LIVING GREEN Χαρ. Τρικούπη 33 & Ναυαρίνου, Αθήνα Τηλ.: ,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "LIVING GREEN Χαρ. Τρικούπη 33 & Ναυαρίνου, 106 81 Αθήνα Τηλ.: 210 3827278, 210 3301111"

Transcript

1

2 2013 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΑΛΟΥ Φίλιππος Ψύχαλος & Σία Εκδοτική O.E Χαρ. Τρικούπη & Βαλτετσίου, Αθήνα Τηλ.: , Fax: ΚΕΝΤΡΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ LIVING GREEN Χαρ. Τρικούπη 33 & Ναυαρίνου, Αθήνα Τηλ.: , ΧΟΝΔΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Χαρ. Τρικούπη & Βαλτετσίου, Αθήνα Τηλ.: , site: Eπιμέλεια έκδοσης: Μαριάννα Ψύχαλου Σχεδιασμός Έκδοσης: Εκτύπωση: Κοτσάτος Β. & Σ. & Σία ΟΕ Βιβλιοδεσία: Αφοί Άνδροβικ & Σία ΟΕ ISBN: Απαγορεύεται η ολική ή μερική αναπαραγωγή του έργου, επίσης η αποθήκευση και η μετάδοσή του με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοαντιγραφικό ή άλλο, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

3

4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΜΕΤΑΤΡΈΠΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΟΦΉ ΣΕ ΑΠΌΛΑΥΣΗ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΕΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ Η ΚΥΡΙΑΡΧΊΑ ΤΗΣ ΣΆΛΤΣΑΣ ( ) ΟΙ ΣΑΛΤΣΕΣ ΟΙ ΣΟΥΠΕΣ ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΙΑΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΨΑΡΙΑ ΤΟ ΚΡΕΑΣ ΜΑΓΕΙΡΕΥΕΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΡΕΑΣ Η ΑΠΟΛΑΥΣΗ ΤΗΣ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ ΣΑΛΑΤΕΣ Ο,ΤΙ ΔΙΝΕΙ ΧΑΜΗΛΑ Η ΓΗ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥ ΤΑ ΤΥΡΙΑ ΤΟ ΨΩΜΙ ΤΑ ΓΛΥΚΑ ΤΟ ΣΕΡΒΙΡΙΣΜΑ Η ΝΈΑ ΚΑΙ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΚΟΥΖΊΝΑ Η ΝΕΑ ΚΟΥΖΙΝΑ Η ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΗΣ ΥΦΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΠΌ ΤΟ ΩΜΌ ΣΤΟ ΨΗΜΈΝΟ ΤΡΟΦΟΣΥΛΛΕΚΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΗΣ

6 ΕΚΤΡΟΦΕΑΣ Ο,ΤΙ ΔΙΝΕΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΊ ΤΗΣ ΧΎΤΡΑΣ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑ ΚΑΙ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ ΡΩΜΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Ο ΔΥΤΙΚΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ ΕΘΝΙΚΈΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΈΣ ΚΟΥΖΊΝΕΣ ΤΟΠΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΟΙ ΜΑΚΡΙΝΕΣ ΚΟΥΖΙΝΕΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ AΡΜΟΝΙΑ ΜΕ ΤΑ ΚΡΑΣΙΑ ΈΝΑ ΜΙΚΡΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΥΣΙΓΝΩΣΙΑΣ ΟΙ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΡΜΟΝΙΑΣ ΦΑΓΗΤΩΝ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙΩΝ ΚΑΡΥΚΕΥΜΑΤΑ & ΚΡΑΣΙ ΣΑΛΤΣΕΣ & ΚΡΑΣΙ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ & ΚΡΑΣΙ ΨΑΡΙΑ & ΚΡΑΣΙ ΚΡΕΑΣ & ΚΡΑΣΙ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ & ΚΡΑΣΙ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ & ΚΡΑΣΙ ΛΑΧΑΝΙΚΑ, ΟΣΠΡΙΑ, ΡΥΖΙ & ΚΡΑΣΙ ΖΥΜΑΡΙΚΑ & ΚΡΑΣΙ ΤΥΡΙΑ & ΚΡΑΣΙ ΓΛΥΚΑ, ΦΡΟΥΤΑ & ΚΡΑΣΙ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

7 Το βιογραφικό του συγγραφέα Ό λα τα κείμενα, ακόμη και τα επιστημονικά, έχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία. Για το λόγο αυτό, σε ένα βιωματικό βιβλίο με θέμα τη γεύση, το βιογραφικό του συγγραφέα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο. Γεννήθηκα στο Βόλο το Η μητέρα μου, γεννημένη στη Μακρυνίτσα, μαγείρευε την απλή πηλιορείτικη κουζίνα που είχε μάθει από τη μητέρα της. Ο πατέρας μου, πρόσφυγας από το Ομουρλού της Μικράς Ασίας κοντά στο Αϊβαλή, είχε αποτυπωμένα περισσότερα στοιχεία από την κουζίνα του βουτύρου. Στη Θεσσαλονίκη, όπου τελείωσα το Χημικό Τμήμα, η κουζίνα ήταν αρκετά πιο βαριά από αυτή του Βόλου. Στη Γαλλία, όπου σπούδασα Οινολογία, Αμπελουργία και Γευσιγνωσία Κρασιών, ήρθα σε επαφή με τη γαλλική γαστρονομία και αντιλήφθηκα τη μεγάλη σημασία που δίνει ο λαός αυτός στο φαγητό. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, εργάστηκα στην «Ελληνική Εταιρία Οίνων και Οινοπνευμάτων» και στην «Ελληνική Ακαδημία Οίνου». Σήμερα διδάσκω στο τμήμα «Οινολογίας και Τεχνολογίας Ποτών» του ΤΕΙ Αθήνας και σχετικά πρόσφατα έκανα το διδακτορικό μου στο Χημικό του Πανεπιστημίου της Πάτρας. Έχω γράψει περισσότερα από 10 βιβλία σχετικά με το κρασί, τα αποστάγματα και το αμπέλι. Στα πλαίσια της συνεργασίας μου με τα περιοδικά Αθηνόραμα και Ευ Ζην έγραψα και δημοσίευσα άρθρα που αφορούν στη γευσιγνωσία κρασιών και στην αρμονία με τα φαγητά. Επίσης, δίδαξα στην «Ελληνική Ακαδημία Οίνου» κατά κύριο λόγο γευσιγνωσία κρασιών και πραγματικές γευσιγνωσίες αρμονίας. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή μου για περισσότερα από 15 χρόνια στην επιτροπή αξιολόγησης για τους «Χρυσούς Σκούφους», 7

8 μου δίνει τη δυνατότητα να ζω μέσα σε ένα μοναδικό επαγγελματικό περιβάλλον που περιστρέφεται γύρω από το φαγητό και το κρασί. Έχοντας δοκιμάσει και σχολιάσει, αναρωτηθεί και ρωτήσει, μελετήσει και διαβάσει, κατέγραψα τις μνήμες, την εμπειρία και τις γνώσεις μου πάνω σε έναν καμβά επιστημονικών δεδομένων. Αργύρης Τσακίρης

9 Εισαγωγή Τ ο βιβλίο αυτό είναι ελληνικό, γιατί έχει ως κέντρο του τα φαγητά που τρώμε στη χώρα μας, μέσα ή έξω από το σπίτι, και βιώνουμε την απόλαυσή τους. Επεκτείνεται στην παγκόσμια γαστρονομία, στο βαθμό που αυτή επηρεάζει τη δική μας. Επίσης, καταγράφει την απλή καθημερινή κουζίνα που βασίζεται στη διαθεσιμότητα των υλικών και την ευκολία εκτέλεσης, σε μια προσπάθεια να επιτύχει επαναλαμβανόμενα ποιοτικά αποτελέσματα. Η υψηλή μαγειρική, με τη σειρά της, στηρίζεται, εκτός από την ποιότητα των πρώτων υλών, και στην ικανότητα χρησιμοποίησης κάθε υλικού με ακρίβεια, ώστε να δημιουργείται το μέγιστο της ποιότητας, της διαφοροποίησης, της απόλαυσης και του εντυπωσιασμού. Η προσπάθεια αναπαραγωγής ομοιομόρφων αποτελεσμάτων έχει δημιουργήσει μια πληθώρα συνταγών που επιτρέπουν την αλληλεπίδραση σε παγκόσμιο επίπεδο. Επίσης, γίνεται μια συστηματική προσπάθεια για τη διάκριση μεταξύ των πραγματικά διαφορετικών συνταγών, δηλαδή αυτών στις οποίες η χρήση τουλάχιστον ενός υλικού ή ενός μέρους της παρασκευής καθορίζει όχι μόνο τη διαφοροποίηση του τελικού γευστικού αποτελέσματος, αλλά και τη διαδικασία της χρήσης των υλικών που χρησιμοποιούνται. Το βιβλίο αυτό προσπαθεί να ερμηνεύσει τι είναι αυτό που καθιερώνει κάποιες συνταγές και να εξηγήσει τα στερεότυπα που κάνουν είτε ένα απλό καθημερινό φαγητό είτε ένα απολαυστικό επίτευγμα υψηλής γαστρονομίας. Χρησιμοποιεί ως εργαλεία τη γευσιγνωσία, την ανθρώπινη φυσιολογία και ορολογία καθώς και τη γεωγραφική και πολιτισμική ιστορία του φαγητού, παρακολουθώντας την εξέλιξη της γαστρονομικής αισθητικής. Το βιβλίο αυτό δεν θέλει να είναι, αν και δεν το αποφεύγει τελείως, 9

10 ένα λεξικό, μια συλλογή συνταγών, μια χημεία τροφίμων ούτε μια ιστορική και γεωγραφική περιήγηση στον κόσμο του φαγητού. Καταφέρνει ωστόσο να μην κουράζει με χρονολογίες και να μην περιέχει ούτε ένα χημικό τύπο, αλλά ούτε και μια συνταγή. Ακολουθώντας τη δομή και τη σειρά παρουσίασης ενός γεύματος, μεταφερόμαστε στα μέσα του 19 ου αιώνα, οπότε άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους οι σάλτσες, και διασχίζουμε τη γαστρονομία μέχρι τον εγκλωβισμό τροφών σε σφαίρες, που εξελίσσεται στις μέρες μας. Ξαναγυρίζουμε στην αρχή της ύπαρξης του ανθρώπου παρακολουθώντας την εξέλιξη της μαγειρικής από το ψητό μέχρι τη χύτρα για να φτάσουμε στις χαρακτηριστικές τοπικές και εθνικές κουζίνες που επηρεάζουν και την ελληνική. Ως φυσική του κατάληξη, το βιβλίο έχει την αρμονία κρασιών και φαγητών παραθέτοντας τους κανόνες, αλλά και άφθονα πραγματικά παραδείγματα που καθιστούν την αρμονία αυτή. Καθόλου περίεργο, αφού άλλωστε μοιράζονται κοινό ευρετήριο. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά τη Μαρία Οικονόμου για τις υποδείξεις και τη Μαριάννα Ψύχαλου για την επιμέλεια των κειμένων. 10

11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Μετατρέποντας την τροφή σε απόλαυση

12

13 ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΕΣ Τα ωμά υπάρχουν ακόμη Ορισμένα υλικά είναι δυνατό να χρησιμεύσουν στον άνθρωπο ως τροφή, δηλαδή σε πρώτο χρόνο για να χορτάσουν την πείνα του και σε δεύτερο για να χρησιμοποιηθούν από τον οργανισμό του για την ανάπτυξη και συντήρησή του. Σχεδόν όλες οι τροφές μπορούν να καταναλωθούν ωμές. Ωμά τρώγονται κυρίως τα λαχανικά, τα φρούτα και οι καρποί. Σπανιότερα, αυτό συμβαίνει με ορισμένα θαλασσινά, όπως τα στρείδια, τα κρέατα σε λεπτές φέτες (καρπάτσιο) ή ψιλοκομμένα (ταρτάρ) και τα ψάρια (σούσι). Ωμά ψάρια, μαριναρισμένα σε λεμόνι ή λάιμ και αρωματισμένα με τσίλι, θα βρούμε στην κεντρική και νότια Αμερική με το όνομα σεβίτσε (ceviche). Πολλές φορές, τα ωμά υλικά, προκειμένου να συντηρηθούν, κατά κύριο λόγο παστεριώνονται, όπως το γάλα, αλατίζονται, όπως ο μπακαλιάρος, ή καπνίζονται όπως το ζαμπόν. Πρόκειται για τεχνικές που, αν και δεν συγκαταλέγονται με τη στενή έννοια στο μαγείρεμα, καταργούν μέσω της συντήρησης την ιδιότητα του ωμού. Οι αρχές της γευστικής απόλαυσης Ο βασικός λόγος για τη μετατροπή του ωμού σε μαγειρεμένο με τη βοήθεια της θέρμανσης είναι να διευκολυνθεί η δυνατότητα πέψης από τον ανθρώπινο οργανισμό. Επιπλέον, με τη θέρμανση επιτυγχάνεται η καταστροφή των παθογόνων, για τον άνθρωπο, μικροοργανισμών. Σταδιακά, το μαγείρεμα, μέσα από την ανάμιξη των υλικών, απέκτησε και πρόσθετα στοιχεία γευστικής απόλαυσης πέρα από αυτή του απλού κορεσμού της πείνας, δημιουργώντας την έννοια της γαστρονομίας. 13

14 Βασική αρχή στη δημιουργία και εκτίμηση των πιάτων αποτελεί ο επιτυχής συνδυασμός των υλικών που συμμετέχουν και υπακούουν στον κανόνα της γευστικής σύνδεσης (γέφυρας) μεταξύ τους. Δηλαδή, στο κατά πόσον τα υλικά συνδέονται μεταξύ τους μέσα από κοινά στοιχεία, τα οποία προϋπάρχουν ή δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της παρασκευής. Για παράδειγμα, με μαγείρεμα στην κατσαρόλα, τόσο οικεία στην ελληνική κουζίνα, η γευστική γέφυρα δημιουργείται από τη διάχυση των γευστικών συστατικών και τη μεταφορά τους, υπό μορφή σάλτσας, από το ένα υλικό στο άλλο. Έτσι, η δημιουργία της σάλτσας από τα κελύφη των γαρίδων δημιουργεί τη γευστική γέφυρα με το ρύζι που συνοδεύει τις γαρίδες στο πιάτο. Στην ιδανική περίπτωση, τα συστατικά των υλικών που παίζουν το ρόλο του γευστικού συνδέσμου δεν θα πρέπει να σκεπάζουν και να ακυρώνουν τον προσωπικό χαρακτήρα του κάθε επιμέρους υλικού. Ετσι, η δημιουργία γέφυρας προϋποθέτει τη διατήρηση της διαφορετικότητας σε ένα ολοκληρωμένο πιάτο, ενώ η έλλειψη ομοιογένειας σε ένα πιάτο χάρη στη χρήση διαφορετικών υλικών συμβάλλει στην απόλαυση. Για την ορθή κατανάλωση του φαγητού, δεν πρέπει οι μπουκιές να καταβροχθίζονται ή να καταπίνονται ομοιόμορφα. Θα πρέπει να υπάρχει κενό ανάμεσα σε κάθε μπουκιά, ένα μεσοδιάστημα με άκρες και σχισμές που επιτείνει τη γαστρονομική απόλαυση. Η ιδέα αυτή, όπως και του τίτλου αυτού του βιβλίου, είναι παρμένη από το έργο του Ρολάν Μπαρτ Η απόλαυση του κειμένου, εκδόσεις Ρέππα, Έτσι, ένα φαγητό κατσαρόλας με μεγάλη ομοιογενοποίηση υλικών μπορεί να είναι ευχάριστο, αλλά δύσκολα θα γίνει απολαυστικό. Η υψηλή μαγειρική δεν ήταν ποτέ η μαγειρική της μιας κατσαρόλας. Η λέξη γαστρονομία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις γαστέρα και νόμος. Γαστρονομία είναι η τέχνη της υψηλής μαγειρικής και η κατανόηση του συνόλου των κανόνων για την επιλογή και χρήση των κατάλληλων υλικών, με στόχο την παρασκευή εδεσμάτων που αυξάνουν την οπτική και γευστική απόλαυση. Ο πληθωρισμός των συνταγών 14 Οι εμπειρικές εκφράσεις, όπως ωμό, φρέσκο, σάπιο, ψημένο,

15 καμένο, μπορούν να χρησιμεύσουν στη διαμόρφωση αφηρημένων εννοιών που καθ υπέρβασιν επιτρέπουν στον μάγειρα να δημιουργήσει αναφορές, δηλαδή συνταγές με συγγένειες και συμβατότητες, όπως γράφει ο Claude Lévi-Strauss στο Το ωμό και το μαγειρεμένο, εκδόσεις Αρσενίδη, Στις σελίδες που ακολουθούν θα μελετήσουμε τα φαγητά με βάση το συνδυασμό των υλικών που συμμετέχουν στην παρασκευή τους. Βιβλία, τηλεόραση και περιοδικά κατακλύζουν τους αναγνώστες με χιλιάδες συνταγές. Θεωρητικά, οι συνταγές, μέσα από τη διαφορετική εκτέλεσή τους, φαίνονται άπειρες, αλλά στην πραγματικότητα αποτελούν έναν άπειρο αριθμό λίγων επαναλαμβανόμενων στερεότυπων που είναι οι συνταγές με τη στενή έννοια. Ένας από τους σκοπούς αυτού του βιβλίου είναι η ταξινόμηση των συνταγών σε έναν περιορισμένο αριθμό συνταγώνστερεότυπων που αποτελούν τη βάση της μαγειρικής. Πόσες είναι οι συνταγές Κάθε φαγητό είναι αποτέλεσμα εκτέλεσης μιας συνταγής, που με τη σειρά της είναι η καταγραφή (μπορεί να είναι και προφορική) των ποσοτήτων του κάθε υλικού που συμμετέχει και του τρόπου χρήσης τους. Κάθε συνταγή επιτρέπει την αναπαραγωγή ενός φαγητού, που είναι διακριτό ανάμεσα σε άλλα. Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των συνταγών είναι εξαιρετικά μικρός. Η διαφοροποίηση ενός υλικού ή μέρους της παρασκευής δεν δημιουργεί αυτόματα μια νέα συνταγή. Η αλλαγή αυτή θα πρέπει να είναι καθοριστική όχι μόνο για τη διαφοροποίηση του τελικού αποτελέσματος, αλλά και της διαδικασίας της χρήσης των υλικών που συμμετέχουν. Έτσι οι γεμιστές ντομάτες με ρύζι και οι γεμιστές πιπεριές με ρύζι ανήκουν στην ίδια συνταγή, αφού το ένα από τα δυο κύρια συστατικά παραμένει το ίδιο, καθώς και όλος ο τρόπος παρασκευής. Έχουμε διαφορετική συνταγή όταν η διαφοροποίηση ενός ή περισσότερων υλικών οδηγεί σε αναγκαστική διαφοροποίηση του τρόπου παρασκευής. Για παράδειγμα, μια ψαρόσουπα είναι διαφορετική συνταγή από μια κρεατόσουπα αφού το ψάρι βράζει σημαντικά πιο γρήγορα από το μοσχάρι, ενώ η κρεατόσουπα απαιτεί επιπλέον την αφαίρεση του αφρού και του λίπους. 15

16 Οι τρεις πυλώνες της χημικής σύστασης Οι τροφές, ανάλογα με την κυρίαρχη κατηγορία της χημικής σύστασής τους, διακρίνονται σε πρωτεϊνούχες (π.χ. κρέας, ψάρι), λιπαρές (π.χ. λάδι, βούτυρο) και σε σάκχαρα (υδατάνθρακες) (π.χ. ψωμί, ρύζι, ζάχαρη). Όπως μπορούμε πολύ εύκολα να διαπιστώσουμε παρατηρώντας τις συνταγές, όλα σχεδόν τα πιάτα περιλαμβάνουν υλικά που είναι πρωτεΐνες, λιπαρά, αμυλούχα καθώς και αρωματικές ύλες (π.χ. πιπέρι). Τα συστατικά που είναι απαραίτητα για τη δημιουργία των φαγητών μπορούν να ταξινομηθούν σε: νερό, γάλα και γαλακτοκομικά (όπως τυριά), αυγά, λιπαρά (λάδια και βούτυρο), ψάρια, θαλασσινά, πουλερικά, κρέας, αλλαντικά, λαχανικά, χόρτα, όσπρια, άλευρα από δημητριακά και καρυκεύματα. Στη ζαχαροπλαστική, αντίστοιχα, χρησιμοποιούνται γλυκαντικές ύλες, άλευρα, γάλα, αυγά, κακάο, φρούτα και αρωματικά για τη δημιουργία γλυκών, παγωτών, γρανίτας. Η πεντάτομη Χημεία Τροφίμων, του Σπυρίδωνος Γαλανού, καθηγητή Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, έκδοση 1950, παραμένει αξεπέραστη για τον πλούτο των γνώσεων που περιέχει. Άλλο, πιο σύγχρονο βιβλίο, είναι η Χημεία στο πιάτο, του Αναστάσιου Βάρβογλη, Εκδόσεις Κάτοπτρο, Εάν θέλετε μια εγγυημένη αντιστοιχία ελληνικών, αγγλικών και γαλλικών όρων και ταυτόχρονα ένα ερμηνευτικό λεξικό, θα πρέπει να καταφύγετε στο Οδηγός τροφίμων και ποτών, του Αλέξανδρου Καρδούλη, Τι είναι τροφή Η γευστική απόλαυση από το φαγητό είναι αποτέλεσμα της ικανοποίησης που νιώθουμε από το γεγονός ότι αυτό που τρώμε είναι τροφή, δηλαδή ότι είναι ασφαλής, θρεπτική αλλά και αρκετά εύπεπτη. Αντιλαμβανόμαστε τις τρεις αυτές ιδιότητες χάρη στην όσφρηση, τη γεύση και την αφή. Η μυρωδιά είναι ένδειξη καταλληλότητας και ασφάλειας των τροφίμων. Η μαλακότητα είναι ένδειξη του εύπεπτου. Το πόσο θρεπτικό είναι ένα φαγητό εξαρτάται από την περιεκτικότητα σε σάκχαρα, λίπη και πρωτεΐνες. Για να είναι νόστιμο (και απολαυστικό) ένα φαγητό, πρέπει να περιέχει ταυτόχρονα και τα τρία αυτά είδη συστατικών. Για να διαπιστώσουμε αυτή τη συνύπαρξη, η τροφή 16

17 μας μάς στέλνει μηνύματα ότι περιέχει πρωτεΐνες, λίπη και ζάχαρα, τα οποία λαμβάνουμε από τα αρώματα και τις γεύσεις. Ο καλύτερος τρόπος για να διαπιστώσουμε εάν η τροφή μας είναι ασφαλής, δηλαδή ότι δεν έχει αλλοιωθεί, είναι να τη μυρίσουμε προτού ακόμη τη βάλουμε στο στόμα μας. Έντονα και καθαρά αρώματα προδίδουν φρεσκάδα και έλλειψη αλλοιώσεων, όπως μούχλα και οξείδωση. Η μούχλα είναι το αποτέλεσμα δράσης μικροοργανισμών και της οξείδωσης που προκαλεί το οξυγόνο. Η οξείδωση των λιπών αποκαλείται τάγγισμα. Στο λίπος συγκεντρώνονται αρώματα, με αποτέλεσμα αυτό να είναι η κύρια πηγή απόλαυσης. Όμως, προσοχή! Αυτό δεν ισχύει για οποιοδήποτε λίπος, αλλά κυρίως για αυτό που βρίσκεται ανάμεσα στους ιστούς του κρέατος ή σε άμεση επαφή με αυτούς. Τρώγοντας, απολαμβάνουμε τα αρώματα που σηματοδοτούν τη φρεσκάδα των τροφών. Τα μπαχαρικά μάς αρέσουν κατά άμεσο τρόπο, αλλά και έμμεσα, γιατί καμουφλάρουν πιθανές ατέλειες ασφάλειας των φαγητών. Στις θερμές χώρες, όπου παλαιότερα, πριν τη χρήση ηλεκτρικών ψυγείων, η συντήρηση ήταν δυσχερής, έχουμε και μεγαλύτερη χρήση μπαχαρικών, τα οποία, ίσως, να παρήγε η ίδια η φύση για να κρύψει τις έντονες και απότομες αλλοιώσεις από το περιβάλλον. Το ποσό εύπεπτη είναι μια τροφή το αντιλαμβανόμαστε χάρη στην αίσθηση της αφής στο στόμα. Εάν είναι πολύ μαλακή, όπως ένα παραβρασμένο ζυμαρικό, δεν είναι ευχάριστη γιατί θα τη χωνέψουμε πάρα πολύ γρήγορα. Επιπλέον, έχουμε συνδέσει το πολύ μαλακό με το αλλοιωμένο. Για να είναι μαλακό ένα κρέας, πρέπει να έχει λίπος που, όπως είπαμε, γίνεται αντιληπτό από τα αρώματα που μεταφέρει. Αυτά τα αρώματα είναι που μας προειδοποιούν και για το εύπεπτο μιας τροφής. Από μόνη της μια τροφή, λίπος ή ζάχαρη, στην καθαρή μορφή της δεν είναι ευχάριστη, γιατί δεν υπακούει στον κανόνα της συνύπαρξης. Κανείς δεν τρώει σκέτο βούτυρο ή σκέτη ζάχαρη, αλλά και κανείς, εκτός ίσως ελάχιστων εξαιρέσεων, δεν θα προτιμούσε σκέτο βρασμένο σπαγγέτι ή σκέτο κιμά. Αντίθετα, τα μακαρόνια με κιμά είναι ένα πιάτο τόσο αγαπητό γιατί συμπεριλαμβάνει ζωικό λίπος από το κρέας, ζωικό λίπος από το βούτυρο και φυτικό έλαιο από το μαγει- 17

18 ρεμένο κιμά. Ακόμη, περιέχει άμυλο, πρωτεΐνες, λαχανικά, ιδιαίτερα ντομάτες, αρωματικά (μαϊντανό, πιπέρι) και, τέλος, είναι μαλακό αφού το κρέας είναι ψιλοκομμένο ώστε να απαιτεί την ίδια μάσηση με τα ζυμαρικά. Στα περισσότερα φαγητά, επιδιώκεται η ομοιόμορφη μαλακότητα των συστατικών που συμμετέχουν. Η μόδα της χημικής σύστασης Η μόδα δεν είναι κάτι που αφορά μόνο το ντύσιμο εξαπλώνεται ακόμη και στις διατροφικές συνήθειες. Έτσι, περάσαμε μια μεγάλη περίοδο βιταμινολαγνείας και ιχνοστοιχειολαγνείας, διότι πολλοί πίστεψαν, λανθασμένα, ότι η κατανάλωση κάποιων βιταμινών και μέταλλων θα έλυνε ένα πλήθος προβλημάτων για τον ανθρώπινο οργανισμό. Επί των ημερών μας, μια νέα μόδα είναι τα αντιοξειδωτικά. Πρόκειται για ουσίες που θεωρητικά μπορούν να προστατέψουν τον οργανισμό από τις καταστροφική επίδραση των ελευθέρων ριζών, οι οποίες προκαλούν βλάβες, ακόμη και καρκίνο. Η αλήθεια είναι, όμως, πολύ πιο σύνθετη, αφού πρόκειται για ουσίες που είναι αντιοξειδωτικές στο εργαστήριο και δεν μπορούμε να πούμε ότι ξέρουμε με ακρίβεια τι κάνουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Τα περισσότερα συμπεράσματα που σχετίζονται με τη διατροφή μας, όπως για παράδειγμα το ιδανικό βάρος ή τα επιτρεπτά όρια της χοληστερίνης και της αρτηριακής πίεσης, δεν είναι αποτέλεσμα πραγματικής γνώσης της βιοχημείας του ανθρώπινου οργανισμού, αλλά έχουν προκύψει από τις αναλύσεις επιδημιολογικών μελετών, δηλαδή μελετών σε μεγάλο αριθμό ατόμων. Το ίδιο ισχύει ακόμη και για τη μόδα της χρήσης των φυτικών λιπαρών στη θέση των ζωικών για τη μείωση των ποσοστών χοληστερόλης στο αίμα, αλλά και τη δράση των διαφορών προβιοτικών (ζωντανοί μικροοργανισμοί που υπάρχουν στο έντερο) και των πρεβιοτικών (θρεπτικά συστατικά γι αυτούς τους μικροοργανισμούς). Αυτές οι ενώσεις υποτίθεται ότι ρυθμίζουν το μικροβιακό φορτίο διευκολύνοντας την καλή λειτουργία του εντερικού σωλήνα. Ας θυμηθούμε, επίσης, την περίοδο όπου η κατανάλωση κάθε φαγητού περνούσε από το καθαρτήριο του μετρητή θερμίδων. Ακόμη και τη λατρεία του μικρού βάρους, αφού πια φαίνεται ότι το βέλτιστο βάρος αναθεωρείται προς τα επάνω. Το 18

19 σίγουρο είναι ότι πρέπει να καταναλώνουμε τροφές με τη μικρότερη δυνατή ή και μηδενική περιεκτικότητα σε φυτοφάρμακα ή επικίνδυνες για την υγεία ουσίες, όπως είναι τα βαρέα μέταλλα (μόλυβδος, υδράργυρος κ.λπ.) Επί των ημερών μας, είδαμε ακόμη το εφιαλτικό πρόβλημα των τρελών αγελάδων, διαπιστώνοντας ότι η διατροφή μας είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο που πολλές φορές ξεπερνά τις γνώσεις του ανθρώπου. Η έννοια του τροφίμου υπονοεί την παραγωγή και επεξεργασία από τον άνθρωπο. Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ H όσφρηση και οι λέξεις Επειδή η απόλαυση, αλλά και η φιλοσοφία, είναι λέξεις και προτάσεις με νόημα, θα πρέπει να δώσουμε κάποιους ορισμούς ώστε το κείμενο, σωστό ή λάθος, να έχει νοήματα σαφή και κατανοητά. Στην ελληνική γλώσσα έχουμε τρεις λέξεις που χρησιμοποιούμε σχεδόν αδιακρίτως: άρωμα, μυρωδιά και οσμή. Πρόκειται για την αίσθηση που γίνεται αντιληπτή με το αισθητήριο της όσφρησης καθώς ορισμένα μόρια έχουν την ικανότητα να γίνονται αντιληπτά από αυτό το αισθητήριο. Όταν κάποια ουσία που περιέχει τέτοιου είδους μόρια πλησιάσει σε ικανή απόσταση τη μύτη μας, αυτό γίνεται αντιληπτό από την όσφρηση. Μυρίζουμε αρωματικά συστατικά που βρίσκονται έξω από εμάς όσο και αρωματικά συστατικά που βρίσκονται μέσα στο στόμα μας κατά τη διάρκεια της μάσησης. Ακόμη, η επιστήμη της χημείας και εκείνη της φυσιολογίας δεν έχουν δώσει ασφαλείς απαντήσεις για τη σχέση χημικής οσμής και αισθητικής αντίληψης. Καθεμιά από τις λέξεις αυτές, άρωμα, μυρωδιά ή οσμή, μπορεί να αναφέρεται σε κάτι που είναι ευχάριστο ή δυσάρεστο. Ακόμη και η λέξη μυρωδιά, που προέρχεται από τη λέξη μύρο, το αρωματικό ρετσίνι του δέντρου Κομμιφόρος η μύρρα, μπορεί να έχει και την έννοια ότι πρόκειται για κάτι δυσάρεστο. Πάντως, όταν μιλάμε για φαγητό, καλό είναι να χρησιμοποιούμε κυρίως τη λέξη μυρωδιά. Όσο για τη λέξη άρωμα, την αναφέρουμε όταν μιλάμε για μεμονωμένα 19

20 συστατικά, για παράδειγμα κάποιο τρόφιμο ή κρασί, ενώ με τη λέξη οσμή χαρακτηρίζουμε, τις περισσότερες φορές, κάτι που είναι δυσάρεστο. Και πάλι, όμως, η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο μπερδεμένη, αφού υπάρχουν οσμές που σ έναν άνθρωπο μπορεί να είναι ευχάριστες και σε κάποιον άλλο δυσάρεστες έως ανυπόφορες. Ακόμη, κάποιες οσμές μπορεί να είναι ευχάριστες ή δυσάρεστες ανάλογα με τη συγκέντρωσή τους. Στο βιβλίο αυτό, που αναφέρεται βασικά στο καλό φαγητό, θα χρησιμοποιήσουμε τη λέξη άρωμα για την αίσθηση που γίνεται αντιληπτή από την όσφρηση όταν το φαγητό προσεγγίζει τη μύτη μας και τη λέξη οσμή για να περιγράψουμε την αίσθηση της όσφρησης από τρόφιμα που βρίσκονται μέσα στο στόμα. Το όργανο της όσφρησης Η όσφρηση εξυπηρετείται από μια ζώνη περιορισμένης επιφάνειας που βρίσκεται στο πάνω μέρος της ρινικής κοιλότητας και αποτελεί το κέντρο της όσφρησης. Το ανθρώπινο όργανο της όσφρησης διαθέτει ένα μικρό σχετικά αριθμό οσφρητικών υποδοχέων (ειδικές πρωτεΐνες ή κύτταρα), οι οποίες εντοπίζονται σε συγκεκριμένα νευρικά κύτταρα (περίπου 5 εκατομμύρια) του επιθηλίου (εξωτερικής στοιβάδας) της ρινικής κοιλότητας. Το κύτταρα αυτά ανήκουν σε διαφορετικούς τύπους. Η συνδυασμένη ενεργοποίησή τους μπορεί, μέσω των νευρικών κύτταρων, να μεταφέρει το αντίστοιχο σήμα στον οσφρητικό λοβό. Από εκεί, μέσω και πάλι των αντίστοιχων νευρικών κυττάρων, ταξιδεύουν στον εγκέφαλο δημιουργώντας πραγματικές και συναισθηματικές πληροφορίες. Για παράδειγμα, η μυρωδιά της κρέμας μπορεί πολύ εύκολα να σας μεταφέρει πίσω στη μητρική ασφάλεια της παιδικής σας ηλικίας ή ένα άλλο συγκεκριμένο άρωμα σε μια περίοδο ισχυρής έλξης από κάποιο πρόσωπο. Η αίσθηση της όσφρησης στα θηλαστικά βασίζεται σε μια συνδυαστική προσέγγιση για την αναγνώριση και την καταγραφή των οσμών. Αντί, δηλαδή, να αντιστοιχεί ένας οσφρητικός υποδοχέας σε κάθε οσμή, το οσφρητικό σύστημα χρησιμοποιεί ένα συνδυασμό υποδοχέων προκειμένου να αντιληφθεί την ταυτότητα της οσμής την οποία αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος. 20

21 Η πολυπλοκότητα της όσφρησης Ο μηχανισμός της όσφρησης είναι πολυπλοκότερος από εκείνον της γεύσης. Υπάρχουν χιλιάδες διαφορετικές οσμές και η ευαισθησία του ρινικού βλεννογόνου της όσφρησης είναι κατά φορές μεγαλύτερη από εκείνη της γλώσσας. Ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να ξεχωρίζει δεκάδες οσμές, να αποθηκεύει τις αντίστοιχες πληροφορίες στη μνήμη του και να τις χρησιμοποιεί για την ταύτιση την διαφόρων προϊόντων, ακόμα και μετά την πάροδο μακρών χρονικών διαστημάτων. Δεν υπάρχουν ακόμη οριστικά συμπεράσματα για τη σχέση μεταξύ οσμής και χημικής δομής. Υπάρχουν ενώσεις με διαφορετική δομή που έχουν την ίδια χαρακτηριστική οσμή, ενώ παρόμοιες σε δομή ουσίες έχουν μεγάλη διαφορά στην οσμή τους. Τα κύρια συστατικά των τροφίμων, λίπη, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, δεν έχουν οσμή όταν βρίσκονται σε καθαρή μορφή. Οι ύλες που δίνουν το χαρακτηριστικό άρωμα και τη γεύση στα διάφορα τρόφιμα περιέχονται σε ελάχιστη αναλογία και συνήθως στερούνται θρεπτικής αξίας. Η τελική οσμή και η γεύση των τροφίμων προέρχονται από το συνδυασμό των αρχικών αρωματικών υλών τις οποίες περιέχουν και των υλών που σχηματίζονται κατά τη διάρκεια ειδικής, για κάθε τρόφιμο, κατεργασίας. Για παράδειγμα, στο κρεμμύδι, η οσμή αναπτύσσεται έντονα αφού τεμαχιστεί και αρχίσουν να δρουν τα ένζυμα τα οποία ενεργοποιούν τη δημιουργία της. Κατά το ψήσιμο του κρέατος παράγεται το χαρακτηριστικό άρωμα από τη διάσπαση των αμινοξέων και των λιπαρών ενώσεων. Γενικά, οι κατηγορίες των οσμηρών ενώσεων, που απαντούν στα τρόφιμα, είναι οι εστέρες, τα τερπένια, οι θειούχες ενώσεις, οι αζωτούχες ενώσεις, οι αλκοόλες, οι αλδεΰδες, οι κετόνες κ.λπ. Οι αισθήσεις στο στόμα Στο στόμα μπορούμε να αντιληφθούμε τις πέντε γεύσεις και τις αισθήσεις αφής που μας δίνουν πληροφορίες για τη θερμοκρασία, το ιξώδες, τον πλούτο, το στυφό που προκαλούν οι φαινολικές ενώσεις, το καυτερό, τον πόνο και το τσίμπημα που προκαλεί το διοξείδιο του άνθρακα. 21

22 Οι αισθήσεις γίνονται αντιληπτές με τη γλώσσα, δηλαδή γλυκό, ξινό, αλμυρό, πικρό και νόστιμο, αποτελούν τη γεύση με την καθαρή έννοια. Στο στόμα, μια τροφή διεγείρει ταυτόχρονα τόσο την αίσθηση της γεύσης όσο και αυτή της όσφρησης. Μια τροφή, όταν τη φέρουμε στο στόμα και ιδιαίτερα όταν τη μασήσουμε, ελευθερώνει οσμηρά συστατικά που γίνονται αντιληπτά από την όσφρηση. Δεν χρησιμοποιούμε κάποια ιδιαίτερη λέξη αφού και πάλι μιλάμε για αρώματα, μυρωδιά ή οσμή, με την προσθήκη ότι γίνονται αντιληπτά από το αισθητήριο της όσφρησης και από ουσίες που βρίσκονται μέσα στο στόμα. Έτσι, για παράδειγμα, κάνουμε τη διάκριση μεταξύ αρώματος μύτης και αρώματος στόματος. Στην ελληνική γλώσσα απουσιάζει η ακριβής αντίστοιχη λέξη για το flavor (οσμή - γεύση), που δηλώνει το σύνολο των αισθήσεων που γίνεται αντιληπτό στο στόμα. Η απουσία αυτή οφείλεται στην τελειότητα της ελληνικής γλώσσας που για κάθε αίσθηση έχει δημιουργήσει ξεχωριστή λέξη. Στην ελληνική γλώσσα όταν λέμε ότι αυτό το φαγητό έχει καλή γεύση εννοούμε το σύνολο της αίσθησης, οσμή και γεύση, που γίνεται αντιληπτό όταν έχουμε μια μπουκιά φαγητού στο στόμα. Είναι το ίδιο όταν μιλάμε για κρασί όπου η διαφοροποίηση σε άρωμα και γεύση στο στόμα είναι πιο διακριτή. Φέρνοντας μια τροφή κοντά στη μύτη υπάρχει το ενδεχόμενο να έχει ευχάριστο ή δυσάρεστο άρωμα, ενώ το να τη βάλουμε στο στόμα προϋποθέτει ότι έχει ευχάριστο άρωμα. Η άρνηση του μικρού να βάλει στο στόμα του τη μπουκιά της μελιτζάνας που η μητέρα του κραδαίνει καρφωμένη στο πιρούνι, έξω από το στόμα του, οφείλεται στο ότι το παιδάκι έχει ήδη δοκιμάσει, με την οσμή του, το φαγητό και έχει καταλήξει στο αμετάκλητο συμπέρασμα ότι δεν του είναι ευχάριστη. Η γλώσσα και οι γεύσεις Η αίσθηση της γεύσης επιτελείται με τη βοήθεια των θηλών που βρίσκονται κυρίως στην επιφάνεια της γλώσσας. Οι γευστικές θηλές καλύπτονται από τους γευστικούς κάλυκες, που μοιάζουν μορφολογικά με τους κάλυκες των ανθέων και είναι περίπου Κάθε κάλυκας περιέχει γευστικά κύτταρα που διαθέτουν τα γευστικά τριόδια. Σε αυτά βρίσκονται οι εξειδικευμένες πρωτεΐνες που λει- 22

23 τουργούν ως υποδοχείς των εστιών ενώσεων για το γλυκό πικρό και νόστιμο. Ταυτόχρονα, μέσω των κατάλληλων νεύρων μεταβιβάζουν τη σχετική πληροφορία στον εγκέφαλο. Ο μηχανισμός της επίδρασης μεταξύ της ουσίας που αποτελεί τον φορέα τη γεύσης και του δέκτη της γεύσης, δεν είναι απόλυτα ξεκαθαρισμένος. Τα γευστικά κύτταρα δεν είναι εξειδικευμένα, αλλά έχει βρεθεί ότι γλυκό, πικρό και νόστιμο εντοπίζονται από τα ίδια γευστικά κύτταρα, ενώ ξινό και αλμυρό από διαφορετικά και με διαφορετικό μηχανισμό. Στην περίπτωσή τους τα κατιόντα του οξέος ή του άλατος προσροφώνται ασθενώς από ειδικά κύτταρα, προκαλώντας διατάραξη της ισορροπίας των ιόντων στην επιφάνειά τους, με αποτέλεσμα τη δημιουργία σήματος προς το κεντρικό νευρικό σύστημα. Υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι για τις λιπαρές ενώσεις υπάρχουν εξειδικευμένες πρωτεΐνες από τις οποίες γίνονται αντιληπτές, με αποτέλεσμα η λιπαρή γεύση να μπορεί να θεωρηθεί ως η έκτη γεύση. Το σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχουν περιοχές στη γλώσσα όπου να γίνεται αντιληπτή μια συγκεκριμένη γεύση. Ωστόσο, υπάρχουν μικρές διαφορές, με αποτέλεσμα το μπροστινό μέρος της γλώσσας να είναι πιο ευαίσθητο στο γλυκό, τα πλάγια στο αλμυρό και το βάθος της γλώσσας στο πικρό. Επιπλέον, όταν τρώμε ή δοκιμάζουμε, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας το χρόνο παραμονής κάθε γεύσης μέσα στο στόμα. Η χρονική διαδοχή στην αντίληψη του μέγιστου κάθε γεύσης ακολουθεί την εξής πορεία: ξεκινά από τη γλυκιά και συνεχίζει με την αλμυρή, την ξινή και τελειώνει με την πικρή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αίσθηση της διαδοχής των γεύσεων. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της πικρής γεύσης, η αίσθηση γίνεται πιο αντιληπτή συνήθως μετά την κατάποση. Ενώσεις που προκαλούν την αίσθηση της γεύσης Η ξινή γεύση είναι ιδιότητα των οξέων και εξαρτάται τόσο από την ποσότητα του οξέος όσο και από το περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκεται. Ακόμη και μικρές διαφοροποιήσεις στη χημική δομή μπορούν να μεταβάλουν τη γεύση μιας ουσίας. Η γλυκιά γεύση οφείλεται στα σάκχαρα, ήτοι ενώσεις όπως η γλυκόζη και η φρουκτόζη. Το άμυλο αποτελείται από μόρια γλυκόζης και γι αυτό όταν μασάμε ψωμί, κα- 23

24 θώς τα ένζυμα υδρολύουν (διασπούν) το άμυλο σε γλυκόζη, μας κάνουν να νοιώθουμε σταδιακά τη γλυκιά γεύση. Η πικρή γεύση οφείλεται σε μια ποικιλία ανόργανων και οργανικών ουσιών. Τέτοια γεύση είναι δυνατό να έχουν ανόργανα άλατα, αμινοξέα, καθώς και πεπτίδια μικρού μοριακού βάρους που σχηματίζονται κατά την ενζυματική υδρόλυση την πρωτεϊνών. Οι πιο γνωστές, για την πικρή τους γεύση, ενώσεις ανήκουν στα αλκαλοειδή, από τα οποία, για παράδειγμα, πικρή γεύση έχει η καφεΐνη, συστατικό του καφέ. Η αλμυρή γεύση προκαλείται στις τροφές μας κατά κύριο λόγο από το χλωριούχο νάτριο, το γνωστό μας αλάτι. Ορισμένα άλατα έχουν πικρή γεύση, ενώ, κάποια άλλα, γλυκιά. Η ανθρώπινη ευαισθησία ακολουθεί τη σειρά πικρό, ξινό, αλμυρό, γλυκό. Το όξινο γλουταμινικό νάτριο χρησιμοποιείται σε συνταγές της Άπω Ανατολής. Είναι λευκοί κρύσταλλοι που χρησιμοποιούνται ως ενισχυτικό γεύσης και όχι ως βελτιωτικό. Είναι πιθανό να αυξάνουν την προσκόλληση των γευστικών σωματιδίων στις γευστικές θηλές ή να διαθέτουν δικούς τους αποδέκτες σε σχέση με τις τέσσερεις γνωστές γεύσεις αποτελώντας, σύμφωνα με κάποιους, την πέμπτη γεύση: το ουμάμι. Η απόλαυση της αφής Όσο μεγαλύτερη είναι η επιφάνεια επαφής ενός τροφίμου σε σχέση με τη μάζα του, τόσο μεγαλύτερες είναι η γευστική απόλαυση και η αίσθηση του κορεσμού. Το ομογενοποιημένο γάλα, όπου η επιφάνεια των λιποσφαιριδίων είναι πιο μεγάλη, είναι πιο ευχάριστο από το μη ομογενοποιημένο. Θα συναντήσουμε την απόλαυση της αφής στην τεχνική της σφαιροποίησης στη «μοριακή» γαστρονομία. Η οργανοληπτική δοκιμασία Η οργανοληπτική δοκιμασία των εδεσμάτων, δηλαδή η γευσιγνωσία, σε γενικούς κανόνες είναι όμοια με αυτή των κρασιών και περιλαμβάνει τις αισθήσεις της όρασης, όσφρησης, γεύσης και αφής. Στη δοκιμασία των πιάτων προστίθεται η αίσθηση αφής των στερεών, 24

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές

oι Aγαπηµένες µου Συνταγές oι Aγαπηµένες µου Συνταγές περιεχόµενα Εισαγωγή Βασικά υλικά Σούπες & σάλτσες Λαχανικά & σαλάτες Ζυμαρικά & ρύζι Κρέας & ψάρι Αυγά & τυριά Γλυκά Ιδέες για πάρτι Κομπόστες & τρόφιμα σε άλμη Πηγές Ευχαριστίες

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.)

1.2 Μικροοργανισμοί. Ωφέλιμα μικρόβια. Αποτελέσματα της διδασκαλίας. Γενικές Πληροφορίες. Προετοιμασία εκ των προτέρων (10 λεπ.) 1.2 Μικροοργανισμοί Ωφέλιμα μικρόβια Σύνδεσμος στην εθνική ύλη Κύριο στάδιο 2 Sc1: 1a, 1b, 2a, 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Sc2:1a, 2b, 2g, 5f Μονάδα σπουδών Μονάδα 6 Μικροοργανισμοί Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΜΑΛΛΙΑ: Αν τα μαλλιά μας είναι λιπαρά, τα πλένουμε με δυο κρόκους αυγού και ξεπλένουμε με χαμομήλι. Μια καλή και θρεπτική μάσκα μαλλιών. Ανακατεύουμε δυο κουταλιές της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα του Προγράμματος, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑ ΑΓΑΘΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-2014 ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΟΜΑΔΑ Α ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΑΤΕΛΑΤΖΕ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΣΑΛΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους

Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Μπισκότα Γλυκές και Αλμυρές μικρολιχουδιές που συνεχώς αυξάνεται η κατανάλωση τους Ανάλυση της κατηγορίας των Μπισκότων στο οργανωμένο λιανεμπόριο των Super/Hyper Market. Ιανουάριος 2015 ΜΠΙΣΚΟΤΟ μια γλυκιά

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE

ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΝΙΚΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ Π. ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΦΕΤ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑΣ NEW YORK COLLEGE ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις 10/10/2009 εγκρίθηκε στην Nairobi της Κένυα η Μεσογειακή Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ. Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΓΕΥΜΑΤΑ: ΑΝΑΛΥΣΗ Του Χ. Κακαρούγκα (Μα) TouristikiEkpaideysi.gr ΕΙΔΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΕΥΜΑΤΩΝ Υπάρχουν δυο είδη βασικών γευμάτων που σερβίρονται σε ένα εστιατόριο. Α) Τα κύρια γεύματα: Είναι τα υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry

Μαρινάτες. > Mαρινάτες / gourmet > Mαρινάτες / ethnic > Mαρινάτες / φούρνου > Mαρινάτες / σχάρας > Mαρινάτες / dry Μαρινάτες ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΟΣΟΧΗ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΜΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΑΘΕ ΓΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ. Ένα από τα σπουδαιότερα και παλαιότερα βοηθήματα της μαγειρικής τέχνης. Ένας πολύτιμος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕΡΟΣ Δ: ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθμός Όνομα 0. Όλες οι κατηγορίες τροφίμων 01. Γαλακτοκομικά προϊόντα και ανάλογα 01.1 Μη αρωματισμένο παστεριωμένο και αποστειρωμένο γάλα (συμπεριλαμβανομένου του αποστειρωμένου

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ 30ο ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ 30ο ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Έρευνα γευσιγνωσίας κρασιού μεταξύ ατόμων διαφορετικών ηλικιακών ομάδων και φύλων» Της μαθήτριας: Ματζάκου Μαρίας Τμήματος: Α2 1. Τίτλος & Λέξεις κλειδιά «Έρευνα γευσιγνωσίας κρασιού μεταξύ ατόμων διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια

Delicatessen. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Delicatessen ΜΙΑ ΠΑΝΔΑΙΣΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, ΓΕΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΙΑΤΟ ΣΑΣ. ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΤΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ... ΤΕΧΝΗ. > Μανιτάρια > Μίγματα Decor > Αρωματικά λάδια > Αρωματικά ξύδια Η μαγειρική δεν είναι απλά η προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Οινοφόρος (Βag in Box)

Οινοφόρος (Βag in Box) Οίνος Λευκός Ξηρός Λ Ε Υ Κ Ο Σ Ξ Η Ρ Ο Σ Κατηγορία: Οίνος Λευκός Ξηρός Ποικιλία: Ορεινός Ροδίτης Χαρακτηριστικά: Χρώμα λευκό, χρυσοκίτρινο. Άρωμα φρουτώδες, νεανικό. Γεύση, γεμάτο φρεσκάδα, με νότες εσπεριδοειδών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο!

Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο! Ασιατική κουζίνα: από τις διμοφιλέστερες κουζίνες σε όλο τον κόσμο! Πρόσφατη έρευνα του site Hotels.com σε 27.000 «περιηγητές», έδειξε ότι οι κλασικές ευρωπαϊκές γεύσεις δέχονται πια σκληρό ανταγωνισμό

Διαβάστε περισσότερα

Καφές - Ένας ολόκληρος κόσμος απολαύσεων.

Καφές - Ένας ολόκληρος κόσμος απολαύσεων. Καφές - Ένας ολόκληρος κόσμος απολαύσεων. Ο καφές πρέπει να είναι τόσο ζεστός, όσο τα φιλιά μιας κοπέλας την πρώτη μέρα, τόσο γλυκός, όσο οι νύχτες στην αγκαλιά της και τόσο μαύρος, όσο η γνώμη της μητέρας

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Κατσαρός Διευθυντής Τμήματος Διατροφολογίας, New York College Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»

Νίκος Κατσαρός Διευθυντής Τμήματος Διατροφολογίας, New York College Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ MΕΣΟΓΕΙΑΚΗ - ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Νίκος Κατσαρός Διευθυντής Τμήματος Διατροφολογίας, New York College Επιστημονικός Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες

Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες ΕΦΕΤ Διεύθυνση Διατροφικής Πολιτικής & Ερευνών Ιούνιος 2006 Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Απλές συμβουλές για την αγορά τροφίμων τους καλοκαιρινούς μήνες Εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

A use se Bo B u o ch c e (Ταρτά τ ρ Ψαριο ι ύ ο κ αι ιμ πι π φ ι τέ τ κ έ ι ιμ ε μ ε Μ υρωδ ω ι δ κ ι ά Σαλάτα τ Mesc e l sc u l n) Τ ΡΤ Α Α ΡΤ Ρ ΨΑ

A use se Bo B u o ch c e (Ταρτά τ ρ Ψαριο ι ύ ο κ αι ιμ πι π φ ι τέ τ κ έ ι ιμ ε μ ε Μ υρωδ ω ι δ κ ι ά Σαλάτα τ Mesc e l sc u l n) Τ ΡΤ Α Α ΡΤ Ρ ΨΑ MENU No 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΝΟΥ ΜΕΝΟΥ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ Β έτους OTEK Αναβυσσου 2012 Kostas Athanasopoulos CEC Amuse Bouche (Ταρτάρ Ψαριού και Μπιφτέκι με Μυρωδικά Σαλάτα Mesclun) ΤΑΡΤΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο 1) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο 1) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1) ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ 1.1 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1.2 Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ 1.3 Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΩΝ 1.4

Διαβάστε περισσότερα

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ «Άρθρο 137» Παγωτά 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα προϊόντα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Οι ονομασίες προϊόντων που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι χρησιμοποιούνται μόνον για τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί;

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί; ΚΑΦΕΣ AURILE Γενικές Πληροφορίες Πώς καβουρδίζεται ο καφές Aurile; Ο καφές Aurile καβουρδίζεται για περίπου 20 λεπτά στους 210 C (ο τρόπος αυτός είναι γνωστός ως American Roast). Κατά τη διάρκεια του καβουρδίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΣΥΝΤΑΓΩΝ ΓΙΑ μαγειρεμα ΣΤΟΝ ΑΤμΟ

ΒΙΒΛΙΟ ΣΥΝΤΑΓΩΝ ΓΙΑ μαγειρεμα ΣΤΟΝ ΑΤμΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΥΝΤΑΓΩΝ ΓΙΑ μαγειρεμα ΣΤΟΝ ΑΤμΟ ΜΑΓΕΙΡΕμΑ ΣΤΟΝ ΑΤμΟ, μια ΒΕΛΤΙΣΤΗ μεθοδοσ μαγειρεματοσ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙμΩΝ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΕΥΣΕΩΝ, ΠΟΥ ΣΑΣ ΒΟΗΘΑΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΕ ΠΡΩΤΕΊΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΜΕ ΑΜΥΟΤΡΟΦΙΚΗ ΠΛΕΥΡΙΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ( ALS)

ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΕ ΠΡΩΤΕΊΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΜΕ ΑΜΥΟΤΡΟΦΙΚΗ ΠΛΕΥΡΙΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ( ALS) ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΕ ΠΡΩΤΕΊΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΜΕ ΑΜΥΟΤΡΟΦΙΚΗ ΠΛΕΥΡΙΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ( ALS) Η Πρωτεΐνη αποτελεί το ένα από τα 3 μακροθρεπτικά στοιχεία της ανθρώπινης διατροφής τα άλλα δυο είναι το λίπος και οι υδατάνθρακες.

Διαβάστε περισσότερα

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014

Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013-2014 Wine Friends ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΟΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ 2013 - Wine Friends Ο μαγικός κόσμος του κρασιού περιμένει να τον ανακαλύψετε. Αρώματα, χρώματα και γεύσεις κρασιών από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 56 ΦΕ1: ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η τροφή είναι απαραίτητη για όλους μας. Πρέπει όμως να προσέχουμε τι τρώμε! Παρατήρησε τις εικόνες. Ποιο παιδί τρώει υγιεινά

Διαβάστε περισσότερα

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 31 Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 Πολύ λίγοι υδρατμοί επιλογή σωστής θερμοκρασίας Οι θερμοκρασίες ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού. Το σιταρένιο ψωμί ψήνεται σε χαμηλότερες

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας σύμφωνα με τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑΝΟΥ

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑΝΟΥ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑΝΟΥ H ΑΡΧΗ ΤΗΣ!!!! Οι πίθηκοι της Κεντρικής Αμερικής ήταν οι πρώτοι που βρήκαν το κακάο βρώσιμο και απολαυστικό, όχι ο άνθρωπος. Έτρωγαν τον γλυκό, δροσιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Πλούσιες και διαφοροποιημένες σφολιάτες σε σχήμα φωλιάς

Πλούσιες και διαφοροποιημένες σφολιάτες σε σχήμα φωλιάς Πλούσιες και διαφοροποιημένες σφολιάτες σε σχήμα φωλιάς Φωλιά σφολιάτας βουτύρου με σπανάκι & ρικότα Φωλιά σφολιάτας βουτύρου carbonara Φωλιά σφολιάτας βουτύρου με σολωμό και κρέμα γάλακτος Πλούσιες και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Η προσέγγιση που ακολουθείται είναι επικοινωνιακή, καθώς χρησιμοποιεί την τεχνική των «κενών πληροφορίας» (π.χ. Richards 2006: 17). Συγκεκριμένα, οι μαθητές/ήτριες πρέπει να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η φαινυλκετονουρία?

Τί είναι η φαινυλκετονουρία? Οι παρακάτω πληροφορίες σκοπό έχουν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τη δίαιτα του φαινυλκετονουρικού παιδιού, ώστε να είστε περισσότερο σίγουροι και λιγότερο αγχωμένοι εσείς και οι γονείς όταν το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Γαλακτοκομικά Προϊόντα

ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Γαλακτοκομικά Προϊόντα ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Γαλακτοκομικά Προϊόντα Από 100% Ελληνικό αιγοπρόβειο, ξεχωρίζει για τη πλούσια γεύση της, το καθαρό λευκό της χρώμα και τα θρεπτικά συστατικά της. Χρησιμοποιείται ευρέως στην Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΙΟΣ 2013 ΕΡΓΑΣΙΑ 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas

Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Αξιοποίηση των τοπικών πόρων στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών: Η εμπειρία των επιχειρήσεων ACORDO - Corfu Specialty Foods και Ambelonas Corfu ACORDO - Corfu Specialty Foods Artisan + natural

Διαβάστε περισσότερα

Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES

Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES Η εταιρεία μας Η εταιρεία μας ιδρύθηκε το 2011. Όραμα και οδηγός των Vakakis Wines είναι η δημιουργία περιορισμένου αριθμού φιαλών κρασιών υψηλής ποιότητας. Στην παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑΞΗ : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ ΜΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΩΡΑΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ : 1. Να παρασκευάζουν μείγματα μεαπλά καθημερινά υλικά 2. Να διαπιστώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Φοιτητές: Ηλιάνα Γκοβίνα Κατερίνα Κάμπα Δημήτρης Φραγκούλης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Φακ.: 7.11.15.10/9 Τηλ.: 22809543 Φαξ: 22512783 e-mail: oloimero@schools.ac.cy ιευθυντές/ ιευθύντριες Ενιαίων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα