ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ «ΠΡΑΣΙΝΩΝ» ΔΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ «ΠΡΑΣΙΝΩΝ» ΔΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ «ΠΡΑΣΙΝΩΝ» ΔΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ηλέκτρα Παπαδοπούλου CHIMAR HELLAS Α.Ε., Σοφούλη 88, Θεσσαλονίκη, Ελλάδα Τηλ.: , Fax: , Περίληψη Τις τελευταίες δεκαετίες, τα πετροχημικά προϊόντα έχουν θεωρηθεί υπεύθυνα για πλήθος επιβλαβών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον. Αυτό, αναθέρμανε το ενδιαφέρον για την σύνθεση υλικών από ανανεώσιμες πρώτες ύλες, οι οποίες σήμερα θεωρούνται ότι μπορούν να παρέχουν μια ασφαλή λύση για την αναβάθμιση της ζωής του ανθρώπου και την μείωση της ρύπανσης του πλανήτη μας. Στις μέρες μας, βιομάζα προερχόμενη τόσο από το χερσαίο όσο και από το υδάτινο περιβάλλον, χρησιμοποιείται για την βιομηχανική παραγωγή υλικών, όπως: πολυμερή, καθαριστικά, διαλύτες και επιφανειοδραστικές ουσίες. Τέτοια προϊόντα είναι ήδη διαθέσιμα στην αγορά με το χαρακτηριστικό πρόθεμα «βίο» ή «πράσινα» προσφέροντας έτσι στον καταναλωτή εναλλακτικές λύσεις στην χρήση αγαθών από πετροχημικές πρώτες ύλες. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί μια ανασκόπηση των «πράσινων» πολυμερών και διαλυτών που υπάρχουν σήμερα διαθέσιμα στο εμπόριο. Στον κλάδο των πολυμερών, έχουν αναπτυχθεί τόσο θερμοπλαστικά όσο και θερμοσκληραινόμενα υλικά είτε με μερική είτε με πλήρη αντικατάσταση των πετροχημικών πρώτων υλών από άλλες προερχόμενες από ανανεώσιμες πηγές. Τέτοιες ανανεώσιμες πρώτες ύλες είναι για παράδειγμα η κυτταρίνη, η λιγνίνη, το άμυλο, οι πρωτεΐνες, η τανίνη αλλά και άλλες προερχόμενες από την επεξεργασία γεωργικών και δασικών προϊόντων, όπως πχ. το βιο-έλαιο που παράγεται κατά την θερμική επεξεργασία της βιομάζας. Σήμερα, τέτοια πολυμερή βρίσκουν εφαρμογή σε διάφορους βιομηχανικούς κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η ναυπηγική, η κατασκευή ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, η ιατρική αλλά και ο κλάδος των προϊόντων συγκολλημένης ξυλείας. Σε αυτή την τελευταία κατηγορία, η CHIMAR Hellas Α.Ε, ένα ερευνητικό ινστιτούτο ιδιωτικής πρωτοβουλίας με αντικείμενο την ανάπτυξη ρητινικών συστημάτων και χημικών προσθέτων για την βιομηχανία ξυλοσανίδων, είναι πρωτοπόρος στην ανάπτυξη θερμοσκληραινόμενων ρητινών από ανανεώσιμες πρώτες ύλες. Η CHIMAR Hellas Α.Ε μπορεί να προσφέρει ώριμη τεχνολογία τόσο για την επιτυχή αντικατάσταση της φαινόλης σε ρητίνες φαινόλης-φορμαλδεΰδης, όσο και για την παρασκευή συγκολλητικών ουσιών εξ ολοκλήρου από ανανεώσιμες πρώτες ύλες. Στον κλάδο των διαλυτών, οι επιστήμονες, έχουν αναπτύξει μηχανισμούς αντιδράσεων που είτε η χρήση διαλυτών δεν είναι αναγκαία, είτε μπορούν να πραγματοποιηθούν με εναλλακτικούς τρόπους, όπως για παράδειγμα μέσω της χρήσης ενώσεων του φθορίου, των ιοντικών υγρών, του υπερκρίσιμου νερού, του υπερκρίσιμου διοξειδίου του άνθρακα αλλά και διαλυτών που προέρχονται από την επεξεργασία της βιομάζας (πχ Soy Methyl Ester, Lactate Esters, D-Limonene, Polyhydroxyalkanoates). Παρόλο που τέτοιοι διαλύτες δεν εκπέμπουν τοξικές ουσίες στην ατμόσφαιρα και είναι βιοαποικοδομήσιμοι, η ευρεία χρήση τους θα είναι δυνατή μόνο αν γίνουν ανταγωνιστικοί έναντι των ανάλογων πετροχημικών προϊόντων τόσο από άποψη κόστους όσο και αποδοτικότητας. 1/12

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μοντέρνα ζωή βασίζεται κατά πολύ στην χρήση πετροχημικών προϊόντων, αφού φάρμακα, βαφές, διαλύτες, πλαστικά και πολλά άλλα προϊόντα, παρασκευάζονται από χημικές ενώσεις προερχόμενες από το πετρέλαιο. Παρ όλα αυτά, τις τελευταίες δεκαετίες έγινε αντιληπτό ότι τα προϊόντα αυτά είναι σε μεγάλο βαθμό τοξικά και αποτελούν πηγή κινδύνου για την υγεία των ζώντων οργανισμών και το περιβάλλον. Σήμερα, οι επιστήμονες αναζητούν με εντατικό ρυθμό εναλλακτικές λύσεις, ενώ πολλές βιομηχανίες έχουν πειστεί για την αναγκαιότητα και το μακροπρόθεσμο συμφέρον τους από την αντικατάσταση πετροχημικών πρώτων υλών με άλλες από ανανεώσιμες πηγές. Αρωγός στην ανάπτυξη και ευρεία χρήση τέτοιων προϊόντων στην καθημερινή μας ζωή είναι οι κυβερνήσεις των διαφόρων κρατών, αφού συνεχώς θεσπίζουν όλο και αυστηρότερους νόμους για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας, καθιστώντας έτσι αναγκαίο τον περιορισμό της χρήσης των πετροχημικών προϊόντων. Οι σπουδαιότεροι από αυτούς τους νόμους είναι το πρωτόκολλο του Κυότο [1], το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ [2], ο νόμος για τον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης [3], η θέσπιση νόμου για καθαρό αέρα [4], ο νόμος για την πρόληψη της ρύπανσης [5], και ο κανονισμός REACH. Στη βιομηχανία παραγωγής χημικών ενώσεων έχουν αναζητηθεί λύσεις που περιορίζουν την χρήση πετροχημικών πρώτων υλών είτε εφαρμόζοντας εναλλακτικές διαδικασίες, είτε κάνοντας χρήση πρώτων υλών από ανανεώσιμες πηγές. Η εκμετάλλευση της βιομάζας κατέχει την πρώτη θέση σε αυτή την προσπάθεια, αφού αποτελεί μια άφθονη και φθηνή πηγή οργανικού υλικού που μπορεί να μετατραπεί σχετικά εύκολα σε πλήθος χημικών ενώσεων. Δύο μεγάλες και σημαντικές κατηγορίες προϊόντων που παρασκευάζονται από βιομάζα είναι οι διαλύτες και τα πολυμερή. ΜΕΛΕΤΗ 1. Διαλύτες Στην σύγχρονη εποχή η εκτεταμένη χρήση διαλυτών έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο ζωής μας αφού οι διαλύτες χρησιμοποιούνται ευρέως στην παρασκευή συγκολλητικών ουσιών, στις βαφές, σε επικαλύψεις, στη φαρμακευτική, στην τυπογραφία, στην κατασκευή ημιαγωγών, στον καθαρισμό μετάλλων από γράσο και έλαια, στην παραγωγή φυτοφαρμάκων, σε εργαστηριακές συνθέσεις και σε πολλές ακόμη εφαρμογές. Το 2007 αναμενόταν ότι η παγκόσμια αγορά των διαλυτών θα έφθανε τα 19.7 εκατομμύρια τόνους [6]. Στην Ευρώπη, η βιομηχανία παραγωγής διαλυτών απασχολεί πάνω από ανθρώπους, ενώ οι διαλύτες αυτοί χρησιμοποιούνται από περίπου 1 εκατομμύριο εταιρίες με ποικιλία δραστηριοτήτων [7]. Παρά την ευρεία εφαρμογή τους οι πετροχημικοί διαλύτες συνδέονται με θέματα οικονομικά, περιβαλλοντικά, υγιεινής και ασφάλειας, αφού οι διαλύτες είναι μέρος του προβλήματος της εκπομπής πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs). Η βλαβερή τους επίπτωση οφείλετε στην ικανότητα των περισσότερων από αυτούς να εκπέμπουν ατμούς και να εξατμίζονται ακόμα και σε θερμοκρασία δωματίου ενώ κάποιοι αναδύουν ισχυρή μυρωδιά. Επιπλέον, είναι δύσκολο να τους ανακυκλώσουμε όλους, καθώς δισεκατομμύρια κιλά αποβλήτων αποβάλλονται στο περιβάλλον ετησίως είτε ως εκπομπές πτητικών ουσιών είτε ως υγρά απόβλητα. Αναπόφευκτα λοιπόν οι διαλύτες αυτοί μολύνουν τον αέρα, το έδαφος και το νερό [8]. Η πρόβλεψη για την μελλοντική επίδραση των αερίων θερμοκηπίου στο κλίμα παρουσιάζεται στο παρακάτω σχήμα 1 [9]. 2/12

3 Σχήμα 1: Πρόβλεψη επίδρασης αερίων θερμοκηπίου στην κλιματική αλλαγή [9]. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία διαλυτών ακολουθεί αυστηρούς κανόνες υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων και προστασίας του περιβάλλοντος, δαπανώντας γι αυτό το σκοπό πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ το χρόνο [7]. Είναι ευνόητο λοιπόν ότι η εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων για τον περιορισμό ή αντικατάσταση της χρήσης πετροχημικών διαλυτών, όχι μόνο θα δώσει μια οικολογικά αποδεκτή λύση αλλά θα ανακουφίσει και την βιομηχανία διαλυτών από ένα σημαντικό έξοδο. Αν και το νερό είναι ο πιο άφθονος, φυσικός και μη τοξικός διαλύτης στην γη, πολλές ουσίες διαλύονται μόνο σε ισχυρούς διαλύτες οι οποίοι είναι οργανικής φύσης και μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες ανάλογα με την δομή τους: - Οξυγονούχοι διαλύτες: αλκοόλες, γλυκόλες, αιθέρες, κετόνες και αλδεύδες - Υδρογονούχοι διαλύτες: αλειφατικοί και αρωματικοί υδρογονάνθρακες - Αλογονούχοι διαλύτες: αλογονούχοι υδρογονάνθρακες Στην πράξη, χρησιμοποιούμε μίγματα αυτών για καλύτερα αποτελέσματα [10]. Οι εναλλακτικές λύσεις που είναι σήμερα διαθέσιμες, αφορούν σε διεργασίες χωρίς διαλύτες, ή στην πιο αποτελεσματική ανακύκλωση των ήδη υπαρχόντων διαλυτών, ή στην αντικατάστασή τους με άλλους λιγότερο τοξικούς τους λεγόμενους «πράσινους διαλύτες» [11]. «Πράσινοι» διαλύτες που χρησιμοποιούνται σήμερα με επιτυχία είναι διαλύτες που προέρχονται από τον συνδυασμό οργανικών ενώσεων με φθόριο, τα ιονικά υγρά [11,12], το υπερκρίσιμο CO 2 [11,13], το υπερκρίσιμο νερό [11, 14], αλλά και φυσικοί διαλύτες που προέρχονται από την επεξεργασία της βιομάζας. 1.1 Αντιδράσεις με διαλύτη όργανο-φθοριούχες ενώσεις Η δράση οργανο-φθοριούχων ενώσεων ως διαλύτες έχει μελετηθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια και έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε αρκετές εφαρμογές [15]. Οι ενώσεις αυτές αποτελούνται τυπικά από δύο τμήματα: ένα ανόργανο τμήμα που περιλαμβάνει μια ανόργανη ένωση υψηλής περιεκτικότητας σε φθόριο και η οποία ελέγχει την διαλυτότητα του μορίου και ένα οργανικό τμήμα που περιλαμβάνει μέρος της πρόδρομης οργανικής ένωσης από την οποία προέρχεται η οργανο-φθοριούχος ένωση και το οποίο καθορίζει την χημική δραστικότητα της ένωσης. Οι διαλύτες αυτοί έχουν ενδιαφέρουσες ιδιότητες (μεγάλα μοριακά βάρη, υψηλή πυκνότητα, είναι διαυγείς, άχρωμοι και άοσμοι). Διαφέρουν από τους υδρογονάνθρακες και οργανικούς διαλύτες στο ότι δεν αναμειγνύονται με το νερό [15], ενώ η δυνατότητα ανάμιξής τους με άλλους οργανικούς διαλύτες εξαρτάται από την θερμοκρασία και μάλιστα μπορούν να δημιουργήσουν 3/12

4 ομογενή διαλύματα με αυτούς ακόμα και σε υψηλές θερμοκρασίες. Είναι χημικά αδρανείς ενώσεις, μη εύφλεκτες ακόμα και σε υψηλές θερμοκρασίες, μη τοξικές και δεν καταστρέφουν το όζον. Αντιδράσεις με τέτοιους διαλύτες δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά το 1991 από τον Dr. M. Vogt [16] και έκτοτε αναπτύσσονται συνεχώς νέες τεχνικές σύνθεσης και μέθοδοι εφαρμογής τους επιτρέποντας έτσι την εξάπλωση της χρήσης τους. Οι διαλύτες με βάση το φθόριο βρίσκουν ολοένα αυξανόμενη αποδοχή αφού η χρήση τους δεν απαιτεί ιδιαίτερες συνθήκες αντίδρασης ή χρήση άλλων διαλυτών και είναι εύκολα ανακυκλώσιμοι. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιούνται σε διεργασίες καθαρισμού χημικών ενώσεων αντικαθιστώντας με επιτυχία άλλες παραδοσιακές μεθόδους όπως κρυστάλλωση, φιλτράρισμα και απόσταξη [17]. Συμμετέχουν επίσης σε διεργασίες κατάλυσης ομογενούς φάσης όπου αντικαθιστούν υδατικά διφασικά συστήματα δίνοντας έτσι την δυνατότητα για πιο ομαλές και αποδοτικές χημικές αντιδράσεις. 1.2 Ιονικά υγρά Τα ιονικά υγρά είναι υγρά που περιέχουν ιόντα συνδεδεμένα μεταξύ τους με ασθενείς δεσμούς. Ένα από τα δύο ιόντα είναι οργανικής φύσης και ένα τουλάχιστον από αυτά παρουσιάζει διασπορά ηλεκτρικού φορτίου. Η σύσταση αυτή εμποδίζει την δημιουργία σταθερού κρυσταλλικού πλέγματος και έτσι το υλικό παραμένει σε υγρή κατάσταση σε θερμοκρασίες χαμηλότερες των 100 ο C. Στα ιονικά υγρά, το κατιόν είναι οργανικής φύσης και περιέχει άζωτο ( R 4 N + ) ή φώσφορο ( PF και BF ), ενώ το ανιόν είναι ανόργανης 6 4 φύσης. Το κατιόν ρυθμίζει τις φυσικές ιδιότητες της ένωσης όπως το σημείο τήξης και το ιξώδες, ενώ το ανιόν καθορίζει την χημεία και την δραστικότητα του μορίου. Αν και οι δυνατοί συνδυασμοί τέτοιων ανιόντων και κατιόντων είναι πάνω από 1000, μόνο 300 ιονικά υγρά είναι σήμερα διαθέσιμα στο εμπόριο. Τα ιονικά υγρά χρησιμοποιούνται ως διαλύτες οργανικών και ανόργανων ουσιών ενώ η μη αναμειξιμότητά τους με το νερό και οργανικούς διαλύτες τους δίνει την δυνατότητα δημιουργίας διφασικού συστήματος με αυτά [18]. Τα ιονικά υγρά έχουν πολλά πεδία εφαρμογής όπως για παράδειγμα η βιοτεχνολογία, η φαρμακευτική και η χημεία. Όταν χρησιμοποιούνται ως διαλύτες σε αντιδράσεις κατάλυσης αυξάνουν το ρυθμό, την εκλεκτικότητα και την απόδοση της αντίδρασης. Επίσης είναι κατάλληλα για διεργασίες δύσκολου διαχωρισμού ουσιών σε υδατική φάση, ενώ η θερμική τους σταθερότητα τα κάνει κατάλληλα για χρήση σε αντιδράσεις που διεξάγονται σε θερμοκρασίες υψηλότερες από τις συμβατικές. Οι χημικές συνθέσεις με μικροκύματα γίνονται ασφαλέστερα με την χρήση ιονικών υγρών. Η χρήση ιονικών υγρών στις διάφορες χημικές διεργασίες κερδίζει συνεχώς έδαφος, όχι μόνο γιατί προσφέρουν νέες τεχνολογικές λύσεις αλλά και γιατί είναι φιλικά προς το περιβάλλον αφού έχουν η χαμηλή τάση ατμών δεν τους επιτρέπει να εξατμιστούν εύκολα στην ατμόσφαιρα. 1.3 Υπερκρίσιμα υγρά Υπερκρίσιμο υγρό είναι κάθε συστατικό που βρίσκεται σε θερμοκρασία και πίεση πάνω από το θερμοδυναμικά κρίσιμο σημείο του. Κάτω από αυτό το σημείο, η υγρή και αέρια φάση του υγρού συνυπάρχουν, ενώ πάνω απ αυτό το σημείο η ουσία υπάρχει μόνο σε μια φάση με χαρακτηριστικά τόσο υγρού όσο και αερίου. Τα υπερκρίσιμα υγρά έχουν διαλυτικές ιδιότητες ανάλογες των οργανικών διαλυτών, αλλά με χαμηλότερο ιξώδες και επιφανειακή τάση και υψηλότερη δυνατότητα διάχυσης. Η διαλυτική τους ικανότητα μπορεί να τροποποιηθεί με αυξομειώσεις της πίεσης ή της θερμοκρασίας αλλά και με την προσθήκη κατάλληλων ουσιών. Τα υπερκρίσιμα υγρά έχουν πολλές εφαρμογές ως διαλύτες γιατί έχουν χαμηλότερες εκπομπές χημικών ενώσεων (VOCs) στην ατμόσφαιρα σε σχέση με τους συμβατικούς διαλύτες. Κύριοι εκπρόσωποι υπερκρίσιμων υγρών ως 4/12

5 διαλύτες είναι το υπερκρίσιμο διοξείδιο του άνθρακα και το υπερκρίσιμο οξυγόνο. Συγκεκριμένα: Το υπερκρίσιμο διοξείδιο του άνθρακα χρησιμοποιείται ως διαλύτης σε βαφές για πλοία και αεροσκάφη, στην κλωστοϋφαντουργία, ως αντικαταστάτης του τετραχλωροαιθενίου στα στεγνοκαθαριστήρια και αντί χλωριωμένων φθορανθράκων (CFCs) για απομάκρυνση γράσου στον καθαρισμό μηχανών. Χρησιμοποιείται επίσης για την παρασκευή μικρο-και νανο- σωματιδίων και ως μέσω αποτελεσματικότερης μεταφοράς διαφόρων ουσιών (π.χ. βαφές, συντηρητικά) στο επιθυμητό υπόστρωμα. Στην αρωματοποιία, στη βιομηχανία καφέ αλλά και σε πολλές εργαστηριακές διεργασίες, χρησιμοποιείται ως μέσο εκχύλισης. Υπερκρίσιμο διοξείδιο του άνθρακα, χρησιμοποιείται ακόμη για την παραγωγή πολυμερών και φαρμακευτικών προϊόντων, ενώ η δυνατότητα διάλυσής του σε ιονικά υγρά επιτρέπει την απομάκρυνση της ωφέλιμης ουσίας από την φάση του ιονικού υγρού χωρίς να μείνουν κατάλοιπα που «δηλητηριάζουν» το σύστημα [19]. Το υπερκρίσιμο νερό μπορεί να είναι εξαιρετικός διαλύτης μη πολικών ενώσεων, εξαιτίας της χαμηλής διηλεκτρικής του σταθεράς και των ασθενών δεσμών υδρογόνου. Χρησιμοποιείται επίσης ως διαλύτης οργανικών ενώσεων που περιέχουν αλογόνα όπως πχ χλώριο και φθόριο. Με ρύθμιση της πίεσης και θερμοκρασίας επιτυγχάνεται ο έλεγχος των ιδιοτήτων του και αυτό του επιτρέπει να έχει πολλές εφαρμογές στις οργανικές αντιδράσεις και στη διαχείριση αποβλήτων [20]. 1.4 Διαλύτες από βιομάζα Μια κατηγορία διαλυτών που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει επάξια τους συμβατικούς διαλύτες από πετρέλαιο είναι οι διαλύτες που προέρχονται από την επεξεργασία βιομάζας (βίο-διαλύτες). Στον παρακάτω πίνακα γίνεται μια συνοπτική αναφορά των διαλυτών από βιομάζα που είναι σήμερα εμπορικά διαθέσιμοι, παράγωγων αυτών, της πρώτης ύλης από την οποία προέρχονται και της διεργασίας παραλαβής τους [21]. Οι βίο-διαλύτες βρίσουν εφαρμογή στην τυπογραφία για αραίωση των μελανιών ή καθαρισμό των κεφαλών εκτύπωσης, στην βαφική, στον καθαρισμό μηχανών και χώρων από γράσο και έλαια, κόλλες και στερεά καύσιμα. Αντικαθιστούν με επιτυχία αρκετούς συνθετικούς διαλυτές όπως λόγου χάρη το τολουόλιο και την ακετόνη [21]. Σήμερα, υπάρχουν πολλές εταιρίες που διαθέτουν στο εμπόριο βίο-διαλύτες όπως οι: Akzo Nobel, Vertec BioSolvents, Varn International, Hydro-Dynamic products, Livos, EcoDesign, Vindotco κ.αλ. Ιδιαίτερα η Vertec BioSolvents παράγει μίγματα διαλυτών που βασίζονται στον εστέρα του γαλακτικού οξέος, στο μεθυλεστέρα λιπαρών οξέων από σόγια, στο δ-λεμονένιο και στην αιθανόλη, ενώ πρόσφατα υπέβαλε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (U.S. Patent Application Serial 11/781,450) που αφορά στο συνδυασμό εστέρων του γαλακτικού οξέος με διάφορες αλκοόλες όπως πχ η αιθανόλη. Αυτή η καινοτομία, λύνει το πρόβλημα της έντονης μυρωδιάς του εστέρα του γαλακτικού οξέος και ανοίγει το δρόμο για την ευρύτερη αποδοχή του από τους καταναλωτές. Το εθνικό ινστιτούτο Argonne των Η.Π.Α θεωρεί ότι οι βίο-διαλύτες μπορούν να αντικαταστήσουν μέχρι και το 80% των συνθετικών διαλυτών που κυκλοφορούν σήμερα στο εμπόριο [22]. 5/12

6 Πίνακας 1: Διαλύτες από βιομάζα Πρώτη ύλη Διεργασία Χημική ουσία Παράγωγα αιθανόλη κιτρικό οξύ Άμυλο και σάκχαρα Σάκχαρα Βιοχημική μέθοδος Ζύμωση γαλακτικό οξύ β- ακετυλοπροπιονικό οξύ (levulinic acid) αιθυλεστέρας του γαλακτικού οξέος σουκινικό οξύ Αιθυλεστέρας του γαλακτικού οξέος, προπυλενογλυκόλη Πυροσταφυλικό οξύ Τετραϋδροφουράνιο (THF) 1,4 βουτανοδιόλη, γ-βουτυρολακτόνη, Ν-μεθυλ-πυρολιδόνη βουτανόλη Σάκχαρα (C5) Ζύμωση ξυλόζη Φουρφουράλη Σάκχαρα (C6) Σάκχαρα Δασικά παραπροϊόντα Λίπη και έλαια κυρίως από σόγια Βιομάζα γενικά Βιομάζα γενικά Θερμοχημική μέθοδος Ζύμωση & Θερμοχημική μέθοδος Θερμοχημική μέθοδος Εξαέρωση (Fischer-Tropsch) Πυρόλυση σορβιτόλη προπυλενογλυκόλη β- ακετυλοπροπιονικό οξύ (levulinic acid) Πολυ-υδροξυ αλκάνια (PHAs) διάφορα χημικά προπάνιο, βουτάνιο, μεθανόλη, αιθανόλη Σάκχαρα (C5 & C6) Αιθυλενογλυκόλη Προπυλενογλυκόλη Γλυκερόλη Τετραϋδροφουράνιο (THF) μεθυλικός εστέρας λιπαρού οξέος σόγιας Όλα τα παράγωγα σακχάρων που αναφέρθηκαν παραπάνω 2. Πολυμερή Τα πολυμερή που παρασκευάζονται από βιομάζα είναι γνωστά με την ονομασία «βίοπολυμερή» και είναι είτε θερμοπλαστικά είτε θερμοσκληραινόμενα. Με τον όρο «βίοπολυμερή» εννοούμε πολυμερή που είτε παράγονται από φύση και τα χρησιμοποιούμαι μετά από κάποια τροποποίησή τους, είτε πολυμερή των οποίων οι δομικές μονάδες (μονομερή) έχουν προκύψει από βιομάζα με κάποια διεργασία. Γενικά, οι βασικές πρώτες ύλες που παίρνουμε από την φυτική βιομάζα με διάφορες διεργασίες (θερμική, χημική, ενζυμική κλπ) είναι: υδρογονάνθρακες (κυτταρίνη, ημικυτταρίνη και άμυλο), λιγνίνη, τανίνη, ακόρεστα έλαια, έλαιο πυρόλυσης δασικών προϊόντων ή αγροτικών καλλιεργειών και ουσίες που προκύπτουν με διάφορες άλλες 6/12

7 διεργασίες (διαφορετικές της πυρόυσης) από φυτά, όπως λόγου χάρη πρωτεΐνη σόγιας και έλαια καρπών (πχ κουκούτσι ελιάς, κάσιους, κλπ). Σύνθεση πολυμερών έχει επιχειρηθεί με τις περισσότερες από τις προαναφερόμενες ουσίες. Συγκεκριμένα με: 2.1 Λιγνίνη Μετά την κυτταρίνη, είναι το πιο άφθονο συστατικό στα δέντρα και είναι το συστατικό που διακρίνει το ξύλο από τις άλλες κυτταρινικές ουσίες που παράγονται από την φύση. Η λιγνίνη δημιουργείται με τον πολυμερισμό πρόδρομων φινυλοαλκοολικών ενώσεων, με την βοήθεια ενζύμων, κατά την διαδικασία ανάπτυξης των δέντρων και φυτών. Τα δομικά μόρια της λιγνίνης ενώνονται μεταξύ τους με αιθερικούς δεσμούς και δεσμούς άνθρακα, αλλά η ακριβής δομή της δεν είναι γνωστή γιατί η οποιαδήποτε μέθοδος απομόνωσής της οδηγεί σε δομικές αλλαγές του φυσικού πολυμερούς. Η λιγνίνη που είναι σήμερα εμπορικά διαθέσιμη, είναι παραπροιόν της διεργασίας παραγωγής χάρτοπολτού και σακχάρων. Ανάλογα με την μέθοδο που χρησιμοποιούμε για την παραλαβή της λιγνίνης, έχουμε διαφορετικούς τύπους λιγνίνης που εμπορικά τους διακρίνουμε χρησιμοποιώντας το όνομα της μεθόδου από την οποία προήλθαν (kraft, lignosulfonates, organosolve, steam explosion). Η λιγνίνη από την φύση της δεν έχει διαθέσιμες πολλές δραστικές ομάδες και γιαυτό είναι συχνά απαραίτητη η ενεργοποίησής της με διάφορες μεθόδους προκειμένου να μπορέσει να συμπολυμεριστεί με άλλες ουσίες. Τέτοιες μέθοδοι είναι ο εμπλουτισμός της με φαινολικούς δακτυλίους (φαινυλίωση) ή μεθυλικές ομάδες (μεθυλίωση) η αντίδρασή της με γλυοξάλη, φουρανικές ενώσεις, πολυεθυλενιμίνες και πολυαμινο-αμιδοεπιχλωριδρίνη (εποξιδικές ενώσεις) [23]. Στην βιβλιογραφία υπάρχει πληθώρα αναφορών για σύνθεση ρητινικών συστημάτων με βάση την λιγνίνη. Συγκεκριμένα αναφέρεται παραγωγή πολυουρεθανών απο αντίδραση της λιγνίνης με δι-ισοκυανικές ενώσεις, πολυαμινών από αντίδραση της λιγνίνης με μελαμίνη, πολυακρυλικών ενώσεων που έχουν ως βάση ακρυλιωμένη λιγνίνη, εποξειδικά συστήματα που δημιουργήθηκαν είτε από αντίδραση πολυδραστικών οξιρανίων και λιγνίνης εμπλουτισμένης με καρβονικά οξέα είτε από την ανάπτυξη σταυροδεσμών μεταξύ λιγνίνης και διαμινών ή ανυδριτών δικαρβοξυλικών οξέων. Αναφορές υπάρχουν επίσης και για προιόντα που προκύπτουν από τον συνδυασμό της λιγνίνης με πολυβινυλοαλκοόλη, πολυαιθυλένιο, πολυμεθακρυλικό μεθάνιο, πολυκαπρολακτόνη, πολυστυρένιο, πολυβινυλοχλωρίδιο, εστέρες και αιθέρες της κυτταρίνης. Ιδιαίτερα, η αντίδραση της λιγνίνης με αλειφατικούς εστέρες και αιθέρες ή κυτταρινικές δομές, έχει επιτρέψει την σύνθεση αστεροειδών συμπολυμερών με ιδιότητες που καθιστούν ιδιαίτερα εύκολη την επεξεργασία τους. Θερμοσκληρυνόμενα πολυμερή έχυν κατασκευαστεί και με αντίδραση της λιγνίνης με φορμαλδεύδη, γλυοξάλη, φουρφουράλη και πολυαμινοαμιδο-επιχλωριδρίνη [24, 25, 26]. Η λιγνίνη αν και είναι μια πρώτη ύλη διαθέσιμη σε μεγάλες ποσότητες και σε χαμηλή τιμή, παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων της, ανάλογα με την μέθοδο παραλαβής της, και αυτό παρεμποδίζει την ευρεία χρήση της από την βιομηχανία πολυμερών. Παρ όλα αυτά, σήμερα, η γερμανική εταιρία «Tecnaro» παράγει υψηλής ποιότητας θερμοπλαστικά πολυμερή που τα διαθέτει στο εμπόριο με το όνομα «Aroform» και είναι κατάλληλα για την κατασκευή ρολογιών, αγαλματιδίων, λαβές φακών και πλαστικά τμήματα του εξοπλισμού αυτοκινήτων. Επίσης, η καναδική εταιρία «LENOX» ανέπτυξε και εμπορεύεται τεχνολογία παραγωγής ρητινών από λιγνίνη που αντικαθιστά επιτυχώς ανάλογες πετροχημικές συγκολλητικές ουσίες και πλαστικά. 7/12

8 2.2 Τανίνη Με τον όρο τανίνες, εννοούμε μια ομάδα πολυφαινολικών ενώσεων που βρίσκονται στα φυτά και στο φλοιό δέντρων και μπορούν να διακριθούν σε δύο κατηγορίες ανάλογα με την δομή τους: στις τανίνες που έχουν ως βασική ομάδα της δομής τους το γαλλικό οξύ και σε αυτές που έχουν ως βασική ομάδα της δομής τους ανθοκυανιδίνες. Στη βιομηχανία πολυμερών χρησιμοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά οι τανίνες της δεύτερης κατηγορίας που είναι γνωστές με την ονομασία «condensed» (συμπυκνωμένες) τανίνες, αφού είναι διαθέσιμες με την μορφή ολιγομερών. Λόγω του φαινολικού τους χαρακτήρα, έχουν χρησιμοποιηθεί για αντικατάσταση της φαινόλης σε πολυμερή φαινόλης φορμαλδεΰδης, για συμπολυμερισμό τους με ουρία και φορμαλδεύδη, για απευθείας αντίδραση με αλδεύδες (φορμαλδεύδη, γλυοξάλη, διμέθοξυ-αιθανάλη, βενζαλδεύδη κλπ), αλκοόλες (φουρφουρική αλκοόλη), εστέρες (οξικό πολυβινύλιο-pvac), αχωτούχες ενώσεις (διμεθυλ-μεθαν-διισοκυάνιο, πολυεθυλενιμίνη) και υδρογονάνθρακες (π.χ. κυτταρίνη) [27, 28, 29]. Πολυμερή έχουν κατασκευαστεί εργαστηριακά και με αυτο-πολυμερισμό της τανίνης, χρησιμοποιώντας ως μέσο μικρές ποσότητες κάποιων χημικών ουσιών όπως για παράδειγμα τα άμινο και ίμινο οξέα, την εξαμεθυλενοτετραμίνη αλλά και τα ανόργανα ασθενή οξέα κατά Lewis (διοξείδιο του πυριτίου, βορικό οξύ, τριχλωριούχο αργίλιο, κλπ). Τέτοια πολυμερή βρίσκουν εφαρμογή κυρίως ως συγκολλητικές ρητίνες στην βιομηχανία σύνθετης ξυλείας (κοντραπλακέ, νοβοπάν, κλπ). Η εταιρία CHIMAR Hellas SA έχει πετύχει βιομηχανική παραγωγή ρητίνης φαινόλης-φορμαλδεΰδης όπου 30% της συνθετικής φαινόλης αντικαταστάθηκε από τανίνη. Τέτοια ρητίνη χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία σε παραγωγή κοντραπλακέ [30]. Μέχρι σήμερα, η χρήση τανίνης στην παραγωγή βιο-πολυμερών είναι περιορισμένη, όχι μόνο γιατί η τανίνη είναι συχνά ακριβότερη από τα ανάλογα πετροχημικά προϊόντα, αλλά και γιατί παρουσιάζει ασθενείς δεσμούς συνάφειας που οδηγούν σε ασθενή συγκόλληση. Επιπλέον τέτοιες ρητίνες έχουν μικρό χρονικό διάστημα αποθήκευσης εξαιτίας της μεγάλης δραστικότητας της τανίνης. 2.3 Πρωτεΐνη Οι πρώτες ρητίνες που κατασκεύασε ο άνθρωπος είχαν σαν βασικές μονάδες πρωτεΐνες που προέρχονταν τόσο από ζώα (κόκκαλα, δέρμα, γάλα και αίμα ζώων και ψάρια) και από φυτά (σόγια, στάρι, κλπ). Οι ρητίνες αυτές εγκαταλείφθηκαν σύντομα λόγω του αυξημένου κόστους και της μειωμένης αποτελεσματικότητάς τους έναντι των πετροχημικών προιόντων. Σήμερα, η βιομηχανία παραγωγής πολυμερών έχει αναθερμάνει το ενδιαφέρον της για τις πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης και ιδαίτερα για την πρωτείνη σόγιας αφού είναι η μόνη που είναι εμπορικά διαθέσιμη σε μεγάλες ποσότητες σχετικά χαμηλή τιμή σε σχέση με τις άλλες πρωτεΐνες, και σταθερή ποιότητα. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, οι πρωτεΐνες πρέπει αρχικά να υποστούν μια επεξεργασία που θα επιτρέψει την αποδιάταξη της αρχικής σφαιρικής δομής τους, ώστε να απελευθερωθούν οι πολικές ομάδες από το εσωτερικό της σφαιρικής δομής και να γίνουν διαθέσιμες για να συμβάλλουν στην διάλυση της πρωτεΐνης και την ανάπτυξη δεσμών πολυμερισμού και συγκόλλησης. Πρωτεΐνη σόγιας έχει χρησιμοποιηθεί για μερική αντικατάσταση συμβατικών ρητινών φαινόλης φορμαλδεύδης και μελαμίνη-ουρίαςφορμαλδεύδης (U.S. Patents No. 6,306,997 and 6,518,387). Πρωτεΐνη σόγιας έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία και για αντικατάσταση φαινόλης μέχρι 25% κατά την παρασκευή πολυμερούς φαινόλης-φορμαλδεύδης, από την εταιρία CHIMAR Hellas SA. Η ίδια εταιρία έχει χρησιμοποιήσει με επιτυχία πρωτεΐνη σόγιας ως πρόσθετο σε μικρά ποσοστά σε ρητίνες ουρίας-φορμαλδεύδης για βελτίωση των ιδιοτήτων τους [30]. Στις ΗΠΑ, το ρητινικό σύστημα δύο συστατικών με βάση πρωτεΐνη σόγιας και συμβατική ρητίνη φαινόλη-ρεσορσινόλη-φορμαλδεύδη έχει εγκριθεί από τον αρμόδιο φορέα WWPA 8/12

9 (Western Wood Products Association) ως ρητίνη εξωτερικής χρήσης. Επίσης στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον (ΗΠΑ) αναπτύχθηκε ένα ρητινικό σύστημα από πρωτεΐνη σόγιας και το εμπορικό προιόν Kymene σε υδατικό διάλυμα πολυ-άμιδο-αμινοεπιχλωριδίνης [31]. Οι παραπάνω ρητίνες βρίσκουν εφαρμογή κυρίως στην παραγωγή ξυλοσανίδων. Το πανεπιστήμιο του Κάνσας (ΗΠΑ) ανέπτυξε ένα πολυμερές γαλακτώματος με βάση την πρωτείνη σόγιας που χρησιμοποιείται ως συγκολλητική ουσία σε ταινίες συσκευασίας, ετικέτες, φακέλους αλληλογραφίας, κ.αλ. με ιδιότητες εφάμιλλες του συνθετικού λάτεξ. Βιβλιογραφικές αναφορές υπάρχουν για την παρασκευή συγκολλητικών ουσιών με αντίδραση της πρωτείνης σόγιας και με άλλες ουσίες (πχ γλυοξάλη, πολυεθυλενιμίνη) κάτω από διάφορες συνθήκες [32], όμως τέτοια προιόντα δεν χρησιμοποιούνται ακόμα βιομηχανικά. 2.4 Βιομάζα Όπως είναι γνωστό τα κύρια συστατικά της λιγνοκυτταρικής βιομάζας είναι κυτταρίνη, ημικυτταρίνη και λιγνίνη σε διάφορα ποσοστά ανάλογα με την πρώτη ύλη από την οποία προέρχεται η βιομάζα. Και τα τρία αυτά συστατικά μπορούν να μετατραπούν σε πλήθος οργανικών ενώσεων με την κατάλληλη διεργασία. Οι κυριότερες μέθοδοι για την αποικοδόμηση της βιομάζας είναι η ταχεία πυρόλυση, η πυρόλυση υπο κενό, η υγροποίηση υπό πίεση και η φαινολίωση. Η επικρατέστερη όμως και η πιο διαδεδομένη σήμερα μέθοδος είναι αυτή της ταχείας πυρόλυσης που πραγματοποιείται σε θερμοκρασίες o C και για χρονικό διάστημα λιγότερο από 5 λεπτά. Το «βιοέλαιο» που προκύπτει περιέχει περίπου 30% νερό και 30% πυρολυτική λιγνίνη ενώ το υπόλοιπο 40% είναι μια πληθώρα χημικών ενώσεων που στην πλειοψηφία τους είναι αλδεύδες, καρβοξυλικά οξέα και σάκχαρα. Πιο αναλυτικά οι ενώσεις αυτές παρουσιάζονται στον παρακάτων πίνακα 2 [33]. Πίνακας 2: Προϊόντα πυρόλυσης βιομάζας [33] Κατηγορία C 1 C 2 -C 4 C 5 -C 6 Σάκχαρα Υποκατεστημένες φαινολικές ενώσεις Πυρολυτική λιγνίνη Ενώσεις Φορμικό οξύ, μεθανόλη, φορμαλδεύδη Αλδεΰδες και κετόνες, ευθείας αλυσίδας, υποκατεστημένες ή μη. Ενώσεις με φουρανικούς και πυρανικούς δακτυλίους, υποκατεστημένες ή μη. Άνυδροι ολιγοσακχαρίτες Μονομερείς και διμερείς φαινόλες υποκατεστημένες με μεθοξύλια Λιπαρά οξέα και οι εστέρες τους, ρητίνες και τερπενοειδή παράγωγα Αν και η αρχική πρόθεση για την πυρόλυση βιομάζας ήταν η παραγωγή ενέργειας και καυσίμων, σήμερα η πυρόλυση αποτελεί δόκιμη μέθοδο και για την παραγωγή χημικών πρώτων υλών με πολλές εφαρμογές. Βίο-έλαιο χωρίς κλασματοποίηση, χρησιμοποιείται για αντικατάσταση φαινόλης σε πολυμερή φαινόλης-φορμαλδεΰδης που βρίσκουν εφαρμογή στην βιομηχανία σύνθετης ξυλείας. Η ελληνική εταιρία CHIMAR Hellas S.A. έχει αναπτύξει τεχνογνωσία για παραγωγή τέτοιων ρητινών με επιτυχή αντικατάστση φαινόλης σε ποσοστό μέχρι και 50% [34] ενώ η εταιρία ENSYN στον Καναδά εφαρμόζοντας μια τροποιημένη μέθοδο της ταχείας πυρόλυσης (RTPMT) παράγει βιο- 9/12

10 έλαιο που μπορεί να αντικαταστήσει την φαινόλη σε ρητίνες φαινόλης-φορμαλδεΰδης σε ποσοστό μέχρι και 60% [35]. Η κλασματοποίηση του βιοελαίου έχει μελετηθεί εκτεταμένα και διάφορες μέθοδοι έχουν αναπτυχθεί προκειμένου να παραχθούν κλάσματα εμπλουτισμένα όσο περισσότερο γίνεται σε φαινολικά παράγωγα. Τέτοια φαινολικά κλάσματα έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στην αντικατάσταση φαινόλης σε ποσοστό μέχρι και 40% σε πολυμερή φαινόλης-φορμαλδεΰδης [35, 36]. 2.5 Άμυλο και κυτταρίνη Τα θερμοπλαστικά πολυμερή από πολυσακχαρίτες είναι o πιο ανεπτυγμένος κλάδος της βιομηχανίας πολυμερών. Κύριοι εκπρόσωποι τέτοιων πολυσακχαριτών είναι η κυτταρίνη και το άμυλο. Η κυτταρίνη είναι ένα φυσικό πολυμερές με βάση τη γλυκόζη και χρησιμοποιείται για την παραγωγή πολυμερών προϊόντων από τα μέσα του 19ου αιώνα. Η αποτελεσματική χρήση της κυτταρίνης απαιτεί τροποποίησή της με διεργασίες επίπονες και δαπανηρές. Παρ όλα αυτά, πολυμερή κυτταρίνης χρησιμοποιούνται σήμερα για την παραγωγή μεμβρανών (σελλοφάν) με κύρια εφαρμογή τους ως υλικό συσκευασίας και ινών (νήματα βισκόζης) με ευρεία εφαρμογή στην κλωστοϋφαντουργία. Εστέρες και αιθέρες της κυτταρίνης χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές εφαρμογές, ενώ μια μεγάλη γκάμα προϊόντων εξώθησης από καλούπι, όπως παιχνίδια, τμήματα εξοπλισμού αυτοκινήτων, κουμπιά, προιόντα συσκευασίας, μεμβράνες ηλεκτρικής μόνωσης κ.λ.π, κατασκευάζονται από πολυμερή που έχουν ως βάση την κυτταρίνη [37, 38]. Το άμυλο είναι μια φθηνή πρώτη ύλη και η πιο άφθονη στην φύση μετά την κυτταρίνη. Είναι πολυμερές υλικό που σχηματίζεται στην φύση από μόρια γλυκόζης. Ο συμπολυμερισμός του αμύλου με άλλες χημικές ενώσεις έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή θερμοπλαστικών πολυμερών που μπορούν να έχουν ένα μεγάλο εύρος ιδιοτήτων -από εύκαμπτα όπως το πολυαιθυλένιο έως άκαμπτα όπως το πολυστυρένιο-. Παρ όλα αυτά το άμυλο είναι εξαιρετικά υδρόφιλο και διαλύεται εύκολα στο νερό γιαυτό προκειμένου να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά από την βιομηχανία χρειάζεται να υποστεί προηγουμένως κάποια τροποποίηση. Η τροποποίηση αυτή περιλαμβάνει συνήθως αντικατάσταση των υδροξυλίων με αιθερικές ή εστερικές ομάδες. Αν και άμυλο μπορούμε να πάρουμε από πολλά φυτά όπως, πατάτα, ρύζι, σιτάρι και ταπιόκα, η κύρια πηγή προέλευσής του είναι το καλαμπόκι. Εν τούτοις, μεγάλες βιομηχανίες όπως η «BIOP Biopolymer Technologies» στη Γερμανία και η «Rodenburg Biopolymers» στην Ολλανδία, χρησιμοποιούν άμυλο πατάτας. Τα βιο-πολυμερή με βάση το άμυλο αν και εμφανίστηκαν στη αγορά μόλις τα τελευταία χρόνια, σήμερα είναι κυρίαρχα προιόντα στην αγορά των πολυμερών. Το 75% των πολυμερών με βάση το άμυλο χρησιμοποιούνται για παρασκευή μεμβρανών που βρίσκουν χρήση ως υλικά συσκευασίας [39]. Γνωστές βιομηχανίες που παράγουν τέτοιου είδους προιόντα είναι οι Novamont, National Starch, Biotec, Rodenburg. Μέχρι σήμερα τα πολυμερή αυτά παρασκευάζονται με συμπολυμερισμό του αμύλου με άλλες πετροχημικές χημικές ενώσεις, όμως η Novamont, στοχεύει στην παραγωγή ένός πολυμερούς υλικού 100% από άμυλο μέχρι το 2020 [40]. Οι Goodyear και Novamont ανέπτυξαν πολυμερή με τροποποιημένο άμυλο που χρησιμοποιούνται ως πληρωτικά υλικά στα λάστιχα αεροπλάνων αντί για carbon black. Τέτοια προιόντα κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά από την Goodyear και έχουν το πλεονέκτημα έναντι των συμβατικών υλικών, ότι παρουσιάζουν μικρότερη αντίσταση στην κύλιση, λιγότερο θόρυβο, μικρότερη κατανάλωση καυσίμων και εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ενώ απαιτούν λιγότερη κατανάλωση ενέργειας για την κατασκευή τους [39]. 10/12

11 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ Οι διαλύτες και τα πολυμερή, αποτελούν σημαντικό κομμάτι της χημικής βιομηχανίας και η εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων στην συμβατική παραγωγή τους από πετροχημικές πρώτες ύλες είναι φανερό ότι θα συμβάλλει θετικά τόσο στην αειφόρο ανάπτυξη των αντίστοιχων βιομηχανικών κλάδων όσο και στην προστασία του περιβάλλοντος και της ζωής. Πέρα από τις εναλλακτικές διαδικασίες, καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της παραγωγής και χρήσης «πράσινων» διαλυτών και πολυμερών παίζει η αποτελεσματική χρήση της βιομάζας, αφού αποτελεί πλούσια πηγή πολλών χημικών πρώτων υλών. Τόσο οι κυβερνήσεις όσο και η επιστημονική κοινότητα οφείλει να εργαστεί προς αυτή την κατεύθυνση προκειμένου το μέλλον μας σε αυτόν τον πλανήτη να έχει ευημερία και μακροβιότητα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Kyoto protocol: United Nations framework convention on climate change, The Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer. UNEP. Ozone Secretariat United Nations Environment Programme. web site: Knowledge Transfer Networks. Bio-Solvents. Chemistry Innovation KTN, The European Solvents Industry Group. 8. Anastas PT. Benign by design chemistry. In: Benign by Design: Alternative Synthetic Design for Pollution Prevention, ACS Symposium Series 577 (Anastas PT, Farris CA, eds). Washington:American Chemical Society. pp Based on Wigley, T.M.L., Holt, T. and Raper, S.C.B: STUGE (an Interactive Greenhouse Model): User's Manual, Climatic Research Unit, Norwich, U.K., pp American Chemistry Council. web site: 11. Green Solvents. Fundamentals and Industrial Applications. Dr Chris Rayner, University of Leeds. 12. Robin D. R. and Voth A., Special issue on ionic liquids, Acc. Chem. Res., 40(11), Green Chemistry Using Liquid and Supercritical Carbon Dioxide, ed. J. M. DeSimone and W. Tumas, Oxford University Press, New York, 2003; Chemical Synthesis Using Supercritical Fluids, ed. P.G. Jessop and W. Leitner, VCH/Wiley, Weinheim, C.-J. Li and T.-H. Chan, Comprehensive Organic Reactions in Aqueous Media, Wiley & Sons, New York 2007; Organic Reactions in Water, ed. U. M. Lindstrom, Blackwell, Fluorous chemistry, TCI products literature. 16. D. P. Curran. Fluorous methods for synthesis and separation of organic molecules Pure Appl. Chem., Vol. 72, No. 9, pp , Fluorous Technology incorporated BASF-The chemical company /12

12 21. M. Paster, J. Pellegrino, T. Carole, Industrial bio-products: today and tomorrow, U.S. Department of Energy, Office of the Biomass Programm, Washington, July A. Faterkowski, C. Beeston-van Nuffel, R. Chang. Bio-based solvents. process economics program report Dence C.W., Lin S.Y., Methods in lignin chemistry, Springer Verlag, New York, NIMZ H. Lignin-based wood adhesives. Wood Adhesives: Chemistry and Technology. In: Wood Adhesives, Chemistry and Technology vol. 1 Ed. A. Pizzi. Chapter 5, Marcel Dekker Inc., New York, pp , MANSOURI N., PIZZI A., SALVADO J. Lignin-based wood panel adhesives without formaldehyde. Holz als Roh- und Werkstoff, Volume 65, Number 1, pp (6), February KAICHANG LI, XINGLIAN GENG. Investigation of formaldehyde-free wood adhesives from kraft lignin and a polyaminoamide-epichlorohydrin resin. Journal of adhesion science and technology. vol. 18, no4, pp , Pichelin F. Nakatani M., Pizzi A., Wieland S., Despres A., Rigolet S., Structural beams from thick wood panels bonded industrially with formaldehyde free tannin adhesives. For. Prod. J. vol 55 (5), pp 21-31, Hemingway, R.W., Recen developments in the use of tannin as specialty chemicals. Wood & pulping chemistry. TAPPI, pp , Papadopoulou E., Nakos P., Tsiantzi S., Athanassiadou E., The challenge of bioadhesives for wood composite industries. 9 th Pacific Rim Symposium, 5-8 November, Rotorua, NZ, Li K., Peshkova S., Geng X., Investigation of soy-protein Kymene adhesive systems for wood composites. J. Am. Oil Chem. Soc., vol 81 (5), pp , Lin Y., Li K., Development and characterization of adhesives from soy protein for bonding wood. Int. J. of adhesion and adhesives. Vol 22 (1), pp 59-67, Bridgewater A.V., Czernik S., Piskorz J., The status of biomass fast pyrolysis. Fast pyrolysis of biomass: A Handbook. CPL Press, vol 2, pp , Vergopoulou Markessini E., Tsianzi S., Bonding resins, US , Enigma N.V., Giroux R, Freel B, Graham R. Natural resin formulations. US Patent , Ensyn Group Inc., Giroux R, Freel B, Graham R. Natural resin formulations. US Patent , Ensyn Group Inc., Native Polymere. Chapter in Fraunhofer IAP Annual Report 2001 (Kapitel 3). Fraunhofer Institute for Applied Polymer Research (IAP). Downloadable from Potsdam, Germany, CTS. CTS Machinery, Keysborough, Australia. Accessed 23 Sep Degli Innocenti, F.; Bastioli, B. (2002): Starch-Based Biodegradable Polymeric Materials and Plastics-History of a Decade of Activity. Presentation at UNIDO, Trieste, Sep Sept2002/DegliInnocenti.pdf 40. Novamont: Personal communication with Catia Bastioli of Novamont S.p.A.,Novara, Italy. 15 May /12

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ «ΠΡΑΣΙΝΩΝ» ΔΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ «ΠΡΑΣΙΝΩΝ» ΔΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ «ΠΡΑΣΙΝΩΝ» ΔΙΑΛΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ηλέκτρα Παπαδοπούλου Σοφούλη 88, 55131 Θεσσαλονίκη, Ελλάδα Τηλ.: 2310 424167, Fax: 2310 424149 Email: papadopoulou@ari.gr office@ari.gr 3 ο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

καρβοξυλικά οξέα μεθυλοπροπανικό οξύ

καρβοξυλικά οξέα μεθυλοπροπανικό οξύ 112 4.1. Κορεσμένα μονο - Αιθανικό οξύ Γενικά Τα κορεσμένα μονο προκύπτουν θεωρητικά από τα αλκάνια, αν αντικαταστήσουμε ένα άτομο υδρογόνου με τη ρίζα καρβοξύλιο -COOH. Έχουν το γενικό τύπο: C ν H 2ν+1

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ)

Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ) 39 th ICHO 21 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας Τάξη Α Εξεταστέα ύλη 2006-2007 (από το ΥΠΕΠΘ) 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Με τι ασχολείται η χημεία Ποια είναι η σημασία της

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 7. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος

ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 7. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δομή Ξύλου - Θεωρία. Στέργιος Αδαμόπουλος ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ 7. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Ανόργανα συστατικά Ανόργανα συστατικά % ξηρού βάρους ξύλου C 49-50 H 6 O 44-45 N 0,1-1,0 Τέφρα* 0,2-1,0 (σε ορισμένα τροπικά είδη μέχρι 5) * διάφορα μεταλλικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ Πρόκειται για αλκοόλες που διαθέτουν µόνο ένα υδροξύλιο και η ανθρακική τους αλυσίδα είναι κορεσµένη (µόνο απλοί δεσµοί). Ο γενικός τους τύπος είναι C ν ν+1 H ή R-H (όπου

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Ο ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 29-30 Μαΐου 2009, Αλεξανδρούπολη Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Νίκος Παπαγιαννάκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χηµικών Μηχανικών 1 ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών - Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Ν. Παπαγιαννάκος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚEYMAΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Β - T.E.E Ταχ. /νση: Ανδρέα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΥΓΡΗ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Η υγρή εκχύλιση βρίσκει εφαρμογή όταν. Η σχετική πτητικότητα των συστατικών του αρχικού διαλύματος είναι κοντά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Α Ε Τ. ΤΕΙ Αθήνας. Στ. Μπογιατζής, επίκουρος καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας. ΤΕΙ Αθήνας / ΣΑΕΤ / Στ. Μπογιατζής

Α Ε Τ. ΤΕΙ Αθήνας. Στ. Μπογιατζής, επίκουρος καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας. ΤΕΙ Αθήνας / ΣΑΕΤ / Στ. Μπογιατζής Στ. Μπογιατζής, επίκουρος καθηγητής Ομοιοπολικές χημικές ενώσεις Ενώσεις του άνθρακα Χαρακτηριστικές ομάδες Τετραεδρική μοριακή δομή Επίπεδη τριγωνική μοριακή δομή Ευθύγραμμη μοριακή δομή Τα οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίμων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίμων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίμων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήμα Τα πολυμερή είναι οργανικές ενώσεις το μόριο των οποίων σχηματίζεται από την επανάληψη μιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή

Περιεχόμενα 3. Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Περιεχόμενα 3 Σ αυτούς που μοχθούν για τη γνώση και πασχίζουν για την παραγωγή Πρόλογος Η Χημική Τεχνολογία άρχισε να εμφανίζεται ως ανεξάρτητη επιστήμη κατά το τέλος του 18 ου και αρχές του 19 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνσης Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ 1 η Ενότητα Ανασκόπηση βασικών εννοιών της χημείας. Δημήτριος Λαμπάκης Περιοδικός πίνακας Περιοδικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

4. KAPB O Ξ ΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ

4. KAPB O Ξ ΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ > -Ί., ' 4. KAPB O Ξ ΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ ' V Iipl 87 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ: 19 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Καρβοξυλικά οξέα. 4. Ταξινόμηση των οξέων. 4.1 Κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα - Αιθανικό οξύ. ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Ουσίες UVCB Gabriele CHRIST http://echa.europa.eu 1 Ουσίες UVCB Άγνωστης (U) ή Ασταθούς σύνθεσης (V) Προϊόντα πολύπλοκων αντιδράσεων (C) ή Βιολογικά υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Είδος Συνθήκες Προϊόν υγρό/ Χρήση αέριο/ στερεό wt%

Είδος Συνθήκες Προϊόν υγρό/ Χρήση αέριο/ στερεό wt% ΠΥΡΟΛΥΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Πυρόλυση Βιόµαζας Είναι η θερµική διάσπαση της κυτταρίνης (240 350 ο C), τηςηµι-κυτταρίνης (200 260 ο C) και τηςλιγνίνης (280 500 ο C) πουπεριέχονταιστη πρώτη ύλη σε ουδέτερο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.)

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) Ενότητα 6: Βιομάζα Σπύρος Τσιώλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.3. «Δομικά σωματίδια της ύλης Δομή του ατόμου Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Ισότοπα» Παρατήρηση: Από τον πίνακα 1.4: Μάζα και φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1. Βασικά μεγέθη και μονάδες αυτών που θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Υδατάνθρακες

Κεφάλαιο 6 Υδατάνθρακες Κεφάλαιο 6 Υδατάνθρακες Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται όλοι οι βασικοί υδατάνθρακες, που χρησιμοποιούνται ως πηγές χημικών προϊόντων. Αυτοί είναι τα σάκχαρα, π.χ. γλυκόζη, το άμυλο, η κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020 EKETA ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ 2 ΗΣ ΓΕΝΙΑΣ : MΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020 Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Καυσίμων & Υδρ/κων (ΕΠΚΥ) Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών & Ενεργειακών Πόρων (ΙΔΕΠ) Εθνικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

άνθρακα εκτός από CO, CO 2, H 2 CO 3, και τα ανθρακικά άλατα ( CO 2- Οργανική Χημεία : Η χημεία των ενώσεων του άνθρακα

άνθρακα εκτός από CO, CO 2, H 2 CO 3, και τα ανθρακικά άλατα ( CO 2- Οργανική Χημεία : Η χημεία των ενώσεων του άνθρακα Οργανικές ενώσεις : Όλες οι ενώσεις του άνθρακα εκτός από CO, CO 2, H 2 CO 3, και τα ανθρακικά άλατα ( CO 2-3 ) Οργανική Χημεία : Η χημεία των ενώσεων του άνθρακα Προέλευση οργανικών ενώσεων : κυρίως από

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες

Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες Χημικές αντιδράσεις καταλυμένες από στερεούς καταλύτες Σε πολλές χημικές αντιδράσεις, οι ταχύτητές τους επηρεάζονται από κάποια συστατικά τα οποία δεν είναι ούτε αντιδρώντα ούτε προϊόντα. Αυτά τα υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά

Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά Το βιοντίζελ στην Ελληνική Αγορά 21 Απριλίου 2007 Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Γερμανός» EXPOLINK 07 Ν. Ζαχαριάδης Περιεχόμενα Τι είναι βιοκαύσιμα Νομοθεσία για τη διάθεση στην Ελληνική αγορά Τάσεις στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΝΟΡΤΑΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΑ Φυτικά έλαια ή ζωικά λίπη ή παράγωγά τους Μετεστεροποίηση Υδρογονοαποξυγόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χηµεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χηµεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χηµεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν οµάδες υδροξυλίου συνδεδεµένες µε κορεσµένα άτοµα άνθρακα υβριδισµού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισµού,

Διαβάστε περισσότερα

22 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Χηµείας (για την 40 η ICHO) Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ)

22 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Χηµείας (για την 40 η ICHO) Εξεταστέα ύλη (από το ΥΠΕΠΘ) 22 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Χηµείας (για την 40 η ICHO) Εξεταστέα ύλη 2007-2008 (από το ΥΠΕΠΘ) Οι µαθητές της Β τάξης του Ενιαίου Λυκείου και των ΕΠΑ.Λ. εξετάζονται σε θέµατα σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή νάυλον 6-10 από το διχλωρίδιο του δεκανοδιικού οξέος και την εξαμεθυλενοδιαμίνη. Σύγκριση του νάυλον με φυσικές υφάνσιμες ίνες όπως το μαλλί και το βαμβάκι. Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία και Χημικά Προϊόντα Ξύλου

Χημεία και Χημικά Προϊόντα Ξύλου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Χημεία και Χημικά Προϊόντα Ξύλου Ενότητα 03: Ημικυτταρίνες Ιωάννης Φιλίππου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Νομοθετικές Υποχρεώσεις για τη διαχείριση πετρελαιοειδών αποβλήτων και καταλοίπων. Παπαπαθεοχάρη Σταυρούλα, Περιβαλλοντολόγος MSc

Νομοθετικές Υποχρεώσεις για τη διαχείριση πετρελαιοειδών αποβλήτων και καταλοίπων. Παπαπαθεοχάρη Σταυρούλα, Περιβαλλοντολόγος MSc Νομοθετικές Υποχρεώσεις για τη διαχείριση πετρελαιοειδών αποβλήτων και καταλοίπων Παπαπαθεοχάρη Σταυρούλα, Περιβαλλοντολόγος MSc Γενικό Πλαίσιο Σύντομη παρουσίαση του ELINA project Πετρελαιοειδή Απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου Ενότητα 1.1: Χημεία της ζωής Ενότητα 2.1: Μακρομόρια Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: 1. Για ποιο λόγο θεωρείται αναγκαία η σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς -Πλαστικά/πολυμερή (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερη (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή ως υλικά συσκευασίας -Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΘΕΜΑ 1 ο (7+8+10=25 μονάδες) 1) 2 mol HNO 3 (νιτρικού οξέος) περιέχουν: α) 6 άτομα οξυγόνου, β) 28g αζώτου, γ) 96g οξυγόνου, δ) 6 mol

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

6. Διεργασίες παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά

6. Διεργασίες παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά 6. Διεργασίες παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά Κατά τη διεργασία παραγωγής αιθανόλης από λιγνινοκυτταρινούχα υλικά, η ενζυμική υδρόλυση και η ζύμωση της γλυκόζης μπορεί να διεξαχθούν ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 17 & 18: Αλκοόλες, θειόλες, αιθέρες και εποξείδια 1. Αλκοόλες Ενώσεις που περιέχουν ομάδες υδροξυλίου συνδεδεμένες με κορεσμένα άτομα άνθρακα υβριδισμού sp 3 Βάσει παραπάνω ορισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΦΑΣΟΥΛΑ ΕΥΔΟΞΙΑ ΘερμικάΕπεξεργασμένατρόφιμα: Τρόφιμα τα οποία για να καταναλωθούν

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ - B ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Νίκος Λιάπης Διευθυντής Εκμετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. Θεσσαλονίκη Νοέμβριος 2006 Στόχοι παραγωγής: ΕΝ 14214 Βελτιστοποίηση οικονομικών αποτελεσμάτων Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΗ ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΓΑΣΣΗ ΣΟΡΓΟΥ

ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΗ ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΓΑΣΣΗ ΣΟΡΓΟΥ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΗ ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΓΑΣΣΗ ΣΟΡΓΟΥ Ι. Δόγαρης, Ο. Γκούντα, Δ. Μαμμά, Ε. Καλογερής, Δ.

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΤΑΞΗ: Α Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Ξύλου. Ενότητα 09: Συγκόλληση. Ιωάννης Φιλίππου Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Τεχνολογία Ξύλου. Ενότητα 09: Συγκόλληση. Ιωάννης Φιλίππου Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 09: Συγκόλληση Ιωάννης Φιλίππου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

For Zeme Eco Fuels & Alloys Ltd ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

For Zeme Eco Fuels & Alloys Ltd ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ For Zeme Eco Fuels & Alloys Ltd ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 2 Η εταιρεία ZEME ECO FUELS & ALLOYS LTD πρόκειται να προβεί στην κατασκευή και λειτουργία μονάδας που θα περιλαμβάνει την παραγωγή υψηλής αξίας κραμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΤΕΡΕΣ. Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη

ΕΣΤΕΡΕΣ. Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη ΕΣΤΕΡΕΣ Ένα αντιβιοτικό προφάρµακο. Υδρόλυση του εστέρα απελευθερώνει την ενεργή χλωραµφαινικόλη Πολυµερή «σταδιακής ανάπτυξης» Σύγκρινε µε τα «αλυσιδωτής αντίδρασης» (Ενότητα 7.11) PET (Dacron, Mylar):

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο: Το καύσιμο του μέλλοντος

Υδρογόνο: Το καύσιμο του μέλλοντος 26 Νοεμβρίου, 2008 Υδρογόνο: Το καύσιμο του μέλλοντος Βιώσιμο καύσιμο για τη μελλοντική αυτοκίνηση Ικανό να περιορίσει τις εκπομπές CO 2 από τον Ευρωπαϊκό τομέα οδικών μεταφορών πάνω από 50% μέχρι το 2050

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 1 2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 2.2-1. Τι ονομάζεται μείγμα; Μείγμα ονομάζεται κάθε σύστημα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων ουσιών. Τα περισσότερα υλικά στη φύση είναι μίγματα. 2.2-2.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συμπύκνωση Τι είναι η συμπύκνωση Είναι η διαδικασία με την οποία απομακρύνουμε μέρος της υγρασίας του τροφίμου, αφήνοντας όμως αρκετή ώστε αυτό να παραμένει ρευστό (> 20-30%). Εφαρμόζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα 2 ης Γενιάς

Βιοκαύσιμα 2 ης Γενιάς Βιοκαύσιμα 2 ης Γενιάς Στέλλα Μπεζεργιάννη ΕΚΕΤΑ Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών Διεργασιών (ΙΤΧΗΔ) Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Καυσίμων & Υδρογονανθράκων Βιομάζα και Βιοκαύσιμα 2 ης Γενιάς Τι είναι βιομάζα;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία (Green and Sustainable Chemistry) Κωνσταντίνος Πούλος, Καθηγητής Οργανικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου Πατρών

Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία (Green and Sustainable Chemistry) Κωνσταντίνος Πούλος, Καθηγητής Οργανικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου Πατρών Το άρθρο αυτό δηµοσιεύτηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού «Περιβάλλον 21» Πράσινη και Βιώσιµη Χηµεία (Green and Sustainable Chemistry) Κωνσταντίνος Πούλος, Καθηγητής Οργανικής Χηµείας Τµήµα Χηµείας Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα