πην απιή ηεο κνξθή ε ηερλνινγηθή πξφνδνο πξνθχπηεη απφ λένπο θαη βειηησκέλνπο ηξφπνπο εθηέιεζεο παξαδνζηαθψλ εξγαζηψλ, φπσο ε θαιιηέξγεηα, ην ξάςηκν ξνχρσλ ή ην ρηίζηκν ελφο ζπηηηνχ. Τπάξρνπλ ηξεηο βαζηθέο θαηεγνξίεο ηεο ηερλνινγηθήο πξνφδνπ: ε νπδέηεξε, απηή ηεο εμνηθνλφκεζεο εξγαζίαο θαη εθείλε ηεο εμνηθνλφκεζεο θεθαιαίνπ. Ζ νπδέηεξε ηερλνινγηθή πξόνδνο είλαη εθείλε κε ηελ νπνία επηηπγράλνληαη πςειφηεξα επίπεδα απφδνζεο κε ηελ ίδηα πνζφηεηα θαη ηνπο ίδηνπο ζπλδπαζκνχο ησλ παξαγσγηθψλ ζπληειεζηψλ ή επηηπγράλεηαη ε ίδηα απφδνζε κε ηηο ίδηεο αλαινγίεο ζηνπο ζπλδπαζκνχο ησλ παξαγσγηθψλ ζπληειεζηψλ αιιά κε κηθξφηεξεο πνζφηεηεο απηψλ. Απιέο θαηλνηνκίεο, φπσο απηέο πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηνλ θαηακεξηζκφ ηεο εξγαζίαο, κπνξνχλ λα έρνπλ σο απνηέιεζκα πςειφηεξα επίπεδα ζπλνιηθψλ πξντφλησλ θαη κεγαιχηεξε θαηαλάισζε γηα φια ηα άηνκα. Αληίζεηα, κπνξεί λα έρνπκε ηερλνινγηθή πξφνδν πνπ εμνηθνλνκεί εξγαζία, ή ηερλνινγηθή πξφνδν πνπ εμνηθνλνκεί θεθάιαην (δει. πςειφηεξα επίπεδα παξαγφκελνπ πξντφληνο κπνξνχλ λα επηηεπρζνχλ κε ηελ 27 /

32 ίδηα πνζφηεηα εξγαζίαο ή θεθαιαίνπ, ή ε ίδηα πνζφηεηα παξαγφκελνπ πξντφληνο κπνξεί λα επηηεπρζεί κε κηθξφηεξε πνζφηεηα εξγαζίαο ή θεθαιαίνπ). Οη ειεθηξνληθνί ππνινγηζηέο, νη απηφκαηνη αξγαιεηνί, ηα ηξαθηέξ θαη ηα κεραληθά άξνηξα θαη πνιιά άιια είδε ζχγρξνλσλ εξγαιείσλ θαη εμνπιηζκνχ κπνξνχλ λα ηαμηλνκεζνχλ ζε φζα εμνηθνλνκνχλ εξγαζία. Ζ ηερλνινγηθή πξφνδνο ηνπ 20νπ αηψλα απνηειείηαη θπξίσο απφ ξαγδαίεο εμειίμεηο ζε ηερλνινγίεο εμνηθνλφκεζεο εξγαζίαο γηα ηελ παξαγσγή θάζε είδνπο πξντφληνο, απφ ζηηεξά κέρξη πνδήιαηα θαη γέθπξεο. Δηθόλα 3.10 Δμνηθνλόκεζε ρεηξνλαθηηθήο εξγαζίαο ζηε κεηαθνξά εκπνξεπκάησλ. Ζ ηερλνινγηθή πξφνδνο ηεο εμνηθνλφκεζεο θεθαιαίνπ είλαη έλα κάιινλ πην ζπάλην θαηλφκελν. Απηφ ζπκβαίλεη, θπξίσο, δηφηη ζρεδφλ φιε ε παγθφζκηα επηζηεκνληθή θαη ηερλνινγηθή έξεπλα ιακβάλεη ρψξα ζε αλαπηπγκέλεο ρψξεο, φπνπ ε επηηαγή είλαη λα εμνηθνλνκεζεί εξγαζία θαη φρη θεθάιαην. ηηο ρψξεο ηνπ Σξίηνπ Κφζκνπ πνπ έρνπλ αθζνλία εξγαζίαο (θαη 28 /

33 έιιεηςε θεθαιαίνπ), εθείλν πνπ ρξεηάδνληαη είλαη ε ηερλνινγηθή πξφνδνο πνπ εμνηθνλνκεί θεθάιαην. Μία ηέηνηα πξφνδνο θαηαιήγεη ζε πην απνηειεζκαηηθέο (ρακεινχ θφζηνπο) κεζφδνπο παξαγσγήο εληάζεσο εξγαζίαο. Ζ ηερλνινγηθή πξφνδνο κπνξεί επίζεο λα βειηηψλεη ηελ πνηφηεηα ηεο εξγαζίαο ή ηνπ θεθαιαίνπ. Σερλνινγηθή πξφνδνο πνπ βειηηψλεη ηελ εξγαζία είλαη εθείλε πνπ αλαβαζκίδεη ηελ πνηφηεηα ησλ δεμηνηήησλ ηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ - π.ρ. κε ηε ρξήζε βηληενηαηληψλ, ηειενξάζεσλ θαη άιισλ ειεθηξνληθψλ κέζσλ γηα δηδαζθαιία ζηελ ηάμε. Παξνκνίσο ε ηερλνινγηθή πξφνδνο πνπ απμάλεη ην θεθάιαην έρεη σο απνηέιεζκα ηελ πην παξαγσγηθή ρξήζε ππαξρφλησλ θεθαιαηνπρηθψλ αγαζψλ. Μπνξνχκε λα ρξεζηκνπνηήζνπκε ηελ θακπχιε παξαγσγηθψλ δπλαηνηήησλ γηα δχν αγαζά, απηή ηε θνξά γηα ξχδη θαη ξαδηφθσλα, ψζηε λα εμεηάζνπκε δχν πνιχ ζπγθεθξηκέλα παξαδείγκαηα ηερλνινγηθήο πξνφδνπ, φ- πσο απηή ζρεηίδεηαη κε ηελ αχμεζε ηνπ πξντφληνο ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ηα 1960 νη γεσπφλνη ζην Γηεζλέο Ηλζηηηνχην Έξεπλαο γηα ην ξχδη ζηηο Φηιηππίλεο έθηηαμαλ έλα λέν θαη πνιχ παξαγσγηθφ ζπφξν πβξηδίνπ ξπδηνχ γλσζηφ σο IR-8 ή "καγηθφ ξχδη". Απηνί νη λένη ζπφξνη, καδί κε πεξαηηέξσ επηζηεκνληθέο βειηηψζεηο πνπ έγηλαλ αξγφηεξα, επέηξεςαλ ζε θάπνηνπο θαιιηεξγεηέο ξπδηνχ ζηηο ρψξεο ηεο Ννηηναλαηνιηθήο Αζίαο λα δηπιαζηάζνπλ θαη λα ηξηπιαζηάζνπλ ηηο ζηξεκκαηηθέο απνδφζεηο κέζα ζε ιίγα ρξφληα. ηελ πξαγκαηηθφηεηα απηή ε ηερλνινγηθή πξφνδνο ελζσκαηψζεθε ζηνπο λένπο ζπφξνπο ξπδηνχ (ζα κπνξνχζε θαλείο λα πεη φηη ήηαλ "απμεηηθνί ηεο γεο") πνπ επέηξεςε ηελ επίηεπμε πςειφηεξσλ απνδφζεσλ κε ηηο ίδηεο εηζξνέο (αλ θαη απαηηνχληαη πεξηζζφηεξα ιηπάζκαηα θαη εληνκνθηφλα). ρεηηθά κε ηελ αλάιπζε ησλ παξαγσγηθψλ δπλαηνηήησλ, νη πςεινηέξσλ απνδφζεσλ πνηθηιίεο πβξηδίνπ ξπδηνχ 29 / 106

34 κπνξνχλ λα θαλνχλ, φπσο ζηελ εηθ. 3.11, απφ ηελ εμσηεξηθή κεηαηφπηζε ηεο θακπχιεο θαηά κήθνο ηνπ άμνλα ηνπ ξπδηνχ, ελψ ν άμνλαο ησλ ξαδηνθψλσλ παξακέλεη νπζηαζηηθά ν ίδηνο (δει. νη λένη ζπφξνη ξπδηνχ δελ ζα κπνξνχζαλ θπζηθά λα απμήζνπλ θαη ηελ παξαγσγή ησλ ξαδηνθψλσλ). ζνλ αθνξά ηελ ηερλνινγία ηεο παξαγσγήο ξαδηνθψλσλ, ε εθεχξεζε ησλ ηξαλδίζηνξ πηζαλψο είρε ηφζν ζεκαληηθή επίδξαζε ζηηο επηθνηλσλίεο, φζε είρε θαη ε αλαθάιπςε ηεο αηκνκεραλήο ζηηο κεηαθνξέο. Αθφκε θαη ζηα πην απνκαθξπζκέλα κέξε ηεο Αθξηθήο, ηεο Αζίαο θαη ηεο Λαηηληθήο Ακεξηθήο, ην ηξαλδίζηνξ έρεη γίλεη ζεκαληηθφ απφθηεκα. Ζ εηζαγσγή ηνπ ηξαλδίζηνξ νδήγεζε ζε πνιχ κεγάιε αχμεζε ηεο παξαγσγήο ξαδηνθψλσλ. Ζ παξαγσγηθή δηαδηθαζία έγηλε ιηγφηεξν πνιχπινθε θαη νη εξγάηεο κπφξεζαλ λα απμήζνπλ νπζηαζηηθά ηελ ζπλνιηθή ηνπο παξαγσγηθφηεηα. Ζ εηθ δείρλεη φηη, φπσο ζηελ πεξίπησζε ησλ ζπφξσλ ξπδηνχ πνπ είραλ πςειφηεξε απφδνζε, κπνξνχκε λα πνχκε φηη ε ηερλνινγία ηνπ ηξαλδίζηνξ νδήγεζε ηελ θακπχιε παξαγσγηθψλ δπλαηνηήησλ λα πεξηζηξέθεηαη εμσηεξηθά θαηά κήθνο ηνπ θάζεηνπ άμνλα. ην κεγαιχηεξν κέξνο ν άμνλαο ηνπ ξπδηνχ παξακέλεη αλαιινίσηνο. πλνςίδνληαο ζα ιέγακε φηη νη αθεηεξίεο ηεο νηθνλνκηθήο πξνφδνπ κπνξνχλ λα αλαδεηεζνχλ ζε πνιινχο παξάγνληεο, αιιά γεληθά, νη επελδχζεηο πνπ βειηηψλνπλ ηελ πνηφηεηα ησλ ππαξρφλησλ θπζηθψλ θαη αλζξψπηλσλ πφξσλ, πνπ απμάλνπλ ηελ πνζφηεηα ησλ ίδησλ παξαγσγηθψλ πφξσλ θαη πνπ αλεβάδνπλ ηελ παξαγσγηθφηεηα φισλ ησλ ζπγθεθξηκέλσλ πφξσλ κέζσ ησλ εθεπξέζεσλ, ησλ θαηλνηνκηψλ θαη ηεο ηερλνινγηθήο πξνφδνπ, ππήξμαλ θαη ζα ζπλερίζνπλ λα είλαη νη βαζηθνί παξάγνληεο ηεο ηφλσζεο ηεο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο ζε θάζε θνηλσλία. 30 /

35 Ραδιόφωνα Δηθόλα 3.11 Ζ επίδξαζε ηεο ηερλνινγηθήο αιιαγήο ηνπ αγξνηηθνύ ηνκέα ζηελ θακπύιε παξαγσγηθώλ δπλαηνηήησλ. p1 p. 0 p ρύζι Δηθόλα 3.12 Ζ επίδξαζε ηεο ηερλνινγηθήο αιιαγήο ηνπ βηνκεραληθνύ ηνκέα ζηελ θακπύιε παξαγσγηθώλ δπλαηνηήησλ. 3.5 Σερλνινγηθή επάξθεηα πσο ήδε αλαθέξακε, νη βαζηθνί ζπληειεζηέο ηεο 31 / 107

36 παξαγσγήο, ην θεθάιαην θαη ε εξγαζία, δελ κπνξνχλ λα εμεγήζνπλ ηα πάληα γηα ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Δίλαη ζπρλά ην ππόινηπν, δειαδή νη κε αλαγλσξίζηκεο παξάκεηξνη πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ απμεκέλε παξαγσγηθφηεηα, πεξηιακβαλνκέλεο ηεο ηερλνινγίαο, ηεο νξγάλσζεο θαη ησλ ζεζκηθψλ δνκψλ πνπ θέξνπλ ην βάξνο ηεο εμήγεζεο ηεο νηθνλνκηθήο κεγέζπλζεο ζηε δηάξθεηα ηνπ ρξφλνπ, αιιά θαη ησλ δηαθνξψλ αλάκεζα ζηηο ρψξεο. Πνηα ηερλνινγία, ζε πνηα ρψξα, πνηεο πξνυπνζέζεηο απαηηνχληαη ψζηε κία ρψξα λα ρξεζηκνπνηήζεη επαξθψο ηελ ηερλνινγία, θαζψο νη δηαξζξσηηθέο αιιαγέο πξνσζνχληαη, θαη ηη πξέπεη λα θάλνπλ νη ρψξεο ψζηε λα εθκεηαιιεπηνχλ ηε ζπλερψο δηεπξπλφκελε παγθφζκηα δεμακελή ησλ ηερλνινγηθψλ επθαηξηψλ, είλαη εξσηήκαηα πνπ δηαξθψο βξίζθνληαη ζην πξνζθήλην. Δηθόλα 3.13 Ζ επίδξαζε ηεο ηερλνινγίαο ζηελ παξαγσγηθόηεηα είλαη κεγάιε 32 /

37 Ζ ζεκαζία ηεο ηερλνινγίαο θαη εηδηθά ην απφζεκα θαη ν εκπινπηηζκφο ζε αλζξψπηλνπο πφξνπο πνπ είλαη ζπζηαηηθφ ηεο ηερλνινγίαο, φπσο ζπδεηήζεθε ζε πξνεγνχκελν θεθάιαην, έρνπλ επξχηαηα αλαγλσξηζηεί φηη ζπκβάιινπλ ζηελ νηθνλνκηθή κεγέζπλζε. ε εξγαζία ηνπ Edward Denison (1967) αλαθέξεηαη φηη ζηελ ηερλνινγία νθείιεηαη πάλσ απφ ην 40% ηεο κεγέζπλζεο ζηηο ΖΠΑ θαη ηε Μεγ. Βξεηαλία γηα ηελ πεξίνδν πνπ κειεηήζεθε. Ζ δνπιεηά ηνπ Simon Kuznets έρεη επίζεο αλαγλσξίζεη ηε ζεκαζία ηεο ηερλνινγηθήο αιιαγήο ζηελ παξαγσγηθφηεηα θαη ηελ νηθνλνκηθή κεγέζπλζε θαη ν Robert Solow (1988) ζεκεηψλεη φηη πεξίπνπ πάλσ απφ ην 90% ησλ απμήζεσλ ζην πξντφλ κπνξεί λα απνδνζεί ζηηο ζπλδπαζκέλεο δπλάκεηο ηερλνινγίαο θαη εθπαίδεπζεο. Σν κέγεζνο απηήο ηεο επίδξαζεο δελ ζα πξέπεη λα πξνθαιεί έθπιεμε. Δίλαη γεληθά αλαγλσξηζκέλε πιένλ ε ζεκαζία ηεο ηερλνινγίαο θαη ηνπ αλζξψπηλνπ θεθαιαίνπ σο βαζηθψλ ζπκπιεξσκαηηθψλ εηζξνψλ πνπ επεξεάδνπλ ην πνζνζηφ ηεο νηθνλνκηθήο κεγέζπλζεο θαη ην επίπεδν ηνπ θαηά θεθαιήλ εηζνδήκαηνο. Οη δηάθνξεο ζεσξίεο κεγέζπλζεο ππνζηεξίδνπλ επίζεο πσο νη δπλαηφηεηεο εθαξκνγήο ηεο ηερλνινγηθήο γλψζεο δηαθέξνπλ πνιχ αλάκεζα ζηηο δηάθνξεο νηθνλνκίεο. Καη απηφ γηαηί αθελφο απαηηείηαη θνηλσληθή επέλδπζε ζε ζπγθεθξηκέλα αλζξψπηλα θαη νξγαλσηηθά ραξαθηεξηζηηθά, θαη αθεηέξνπ ππάξρνπλ ηερλνινγηθά θελά αλάκεζα ζηηο νηθνλνκίεο. Έηζη θάζε νηθνλνκία αλαπηχζζεη ηε δηθή ηεο, ζρεηηθά κνλαδηθή, ηερλνινγηθή βάζε. Ζ ηερλνινγία είλαη ζπγθεθξηκέλε γλψζε θαη φρη γεληθή γλψζε πνπ ζα κπνξνχζε λα εθαξκνζηεί παληνχ κε ηνλ ίδην ηξφπν. Κάζε ρψξα πξέπεη λα θάλεη κία κεγάιε επέλδπζε ζηελ θνηλσληθή ηεο βάζε θαη ην αλζξψπηλν θεθάιαην, εάλ ζέιεη λα απνθηήζεη ηε 33 /

38 δπλαηφηεηα λα παξάγεη ηερλνινγία. Πξηλ απφ ηε δηαηχπσζε απηψλ ησλ πξφζθαησλ ζεσξεηηθψλ απφςεσλ, πνιινί εηδηθνί θαη δηάθνξα ζρεηηθά νηθνλνκηθά κνληέια είραλ αληηκεησπίζεη ηελ ηερλνινγία ζαλ λα ήηαλ έλα εμσγελέο δεκφζην αγαζφ, δηαζέζηκν ζε θάζε νηθνλνκία, παξά ζαλ κηα δηαδηθαζία, φπσο ε εθαξκνγή ηεο γλώζεο ζηελ πξάμε. Ζ ηερλνινγία δελ είλαη θάηη πνπ απιά βξέζεθε ή ππάξρεη ζηηο νηθνλνκίεο ζαλ έλαο απφ κεραλήο ζεφο. Δίλαη κία δηαδηθαζία πνπ νη ρψξεο ρξεηάδνληαη λα πξνσζήζνπλ θαη αλαπηχμνπλ ζπλεηδεηά θαη δξαζηήξηα ζε ζπγθεθξηκέλεο θνηλσληθννηθνλνκηθέο ζπλζήθεο, αλ ζέινπλ ηα νθέιε ηεο ηερλνινγηθήο γλψζεο λα επηηεπρζνχλ απνηειεζκαηηθά. Οη ρψξεο, αλάινγα κε ην επίπεδν ηνπο, πξέπεη λα θάλνπλ ηηο θαηάιιειεο επελδχζεηο, εηδηθά ζηελ εθπαίδεπζε, ηελ έξεπλα θαη ηελ αλάπηπμε, ηνκείο πνπ ζπκβάιινπλ κε ην ρξφλν ζηελ αλάπηπμε ηεο ηδηαίηεξεο ηθαλφηεηαο γηα απφθηεζε ηερλνινγίαο θαη ηερλνγλσζίαο ε νπνία επηηξέπεη ηελ επαξθή ρξεζηκνπνίεζε ηεο ηερλνινγηθήο γλψζεο. Καη είλαη αθξηβψο απηέο νη πεξηνρέο θνηλσληθήο επέλδπζεο νη νπνίεο δεκηνπξγνχλ ηηο δηαθνξέο κεηαμχ ηεο επηηπρεκέλεο θαη ιηγφηεξν επηηπρεκέλεο αλάπηπμεο ζην ρξφλν. Απηέο είλαη νη απαξαίηεηεο πξνυπνζέζεηο γηα ηε κειινληηθή πξφνδν Έξεπλα θαη αλάπηπμε Δίλαη αλακθηζβήηεηνο ν ζεκαληηθφο ξφινο πνπ παίδεη ε επηζηεκνληθή έξεπλα θαη ε ηερλνινγηθή αλάπηπμε ζηελ νηθνλνκηθή εμέιημε ησλ ζπγρξφλσλ αλαπηπγκέλσλ ρσξψλ. Σα πςειά πνζνζηά κεγέζπλζεο ησλ νηθνλνκηψλ ηνπο έρνπλ ππνζηεξηρζεί θαη ζε κεγάιν βαζκφ νθείινληαη ζηελ επίδξαζε ηεο καδηθήο εθαξκνγήο πνιιψλ λέσλ ηερλνινγηθψλ θαηλνηνκηψλ πνπ βαζίζηεθαλ ζηε γξήγνξε πξφνδν ηεο επηζηεκνληθήο 34 / 109

39 γλψζεο. Έρνπλ ππνζηεξηρζεί αθφκε απφ ηνλ ζπλερή εκπινπηηζκφ απηνχ ηνπ απνζέκαηνο γλψζεο, πξάγκα πνπ θαηέζηε δπλαηφ απφ ηνλ δηαξθψο απμαλφκελν πινχην. Αθφκε θαη ζήκεξα, ε εμέιημε ηεο επηζηεκνληθήο θαη ηερλνινγηθήο πξνφδνπ ζε φια ηα ζηαδηα ηεο, απφ ηε βαζηθή έξεπλα σο ηελ αλάπηπμε ησλ πξντφλησλ, είλαη ζπγθεληξσκέλε θαηά πνιχ ζηα πινχζηα θξάηε. ρεδφλ ην 98% ησλ παγθφζκησλ δαπαλψλ γηα Έξεπλα θαη Αλάπηπμε (Research and Development) πξαγκαηνπνηείηαη ζ' απηέο ηηο ρψξεο. Δχινγν ινηπφλ είλαη φηη ηα θνλδχιηα γηα ηελ έξεπλα δαπαλνχληαη γηα ηε ιχζε ησλ νηθνλνκηθψλ θαη ηερλνινγηθψλ πξνβιεκάησλ πνπ αθνξνχλ ηηο πινχζηεο ρψξεο θαη ε θαηαλνκή ηνπο γίλεηαη ζχκθσλα κε ηηο δηθέο ηνπο νηθνλνκηθέο πξνηεξαηφηεηεο. Οη πινχζηεο ρψξε ο ελδηαθέξνληαη θπξίσο γηα ηελ αλάπηπμε εμεδεηεκέλσλ πξντφλησλ, γηα κεγάιεο αγνξέο, θαζψο θαη γηα ηερλνινγηθά πξνεγκέλεο κεζφδνπο παξαγσγήο, ρξεζηκνπνηψληαο κεγάιεο εηζξνέο θεθαιαίνπ θαη πςεινχ επηπέδνπ δεμηφηεηεο θαη δηαρείξηζε. Αληίζεηα, θάλνπλ νηθνλνκίεο ζηα ζρεηηθά ιίγα απνζέκαηα εξγαζίαο θαη πξψησλ πιψλ. Οη θησρέο ρψξεο, αληίζεηα, ελδηαθέξνληαη πνιχ πεξηζζφηεξν γηα απιά πξντφληα, απιά ζρέδηα, απνηακίεπζε θεθαιαίνπ, ρξήζε άθζνλεο εξγαζίαο θαη παξαγσγή γηα κηθξφηεξεο αγνξέο. Αιιά δελ έρνπλ νχηε ηνπο νηθνλνκηθνχο πφξνπο νχηε ηελ επηζηεκνληθή θαη ηελ ηερλνινγηθή ηερλνγλσζία, πξνο ην παξφλ ηνπιάρηζηνλ, γηα λα αλαιάβνπλ ην είδνο ηεο έξεπλαο θαη αλάπηπμεο πνπ ζα εμππεξεηνχζε ηα καθξνπξφζεζκα νηθνλνκηθά ηνπο ζπκθέξνληα. Ζ εμάξηεζή ηνπο απφ ηηο αθαηάιιειεο μέλεο ηερλνινγίεο κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη θαη λα δηαησλίζεη ηα πξνβιήκαηα γηα ηα νπνία ήδε κηιήζακε. 35 /

40 Δηθόλα 3.14 Σρεδόλ ην ζύλνιν ησλ δαπαλώλ παγθνζκίσο γηα εξεπλά θαη αλάπηπμε ζην ηνκέα ηεο ηαηξηθήο πξαγκαηνπνηείηαη ζηα πινύζηα θξάηε. Μπνξνχκε λα ζπκπεξάλνπκε, ινηπφλ, φηη ζηε ζεκαληηθή πεξηνρή ηεο επηζηεκνληθήο θαη ηερλνινγηθήο έξεπ-λαο ηα ζχγρξνλα θξάηε ηνπ Σξίηνπ Κφζκνπ βξίζθνληαη ζε πνιχ κεηνλεθηηθή αληαγσληζηηθή ζέζε ζε ζρέζε κε ηηο αλαπηπγκέλεο ρψξεο. Αληίζεηα, φηαλ απηέο νη ηειεπηαίεο άξρηδαλ ηελ πξψηε αλαπηπμηαθή ηνπο πνξεία, ήηαλ επηζηεκνληθά θαη ηερλνινγηθά πνιχ πην κπξνζηά απφ ηνλ ππφινηπν θφζκν. Μπφξεζαλ επνκέλσο λα ζρεδηάζνπλ θαη αλαπηχμνπλ λέα ηερλνινγία κε έλα ξπζκφ πνπ ππαγνξεπφηαλ απφ ηηο καθξνπξφζεζκεο αλάγθεο ηεο νηθνλνκηθήο ηνπο κεγέζπλζεο. Δμαηηίαο ησλ πνιχ δηαθνξεηηθψλ αξρηθψλ ζπλζεθψλ, ε ηζηνξηθή εκπεηξία ηεο δπηηθήο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο έρεη ιίγε ζρέζε κε ηα ζεκεξηλά θξάηε ηνπ Σξίηνπ Κφζκνπ. Παξφια απηά, έλα απφ ηα πην ζεκαληηθά 36 /

41 ζπκπεξάζκαηα πνπ πξέπεη λα αληιήζνπκε απφ απηήλ ηελ ηζηνξηθή εκπεηξία είλαη ε κεγάιε ζεκαζία ησλ ζπκπιεξσκαηηθψλ ηερλνινγηθψλ, θνηλσληθψλ θαη ζεζκηθψλ αιιαγψλ, νη νπνίεο πξέπεη λα γίλνπλ ζε θάζε αλαπηπζζφκελε ρψξα, γηα λα πξαγκαηνπνηεζεί καθξνπξφζεζκε νηθνλνκηθή αλάπηπμή ηνπο. Σέηνηεο αιιαγέο πξέπεη λα γίλνπλ φρη κφλν ζε θάζε κηα μερσξηζηά αλαπηπζζφκελε ρψξα, αιιά θαη ζηελ παγθφζκηα νηθνλνκία Μεηαθνξά ηεο ηερλνινγίαο Σν θεληξηθφ ζέκα ηεο ηερλνινγηθήο αλάπηπμεο ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο δελ είλαη λα απνθηήζνπλ ηελ ηθαλφηεηα λα εθεπξίζθνπλ πξντφληα θαη δηαδηθαζίεο. Δίλαη θάηη πνπ ήδε αλαθέξζεθε, δειαδή λα απνθηήζνπλ ηελ ηθαλφηεηα λα ρξεζηκνπνηνχλ ηελ ππάξρνπζα ηερλνινγία, ψζηε λα παξάγνπλ πην απνηειεζκαηηθά, λα πηνζεηνχλ θαιχηεξεο παξαγσγηθέο δεμηφηεηεο θαη λα ρξεζηκνπνηνχλ ηελ εκπεηξία πνπ έρεη απνθηεζεί ζηελ παξαγσγή θαη ηελ επέλδπζε. Έηζη, ζα κπνξνχλ λα πηνζεηνχλ θαη λα πξνάγνπλ ηελ ελ ρξήζεη ηερλνινγία. Ο θχξηνο ηξφπνο γηα λα ην θάλνπλ είλαη λα ζηεξηρζνχλ θαη λα ρηίζνπλ πάλσ ζε φ, ηη κπνξνχλ λα πάξνπλ απφ ην εμσηεξηθφ. ιεο νη ηθαλφηεηεο δελ κπνξνχλ λα αλαπηπρζνχλ ηαπηφρξνλα, επεηδή ε ζπζζψξεπζε θάζε κηαο ηθαλφηεηαο παίξλεη ρξφλν θαη απαηηεί εκπεηξία. Έηζη είλαη ζεκαληηθφ δήηεκα λα ηεξαξρεζνχλ ζσζηά νη ηθαλφηεηεο πνπ πξέπεη λα αλαπηπρζνχλ ζε κία δηαρξνληθή πνξεία. Δπνκέλσο, ε κεηαθνξά ηερλνινγίαο είλαη κείδνλνο ζεκαζίαο, θπξίσο γηα ηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. Οη επηρεηξήζεηο ηνπο έρνπλ αξθεηέο επηινγέο γηα ηελ απφθηεζε λέαο ηερλνινγίαο ε νπνία, αλ κπνξέζνπλ λα ηελ αμηνπνηήζνπλ, ζα απνθέξεη πςειφηεξν επίπεδν 37 / 111

42 ζπλνιηθήο παξαγσγηθφηεηαο γηα θάζε δεδνκέλε αλαινγία θεθαιαίνπ - εξγαζίαο. Απηέο νη επηινγέο πεξηιακβάλνπλ: ηελ αγνξά λένπ εμνπιηζκνχ, ηελ άκεζε μέλε επέλδπζε, ηελ αγνξά αδεηψλ ηερλνινγίαο γηα εγρψξηα παξαγσγή λέσλ πξντφλησλ ή ηε ρξήζε λέσλ δηαδηθαζηψλ, ηε ρξήζε κε ηδηφθηεηεο ηερλνινγίαο, ζπκπεξηιακβαλνκέλεο εθείλεο πνπ απνθηήζεθε απφ "αγνξαζηέο εμαγσγψλ", ηελ απφθηεζε γλψζεο απφ πνιίηεο ηεο ρψξαο πνπ επηζηξέθνπλ θαη νη νπνίνη έρνπλ κνξθσζεί ή έρνπλ δνπιέςεη ζε αλαπηπγκέλεο ρψξεο θαη απφ ληφπηνπο πνπ παξακέλνπλ ζε αλαπηπγκέλεο ρψξεο θαη ηελ εγρψξηα έξεπλα θαη αλάπηπμε. Δηθόλα 3.15 Ζ παξαγσγηθόηεηα ζηηο αλαπηπζζόκελεο ρώξεο ζηεξίδεηαη θαηά πνιύ ζηε κεηαθνξά ηεο ηερλνινγίαο 38 / 112

43 ιεο απηέο νη δπλαηφηεηεο, εθηφο απφ ηηο πξνζπάζεηεο γηα έξεπλα θαη αλάπηπμε, αληηπξνζσπεχνπλ κία πξνζπάζεηα λα κεηαθηλεζνχλ πξνο ηε δηεζλή θαιή πξαθηηθή κεηαθέξνληαο ηερλνινγίεο πνπ είλαη δηαζέζηκεο ζην εμσηεξηθφ. Ζ επηινγή ηεο έξεπλαο θαη ηεο αλάπηπμεο ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο κπνξεί λα έρεη ην ζηνηρείν ηεο βνήζεηαο ζηελ αλαγλψξηζε, ηελ ηξνπνπνίεζε θαη ηελ α-πνξξφθεζε ηεο εμσηεξηθήο ηερλνινγίαο θαη φρη ζηε γέλλεζε κηαο εληειψο λέαο εγρψξηαο ηερλνινγίαο. 3.6 Γηάδνζε ηεο ηερλνινγίαο Μέρξη ζρεηηθά πξφζθαηα, ήηαλ θνηλήο απνδνρήο ε άπνςε φηη ε ηερλνινγηθή δηάδνζε απφ ηα πην αλεπηπγκέλα θξάηε ζηηο ιηγφηεξν αλαπηπγκέλεο νηθνλνκίεο ζα κπνξνχζε λα βνεζήζεη ηηο θησρφηεξεο ρψξεο λα επηηαρχλνπλ ηελ πνξεία ηεο ηερλνινγηθήο ηνπο αλάπηπμεο. Μ' απηφλ ηνλ ηξφπν ζα κπνξνχζαλ νη ρψξεο απηέο λα κπνπλ απεπζείαο ζε εληαηηθή ρξεζηκνπνίεζε ηεο ηερλνινγίαο ρσξίο λα ρξεηάδεηαη λα "μαλααλαθαιχςνπλ ηνλ ηξνρφ". Θεσξήζεθε φηη κηα ηέηνηα δηάδνζε ζα κπνξνχζε λα ζπλεηζθέξεη ζε κηα πην γξήγνξε ζκίθξπλζε ηνπ εηζνδεκαηηθνχ ράζκαηνο κεηαμχ πξνεγκέλσλ θαη αλαπηπζζφκελσλ ρσξψλ. Πνιιέο ρψξεο πξνζπάζεζαλ λα αθνινπζήζνπλ ζηελ νηθνλνκία ηνπο ην δξφκν ησλ δηεζληθψλ εηαηξεηψλ, αιιά παξφια απηά δελ κπφξεζαλ λα αλαπηπρζνχλ ή ηα πνζνζηά νηθνλνκηθήο ηνπο κεγέζπλζεο θαη αλάπηπμεο έκεηλαλ πίζσ ζε ζρέζε κε άιιεο νηθνλνκίεο πνπ δελ αθνινχζεζαλ απηή ηε ζηξαηεγηθή. Ζ απνηπρία ησλ ρσξψλ λα αλαπηπρζνχλ πεξηζζφηεξν, βαζηδφκελεο ζηελ ηερλνινγηθή δηάδνζε κέζσ απηψλ ησλ εηαηξεηψλ, δελ νθείιεηαη ζε θάπνηα ζπλνκσζία απφ ηηο ίδηεο ηηο εηαηξείεο γηα λα θξαηήζνπλ πίζσ ηηο ιηγφηεξν αλαπηπγκέλεο ρψξεο, φπσο έρνπλ πεη θάπνηνη 39 /

44 ζρνιηαζηέο, αιιά επεηδή ήηαλ απαξαίηεην νη νηθνλνκίεο, φπνπ νη εηαηξείεο κεηέθεξαλ, πνχιεζαλ ή έδσζαλ άδεηα γηα ρξήζε θάπνηαο ηερλνινγίαο, λα δεκηνπξγήζνπλ κία αλαγθαία αξρηθή εζσηεξηθή ηερλνινγηθή θνπιηνχξα. Να δεκηνπξγήζνπλ ηελ εζσηεξηθή ηθαλφηεηα γηα ηερλνινγηθή απηνλνκία πνπ ζα ηνπο επέηξεπε λα ζπιιάβνπλ ηα νθέιε ηεο δηάδνζεο ηεο ηερλνινγίαο κέζα απφ ηα απνηειέζκαηα ηεο κάζεζεο θαη ηεο εμάπισζήο ηεο ζηα ζεκεία ηεο παξαγσγήο. Αλ ν ηερλνινγηθφο δαλεηζκφο ήηαλ αξθεηφο γηα λα ιχζεη ηα πξνβιήκαηα, ηφηε ην εζσηεξηθφ πεξηβάιινλ κηαο νηθνλνκίαο θαη ε ηδέα ησλ εζληθψλ ηερλνινγηψλ ζα είρε πνιχ ιηγφηεξε αμία, γηα λα κελ πνχκε φηη δελ ζα είρε ζρεδφλ θακηά αμία ε θαηαλφεζε ηεο δηαδηθαζίαο ηεο αλάπηπμεο. Σφηε ην ζέκα ηεο αλάπηπμεο ζα ήηαλ απιψο ζέκα αχμεζεο ηεο ζπζζψξεπζεο ηνπ θπζηθνχ θεθαιαίνπ κε ηε κεηαθνξά ηεο ηερλνινγίαο κέζσ μέλεο άκεζεο επέλδπζεο. Ο Albert Hirschman πξηλ πνιχ θαηξφ πξνεηδνπνίεζε γηα ηνπο θηλδχλνπο ηνπ ηερλνινγηθνχ δαλεηζκνχ σο ηνπ κφλνπ δξφκνπ πξνο ηελ ηερλνινγηθή απηάξθεηα, θπξίσο φηαλ ε ηερλνινγηθή γλψζε κεηαδίδεηαη κε ηε κεζνιάβεζε πνιπεζληθήο άκεζεο επέλδπζεο, φπσο έγηλε ζε κεξηθέο ρψξεο, θπξίσο ηεο Λαηηληθήο Ακεξηθήο. Ο ίδηνο επεζήκαλε φηη ε πξνζπάζεηα απφθηεζεο ηερλνινγίαο κέζσ άκεζεο μέλεο επέλδπζεο κπνξεί πεξηζζφηεξν λα βιάςεη ηελ πνηφηεηα ησλ ηνπηθψλ ζπληειεζηψλ παξαγσγήο, αληί λα ιεηηνπξγήζεη σο θίλεηξν γηα ηε δηεξεχλεζε θαη θηλεηνπνίεζή ηνπο. ηηο πεξηπηψζεηο, πνπ, αληί λα ρξεζηκνπνηεζεί ε κεηαθεξφκελε ηερλνινγία σο ζπκπιήξωκα ηεο εγρψξηαο ηερλνινγηθήο αλάπηπμεο απηή ππνθαηέζηεζε ηνπο εγρψξηνπο ζπληειεζηέο παξαγσγήο, παξαηεξήζεθε αδπλακία δεκηνπξγίαο κηαο εζσηεξηθήο ηερλνινγηθήο ηθαλφηεηαο. Απηφ είλαη πηζαλφ λα ζπκβεί ηδηαίηεξα ζ' εθείλεο ηηο ρψξεο, φπνπ ηα 40 /

45 επίπεδα γεληθήο θαη ηερληθήο επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο είλαη ρακειά. Δηθόλα 3.16 Ζ αλάπηπμε εζσηεξηθήο ηερλνινγηθήο θνπιηνύξαο είλαη απαξαίηεηε γηα ηελ αμηνπνίεζε ησλ σθειεηώλ θαη ηελ απνθπγή ησλ θηλδύλσλ από ηνλ ηερλνινγηθό δαλεηζκό. κσο θαη άιια πξνβιήκαηα ή εκπφδηα πνπ έρνπλ ηε βάζε ηνπο ζε εζσηεξηθέο θνηλσληθέο ή ηαμηθέο ηζνξξνπίεο κπνξεί λα αλαθχνληαη θαη λα εκπνδίδνπλ ηε ζσζηή ηερλνινγηθή δηάδνζε ζε νξηζκέλεο πεξηνρέο. "Οη θπξίαξρεο ηάμεηο μέξνπλ όηη ε ηερλνινγηθή αλάπηπμε δελ κπνξεί λα εηζαρζεί κε ηε κνξθή κεκνλσκέλσλ εηζξνώλ ζηελ παξαγσγή, αιιά απνηειεί κέξνο κηαο ζθαηξηθήο νιηθήο πνξείαο ε νπνία, εθόζνλ μεθηλήζεη, είλαη πνιύ δύζθνιν λα ζηακαηήζεη θαη ε νπνία βάδεη ζε θίλδπλν ηε ζηαζεξόηεηα ηεο θνηλσληθήο δνκήο πάλσ ζηελ νπνία βαζίδνληαη ηα πξνλόκηά ηνπο "(Herrera 1973). 41 /

46 πσο ινηπφλ είπε ν Amilcar Herrera δελ είλαη ε απνπζία πνιηηηθήο γηα ηελ επηζηήκε, ηελ ηερλνινγία θαη ηε δεκηνπξγία αλζξψπηλνπ θεθαιαίνπ πνπ ραξαθηεξίδεη ηηο πεξηζζφηεξεο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. Δίλαη πεξηζζφηεξν ε χπαξμε κίαο "δήζελ πνιηηηθήο γηα ηελ επηζηήκε" ε νπνία είλαη ερζξηθή ζηηο επξχηεξεο θαη αλεμέιεγθηεο εθαξκνγέο ηεο επηζηήκεο θαη ηεο ηερλνινγίαο, είηε απηέο πξνέξρνληαη απφ ελδνγελείο, είηε απφ εμσγελείο πεγέο. Καη απηφ ζπληεξείηαη, γηαηί ε ζέζε θαη ηα πξνλφκηα ηεο φπνηαο θπξίαξρεο ηάμεο ζπρλά επδνθηκνχλ φρη απφ ηελ πξφνδν, αιιά απφ ηε δηαηήξεζε κηαο δηακνξθσκέλεο αληζφηεηαο (πρ. ηζρπξά αγξνηηθά ζπκθέξνληα πνπ βιέπνπλ ηε δηαξ-ζξσηηθή κεηαβνιή σο απεηιή ζηε βάζε ηνπ πινχηνπ ηνπο). Δπίζεο, εμσηεξηθά ζπκθέξνληα, φπσο νη δηεζληθέο εηαηξείεο, έρνπλ ζπκθέξνλ λα θξαηήζνπλ ηνλ έιεγρν πάλσ ζηε δηθή ηνπο ηερλνινγηθή γλψζε, πνπ είλαη αθξηβή γηα λα παξαρζεί. Γελ είλαη φκσο ζσζηφο ν ηζρπξηζκφο φηη γηα ηελ ηερλνινγηθή εμάξηεζε ζε νξηζκέλεο ρψξεο κπνξεί λα θηαίλε, απνθιεηζηηθά ή αθφκε θαη πξσηαξρηθά, νη δηεζληθέο εηαηξείεο ή θάπνηα άιιε εμσηεξηθή δχλακε. Ζ ηερλνινγηθή εμάξηεζε θαη ε απνπζία γλήζησλ πξνζπαζεηψλ κε ζηφρν ηε δεκηνπξγία ηερλνινγηθήο απηνλνκίαο είλαη θάηη πνπ νη πνιηηηθέο κηαο ρψξαο δεκηνπξγνχλ θαη δηαησλίδνπλ ζπλεηδεηά ή αζπλείδεηα. Βιέπνπκε ινηπφλ φηη ζηε κεηαθνξά, ηε δηάδνζε, ηελ πηνζέηεζε αιιά θαη ζηε θαηαιιειφηεηα ηεο ηερλνινγίαο βαζηθφ παξάγνληα επηηπρίαο απνηειεί ε δεκηνπξγία αλζξψπηλνπ θεθαιαίνπ θαη ε ελίζρπζε κηαο εζληθήο ηερλνινγηθήο καζεζηαθήο ηθαλφηεηαο. Μφλν έηζη ν ξπζκφο ηεο νηθνλνκηθήο κεγέζπλζεο θαη αλάπηπμεο δελ ζα θξαηείηαη θάησ απφ ηηο δπλαηφηεηέο ηνπ, άζρεηα απφ ην βαζκφ ησλ δηαξζξσηηθψλ αιιαγψλ ηεο ρψξαο θαη άζρεηα απφ ηνλ πξνζαλαηνιηζκφ ηεο νηθνλνκηθήο πνιηηηθήο. 42 / 115

47 ΠΔΡΗΛΖΦΖ Ζ ηερλνινγία σο έλλνηα δελ νξίδεηαη εχθνια, γηαηί δελ είλαη έλα ζπγθεθξηκέλν αληηθείκελν, αιιά κάιινλ είλαη έλαο ηξφπνο ελέξγεηαο θαη έλαο ηξφπνο ζθέςεο. Ζ ηερλνινγία εκπιέθεη φρη κφλν ηε ζπζζσξεπκέλε επηζηεκνληθή γλψζε θαη ηα κέζα ηα νπνία ππάξρνπλ ζε παγθφζκην επίπεδν, αιιά επίζεο ελζσκαηψλεη ηηο δεμηφηεηεο, ηελ εθπαίδεπζε θαη ηελ θαηάξηηζε πνπ είλαη βαζηθά ζηνηρεία ηφζν γηα ηε γλψζε, φζν θαη ηα κέζα. Ζ ηερλνινγία πεξηιακβάλεη κεζφδνπο πνπ αλαπηχζζνληαη ζε δξαζηεξηφηεηεο πνπ έρνπλ ή θαη δελ έρνπλ ζρέζε κε ηελ αγνξά. Πεξηιακβάλεη ηε θχζε θαη ηα αθξηβή ραξαθηεξηζηηθά ηνπ πξντφληνο, θαζψο θαη ην πψο παξάγεηαη. Πεξηιακβάλεη δηαρεηξηζηηθέο ηερληθέο, ηερληθέο εκπνξίαο (marketing), θαζψο θαη ηερληθέο πνπ έρνπλ άκεζε ζρέζε κε ηελ παξαγσγή. Δπεθηείλεηαη ζε ππεξεζίεο δηνίθεζε, εθπαίδεπζε, ηξαπεδηηηθά θαη λνκνζεηηθά ζπζηήκαηα - θαζψο θαη ζηε γεσξγία θαη ηε βηνκεραλία. Μπνξνχκε λα ηε δηαθξίλνπκε ζε δηαζέζηκε θαη ζε ελ ρξήζεη ηερλνινγία. Σα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηερλνινγίαο θαζνξίδνληαη ζε γεληθέο γξακκέο απφ ηε θχζε ησλ νηθνλνκηψλ γηα ηηο ν-πνίεο ζρεδηάζηεθαλ. Ζ ίδηα ηερλνινγία δελ είλαη ην ίδην θαηάιιειε γηα θάζε ρψξα θαη θάζε πεξίπησζε. Πνιιέο ηερλνινγίεο πνπ αλαπηχρζεθαλ ζηηο βηνκεραλνπνηεκέλεο ρψξεο είλαη αθαηάιιειεο γηα ηα δεδνκέλα θαη ην επίπεδν ησλ αλαπηπζζφκελσλ ρσξψλ. Θαηάιιειε ηερλνινγία είλαη απηή πνπ ηαηξηάδεη ζηελ νηθνλνκία ηεο θάζε ρψξαο θαη είλαη απηή πνπ ν εγρψξηνο πιεζπζκφο κπνξεί λα ηε δηαρεηξηζζεί. Ζ ηερλνινγηθή αιιαγή, ε ηερλνινγηθή πξφνδνο, έρεη άκεζε ζεηηθή επίπησζε ζηελ αχμεζε ηεο παξαγσγηθφηεηαο, επνκέλσο ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Δπίζεο είλαη βαζηθφο παξάγνληαο γηα ηε 43 / 116

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

B-Δέλδξα. Τα B-δέλδξα ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε αλαπαξάζηαζε πνιύ κεγάισλ ιεμηθώλ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζην δίζθν.

B-Δέλδξα. Τα B-δέλδξα ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε αλαπαξάζηαζε πνιύ κεγάισλ ιεμηθώλ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζην δίζθν. B-Δέλδξα Τα B-δέλδξα ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε αλαπαξάζηαζε πνιύ κεγάισλ ιεμηθώλ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζην δίζθν. Δέλδξα AVL n = 2 30 = 10 9 (πεξίπνπ). 30

Διαβάστε περισσότερα

Constructors and Destructors in C++

Constructors and Destructors in C++ Constructors and Destructors in C++ Σύνθεζη Πνιύ ζπρλά ζηε C++ κία θιάζε κπνξεί λα πεξηέρεη ζαλ κέιεδεδνκέλα αληηθείκελα άιισλ θιάζεσλ. Πνηα είλαη ε ζεηξά κε ηελ νπνία δεκηνπξγνύληαη θαη θαηαζηξέθνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Σα ζηάδηα απφ ηα νπνία πεξλάεη ε νηθνλνκία ζηε δηάξθεηα ελφο θχθινπ, ιέγνληαη θάζεηο ηνπ νηθνλνκηθνχ θχθινπ.

1. Σα ζηάδηα απφ ηα νπνία πεξλάεη ε νηθνλνκία ζηε δηάξθεηα ελφο θχθινπ, ιέγνληαη θάζεηο ηνπ νηθνλνκηθνχ θχθινπ. ΑΘ. ΧΑΡΙΣΩΝΙΔΗ : ΑΡΧΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ο : ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕ ΔΙΑΚΤΜΑΝΕΙ ΠΛΗΘΩΡΙΜΟ - ΑΝΕΡΓΙΑ 9.1. ΕΡΩΣΗΕΙ ΩΣΟΤ ΛΑΘΟΤ Για ηιρ παπακάηυ πποηάζειρ, να γπάτεηε ζηην κόλλα ζαρ ηον απιθμό ηηρ καθεμιάρ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

A. Αιιάδνληαο ηε θνξά ηνπ ξεύκαηνο πνπ δηαξξέεη ηνλ αγωγό.

A. Αιιάδνληαο ηε θνξά ηνπ ξεύκαηνο πνπ δηαξξέεη ηνλ αγωγό. ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΛΔΤΚΩΙΑ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ Μειέηε ηωλ παξαγόληωλ από ηνπο νπνίνπο εμαξηάηαη ε ειεθηξνκαγλεηηθή δύλακε. Τιηθά - πζθεπέο: Ηιεθηξνληθή δπγαξηά, ηξνθνδνηηθό ηάζεο, ξννζηάηεο, ακπεξόκεηξν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ι: ΜΑΚΡΟΘΔΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΚΗ

ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ι: ΜΑΚΡΟΘΔΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ρνιή Οηθνλνκηθψλ θαη Πνιηηηθψλ Δπηζηεκψλ Τμήμα Πολιηικήρ Επιζηήμηρ και Δημόζιαρ Διοίκηζηρ ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ι: ΜΑΚΡΟΘΔΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΚΗ Νίθνο Κνπηζηαξάο ζε ζπλεξγαζία κε ηνπο Κπξηάθν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΥΔ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΔΩΡΙΑ ΛΤΔΙ ΓΙΑΓΩΝΙΜΑΣΟ ΚΔΦΑΛΑΙΟΤ 2

ΑΡΥΔ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΔΩΡΙΑ ΛΤΔΙ ΓΙΑΓΩΝΙΜΑΣΟ ΚΔΦΑΛΑΙΟΤ 2 ΑΥΔ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΔΩΙΑ ΛΤΔΙ ΙΑΩΝΙΜΑΣΟ ΚΔΦΑΛΑΙΟΤ 2 1: Λάζος (είλαη ηζνζθειήο ππεξβνιή) Α2: Λάζος (ην ζεηηθό πξόζεκν ζεκαίλεη όηη ε Πνζνζηηαία Μεηαβνιή Δηζνδήκαηνο θαη ε Πνζνζηηαία Μεηαβνιή Πνζόηεηαο ήηαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Case Study. Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report.

Case Study. Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report. Case Study Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report. Βήκα 1 ο : Login ζηο Turnitin. Κάλεηε είζνδν ζην Turnitin κε

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις θέματος 2. Παξαθάησ αθνινπζεί αλαιπηηθή επίιπζε ησλ εξσηεκάησλ.

Απαντήσεις θέματος 2. Παξαθάησ αθνινπζεί αλαιπηηθή επίιπζε ησλ εξσηεκάησλ. Απαντήσεις θέματος 2 Απηά πνπ έπξεπε λα γξάςεηε (δελ ρξεηαδόηαλ δηθαηνιόγεζε εθηόο από ην Γ) Α return a*b; Β 0:acegf2, 1: acegf23, 2: acegf234, 3:acegf2345, 4:acegf23456, 5:acegf234567, 6:acegf2345678,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων

Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων Οη παξνπζηάζεηο κε βνήζεηα ηνπ ππνινγηζηή γίλνληαη κε πξνγξάκκαηα παξνπζηάζεσλ, όπσο ην OpenOffice.org Impress [1] θαη ην Microsoft Office PowerPoint [2]. Απηά ηα πξνγξάκκαηα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

Η επιζκόπηζη ηης έμμιζθης ενηολής ζηην Αλλοδαπή. Καηεξίλα Γαιαλνπνύινπ, Intellectual Property Manager, Microsoft Ειιάο Α.Ε.

Η επιζκόπηζη ηης έμμιζθης ενηολής ζηην Αλλοδαπή. Καηεξίλα Γαιαλνπνύινπ, Intellectual Property Manager, Microsoft Ειιάο Α.Ε. Η επιζκόπηζη ηης έμμιζθης ενηολής ζηην Αλλοδαπή Καηεξίλα Γαιαλνπνύινπ, Intellectual Property Manager, Microsoft Ειιάο Α.Ε. Παξάκεηξνη πξνο αμηνιόγεζε Ννκνζεηηθή ζσξάθηζε Κνηλόο Σύιινγνο Ακνηβή Καηαγγειία/Λύζε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS

ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS ηότοι εργαζηηρίοσ ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηεί ε δηαδηθαζία ηωλ ξπζκίζεωλ δηθηύνπ ζε ιεηηνπξγηθό ζύζηεκα Windows XP. Η δηαδηθαζία ζε γεληθέο γξακκέο

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια Έρεσνα «Καηαναλωηής & Ελληνικό Προϊόν»

Πανελλήνια Έρεσνα «Καηαναλωηής & Ελληνικό Προϊόν» Πανελλήνια Έρεσνα «Καηαναλωηής & Ελληνικό Προϊόν» Γεώργιος Μπάληας, Οικονομικό Πανεπιζηήμιο Αθηνών Προκόπης Θεοδωρίδης, Πανεπιζηήμιο Παηρών Ταπηόηεηα ηεο έξεπλαο Σθνπόο: Αλίρλεπζε ηεο αγνξαζηηθήο ζπκπεξηθνξάο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΘΝΗΚΖ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ. 1νο Σφκνο ΓΗΑ ΜΑΘΖΣΔ Γ ΣΑΞΖ ΓΔΝΗΚΟΤ ΛΤΚΔΗΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ

ΠΑΙ ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΘΝΗΚΖ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ. 1νο Σφκνο ΓΗΑ ΜΑΘΖΣΔ Γ ΣΑΞΖ ΓΔΝΗΚΟΤ ΛΤΚΔΗΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΔΘΝΗΚΖ ΠΑΗΓΔΗΑ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ ΠΑΙ 1νο Σφκνο ΓΗΑ ΜΑΘΖΣΔ Γ ΣΑΞΖ ΓΔΝΗΚΟΤ ΛΤΚΔΗΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ ΗΝΣΗΣΟΤΣΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΧΝ ΚΑΗ ΔΚΓΟΔΧΝ «ΓΗΟΦΑΝΣΟ» 1νο ΣΟΜΟ Κεγάιν

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΝΚΑΓΑ Α ΔΡΩΣΖΔΗ ΩΣΟΤ- ΙΑΘΟΤ 1. Γηα έλα αγαζό όηαλ ε ζηαζεξά γ είλαη ίζε κε ην κεδέλ ηόηε ε θακπύιε πξνζθνξάο δηέξρεηαη από ηελ αξρή ηωλ αμόλωλ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Πολυεπίπεδα/Διασυμδεδεμέμα Δίκτυα

Πολυεπίπεδα/Διασυμδεδεμέμα Δίκτυα Πολυεπίπεδα/Διασυμδεδεμέμα Δίκτυα Κοιμωμικά δίκτυα (multiplex network) Έρεηε ινγαξηαζκό ζην Facebook? Έρεηε ινγαξηαζκό ζην LinkedIn? Έρεηε ινγαξηαζκό ζην Twitter? Αεροπορικές γραμμές της Ευρώπης(multiplex

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσοι Αλγόριθμοι: Προσπέλαση Λίστας (list access)

Άμεσοι Αλγόριθμοι: Προσπέλαση Λίστας (list access) Έρνπκε απνζεθεύζεη κηα ζπιινγή αξρείσλ ζε κηα ζπλδεδεκέλε ιίζηα, όπνπ θάζε αξρείν έρεη κηα εηηθέηα ηαπηνπνίεζεο. Μηα εθαξκνγή παξάγεη κηα αθνινπζία από αηηήκαηα πξόζβαζεο ζηα αξρεία ηεο ιίζηαο. Γηα λα

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη

5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη 5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη Σηα πιαίζηα ηεο πέκπηεο εξγαζηεξηαθήο άζθεζεο ζα ρξεζηκνπνηεζεί απνθιεηζηηθά ην πεξηβάιινλ αλάπηπμεο νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ IDL-800 Digital

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Αντισταθμιστική ανάλυση

Αντισταθμιστική ανάλυση Θεσξήζηε έλαλ αιγόξηζκν Α πνπ ρξεζηκνπνηεί κηα δνκή δεδνκέλσλ Γ : Καηά ηε δηάξθεηα εθηέιεζεο ηνπ Α ε Γ πξαγκαηνπνηεί κία αθνινπζία από πξάμεηο. Παξάδεηγκα: Θπκεζείηε ην πξόβιεκα ηεο εύξεζεο-έλσζεο Δίρακε

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΔΧΜΔΣΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΓΔ

ΓΔΧΜΔΣΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΓΔ ΒΑΓΓΔΛΗ ΦΤΥΑ 2009 ελίδα 2 από 9 ΔΤΘΔΙΔ SIMSON 1 ΒΑΙΚΔ ΠΡΟΣΑΔΙ 1.1 ΔΤΘΔΙΑ SIMSON Γίλεηαη ηξίγσλν AB θαη ηπρόλ ζεκείν ηνπ πεξηγεγξακκέλνπ θύθινπ ηνπ. Αλ 1, 1 θαη 1 είλαη νη πξνβνιέο ηνπ ζηηο επζείεο πνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Image J Plugin particle tracker για παρακολούθηση της κίνησης σωματιδίων

Image J Plugin particle tracker για παρακολούθηση της κίνησης σωματιδίων Image J Plugin particle tracker για παρακολούθηση της κίνησης σωματιδίων (https://weeman.inf.ethz.ch/particletracker/) Τν Plugin particle tracker κπνξεί λα αληρλεύζεη απηόκαηα ηα ζσκαηίδηα πνπ θηλνύληαη,

Διαβάστε περισσότερα

6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ

6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ 6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ Σηα πιαίζηα ηεο έθηεο εξγαζηεξηαθήο άζθεζεο ζα ρξεζηκνπνηεζεί απνθιεηζηηθά ην πεξηβάιινλ αλάπηπμεο νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ IDL-800 Digital

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/09/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/09/2014 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 204-205 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/09/204 A ΟΜΑΓΑ Οδηγία: Να γράυεηε ζηο ηεηράδιο ζας ηον αριθμό κάθε μιας από ηις παρακάηφ ερφηήζεις Α.-Α.8 και

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

Β) Αλαιχζηε ηηο έλλνηεο αλεξγία ηξηβήο, δηαξζξσηηθή αλεξγία θαη θπζηθφ πνζνζηφ αλεξγίαο. Πνηα είλαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ λφκνπ ηνπ Okun; (30%)

Β) Αλαιχζηε ηηο έλλνηεο αλεξγία ηξηβήο, δηαξζξσηηθή αλεξγία θαη θπζηθφ πνζνζηφ αλεξγίαο. Πνηα είλαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ λφκνπ ηνπ Okun; (30%) 1 Αλαιχζηε δχν (2) απφ ηα παξαθάησ ζέκαηα: 1. Α) Έζησ κία νηθνλνκία πνπ θαηά ηα ηειεπηαία δέθα ρξφληα έρεη απμήζεη ην ζπλνιηθφ ηεο πξντφλ απφ 1000 ζε 1300 κνλάδεο. Καηά ηελ ίδηg. πεξίνδν ην απφζεκα θεθαιαίνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Απνηειέζκαηα Ψεθνθνξίαο ηα ζέκαηα ηεο B Επαλαιεπηηθήο Γεληθήο πλέιεπζεο ηωλ Μεηόρωλ ηεο Εζληθήο Σξάπεδαο ηεο Ειιάδνο ηεο 23/11/2012 (άξζξν 32 παξ. 1 θ.λ. 2190/1920, παξ. 4.1.3.3.

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικαζία μεηαθοράς δεδομένων Εκκαθαριζηικής για ηο Eιδικό ζημείωμα περαίωζης Φ.Π.Α

Διαδικαζία μεηαθοράς δεδομένων Εκκαθαριζηικής για ηο Eιδικό ζημείωμα περαίωζης Φ.Π.Α Διαδικαζία μεηαθοράς δεδομένων Εκκαθαριζηικής για ηο Eιδικό ζημείωμα περαίωζης Φ.Π.Α Σει.1 Σο ζςγκεκπιμένο εγσειπίδιο δημιοςπγήθηκε για να βοηθήζει ηην καηανόηζη ηηρ διαδικαζίαρ μεηαθοπάρ δεδομένων ηηρ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

7. ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. 3. Έλαο θαηαρσξεηήο SISO ησλ 4 bits έρεη: α) Μία είζνδν, β) Δύν εηζόδνπο, γ) Σέζζεξεηο εηζόδνπο.

7. ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. 3. Έλαο θαηαρσξεηήο SISO ησλ 4 bits έρεη: α) Μία είζνδν, β) Δύν εηζόδνπο, γ) Σέζζεξεηο εηζόδνπο. 7. ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Ση είλαη έλαο θαηαρσξεηήο; O θαηαρσξεηήο είλαη κηα νκάδα από flip-flop πνπ κπνξεί λα απνζεθεύζεη πξνζσξηλά ςεθηαθή πιεξνθνξία. Μπνξεί λα δηαηεξήζεη ηα δεδνκέλα ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΖΜΑ ΣΔΣΑΡΣΟ Ζ ΑΣΑΘΔΗΑ ΣΟΤ ΠΑΓΚΟΜΗΟΤ ΤΣΖΜΑΣΟ

ΜΑΘΖΜΑ ΣΔΣΑΡΣΟ Ζ ΑΣΑΘΔΗΑ ΣΟΤ ΠΑΓΚΟΜΗΟΤ ΤΣΖΜΑΣΟ ΜΑΘΖΜΑ ΣΔΣΑΡΣΟ Ζ ΑΣΑΘΔΗΑ ΣΟΤ ΠΑΓΚΟΜΗΟΤ ΤΣΖΜΑΣΟ ΣΟ ΝΔΟ ΠΑΓΚΟΜΗΟ ΤΣΖΜΑ Ζ λέα επνρή ηεο νηθνλνκίαο ηεο αγνξάο, πνπ ζπλνδεχεηαη κε ην άλνηγκα ησλ δηεζλψλ αγνξψλ θαη ησλ ζπλφξσλ ησλ εζληθψλ νηθνλνκηψλ απνηειεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΦΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Μάθημα: Πιθανόηηηες και Σηαηιζηική Διδάζκων: Σ. Γ.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΦΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Μάθημα: Πιθανόηηηες και Σηαηιζηική Διδάζκων: Σ. Γ. ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Τρίπολη 06/07/2007 Τα θέμαηα 1-5 είναι σποτρεωηικά και έτοσν ηοσς ίδιοσς (ίζοσς) ζσνηελεζηές βαρύηηηας Το θέμα 6 δίνει επιπλέον βαθμούς με βαρύηηηα 10% για βεληίωζη ηης βαθμολογίας ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ

ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΓΙΔΘΝΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΗ 1 Ο πίλαθαο ηεο πξνεγνύκελεο ζειίδαο είλαη ηκήκα ηεο έθζεζεο πνπ δεκνζηεύηεθε από ηελ PLAN Ιnternational, κηα δηεζλή αλζξσπηζηηθή νξγάλσζε. Γίλνληαη πιεξνθνξίεο γηα ηηο παξεκβάζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα