«Μελέτη Οικολογικής Αξιοποίησης Τυρογάλακτος για Παραγωγή Μελισσοτροφής»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Μελέτη Οικολογικής Αξιοποίησης Τυρογάλακτος για Παραγωγή Μελισσοτροφής»"

Transcript

1 «Μελέτη Οικολογικής Αξιοποίησης Τυρογάλακτος για Παραγωγή Μελισσοτροφής» Αρ. Κουπονιού: Υπεύθυνος έργου Δρ. Κων/νος Πετρωτός Εργαστήριο Μηχανικής Μεταποίησης Αγροτικών Προϊόντων Τμήμα Μηχανικής Βιοσυστημάτων Λάρισα, 2011

2 Τίτλος έργου: Μελέτη Οικολογικής Αξιοποίησης Τυρογάλακτος για Παραγωγή Μελισσοτροφής. 1. Εισαγωγή Η εταιρεία Σ.Κ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΙΑ Ο.Ε. ιδρύθηκε το 1990 με έδρα τις Σοφάδες του Νομού Καρδίτσας και αντικείμενο εργασιών την υποστήριξη με εξοπλισμό, αναλώσιμα και μελισσοτροφές των μελισσοκόμων της περιοχής αλλά και της Ελλάδος. Σήμερα η εταιρεία απασχολεί 11 άτομα. Η επιχείρηση επιθυμούσε την συνεργασία με εξειδικευμένο φορέα καινοτομίας για να ερευνήσει ως α' ύλη παραγωγής μελισσοτροφής την λακτόζη του τυρογάλακτος που είναι άμεσα διαθέσιμο και σε μεγάλες ποσότητες στην περιοχή της Θεσσαλίας και αποτελεί περιβαλλοντικό πρόβλημα μεγάλων διαστάσεων. Στα πλαίσια του σχεδίου δημιουργηθηκαν διάφορες συνθέσεις μελισσοτροφών με αξιοποίηση της τεχνογνωσίας του ερευνητικού φορέα υπεργολάβου και με πιθανή προσθήκη αρωματικών και ελκτικών ουσιών για την μέλισσα και πιθανώς και ενζύμων αν παραστεί ανάγκη. Στην συνέχεια οι πειραματικά παραγόμενες τροφές δοκιμαστηκαν σε μέλισσοσμήνη για να επιλεγεί η καλύτερη δυνατή και καταγραφηκαν τα σχετικά αποτελέσματα. Η προστιθέμενη αξία της καινοτομίας είναι προφανής αφού η α' ύλη που θα χρησιμοποιηθεί είναι άμεσα διαθέσιμη από τα τυροκομεία της περιοχής σε μηδενική τιμή και αυτό αποτελεί σημείο βελτίωσης των οικονομικών της εταιρείας που επί του παρόντος χρησιμοποιεί ισογλυκόζη υψηλής αξίας για τον ίδιο σκοπό. 1.1 Παρουσίαση της επιχείρησης. Η εταιρία με τη σημερινή της μορφή Σ.Κ. Ευαγγελόπουλος & ΣΙΑ Ο.Ε. δραστηριοποιείται εδώ και δεκαπέντε περίπου χρόνια στην κατασκευή μηχανημάτων εξοπλισμού και εφοδίων για τη μελισσοκομία, έχοντας παράλληλα μια βαθιά γνώση, εμπειρία και τεχνογνωσία πενήντα τουλάχιστον χρόνων. Ο διακριτικός τίτλος ΜΕΛΙΣΣΟΚΙΝΗΣΗ δεν είναι τυχαίος και δηλώνει έμπρακτα ότι καθημερινός στόχος και σκοπός της είναι να παράγει, να κατασκευάζει και να εμπορεύεται υψηλής ποιότητας μηχανήματα, εξοπλισμό και υπηρεσίες, δημιουργώντας μια ολοκληρωμένη γκάμα προϊόντων (τροφές, κηρήθρες, κυψέλες, μελιτοεξαγωγείς, διάφορα μικροεργαλεία) σε πολύ συμφέρουσες τιμές. Με συνεχείς 1

3 προσπάθειες και επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και κτιριακά, η εταιρία μας σήμερα διαθέτει επτά χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις στο δεύτερο χιλιόμετρο Σοφάδων - Καρδίτσας με ανθρώπινο δυναμικό είκοσι περίπου έμπειρων εργαζομένων, που σχεδιάζουν, δημιουργούν και παράγουν υψηλής ποιότητας προϊόντα, κατέχοντας έτσι μια υψηλή θέση στην ελληνική αγορά. Τα τελευταία χρόνια δημιουργήσαμε νέες υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις στο Ηράκλειο Κρήτης. Ένα ολοκληρωμένο μελισσοκομικό κέντρο χιλίων διακοσίων τετραγωνικών μέτρων, όπου οι μελισσοκόμοι της Κρήτης μπορούν να προμηθευτούν άμεσα και οικονομικά τα μελισσοκομικά τους εφόδια και τον ανάλογο εξοπλισμό τους. Επίσης με εκτεταμένη έρευνα αγοράς και λαμβάνοντας μέρος σε διάφορες εκθέσεις τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού, η ΜΕΛΙΣΣΟΚΙΝΗΣΗ αναπτύσσει τις δραστηριότητες της και εκτός Ελλάδας με σημαντικά έως σήμερα αποτελέσματα» 1.2 Παραγωγή και διαχείριση τυρογάλακτος. To τυρόγαλα αποτελεί υποπροϊόν της γαλακτοβιομηχανίας, και πιο συγκεκριμένα, της τυροκομήσεως (Σχήμα 1). Σύμφωνα με την απόφαση 97/80/ΕΚ το τυρόγαλα, ή ορός γάλακτος, ορίζεται ως το υπολειμματικό προϊόν που παράγεται κατά την παρασκευή τυριού ή καζεΐνης. Το τυρόγαλα περιέχει το μεγαλύτερο ποσοστό της λακτόζης και των οροπρωτεϊνών του γάλακτος, και επίσης διάφορα άλατα. Η αναλογία των συστατικών του κυμαίνεται ανάλογα με το είδος του γάλακτος και το είδος του τυριού που παρασκευάζεται (Μάντης, 2000). Μερικά από τα θρεπιτκά που περιέχονται στο τυρόγαλο είναι πρωτεϊνες, πεπτίδια, λιπίδια, βιταμίνες και λακτόζη, η οποία είναι και η πιο άφθονη (4,5-5% w/v) (Guimarães et al., 2010). Γενικά το τυρόγαλα από πρόβειο γάλα αναμένεται να έχει μεγαλύτερες συγκεντρώσεις συνολικών στερεών από το αγελαδινό (Μάντης, 2000). Το τυρόγαλα παράγεται σε μεγάλες ποσότητες. Κατά κανόνα, η παρασκευή 1 kg τυριού συνεπάγεται την παραγωγή περίπου 9 L τυρογάλακτος (Kosikowski, 1979; Guimarães et al., 2010). Σε ετήσια βάση, η παγκόσμια παραγωγή τυρογάλακτος ξεπερνά τους 160 εκατομμύρια τόνους, ενώ παρατηρείται ετήσιος ρυθμός αύξησης της τάξης του 1-2% (OECD-FAO, 2008). 2

4 Σχήμα 1. Τυρόγαλα. Το τυρόγαλα διαθέτει ισχυρό ρυπαντικό φορτίο. Κυρίως λόγω του γαλακτικού οξέος και των οργανικών συστατικών του παρουσιάζει υψηλό ΒΟD και όταν απορρίπτεται σε υδροφορείς δημιουργεί σημαντικές επιπτώσεις στον αντίστοιχο βιότοπο. Αποτελεί επομένως, ένα σημαντικό περιβαλλοντικό πρόβλημα Από την άλλη όμως, όπως προαναφέρθηκε, το τυρόγαλα διατηρεί πολλά από τα θρεπτικά στοιχεία του γάλακτος και έτσι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πολλών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, επιτρέποντας έτσι στην βιομηχανία να το αντιμετωπίσει σαν πόρο, και όχι σαν απόβλητο. H διαχείριση του τυρογάλακτος αποτελεί εδώ και χρόνια πρόκληση για τη γαλακτοβιομηχανία. Η αύξηση της παραγωγής του τυριού είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση και του όγκου του παραγόμενου τυρογάλακτος, το οποίο συνήθως διατίθονταν ακατέργαστο σε γειτονικά ρέματα (για αυτό άλλωστε παρατηρήθηκε και η κατασκευή των αντίστοιχων τυροκομικών μονάδων κοντά σε υδροφορείς), με αποτέλεσμα τη σοβαρότατη ρύπανση των υδάτων. Άλλες παλαιότερες μέθοδοι διαχερισης του τυρογάλακτος αφορούσαν στην εφαρμογή του τυρόγαλκτος στο 3

5 έδαφος, την τροφοδοσία των μηρυκαστικών, την οξείδωση σε δεξαμενές αερόβιας κατεργασίας (lagoons), ή εναλλακτικά, τη διάθεση στο δίκτυο του δημοτικού βιολογικού καθαρισμού. Με τις παραπάνω μεθόδους, όμως, δεν επιτυγχάνοταν η αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών του τυρογάλακτος, ενώ παράλληλα υψηλά κόστη βάρυναν την γαλακτοβιομηχανία λόγω κυρίως του υψηλού κόστους μεταφοράς, ή συνέβαινε σημαντική επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Επιπλέον, σήμερα, οι κανονισμοί απαγορεύουν τη διάθεση του τυρογάλκτος στους υδροφορείς, αλλά ακόμα και στο δίκτυο του βιολογικού καθαρισμού λόγω της σημαντικής επιβάρυνσης της λειτουργίας του τελευταίου εξαιτίας του υψηλού ρυπαντικού φορτίου του τυρογάλακτος. Προκειμένου λοιπόν να αναπτυχθούν ολοκληρωμένες λύσεις για το πρόβλημα του τυρογάλακτος, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως πόρος, και όχι ως λύμα, για την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Περίπου ένα ποσοστό της τάξης του 50% της παγκόσμιας παραγωγής τυρογάλακτος μετατρέπεται σε διάφορα προϊόντα διατροφής, με πιο κοινό προϊόν τη σκόνη τυρογάλακτος, η οποία χρησιμοποιείται κυρίως ως ζωοτροφή, αλλά και ως συστατικό ανθρώπινων τροφίμων (ανάλογα με την ποιότητα της), όπως για παράδειγμα παγωτών, σαλτσών, προψημένων προϊόντων κ.α. (Μάντης, 2000; Guimarães et al., 2010). 1.3 Μελισσοτροφές. Η μέλισσα συλλέγει νέκταρ, γύρη, νερό και πρόπολη. Το νέκταρ το μετατρέπει σε μέλι, η γύρη της παρέχει τις απαραίτητες πρωτεΐνες για να αναπτυχθεί και να συντηρηθεί ως οργανισμός, το νερό τη βοηθά να ρυθμίζει τη θερμοκρασία της φωλιάς, ενώ η πρόπολη για να απολυμαίνει, να στεγανοποιήσει τη φωλιά της και να ταριχεύσει τυχόν νεκρούς οργανισμούς που δεν μπορεί να απομακρύνει. Στο φυσικό περιβάλλον, η μέλισσα δεν δυσκολεύεται να συλλέξει τα απαραίτητα αυτά εφόδια (Σχήμα 2). Σε συνθήκες όμως εντατικής μελισσοκομικής καλλιέργειας, δεν είναι πάντα σε θέση να καλύψει τις ανάγκες της. Στις περιπτώσεις αυτές καλείται ο μελισσοκόμος να τροφοδοτήσει το μελίσσι, να συμπληρώσει, δηλαδή, τις τροφές 4

6 της μέλισσας. Η τροφοδότηση των μελισσών είναι απαραίτητη στις παρακάτω περιπτώσεις: α) όταν δεν υπάρχουν αρκετά αποθέματα για το ξεχειμώνιασμα του μελισσιού, β) στην εγκατάσταση νέου αφεσμού, γ) όταν γίνονται επεμβάσεις στο μελίσσι, όπως βασιλοτροφία, συνέννωση, εισαγωγή βασίλισσας, κ.α., δ) σε περιπτώσεις απωλειών συλλεκτριών μελισσών από εντομοκτόνα ή άλλα αίτια, ε) όταν δεν υπάρχει νεκταροέκκριση ή διαθέσιμη γύρη στην περιοχή, και στ) όταν εφαρμόζεται θεραπευτική αγωγή (Θρασύβουλος, 1998). Η τροφοδοσία μπορεί να γίνει με μέλι, σιρόπι, με κρυσταλλική ζάχαρη, με ζαχαροζύμαρο, με γύρη και με υποκατάστατα γύρης. Η τροφοδότηση με υποκατάστατα γύρης εφαρμόζεται ιδιαίτερα όταν είναι περίοδος εκτροφής γόνου και δεν υπάρχει στη φύση γύρη (Θρασύβουλος, 1998). Τα υποκατάστατα μπορεί να μην περιέχουν γύρη, αλλά αντί αυτής, πρωτεΐνες που προέρχονται από πηγές όπως η σόγια και το τυρόγαλα (DeGrandi-Hoffman et al., 2010). Σχήμα 2. Mέλισσα που συλλέγει τροφή. 1.4 Χρήση λακτόζης σε μελισσοτροφές Σημασία σωστής θρέψης των μελισσών. Η θρέψη των μελισσών μπορεί να διερευνηθεί σε τρία επίπεδα ως εξής: α) θρέψη μελισσιού, β) θρέψη ενηλίκων μελισσών και γ) θρέψη προνυμφών, λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι τα προβλήματα στα πρώτα στάδια επηρεάζουν τα επόμενα και αντιστρόφως. Φτωχά αποθέματα γύρης στο μελίσσι μπορεί να εμποδίσουν τις ενήλικες μέλισσες από το να θρέψουν τις 5

7 προνύμφες σωστά ή από την εκτροφή όλων των προνυμφών σε ενήλικες μέλισσες. Για αυτό το λόγο, η ποιότητα ή ο αριθμός των ενηλίκων στην επόμενη γενεά μπορεί να περιορισμένος, επηρεάζοντας έτσι το θρεπτικό επίπεδο του μελισσιού και επομένως να έχει αρνητικές επιδράσεις στην ανάπτυξη των επόμενων γενεών (Brodschneider & Crailsheim, 2010). Απαραίτητα συστατικά για τη διατροφή του μελισσιού αποτελούν οι υδατάνθρακες. Η φυσική πηγή υδατανθράκων για τη θρέψη του μελισσιού είναι το νέκταρ ή το μελίτωμα, τα οποία συλλέγονται από τις μέλισσες, μεταφέρονται στο μελίσσι και αποθηκεύονται ως μέλι. Μετασχηματισμός από νέκταρ σε μέλι είναι σταδιακός και ξεκινά κατά την πτήση γυρισμού της μέλισσας στο μελίσσι (Nicolson & Human, 2008; Brodschneider & Crailsheim, 2010). Η ετήσια παραγωγή μελιού εξαρτάται από το κλίμα, τη διατήρηση του μελισσιού και τη διαθεσιμότητα συλλεκτριών μελισσών. Μπορεί να κυμαίνεται από 19,2 έως 124 kg ανά μελίσσι. Οι υδατάνθρακες καλύπτουν τις ενεργειακές απαιτήσεις των μελισσών. Οι ενήλικες εργάτριες μέλισσες εξαρτώνται άμεσα από τις αποθήκες τροφής του μελισσιού και δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς να τραφούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς δεν διαθέτουν ικανοποιητικά αποθέματα υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπιδίων στο σώμα τους (Brodschneider & Crailsheim, 2010). Μια ενήλικη εργάτρια μέλισσα χρειάζεται περίπου 4 mg αξιοποιήσιμων σακχάρων την ημέρα για επιβίωση (Barker & Lehner, 1974). Οι εργάτριες στην ηλικία της συλλογής διαθέτουν τα απαραίτητα ένζυμα για τη διάσπαση των πολυσακχαριτών. Ορισμένα σάκχαρα, όπως η γαλακτόζη, η αραβινόζη, η ξυλόζη, η ραφινόζη, η αμυλόζη και η λακτόζη, είναι τοξικά για τις μέλισσες. Περίπου το 40% των σακχάρων που περιέχονται στη σόγια, η οποία χρησιμοποιείται για την παραγωγή υποκατάστατων γύρης, είναι τοξικές για τις μέλισσες. Η τοξικότητα, όμως, μειώνεται όταν οι μέλισσες διαθέτουν μεγάλες ποσότητες νέκταρ, ή όταν οι υδρογονάνθρακες αυτοί χρησιμοποιηθούν σε ποσοστό μικρότερο του 4% με διάλυμα σουκρόζης 50%, όπως έδειξαν πειραματικά δεδομένα (Barker, 1977). Τοξικότητα σε ενήλικες μέλισσες και στον γόνο μπορεί όμως να προκύψει και από το νέκταρ ορισμένων φυτών, τα οποία στην πλειονότητά τους είναι τοξικά και για τον 6

8 άνθρωπο. Τέτοια φύτα, για παράδειγμα, είναι και τα παρακάτω: αζαλέα (Rhododendron molle), κινέζικη άμπελος (Celastrus angulatus), δατούρα η στραμώνιος (Datura stramonium), πτερό παπαρούνας (Macleaya cordata), τσάι (Camella sinensis) και ένα είδος καμέλιας (Camellia olelfera). Επίσης, τοξικότητα μπορεί να εμφανιστεί και από την κατανάλωση μελιτώματος, η οποία μπορεί να προκαλέσει δυσεντερία στις μέλισσες κατά τη διαχείμανση, λόγω της ύπαρξης δύσπεπτων σακχάρων ή υψηλής περιεκτικότητας μετάλλων (Huang, 2011). Μια εργάτρια προνύμφη χρειάζεται περίπου 59,4 mg υδατανθράκων κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης της σύμφωνα με τους Rortais et al. (2005). Η έλλειψη υδρογονανθράκων περιορίζει τον αριθμό των προνυμφών που αναπτύσσονται όταν και οι πηγές του νέκταρ είναι περιορισμένες και οι αποθήκες του χειμώνα έχουν αδειάσει ή μετά από τη συγκομιδή του μελιού χωρίς επαρκή αντικατάσταση των υδρογονανθράκων (Brodschneider & Crailsheim, 2010). Η διαδικασία της τροφοδοσίας του μελισσιού με υδατάνθρακες αποτελεί κοινή πρακτική μετά τη συγκομιδή του μελιού ή μετά από περιόδους έλλειψης, ή ανεπάρκειας τροφής. Συνηθέστερα για την τροφοδοσία του μελισσιού με υδατάνθρακες χρησιμοποιούνται διάλυμα σουκρόζης, ιμβερτοποιημένα σάκχαρα, σιρόπι αραβοσίτου με υψηλό ποσοστό σουκρόζης (HFCS: High Fructose Corn Syroup), ή διάφορα σιρόπια φρούτων, τα οποία τοποθετούνται στο εσωτερικό του μελισσιού (Brodschneider & Crailsheim, 2010). Έρευνες έδειξαν ότι η τροφοδοσία του μελισσιού με HFCS σε συνθήκες εύκρατου κλίματος δεν είχαν δηλητηριώδεις επιδράσεις στις μέλισσες, όπως προέκυψε από μετρήσεις παραγωγής μελιού, αλλά και του βάρους των μελισσών, καθώς και ποιοτικών χαρακτηριστικών των μελισσών (ξηρό βάρος θώρακα και κεφαλής) (Severson & Erickson, 1984). Δηλητηρίαση των μελισσιών είναι πιο πιθανό να παρατηρηθεί όταν οι μέλισσες λαμβάνουν τους υδατάνθρακές τους αποκλειστικά από HFCS, όπως συμβαίνει στην τροφοδοσία που γίνεται πριν από το χειμώνα. Ειδικά σε θερμές περιοχές, με μόνο λίγες διαθέσιμες πηγές νέκταρ, η τροφοδοσία με HFCS, το οποίο έχει αποθηκευτεί για μακρύ χρονικό διάστημα, θα πρέπει να αποφεύγεται (LeBlanc et al., 2009). Οι ίδιοι ερευνητές έδειξαν ότι σε εμπορικά διαθέσιμα HFCS, η 7

9 περιεχόμενη υδροξυμεθυλοφουρφουράλη (HMF) κυμαινόταν μεταξύ περίπου 3 και 29 mg/kg, ενώ η αποθήκευσή τους σε 40 C για 69 ημέρες είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της περιεκτικότητας σε HMF έως και 250 mg/kg. Η HMF αποτελεί τοξική ουσία για τις μέλισσες, και προκύπτει από την αντίδραση όξινης-κατάλυσης αφυδάτωσης των hexose σακχάρων, και ειδικότερα της φρουκτόζης. Υψηλά επίπεδα HMF μπορεί να προκύψουν και από την τροφοδοσία ιμβερτοποιημένων σακχάρων. Περιεκτικότητα HMF ως 30 mg/kg θεωρείται ασφαλής για τις μέλισσες (Brodschneider & Crailsheim, 2010) Αξιοποίηση τυρογάλακτος ως μελισσοτροφή. Η λακτόζη του τυρογάλακτος, η οποία αποτελεί σάκχαρο, είναι δηλαδή υδατάνθρακας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις μέλισσες ως πηγή ενέργειας. Πιο συγκεκριμένα, οι μέλισσες, όπως όλα τα ζώα, χρειάζονται τους υδατάνθρακες ως πηγή ενέργειας. Όλοι οι υδατάνθρακες μετατρέπονται πρώτα σε γλυκόζη, η οποία εισέρχεται στον κύκλο του Krebs και παράγεται ATP (τριφωσφορική αδενοσίνη), η οποία αποτελεί την βασική «καύσιμη ύλη» σχεδόν όλων των κυττάρων (Huang, 2011). Οι μέλισσες λαμβάνουν τους απαραίτητους υδατάνθρακες από το νέκταρ, σε μια φυσική δίαιτα. Πολλές φόρες όμως, όπως προαναφέρθηκε, απαιτείται η χορήγηση υποκατάστων ή συμπληρωμάτων για την τροφοδότηση των μελισσών. Το ζαχαροζύμαρο χρησιμοποιείται ως υλικό τροφοδότησης των μελισσών. Πολλοί έλληνες παραγωγοί χρησιμοποιούν το ζαχαροζύμαρο (Σχήμα 3), είτε ως διεγερτική τροφοδοσία, ώστε να υπάρχει ικανή ποσότητα εργατριών και συλλεκτήριων μελισσών την εποχή της ανθοφορίας και επομένως να συμβεί αυξημένη παραγωγή μελιού, αλλά και για να καλυφθούν κάποιες από τις διατροφικές τους ανάγκες κατά τη διάρκεια του χειμώνα (Κουτσούκος, 2007). Το ζαχαροζύμαρο ουσιαστικά είναι μια ζύμη, η οποία αποτελείται κυρίως από νερό, μέλι και ζάχαρη, ή άλλα παρόμοια συστατικά. Το ζαχαροζύμαρο υπάρχει τυποποιημένο στην αγορά, αλλά μπορεί να το παρασκευασει και ο μελισσοπαραγωγός εφόσον διαθέτει την κατάλληλη εμπειρία. Στο σχήμα 4 παρουσιάζονται διάφοροι τύποι/σκευάσματα ζαχαροζύμαρου που κυκλοφορούν στο ελληνικό εμπόριο. 8

10 Σχήμα 3. Θρέψη μελισσιού με ζαχαροζύμαρο (πηγή: Κουτσούκος, 2007) Συνήθης πρακτική αποτελεί η χρήση ισογλυκόζης, προϊόν ενζυματικής διάσπασης του αλεύρου του καλαμποκιού, ως συστατικό του ζαχαροζύμαρου. Η ισογλυκόζη, γενικότερα θεωρείται καλή τροφή για τις μέλισσες, αλλά η υπερθέρμανσή της έχει σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί η περιεκτκότητά της σε HMF (υδροξυμεθυλοφουρφουράλη) σε επίπεδα πάνω από 150 mg/kg τα οποία είναι τοξικά για τις μέλισσες, ενώ στο μέλι η HMF δεν πρέπει να υπερβαίνει το όριο των 40 mg/kg. Πολλοί μελισσοπαραγωγοί αποφεύγουν τη χρήση ισογλυκόζης στο ζαχαροζύμαρο, προκειμένου να τροφοδοτήσουν το μελίσσι με περισσότερη ασφάλεια. Η ισογλυκόζη ως συστατικό υποκατάστατων διατροφής των μελισσών, μπορεί να αντικατασταθεί από τη γλυκόζη, η οποία προκύπτει και από την ενζυματική διάσπαση της λακτόζης, όπως φαίνεται στην Εξίσωση 1. Οι μονοσακχαρίτες γλυκόζη και γαλακτόζη μπορεί να αξιοποιηθούν για την παρασκευή βανίλιας, η οποία θα αντικαταστήσει τη ισογλυκόζη ως συστατικό του ζαχαροζύμαρου. Βέβαια πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε η ποσότητα της περιεχόμενης γαλακτόζης να είναι τέτοια ώστε να αποφεύγονται τοξικές ή άλλες αρνητικές επιδράσεις στις μέλισσες (βλ. παράγραφο 2.1). 9

11 Σχήμα 4. Τύποι τυποποιημένου ζαχαροζύμαρου στην ελληνική αγορά (ενδεικτικά) Μέθοδοι ελέγχου υλικών ως μελισσοτροφές. Προκειμένου να γίνει έλεγχος κατά πόσον ένα υλικό είναι αποδεκτό ως μελισσοτροφή, μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες μέθοδοι, οι οποίες έχουν να κάνουν αφενός με τον έλεγχο της ποιότητας του προς τροφοδοσία υλικού (ειδικά όσον αφορά στην παρουσία τοξικών ουσιών όπως για παράδειγμα η HMF), αφετέρου δε, με την αποδοχή του υλικού από το μελίσσι. Πιο συγκεκριμένα, ένας ικανοποιητικός πρώτος δείκτης αποδοχής του υλικού τροφοδοσίας από το μελίσσι είναι η κατανάλωση (Brodschneider & Crailsheim, 2010). Κατά πόσο δηλαδή το υλικό αυτό θα καταναλωθεί ή όχι από τις μέλισσες. Η κατανάλωση υπολογίζεται ως η διαφορά ξηρού βάρους του υλικού τροφοδοσίας μεταξύ της αρχής και του τέλους του πειράματος, όταν η τροφοδότηση του μελισσιού γίνεται αποκλειστικά από το υλικό αυτό (Altaye et al., 2010). Βέβαια, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο τρόπος εφαρμογής του υλικού επηρεάζει την κατανάλωση (Brodschneider & Crailsheim, 2010). Όσο μεγαλύτερη η διαθέσιμη επιφάνεια του υλικού, τόσο μεγαλύτερη η πρόσβαση που έχουν σε αυτό οι μέλισσες, αυξάνοντας έτσι και την κατανάλωση. Επίσης, η ποσότητα και η ποιότητα των μελισσών που εκτράφηκαν στο μελίσσι που τροφοδοτήθηκε με τη συγκεκριμένη μελισσοτροφή αποτελεί επίσης σημαντικό δείκτη, ο οποίος πρέπει να συνυπολογίζεται με την κατανάλωση της τροφής. Η ποιότητα των μελισσών μπορεί να προσδιοριστεί με τη μέτρηση φυσιολογικών χαρακτηριστικών των ενήλικων μελισσών, όπως για 10

12 παράδειγμα το ξηρό βάρος του θώρακα και της κεφαλής των ενήλικων μελισσών (Severson & Erickson, 1984). Η θνησιμότητα των μελισσών, δηλαδή ο αριθμός των νεκρών μελισσών, συνηθέστερα ημερησίως (Barker, 1977; Manning et al., 2007), ή/και η διάρκεια ζωής (life span) των μελισσών, η οποία σε συνθήκες πειράματος ορίζεται ως ο αριθμός των ημερών στον οποίο το 50% του πληθυσμού είχε πεθάνει (Manning et al., 2007) αποτελούν επίσης δείκτη για την ικανότητα χρήσης ενός υλικού για μελισσοτροφή Μέθοδοι ενζυματικής διάσπασης της λακτόζης σε μονοσακχαρίτες. Η λακτόζη είναι ένα σάκχαρο που βρίσκεται κυρίως στο γάλα και σχηματίζεται από γαλακτόζη και γλυκόζη. Η λακτόζη είναι δισακχαρίτης αποτελούμενος από ένα μόριο γαλακτόζης και ένα μόριο γλυκόζης, ενωμένα μεταξύ τους με β-1 4 γλυκοζιτικό δεσμό. Η συστηματική ονομασία της είναι β-d-γαλακτοπυρανοζυλο-(1 4)-Dγλυκόζη. Το μόριο της γλυκόζης μπορεί να έχει την μορφή είτε α-πυρανόζης είτε β- πυρανόζης, ενώ η γαλακτόζη απαντάται μόνο στην μορφή β-πυρανόζης. Συνεπώς, οι ονομασίες α-λακτόζη και β-λακτόζη αναφέρονται αποκλειστικά στις ανωμερείς μορφές του δακτυλίου της γλυκοπυρανόζης. Η λακτάση αποτελεί ένα ένζυμο που έχει ως βασική λειτουργία την υδρολυτική διάσπαση της λακτόζης στα συστατικά του μονομερή, δηλαδή σε γλυκόζη και γαλακτόζη (Εξ. 1). Ανήκει στα ένζυμα της οικογένειας των β-γαλακτοσιδασών και λειτουργεί ως γλυκοζιτική υδρολάση. ό ά ό ό (Εξ. 1) Ως ένζυμα ονομάζονται ειδικές πρωτεΐνες ή πρωτεϊνικής βάσης πολύπλοκες οργανικές ενώσεις, που αποτελούνται από πολυμερή των αμινοξέων, οι οποίες δρουν ως καταλύτες στις χημικές αντιδράσεις που λαμβάνουν χώρα στον μεταβολισμό των οργανισμών. Η λακτάση αποτελείται από μία πολυπεπτιδική αλυσίδα βάρους 160 kda και η καταλυτική της δράση συνδέεται με την ύπαρξη δύο γλουταμινικών οξέων στο ενεργό κέντρο του ενζύμου (Zecca et al., 1998). Κατά τον μεταβολισμό, ο β- 11

13 γλυκοζιτικός δεσμός στην D-λακτόζη υδρολύεται για να σχηματιστεί D-γαλακτόζη και D-γλυκόζη (με διατήρηση της ανωμερούς διαμόρφωσης). Η συνολική αντίδραση που καταλύεται από την λακτάση φαίνεται στην Εξίσωση 2 και σχηματικά απεικονίζεται στο Σχήμα 5. C 12 H 22 O 11 + H 2 O C 6 H 12 O 6 + C 6 H 12 O 6 + θερμότητα (Εξ. 2) Σχήμα 5. Σχηματική απεικόνιση της υδρόλυσης της λακτόζης από το ένζυμο λακτάση. Η λακτάση μπορεί να εξαχθεί από μικροοργανισμούς, όπως ζύμες, μύκητες, και βακτήρια, αλλά και από φυτά και ζώα, ώστε να χρησιμοποιηθεί για εμπορικούς σκοπούς στη βιομηχανία τροφίμων. Ως βασική πηγή προμήθειας της λακτάσης προτιμούνται οι μικροοργανισμοί και συνηθέστερα οι Kluyveromyces sp. (ζύμη) και Aspergillus sp. (μύκητας), καθώς πλεονεκτούν λόγω μεγαλύτερης ευκολίας στη χρήση, μεγαλύτερο ρυθμό πολλαπλασιασμού και μεγαλύτερων αποδόσεων (Panesar et al., 2006). Η βασική της χρήση στην βιομηχανία είναι να διασπά την λακτόζη στο γάλα, προκαλώντας σημαντικές μεταβολές στην παρασκευή και την προώθηση των γαλακτοκομικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου την αύξηση της διαλυτότητας, της γλυκιάς γεύσης, αλλά και περισσότερες δυνατότητες ζύμωσης (Szczodark, 1999; Panesar et al., 2006; Mariotti et al., 2008; Kaur et al., 2009). Συνηθέστερα, η λακτάση χρησιμοποιείται για την διάσπαση της λακτόζης κατά την παρασκευή παγωτών επειδή τα προϊόντα υδρόλυσης (γαλακτόζη και γλυκόζη) έχουν πιο γλυκιά γεύση από τη λακτόζη. Επίσης η διάσπαση της λακτόζης δίνει στο παγωτό πιο κρεμώδη υφή επειδή τα προϊόντα υδρόλυσης σχηματίζουν πιο δύσκολα κρυστάλλους στη 12

14 θερμοκρασία ψύξης του παγωτού. Τα δύο αυτά τελευταία χαρακτηριστικά είναι πολύ χρήσιμα και θα αξιοποιηθούν και στην παραγωγή του ζαχαροζύμαρου, με την υπόθεση ότι θα είναι πιο ελκυστικό για τις μέλισσες. Επιπλέον, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του τυρογάλακτος είναι σαφώς μειωμένες, όταν απομακρύνεται η λακτόζη (Mariotti et al., 2008). Το τυρόγαλα μπορεί να αξιοποιηθεί με τη διαδικασία της υδρόλυσης της λακτόζης προς παρασκευής γλυκαντικών ουσιών, μειώνοντας σημαντικά τον όγκο και το ρυπαντικό φορτίο του προς απόρριψη τυρογάλακτος (Szczodark, 1999; Panesar et al., 2006) Εμπορικές πηγές προμήθειας ενζύμων διάσπασης της λακτόζης σε μονοσακχαρίτες. Οι κυριότερες εταιρίες οι οποίες εμπορεύονται ένζυμα διάσπασης της λακτόζης, και συγκεκριμένα λακτάση (β-γαλακτοσιδάση), είναι η εταιρία Fitzgerald Industries International (http://www.fitzgerald-fii.com/) στις Η.Π.Α., η πολυεθνική εταιρία New England Biolabs Inc. (http://www.neb.com/nebecomm/default.asp?), με έδρα στις ΗΠΑ, αλλά και με θυγατρική εταιρία στην Ελλάδα: την Bioline Scientific (http://www.bioline.gr/) με έδρα την Αθήνα. Επίσης, η πολυεθνική εταιρία Merck (http://www.merck.gr/el/index.html) με έδρα τη Γερμανία, η οποία εκπροσωπείται στην Ελλάδα από την εταιρία Merck Α.Ε. Ελλάδος, με έδρα την Αθήνα. 1.5 Μέθοδοι ταχείας μέτρησης λακτόζης σε βιολογικά υλικά Γενικά. Οι συνηθέστεροι μέθοδοι προσδιορισμού λακτόζης βασίζονται στη χρήση HPLC (Υγρής Χρωματογραφίας Υψηλής Πίεσης). Στο παρόν ερευνητικό επιλέχτηκε η μέθοδος, η οποία βασίζεται στη χρήση ενζυμικών κιτ. Συνοπτικά, χρησιμοποιούνται ενζυμικά κιτ με ένζυμα και νουκλεοτίδια (ΝΑDH, NADPH) που διασπούν τα συγκεκριμένα σάκχαρα (λακτόζη/γλυκόζη) και αντιδρούν με φωσφορυλιωμένα ή οξειδωμένα παράγωγα, παράγοντας χρωματική αντίδραση, η ένταση της οποίας μετριέται σε φασματοφωτόμετρο (Σχ. 5α), που είναι το μόνο όργανο που απαιτείται. Είναι δυνατόν έτσι, χωρίς τη χρήση HPLC (Σχ. 5β) και την αγορά ακριβών στηλών χρωματογραφίας και συνοδευτικών διαλυτών/αναλωσίμων, 13

15 να αναλύονται ταυτόχρονα πολλά δείγματα σε λίγο χρόνο (περίπου 30 λεπτά) με απλό τρόπο και πολύ καλή ακρίβεια. Αυτό είναι απαραίτητο, καθώς οι δειγματοληψίες είναι συνεχής και οι διάφορες αναλύσεις μεταξύ δειγματοληψιών πρέπει να ολοκληρώνονται μέσα σε λίγο χρόνο, πριν γίνει η επόμενη δειγματοληψία. Σχήμα 5. α) Φασματοφωτόμετρο, και β) HPLC Ενζυμικό κιτ λακτόζης/δ-γλυκόζης. Η αρχή προσδιορισμού της λακτόζης με τη συγκεκρμένη μέθοδο βασίζεται στις παρακάτω αντιδράσεις (Εξ. 3-5), ενώ ο προσδιορισμός γίνεται φασματοφωτομετρικά (μέθοδος UV). λακτόζη + Η 2 Ο (Εξ. 3) δ-γλυκόζη + ATP (Eξ. 4) G-6-P + NADP + (Εξ. 5) galactosid ase δ-γλυκόζη + δ-γαλακτόζη HK G-6-P + ADP G6P DH NADPH + H + Η λακτόζη υδρολύεται παρουσία του ενζύμου β-γαλακτοσιδάση (β-galactosidase) και αποδίδονται ένα ισοδύναμο γλυκόζης και ένα γαλακτόζης. Η γλυκόζη αντιδρά με την τριφοσφωρική αδενοσίνη (ΑΤΡ) παρουσία του ενζύμου εξοκινάση (ΗΚ) και παράγεται 6-φωσφορική γλυκόζη (G-6-P). Η τελευταία παρουσία του ενζύμου αφυδρογονάση της 6-φωσφορικής γλυκόζης (G6P-DH) αντιδρά με το φωσφορικό νικοτιναμίδο-αδενίνο-δινουκλεοτίδιο (NADP + ) και παράγεται ανηγμένο NADP (NADPH). Το παραγόμενο NADPH προσδιορίζεται σε φασματοφωτόμετρο από την απορροφητικότητα του φωτός στα 340 nm. 14

16 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 2.1. Η συσκευή παραγωγής της μελισσοτροφής τύπου βανίλιας και η μέθοδος παραγωγής της. Η παραγωγή της βανίλιας έγινε σε κανονική συσκευή που διατίθεται στο εμπόριο και ήταν κατασκευής της εταιρείας Σ.Κ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΙΑ. Η εν λόγω συσκευή αποτελούνταν από δύο δοχεία συνολική δυναμικότητας παραγωγής σε βανίλια 150 Kg σε κάθε παρτίδα παραγωγής. Η συσκευή παρουσιάζεται μορφολογικά στην Εικόνα 2.1. που ακολουθεί: Εικόνα 2.1. Η συσκευή παραγωγής μελισσοτροφής τύπου βανίλια που χρησιμοποιήθηκε στα πειράματα. Η εν λόγω συσκευή αποτελούνταν από δύο χωριστές δεξαμενές με δυνατότητα τροφοδοσίας αέριου προπανίου και καύσης αυτού σε εξωτερικό μανδύα και σύστημα μέτρησης της θερμοκρασίας με χρήση θερμοστοιχείου που παρέμεινε βυθισμένο μέσα στο μίγμα που επεξεργαζόταν για να μετατραπεί σε βανίλια. Επίσης η συσκευή διέθετε έναν σωληνωτό εναλλάκτη θερμότητας αποξεομένης επιφανείας με ειδικό ξέστρο ανάδευσης που οδηγούνταν με κατάλληλο μοτέρ. 15

17 Το ζεστό υλικό της βανίλιας διοχετεύονταν μετά από τον βρασμό του στον εναλλάκτη που διέθετε εξωτερικά ψυκτικό μανδύα νερού με αποτέλεσμα να ψύχεται για να μπορεί να συσκευαστεί σε σακούλες από ειδικό πλαστικό κατάλληλο για επαφή με τρόφιμα. Για την συσκευασία αυτή η συσκευή διέθετε ειδική βάση τοποθέτησης της σακούλας για να διευκολύνεται το γέμισμα. Σε κάθε παρτίδα παραγωγής βανίλιας στον πρώτο κάδο της συσκευής τοποθετούνταν αντρί για νερό ποσότητα συμπυκνωμένου αποπρωτεινομένου τυρογάλακτος δηλαδή μίγματος λακτόζης και νερού και ποσότητα κρυσταλλικής ζάχαρης και φερόταν σε βρασμό για την επίτευξη θερμοκρασίας 118 C ακριβώς ώστε να πιστοποιηθεί η απαιτούμενη συγκέντρωσης στερεών για να μπορεί να δημιουργηθεί βανίλια καλής ποιότητας. Η συνταγή της βανίλιας είναι: 50 Kg στερεών από δισακχαρίτες (ζάχαρη ή λακτόζη) 11 Kg νερό 1 κουταλιά του γλυκού κιτρικό οξύ. Στις δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν στην διάρκεια της συγκεκριμένης ερευνητικής προσπάθειας δεν προστέθηκε νερό άμεσα αλλά έμμεσα με μορφή συμπυκνωμένου τυρογάλακτος και σε καμμία περίπτωση δεν ξεπεράστηκε η ποσότητα 8% κ.β. σε μονοζακχαρίτη γαλακτόζης στο τελικό προϊόν το οποίο τίθεται από την βιβλιογραφία σαν όριο ασφαλείας για να μην υπάρξει τοξική επίδραση για τις μέλισσες που πρόκειται να τραφούν με την παραγόμενη μελισσοτροφή. Αυτό σημαίνει ότι η παραγόμενη μελισσοτροφή μπορούσε να περιε χει το πολύ 16% στερεά λακτόζης για να είναι ασφαλής δηλαδή κατά μέγιστο περίπου 16% υποκατάσταση των στερεών της ζάχαρης με στερεά λακτόζης τυρογάλατος. Δοκιμάστηκαν δύο εναλλακτικές συνταγές : 16

18 ΣΥΝΤΑΓΗ Νο 1: 46 Kg στερεών ζάχαρης 15 Kg τυρόγαλο (11 Κg νερό και 4 Κg λακτόζη) συμπυκνωμένο τυρόγαλο 24% κ.β. 1 κουταλιά του γλυκού κιτρικό οξύ. ΣΥΝΤΑΓΗ Νο 2: 42 Kg στερεών ζάχαρης 30 Kg τυρόγαλο (22 Κg νερό και 8 Κg λακτόζη) συμπυκνωμένο τυρόγαλο 24% κ.β. 1 κουταλιά του γλυκού κιτρικό οξύ. Από τις δύο συνταγές η δεύτερη περιείχε περισσότερο νερό για εξάτμιση και η παραγωγή της βανίλιας διήρκεσε περισσότερο στο πείραμα 2. Με την επίτευξη της τελικής θερμοκρασίας στόχου των 118 C ετίθετο σε λειτουργία ο εναλλάκτης ψύξης και η βανίλιας γέμιζε σε σακούλες τύπου συσκευασίας τροφίμων. Οι εικόνες 2.2., που ακολουθούν περιγράφουν αναλυτικά την διαδικασία παραγωγής: Εικόνα 2.2. Παραγωγή μελισσοτροφής βανίλιας με α ύλη τυρόγαλα στο Εργαστήριο Μηχανικής μεταποίησης του Τμήματος Μηχανικής Βιοσυστημάτων του ΤΕΙ Λάρισας. 17

19 Εικόνα 2.3. Η γέμιση της μελισσοτροφής τύπου βανίλιας σε ειδικές σακούλες τροφίμων. Εικόνα 2.4. Η συσκευασμένη μελισσοτροφή τύπου βανίλια από τυρόγαλα σε ειδικές πλαστικές σακούλες. 18

20 Η συσκευασία της μελισσοτροφής σε σακούλες έγινε με χρήση ειδικής συσκευής με τροφοδοσία αδρανούς αερίου του Ιταλικού Οίκου που διατίθετο και αποτελεί στάνταρ εξοπλισμό του Εργαστηρίου Μηχανικής Τροφίμων του Τμήματος Μηχανικής Βιοσυστημάτων και απεικονίζεται στην Εικόνα 2.5. που ακολουθεί: Εικόνα 2.5. Η συσκευή συσκευασίας σε πλαστικές σακούλες υπό κενό ή με χρήση αερίου. Το παραγόμενο προϊόν και στις δύο περιπτώσεις πειραμάτων αποδείχθηκε ότι είχε πολύ καλά λειτουργικά χαρακτηριστικά και ένα ωραίο ελκυστικό παλ κίτρινο χρώμα. Οι σακούλες του συσκευασμένου προϊόντος αφέθηκαν στο χώρο του Εργαστηρίου για να διαπιστωθεί αν υπήρχαν προβλήματα συναίρεσης του προϊόντος και σε τι βαθμό για να προβλεφθεί ίσως ένα βήμα υποβοηθητικής ομογενοποίησης στην διαδικασία ανάπτυξης του τελικού προϊόντος. 19

21 Μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα διαπιστώθηκε ειδικά στο πείραμα Νο2 με την περισσότερη ποσότητα προστιθέμενου τυρογάλακτος ότι η συναίρεση δεν ήταν σημαντική όπως διακρίνεται στην Εικόνα και που ακολουθούν: Σημεία συναίρεσης Σημεία συναίρεσης Εικόνα και Το προϊόν της συνταγής Β μ το περισσότερο τυρόγαλο με πολύ μικρά σημάδια συναίρεσης μετά από πάροδο 45 ημερών από την παραγωγή του και αποθήκευση σε θερμοκρασία περιβάλλοντος 20

22 Στην περίπτωση της δοκιμής με συνταγή Α (λιγότερο τυρόγαλο προσθήκης) η συναίρεση ήταν ελαφρά περισσότερη αλλά όχι σημαντική και πάλι. Παρόλα αυτά για μεγαλύτερη ασφάλεια θα ήταν σκόπιμο να υπάρξει στην τελική διεργασία παραγωγής ένα πρόσθετο βήμα ομογενοποίησης με χρήση υψηλής πίεσης από bar με χρήση ομογενοποιού θετικής εκτοπίσεως. Μία εικόνα ενός κοινού τύπου τέτοιου μηχανήματος δίνεται παρακάτω (Eικόνα 2.7.) Εικόνα 2.7. Τύπος ομογενοποιού υψηλής πίεσης για την ομογενοποίηση της βανίλιας μελισσο-τροφής. Η μη ύπαρξη σημαντική συναίρεσης είναι σημαντική για την μελισσοτροφή αυτού του τύπου διότι αν σχηματιστεί μεγάλη ποσότητα υπερκείμενου υγρού υπάρχει περίπτωση οι μέλισσες να πνίγονται μέσα στο υγρό αυτό και να προκληθεί πρόβλημα στα σμήνη που πρόκειται να τροφοδοτηθεί η μελισσοτροφή. 21

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 Η. ΕΝΖΥΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΑΛΑΚΤΙΚΗΣ ΖΥΜΩΣΗΣ. Εργαστήριο Χημείας & Τεχνολογίας Τροφίμων

ΑΣΚΗΣΗ 8 Η. ΕΝΖΥΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΑΛΑΚΤΙΚΗΣ ΖΥΜΩΣΗΣ. Εργαστήριο Χημείας & Τεχνολογίας Τροφίμων ΑΣΚΗΣΗ 8 Η. ΕΝΖΥΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΑΛΑΚΤΙΚΗΣ ΖΥΜΩΣΗΣ Εργαστήριο Χημείας & Τεχνολογίας Τροφίμων ΕΝΖΥΜΑ ΖΥΜΩΣΗ ΟΞΥΓΑΛΑΚΤΙΚΗ ΖΥΜΩΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΝΖΥΜΑ Το κλειδί της φύσης για τη ζωή - κινούν τα πάντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 2: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Λακτόζη (1/4), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 2: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Λακτόζη (1/4), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 2: Κύρια Συστατικά του Γάλακτος - Λακτόζη (1/4), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ Πηγή: Mr.Εmilio Turchi - VEOLIA WS & T Italia Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO LTD SHIELCO Τεχνολογίες Περιβάλλοντος ΕΠΕ Σελίδα 1/5 1. Εισαγωγή Ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Τεχνολογία παρασκευής παγωτών

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Τεχνολογία παρασκευής παγωτών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνολογία παρασκευής παγωτών Γενικά Πολύπλοκο προϊόν με πολλούς ορισμούς και ταξινομήσεις από χώρα σε χώρα Ελληνική νομοθεσία: Παγωτά ορίζονται τα προϊόντα που

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΥΛΟ Ζελατινοποίηση αμύλου. Άσκηση 4 η Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων

ΑΜΥΛΟ Ζελατινοποίηση αμύλου. Άσκηση 4 η Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων ΑΜΥΛΟ Ζελατινοποίηση αμύλου Άσκηση 4 η Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Θεωρητικό μέρος Υδατάνθρακες Άμυλο Ζελατινοποίηση αμύλου Υδατάνθρακες Αποτελούνται από: Άνθρακα (C) Οξυγόνο (O) Υδρογόνο

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων. Άσκηση 6 η Έλεγχος Νοθείας στο Μέλι

Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων. Άσκηση 6 η Έλεγχος Νοθείας στο Μέλι Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων Άσκηση 6 η Έλεγχος Νοθείας στο Μέλι Μέλι ορισμός - κατηγορίες Μέλι είναι το σακχαρούχο προϊόν, που παράγουν οι μέλισσες από το νέκταρ των λουλουδιών (ανθόμελο) ή από μελιτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συμπύκνωση Τι είναι η συμπύκνωση Είναι η διαδικασία με την οποία απομακρύνουμε μέρος της υγρασίας του τροφίμου, αφήνοντας όμως αρκετή ώστε αυτό να παραμένει ρευστό (> 20-30%). Εφαρμόζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Action A1: Preliminary activities for the development of the innovative carbon footprint software tool

Action A1: Preliminary activities for the development of the innovative carbon footprint software tool An initiative of the Food Sector for the protection of the environment LIFE+ FOODPRINT LIFE13 ENV/GR/000958 Action A1: Preliminary activities for the development of the innovative carbon footprint software

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ - ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 8 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Καταβολισμός Αναβολισμός

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Καταβολισμός Αναβολισμός Η Βιοενεργητική έχει ως αντικείμενο της τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο οι οργανισμοί χρησιμοποιούν την ενέργεια, για να υλοποιούν τις δραστηριότητες της ζωής. ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Το σύνολο των φυσικοχημικών

Διαβάστε περισσότερα

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ «Άρθρο 137» Παγωτά 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα προϊόντα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Οι ονομασίες προϊόντων που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι χρησιμοποιούνται μόνον για τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ_ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ_ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ 5 Α. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Όταν πεινάτε το πρωί και θέλετε να φάτε κάτι που να σας χορτάσει τι θα προτιμήσετε από τα παρακάτω:(το κριτήριο ΔΕΝ θα είναι γευστικό) φρούτα, γάλα, ψωμί, αλαντικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΑΕ Ο όμιλος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΩΤΕΪΝΗ Α.Ε. ιδρύθηκε το 1995 Στόχοι του Ομίλου: Δημιουργία Ελληνικών πρωτεϊνικών προϊόντων ορού γάλακτος υψηλής ποιότητας. Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Κεφάλαιο 2.2 Ο ρόλος της ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.2 Τροφικές σχέσεις και ροή ενέργειας Τροφικές Σχέσεις και Ροή Ενέργειας Κάθε οργανωμένο σύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Τυρί

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Τυρί ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τυρί Γενικά Πήξη του γάλακτος με τη χρήση πρωτεολυτικών ενζύμων. Σκοπός μας είναι η αποσταθεροποίηση της κ-καζεΐνης με σκοπό την πήξη του αποσταθεροποιημένου μίγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Τα υγρά απόβλητα μονάδων επεξεργασίας τυροκομικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξημένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Θρεπτικές ύλες Τι καλούµε θρεπτικές ύλες; Ποιες είναι; Τρόφιµα Τι καλούµε τρόφιµο; Χηµεία Τροφίµων Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή Προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν τρόφιµο; 2

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5η. Ποιοτικός έλεγχος-νοθεία στο γάλα. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα ΔΕΑΠΤ Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων

Άσκηση 5η. Ποιοτικός έλεγχος-νοθεία στο γάλα. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα ΔΕΑΠΤ Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων Άσκηση 5η Ποιοτικός έλεγχος-νοθεία στο γάλα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα ΔΕΑΠΤ Εργαστήριο Ασφάλειας Τροφίμων Γάλα Γάλα είναι το απαλλαγμένο πρωτογάλατος προϊόν πλήρους και χωρίς διακοπής αρμέγματος υγιούς

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρo 137 (1) Παγωτά

Άρθρo 137 (1) Παγωτά Άρθρo 137 (1) Παγωτά 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα προϊόντα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Οι ονομασίες προϊόντων που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι χρησιμοποιούνται μόνον για τα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τάξη Β1 Δ. Λουκία Μεταβολισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι κάτι απαραίτητο για όλες της διαδικασίες της ζωής, από την πιο απλή και ασήμαντη έως τη πιο πολύπλοκη και σημαντική. Έτσι σ ' αυτή την περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

Χρώμα για κυψέλες. Ελεγμένο από το Τμήμα Μελισσοκομίας του Γ.Π. Αθηνών.

Χρώμα για κυψέλες. Ελεγμένο από το Τμήμα Μελισσοκομίας του Γ.Π. Αθηνών. Χρώμα για κυψέλες Ελεγμένο από το Τμήμα Μελισσοκομίας του Γ.Π. Αθηνών www.berling.gr Το BeePaint είναι υδατοδιάλυτο ακρυλικό βερνικόχρωμα, βασισμένο σε αυτοδικτυούμενες ρητίνες με εξαιρετικές επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιδιωκόμενοι στόχοι της Νομοθεσίας Οι πολύτιμες ουσίες και κατά συνέπεια οι

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 7: Ιδιότητες του Γάλακτος (1/2), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα

Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα μερικά ή ολικά αφυδατωμένα, διατηρημένα γάλατα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Διαγράφεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-oA Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική φωσφορυλίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΥΛΩΝ Υδατάνθρακες Λίπη Πρωτεΐνες Νερό Ανόργανα συστατικά Βιταμίνες Υπευθ. Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Τ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΜΗΜΑ Β3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Ο όρος ενέργεια σημαίνει δυνατότητα παραγωγής έργου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01%

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% Ο άνθρακας, το υδρογόνο, το οξυγόνο και το άζωτο συμμετέχουν, σε σημαντικό βαθμό, στη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου στους χλωροπλάστες και της σακχαρόζης στο κυτταρόπλασμα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου

Διαβάστε περισσότερα

καρβοξυλικά οξέα μεθυλοπροπανικό οξύ

καρβοξυλικά οξέα μεθυλοπροπανικό οξύ 112 4.1. Κορεσμένα μονο - Αιθανικό οξύ Γενικά Τα κορεσμένα μονο προκύπτουν θεωρητικά από τα αλκάνια, αν αντικαταστήσουμε ένα άτομο υδρογόνου με τη ρίζα καρβοξύλιο -COOH. Έχουν το γενικό τύπο: C ν H 2ν+1

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor)

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor) ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor) Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Aπό το βιβλίο µε τίτλο: Food Chemistry (H.-D. Belitz, W. Grosch & P. Schieberle), 4 th Edition, 2009, Springer, New York ΟΜΗ ΓΛΥΚΟΖΗΣ

Aπό το βιβλίο µε τίτλο: Food Chemistry (H.-D. Belitz, W. Grosch & P. Schieberle), 4 th Edition, 2009, Springer, New York ΟΜΗ ΓΛΥΚΟΖΗΣ Aπό το βιβλίο µε τίτλο: Food Chemistry (H.-D. Belitz, W. Grosch & P. Schieberle), 4 th Edition, 2009, Springer, New York ΟΜΗ ΓΛΥΚΟΖΗΣ οµή της D-γλυκόζης (προβολή κατά Fischer) και των δυο ανωµερών της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Ένζυµα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Ένζυµα ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ένζυµα Τα ένζυµα είναι πρωτεϊνικά µόρια που έχουν την ικανότητα να καταλύουν αντιδράσεις. Οι αντιδράσεις αυτές µπορούν να πραγµατοποιηθούν και χωρίς την παρουσία των ενζύµων. Όµως µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΡΥΠΑΝΤΩΝ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Εισαγωγή Η μαγιά που χρησιμοποιούμε για την παραγωγή ψωμιού, αποτελείται από μικροοργανισμούς (ζυμομήκυτες, Saccharomyces

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Ιστορία της Τυροκομίας...17 Παγκόσμια, Ευρωπαϊκή και Ελληνική Γαλακτοκομία...29 Ταξινόμηση των Τυριών...51 Νομοθεσία για τα Τυριά...57 Βιβλιογραφία...70 Κεφάλαιο 2 Το Γάλα

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου Ενότητα 1.1: Χημεία της ζωής Ενότητα 2.1: Μακρομόρια Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: 1. Για ποιο λόγο θεωρείται αναγκαία η σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό και οι ιδιότητές του Οι µοναδικές φυσικοχηµικές ιδιότητες του νερού οφείλονται στο ότι:

Το νερό και οι ιδιότητές του Οι µοναδικές φυσικοχηµικές ιδιότητες του νερού οφείλονται στο ότι: Το νερό και οι ιδιότητές του Οι µοναδικές φυσικοχηµικές ιδιότητες του νερού οφείλονται στο ότι: το µόριο του είναι πολύ µικρό, είναι πολικό και µεταξύ των µορίων του σχηµατίζονται δεσµοί υδρογόνου. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Άσκηση: Αναπνοή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Άσκηση: Αναπνοή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Άσκηση: Αναπνοή Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται λόγος για τη λειτουργία της αναπνοής και τον ρόλο της στους φυτικούς οργανισμούς. Πιο συγκεκριμένα μελετάται η αναπνοή σε αρτίβλαστα και διαβρεγμένα

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 4 η : Ταυτοποίηση Σακχάρων. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 4 η : Ταυτοποίηση Σακχάρων. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 4 η : Ταυτοποίηση Σακχάρων ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Χρωματογραφία Διαχωρισμός-Απομόνωση 4. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος

ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος ΤΡΟΦΟΓΝΩΣΙΑ Υπεύθυνος Καθηγητής: Παπαμιχάλης Αναστάσιος Οι άνθρωποι έχουν έμφυτη επιθυμία προς τη γλυκιά γεύση. Η ταξινόμηση των γλυκαντικών ουσιών είναι πολύ δύσκολή. Μια κατάταξη θα μπορούσε να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συντήρηση τροφίμων με την εφαρμογή ακτινοβολιών ιονισμού Γενικά Επισήμανση ακτινοβολημένων τροφίμων (Radura) Η ακτινοβόληση των τροφίμων είναι μια φυσική μέθοδος συντήρησης η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2013 Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σχολείο: Ονόματα των μαθητών: 1) 2)...... 3) 1 Μελέτη της κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ!

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! [5/3/2013] e-school by agronomist.gr Δομή του μαθήματος Κεφάλαιο 1 : Κατάταξη της μέλισσας σε φυλές Ποια είναι τα κριτήρια Υβριδισμός Φυλές μελισσών στην

Διαβάστε περισσότερα

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων

BIO OXIMAT. Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων BIO OXIMAT Ολοκληρωμένο Σύστημα Καθαρισμού Υγρών Αποβλήτων Και Ανάκτησης Νερού Πλύσης Για Πλυντήρια Οχημάτων Περιγραφή συστήματος BIO OXIMAT Το σύστημα BIO OXIMAT KP του οίκου ENEKA ACTIVA είναι μια ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες 1. Γενικά Ενώσεις που απαντούν σε κάθε ζωντανό οργανισμό Άμυλο και ζάχαρη στις τροφές και κυτταρίνη στο ξύλο, χαρτί και βαμβάκι είναι καθαροί υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών ΘΕΜΑ «Προμήθεια τυριών με ανάθεση κατόπιν συλλογής προσφορών» Σας ενημερώνουμε ότι το ΤΖΑΝΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά θα προβεί στην προμήθεια των παρακάτω ειδών. α/α Κωδικός Είδος Ποσότητα 1 ΤΓ058 ΤΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων

Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Κατάψυξη τροφίμων Κατάψυξη Απομάκρυνση θερμότητας από ένα προϊόν με αποτέλεσμα την μείωση της θερμοκρασίας του κάτω από το σημείο πήξης. Ως μέθοδος συντήρησης βασίζεται: Στην

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χηµεία. Κεφάλαιο 26: Βιοµόρια: υδατάνθρακες

Οργανική Χηµεία. Κεφάλαιο 26: Βιοµόρια: υδατάνθρακες Οργανική Χηµεία Κεφάλαιο 26: Βιοµόρια: υδατάνθρακες 1. Γενικά Ενώσεις που απαντούν σε κάθε ζωντανό οργανισµό Άµυλο και ζάχαρη στις τροφές και κυτταρίνη στο ξύλο, χαρτί και βαµβάκι είναι καθαροί υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα