Modern dietary habits and allergies.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Modern dietary habits and allergies."

Transcript

1 Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 48, April - May - June 2012, pages 7-14 REVIEW Modern dietary habits and allergies. Σύγχρονες διατροφικές συνήθειες και αλλεργίες. Asimakopoulou P. 1, Proimos E. 1, Chimona S. T. 1, Seferlis F. 1, Pagkalos A. 2, Gelis N. D. 3, Papadakis E. C. 1 1 ΕΝΤ specialist Department, Chania General Hospital, Chania, Crete, Greece. 2 ΕΝΤ specialist, Agios Nikolaos, Crete, Greece. 3 ΕΝΤ specialist, Korinthos, Greece Ασημακοπούλου Π. 1, Πρώιμος Ε. 1, Χειμώνα Σ. Θ. 1, Σεφερλής Φ. 1, Πάγκαλος Ά. 2, Γκέλης Δ. 3, Παπαδάκης Ε. Χ. 1 1 ΩΡΛ Κλινική Γενικού Νοσοκομείου Χανίων. 2 ΩΡΛ Άγιος Νικόλαος Κρήτης. 3 ΩΡΛ Κόρινθος Corresponding author: Ευκλείδης Πρώιμος, Γεωργιλάδων 25, Χανιά Κρήτη Ελλάδα Abstract Food allergy is defined as an abnormal immune response to food and food additives. It is a complex situation affected by many different factors. A wide variety of food can cause allergy. Diverse are also the organism reactions to various food allergens: respiratory, dermatological, cardiovascular and gastrointestinal. Food allergy is a serious problem especially in developed countries and as most allergic diseases, presents a growing incidence. It has increasing morbidity and impact on individuals quality of life, because their social life is significantly restricted. We should not call any reaction after eating as allergic and much more we should not totally avoid foods that may be important in our diet. Every patient with food allergy, according to symptoms should be referred to specialists for correct diagnosis and proper treatment. Key words: Food allergy, rhinitis, asthma Περίληψη Τροφική αλλεργία ορίζεται η μη φυσιολογική ανοσολογική απάντηση στην τροφή και στα πρόσθετα των τροφίμων. Αποτελεί σύνθετη κατάσταση που επηρεάζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία τροφίμων που μπορεί να προκαλέσει υπεραντιδραστικότητα. Ποικίλες είναι επίσης οι αντιδράσεις του οργανισμού στα διάφορα αλλεργιογόνα (αναπνευστικές, δερματικές, καρδιαγγειακές και γαστρεντερικές). Η τροφική αλλεργία αποτελεί σημαντικό πρόβλημα και όπως τα περισσότερα αλλεργικά νοσήματα παρουσιάζει, ιδίως στις αναπτυγμένες χώρες, ολοένα και μεγαλύτερη επίπτωση. Επιφέρει σημαντική νοσηρότητα και επίδραση στην ποιότητα ζωής των ατόμων, αφού περιορίζεται η κοινωνική τους δράση. Δεν πρέπει αβασάνιστα να ονομάζουμε οποιαδήποτε αντίδραση μετά από κατανάλωση τροφής ως αλλεργική και πολύ περισσότερο δεν πρέπει να αποφεύγουμε τρόφιμα που μπορεί να είναι απαραίτητα για τη διατροφή μας. Κάθε ασθενής με τροφική αλλεργία θα πρέπει να απευθύνεται ανάλογα με τα συμπτώματα στον ειδικό για τη σωστή διάγνωση και την ορθή διαχείριση της νόσου. Λέξεις κλειδιά: Τροφική αλλεργία, ρινίτιδα, άσθμα Εισαγωγή Η τροφική αλλεργία είναι μια ανοσολογική διαταραχή που πολύ συχνά εκτιμάται εσφαλμένα και πιο συγκεκριμένα, υπέρ ή υποεκτιμάται αλλά και υποτιμάται ταυτόχρονα. Ιστορικά κανείς δε γνωρίζει πότε και που έλαβαν χώρα για πρώτη φορά ανθρώπινες αλλεργικές αντιδράσεις σε τρόφιμα. Κατά το πρώτο ήμισυ του τελευταίου π.χ αιώνα ο Ρωμαίος ποιητής και φιλόσοφος Τίτος Λουκρήτιος Κάρος (95-91 π.χ) στο μακροσκελές του ποίημα με τίτλο «Περί της φύσεως των πραγμάτων» επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στα τρόφιμα ήταν γνωστές στους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους και δηλώνει μεταξύ άλλων ότι «...εκείνο που για κάποιον αποτελεί τροφή, μπορεί να είναι το δηλητήριο κάποιου άλλου» (Οne man s food may be another man s poison). (1) 7

2 Τα κύρια όργανα στόχος της IgE-μεσολαβούμενης τροφικής αλλεργίας είναι το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό, το γαστρεντερικό και το δέρμα. Τόσο οι άμεσες αντιδράσεις υπερευαισθησίας (καταρροή, φτάρνισμα, ρινική συμφόρηση, κνίδωση και αναφυλαξία), όσο και οι χρόνιες νόσοι (άσθμα, ατοπική δερματίτις, γαστρεντερικές διαταραχές) μπορεί να προκληθούν ή και να επιδεινωθούν από την τροφική αλλεργία. Ορισμοί Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στις τροφές διακρίνονται σε: Τοξικές όπως η τροφική δηλητηρίαση, λόγω τοξινών που είτε περιέχονται στο τρόφιμο, είτε απελευθερώνονται από μικροοργανισμούς που επιμολύνουν τα διάφορα τρόφιμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σκομβροείδωση ή δηλητηρίαση των σκομβροειδών (histamine fish poisoning) Μη τοξικές που προκαλούνται δηλαδή με τη μεσολάβηση ή μη, του ανοσολογικού συστήματος. - ανοσολογικού τύπου= τροφική αλλεργία - μη ανοσολογικού τύπου= τροφική δυσανεξία Τροφική αλλεργία: αντίδραση υπερευαισθησίας που προκαλείται μέσω ανοσολογικών μηχανισμών, ακόμα και σε λήψη ελάχιστης ποσότητας της αλλεργιογόνου ουσίας και πραγματοποιείται με τη μεσολάβηση ή όχι ανοσοσφαιρίνης IgE. Τροφική δυσανεξία: μη ανοσολογική διαταραχή της φυσιολογίας του οργανισμού μετά την κατανάλωση κάποιας τροφής (μη ανοχή). Επιδημιολογία τροφικής αλλεργίας Αν και το 25% του πληθυσμού θεωρεί ότι έχει αλλεργία σε ένα ή περισσότερα τρόφιμα, πραγματική τροφική αλλεργία παρουσιάζει το 2,5-4% των ενηλίκων και το 6-8% των παιδιών, ηλικίας μικρότερης των 3 ετών. (2) Στους ενήλικες, μέχρι και το 60% των αντιδράσεων τροφικής αλλεργίας οφείλονται σε διασταυρούμενη αντίδραση μεταξύ των τροφών και εισπνεόμενων αλλεργιογόνων. (2) Η επίπτωση της αλλεργικής ρινίτιδας που επάγεται από τροφικά αλλεργιογόνα, ακόμη και μεταξύ των ασθενών που παρακολουθούνται σε ειδικά ιατρεία ΩΡΛ Αλλεργίας φαίνεται να είναι λιγότερο από 1%, αν και 25-80% των ασθενών με τεκμηριωμένη IgE μεσολαβούμενη τροφική αλλεργία εκδηλώνουν ρινικά συμπτώματα κατά την διάρκεια της από του στόματος πρόκλησης με τροφικά αλλεργιογόνα. (3) Σχετικά με το κατώτερο αναπνευστικό η επαγωγή άσθματος από τρόφιμα είναι μία IgE-μεσολαβούμενη κατάσταση που μπορεί να πυροδοτηθεί από την κατάποση ή την εισπνοή ατμών που περιέχουν τον ερεθιστικό παράγοντα. Η ακριβής επίπτωση της κατάστασης αυτής στο γενικό πληθυσμό είναι άγνωστη, όμως τροφική αλλεργία εκδηλώνεται στο 5.7% παιδιών με άσθμα, στο 11% παιδιών με ατοπική δερματίτιδα και στο 24% παιδιών με ιστορικό βρογχίτιδων. (4) Στους ενήλικες με άσθμα η επαγωγή συμπτωμάτων από τροφικά αλλεργιογόνα συμβαίνει σε ποσοστό μικρότερο του 2%. (5) Συνολικά δεν υπάρχει διαφορά στην επίπτωση της τροφικής αλλεργίας μεταξύ των δύο φύλων ή μεταξύ φυλών και ενοχοποιείται για το 29-50% των περιπτώσεων αναφυλαξίας. (6) Η συχνότητα της τροφικής αλλεργίας βαίνει αυξανόμενη, καθώς κατά την περίοδο αυξήθηκε κατά 18% στα παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών. (7) Η αλλεργική αντίδραση στα φιστίκια και τους ξηρούς καρπούς είναι η συχνότερη και πλέον επίφοβη τροφική αλλεργία. Συνήθως εκδηλώνεται στο 0,4-1,3% των παιδιών και σε 0,5-1% των ενηλίκων. Αυτού του τύπου η αλλεργία φαίνεται να διαρκεί, σύγχρονες όμως μελέτες δείχνουν ότι το 20-25% των περιπτώσεων υπεραντιδραστικότητας στα φιστίκια μπορεί να υποχωρήσουν, ενώ για τους υπόλοιπους ξηρούς καρπούς το ποσοστό αυτό κυμαίνεται στο 10%. (7) Στον γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι αλλεργία στο γάλα αγελάδας, παρουσιάζει ένα ποσοστό περίπου 3%, στα αυγά περίπου 1,5%, στο φιστίκι και τους ξηρούς καρπούς περίπου 1%, στο σιτάρι 0,4% και στη σόγια 0,4%. (8) Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο στην εκδήλωση τροφικής αλλεργίας. Εκτός από τη γενετική προδιάθεση, ένας δεύτερος λόγος για την εμφάνιση αλλεργικής αντίδρασης είναι η συχνότητα κατανάλωσης της τροφής. Στις Σκανδιναβικές χώρες, για παράδειγμα, είναι πολύ συχνή η αλλεργία στο ψάρι (ιδιαίτερα στο βακαλάο), ενώ στην Ιαπωνία στο ρύζι. Στην Ελλάδα εικάζεται ότι υπάρχουν αρκετές αλλεργίες σε όσπρια. Η κακή διατροφή και οι συνθήκες που ευνοούν τη εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος, αυξάνουν τις πιθανότητες ενός ανθρώπου να αναπτύξει τροφική αλλεργία σε κάθε ηλικία. Άλλοι επιπλέον παράγοντες εκτός της τροφής, μπορεί να επηρεάσουν την εμφάνιση αλλεργικής αντίδρασης σε ευαισθητοποιημένα άτομα, όπως π.χ άσκηση, κατανάλωση αλκοόλ ή λήψη ασπιρίνης. (5,9) Τροφικά Αλλεργιογόνα Τα τροφικά αλλεργιογόνα είναι πρωτεΐνες που περιέχονται στις τροφές. Για να δράσουν σαν αντιγόνα, οι μη πρωτεϊνικές τροφικές ουσίες ενώνονται με πρωτεΐνες. Πάνω από 120 διαφορετικά τρόφιμα έχουν κατηγορηθεί ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις. Διακρίνονται σε ζωικής προέλευσης (γάλα, αυγό, ψάρια, θαλασσινά) και φυτικής προέλευσης (ξηροί καρποί, όσπρια, δημητριακά, φρούτα, λαχανικά). Πολλά τρόφιμα που είναι παρόμοια χημικά μπορεί να παρουσιάζουν διασταυρούμενη ευαισθησία μεταξύ τους (cross reaction) και οφείλεται στο ότι στις συγγενείς τροφές περιέχονται ίδιας ή παρόμοιας πρωτεϊνικής σύνθεσης αλλεργιογόνα. (1) Ο μηχανισμός περιλαμβάνει την αντίδραση ενός αντισώματος και ενός αντιγόνου, που συσχετίζεται στενά με το αντιγόνο το οποίο ενεργοποίησε την ειδική σύνθεση του αντισώματος. (10) Aγελαδινό γάλα: περιέχει 30-35g/L ολικών πρωτεϊνών. Οι κύριες πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος είναι η καζεΐνη (80%) και οι ορολευκωματίνες (β-γαλακτοσφαιρίνη, 8

3 α-γαλακτολευκωματίνη). Η ευαισθησία των ασθενών που είναι αλλεργικοί στο γάλα οφείλεται κατά κύριο λόγο στη β-γαλακτοσφαιρίνη (66-82%) και κατά δεύτερο λόγο στην καζεΐνη (43-57%) και την α-γαλακτολευκωματίνη (41-54%). Παρατηρείται διασταυρούμενη αντίδραση μεταξύ αγελαδινού και κατσικίσιου γάλακτος ή γάλακτος σόγιας. (1) Αυγό: οι αλλεργιογόνοι παράγοντες που βρίσκονται στο λεύκωμα του αυγού είναι η ωολευκωματίνη, η ωοβλεννίνη και η ωοτρανσφερρίνη. Η ωολευκωματίνη καταστρέφεται κατά το βρασμό, ενώ η ωοβλεννίνη είναι σταθερή στη θέρμανση και απελευθερώνει μεγάλα ποσά ισταμίνης. Κάποιες φορές η αλλεργία στο αυγό συνδυάζεται και με αλλεργία στα πουλερικά ή στα πούπουλα πουλιών, ονομάζεται και egg-bird syndrome και οφείλεται σε διασταυρούμενη αντίδραση μεταξύ των αλλεργιογόνων. (1) Ψάρι: οι μύες των ψαριών περιέχουν πρωτεΐνες του συνδετικού ιστού, ακτινομυοσίνη και σαρκοπλασματικές πρωτεΐνες. Τα περισσότερα από τα αλλεργιογόνα των ψαριών δεν έχουν μελετηθεί, με εξαίρεση το αλλεργιογόνο Μ του βακαλάου, μια σαρκοπλασματική πρωτεΐνη που ανήκει σε ομάδα πρωτεϊνών που είναι γνωστές ως «παρβαλβουμίνες» και είναι ομόλογη περίπου κατά 35% με αυτές άλλων ψαριών. Στο πλαίσιο της ομάδας υπάρχει συχνά διασταυρούμενη αντίδραση. Πολλές περιπτώσεις ανεπιθύμητων αντιδράσεων σε ψάρι σχετίζονται με υψηλή περιεκτικότητα σε αυτά ισταμίνης (histamine fish poisoning). Histamine fish poisoning ή σκομβροείδωση είναι η χημική δηλητηρίαση που συμβαίνει μετά την κατανάλωση ψαριών με μεγάλη περιεκτικότητα σε ισταμίνη όπως τόνος, σκουμπρί, παλαμίδα, γαύρος. Η ιστιδίνη είναι ένα βασικό αμινοξύ. Ορισμένα βακτήρια παράγουν δεκαρβοξυλάση της ιστιδίνης που οδηγεί στη μετατροπή της ιστιδίνης σε ισταμίνη. Η ισταμίνη είναι συνήθως το αποτέλεσμα αλλοίωσης λόγω υψηλής θερμοκρασίας (>21 ο C ) και συχνά παρουσιάζεται όταν τα νεκρά ψάρια παραμένουν σε δίχτυα σε ζεστές θάλασσες ή όταν υπάρχει ακατάλληλη ή καθυστερημένη ψύξη. Η ισταμίνη δεν καταστρέφεται με ψύξη, μαγείρεμα, κάπνισμα, αλάτισμα ή κονσερβοποίηση. (1) Οστρακοειδή-μαλάκια (θαλασσινά): οστρακοειδή (αστακός, καραβίδα, γαρίδα και καβούρι) και μαλάκια (μύδια, στρείδια) είναι τα πιο συνηθισμένα και τα πιο ισχυρά τροφικά αλλεργιογόνα. Είναι πολύ πιθανή η διασταυρούμενη υπεραντιδραστικότητα μεταξύ των διαφόρων ειδών οστρακοειδών. (1) Όσπρια: το αράπικο φιστίκι ή αραχίδα περιέχει σε ποσοστό 25-28% πρωτεΐνες που ανήκουν σε 3 κατηγορίες: αραχίνη, κοναραχίνη και λευκωματίνες. Η αραχίνη και η κοναραχίνη αντιπροσωπεύουν το 87% του συνόλου των πρωτεϊνών του φιστικιού. Η αλλεργιογόνος δράση του φιστικιού ενισχύεται από το ψήσιμο και τη θέρμανση γενικά. Η σόγια περιέχει 32-42% πρωτεΐνες και διακρίνονται σε β-κονγλυκινίνες και γλυκινίνες. (1) Δημητριακά: όπως σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη, βρώμη, καλαμπόκι. Αλλεργιογόνοι παράγοντες είναι η γλουτένη και η σφαιρίνη. (1) Ξηροί καρποί: καρύδι, φιστίκι Αιγίνης, αμύγδαλο, φουντούκι, κουκουνάρι. Τα αλλεργιογόνα των ξηρών καρπών είναι υδατοδιαλυτές γλυκοπρωτεΐνες με κυμαινόμενη αντοχή στη θερμότητα, στα οξέα και τις πρωτεάσες. (1) Λαχανικά: ντομάτα, σέλινο, μαϊντανός, σπανάκι, καρότο. (1) Φρούτα: πορτοκάλι, φράουλα, μπανάνα, ροδάκινο, μήλο, ακτινίδιο. (1) Ποσοστό 30-50% των latex-αλλεργικών ατόμων παρουσιάζουν μια σχετική υπερευαισθησία σε ορισμένα τρόφιμα, ειδικά φρούτα, όπως μπανάνα, αβοκάντο, ακτινίδιο (latex-fruit syndrome). Σε ορισμένα άτομα υπάρχει συσχέτιση μεταξύ αλλεργίας σε γύρεις σημύδας, αμβροσίας, αγρωστωδών, αρτεμισίας, κυπαρισσιού, πλατάνου και αλλεργίας στις πρωτεΐνες διαφόρων φρούτων και λαχανικών όπως μήλο, ροδάκινο, ακτινίδιο, καρότο, σέλινο (oral allergy syndrome or pollen-food allergy) αλλά αποτελεί μάλλον διασταυρούμενη αντίδραση μεταξύ μακρινών πρωτεϊνικών κατάλοιπων γύρεων, δέντρων ή ζιζανίων που εξακολουθούν να βρίσκονται σε ορισμένα φρούτα και λαχανικά. Ως εκ τούτου, oral allergy syndrome εκδηλώνεται συνήθως μόνο σε αλλεργικούς στις γύρεις δένδρων και ζιζανίων ασθενείς, και περιορίζεται μόνο στη λήψη ωμών φρούτων ή λαχανικών. Πρόσθετα τροφίμων: χρησιμοποιούνται σε βιομηχανικής προέλευσης τρόφιμα, ως συντηρητικά, ενισχυτικά γεύσεως και χρωστικές ουσίες. (1) - ταρτραζίνη (Ε102): χρήση ως χρωστική ουσία. - βενζοϊκό οξύ (Ε210): βρίσκεται φυσικά σε φρούτα, μανιτάρια και ορισμένα γαλακτοκομικά. Προστίθεται σε τρόφιμα ως συντηρητικό. - γλουταμινικό μονονάτριο (MSG) και παράγωγά του π.χ όξινο γλουταμινικό νάτριο (Ε620-Ε635): χρησιμοποιούνται ως ενισχυτικό γεύσης. - θειώδη (Ε220-Ε228): κυρίως σε άτομα με άσθμα προκαλούν οξεία αλλεργική αντίδραση (2). - νιτρικό νάτριο - καρμίνη - αζόχρωμα και άλλες χρωστικές ύλες - Butylated hydroxyanisole (BHA) - Parabens: ομάδα αλκυλεστέρων π-υδροξυβενζοϊκού οξέ- 9

4 ος, αποτελούν ισχυρά συντηρητικά με αντιμικροβιακή, αντιβακτηριδιακή και αντιμυκητιασική δράση. Κάποιες μελέτες αναφέρουν απλές ανεπιθύμητες αντιδράσεις σε πρόσθετα τροφίμων όπως ταρτραζίνη, γλουταμινικό μονονάτριο, που εκδηλώνονται σε ευαίσθητα άτομα, λόγω απελευθέρωσης ισταμίνης και εμφανίζονται σε ποσοστό 0,23% του πληθυσμού. (11) Παθοφυσιολογία τροφικής αλλεργίας Ο γαστρεντερικός σωλήνας είναι σε στενή συνάφεια με το εξωτερικό περιβάλλον και έρχεται σε επαφή με ποικιλία ξένων αντιγόνων, είτε με τη μορφή μικροοργανισμών, είτε με τη μορφή συστατικών των τροφίμων. Έναντι όλων αυτών η γαστρεντερική οδός έχει αναπτύξει ειδικούς και μη ειδικούς μηχανισμούς που έχουν ως στόχο την αποτροπή της διόδου των αντιγόνων του αυλού διαμέσου του επιθηλιακού φραγμού και τον έλεγχο της συστηματικής αυτής ανοσολογικής απάντησης στα ξένα τροφικά αντιγόνα. Το ανοσοποιητικό μας σύστημα εκπαιδεύεται από τις πρώτες ημέρες της ζωής ενός ανθρώπου να μην αντιδρά στις πρωτεΐνες των τροφών (το ανοσοποιητικό δεν αντιδρά επίσης στα σάκχαρα και τα λίπη). Με αυτό τον τρόπο προκαλείται ανοσολογική ανοχή, κατάσταση που είναι απαραίτητη για την επιβίωσή του ανθρώπου. Ο λεμφικός ιστός του εντέρου (GALT) είναι ο κύριος μηχανισμός καταστολής των ανεπιθύμητων αντιδράσεων σε τροφές και επαγωγής ανοχής. Η τροφική αλλεργία φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα ανεπάρκειας του μηχανισμού επαγωγής ανοσολογικής ανοχής. (1) Οι τροφές που καταναλώνονται υφίστανται την επίδραση των οξέων του στομάχου και των πεψινών, των παγκρεατικών εκκρίσεων και των εντερικών πεπτιδασών. Τα βλεννογονικά επιθηλιακά κύτταρα απορροφούν ενεργά τα αμινοξέα, τα μικρά πεπτίδια και τις άθικτες πρωτεΐνες. Οι πρωτεΐνες και τα πεπτίδια με αντιγονικές ιδιότητες διέρχονται δια των πλακών του Peyer (περιοχές λεμφικού ιστού του υποβλεννογόνιου χιτώνα του εντέρου, πλούσιες σε Β λεμφοκύτταρα) και προκαλούν ανοσολογική αντίδραση που οδηγεί σε ενεργό έκκριση ειδικών αντισωμάτων, κυρίως τύπου ΙgA, στο έντερο, τα οποία στη συνέχεια σχηματίζουν συμπλέγματα με τα αντίστοιχα αντιγόνα. Έτσι περιορίζεται η περαιτέρω απορρόφηση των εν λόγω αντιγόνων. Διαταραχές σε οποιοδήποτε από τα ανωτέρω στάδια μπορεί να επιφέρουν σημαντική αντιγοναιμία, με αποτέλεσμα την ευαισθητοποίηση αρχικά του ατόμου και αντίδραση σε κάθε μελλοντική επαφή με το αντιγόνο. (1) Η αλλεργική διαταραχή αποτελεί την κλινική έκφραση μιας σχέσης που αναπτύσσεται ανάμεσα στο επιτιθέμενο αλλεργιογόνο (του εξωτερικού περιβάλλοντος) και το αντίστοιχό του αντίσωμα (του οργανισμού). Κάθε αλλεργιογόνο προκαλεί το σχηματισμό συγκεκριμένου αντισώματος, αλλά και κάθε παραγόμενο αντίσωμα δεν αναπτύσσει σχέση παρά μόνο με το αλλεργιογόνο του. Μόνη εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα είναι η διασταυρούμενη αντίδραση. (1) Διακρίνονται 4 κατηγορίες παθολογικών αντιδράσεων σε πρωτεΐνες τροφίμων, που είναι αποτέλεσμα δράσης ανοσολογικών μηχανισμών: - αντιδράσεις υπερευαισθησίας τύπου I (άμεση αντίδραση υπερευαισθησίας) - αντιδράσεις κυτταροτοξικότητας ή τύπου II - αντιδράσεις υπερευαισθησίας με τη μεσολάβηση ανοσοσυμπλεγμάτων ή τύπου III (όψιμη αντίδραση υπερευαισθησίας) - υπερευαισθησία με τη μεσολάβηση κυττάρων ή τύπου IV Στην παθογένεση της τροφικής αλλεργίας συμμετέχουν κυρίως οι τύποι I ή III ή και οι δυο (αντίδραση μικτού τύπου). Άμεση αντίδραση υπερευαισθησίας, σημαίνει αντίδραση με IgE μεσολαβητές. Η ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE) συνδέεται μέσω ειδικών υποδοχέων με τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα. Τα μαστοκύτταρα βρίσκονται σε αφθονία στη γαστρεντερική οδό, στους πνεύμονες, στη μύτη, στο δέρμα. Προηγείται η φάση της ευαισθητοποίησης, που περιλαμβάνει την επαφή με την αλλεργιογόνο ουσία του τροφίμου (συνήθως μια πρωτεΐνη) και την παραγωγή και αύξηση της ειδικής ανοσοσφαιρίνης E από τα Β-λεμφοκύτταρα. Σε μια επόμενη λήψη του ίδιου αλλεργιογόνου τροφίμου, τα ειδικά IgE αντισώματα της επιφάνειας των μαστοκυττάρων γεφυρώνονται από το ειδικό αντιγόνο και τίθεται σε λειτουργία μια σειρά αντιδράσεων που οδηγούν στην ενεργοποίηση και αποκοκκίωση των μαστοκυττάρων και την απελευθέρωση των προσχηματισμένων χημικών διαβιβαστών όπως της ισταμίνης και της σεροτονίνης και την παραγωγή νεοσχηματισθέντων μεσολαβητών όπως των προσταγλανδινών και των λευκοτριενίων. Αυτοί οι χημικοί μεσολαβητές μπαίνουν στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας τελικά τα αλλεργικά συμπτώματα, τα οποία εμφανίζονται γρήγορα, εντός λίγων λεπτών έως 2 ωρών από την κατανάλωση της ύποπτης τροφής. Όψιμη αντίδραση υπερευαισθησίας, σημαίνει αντίδραση χωρίς IgE μεσολαβητές. Οδηγεί σε σχηματισμό IgG ή IgM ανοσοσυμπλεγμάτων και μηχανισμών κυτταρικής αντίδρασης (Τ λεμφοκύτταρα). Συνδέεται με την παθογένεση της εντεροπάθειας και αφορά υποξείες ή χρόνιες αντιδράσεις υπερευαισθησίας με εντόπιση στο γαστρεντερικό π.χ κοιλιοκάκη. Τα συμπτώματα εμφανίζονται καθυστερημένα, μετά από 2-72 ώρες από την κατανάλωση του επίμαχου τροφίμου. (1) 10

5 Κλινική εικόνα τροφικής αλλεργίας Τα συμπτώματα μπορεί να είναι δερματικά, γαστρεντερικά, αναπνευστικά, κυκλοφορικά και νευρολογικά ή άτυπα: Σύστημα συμπτώματα Δέρμα Κνησμός, κνίδωση, αγγειοοίδημα χειλιών ή βλεφάρων Γαστρεντερικό Κνησμός στόματος, κοιλιακό άλγος, ναυτία, έμετος, διάρροια Αναπνευστικό - ανώτεροι αεραγωγοί Πταρμός, ρινική συμφόρηση, καταρροή, κνησμός φάρυγγα, δυσκαταποσία, βράγχος φωνής, ξηρός βήχας - κατώτεροι αεραγωγοί Δύσπνοια, συριγμός, αναπνευστική ανεπάρκεια Καρδιαγγειακό Αρχικά ταχυκαρδία, μετά υπόταση, αρρυθμίες, βραδυκαρδία, καρδιακή ανεπάρκεια Νευρολογικό Ανησυχία, ζάλη, απώλεια αισθήσεων Άλλο Μεταλλική γεύση, ακράτεια ούρων ή κοπράνων, κνησμός στα γεννητικά όργανα και τις θηλές (κυρίως σε γυναίκες) Περίπου 90% των συμπτωμάτων είναι δερματικά, 70% από το αναπνευστικό, 30-45% από το γαστρεντερικό και 10-45% από το κυκλοφορικό. (1) Στα παιδιά οι πλέον σοβαρές αντιδράσεις είναι από το αναπνευστικό ενώ στους ενήλικες από το καρδιαγγειακό σύστημα. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από την ποσότητα του αλλεργιογόνου που καταναλώθηκε, τον τρόπο παρασκευής (ωμό, μαγειρεμένο), τυχόν παράλληλη νόσηση από ιογενή πάθηση, την κατάσταση της υγείας σε σχέση με προϋπάρχουσα νόσο, την κατανάλωση αλκοόλ και την άσκηση. Η αναφυλαξία είναι μια σοβαρή αλλεργική αντίδραση, απειλητική για τη ζωή, που μπορεί να εκδηλωθεί ταχέως και προσβάλλει ταυτόχρονα πολλά όργανα και συστήματα του σώματος. Συχνά οι αρχικές εκδηλώσεις της αναφυλαξίας συνίστανται σε κνησμό, ερύθημα του δέρματος, που συνοδεύεται από αίσθηση αυξημένης θερμότητας και που εξελίσσεται σε γενικευμένη κνίδωση και αγγειοοίδημα. Τα τρόφιμα που συχνότερα εμπλέκονται σε αναφυλακτικές αντιδράσεις είναι τα φιστίκια, οι ξηροί καρποί, τα θαλασσινά και τα αυγά. Σύνδρομο στοματικής αλλεργίας (oral allergy syndrome) Είναι μέτριος ως βαρύς κνησμός, που μπορεί να περιγραφεί και ως καύσος, που εντοπίζεται στα χείλη, το στόμα, τη γλώσσα, την υπερώα, το φάρυγγα ή οίδημα στα χείλη ή τη γλώσσα και που προκύπτει μετά από κατανάλωση κάποιας τροφικής πρωτεΐνης που έχει την ικανότητα να συμμετέχει σε διασταυρούμενη αντίδραση με γύρεις. (12) Histamine-fish poisoning ή σκομβροείδωση Προκαλεί αναφυλακτοειδή αντίδραση που μιμείται την πραγματική τροφική αλλεργία. Τα συμπτώματα αναπτύσσονται μέσα σε λίγα λεπτά έως και δύο ώρες μετά το φαγητό, συνήθως διαρκούν για 4-6 ώρες έως και 1-2 ημέρες και μπορεί να περιλαμβάνουν: έξαψη-εφίδρωση, εξάνθημα στο πρόσωπο, αίσθημα καύσου στο στόμα και το λαιμό, διάρροια, κνίδωση, οίδημα γλώσσας, ζάλη, κεφαλαλγία, ναυτία, υπόταση Ειδικές μορφές τροφικής αλλεργίας (σχετίζονται με όψιμες αντιδράσεις υπερευαισθησίας, χωρίς IgE μεσολαβητές ή μικτού τύπου αντιδράσεις). Σε αυτές περιλαμβάνονται η κοιλιοκάκη (δυσανεξία στη γλουτένη), που οφείλεται σε παθολογική αντίδραση του ανοσολογικού συστήματος σε ένα συστατικό των δημητριακών, τη γλουτένη και αφορά το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), η πρωκτοκολίτιδα, η εντεροκολίτιδα, η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα και η ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα. Διάγνωση τροφικής αλλεργίας Όπως σε κάθε περίπτωση υπερευαισθησίας καθοριστικό ρόλο για την διάγνωση της τροφικής αλλεργίας έχει η λήψη και καταγραφή λεπτομερούς ιστορικού. Σε αυτό θα πρέπει να γίνεται σχολαστική περιγραφή των αλλεργικών αντιδράσεων (συχνότητα και διάρκεια), καταγραφή τροφίμων που καταναλώθηκαν μέχρι 72 ώρες πριν από την εκδήλωση των συμπτωμάτων, χρόνος που μεσολάβησε μεταξύ κατανάλωσης και αντίδρασης, ποσότητα τροφής που καταναλώθηκε, τρόπος παρασκευής της τροφής, πιθανή εισαγωγή ενός νέου τροφίμου στο συνηθισμένο διαιτολόγιο του ατόμου, σύγχρονη παρουσία και άλλων αλλεργικών παθήσεων, όπως άσθματος, ρινίτιδας, εκζέματος, ύπαρξη θετικού οικογενειακού ιστορικού αλλεργίας. (6) Την καταγραφή του ιστορικού ακολουθεί πάντα προσεκτική πλήρης ΩΡΛ κλινική εξέταση με ενδοσκοπικό έλεγχο του ανώτερου αναπνευστικού και μέτρηση σωματομετρικών χαρακτηριστικών, με υπολογισμό του δείκτη μάζας σώματος (BMI) και της περιμέτρου κεφαλής για τα νήπια. (6) Στη συνέχεια απαιτείται έλεγχος με δερματικές δοκιμασίες δια νυγμού (SPT) ή αιματολογικός έλεγχος (RAST), δίαιτες αποκλεισμού ή δοκιμασίες τροφικής πρόκλησης για την τεκμηρίωση της νόσου. Οι δερματικές δοκιμασίες δια νυγμού διενεργούνται με τροφικά εκχυλίσματα (skin prick) ή με αυτές καθαυτές τις τροφές (prick to prick) γίνονται στο αντιβράχιο, όπου τοποθετούνται σταγόνες με τα αλλεργιογόνα και με μία μικρή βελόνα 1mm γίνεται ένα ελαφρύ τσίμπημα στο δέρμα. Σε δεκαπέντε λεπτά, ο εκπαιδευμένος γιατρός μπορεί να βαθμολογήσει τις αντιδράσεις που δημιουργήθηκαν στο σημείο όπου έγινε ο νυγμός. 11

6 -πλεονεκτήματα: εκτέλεση σε οποιαδήποτε ηλικία, ανίχνευση πολλών αλλεργιογόνων, χαμηλό κόστος, μικρή πιθανότητα πρόκλησης ανεπιθύμητων αντιδράσεων. -μειονεκτήματα: ψευδώς θετικές απαντήσεις (ακρίβεια θετικού αποτελέσματος <50%) σε μη αλλεργικά άτομα, λόγω κακής εκτέλεσης και μη ειδικής ισταμινοαπελευθέρωσης. Ψευδώς αρνητικές απαντήσεις (ακρίβεια αρνητικού αποτελέσματος >95%), όταν τα ειδικά αντισώματα δεν υπάρχουν στο δέρμα και όταν προηγείται λήψη αντιισταμινικών ή κορτικοστεροειδών. Τέλος θα πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπ όψιν το φαινόμενο της διήθησης αν δεν έχει τηρηθεί αυστηρά η απόσταση ασφαλείας 2cm, μεταξύ των σταγόνων, οπότε θετικοποιούνται πολλά αλλεργιογόνα. (13) Με τα αιματολογικά τεστ (δοκιμασία RAST) γίνεται προσδιορισμός των ειδικών IgE αντισωμάτων σε συγκεκριμένα αντιγόνα στον ορό του αίματος. Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι η δυνατότης διάγνωσης σε ορισμένες περιπτώσεις εκζέματος, στις οποίες η μεγάλη έκταση των βλαβών δεν επιτρέπει τη διενέργεια δερματικών tests και σε ασυνήθεις περιπτώσεις δερμογραφισμού. Στα μειονεκτήματα της μεθόδου καταλογίζεται η χαμηλότερη ευαισθησία σε σύγκριση με τις δερματικές δοκιμασίες, το υψηλότερο κόστος, ο μεγαλύτερος χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση των εξετάσεων και η δυνατότητα ανίχνευσης περιορισμένου αριθμού τροφικών αντιγόνων. Οι Δίαιτες αποκλεισμού στηρίζονται στην αρχή ότι η απομάκρυνση του τροφίμου που προκαλεί τα συμπτώματα από το διαιτολόγιο του ασθενούς, θα έχει σαν αποτέλεσμα την πλήρη αποδρομή της κλινικής συμπτωματολογίας. Η πιθανότητα να τεθεί διάγνωση με τη βοήθεια μιας δίαιτας αποφυγής είναι μεγαλύτερη όταν ο αριθμός των τροφίμων που ενοχοποιούνται είναι μικρός. Οι Δοκιμασίες τροφικής πρόκλησης αφορούν την έκθεση του ασθενούς με βάση συγκεκριμένο πρωτόκολλο στην ύποπτη τροφή, υπό στενή ιατρική παρακολούθηση. Σε περιπτώσεις στις οποίες αναφέρονται συμπτώματα ενδεικτικά συστηματικής αναφυλαξίας, δεν ενδείκνυται η διενέργεια της δοκιμασίας. Επίσης η πρόκληση με τροφικό αλλεργιογόνο δε γίνεται ποτέ για να επιβεβαιώσουμε μια τροφική αλλεργία, παρά μόνο για να την αποκλείσουμε και αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη (gold standard) επιλογή της διάγνωσης της τροφικής αλλεργίας. Η παρουσία θετικών δερμοαντιδράσεων με εκχύλισμα αλλεργιογόνου της ύποπτης τροφής και η εμφάνιση υψηλών επιπέδων ειδικών IgE προς την ένοχη τροφή στον ορό του ασθενούς, επαρκούν για να τεθεί η διάγνωση, χωρίς να απαιτούνται δοκιμασίες προκλήσεως. (14) Όσον αφορά τη διάγνωση των άλλων τύπων αλλεργίας, δηλαδή των αλλεργικών αντιδράσεων που γίνονται με τη μεσολάβηση Τ λεμφοκυττάρων ή τις μικτού τύπου αλλεργικές αντιδράσεις, δεν υπάρχουν τυποποιημένες μέθοδοι. (14) Θεραπεία τροφικής αλλεργίας Προς το παρόν δεν υπάρχει κάποια εγκεκριμένη θεραπεία που να απαλλάσσει μονίμως από τις τροφικές αλλεργίες. Οι πλέον ενδεδειγμένες μέθοδοι αντιμετώπισης της νόσου είναι η διαιτητική αποφυγή, δηλαδή ο αποκλεισμός των ένοχων τροφών από το διαιτολόγιο του πάσχοντος, η έρευνα των συστατικών που περιλαμβάνει η τροφή, για την αποφυγή ενός «κρυμμένου» αλλεργιογόνου τροφίμων και η προσεκτική ανάγνωση των ετικετών τυποποιημένων τροφίμων. Επίσης θα πρέπει να γίνεται, ανάλογα με την ένταση και την εντόπιση των συμπτωμάτων, φαρμακευτική αγωγή με αντιισταμινικά, ρινικά και από του στόματος στεροειδή, για την αντιμετώπιση ήπιων αλλεργικών αντιδράσεων, ενώ για την αντιμετώπιση σοβαρών αντιδράσεων, που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του ατόμου, θα πρέπει να χορηγείται υπό διαρκές monitoring ενέσιμη αδρεναλίνη υποδόρια. Επίσης οι ασθενείς και το περιβάλλον των πασχόντων από τροφική αλλεργία θα πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών που συνδέονται με την νόσο. Τέλος για τους ασθενείς που είναι αναποτελεσματική κάθε προσπάθεια συντηρητικής αντιμετώπισης της νόσου, τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται πρωτόκολλα απευαισθητοποίησης για τη θεραπεία της τροφικής αλλεργίας στα φιστίκια και άλλα τροφικά αλλεργιογόνα. Έχουν αναπτυχθεί δύο θεραπείες: η απευαισθητοποίηση από το στόμα και η υπογλώσσια ανοσοθεραπεία, με τις οποίες επιχειρείται ο περιορισμός της δραστηριότητας των μαστοκυττάρων. (15) Η προσπάθεια ανοσοθεραπείας σε τροφικά αλλεργιογόνα είναι στην αρχή της, όμως υπάρχει ελπίδα ότι μελλοντικά θα μπορεί να εφαρμοστεί με ικανοποιητικά αποτελέσματα ανακουφίζοντας πολλούς ασθενείς. Τροφική Δυσανεξία Πρόκειται για μια ακίνδυνη πλην όμως ιδιαίτερα ενοχλητική κατάσταση που επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής των πασχόντων. Είναι συνηθέστερη από την τροφική αλλεργία και διαφέρει από αυτή, καθώς δεν αποτελεί αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και εκδηλώνεται άμεσα κατά την πρώτη κατανάλωση της τροφής. Η κλινική της εικόνα αφορά σε συμπτώματα κυρίως από το πεπτικό. Οι αντιδράσεις τροφικής δυσανεξίας οφείλονται σε ένα συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντολογικών παραγόντων. Οι κυριότεροι γενετικοί παράγοντες είναι η ύπαρξη μεταβολικού νοσήματος, παγκρεατικής, ηπατικής ή ενζυμικής ανεπάρκειας. Παραδείγματα γενετικής ενζυμικής ανεπάρκειας είναι η δυσανεξία στη λακτόζη, λόγω έλλειψης του ενζύμου λακτάση, η φαινυλκετονουρία (δυσανε- 12

7 ξία στη φαινυλαλανίνη) και η κυάμωση που είναι δυσανεξία στα κουκιά, λόγω έλλειψης του ενζύμου G6PD. Οι περιβαλλοντολογικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι η μόλυνση του περιβάλλοντος και των υπόγειων υδάτων, τα φαρμακευτικά λιπάσματα, η διαταραχή της φυσικής χλωρίδας του εντέρου, τα συντηρητικά, η έντονη επεξεργασία των τροφίμων, οι φαρμακολογικές δράσεις ουσιών που περιέχονται στην τροφή (π.χ είναι γνωστό πλέον ότι το τυρί, η σοκολάτα, το κόκκινο κρασί, μπορούν να προκαλέσουν επεισόδια ημικρανίας που οφείλονται στην περιεκτικότητά τους σε τυραμίνη, μιας φαρμακολογικής ενεργού ουσίας). Τα συμπτώματα της τροφικής δυσανεξίας εξαρτώνται από την ποσότητα και το είδος της τροφής, τη φυσική και ψυχική κατάσταση του πάσχοντος και είναι κυρίως κοιλιακό άλγος, μετεωρισμός, δυσπεπτικά ενοχλήματα, ναυτία-έμετος, διάρροιες, κεφαλαλγία, μυαλγίες, χρόνια κόπωση, ζάλη. Τροφική δυσανεξία προκαλεί ακόμη και η όψη ή η όσφρηση ενός τροφίμου. Η περίπτωση αυτή περιγράφεται με τον όρο ψυχολογική δυσανεξία. Παιδική τροφική αλλεργία Οι παιδικές αλλεργικές παθήσεις, κατέχουν τη 2η θέση στον πίνακα νοσημάτων, μετά τις παιδικές λοιμώξεις. Η τροφική αλλεργία είναι συχνότερη στα πρώτα χρόνια της ζωής και ελαττώνεται μετά την ηλικία των 5-6 ετών, με μέγιστη εκδήλωση κατά το 1ο έτος της ζωής. (1) Το πρώτο αλλεργιογόνο στο οποίο το βρέφος εκτίθεται συνήθως είναι οι πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος. Η συχνότητα αυτής της αλλεργίας είναι μεταξύ 2-5% τον πρώτο χρόνο της ζωής και υποχωρεί στην πλειοψηφία των περιπτώσεων στην ηλικία των δύο ετών και σχεδόν πάντα πριν τον 6ο χρόνο. Το 60% των αλλεργικών αυτών αντιδράσεων είναι IgE μεσολαβούμενες. (16) Ακόμη το 30% με 50% των παιδιών με αλλεργία στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος μπορούν να εμφανίσουν διασταυρούμενη αλλεργία με το γάλα σόγιας. Σε μεγαλύτερα παιδιά τα πιο συχνά τροφικά αλλεργιογόνα είναι το αυγό, το φιστίκι, το ψάρι και το σιτάρι. Περίπου 1,6% των παιδιών παρουσιάζει αλλεργία στις πρωτεΐνες του αυγού, την οποία όμως ξεπερνούν στην ηλικία των πέντε ετών. Η αλλεργία στα φιστίκια πρακτικά επιμένει για όλη τη ζωή, με ηλικία πρώτης εκδήλωσης της αντίδρασης τα 5 χρόνια. (16) Η πρώιμη εισαγωγή στερεών τροφών στη διατροφή του βρέφους, έχει αρνητικό ρόλο στην εμφάνιση αλλεργιών. Παιδιά που εμφανίζουν τροφική αλλεργία με IgE μεσολαβητές έχουν μεγάλη πιθανότητα να αναπτύξουν υπεραντιδραστικότητα του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού (αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα). (4) Παράγοντες κινδύνου τροφικής αλλεργίας σε βρέφη και παιδιά είναι η αυξημένη διαπερατότητα του εντέρου σε μεγάλου μεγέθους μόρια κατά τους 3 πρώτους μήνες της ζωής, κατάσταση η οποία παρατηρείται επίσης σε οξεία γαστρεντερίτιδα, κυρίως ιογενούς αιτιολογίας. Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι η σχετική ανεπάρκεια IgA αντισωμάτων εξαιτίας ανωριμότητας κατά τις πρώτες λίγες μέρες της ζωής, η έκθεση σε αλλεργιογόνα σε μικρή ηλικία, ο πρώιμος απογαλακτισμός, οι καταστάσεις υποθρεψίας, και το θετικό οικογενειακό ιστορικό αλλεργίας. (17) Τέλος αρνητικό προγνωστικό παράγοντα αποτελεί το ατομικό ιστορικό ατοπικής δερματίτιδας (35% των παιδιών που εκδηλώνουν ατοπική δερματίτιδα πάσχουν από τροφική αλλεργία). (13,18) Η κλινική εικόνα αφορά κυρίως δερματικές εκδηλώσεις με κυριότερες στα βρέφη το ατοπικό έκζεμα και την ατοπική δερματίτιδα. Συχνά εμφανίζονται γαστρεντερικά συμπτώματα όπως κολικοί, έμετοι, διάρροιες, αιμορραγικές κενώσεις, ανορεξία, ελλιπής πρόσληψη βάρους. Τα συμπτώματα του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού όπως η αλλεργική ρινίτιδα και το άσθμα είναι η κύρια εκδήλωση σε μεγαλύτερα κυρίως παιδιά. Το αναφυλακτικό shock είναι σπάνιο αλλά είναι το πιο σοβαρό και δυνητικά απειλητικό για την ζωή σύμπτωμα. Ποσοστό περίπου 39% των αλλεργικών παιδιών παρουσιάζουν σοβαρές αντιδράσεις. (19) Στα παιδία οι πιο διαδεδομένη μέθοδος για την διάγνωση τροφικών αλλεργιών είναι τα δερματικά τεστ που δύναται να εκτελεστούν από την ηλικία των 3-4 μηνών έχουν όμως σχετικά περιορισμένη διαγνωστική αξία, γιατί πολλά παιδιά δίνουν ψευδώς θετικό αποτέλεσμα στο δερματικό τεστ για κάποια συγκεκριμένη τροφή, αλλά στην πραγματικότητα δεν παρουσιάζουν αλλεργική αντίδραση στην ίδια την τροφή. Τα εργαστηριακά τεστ (RAST) είναι μια απλή εξέταση αίματος και μπορεί να γίνει σε παιδιά ηλικίας 5 ετών και άνω, ενώ ο ενδοσκοπικός έλεγχος του πεπτικού-βιοψία λεπτού εντέρου συνίσταται στις περιπτώσεις που υποπτευόμαστε εντεροπάθεια και αποκαλύπτει το βαθμό ατροφίας των λαχνών και τυχόν διήθηση από λεμφοκύτταρα. Τέλος η δοκιμασία πρόκλησης από το στόμα γίνεται μετά από περίοδο αποχής από την ύποπτη τροφή περίπου ενός μηνός, κατά την οποία τα συμπτώματα του ασθενούς θα πρέπει να υποχωρήσουν τελείως. Σχετικά με τη θεραπεία της τροφικής αλλεργίας στα παιδιά, στην περίπτωση που το τροφικό αλλεργιογόνο είναι συγκεκριμένο (π.χ ξηροί καρποί), τότε αρκεί η αφαίρεση του αλλεργιογόνου από τη δίαιτα του παιδιού. Επί αλλεργίας σε ξηρούς καρπούς, συνιστάται συνήθως η αποφυγή τους δια βίου. Σε περίπτωση που το τροφικό αλλεργιογόνο είναι το γάλα αγελάδας, τότε συνιστάται η σίτιση του βρέφους με ειδικό 13

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ

------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ------------------------------------------------------------------------------------ ΙΕΡΕΜΙΑΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Περίγραμμα ομιλίας Τύποι αλλεργίας 2 περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab.

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 210 77.77.654 210 77.77.634 www.athenslab. Συχνές Ερωτήσεις σχετικά με την Τροφική Δυσανεξία και το TrophoScan 1. Τι είναι η ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση? Ως ανεπιθύμητη τροφική αντίδραση ορίζεται οποιοδήποτε σύμπτωμα εμφανίζεται μετά τη λήψη

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Τροφική αλλεργία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Πρόκειται για μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή, πολυοργανική αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσ/νίκης Επιστημονική Εκδήλωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ Κ Α Ρ Α Γ Κ Ι Ο Ζ Ο Γ Λ Ο Υ - Λ Α Μ Π Ο Υ Η Θ Ω Μ Α Η Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς Πρωτεϊνες γάλατος αγελάδος % συνόλου % Καζείνη % Λεύκωμα ορού Ειδική απάντηση % περιπτ. ΑΓΑ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τροφικές ευαισθησίες Περιλαμβάνουν οποιαδήποτε αρνητική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία

Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Τροφικές αλλεργίες και δυσανεξία Η ζωή με τις τροφικές αλλεργίες και την δυσανεξία Οι τροφικές αλλεργίες και οι τροφικές δυσανεξίες μπορούν να είναι δυσάρεστες, να περιπλέκουν τη ζωή και, στις χειρότερες

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ

ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Ή ΕΚΖΕΜΑ Click to edit Master subtitle style Η αλλεργικότερη ατοπική νόσος Τι είναι; Το έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή της ανώτερης στιβάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ

ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΑΡΙΝΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ & ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ Η αλλεργία θα πρέπει να θεωρείται γενετικό νόσημα. Πολλοί παράγοντες, γενετικοί και περιβαλλοντικοί, επιδρούν και τροποποιούν την έκφραση των γονιδίων της αλλεργίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΗ ΡΙΝΙΤΙΔΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Η άνοιξη είναι συνυφασμένη με την εμφάνιση πολλών αλλεργιών. Η συχνότερη από αυτές, μια ιδιαίτερα κοινή και ενοχλητική μορφή αλλεργίας, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Διαχείριση πανικού- Αλλεργίες-Πυρετός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

«Επισήμανση και ανιχνευσιμότητα αίλεργιογόνων ουσιών στα τρόφιμα.»

«Επισήμανση και ανιχνευσιμότητα αίλεργιογόνων ουσιών στα τρόφιμα.» τίολοτ/ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ «Επισήμανση και ανιχνευσιμότητα αίλεργιογόνων ουσιών στα τρόφιμα.» Πτυχιακή εργασία Λυμπιωτάκος

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης - Ιπποκράτειο Ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα Λαζαρίδης Νίκος 23 Μαΐου 2012 Ονοματολογία Πρωτοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα;

Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας. Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Γράφει: Παπαβέντσης Στέλιος, Παιδίατρος - Σύμβουλος γαλουχίας Τι είναι έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα; Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια, φλεγμονώδης κατάσταση του δέρματος με υφέσεις και εξάρσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία και Άσθμα. Χρυσάνθη Σκευάκη, MD, PhD. Ειδικευόμενη Ιατρός Βιοπαθολογίας, Βιοχημικό Τμήμα Νοσοκομείο Παίδων «ΗΑγίαΣοφία»

Αλλεργία και Άσθμα. Χρυσάνθη Σκευάκη, MD, PhD. Ειδικευόμενη Ιατρός Βιοπαθολογίας, Βιοχημικό Τμήμα Νοσοκομείο Παίδων «ΗΑγίαΣοφία» Αλλεργία και Άσθμα Χρυσάνθη Σκευάκη, MD, PhD Ειδικευόμενη Ιατρός Βιοπαθολογίας, Βιοχημικό Τμήμα Νοσοκομείο Παίδων «ΗΑγίαΣοφία» Αλλεργία: μείζονα απειλή για τη δημόσια υγεία 60 ΜστηνΕυρώπη 1 δις παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία;

Τι είναι η αλλεργία; Πώς εμφανίζεται η αλλεργία; Τι είναι η αλλεργία; Η αλλεργία είναι μια «άλλη» (διαφορετική από τη φυσιολογική) αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε μια ξένη για αυτό ουσία. Η ουσία αυτή που προκαλεί τα συμπτώματα ονομάζεται αλλεργιογόνο

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ XOZAL 5 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Λεβοσετιριζίνη διυδροχλωρική Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ιογενής γαστρεντερίτιδα; Η ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι μια εντερική λοίμωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΕ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΥΜΕΝΟΠΤΕΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΥΜΕΝΟΠΤΕΡΑ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΦΗΚΕΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ v Κοινή μέλισσα (Hoey bee) v Μπορεί να είναι άγριες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΟΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΕΝΤΕΡΙΚΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ - Γ.Ν "ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ" ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη ο ρόλος του λογοθεραπευτή Dore Blom Λογοθεραπεύτρια Senior NDT Bobath tutor Διαταραχές σίτισης και κατάποσης στην βρεφική ηλικία «αναπτυξιακή δυσφαγία»

Διαβάστε περισσότερα

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά 13 Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Τα υποδεικνυόμενα ανώτατα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ f Το καλύτερο γάλα κάθε νεογέννητου είναι το γάλα του είδους του, δηλαδή το γάλα της μάνας του. Για τον άνθρωπο το καλύτερο γάλα είναι το γάλα της γυναίκας δηλαδή το γάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΛΙΣΤΕΡΙΩΣΗ : ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΜΑΪΟΣ 2007 Τι είναι η Λιστερίωση; Η Λιστερίωση είναι µια σοβαρή λοίµωξη (ζωονόσος), η οποία προκαλείται από

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργικές Αντιδράσεις

Αλλεργικές Αντιδράσεις ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 207 Αλλεργικές Αντιδράσεις ΜΑΡΙΑ ΣΙΛΕΛΗ, ΑΓΑΘΗ ΠΑΠΙΓΓΗ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΧΑΤΖΗΛΕΩΝΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ ΝΤΕΝΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φυσιολογικά, το ανοσιακό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν αέρα από και προς τους πνεύμονες κατά την αναπνοή 1

Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν αέρα από και προς τους πνεύμονες κατά την αναπνοή 1 ΑΣΘΜΑ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ A Αερομεταφερόμενο αλλεργιογόνο: Ένα αλλεργιογόνο (μία ουσία που μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση) που μεταφέρεται μέσω του αέρα κι εισπνέεται 2 Αεραγωγοί: Οι οδοί που μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Cetirizine Dihydrochloride

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Cetirizine Dihydrochloride ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ DERMIZIN 10 mg/ml Cetirizine Dihydrochloride Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. - Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες;

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ. Τι είναι οι ρινικές κόγχες; ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΡΙΝΙΚΩΝ ΚΟΓΧΩΝ Τι είναι οι ρινικές κόγχες; Οι Ρινικές κόγχες είναι οστικές δομές μέσα στη μύτη σας που καλύπτονται από τους βλεννογόνους. Ενεργούν ως θερμαντικά σώματα στη μύτη σας, υγραίνουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. SKINOREN, κρέμα 20% Δραστικό συστατικό: Azelaic Acid

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. SKINOREN, κρέμα 20% Δραστικό συστατικό: Azelaic Acid ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ SKINOREN, κρέμα 20% Δραστικό συστατικό: Azelaic Acid Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο,

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δρ Μάριος Χριστοφίνης Η μελισσοθεραπεία είναι μια πανάρχαια θεραπεία που χρησιμοποίει όλα τα φυσικά προιόντα της μέλισσας και της κυψέλης, στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Οδηγίες για την πρόληψη και τον αποτελεσματικό χειρισμό εμφάνισης γαστρεντερίτιδας σε κατασκήνωση Η εμφάνιση κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας σε κατασκηνώσεις δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ SKINOREN, κρέμα 20% Azelaic Acid Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο,διότι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ XOZAL 5mg/ml πόσιμες σταγόνες, διάλυμα Λεβοσετιριζίνη διυδροχλωρική Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα στα παιδιά: ομοιότητες και διαφορές με τους ενήλικες Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα