ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ, ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ρόλος της σεργλυκίνης στη ρύθμιση του συμπληρώματος και στην έκφραση των μεταλλοπρωτεϊνασών σε μυελωματικά πλασματοκύτταρα: βιοχημική, μοριακή και κλινικοεργαστηριακή προσέγγιση ΑΝΤΩΝΙΟΣ Γ. ΣΚΛΗΡΗΣ ΧΗΜΙΚΟΣ ΠΑΤΡΑ 2011

2

3 UNIVERSITY OF PATRAS SCHOOL OF NATURAL SCIENCES DEPARTMENT OF CHEMISTRY DIVISION OF ORGANIC CHEMISTRY, BIOCHEMISTRY AND NATURAL PRODUCTS Ph.D THESIS Role of serglycin in the regulation of complement system and in the expression of matrix metalloproteinases in myeloma plasma cells: biochemical, molecular and clinical lab approach ANTONIOS G. SKLIRIS CHEMIST PATRAS 2011

4

5 Στην Κατερίνα.... «Η ζωή είναι ένα ταξίδι γεμάτο εκπλήξεις, απρόβλεπτες συναντήσεις, περίεργες συμπτώσεις, μερικές φορές δυστυχώς όχι ευχάριστες. Όσο μεγάλος κι αν είναι ο πόνος, όσο δυσβάσταχτος κι αν είναι ο χαμός ενός αγαπημένου προσώπου, το ταξίδι συνεχίζεται, γινόμαστε δυνατότεροι, γινόμαστε καλύτεροι, και οι εκπλήξεις μερικές φορές, ευτυχώς ευχάριστες»

6

7 Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος Διδακτορικού Διπλώματος του Τομέα Οργανικής Χημείας - Βιοχημείας - Φυσικών Προϊόντων, του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Πατρών ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Α. Θεοχάρης: Επιβλέπων Καθηγητής, Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Ν. Καραμάνος: Μέλος τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Α. Αλετράς: Μέλος τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Α. Θεοχάρης: Επιβλέπων Καθηγητής, Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Ν. Καραμάνος: Μέλος τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Α. Αλετράς: Μέλος τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Δ. Βύνιος: Μέλος επταμελούς εξεταστικής επιτροπής, Καθηγητής Βιοχημείας. Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Θ. Τσεγενίδης: Μέλος επταμελούς εξεταστικής επιτροπής, Καθηγητής Οργανικής Χημείας, Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Πατρών Μ. Καρακάντζα: Μέλος επταμελούς εξεταστικής επιτροπής, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Πατρών Φ. Λάμαρη: Μέλος επταμελούς εξεταστικής επιτροπής, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Φαρμακευτικής, Πανεπιστήμιο Πατρών

8

9 Από την παρούσα διδακτορική διατριβή προέκυψαν οι παρακάτω δημοσιεύσεις - ανακοινώσεις: ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ I. Skliris A, Happonen KE, Terpos E, Labropoulou V, Børset M, Heinegård D, Blom AM, Theocharis AD. Serglycin inhibits the classical and lectin pathways of complement via its glycosaminoglycan chains: implications for multiple myeloma. Eur J Immunol Feb;41(2): ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ A. Skliris, K. Happonen, V. Labropoulou, M. Borset, A.M. Blom, A.D. Theocharis. Serglycin interacts with the C1q subunit of the first complement component and inhibits the classical pathway. FEBS Advanced Lecture Course Matrix Pathobiology, Signaling and Molecular Targets (2 nd FEBS-MPST 2009), July , Patras, Greece. ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Antonis Skliris, Vasiliki Labropoulou, Magne Borset, Achilleas Theocharis. Alterate expression of metalloproteinase in multiple myeloma cell lines through interaction of cell surface serglycin with type-1 collagen. XXII st FECTS Meeting, 3 7 July 2010, Davos, Switzerland. Α. Skliris, V. Labropoulou, M. Borset, A. Theocharis. Serglycin interacts with type-1 collagen and affects the expression of matrix metalloprotinases from myeloma plasma cells. 35 nd FEBS Congress, Molecules on Life, June 26-July , Göteborg (Gothenburg), Sweden. A. Skliris, K. Happonen, V. Labropoulou, M. Borset, A.M. Blom, A.D. Theocharis. Serglycin interacts with the C1q subunit of the first complement component and inhibits the classical pathway. FEBS Advanced Lecture Course Matrix Pathobiology, Signaling and Molecular Targets (2 nd FEBS-MPST 2009), July , Patras, Greece.

10 A. Skliris, K. Happonen, V. Labropoulou, M. Borset, A. Blom, A. Theocharis. Serglycin inhibits the classical and lectin pathway of complement system by direct interaction with C1q and mannan-binding lectin. 34 th FEBS Congress, Life's Molecular Machines. 4-9 July 2009, Prague, Czech Republic. Skliris Antonis, Labropoulou Vassiliki, Seidel Carina, Borset Magne, Karamanos Nikos, Papageorgakopoulou Nicoleta, Theocharis Achilleas. Production of gelatinases in patients with multiple myeloma. XXI st FECTS Meeting, 9-13 July 2008, Marseille, France. A. Skliris, V. Labropoulou, S. Carina, B. Magne, N. Karamanos, N. Papageorgakopoulou and A. Theocharis. Expression of MMP-2 and MMP-9 in patients with multiple myeloma. 33 rd FEBS Congress & 11 th IUBMB Conference, Biochemistry of Cell Regulation, 28 June 3 July 2008, Athens, Greece. ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΣΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Skliris A., Happonen K., Terpos E., Labropoulou V., Borset M., Heinegard D., Blom A., Theocharis A. Serglycin protects multiple myeloma cells by inhibiting complement system. 60 th Meeting of the Hellenic Society of Biochemistry & Molecural Biology, November 2009, Athens, Greece. Α. Σκλήρης, Κ. Happonen, Β. Λαμπροπούλου, M. Borset, Α. Blom, A. Θεοχάρης. Η εκφραζόμενη από μυελωματικά κύτταρα SG αναστέλλει το σύστημα του συμπληρώματος. 20 o Πανελλήνιο Αιματολογικό Συνέδριο, 4-7 Νοεμβρίου 2009, Χερσόνησος Ηρακλείου Κρήτης, Ελλάδα.

11 Ευχαριστίες Ευχαριστίες Με τη συγγραφή της παρούσας διδακτορικής διατριβής και την επακόλουθη δημόσια υποστήριξή της στις 15 Απριλίου κλείνει ένας κύκλος, περίπου δέκα ετών, σπουδών αλλά και ζωής στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων πολλοί άνθρωποι, τόσο εντός όσο και εκτός εργαστηρίου, συνέβαλαν στη διαμόρφωση του επιστημονικού, γνωστικού και προσωπικού μου χαρακτήρα. Σε επιστημονικό και ερευνητικό επίπεδο θα ήθελα να ευχαριστήσω, πάνω από όλους τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Α. Θεοχάρη που με εμπιστεύτηκε όλα αυτά τα χρόνια. Η επιστημονική του γνώση και το πάθος του για την έρευνα ήταν αυτά που ώθησαν και ενίσχυσαν την αγάπη μου για τη βιοχημεία. Τον ευχαριστώ για τη σύλληψη, την οργάνωση και την εμπιστοσύνη του στην ανάθεση της διδακτορικής αυτής διατριβής. Οι συμβουλές και οι συζητήσεις μας κατά τη διάρκεια διεξαγωγής των πειραμάτων ήταν πολύτιμες. Επίσης τον ευχαριστώ για την οικονομική ενίσχυση με την χορήγηση υποτροφίας μέσω του ερευνητικού προγράμματος Καραθεοδωρή. Θεωρώ ότι είχαμε μια άριστη συνεργασία. Αχιλλέα σε ευχαριστώ για όλα. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τα μέλη τις τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής κ. Ν. Καραμάνο και κ. Α. Αλετρά για όλες τις πολύτιμες και χρήσιμες συμβουλές τους κατά τη διάρκεια της διδακτορικής διατριβής όλα αυτά τα χρόνια. Τους ευχαριστώ γιατί ήταν αυτοί που με μύησαν στον κόσμο της βιοχημείας και μου μετέδωσαν την αγάπη και το πάθος τους για την επιστήμη, ως καθηγητές σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο. Οι συμβουλές τους τόσο στην επίλυση πειραματικών δυσκολιών όσο και στη διόρθωση της διδακτορικής αυτής διατριβής ήταν καθοριστικές. Οι ιδέες και οι προτάσεις τους επίσης σημαντικές. Πέρα όμως από τις επιστημονικές τους γνώσεις, τους ευχαριστώ και για τις ευχάριστες συζητήσεις μας στο εργαστήριο και στα διάφορα επιστημονικά συνέδρια. Ευχαριστώ τον κ. Δ. Βύνιο για το ενδιαφέρον και για τις στοχευμένες παρατηρήσεις που έδειξε όλα αυτά τα χρόνια σχετικά με το θέμα της διατριβής αυτής. Κάθε στιγμή ήταν

12 Ευχαριστίες πρόθυμος να μου προσφέρει την επιστημονική του άποψη και η πόρτα του γραφείου του ήταν πάντα ανοιχτή. Ένα μεγάλο ευχαριστώ τους κ. Θ. Τσεγενίδη, κα. Μ. Καρακάντζα και κα. Φ. Λάμαρη για τις συμβουλές τους και το αληθινό τους ενδιαφέρον κατά τη διόρθωση της διδακτορικής αυτής διατριβής, ως μέλη της επταμελούς εξεταστικής επιτροπής. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στην Dr. A. Blom για τη φιλοξενία που μου παρείχε στο εργαστήριό της Dept. of Laboratory Medicine, Malmö University Hospital, Lund University. Την ευχαριστώ για την πολύτιμη βοήθειά της και την τύχη να αποκτήσω ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης και οπτικής για την έρευνα. Επιπρόσθετα θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους συμμετείχαν ενεργά, έτσι ώστε να μπορέσει να πραγματοποιηθεί η παρούσα μελέτη, καθώς και για τη βοήθειά τους στη συγγραφή της δημοσίευσης η οποία αποτελεί μέρος των αποτελεσμάτων της διδακτορικής διατριβής. Τον Dr. D. Heinegård για την παραχώρηση των διαφόρων PGs και των αντισωμάτων τους καθώς και τους καθηγητές Ε. Τέρπο, M. Borset και Β. Λαμπροπούλου για τη συλλογή και την παραχώρηση των δειγμάτων ασθενών και φυσιολογικών δοτών. Δεν θα μπορούσα να ξεχάσω την κ. Ν. Παπαγεωργακοπούλου, την πρώτη μου δασκάλα στο εργαστήριο. Με τον ιδιαίτερο τρόπο της με εισήγαγε στο μαγικό κόσμο των πρωτεογλυκανών από την πρώτη μου χρονιά ως διπλωματικός αλλά και επιβλέπουσα καθηγήτρια στην αρχή των μεταπτυχιακών μου σπουδών. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω την υποψήφια διδάκτορα Κ. Happonen που αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο με το πανεπιστήμιο της Lund και κατά την παραμονή μου στη Σουηδία με βοήθησε να ενταχθώ στο περιβάλλον του εργαστηρίου. Ευχαριστώ όλα τα μέλη του εργαστηρίου Βιοχημείας για τη συνεργασία μας όλα αυτά τα χρόνια. Πολλοί είναι οι άνθρωποι που πέρασαν από το εργαστήριο και προσέθεσαν με τον δικό τους τρόπο ένα λιθαράκι στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου. Στα πρώτα μου βήματα εκεί, ο Στάθης, η Μαρίνα, η Βιργινία, ο Σπύρος, ο Παναγιώτης, η Εύα ήταν αυτοί που μου έμαθαν τα πρέπει και τα όχι του εργαστηρίου. Μου έμαθαν μικρά πειραματικά «κόλπα» και έκαναν τις ώρες του εργαστηρίου να περνούν ευχάριστα. Η φιλία τους και έξω από το εργαστήριο αναδεικνύει την αξία τους.

13 Ευχαριστίες Ευχαριστώ τους διδάκτορες Σωτήρη Αθανασίου και Πέτρο Δέδε, συνοδοιπόρους όλα αυτά τα χρόνια στο εργαστήριο και όχι μόνο. Μαζί μοιραστήκαμε άγχη, πειραματικές δυσκολίες, ερευνητικές ανησυχίες, προσωπικά προβλήματα και όνειρα για το μέλλον. Τους θεωρώ και τους δύο φίλους και ξέρω ότι όποτε το θελήσω θα είναι εκεί. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον Σωτήρη που η τύχη μας έφερε και μας φέρνει πιο κοντά, ως συγκάτοικους τον τελευταίο χρόνο, ως συνταξιδιώτες στις ατελείωτες ώρες οδήγησης προς και από τα διάφορα ευρωπαϊκά συνέδρια. Έχουμε να θυμόμαστε πολυάριθμες ιστορίες και εύχομαι να ακολουθήσουν και άλλες. Την υποψήφια διδάκτορα Ελένη Μήλια-Αργείτη που έζησε από κοντά μερικές δύσκολες στιγμές της ζωής μου. Στάθηκε δίπλα μου και ανέχτηκε τις ιδιοτροπίες μου στα πρώτα χρόνια του διδακτορικού μου. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τη Σαρίτα, το Σπύρο και τη Γκέλυ που με υποστήριξαν με το δικό τους τρόπο στη συγγραφή της διδακτορικής διατριβής μου. Παρόλο που τους μνημονεύω στο τέλος των ευχαριστιών μου, χωρίς την οικογένειά μου, τους γονείς μου Γιώργο και Doris και τον αδελφό μου Δημήτρη τίποτα δεν θα ήταν δυνατό. Η συμβολή τους ήταν πραγματικά ανυπολόγιστη. Δεν είναι μόνο η οικονομική υποστήριξη, αλλά και η ηθική συμπαράστασή τους όλα αυτά τα χρόνια. Ένα μεγάλο ευχαριστώ δεν αρκεί για να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου προς το πρόσωπό τους. Είναι οι αφανείς ήρωες της προσπάθειας αυτής. Το τέλος των μεταπτυχιακών σπουδών αποτελεί για κάθε διδάκτορα το έναυσμα για την εφαρμογή όλων των γνώσεων που συλλέχτηκαν. Νέοι δρόμοι και νέες προκλήσεις ανοίγονται μπροστά του και νιώθω τυχερός που δεν είμαι μόνος στο ταξίδι αυτό. Είμαι ευτυχής που μοιράζομαι τη ζωή μου με έναν υπέροχο άνθρωπο, που προς το τέλος του διδακτορικού μου, ήρθε να μου δείξει ότι τα καλύτερα έρχονται. Σε ευχαριστώ Ραλλού...

14 Ευχαριστίες

15 Περιεχόμενα

16 Περιεχόμενα 16

17 Περιεχόμενα Συντομογραφίες Επεξηγήσεις 25 Εισαγωγή 31 1 Πολλαπλούν Μυέλωμα Γενικά Επιδημιολογία Διάγνωση και σταδιοποίηση του ΠΜ Παθογένεια του ΠΜ Παθογένεια της οστικής νόσου σε ασθενείς με ΠΜ Ενεργοποίηση οστεοκλαστών στο ΠΜ Ρόλος των οστεοβλαστών Ρόλος των αιμοποιητικών κυττάρων Ρόλος των μυελωματικών κυττάρων Ανενεργοποίηση οστεοβλαστών στο ΠΜ Θεραπευτική προσέγγιση του ΠΜ Χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία Χρήση γλυκοκορτικοειδών Αντιαγγειογενετική θεραπεία Αντιοστεολυτική θεραπεία Μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων Θεραπεία συντήρησης Υποστηρικτική αγωγή Εξωκυττάριος χώρος Ο ρόλος του εξωκυττάριου χώρου Πρωτεογλυκάνες Δομή των γλυκοζαμινογλυκανών

18 Περιεχόμενα Υαλουρονικό οξύ Θειϊκή χονδροϊτίνη και θειϊκή δερματάνη Θειϊκή ηπαράνη και ηπαρίνη Θειϊκή κερατάνη Βιοσύνθεση των πρωτεογλυκανών Βιοσύνθεση των γλυκοζαμινογλυκανών Βιοσύνθεση των CS/DS και HS/heparin Βιοσύνθεση του ΗΑ Βιοσύνθεση της KS Κατάταξη των πρωτεογλυκανών Εξωκυτταρικές PGs PGs της κυτταρικής μεμβράνης Ενδοκυττάριες PGs Σεργλυκίνη Ανακάλυψη και δομή της σεργλυκίνης Σεργλυκίνη και είδος γλυκοζαμινογλυκανικών αλυσίδων Βιολογικές λειτουργίες της Σεργλυκίνης Σεργλυκίνη και αποθηκευτικά κοκκία Σεργλυκίνη και συγκράτηση των πρωτεασών Σεργλυκίνη και απελευθέρωση των συνοδών μορίων Σεργλυκίνη και εκκριτικά κοκκία Σεργλυκίνη και ρύθμιση των συνοδών μορίων Αποικοδόμηση της σεργλυκίνης Αποικοδόμηση του ECM μέσω της δράσης πρωτεολυτικών ενζύμων Μεταλλοπρωτεϊνάσες του ECM

19 Περιεχόμενα Έλεγχος δραστικότητας των MMPs Σύνθεση και έκκριση Ενεργοποίηση των προ-ενζύμων Αναστολή των ενεργών ενζύμων Έλεγχος του εντοπισμού και της απομάκρυνσης των MMPs Ζελατινάσες Ζελατινάσες και ΠΜ Φυσιολογία και σύσταση του οστού Κολλαγόνο τύπου Ι Το Σύστημα του Συμπληρώματος Γενικά Ενεργοποίηση του συμπληρώματος Βιολογικές δράσεις του συμπληρώματος Ρύθμιση του συμπληρώματος Αναστολέας του C Παράγοντας I (FI) Προπερδίνη Ευοδωτικός παράγοντας αποδομήσεως Μεμβρανική πρωτεΐνη-συνυποδοχέας (MCP) Πρωτεκτίνη Παράγοντας C1q Δομή της C1q υπομονάδας Αναστολή της κλασσικής οδού Παράγοντας MBL Δομή της πρωτεΐνης MBL

20 Περιεχόμενα Αναστολή της λεκτινικής οδού Συμπλήρωμα και Β-λευμφοκύτταρα Συμπλήρωμα και PGs Συμπλήρωμα και Πολλαπλούν Μυέλωμα...97 Σκοπός 99 Πειραματικό μέρος Πρωτεΐνες και ορός Ασθενείς Κυτταρικές σειρές και καλλιέργειες Κυτταρικές σειρές Μέτρηση βιωσιμότητας και αριθμού των κυττάρων Συλλογή του μέσου καλλιέργειας για την απομόνωση της SG Καλλιέργεια κυττάρων παρουσία κολλαγόνου τύπου Ι Ενζυμικές και χημικές κατεργασίες Ενζυμική κατεργασία με χονδροϊτινάση ABC Κατεργασία με NaOH / NaBH 4 (αντίδραση β-απόσπασης) Αναλυτικές μέθοδοι Προσδιορισμός θειωμένων γλυκοζαμινογλυκανών Προσδιορισμός πρωτεΐνης με τη μέθοδο Bradford Χρωματογραφικές μέθοδοι Χρωματογραφία ανιονανταλλαγής Χρωματογραφία μοριακής διήθησης Ηλεκτροφορητικές μέθοδοι Ηλεκτροφόρηση σε πηκτή πολυακρυλαμιδίου παρουσία SDS (SDS-PAGE) Χρώση γλυκοζάμινογλυκανών

21 Περιεχόμενα Χρώση πρωτεϊνών Αναγνώριση και ημιποσοτικός προσδιορισμός των ζελατινασών με την τεχνική του ζυμογραφήματος Χαρακτηρισμός της δισακχαριτικής σύστασης των αλυσίδων CS της σεργλυκίνης με τριχοειδή ηλεκτροφόρηση Ανοσολογικές τεχνικές Ανοσολογική ταυτοποίηση πρωτεϊνικών ζωνών (Western Blotting) Ανοσοενζυμική μέθοδος ELISA Μέτρηση των Ν- και C- τελοπεπτιδίων του κολλαγόνου τύπου Ι Μέτρηση των επιπέδων, στον ορό ασθενών με πολλαπλό μυέλωμα, παραγόντων που εμπλέκονται στη παθοβιοχημεία της νόσου Αιμολυτικές τεχνικές Έλεγχος δραστικότητας της κλασσικής οδού του συμπληρώματος Προετοιμασία ερυθροκυττάρων Προσδιορισμός αραίωσης ορού που προκαλεί 50% λύση των ερυθροκυττάρων Διαδικασία ελέγχου της δράσης της SG Έλεγχος δραστικότητας της εναλλακτικής οδού του συμπληρώματος Προετοιμασία ερυθροκυττάρων Προσδιορισμός αραίωσης ορού που προκαλεί 50% λύση των ερυθροκυττάρων Διαδικασία ελέγχου της δράσης της SG Μέτρηση της εναπόθεσης παραγόντων του συμπληρώματος από τον ορό Έλεγχος ενεργοποίησης του συστήματος του συμπληρώματος Έλεγχος αναστολής του συστήματος του συμπληρώματος Τεχνικές πρόσδεσης στερεάς φάσης Ραδιενεργός σήμανση με 125 I Μέθοδος στερεάς φάσης με χρήση 125 Ι-SG Προσκόλληση των μυελωματικών κυττάρων στο κολλαγόνο τύπου Ι

22 Περιεχόμενα 14 Απομόνωση ολικού RNA από κυτταρικές καλλιέργειες ΠΜ Υπολογισμός της ποσότητας και της καθαρότητας του RNA Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης με αντίστροφη μεταγραφάση Ηλεκτροφόρηση των προϊόντων της RT-PCR ανάλυσης Κυτταρομετρία ροής Εναπόθεση των παραγόντων C3b και C9 του συμπληρώματος στην κυτταρική επιφάνεια κυττάρων ΠΜ Έκφραση της SG στην κυτταρική επιφάνεια κυττάρων ΠΜ Στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων Αποτελέσματα 135 ΜΕΡΟΣ Ι - Απομόνωση και χαρακτηρισμός της SG σε κυτταρικές σειρές πολλαπλού μυελώματος 1.1 Διαχωρισμός των PGs με χρωματογραφία ανιονανταλλαγής Κλασμάτωση των PGs με χρωματογραφία μοριακής διήθησης Ταυτοποίηση της απομονωθείσας SG ΜΕΡΟΣ ΙΙ - Μελέτη του ρόλου της SG στη ρύθμιση του συμπληρώματος 2.1 Μελέτη του ρόλου της SG στη ρύθμιση του κλασσικού μονοπατιού του συμπληρώματος Μελέτη της αναστολής του κλασσικού μονοπατιού από τη SG Μελέτη της ενεργοποίησης του κλασσικού μονοπατιού από τη SG Αλληλεπίδραση SG με τον παράγοντα C1q Δομική μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ της SG και του C1q Επίδραση της ιονικής ισχύος και των ιόντων Ca 2+ στην αλληλεπίδραση της SG με το C1q Μελέτη της αλληλεπίδρασης της SG με τον αναστολέα C4BP Μελέτη του ρόλου της SG στη ρύθμιση της λεκτινικής οδού του συμπληρώματος Μελέτη της αναστολής του μονοπατιού λεκτίνης από τη SG Μελέτη της ενεργοπίησης της λεκτινικής οδού από τη SG

23 Περιεχόμενα Αλληλεπίδραση της SG με τον παράγοντα ΜΒL Δομκή μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ της SG και της MBL Επίδραση της ιονικής ισχύος και των ιόντων Ca 2+ στην αλληλεπίδραση της SGμε την MBL Μελέτη του ρόλου της SG στη ρύθμιση της εναλλακτικής οδού του συμπληρώματος Μελέτη της αναστολής του εναλλακτικού μονοπατιού από τη SG Μελέτη της ενεργοποίησης του εναλλακτικού μονοπατιού από τη SG 169 ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ - Μελέτη του ρόλου της SG στη παθοβιοχημεία του ΠΜ 3.1 Μέτρηση των επιπέδων SG στον ορό ασθενών με ΠΜ Προσδιορισμός της αιμολυτικής δραστικότητας της κλασσικής και της εναλλακτικής οδού του συμπληρώματος σε ασθενείς με ΠΜ Συσχέτιση της δραστηκότητας του συμπληρώματος και της συγκέντρωσης της SG στον ορό Μελέτη της επίδρασης της SGστην ενεργότητα του συμπληρώματος στην κυτταρική επιφάνεια κυττάρων ΠΜ Έκφραση της SG στην κυτταρική επιφάνεια μυελωματικών πλασματοκυττάρων Μελέτη της αλληλεπίδρασης της SG με το κολλαγόνου τύπου Ι Μελέτη της ικανότητας προσκόλλησης των μυελωματικών κυττάρων στο κολλαγόνο τύπου Ι: ο ρόλος της SG Επίδραση του κολλαγόνου τύπου Ι στην έκφραση των ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 σε κυτταρικές σειρές ΠΜ ΜΕΡΟΣ IV - Μελέτη των μεταλλοπρωτεϊνασών ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 στο πολλαπλό μυέλωμα 4.1 Ταυτοποίηση και ποσοτικοποίηση των ζελατινασών ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 στον ορό ασθενών με ΠΜ Ταυτοποίηση και ποσοτικός προσδιορισμός των ζελατινασών, ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9, στον μυελό ασθενών με ΠΜ Συσχέτιση των επιπέδων των ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 στον ορό και στον μυελό ασθενών με ΠΜ Συσχέτιση των επιπέδων των ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 στον ορό των ασθενών με ΠΜ με δείκτες της οστικής απορρόφησης και παράγοντες που εμπλέκονται στη βιολογία του ΠΜ Συσχέτιση των επιπέδων των ΜΜΡ-2 και ΜΜΡ-9 στον μυελό ασθενών με ΠΜ με δείκτες της οστικής απορρόφησης και παράγοντες που εμπλέκονται στη βιολογία του ΠΜ

24 Περιεχόμενα Συζήτηση - Συμπεράσματα 205 Περίληψη 219 Abstract 223 Βιβλιογραφία 227 Δημοσιεύσεις

25 Συντομογραφίες Επεξηγήσεις

26 Συντομογραφίες Επεξηγήσεις 26

27 Συντομογραφίες Επεξηγήσεις A Αδενίνη APS Υπερθειικό αμμώνιο ASCT Aυτόλογη μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων BGN Διγλυκάνη (Biglycan) BSA Βόεια αλβουμίνη ορού C Κυτοσίνη C1 Παράγοντας 1 του συμπληρώματος C4BP C4-δεσμευτική πρωτεΐνη C4BP-PS Σύμπλοκο της C4BP με την πρωτεΐνη S CCP Αλληλουχίες των πρωτεϊνών ελέγχου του συμπληρώματος CD44 Υποδοχέας του υαλουρονικού cdna Συμπληρωματικό δεοξυ-ριβονουκλεϊκό οξύ chabc Χονδροϊτινάση ABC ClcA Γλυκουρονικό οξύ CRD Περιοχή αναγνώρισης υδατανθράκων CRs Υποδοχείς συμπληρώματος (Complement Receptors) CS Θειική χονδροϊτίνη (Chondroitin Sulfate) DDK1 Dickkopf-σχετιζόμενη πρωτεΐνη 1 DEAE-Sephacel Διαιθυλο-αμινο-αιθυλο-κυτταρίνη DMB Κυανούν του 1,9-διμεθυλ-μεθυλενίου DNA Δεοξυ-ριβονουκλεϊκό οξύ dntps Τριφωσφορικά δεοξυ-νουκλεοτίδια DS Θειική δερματάνη ECM Εξωκυττάριος χώρος EDTA Αιθυλενο-διαμινο-τετρα-οξικό οξύ EGF Επιδερμικός αυξητικός παράγοντας EMMPRIN Επαγωγέας των ΜΜΡs FCS Ορός εμβρύου μόσχου FGF Αυξητικός παράγοντας ινοβλαστών FH Παράγοντας Η 27

28 Συντομογραφίες Επεξηγήσεις FI Παράγοντας Ι FM Ινομοντουλίνη G Γουανίνη GAGs Γλυκοζαμινογλυκάνες Gal Γαλακτόζη GalNAc Ν-ακετυλο-γαλακτοζαμίνη GAPDH Αφυδρογονάση της 3 φωσφορικής γλυκεραλδεΰδης GdnHCl Υδροχλωρική γουανιδίνη GlcNAc Ν-ακετυλο-γλυκοζαμίνη GPI Γλυκοζυλφωσφατιδυλοϊνοσιτόλη HA Υαλουρονικό οξύ HGF Αυξητικός παράγοντας των ηπατοκυττάρων HS Θειική ηπαράνη IGF Αυξητικός παράγοντας ινσουλίνης IL- Ιντερλευκίνη- ISS Διεθνές Σύστημα Σταδιοποίησης Kd Σταθερά κατανομής σε χρωματογραφία πήγματος KS Θειική κερατάνη L-IdoA L-Ιδουρονικό οξύ MAC Σύμπλεγμα προσβολής της μεμβράνης MASPs Πρωτεάσες που δεσμεύονται στην πρωτεΐνη MBL MBL Πρωτεΐνη που συνδέεται με μανόζη (Mannose Binding Lectin) MCP Mεμβρανική πρωτεΐνη-συνυποδοχέας MCP-1 Χημειοτακτική πρωτεΐνη-1 των μονοκύτταρων MGUS Mονοκλωνική γαμμοπάθεια αδιευκρίνιστης κλινικής σημασίας MIP1α Πρωτεΐνη φλεγμονής των μακροφάγων -1α MMΡs Εξωκυττάριες μεταλλοπρωτεϊνάσες mrna Αγγελιοφόρο ριβονουκλεϊκό οξύ MΤ-MMP Μεμβρανικού τύπου MMP NEM Ν-αιθυλο-μηλεϊνιμίδιο NFκβ Πυρηνικός παράγοντας-κb NHS Ανθρώπινος φυσιολογικός ορός 28

29 Συντομογραφίες Επεξηγήσεις OPG PAPS PGs PMSF PTX-3 RANK RANKL RNA RT-PCR SDF-1 SDS SDS-PAGE Sepharose CL-4B SG SLRPs T TBE TEMED TGF-β1 TIMPs TNF-α Tris Triton X-100 TSP Tween-20 u-pa VEGF Vo Vt ΠΜ (MM) οστεοπροτεγκερίνη 3 φωσφοαδενοσινο-5 -φωσφοθειϊκό Πρωτεογλυκάνες Φαινυλο-μεθανο-σουλφονυλο-φθορίδιο Πενταξτρίνη-3 Υποδοχέας ενεργοποίησης του NF-κB Προσδέτης του υποδοχέα ενεργοποίησης του NF-κB Ριβονουκλεϊκό οξύ Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης - αντίστροφης μεταγραφάσης Προερχόμενος από το στρώμα παράγοντας-1 Θειικό δωδεκυλικό νάτριο Ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα πολυακρυλαμιδίου παρουσία SDS Πολυμερή αγαρόζης Σεργλυκίνη Μικρού μοριακού μεγέθους PGs πλούσιες σε λευκίνη Θυμίνη Διάλυμα Tris-Βορικό-EDTA Τετραμεθυλο-αιθυλενο-διαμίνη Αυξητικός παράγοντας μετασχηματισμού-β1 Ενδογενείς αναστολείς των μεταλλοπρωτεασών Παράγοντας νέκρωσης όγκου-α Τρις-υδοξυ-μεθυλο-αμινο-μεθάνιο Ισοοκτυλ-φαινοξυ-πολυαιθοξυ-αιθανόλη θρομβοσποντίνη Αιθυλενο-σορβιταν-μονολεϊκός αιθέρας Ενεργοποιητής πλασμινογόνου τύπου ουροκινάσης Αυξητικός παράγοντας αγγειακού ενδοθηλίου Νεκρός όγκος στήλης Ολικός όγκος στήλης Πολλαπλούν Μυέλωμα (Multiple Myeloma) 29

30 Συντομογραφίες Επεξηγήσεις 30

31 Εισαγωγή

32 Εισαγωγή 32

33 Εισαγωγή 1 Πολλαπλούν Μυέλωμα 1.1 Γενικά Το πολλαπλούν μυέλωμα (ΠΜ) είναι μια αιματολογική νόσος που χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση κλωνικών πλασματοκυττάρων στο μυελό των οστών. Η συνεχής έρευνα που σχετίζεται με τους παθοβιοχημικούς μηχανισμούς της νόσου έχει οδηγήσει στην ανάδειξη της σπουδαιότητας των αλληλεπιδράσεων μεταξύ μορίων του μικροπεριβάλλοντος του μυελού και των μυελωματικών κυττάρων, συνεισφέροντας τόσο στην κατανόηση της εξέλιξης της νόσου, όσο και στην ερμηνεία της ανθεκτικότητας των νεοπλασματικών κυττάρων στις υπάρχουσες θεραπείες. Αν και το ΠΜ παραμένει μια μη ιάσιμη νόσος, η συνεχής έρευνα έχει οδηγήσει στην παρασκευή νέων πρωτοποριακών φαρμάκων, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και επιμηκύνοντας τον χρόνο επιβίωσης των ασθενών. Η συνεχής βελτίωση της γνώσης των μορίων και των σηματοδοτικών μονοπατιών που εμπλέκονται στους μηχανισμούς παθογένειας της νόσου δημιουργεί νέους θεραπευτικούς στόχους, αποστέλλοντας ελπιδοφόρα μηνύματα στους ασθενείς. 1.2 Επιδημιολογία Το ΠΜ είναι η δεύτερη πιο συχνή κακοήθεια του αίματος στις ΗΠΑ μετά το non-hodgkin λέμφωμα και αποτελεί περίπου το 1% του συνόλου των νεοπλασιών και το 13% των αιματολογικών κακοηθειών. Η μέση ηλικία κατά τη διάγνωση είναι τα 62 χρόνια για τους άντρες και τα 61 για τις γυναίκες με διακύμανση των ηλικιών από 20 έως 92 έτη, ενώ μόνο ένα ποσοστό της τάξεως του 2% των ασθενών είναι νεότεροι των 40 ετών. Περίπου καινούρια περιστατικά το χρόνο παρουσιάζονται στις ΗΠΑ ενώ η επίπτωση της νόσου ποικίλλει παγκοσμίως από 1 στους ανθρώπους στην Κίνα μέχρι 4 στους ανθρώπους στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες. Επιπλέον η νόσος εμφανίζεται περισσότερο στους άντρες συγκριτικά με τις γυναίκες και είναι δύο φορές συχνότερη στους μαύρους σε σχέση με τους λευκούς (Cohen et al., 1998; Malpas et al., 1998). Οι λόγοι για αυτή την φυλετική και γενετική ανομοιομορφία παραμένουν άγνωστοι. Επιπλέον, η νόσος φαίνεται να παρουσιάζει κάποια επαγγελματική συσχέτιση. Επαγγέλματα, όπως αυτά που σχετίζονται με την εξόρυξη και επεξεργασία πετρελαίου, ξύλου, μετάλλων, μεταλλικών ελαίων, δέρματος 33

34 Εισαγωγή και αμιάντου σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου (Kagan et al., 1979; Nandakumar et al., 1986; Heineman et al., 1992; Fritschi and Siemiatycki, 1996). Το τελευταίο ίσως να εξηγεί και την αυξημένη εμφάνιση της ασθένειας στους εκπαιδευτικούς (κιμωλία) (Pasqualetti et al., 1990; Figgs et al., 1994). Επιπλέον, αυξημένη επικινδυνότητα υπάρχει στις ομάδες που εκτίθενται σε ακτνοβολία Χ και στη ραδιενέργεια (Lewis, 1963; Mancuso et al., 1977). Ο μέσος χρόνος επιβίωσης μετά από συμβατική θεραπεία (χημειοθεραπεία) είναι τα 3 με 4 χρόνια, ενώ μετά από αγωγή με υψηλή δόση χημειοθεραπείας ακολουθούμενη από αυτόλογη μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, ο χρόνος επιβίωσης μπορεί να επεκταθεί στα 5 με 7 χρόνια (Munshi, 2008). Νέα φάρμακα, μόνα τους ή σε συνδυασμό με υπάρχουσες θεραπείες, έχουν προταθεί για την περαιτέρω βελτίωση του προσδόκιμου χρόνου επιβίωσης (Kumar et al., 2008; Brenner et al., 2008). 1.3 Διάγνωση και σταδιοποίηση του ΠΜ Η διάγνωση του ΠΜ πραγματοποιείται με ανίχνευση της παρουσίας παραπρωτεΐνης στον ορό ή/και στα ούρα με τεχνικές ηλεκτροφόρησης και ανοσοκαθήλωσης, με ανεύρεση των παθολογικών πλασματοκυττάρων στον μυελό των οστών ο οποίος λαμβάνεται είτε με αναρρόφηση είτε με οστεομυελικές βιοψίες και με έλεγχο των οστικών αλλοιώσεων που πραγματοποιείται με ακτινογραφίες και σε ειδικές περιπτώσεις με αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Οι Sirohi και Powles έχουν πραγματοποιήσει εκτεταμένη αναφορά στα συμπτώματα, στις υπάρχουσες διαγνωστικές τεχνικές και στις επιπλοκές που σχετίζονται με το ΠΜ (Sirohi and Powles, 2004). Η διεθνής ομάδα μελέτης του μυελώματος έχει καθιερώσει κριτήρια για τον διαχωρισμό μεταξύ του ασυμπτωματικού ΠΜ, όπου δεν απαιτείται άμεση θεραπεία, και της ενεργού νόσου, όπου η θεραπεία κρίνεται απαραίτητη (Πίνακας 1). Οι κύριοι δείκτες που συνηγορούν στην έναρξη θεραπευτικής αγωγής είναι η υπερασβεστιαιμία, η νεφρική δυσλειτουργία, η αναιμία και οι οστεολυτικές βλάβες (IMWG, 2003). 34

35 Εισαγωγή Πίνακας 1: Κλινικά κριτήρια διάγνωσης του ΠΜ 1. Πλασματοκυττάρωση στο μυελό των οστών >30% 2. Παρουσία πλασματοκυτταρικής διήθησης στο μυελό των οστών Μείζονα κριτήρια 3. Παραπρωτεϊναιμία χωρίς αμυλοείδωση: Στον ορό: IgG>3.5g/dL, IgA>2g/dL Στα ούρα: κ ή λ ή Βence-Jones Ig/24h 1. Πλασματοκυττάρωση στο μυελό των οστών 10-30% 2. Παραπρωτεϊναιμία στον ορό ή/και τα ούρα σε χαμηλότερες Ελάσσονα κριτήρια συγκεντρώσεις 3. Λυτικού τύπου οστικές αλλοιώσεις 4. Μειωμένες συγκεντρώσεις (<50%) φυσιολογικών ανοσοσφαιρινών Για τη διάγνωση του ΠΜ απαραίτητη είναι η παρουσία ενός τουλάχιστον μείζονος και ενός ελάσσονος κριτηρίου ή τριών μόνο ελασόνων εφ όσον σε αυτά περιλαμβάνονται τα κριτήρια 1 και 2. Πίνακας 2: Διεθνές Σύστημα Σταδιοποίησης (ISS) Συγκέντρωση συστατικών στον ορό Στάδιο Ι (Stage I) β2-μικροσφαιρίνη 3.5 mg/l και αλβουμίνη 3.5 g/dl Στάδιο ΙΙ (Stage II) β2-μικροσφαιρίνη <3.5 mg/l και αλβουμίνη <3.5 g/dl, ή β2-μικροσφαιρίνη mg/l Στάδιο ΙΙΙ (Stage III) β2-μικροσφαιρίνη >5.5 mg/l Μέχρι το 2005, η σταδιοποίηση του ΠΜ πραγματοποιούνταν με βάση το σύστημα των Durie-Salmon (Durie and Salmon, 1975). Ωστόσο μεταξύ του 1981 και του 2002, δεδομένα από ασθενείς με ΠΜ από την Ευρώπη, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ασία χρησιμοποιήθηκαν για την εδραίωση του Διεθνούς Συστήματος Σταδιοποίησης (International Staging System, ISS) 35

36 Εισαγωγή (Greipp et al., 2005). Το σύστημα αυτό προσφέρει βελτιωμένη πρόγνωση με τη χρήση εύκολων και άμεσα διαθέσιμων διαδικασιών για την μέτρηση της συγκέντρωσης της αλβουμίνης και της β2-μικροσφαιρίνης στον ορό (Πίνακας 2). Έχει αξιολογηθεί σε διάφορες κλινικές μελέτες, ενώ η προγνωστική του αξία βελτιώνεται σε συνδυασμό με άλλους βιολογικούς δείκτες. 1.4 Παθογένεια του ΠΜ Όπως αναφέρθηκε παραπάνω το ΠΜ χαρακτηρίζεται από τον υπερβολικό πολλαπλασιασμό β-λεμφοκυττάρων στον μυελό των οστών, την παρουσία μονοκλωνικής πρωτεΐνης, τις οστεολυτικές διαταραχές, νεφρική ανεπάρκεια και ανοσοανεπάρκεια. Ένα μοντέλο ανάπτυξης προτείνει ότι η μονοκλωνική γαμμοπάθεια αδιευκρίνιστης κλινικής σημασίας (MGUS), μέσω πολλαπλών βημάτων μπορεί να εξελιχθεί αρχικά σε υφέρπον ΠΜ (smoldering myeloma) και τελικά σε ενδομυελικό και εξωμυελικό ΠΜ (Kuelh and Bergsagel, 2002; Kyle et al., 2002). Γονιδιακές μελέτες έχουν δείξει την ύπαρξη διαφορών ανάμεσα στην MGUS και στο ΠΜ, αναδεικνύοντας τη σημασία που διαδραματίζει το μικροπεριβάλλον του μυελού των οστών στην ανάπτυξη, στη διατήρηση και στην εξέλιξη της νόσου (Zhan et al., 2002; Keats et al., 2006). Η απευθείας αλληλεπίδραση των μυελωματικών κυττάρων με τα κύτταρα του στρώματος του μυελού, καθώς και η σύνδεση των πρωτεϊνών του εξωκυττάριου χώρου (ECM) με τα μυελωματικά κύτταρα, διαμεσολαβείται μέσω μεμβρανικών υποδοχέων που ανήκουν στις οικογένειες των ιντεγκρινών, των συνδεκανών, των σελεκτινών και των μελών της οικογένειας των μορίων κυτταρικής προσκόλλησης. Και οι δύο αυτοί τύποι αλληλεπιδράσεων συμβάλλουν στον πολλαπλασιασμό, στην επιβίωση, στη μετανάστευση των πλασμοκυττάρων, εμπλέκονται στους μηχανισμούς ανθεκτικότητας έναντι των χημειοθεραπευτικών σκευασμάτων, καθώς και στη ρύθμιση διαφόρων λειτουργιών των κυττάρων του στρώματος, (πχ. ενισχύοντας την έκφραση διαφόρων κυτταροκινών). Η προσκόλληση των μυελωματικών κυττάρων σε πρωτεΐνες του εξωκυττάριου περιβάλλοντος, όπως στα κολλαγόνα, τη λαμινίνη, τη ινοσυνδετίνη και τη βιτρονεκτίνη, καθορίζει την κυτταρική επιβίωση των νεοπλασματικών κυττάρων, την ανθεκτικότητα έναντι φαρμάκων (Hazlehurst et al., 2000) και την παραγωγή και έκκριση μεταλλοπρωτεϊνασών 36

ΠΕΤΡΟΣ ΔΕΔΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΕΔΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το οστό αποτελεί ένα ιδανικό περιβάλλον για μετάσταση, καθώς η συνεχής και δυναμική ανάπλασή τον παρέχει μια γόνιμη βάση για την παλιννόστηση και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΛΑΠΛΟΥΝ ΜΥΕΛΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ. Οκτώβριος 2016.

ΠΟΛΛΑΠΛΟΥΝ ΜΥΕΛΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ. Οκτώβριος 2016. ΠΟΛΛΑΠΛΟΥΝ ΜΥΕΛΩΜΑ 1 ΠΟΛΛΑΠΛΟΥΝ ΜΥΕΛΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ Οκτώβριος 2016 2η Έκδοση ΠΟΛΛΑΠΛΟΥΝ ΜΥΕΛΩΜΑ 1 Πρόλογος Το Ίδρυμα της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Ι. ελλαδέτσιµα Χαρακτηριστικά φυσιολογικών ιστών Κυτταρική συνοχή και επικοινωνία µέσω µορίων προσκόλλησης (καντχερίνες, σελεκτίνες, ιντεγκρίνες) Εξ επαφής αναστολή κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού. Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτροφόρησης πρωτεϊνών ορού Μιχάλης Μιχαήλ MD, PhD Αιματολόγος Γ. Ν Λευκωσίας Περίγραμμα Τι είναι η Η/Φ πρωτεϊνών Πότε πρέπει να ζητάμε την Η/Φ Πως ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις μεμβράνες 2. Φυσιολογικοί φραγμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Βασικές αρχές Η µεταµόσχευση αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων αποτελεί σηµαντική

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα

Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα Μοριακή κυτταρική βιοχημεία Ανοσοποιητικό σύστημα κωδικός μαθήματος: ETY-335 Χειμερινό εξάμηνο 2014 / 2015 Μαρία Χατζηνικολαΐδου mchatzin@materials.uoc.gr Έμφυτο και προσαρμοστικό ανοσοποιητικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι0 MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΣΤΟ ΓΟΝΙ Ι MYD88 ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Φωτεινή Μάλλη 1, Ειρήνη Γερογιάννη 1 Καλλιόπη Αγγέλου 1, Βίκυ Μολλάκη 2, Φωτεινή Μπαρδάκα 1, Κωνσταντίνος Ι. Γουργουλιάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΣΜΙΚΗ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΥΡΙΑ (PNH) Αχιλλέας Θ. Καραμούτσιος Μονάδα Μοριακής Βιολογίας, Αιματολογικό Εργαστήριο ΠΓΝ Ιωαννίνων

ΠΑΡΟΞΥΣΜΙΚΗ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΥΡΙΑ (PNH) Αχιλλέας Θ. Καραμούτσιος Μονάδα Μοριακής Βιολογίας, Αιματολογικό Εργαστήριο ΠΓΝ Ιωαννίνων ΠΑΡΟΞΥΣΜΙΚΗ ΝΥΚΤΕΡΙΝΗ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΟΥΡΙΑ (PNH) Αχιλλέας Θ. Καραμούτσιος Μονάδα Μοριακής Βιολογίας, Αιματολογικό Εργαστήριο ΠΓΝ Ιωαννίνων Ιωάννινα, Σεπτέμβριος 2013 PNH Σπάνια διαταραχή του αρχέγονου αιμοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Αίμα - Μυελική Αιμοποίηση. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Παν. Θεσσαλίας

Αίμα - Μυελική Αιμοποίηση. Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Παν. Θεσσαλίας Αίμα - Μυελική Αιμοποίηση Ε. Παρασκευά Αναπλ. Καθηγήτρια Κυτταρικής Φυσιολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Παν. Θεσσαλίας 4.10.2016 1 Η ανταλλαγή ύλης μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού περιβάλλοντος του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός"

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός Ο φυσιολογικός μυελός των οστών Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός" μυελός των οστών πολύπλοκος όλες οι κυτταρικές σειρές από αρχέγονο αδιαφοροποίητο κύτταρο μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010

ΑΝΟΣΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Εξεταστική Ιανουαρίου 2010 Ποιες είναι οι διαφορές μιας πρωτογενούς από μια δευτερογενή χυμική ανοσολογική απόκριση; Περιγράψετε τους μηχανισμούς ενεργοποίησης στις δυο περιπτώσεις. ΘΕΜΑ 2 (1 μονάδα) Περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΑΘΟΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Τίτλος: Θαλιδομίδη και Ζολεδρονικό οξύ για τη θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1. Η μεταφορά ανθρώπινου γονιδίου σε βακτήριο δίνει διαφορετικό προϊόν μεταγραφής και μετάφρασης, ενώ σε μύκητες μεταγράφεται κανονικά αλλά το προϊόν μετάφρασης εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ. Οδηγός Προγράμματος

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ. Οδηγός Προγράμματος ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ Οδηγός Προγράμματος του προγράμματος του προγράμματος είναι η ειδίκευση στη βιολογία των οδόντων και της στοματικής κοιλότητας, με εξέταση των δομών

Διαβάστε περισσότερα

Φάσμα group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι.

Φάσμα group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»

ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ. Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΥΠΟΠΛΗΘΥΣΜΟΙ Τ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΩΝ Αλεξάνδρα Φλέβα Ph.D Βιολόγος Τμήμα Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Η αξιοποίηση του εύρους των δυνατοτήτων της κυτταρομετρίας ροής στην Ανοσολογία προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός»

Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΜΑΚ ΜΕ ΜΙΚΤΗ ΑΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΑΒΟ Παναγιώτα Κουτσογιάννη Αιµατολόγος ΝΥ Αιµοδοσίας Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισµός» ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ (ΜΑΚ) Αποδεκτή θεραπεία για ασθενείς µε: συγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ Άννα-Μαρία Ψαρρά ΤΒΒ, Παν/μιο Θεσσαλίας Λάρισα 2015 ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ Αναλυτικός τρόπος διαχωρισμού πρωτεϊνών και άλλων μακρομορίων όπως πρωτεϊνών DNA, RNA Αρχή της μεθόδου Μόρια που

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ +30 2410 551084, +30 2410 685577,

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ +30 2410 551084, +30 2410 685577, ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ +30 2410 551084, +30 2410 685577, +30 6977319812 aliber@med.uth.gr ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ημερομηνία γέννησης: 5 Οκτωβρίου 1976 Τόπος: Αθήνα Διεύθυνση: Χατζηζωγίδου 23, 41223 Λάρισα

Διαβάστε περισσότερα

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά

οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά οµή Ανοσιακού Συστήµατος Ελένη Φωτιάδου-Παππά Τµήµα Ανοσολογίας Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά Ανοσολογικό σύστηµα Βασικό σύστηµα του οργανισµού Λειτουργικές µονάδες του ανοσολογικού συστήµατος Οργανωµένος λεµφικός

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε Διδάσκων

ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε Διδάσκων ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS Ζ Ε 2 0 2 2 Διδάσκων Α. Ζησιμόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής ΔΠΘ. Aντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΕΙΘ Β ΕΞΑΜΗΝΟ Πεδίο Β2-Μοριακή προ- και μετα-γεννητική διάγνωση ασθενειών Συμμετρίες και μοριακή θερμοδυναμική βιομορίων

ΑΤΕΙΘ Β ΕΞΑΜΗΝΟ Πεδίο Β2-Μοριακή προ- και μετα-γεννητική διάγνωση ασθενειών Συμμετρίες και μοριακή θερμοδυναμική βιομορίων ΑΤΕΙΘ Β ΕΞΑΜΗΝΟ 15/10/2015 Πέμπτη ( Ηλεκτρονικά) 16.00 18.00 Πεδίο Β2-Μοριακή προ- και μετα-γεννητική διάγνωση ασθενειών Συμμετρίες και μοριακή θερμοδυναμική βιομορίων Γενική επισκόπηση μεθόδων που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών. PGR (Plant Growth Regulators)

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών. PGR (Plant Growth Regulators) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών PGR (Plant Growth Regulators) 1 Παράγοντες ελέγχου της ανάπτυξης των φυτών Χημικοί παράγοντες (ενδογενείς ή εξωγενείς) Περιβαλλοντικοί παράγοντες (φως φωτοπερίοδος, θερμοκρασία)

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Χρυσούλα Πιτσούλη, Ph.D. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Κύπρου (pitsouli@ucy.ac.cy) Η Βιολογία μελετά τη ζωή Η Βιοϊατρική αποτελεί εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο Άνθρωπος και υγεία 2. Μηχανισμοί Άμυνας του Ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική προσέγγιση και Θεραπευτικές εξελίξεις στις Πλασματοκυτταρικές Δυσκρασίες. Ευστάθιος Καστρίτης Θεραπευτική Κλινική ΕΚΠΑ

Διαγνωστική προσέγγιση και Θεραπευτικές εξελίξεις στις Πλασματοκυτταρικές Δυσκρασίες. Ευστάθιος Καστρίτης Θεραπευτική Κλινική ΕΚΠΑ Διαγνωστική προσέγγιση και Θεραπευτικές εξελίξεις στις Πλασματοκυτταρικές Δυσκρασίες Ευστάθιος Καστρίτης Θεραπευτική Κλινική ΕΚΠΑ 1 ΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΔΥΣΚΡΑΣΙΕΣ ή ΠΑΡΑΠΡΩΤΕΪΝΑIΜΙΕΣ ή ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΕΣ ΓΑΜΜΑΠΑΘΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ: Πρακτική Εργαστηριακή Προσέγγιση

ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ: Πρακτική Εργαστηριακή Προσέγγιση ΜΜ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ: Πρακτική Εργαστηριακή Προσέγγιση ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ, MD, MSc, MPH, PhD ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ, FCAP ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Άννα Ιµπρισίµη, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Δάφνη Μαυροπούλου, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Ελένη Καλαϊτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 27 Μαΐου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων (Νέο & Παλιό Σύστημα) ΘΕΜΑ Γ Γ.1 Ο χαρακτήρας της ομάδας αίματος στον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Πέμπτη 7 Απριλίου 2016 Ώρες Συνεδρίου: 13:00 20:00

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Πέμπτη 7 Απριλίου 2016 Ώρες Συνεδρίου: 13:00 20:00 Πέμπτη 7 Απριλίου 2016 Ώρες Συνεδρίου: 13:00 20:00 13:00-15:00 ΕΓΓΡΑΦΕΣ 15:00-15:30 Χαιρετισμοί Προέδρου ΔΣ Συνδέσμου Υγειονομικών Χαιρετισμοί Επίσημων Προσκεκλημένων Χαιρετισμοί Εκπροσώπων Επιστημονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑΤΙΚΗ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΓΟΝΙ ΙΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ (γονίδιο φαινότυπος) Πρόσθεση εξωγενών γονιδίων (διαγονιδιακά) Τροποποίηση ενδογενών γονιδίων Αφαίρεση γονιδίων (knockout) ΥΠΟΘΕΣΗ Στοχευμένη μεταλλαξογένεση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών

Θέματα Πανελλαδικών Θέματα Πανελλαδικών 2000-2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1 Κεφάλαιο 1 ο Το γενετικό υλικό Θέμα 1 ο 2 Θέμα 2 ο 8 Θέμα 3 ο 12 Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Soliris είναι πυκνό διάλυμα για την παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. Περιέχει τη δραστική ουσία εκουλιζουμάμπη.

Το Soliris είναι πυκνό διάλυμα για την παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. Περιέχει τη δραστική ουσία εκουλιζουμάμπη. EMA/669881/2015 EMEA/H/C/000791 Περίληψη EPAR για το κοινό εκουλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Με βάση τη θέση στο ανθρώπινο σώμα Με βάση την ιδιότητα για γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Εξωτερικοί εσωτερικοί μη ειδικοί μηχανισμοί ειδικοί

Διαβάστε περισσότερα