ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ"

Transcript

1 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ *** Στρατής Παπαδόπουλος 1, Αναγνώστης Αγελαράκης 2, Σοφία Τσουτσούμπέη-Λιόλιου 3 *** Abstract The archaeology of death is the study of burial practices and customs, aiming to approach human attitudes towards the loss of beloved persons in every place and period of time. It examines both archaeological and anthropological findings, interprets the presence or absence of grave-goods, studies the type and building materials of tombs, the choice of burial space, and also the correlation between social status and burial ceremony. In the present paper we concisely examine the available information with regards to the island of Thasos from prehistory to the Hellenistic times. The available data for the Neolithic and Early Bronze Age are limited but become more abundant towards the Late Bronze Age and Early Iron Age. They are also restricted during Archaic and early Classical times but increase impressively by the end of the 5 th century BC, especially with regards to the ancient town of Thasos. Ι. Εισαγωγή Η «αρχαιολογία του θανάτου» μελετά τις πρακτικές και τα έθιμα ταφής, και προσπαθεί να κατανοήσει τη στάση του ανθρώπου σε κάθε χώρο και εποχή απέναντι στο γεγονός της απώλειας των αγαπημένων του προσώπων. Αποτελεί εξειδικευμένη επιστημονική περιοχή στην ευρωπαϊκή αρχαιολογία εδώ και δύο τουλάχιστον δεκαετίες 4. Συνεξετάζει αρχαιολογικά 1 Υπουργείο Πολιτισμού/Τουρισμού, ΙΗ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων 2 Πανεπιστήμιο Adelphi Νέας Υόρκης, Τμήμα Αρχαιανθρωπολογίας 3 Υπουργείο Πολιτισμού/Τουρισμού, ΙΗ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων 4 Chapman R.W., Kinnes I. and Randsborg K. (eds), The Archaeology of Death, Cambridge University Press, Chapman R.W. and Randsborg K., Perspectives on the Archaeology

2 ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ και ανθρωπολογικά ευρήματα, ερμηνεύει την παρουσία ή την απουσία κτερισμάτων καθώς και το είδος τους, τον τύπο και τα υλικά δομής των τάφων, την επιλογή του χώρου ενταφιασμού, τη σχέση κοινωνικής θέσης και ταφικής εθιμοτυπίας αλλά και αρκετές ακόμη παραμέτρους. Η επιστήμη της αρχαιοανθρωπολογίας, αναγκαίος σύμβουλος στο εγχείρημα αυτό, εξετάζει το σκελετικό υλικό, με τη σύμπραξη της φυσικής ανθρωπολογίας, της παλαιοπαθολογίας, της ιατροδικαστικής και της αρχαιομετρίας 5. Εκμαιεύει, έτσι, πληροφορίες για τη δημογραφία, το παλαιοπαθολογικό και παλαιο-επιδημιολογικό προφίλ του υπό μελέτη πληθυσμού, το βιοτικό επίπεδο, τις συνθήκες ζωής και την ανθρώπινη φυσιολογία. Όλα αυτά συσχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον, το επίπεδο της τεχνολογίας, την οικονομία και τη διατροφή. Στην παρούσα ανακοίνωση θα εξετάσουμε συνοπτικά τις πληροφορίες που διαθέτουμε για το θέμα αυτό όσον αφορά το νησί της Θάσου. Οι πρωιμότερες ενδείξεις κατοίκησης χρονολογούνται στην Ανώτερη Παλαιολιθική, γύρω στο π.χ. Τότε ξεκινά η εκμετάλλευση των μεταλλείων ώ- χρας στις Τζίνες 6, στο νότιο τμήμα του νησιού. Δε γνωρίζουμε πολλά για τις ομάδες των κυνηγών και τροφοσυλλεκτών που εξόρυσσαν τον αιματίτη, και δε διαθέτουμε οποιαδήποτε πληροφορία για την τύχη που επιφύλασσαν στους νεκρούς τους. Σημειώνουμε, ωστόσο, ότι η ώχρα χρησιμοποιείται σε παλαιολιθικές θέσεις για την κάλυψη του σώματος των νεκρών, ήδη των Νεάντερταλ, αλλά συστηματικότερα των Homo Sapiens Sapiens της Γραβέτιας και της Μαγδαλήνιας εποχής 7. of Death, ό.π., Morris Ι., Burial and Ancient Society: The Rise of the Greek City State, Cambridge University Press, Morris I., Death-Ritual and Social Structure in Classical Antiquity, Cambridge University Press, Brothwell D., Digging up Bones, London, Humphreys S.C. and King H. (eds), Mortality and Immortality, London, Boddington A., Garland A.N. and Janaway R.C. (eds), Death, Decay and Reconstruction: Approaches to Archaeology and Forensic Science, Manchester, Koukouli-Chrysanthaki, Ch., Weisgerber G., Gialoglou G. and Vavelidis M., Prähistorischer und junger Bergbau auf Eisenpigmente auf Thasos, in G.A. Wagner and G. Weisgerber (eds.) Antike Edel- und Buntmetallgewinnung auf Thasos, Der Anschnitt 6, 1998, Koukouli-Chrysanthaki Ch. and Weisgerber G., Οchre Mines on Thasos, in Ch. Koukouli- Chryssanthaki, A. Muller and S. Papadopoulos (eds), Thasos: Matières Premiéres et Techonologie de la prèhistoire à nos jours, Ε.F.A. IH ΕΠΚΑ, 1999, Schmandt-Besserat D., Ocher in Prehistory: 300,000 Years of the Use of Iron Ores as Pigments. In A. Wertime and J. Muhly (eds.) The Coming of the Age of Iron, Yale University Press, New Haven, 1980, Dart R. A. and Beaumont P., Evidence of Iron Mining in Southern Africa in the Middle Stone Age, Current Anthropology, 10 (1), 1969,

3 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΙΙ. Η προϊστορία Η πρωιμότερη μαρτυρία σκελετικών λειψάνων στη Θάσο χρονολογείται στα μέσα της 6 ης χιλιετίας π.χ. και προέρχεται από τον προϊστορικό οικισμό των Λιμεναρίων 8. Ανήκει σε νήπιο που βρέθηκε σε συνεσταλμένη στάση μέσα σε όρυγμα. Φαίνεται ότι είχε ενταφιαστεί σε υπαίθριο χώρο και όχι κάτω από δάπεδο σπιτιού, κάτι που αποτελεί τον κανόνα στους νεολιθικούς οικισμούς. Ταφές σε αποθηκευτικούς λάκκους ή σε απλά ορύγματα συναντούμε σε αρκετούς οικισμούς του βορειοελλαδικού χώρου, όπως η Νέα Νικομήδεια, η Μάκρη, η Σταυρούπολη και ο Μακρύγιαλος Πιερίας. Το άτομο στα Λιμενάρια διέσωζε 7 νεογιλά δόντια στην άνω και άλλα 7 στην κάτω γνάθο, αλλά και 9 μόνιμα δόντια. Το δεδομένο αυτό μαζί με τη μορφή των συμφύσεων των οστών προτείνει μια ηλικία μεταξύ 3 και 5 ετών. Δεν μπορεί να εξακριβωθεί το φύλο. Αναγνωρίστηκε υποπλασία της αδαμαντίνης, ίσως λόγω κακής διατροφής, επίσης παρατηρημένη συχνά σε αρχαιολογικούς πληθυσμούς. Η πορώδης επιφάνεια στις οφθαλμικές κόγχες υποδεικνύει σιδηροπενική αναιμία επίκτητου τύπου, προκαλούμενη από διατροφή φτωχή σε σίδηρο. Η ταφή ήταν ακτέριστη, αν και κάποιοι λίθοι που υπήρχαν πάνω στο σώμα του νεκρού, ίσως αποτελούσαν σκόπιμη ταφική πρακτική. Στον ίδιο οικισμό βρέθηκαν διάσπαρτα αρκετά ανθρώπινα οστά. Ανήκουν κυρίως σε ενήλικα άτομα αλλά και σε ένα νεογνό. Η διασπορά οστών έχει θεωρηθεί από ορισμένους ανθρωπολόγους σκόπιμη «ταφική» πρακτική. Ωστόσο, επειδή βασικό στοιχείο της νεολιθικής οικιστικής στα πρώιμα στρώματα των Λιμεναρίων είναι η παρουσία μεγάλου αριθμού αποθηκευτικών λάκκων, τα οστά αυτά μπορεί να προέρχονται από ταφές που υπήρχαν στο εσωτερικό τους. Μπορεί επίσης να οφείλονται στον παραμερισμό των παλαιότερων σκελετικών λειψάνων χάριν νεότερων ενταφιασμών. 8 Μαλαμίδου Δ. και Παπαδόπουλος Σ., «Ανασκαφική Έρευνα στον προϊστορικό οικισμό Λιμεναρίων Θάσου», AEMΘ 7 (1993), 1997, Τριανταφύλλου Σ., «Λιμενάρια: Τα αποτελέσματα της μελέτης του ανθρωπολογικού υλικού», στο Σ. Παπαδόπουλος και Δ. Μαλαμίδου (επιμ) Δέκα Χρόνια Ανασκαφικής Έρευνας στον Προϊστορικό Οικισμό Λιμεναρίων Θάσου, Υπουργείο Πολιτισμού/ΙΗ ΕΠΚΑ, Θεσσαλονίκη (υπό έκδοση). 1025

4 ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Οι ταφικές πρακτικές της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού είναι σχεδόν ά- γνωστες στη Θάσο. Οι ανθρωπόμορφες στήλες της Σκάλας Σωτήρος 9 που εντοπίστηκαν εντοιχισμένες στον περίβολο του οικισμού της 3 ης χιλιετίας π.χ. μπορεί να είχαν επιτύμβιο προορισμό στην αρχική τους λειτουργία, αλλά δε διαθέτουμε ασφαλείς ενδείξεις για να το υποστηρίξουμε. Αντίστοιχες στήλες σε θέσεις της Ευρώπης έχουν μεν, σε ορισμένες περιπτώσεις, ταφικό προορισμό, σε άλλες όμως έχουν συμβολικό ή λατρευτικό. Συχνά εικάζεται ότι αναπαριστούν αφηρωισμένους προγόνους, όχι όμως κατά κανόνα ως ταφικές στήλες αλλά, μάλλον, ως σύμβολα ιερών χώρων. Είναι αλήθεια ότι και τα σύγχρονά τους κυκλαδικά ειδώλια συναντώνται σχεδόν αποκλειστικά σε ταφικό περιβάλλον. Αντίστοιχος ήταν ίσως ο προορισμός και της ανάγλυφης στήλης πολεμιστή που εντοπίστηκε τυχαία στην περιοχή του Ποτού 10, αν αναλογιστούμε την πυκνότητα του νεκροταφείου της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στα πρανή και στα οροπέδια της ορεινής έκτασης που περιβάλλει τον οικισμό. Στις πρώιμες φάσεις της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού δεν αποκλείεται να ανήκουν οι δύο τάφοι που ήρθαν στο φως στον Άγιο Ιωάννη Θεολόγου, σε μικρή απόσταση από την παράκτια εγκατάσταση της 4 ης χιλιετίας π.χ. 11. Πρόκειται για κατασκευές πενταγωνικής κάτοψης, με τοιχώματα από α- σβεστολιθικές πέτρες τοποθετημένες καθέτως και δάπεδο από πλάκες γνευσίου (Εικόνα 1). Κατά την ανασκαφή τους δεν εντοπίστηκαν σκελετικά λείψανα ή κτερίσματα, γεγονός που καθιστά αβέβαιη τη χρονολόγησή τους. Ωστόσο, εμφανίζουν αναλογίες με ακτέριστους τάφους αυτής της εποχής που έχουν εντοπιστεί σε αρκετά νησιά του Αιγαίου Koukouli-Chrysanthaki Ch., «Anthropomorphic Stelae from Greece», Notizie Archeologiche Bergomensi, 12, 2004, Papadopoulos S., «The island of Thasos before written sources: Recent investigations into the Palaeolithic, Neolithic, and Bronze Ages», in J. Bouzek and L. Domaradzka (eds) «The Culture of Thracians and their Neighbours», Proceedings of the International Symposium in Memory of Prof. Mieczyslaw Domaradzki, with a Round Table Archaeological Map of Bulgaria, BAR S1350, 2005, Ό.π Lespez L. and Papadopoulos S., «Etude Geoarchaeologique du site d Aghios Ioannis, a Thasos», BCH 132 (2008), Maniatis Y. and Papadopoulos S., «Radiocarbon dating of a Final Neolithic Early Bronze Age transition period settlement at Aghios Ioannis on Thasos (North Aegean)», Radiocarbon, 53(1), Coleman J.E., Keos, I: Kephala. A late neolithic settlement and cemetery, American School of Classical Studies, Princeton, 1977, 48, pl.21, 2 & 63, d. Σάμψων A., H νεολιθική κατοίκηση στο Γυαλί της Νισύρου, Ευβοϊκή Αρχαιόφιλος Εταιρεία, Αθήνα 1988, 64. Ib., Σκοτεινή Θαρρουνίων. Το σπήλαιο, ο οικισμός και το νεκροταφείο, Αθήνα, 1993,

5 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ Το 2009, κατά την ανασκαφική έρευνα στον προϊστορικό οικισμό του Αγίου Αντωνίου στον Ποτό, εντοπίστηκε ελεύθερη ταφή σε λάξευμα του φυσικού εδάφους 13. Ο νεκρός είχε ενταφιαστεί σε συνεσταλμένη στάση, και σε μικρή απόσταση από τα κάτω άκρα του υπήρχε δεύτερο λάξευμα με αγγείο ως κτέρισμα. Η χρονολόγηση της ταφής στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού είναι αρκετά πιθανή, εφόσον βρέθηκε μέσα ή στον αύλειο χώρο κτίσματος της 3 ης χιλιετίας π.χ. Μόνο μετά τα μέσα της 2 ης χιλιετίας π.χ. πολλαπλασιάζονται τα στοιχεία για τις ταφικές πρακτικές της Εποχής του Χαλκού, προερχόμενα από τα νεκροταφεία της περιοχής «Καστρί» στο Θεολόγο 14. Οι λιθόκτιστες ταφικές συστάδες φιλοξενούν οικογενειακούς ενταφιασμούς της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου (Εικόνα 2). Η αρχαιοανθρωπολογική τους μελέτη προσέφερε σημαντικές ενδείξεις για διαφοροποιήσεις κύρους ανάμεσα στα νεκροταφεία. Έγινε σαφές πως ένα ορεινό περιβάλλον που συνεπάγεται απαιτητικές μετακινήσεις και εργασίες επηρεάζει τα σκελετικά χαρακτηριστικά. Τα άτομα είναι ρωμαλέα και μια σειρά σκελετικών χαρακτηριστικών μαρτυρούν ότι μετακινούνταν σε δύσβατες περιοχές για τις ανάγκες του κυνηγιού και της κτηνοτροφίας. Οι άντρες στα Τσιγανάδικα και στις Βρυσούδες είναι πιο σωματώδεις από αυτούς στο Λαρνάκι και στα Κεντριά. Ίσως εδώ θάβονταν σημαντικότερα για την κοινότητα άτομα, πολεμιστές ή κυνηγοί, για τους οποίους προορίζονται οι μνημειακότεροι τάφοι όπως αυτοί στα Τσιγανάδικα (Εικόνα 3), με μεγάλες διαστάσεις και εκφορική στέγαση, που μας θυμίζουν τα σύγχρονά τους μυκηναϊκά ανάλογα 15. ΙΙΙ. Οι πρώιμοι ιστορικοί χρόνοι 13 Παπαδόπουλος Σ., Νεραντζής Ν. και Τσουσουμπέη-Λιόλιου Σ., «Μια νέα αρχαιολογική θέση στον Άγιο Αντώνιο Ποτού», 6 ο Συμπόσιο Θασιακών Μελετών, Θάσος, 17-19/9/2011 (υπό έκδοση), τ.ι. «Ανασκαφική έρευνα στον προϊστορικό οικισμό του Αγίου Αντωνίου Ποτού Θάσου», Το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και Θράκη (2011)- ΚΕ Επιστημονική Συνάντηση, Θεσσαλονίκη 2012 (υπό έκδοση). 14 Κουκούλη-Χρυσανθάκη Χ., «Πρωτοϊστορική Θάσος. Τα νεκροταφεία του οικισμού Καστρί», Δημοσιεύματα του ΑΔ, αρ.45, Αθήνα, Owen S., «Mortuary Display and Cultural Contact: A cemetery at Kastri on Thasos», OJA 25, 2006, Koukouli-Chrysanthaki Ch. and Papadopoulos S., «The island of Thasos and the Aegean World», in Y.Maniatis (ed) ASMOSIA VII, Proceedings of the 7 th International Conference of the Association for the Study of Marble and Other Stones in Antiquity, Thassos 15-20/9/2003, BCH Suppl. 51, 2009,

6 ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Τα πρώιμα ιστορικά χρόνια είναι φειδωλά σε στοιχεία. Στα ανατολικά του Θεολόγου, στη θέση «Άγιοι Ανάργυροι», βρέθηκαν το 1994 τμήματα πίθων και λιγοστά όστρακα πρώιμων αρχαϊκών χρόνων 16. Πρόκειται για εγχυτρισμούς που αποτελούν την πρωιμότερη ως τώρα μαρτυρία της άφιξης εδώ των αποίκων, αλλά το μεγαλύτερο τμήμα του νεκροταφείου, δυστυχώς, καταστράφηκε κατά τη διάνοιξη του δασικού δρόμου. Μεμονωμένα ευρήματα, κυρίως κεραμική, από την περιοχή Ποτού και Αστρίδος 17, αλλά και κοσμήματα, όπως οι πόρπες της Συλλογής Παπαγεωργίου 18, επιβεβαιώνουν την παρουσία νεκροταφείων κατά τον 6 ο αιώνα στο νότιο τμήμα του νησιού. Η ίδια αυτή πρώιμη παρουσία επισημαίνεται, αν και με επιφυλάξεις, και στο δυτικό τμήμα του νησιού, εφόσον εγχυτρισμοί σε πίθους αρχαϊκής εποχής αναφέρονται στη Σκάλα Σωτήρος 19. Τα κτερίσματα, κυρίως κορινθιακά αλάβαστρα, χρονολογούν το νεκροταφείο στο α μισό του 6 ου αιώνα π.χ. Ένα σημαντικό εύρημα από τη θέση Κόκκινα Αστρίδος ήρθε να συνδράμει, το 1999, στη μελέτη των ταφικών πρακτικών της αρχαϊκής περιόδου 20. Εδώ εντοπίστηκε μια μαρμάρινη μονολιθική σαρκοφάγος με αετωματικό κάλυμμα με ακρωτήρια και με ημικιονίσκους συμφυείς στις εσωτερικές τέσσερις γωνίες. Από το εσωτερικό της προήλθαν, ως κτερίσματα, δύο αμφορείς - ο ένας κλαζομενιακού (Εικόνα 4) και ο δεύτερος αττικού τύπουκαθώς και δύο αλάβαστρα (Εικόνα 5). Πέντε μελαμβαφείς κύλικες θασιακών εργαστηρίων που μιμούνται αττικά πρότυπα βρέθηκαν σε μικρή απόσταση από τη σαρκοφάγο και προέρχονται από τους εναγισμούς προς το νεκρό. Το εύρημα χρονολογείται στο τέλος του 6 ου αιώνα π.χ. Τα σκελετικά λείψανα διασώθηκαν και μελετήθηκαν. Ο τάφος περιείχε έναν ιδιαιτέρως ρωμαλέο άνδρα σαράντα περίπου ετών, με αρθρικές αλλοιώσεις και στοιχεία ρήξης στους οσφυϊκούς σπονδύλους, ίσως λόγω επίπονης επαναλαμβανόμενης εργασίας με μεγάλο βάρος στο κάτω μέρος της σπονδυλικής στήλης. Αυτά τα στοιχεία θυμίζουν τόσο τα δεδομένα του Θεολόγου όσο και αυτά του 4 ου αιώνα από τις ταφές στο άστυ. Ερώτημα 16 Παπαδόπουλος Σ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Θεολόγος», ΑΔ 50(1995), 2000, Ghali-Kahil L., La ceramique Grecque (Fouilles ), Etudes Thasiennes VII, Grandjean Y., Holtzmann B. and Rolley Cl., «Antiquités thassiennes de la collection Papageorgiou», B.C.H. 97, 1973, Κουκούλη-Χρυσανθάκη Χ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Σκάλα Σωτήρος», ΑΔ 27 (1972), Σγούρου Μ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Κόκκινα Αστρίδος», ΑΔ 54 (1999), 2006,

7 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ αποτελεί η παρουσία εδώ μιας μεμονωμένης σαρκοφάγου. Σε απόσταση 100 μ. από το σημείο εντοπισμού της υπάρχει αγροικία με πύργο, η οποία, όμως, δεν πρέπει να υπήρχε πριν τον 4 ο αιώνα π.χ. IV. Η νεκρόπολη της Αρχαίας Θάσου Όπως είναι αναμενόμενο, τα περισσότερα στοιχεία για τις ταφικές πρακτικές στη αρχαία Θάσο μάς είναι γνωστά από το άστυ. Η αρχαϊκή νεκρόπολη εκτεινόταν στη δυτική πεδινή έκταση και στη στενότερη παράκτια ζώνη ως το τέλος του 6 ου αιώνα π.χ. Ήδη από το 1979 είχε υποστηριχτεί ότι το κενοτάφιο του Γλαύκου πρέπει να αποτελούσε κατά τον 7 ο αιώνα π.χ. το γειτονικότερο ταφικό μνημείο εκτός του δυτικού σκέλους του τείχους, δίπλα σε μία από τις βασικές πύλες 21. Η αρχαία πόλη χρησιμοποιούσε για τις οικιστικές της ανάγκες τη μικρή έκταση της δυτικής πλαγιάς κάτω από την ακρόπολη και εκτεινόταν ως την κατοπινή αρχαία αγορά. Οι τάφοι του 7 ου και του 6 ου αιώνα π.χ. πρέπει να γειτνίαζαν στα τεμένη του Ηρακλή και της Άρτεμης. Οι συνοικίες που έχουν ανασκαφεί στις περιοχές του Ηρακλείου και του Σιληνού πρέπει να αποτελούσαν το δυτικό και το νότιο, α- ντιστοίχως, όριο της πόλης μέχρι το τέλος της αρχαϊκής εποχής. Το δυτικό όριο επιβεβαιώνεται και από τα σημαντικά ευρήματα του τέλους της αρχαϊκής περιόδου, από οικοδομικά τετράγωνα που έχουν ανασκαφεί κατά την τελευταία δεκαετία 22. Σε αρκετά σημεία της δυτικής πεδιάδας, στο εσωτερικό των τειχών τα οποία διασώζονται μέχρι σήμερα και οικοδομήθηκαν στις αρχές του 5 ου αιώνα π.χ., εντοπίζεται σποραδικά κεραμική πρώιμων αρχαϊκών χρόνων, κυρίως κυκλαδικής προέλευσης, που ενδέχεται να προέρχεται από τάφους. Η μόνη, ωστόσο, ανασκαμμένη συστάδα αρχαϊκών τάφων είναι αυτή που ερευνήθηκε ανάμεσα στην πύλη του Δία και της Ήρας και στον πύργο του Σωτά κατά τα έτη 1977 και Ο εντοπισμός τριών τάφων του τελευταίου τέταρτου του 6 ου αιώνα π.χ. απέδειξε ότι κατά την επέκταση των τειχών υπήρξε πρόνοια ώστε να μην καταστραφούν οι προϋπάρχουσες ταφές, μάλλον ως ένδειξη σεβασμού προς τους προγόνους. Πρόκεται για μονολιθικές σαρκοφάγους, όπως αυτή των Κόκκινων Αστρίδος, τύπου που συνα- 21 Koukouli-Chryssanthaki Ch., «Recherches autour du rempart meridional de Thasos», BCH Suppl. V, 1979, Παπαδόπουλος Σ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Λιμένας. Οικόπεδο Ζήδρου», ΑΔ 2005 (υπό έκδοση). 23 Koukouli-Chryssanthaki Ch., ό.π. 1029

8 ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ντούμε σποραδικά σε δεύτερη χρήση ακόμη και σε πολύ νεότερες ταφικές συστάδες του Λιμένα, όπως αυτή του Βακουφικού (Εικόνα 6). Οι υστεροαρχαϊκές σαρκοφάγοι περιείχαν ως κτερίσματα αγγεία, κυρίως αττικές κύλικες, αλλά δε διέσωζαν σκελετικά κατάλοιπα. Κάτι τέτοιο θα είχε καθοριστική συμβολή στη συγκριτική μελέτη πληθυσμών από τη Θάσο και τη μητρόπολη Πάρο, πρόγραμμα που εκπονείται από την αρχαιοανθρωπολογική ομάδα του Πανεπιστημίου Adelphi της Νέας Υόρκης. Ωστόσο, τα ανθρωπολογικά δεδομένα από τη μελέτη ενταφιασμών των κλασικών χρόνων στο άστυ εμφανίζουν περισσότερες αναλογίες με εκείνα από το Καστρί του Θεολόγου και λιγότερες με εκείνα της Πάρου 24. Το γεγονός αυτό μπορεί να αποτυπώνει είτε ανάλογες εργασιακές συνθήκες είτε παρόμοιες στρατηγικές προσαρμογής στο περιβάλλον, είτε ακόμη την ειρηνική συνύπαρξη και βιολογική ανάμειξη γηγενών και επήλυδων. Στο άστυ των κλασικών χρόνων τα τείχη των αρχών του 5 ου π.χ. αποτελούν το ανατολικό και βόρειο όριο της νεκρόπολης. Οι οικογενειακές ταφικές συστάδες εκτείνονται τώρα κατά μήκος των οδών που οδηγούν στις κεντρικές πύλες της πόλης 25. Στις περισσότερες περιπτώσεις εντοπίζονται λιθόκτιστοι περίβολοι που οριοθετούν το χώρο ενταφιασμού των μελών της ίδιας οικογένειας (Εικόνα 7). Αν και η δυτική πεδιάδα εξακολουθεί να αποτελεί τον πυρήνα της νεκρόπολης, τάφοι αυτής της εποχής εντοπίζονται με μεγάλη συχνότητα σε όλη την έκταση εκτός του νοτίου σκέλους των τειχών, από τη θέση «Λαιμός» 26 ως την περιοχή των σημερινών εργατικών κατοικιών. Πρόσφατες ανασκαφές στον ευρύτερο χώρο του νέου λιμανιού απέδειξαν ότι τουλάχιστον από το τέλος του 5 ου αιώνα π.χ. αυτό το σημείο ήταν τμήμα της εντυπωσιακής τώρα σε έκταση νεκρόπολης 27. Η πλειονότητα των ανασκαμμένων μέχρι σήμερα τάφων χρονολογείται ανάμεσα στον 4 ο και στο 2 ο π.χ. αιώνα. Την εποχή αυτή εμφανίζουν κατά 24 Agelarakis A., «Physical Anthropology and Palaeopathology at the classical necropolis of Thasos», στο Κουκούλη-Χρυσανθάκη Χ., Σγούρου Μ. και Αγελαράκης Α., «Αρχαιολογικές έρευνες στην νεκρόπολη της αρχαίας Θάσου: », ΑΕΜΘ 10Β (1996), 1997, Για όλες τις προκαταρκτικές ανακοινώσεις σχετικά με την αρχαία νεκρόπολη της Θάσου βλ. Χρονικά του ΑΔ των τελευταίων δεκαετίων και συνολική παρουσία στο: Κουκούλη- Χρυσανθάκη Χ., Σγούρου Μ. και Αγελαράκης Α., «Αρχαιολογικές έρευνες στην νεκρόπολη της αρχαίας Θάσου: », ΑΕΜΘ 10Β (1996), 1997, Παπαδόπουλος Σ. και Μπεχτσή Α., «Θάσος-Νεκρόπολη: Περιοχή Αρκούδα-Λαιμός», ΑΔ 57 (2002) (υπό έκδοση). 27 Σγούρου Μ., Παπαδόπουλος Σ., Παπαλαζάρου Β. και Τσουτσουμπέη-Λιόλιου Σ., «Θάσος-Νεκρόπολη: Οικόπεδο Μυρώνη», ΑΔ 59 (2004) (υπό έκδοση). 1030

9 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ κανόνα ίδιο προσανατολισμό (Εικόνα 8), αλλά με την πάροδο του χρόνου απομακρύνονται από τους οδικούς άξονες. Παρατηρείται ποικιλία ταφικών πρακτικών: πρωτογενείς και δευτερογενείς καύσεις, απλοί εγχυτρισμοί ή εγχυτρισμοί σε θήκη (Εικόνα 9), τάφοι κιβωτιόσχημοι (Εικόνα 10), λιθόκτιστοι (Εικόνα 11), πλινθόκτιστοι, κεραμοσκεπείς ή και απλά ορύγματα στο έδαφος (Εικόνα 12). Στη θέση «Πατάρια», δίπλα στο σύγχρονο νεκροταφείο, ανασκάφηκαν κατά τη δεκαετία του 50, αλλά και πρόσφατα, στενόμακρες ορθογώνιες κατασκευές με κλίμακα πρόσβασης και με μικρό αριθμό ταφών στο εσωτερικό τους (Εικόνα 13). Εικάζουμε ότι αποτελούσαν περιβόλους οικογενειών με «ιδιαίτερο» κύρος 28. Συστάδες με σπουδαία ευρήματα υστεροκλασικών και πρώιμων ελληνιστικών χρόνων έχουν ανασκαφεί μέχρι σήμερα αρκετές, με σημαντικότερες αυτές του οικοπέδου Σούλτου και των Εργατικών Κατοικιών νοτιοδυτικά της πόλης και αυτή του οικοπέδου Μυρώνη στα δυτικά της. Τα δύο πρώτα οικόπεδα έδωσαν μεγάλο αριθμό πολύτιμων κτερισμάτων, κάτι που μάλλον υποδεικνύει ότι εδώ ενταφιάστηκαν άτομα «σημαντικά» για τις κοινωνικές, οικονομικές -και κυρίως τις συμβολικές- λειτουργίες της πολιτείας. Σημαντικότατο εύρημα των ανασκαφών στις Εργατικές Κατοικίες αποτελεί η μαρμάρινη θήκη ενός άντρα σαράντα περίπου ετών με τα οστά του τοποθετημένα σε χάλκινη υδρία. Το αγγείο φέρει παράσταση Διόνυσου με πάνθηρα, που παραπέμπει στη σχολή του Πραξιτέλη, και χρονολογείται στα μέσα του 4 ου αιώνα π.χ. 29. Το οικόπεδο Μυρώνη, μαζί με το οικόπεδο Χρυσόγελου, αποτελούν τις πληρέστερα ανασκαμμένες συστάδες του δυτικού νεκροταφείου της Θάσου. Παρουσιάζουν και τα δύο μεγάλο εύρος χρήσης, από το τέλος του 5 ου αιώνα π.χ. έως τα υστερορωμαϊκά χρόνια. Η μελέτη του ανθρωπολογικού υλικού του οικοπέδου Μυρώνη 30 προσέφερε πολύτιμα συμπεράσματα. Παρατηρήθηκε ότι τα μεγαλύτερα ποσοστά θνησιμότητας ανήκουν στην ηλικία των 35 ως 45 ετών και όχι στην ωριμότερη. Το γεγονός αυτό ίσως αποτυπώνει την εμπλοκή των ατόμων άνω των τριάντα σε ασχολίες ιδιαιτέρως απαιτητικές, επίπονες και επικίνδυνες. Η μελέτη των οστών τους 28 Ghali-Kahil L., «Necropoles thasienes», BCH 58 (1954), Παπαδόπουλος Σ. και Μπεχτσή Α., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Οικόπεδο Χρυσάφη-Γιαννόπουλου», ΑΔ 2002 (υπό έκδοση). 29 Σγούρου Μ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Οικόπεδο Λαδίκα», ΑΔ 53 (1998), 2004, Η μελέτη του υλικού από τoν Καθ. Α. Αγελαράκη και την ομάδα του Τμήματος Αρχαιοανθρωπολογίας του Πανεπιστήμιο Adelphi της Νέας Υόρκης βρίσκεται σε τελικό στάδιο. 1031

10 ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ κατέδειξε σκελετομυϊκή ευρωστία και ορισμένα στοιχεία τα οποία αντανακλούν εργασιακή εξειδίκευση, όπως τα οστεώματα των ακουστικών πόρων για τους δύτες ή τα σημάδια κίνησης των κάτω άκρων για τους κεραμείς. Αντίστοιχα σημεία στα μυϊκά ανάγλυφα των ενήλικων γυναικών μάλλον προδίδουν την εντατική τους ενασχόληση με εργασίες όπως η υφαντική. Οι συχνότερες παθήσεις αφορούν οδοντικές ασθένειες, οστεοαρθρίτιδες, σπονδυλοαρθροπάθειες, ασθένειες κρανιακού και μετακρανιακού, και τέλος κακώσεις του σκελετού από τραύματα και βάρη. Επεμβάσεις που διαπιστώθηκαν σε περιπτώσεις τραυμάτων καταδεικνύουν επαρκείς γνώσεις ιατρικής αντιμετώπισης. Το οικόπεδο Χρυσόγελου, εντοπισμένο στη θέση «Μώλος» στο δυτικότερο άκρο της νεκρόπολης, ανασκάφηκε το Το σημαντικότερο εύρημα εδώ είναι ένα μαρμάρινο κρηπίδωμα (Εικόνα 14) που ανήκει σε επιτύμβιο μνημείο του α μισού του 4 ου αιώνα π.χ. 31. Τέτοιες μνημειακές κατασκευές δεν εντοπίζονται συχνά στη νεκρόπολη, πιθανόν επειδή τα υλικά δομής τους λιθολογήθηκαν διαχρονικά και χρησιμοποιήθηκαν στην οικοδόμηση νεότερων κτιρίων. Η παρουσία τους, ωστόσο, πρέπει να θεωρείται βέβαιη καθ όλη τη διάρκεια των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, ενώ αργότερα, κατά τη Ρωμαϊκή εποχή, φαίνεται ότι αποκτούν εντυπωσιακές διαστάσεις, όπως αποδεικνύουν τα σπουδαία ευρήματα του 4 ου αιώνα μ.χ. από το οικόπεδο Σωτηρέλη 32. Η ανασκαφική έρευνα στο οικόπεδο Μυρώνη μάς βοήθησε να κατανοήσουμε καλύτερα τα έθιμα ταφής στο αρχαίο άστυ για τους δύο λόγους που προαναφέραμε: τη διαχρονική χρήση του χώρου ως νεκροταφείου και τη συνεξέταση κτερισμάτων και αρχαιοανθρωπολογικών δεδομένων. Η ταφική εθιμοτυπία υπακούει, όπως και στις υπόλοιπες ελληνικές πόλεις, σε κανόνες που διατηρούνται ή διαφοροποιούνται, όταν αυτό επιτάσσεται από την πολιτεία και τη θρησκεία. Οι κιβωτιόσχημοι τάφοι της ταφικής αυτής νησίδας δέχονται συνήθως έναν ή περισσότερους νεκρούς, ενώ οι κεραμοσκεπείς αποτελούν ατομικές ταφές. Ο παραμερισμός του παλαιότερου νεκρού πραγματοποιείται άλλοτε με ιδιαίτερη φροντίδα και άλλοτε όχι. Συνηθέστερο κτέρισμα αποτελούν κατά τον 4 ο αιώνα π.χ. τα αρυβαλλοειδή ληκύθια, το 2 ο αιώνα π.χ. τα πήλινα μυροδοχεία, ενώ αργότερα τα γυάλινα. Οι άντρες κτερίζονται με στεφά- 31 Σγούρου Μ., «Θάσος-Νεκρόπολη: Οικόπεδο Χρυσόγελου», ΑΔ 52 (1997), 2003, Παπαδόπουλος Σ. και Παπαλαζάρου Β., «Θάσος-Νεκρόπολη: Οικόπεδο Σωτηρέλη», ΑΔ 2005 (υπό έκδοση). 1032

11 ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΑΣΟ: ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΩΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ νι, στλεγγίδα, όπλα ή εργαλεία σχετικά με το επάγγελμά τους. Οι γυναίκες, και ακόμη περισσότερο τα νεαρά κορίτσια, κτερίζονται με κοσμήματα (Εικόνα 15 και 16), καθρέφτες, πυξίδες, πολλά μυροδοχεία και, συχνά, ειδώλια που σχετίζονται με τη μύησή τους σε μυστηριακές λατρείες ή ειδικές τελετουργίες και γιορτές της πόλης 33. Πολύτιμες είναι οι πληροφορίες που έχουμε αντλήσει κατά την τελευταία δεκαετία σχετικά με την εθιμοτυπία των παιδικών ταφών στη νεκρόπολη της Θάσου 34. Τα παιδιά θάβονται είτε ανάμεσα σε τάφους ενηλίκων, είτε μαζί με κάποιον ενήλικα, είτε σπανιότερα, και μάλλον μετά τα ελληνιστικά χρόνια- σε χώρους προορισμένους μόνο για νήπια, αν και τέτοια σποραδικά ευρήματα μπορεί να απηχούν μαζικές επιδημίες παρά εφαρμοσμένη ταφική πρακτική. Η ανασκαφική έρευνα ενός οικοπέδου σε απόσταση 200 περίπου μ. δυτικά της Πύλης του Δία και της Ήρας αποκάλυψε μεγάλο αριθμό παιδικών, αποκλειστικά, ενταφιασμών σε κεραμοσκεπείς τάφους ή σε λίθινες θήκες. Στην πλειονότητά τους ήταν ακτέριστοι 35. Γενικώς, τα παιδιά δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στις νεκροπόλεις της Θάσου, ιδιαιτέρως αυτά που η ηλικία τους συνδέεται με μεγάλη θνησιμότητα, κάτι παρατηρημένο και σε άλλες νεκροπόλεις του βορειοελλαδικού χώρου 36. Παρατηρούμε τριπλάσιο αριθμό θανάτων για την πρώτη φάση της παιδικής ηλικίας ως έξι ετών σε σύγκριση με την ηλικία από έξι ως δώδεκα 37. Σε ορισμένα σημεία του νεκροταφείου απουσιάζουν εντελώς 38, σε 33 Sgourou Μ., «Jewellery from Thasian graves», B.S.A. 96 (2001), Huysecom-Haxhi S., Papaikonomou I.-D. and Papadopoulos S., «Les figurines en terre cuite dans les sépultures d enfants en Grèce ancienne : le cas des jeunes filles nues assises», in A.Hermary (ed), Le mobilier des enfants morts - Actes de la Troisieme Table Ronde du Projet ANR L' enfant et la mort dans l' Antiquite, Aix en Provence 2010, BIAMA 12. V9, 2012, Παπαδόπουλος Σ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Οικόπεδο Καλογιαννίδου», ΑΔ 55 (2000), 2009, Kallintzi K. and Papaoikonomou I.D., «A Methodical Approach to Funeral Goods Offered to Children of Ancient Abdera», στο C.C.Mattusch, A.A.Donohue and A.Brauer (eds) Proceedings of the XVI International Congress of Classical Archaeology, Boston, Massachussets, USA, August 2003, Oxford-USA, 2006, Id., «La présence des enfants dans les nécropoles d Abdère», στο A.-M.Guimier-Sorbets and Y.Morizot (eds) L enfant et la mort dans les nécropoles grecques. Le signalement des tombes d enfants. Actes de la table ronde internationale organisée à Athènes, Mai 2008, Paris 2010, Travaux de la Maison René-Ginouves, Agelarakis A. «Physical Anthropology and Palaeopathology at the classical necropolis of Thasos», στο Κουκούλη-Χρυσανθάκη Χ., Σγούρου Μ. και Αγελαράκης Α., «Αρχαιολογικές έρευνες στην νεκρόπολη της αρχαίας Θάσου: », ΑΕΜΘ 10Β (1996), 1997,

12 ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ μία θέση αποτελούν το μισό πληθυσμό 39, ενώ στο οικόπεδο Μυρώνη το ποσοστό των παιδιών αποτελεί το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού 40. Οι πρωτογενείς καύσεις αποτελούν επιβίωση αρχαϊκών πρακτικών και η πλούσια κτέρισή τους οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι ταφές-καύσεις ανήκουν σε μέλη μιας ισχυρής κοινωνικής τάξης. Η πολυτέλεια, ωστόσο, στα ταφικά έθιμα καθορίζεται και περιορίζεται από την πολιτεία, κι αυτό αποδεικνύεται από επιγραφές όπως αυτή των ΑΓΑΘΩΝ που πρέπει να είχε α- ναρτηθεί στην πόλη της Θάσου λίγο πριν το 400 π.χ. 41. Προβλέπει περιορισμένες τιμές, με πενθήμερο μόλις πένθος -ακόμη και για τους αγαθούς πολίτες που είχαν θυσιάσει τη ζωή τους για την πατρίδα. Οι άρχοντες της πόλης είχαν το καθήκον να επιβλέπουν την τήρηση των κανόνων στα ταφικά δρώμενα και να περιορίζουν την πολυτέλεια. Πυρές συναντούμε διάσπαρτες ανάμεσα ή πάνω στους τάφους των αρχαίων νεκροταφείων. Περιέχουν θραύσματα μαγειρικών, επιτραπέζιων σκευών και απανθρακωμένα οστά μικρών αιγοπροβάτων, τα οποία ερμηνεύονται ως κατάλοιπα τελετουργικών δείπνων και φαίνεται πως αποτελούσαν τμήμα του τυπικού των τιμών που αποδίδονταν στους νεκρούς 42. Ωστόσο, τόσο τα αρχαιολογικά δεδομένα όσο και οι αρχαίες πηγές δεν επιτρέπουν να προσδιοριστεί ούτε ο χρόνος τέλεσης, ούτε το ακριβές τελετουργικό του ταφικού αυτού εθίμου, καταληκτικό μέρος του οποίου ήταν η παράδοση αγγείων και τροφών στην πυρά. Δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αρχαιολογικά αν επρόκειτο για ένα είδος συμποσίου που τελούνταν από τους συγγενείς στον τόπο της ταφής, ή αν η τροφή προσφερόταν στο νεκρό ως εφόδιο για το ταξίδι του στον Άδη. Πιθανότερο θεωρείται το δεύτερο. Ο μεγάλος αριθμός σκευών ίσως υποδεικνύει ότι η πυρά αποτελεί προσφορά σε περισσότερους νεκρούς, είναι δηλαδή μέρος ενός οικογενειακού μνημόσυνου. 38 Σγούρου Μ., «Θάσος- Περιοχή Εργατικών Κατοικιών», ΑΔ 51 (1996), 2001, Παπαδόπουλος Σ., «Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Οικόπεδο Καλογιαννίδου», ΑΔ 55 (2000), 2009, Σγούρου Μ., Παπαδόπουλος Σ., Παπαλαζάρου Β. και Τσουτσουμπέη-Λιόλιου Σ., Σωστικές Ανασκαφές Θάσου: Οικόπεδο Μυρώνη», ΑΔ 59 (2004) (υπό έκδοση). 41 Grandjean Y. and Salviat F., Guide de Thasos, E.F.A., De Boccard Ed., 2000, Kurtz D. C. and Boardman J., Greek Burial customs, London 1971,

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Κ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Από το 2000 έως το 2009 στην περιοχή αρμοδιότητας της Κ ΕΠΚΑ που περιλαμβάνει τα νησιά Λέσβο, Λήμνο, Χίο, Οινούσσες, Ψαρά και Άγιο Ευστράτιο, πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ.

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. Η φυσική ανθρωπολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την μελέτη της εξέλιξης και προσαρμογής του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΗ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1-2. Αρχαίος Φάγρης. Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας και πήλινη γυναικεία προτομή από το νεκροταφείο (4ος αι. π.χ.). ΚΑΒΑΛΑ Πέρνη Στη θέση «Τούμπα»

Διαβάστε περισσότερα

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008)

Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού. Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Iδεολογία κατά την Εποχή του Χαλκού Κική Πιλάλη, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας (1945-2008) Με την αρχή της ΕΧ παρατηρείται μια αλλαγή στη συμβολική έκφραση των προϊστορικών κοινοτήτων στο βόρειο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΣΤΑ Καθαρισμός και τακτοποίηση των οστών Την άνοιξη του 2008 (Μάρτιο-Απρίλιο), η κ. Ελευθερία Τσιχλή, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν

εφαρμόζεται ο γενικότερος κανόνας, ότι δηλ. ο νεκρός να είναι στραμμένος προς τα Β, Δ ή ΒΔ. Στο άμεσο περιβάλλον των τάφων της συστάδας Γ βρέθηκαν 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανασκαφή του παραλιακού νεκροταφείου στη θέση Κασιδιάρης των Σαβαλιών πρόσθεσε μία ακόμη θέση στις ήδη γνωστές της ευρύτερης περιοχής και εμπλούτισε τις γνώσεις μας με νέα σημαντικά συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

7o Ταξίδι στην Θράκη. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. 7o Ταξίδι στην Θράκη Δευτέρα, 17 Αύγουστος 2015 Παραλία Μακρύαμμου Παραδεισένια και πλήρως εξοπλισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΒ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Έως πρόσφατα στη δικαιοδοσία της ΙΒ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με έδρα τα Ιωάννινα, περιλαμβάνονταν οι Ν. Ιωαννίνων, Άρτας, Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ

ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟΥ ΧΑΝΙΩΝ Γιαννίκου Αλίκη ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ Η επιστήμη που διερευνά τις ασθένειες των προϊστορικών ανθρώπων αξιοποιώντας το σκελετικό υλικό. ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μετρό Κατά το 2007-2008, η ανασκαφική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο χώρο νότια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ

ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ ΛΟΡΔΟΣ ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ O ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΟ ΚΕΜΠΡΙΤΖ, ΑΦΟΥ ΤΑΡΑΞΕ ΤΑ ΝΕΡΑ ΔΙΑΤΥΠΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΠΩΣ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΛΛΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ..!!! Κομμάτια έκαναν οι

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΛΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1. Θέση «Αναπνοά», οικόπεδο Α. Παπαθανασόπουλου. Τριμερές ταφικό μνημείο. Εικ. 2. Θέση «Περδικαριά». Άποψη της ανασκαφής. ΚΟΡΙΝΘΙΑ Αρχαία Κόρινθος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012

Rethink Athens / Πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων Νοέμβριος 2012 1 Οδός Ιδιοκτησία Αρχαιολογικός χαρακτήρας Βιβλιογραφία Έτος ανασκαφής Βάθος 1 Πατησίων και Καποδιστρίου 2 Αιόλου από Σταδίου Σοφοκλέους (έργα Υ.Δ.Ρ.Ε.Ξ.) 3 Σταδίου 61 [πρώην Κυπριακή Αγορά] Κανελλάκη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ Γαρίτσα Οικόπεδο Μπούζη Ο χώρος που ερευνήθηκε κατά τις ανασκαφικές περιόδους 2005-2006 αποτελεί τμήμα του νεκροταφείου της αρχαίας πόλης της Κέρ

Διαβάστε περισσότερα

Λέκτορας Τομέα Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.

Λέκτορας Τομέα Αρχαιολογίας Α.Π.Θ. ΤΑΦΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΣΙΔΗΡΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ΣΕΒΑΣΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ Λέκτορας Τομέα Αρχαιολογίας Α.Π.Θ. Η γνώση μας για τις προϊστορικές ταφικές

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Κατά τη δεκαετία 2000-2010 η ΕΠΣΝΕ, παράλληλα προς τις σωστικές ανασκαφές και αυτοψίες της σε σπήλαια και θέσεις παλαιοανθρωπολογικού ενδιαφέροντος,

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ 65 ΔΥΤΙΚΗ ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ: ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Οι κοινοί χώροι ταφής στον ελληνικό χώρο από την πρώτη εμφάνιση τους μέχρι και τα παλαιοχριστιανικά χρόνια δημιουργούνταν και αναπτύσσονταν πάντα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολική και ιδεολογική ζωή.

Συμβολική και ιδεολογική ζωή. Συμβολική και ιδεολογική ζωή. Αικατερίνη Παπανθίμου, Καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ. Η ιδεολογία, που θεωρήθηκε συνώνυμη με τις πίστεις, τις κοσμολογικές αντιλήψεις και τη θρησκεία των κοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΓ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑ Το ανασκαφικό έργο της ΙΓ ΕΠΚΑ κατά τα έτη 2000-2010 περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό σωστικών, αλλά και συστηματικών ερευνών. Οι έρευνες αυτές αφορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι δρόμοι και ταφικοί περίβολοι στην πεδιάδα των Μεσογείων 1

Αρχαίοι δρόμοι και ταφικοί περίβολοι στην πεδιάδα των Μεσογείων 1 Όλγα Αποστολοπούλου-Κακαβογιάννη Μαρία Στάθη-Κοντογιάννη Φωτεινή Νέζερη Δέδες Λιώνης Αρχαιολόγοι Αρχαίοι δρόμοι και ταφικοί περίβολοι στην πεδιάδα των Μεσογείων 1 Εισαγωγή ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΩΝ ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΙΕΡΙΑ Μεθώνη (εικ. 1-4) Αμέσως βόρεια της Νέας Αγαθούπολης έχει ε ντο πιστεί, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η θέ ση της αρχαίας Μεθώνης, της αρχαιότερης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Ε' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Εικ. 1. Σπάρτη, τα κατεργασμένα χαύλια από την επένδυση του κράνους του κτιστού τάφου της εποχής των λακκοειδών τάφων. ΛΑΚΩΝΙΑ H ανασκαφική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΙΖ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η ανασκαφική δραστηριότητα της ΙΖ ΕΠΚΑ, την περίοδο 2000-2010 επικεντρώθηκε κυρίως σε σωστικές και δοκιμαστικές ανασκαφές, στο πλαίσιο των εργασιών συντήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Εικόνων Π12993 Π12995

Κατάλογος Εικόνων Π12993 Π12995 Κατάλογος Εικόνων 1. Αεροφωτογραφία εντοπισμού κλίμακας 1:150000 του αρχαίου νεκροταφείου των Σαβαλίων (Google-Earth). 2. Αεροφωτογραφία εντοπισμού κλίμακας 1:50000 του αρχαίου νεκροταφείου των Σαβαλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑρΧΑΙΟλΟΓΙΚΟΣ ΧωρΟΣ ΕδΕΣΣΑΣ 40 ΧρΟνΙΑ μετα την ΕνΑρξΗ των ΑνΑΣΚΑΦων ΑΠΟ τον Φ. ΠΕτΣΑ

ΑρΧΑΙΟλΟΓΙΚΟΣ ΧωρΟΣ ΕδΕΣΣΑΣ 40 ΧρΟνΙΑ μετα την ΕνΑρξΗ των ΑνΑΣΚΑΦων ΑΠΟ τον Φ. ΠΕτΣΑ 139 ΑρΧΑΙΟλΟΓΙΚΟΣ ΧωρΟΣ ΕδΕΣΣΑΣ 40 ΧρΟνΙΑ μετα την ΕνΑρξΗ των ΑνΑΣΚΑΦων ΑΠΟ τον Φ. ΠΕτΣΑ Όπως πρώτοι οι περιηγητές του 19ου αιώνα είχαν επισημάνει, η πόλη της αρχαίας Έδεσσας αναπτυσσόταν σε δύο επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 15 Γ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΑΘΗΝΑ Στην Αθήνα διεξήχθησαν κατά τα έτη 20002010 συνολικά 298 σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών ή σε δημόσια έργα (ΜΕΤΡΟ) και πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΡΠΕΡΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ: 2011-2012 Υπεύθυνοι/ες καθηγητές/τριες Τζιούφας Βασίλειος ΠΕ11 Φλόκας Αθανάσιος ΠΕ03 Κρομμύδα Δέσποινα ΠΕ09 Σωτήρη Χρυσούλα ΠΕ15 Νασιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιλογή του τίτλου «Αρχαιολογική

Ηεπιλογή του τίτλου «Αρχαιολογική Η Αρχαιολογική Συλλογή Κηφισιάς Το κτήριο και τα εκθέματα Δρ Δημήτριος Σκιλάρντι Aρχαιολόγος B Eφορείας Προϊστορικών και Kλασικών Aρχαιοτήτων Ηεπιλογή του τίτλου «Αρχαιολογική Συλλογή Κηφισιάς» επιβλήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ Η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εγκαταστημένη σε απόσταση 4 χλμ. νότια του σημερινού ιστορικού Κέντρου, εκτείνονταν περίπου στο κέντρο της σημερινής χερσονήσου του Κανονιού, που περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Με τις πρόσφατες ανασκαφές στις Κυκλάδες η κυκλαδική προϊστορία τίθεται σε εντελώς νέες βάσεις, αφού αποκτάται επιτέλους γνώση για τη μορφή και τις δομές

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Στα δυτικά της εθνικής οδού Τρικάλων - Ιωαννίνων, 3χλμ πριν από τα Μετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης

«Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Νατάσα Μιχαηλίδου, Ίδρυµα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης «Οι µικροί αρχαιολόγοι της Θράκης» σελίδα 0 από 10 Περιεχόμενα Εισαγωγικά...2 Α. Αρχαιολογικοί χώροι, Μνημεία και Μουσεία της Θράκης...3 Β. Χάρτης της Θράκης με σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος...5 Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΕΙΡΗΝΗ Ι. ΠΕΤΡΟΥΤΣΑ * ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ Το Δισπηλιό είναι ένας λιμναίος οικισμός, στη λίμνη Ορεστίδα της Καστοριάς, ο οποίος κατοικήθηκε από το τέλος της Μέσης

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

My First Trip. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

My First Trip. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. My First Trip Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. My First Trip Πέμπτη, 27 Αύγουστος 2015 Παραλία Χρυσής Αμμουδιάς Είναι μία από τις ομορφότερες και πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΠΡΩΙΜΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Μεταλλουργία Πρώιμη Εποχή Χαλκού 3.200 2.000 π.χ. Αντίθετα με την Νεολιθική, στην Πρώιμη Χαλκοκρατία επισημαίνονται: 1) συχνότερες μεταλλουργικές δραστηριότητες. 2)παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari CYCLADIC SEMINAR ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU ST. Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 22 Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015, 7 μ.μ. - Thursday, 30 April

Διαβάστε περισσότερα

Μια βόλτα στην αρχαία Κέα. Μαρία Καγιάφα Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου

Μια βόλτα στην αρχαία Κέα. Μαρία Καγιάφα Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Μια βόλτα στην αρχαία Κέα Μαρία Καγιάφα Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Ένα πανέμορφο νησί των δυτικών Κυκλάδων, ανάμεσα στην ακτή της Αττικής, την Κύθνο, την Άνδρο και τη Σύρο Έκταση: 131 τ.χμ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς:

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς: Η χρήση της ελιάς σο στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής, Διατροφής, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΙΑ02 ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Από τη Μεσοχαλκή στην Υστεροχαλκή Στην αρχή της ΥΧ περιόδου η εικόνα σε κάθε περιοχή παραμένει η ίδια με τη ΜΧ, με εξαίρεση την Ηπειρωτική Ελλάδα. Κρήτη: η ανακτορική κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 99 ΑΧΑΪΑ ΣΩΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ Δήμος Πατρέων Ποτάμι Ξυλοκέρας (2003 κ.ε.). Αποκαλύφθηκε μεγάλο ιδιωτικό βαλανείο εξαιρετικής διατήρησης, υστερορωμαϊκών χρόνων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Λ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗ Αρχικά στο Νομό Κοζάνης και από το 2004 και στο Νομό Γρεβενών μεγάλα δημόσια έργα επέβαλαν τη διενέργεια δεκάδων σωστικών ανασκαφών σε έκταση που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Φ Ι Λ Ο Σ Ο Φ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης ΜΑΘΗΜΑ: Ο πολιτισμός του Β.Α. Αιγαίου κατά την 3 η χιλιετία π.χ. (ΑΠΡ 528)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008 ΝΟΜΟΣ ΕΒΡΟΥ ΣΥΝΟΛΟ 20.000 ΝΟΜΟΣ ΡΟΔΟΠΗΣ ΙΘ' Εφορεία Πρ. Κομοτηνής Έργου 4916 ΙΘ' Εφορεία Πρ. Κομοτηνής Π.Τσατσοπούλου Τηλ:2531022411 FAX:2531021517

Διαβάστε περισσότερα

http://www.namuseum.gr/object-month/2012/jul/jul12-en.html

http://www.namuseum.gr/object-month/2012/jul/jul12-en.html Ο Οινοπίωνας, ήταν γιος του θεού Διόνυσου και της Αριάδνης, κόρης του Μίνωα και θεωρείται ο πρώτος μυθικός βασιλιάς της Χίου. Δίδαξε στους κατοίκους την τέχνη της αμπελουργίας και την παραγωγή του καλύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΛΕ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟÏΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Η ΛΕ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων συστάθηκε τον Ιούνιο του 2006 με περιοχή ευθύνης τα νησιά Κεφαλονιάς, Ιθάκης και Ζακύνθου και με προϊστάμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ.

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 8: Οργάνωση των ομάδων κατά τη Νεολιθική Εποχή

Διδακτική πρόταση 8: Οργάνωση των ομάδων κατά τη Νεολιθική Εποχή Πώς οργανωνόμαστε; Διδακτική πρόταση 8: Οργάνωση των ομάδων κατά τη Νεολιθική Εποχή Ερώτημα-κλειδί Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Νεολιθικής Εποχής; Ποιοι έπαιρναν τις αποφάσεις; Σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Ιωάννης Ασλάνης, Δρ. Προϊστορικής Αρχαολογίας, ΚΕΡΑ Η εσωτερική οργάνωση των οικισμών με τον τρόπο διάταξης των σπιτιών και των άλλων κτισμάτων και η τεχνική κατασκευής τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ... 11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΙΒΛΙΚΟΣ ΙΣΡΑΗΛ Εισαγωγικά... 27 1. Αρχαιολογία του βιβλικού Ισραήλ... 29

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή

Διαβάστε περισσότερα