Διαδικτυακά Συστήματα Διαχείρισης Προσωπικού. Εφαρμογή διασύνδεσης επιχειρήσεων και εργαζομένων.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαδικτυακά Συστήματα Διαχείρισης Προσωπικού. Εφαρμογή διασύνδεσης επιχειρήσεων και εργαζομένων."

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Διαδικτυακά Συστήματα Διαχείρισης Προσωπικού. Εφαρμογή διασύνδεσης επιχειρήσεων και εργαζομένων. Καπώνη Δήμητρα A.M. 104 Επιβλέπων Καθηγητής: Μπεληγιάννης Γρηγόριος (Επίκουρος Καθηγητής) Αγρίνιο, Οκτωβριος 2014

2 ii Δήλωση περί μη λογοκλοπής Δηλώνω ότι είμαι η συγγραφέας της παρούσας εργασίας με τίτλο <<Διαδικτυακά Συστήματα Διαχείρισης Προσωπικού. Εφαρμογή διασύνδεσης επιχειρήσεων και εργαζομένων>>, που συντάχθηκε στο πλαίσιο της πτυχιακής μου εργασίας και παραδόθηκε το μήνα Οκτώβρη του Η αναφερόμενη εργασία δεν αποτελεί αντιγραφή ούτε προέρχεται από ανάθεση σε τρίτους. Οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν αναφέρονται σαφώς στη βιβλιογραφία και στο κείμενο ενώ κάθε εξωτερική βοήθεια, αν υπήρξε, αναγνωρίζεται ρητά. ΟΝΟΜΑ ΑΜ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΠΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ 104

3 iii Στην πολυαγαπημένη μου μητέρα

4 iv Πίνακας Περιεχομένων Λίστα Περιεχομένων Λίστα Εικόνων Περίληψη Εισαγωγή iv vii ix x Μέρος 1 ο Κεφάλαιο 1 ο - Ηλεκτρονικό Επιχειρείν (e-business) 1.1 Το Διαδίκτυο Ορισμός Ως εργαλείο για τις επιχειρήσεις 1.2 Ηλεκτρονικό Επιχειρείν Μοντέλα του Ηλεκτρονικού Επιχειρείν Τα Στάδια του Ηλεκτρονικού Επιχειρείν σε μια Επιχείρηση 1.3 Συμπέρασμα 7 Κεφάλαιο 2 ο - Διαδικτυακό Μάρκετινγκ (e-marketing) 2.1 Ορισμός Μάρκετινγκ Ορισμός του Διαδικτυακoύ µάρκετινγκ Διακρίσεις του Διαδικτυακού μάρκετινγκ 2.3 Λειτουργίες του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Τεχνικές του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Search Engine Marketing (SEM) Search Engine Optimization (SEO) Pay-Per-Click (PPC) Social Media Marketing Marketing Affiliate Marketing

5 v Display Advertising Viral Marketing Video Marketing Content Marketing Inbound marketing 2.5 Εργαλεία του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Banner Ads (Διαφημίσεις Πλαισίου) Banners Links (Δεσμοί) Promotional Websites ή Micro Sites 2.6 Πλεονεκτήματα του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Μειονεκτήματα του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Συμπέρασμα 44 Κεφάλαιο 3 ο - Οργάνωση και Διοίκηση (Management) 3.1 Έννοια του Management Παράγοντες του Management Λειτουργίες του Management Οι συντελεστές τον management Συμπέρασμα 52 Κεφάλαιο 4 ο - Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων (Human resources management) 4.1 Βασικές έννοιες Λειτουργίες του Ανθρωπίνου Δυναμικού Προγραμματισμός του ανθρώπινου δυναμικού Επιλογή και πρόσληψη του προσωπικού Εκπαίδευση και ανάπτυξη του προσωπικού Αξιολόγηση και έλεγχος της επίδοσης των εργαζομένων Αμοιβή των εργαζομένων Εργασιακές σχέσεις

6 vi Υγιεινή και ασφάλεια εργαζομένων 4.3 Συμπέρασμα 77 Μέρος 2 ο Κεφάλαιο 1: Αναπτυξη της εφαρμογής 1.1 Περιγραφή της ιδέας- ιστοσελίδας Τεχνολογίες για την εφαρμογή Η Βάση δεδομένων Περιγραφή της εφαρμογής Περίπτωση Ιστοσελίδας Marketing Περίπτωση Ιστοσελίδας e-management 1.5 Προτάσεις 97 Βιβλιογραφία Ξένη Βιβλιογραφία 98 Ελληνική Βιβλιογραφία 100 Πηγές από το διαδίκτυο 102

7 vii Λίστα Εικόνων Εικόνα 1:Στατιστικά μηχανών αναζήτησης, σελ.17 Εικόνα 2: Αμειβόμενη διαφήμιση Pay Per Click, σελ.20 Εικόνα 3: Μέσο CPC για συγκεκριμένες λέξεις-κλειδιών με την βοήθεια του εργαλείου Keyword Planner της Google, σελ.21 Εικόνα 4: Χώροι διαφήμισεων στο Facebook, σελ.22 Εικόνα 5: Στατιστικά διαφήμισης στο Facebook, σελ.24 Εικόνα 6: Λειτουργίες ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, σελ.25 Εικόνα 7: Στατιστικά newsletter, σελ.27 Εικόνα 8:Πως λειτουργεί το συνεργατικό μάρκετινγκ, σελ.28 Εικόνα 9: Παράδειγμα μιας Web page, σελ.35 Εικόνα 10: Παράδειγμα Web banner, σελ.37 Εικόνα 11: Παράδειγμα διαζευτικών μηνυμάτων, σελ.39 Εικόνα 12: Η βάση δεδομένων, σελ.86 Εικόνα 13: Σελίδα Μάρκετινγκ του ΚΔΒΜ, σελ.92 Εικόνα 14: Περιγραφή του Προγράμματος, σελ.93 Εικόνα 15: Η φόρμα της αίτησης, σελ.93 Εικόνα 16: Η φόρμα εκδήλωσης ενδιαφέροντος, σελ.94 Εικόνα 17:Φόρμα εισόδου, σελ.95 Εικόνα 18: Η φόρμα αίτησης συμμετοχής, σελ.95 Εικόνα 19: Λίστα υποψηφίων, σελ.96 Εικόνα 20: Είσοδος στο ιστορικό του υποψηφίου, σελ.96 Εικόνα 21: Ιστορικό του υποψηφίου, σελ.97 Πίνακας 1:Οι βάσεις δεδομένων που υποστηρίζονται, σελ.84

8 viii Σχήμα 1 : Διαδικασία αποτελεσματικής διοίκησης, σελ.48 Σχήμα 2: Διάγραμμα ER.Το σχήμα της βάσης φαίνεται στο παραπάνω διάγραμμα σχέσεων οντοτήτων, σελ.87

9 ix Περίληψη Η συνεχής και αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας και της χρήσης του διαδικτύου, φέρνουν στο προσκήνιο νέες ευκαιρίες για την προώθηση των προϊόντων και των υπηρεσιών των επιχειρήσεων, τονίζουν την αναγκαιότητα για χρήση των στρατηγικών τεχνικών του διαδικτυακού μάρκετινγκ καθώς και των αποδοτικότερων και "εξυπνότερων" μεθόδων διοίκησης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η θεωρητική και πρακτική ανάλυση του θέµατος <<Διαδικτυακά συστήματα διαχείρισης προσωπικού. Εφαρμογή διασύνδεσης επιχειρήσεων και ανέργων>>. Η θεωρητική επισκόπηση του θέµατος,στο πρώτο μέρος, αποτελεί μια προσπάθεια κατανόησης των όρων Ηλεκτρονικό Επιχειρείν (e-business), Διαδικτυακό Μάρκετινγκ (e-marketing), Οργάνωση και Διοίκηση επιχειρήσεων (Management) και Διαχείριση Ανθρώπινων Πόρων (Human Resources Management). Σε αυτή την ενότητα, καταγράφονται οι στρατηγικές τεχνικές που μπορεί να χρησιμοποιήσει το Μάρκετινγκ στο χώρο του διαδικτύου με τη βοήθεια εργαλείων για την επίτευξη των στόχων της επιχείρησης. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι η ολοκλήρωση ενός έργου εξαρτάται από την πολιτική της επιχείρησης και από την πιστή εφαρμογή των κανόνων της οργάνωσης και διοίκησης. Τέλος, επισημαίνεται ο σημαντικός ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα και δείχνεται ότι η επένδυση σ αυτό μπορεί να προσθέσει οικονομική αξία στην επιχείρηση. Στο δεύτερο μέρος, η διατριβή εστίασε στην ανάπτυξη μιας πρότυπης εφαρμογής ηλεκτρονικής γραμματείας και e-management που αφορά τον τρόπο που μπορεί μια εταιρία να χειριστεί τους πελάτες της. Ουσιαστικά, παρουσιάζεται η λειτουργία ενός Κέντρου Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) το οποίο έιναι μια εταιρία που καλείται να διαχειριστεί έναν όγκο υποψηφίων για τα προγράμματα VOUCHER. Η εφαρμογή αποτελείται από δύο τμήματα: Το τμήμα του marketing (ιστοσελίδα στον πελάτη) και το τμήμα του management (ιστοσελίδα διαχείρισης) που χρησιμοποιούν την ίδια βάση δεδομένων.

10 x Εισαγωγή Μετά τη συνοπτική περίληψη καθίσταται αναγκαίο να παρουσιαστούν τα κεφάλαια της διπλωματικής. Η εργασία είναι χωρισµένη σε πέντε κεφάλαια συµπεριλαµβανοµένων και των συµπερασµάτων. Σε μια εποχή, όπου η ανάγκη επιβίωσης και δημιουργίας νέων διεξόδων δραστηριοποίησης των επιχειρήσεων γίνεται επιτακτική, το διαδικτυακό επιχειρείν αποτελεί πηγή νέων ευκαιριών. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η αναγκαιότητα που γεννά η εποχή του Διαδικτύου,καθώς έχει γίνει πλέον απόλυτα κατανοητή από το σύνολο του επιχειρηματικού κόσμου ώστε να παραμείνει μια επιχείρηση ανταγωνιστική ή ακόμα και να επιβιώσει μέσα στο σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Το διαδίκτυο εξελίσσεται σε ένα νέο µέσο, αποτελεί έναν καινούργιο χώρο δραστηριότητας µε χιλιάδες «κατοίκους». Ως εκ τούτου οι οικονοµικοί οργανισµοί, οι εταιρείες και οι ιδιώτες αναπτύσσουν και υιοθετούν νέες στρατηγικές µάρκετινγκ ώστε να αξιοποιήσουν αποτελεσµατικά το διαδίκτυο. Σκοπός του δεύτερου κεφαλαίου, είναι η ανάλυση της έννοιας του διαδικτυακού μάρκετινγκ και της διαδικασίας υιοθέτησης των στρατηγικών μάρκετινγκ. Κατόπιν, δίνεται έµφαση στα εργαλεία που χρησιµοποιούνται,τους τύπους του διαδικτυακού µάρκετινγκ καθώς και στα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του. Η επιχείρηση σαν οργανισμός πραγματοποιεί τους σκοπούς της όχι μόνο με τον προγραμματισμό της παραγωγής ή της προώθησης των πωλήσεων, αλλά προπάντων με μεθοδευμένη (συστηματική) οργάνωση και διοίκηση. Στο τρίτο κεφάλαιο, γίνεται εννοιολογική ανάλυση του µάνατζµεντ, των παραγόντων, των τεσσάρων βασικών λειτουργιών και των συντελεστών του µάνατζµεντ και στις προκλήσεις που αυτό αντιµετωπίζει. Οι σύγχρονες επιχειρήσεις καλούνται να αξιοποιήσουν στο μέγιστο βαθμό το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό τους αξιοποιώντας προηγμένα συστήματα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού, επεκτείνοντας πολλές φορές τις ανάγκες τους πέραν των παραδοσιακών διαδικασιών σε τομείς, όπως η υποστήριξη της επιλογής ή η αξιολόγηση του

11 xi προσωπικού. Στο τέταρτο κεφάλαιο, παρουσιάζεται ο ρόλος του τμήματος διοίκησης ανθρωπίνων πόρων και αναλύονται οι λειτουργίες του που περιλαμβάνουν μια ποικιλία δραστηριοτήτων οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά όλα τα πεδία ενός οργανισμού. Ενδοεπιχειρησιακά, η διαδικασία αναζήτησης και επιλογής κατάλληλων στελεχών υπήρξε πάντα µία από τις πιο χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες του τμήματος Διαχείρισης Προσωπικού. Όσο οι απαιτήσεις της αγοράς αυξάνονται, οι επιχειρήσεις επεκτείνονται και προσπαθούν να επιβιώσουν στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον τόσο και οι ικανότητες/ γνώσεις των στελεχών πρέπει να είναι όλο και πιο εξειδικευµένες. Συνεπώς η διαδικασία επιλογής κατάλληλων στελεχών γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη. H πλειοψηφία των εταιρειών σήµερα επιλέγει να προσφύγει σε εξωεπιχειρησιακές πηγές όπως φορείς Κατάρτισης όπως είναι τα Κέντρα Δια βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) για την διαχείριση των προγραμμάτων VOUCHER που τους ανατίθενται από το Υπουργείο Εργασίας. Πιο συγκεκριμένα η εφαρμογή που αναπτύσσεται αφορά επιδοτούμενα προγράμματα εργασίας που τον τελευταίο χρόνο το Υπουργείο Εργασίας προκηρύσσει με στόχο την προώθηση ανέργων στην εργασία. Παρουσιάζεται ο τρόπος διασύνδεσης των επιχειρήσεων και ανέργων για ενίσχυση της αποσχόλησης μέσω από την ηλεκτρονική πλατφόρμα που αναπτύσσουμε.

12 Κεφάλαιο 1ο - Διαδικτυακό Μάρκετινγκ (E-MARKETING) 1.1 Το Διαδικτυο Ορισμός Το Διαδίκτυο (αγγλ. Internet) είναι παγκόσμιο σύστημα διασυνδεδεμένων δικτύων υπολογιστών, οι οποίοι χρησιμοποιούν καθιερωμένη ομάδα πρωτοκόλλων, η οποία συχνά αποκαλείται "TCP/IP" (αν και αυτή δεν χρησιμοποιείται από όλες τις υπηρεσίες του Διαδικτύου) για να εξυπηρετεί εκατομμύρια χρηστών καθημερινά σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι διασυνδεδεμένοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ανά τον κόσμο, οι οποίοι βρίσκονται σε ένα κοινό δίκτυο επικοινωνίας, ανταλλάσσουν μηνύματα (πακέτα) με τη χρήση διαφόρων πρωτοκόλλων (τυποποιημένοι κανόνες επικοινωνίας), τα οποία υλοποιούνται σε επίπεδο υλικού και λογισμικού. Το κοινό αυτό δίκτυο καλείται Διαδίκτυο 1. Το διαδίκτυο αποτελεί αναμφισβήτητα ένα τεράστιο πεδίο προώθησης και διαφήμισης υπηρεσιών και προϊόντων. Η ποσότητα της πληροφορίας που διακινείται σε αυτό και το πλήθος των ανθρώπων που την αναζητά το επιβεβαιώνουν αυτό. Από τη μια, η ηλεκτρονική παρουσία μιας σύγχρονης εταιρείας, η ιστοσελίδα της, δηλαδή, οφείλει να είναι αξιοπρεπής και αντανακλά την κουλτούρα της. Από την άλλη, η παρουσία αυτή πρέπει να προωθείται σωστά και να διαφημίζεται κατάλληλα Το Διαδίκτυο ως εργαλείο για τις επιχειρήσεις Η λειτουργία του διαδικτύου ως επιχειρηματικού εργαλείου δίνει μια μεγάλη ποικιλία νέων δυνατοτήτων στο χώρο της εμπορικής δραστηριότητας και στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων. Επιπλέον, η παρουσία μιας εταιρείας στο διαδίκτυο μέσω ενός 1 Σακλαμπανάκη Γιώργος, Μπατατζής Αλέξανδρος Εισαγωγή στοίντερνετ εκδόσεις Anubis Αθήνα 2000 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1

13 ηλεκτρονικού καταστήματος εξασφαλίζει την άμεση επαφή με τους πιθανούς πελάτες της και, ως τελικό αποτέλεσμα, την αύξηση των πωλήσεων και των εσόδων της. Αναλυτικότερα, τα βασικά οφέλη που μπορεί να αποκομίσει μια εταιρεία από τη δραστηριοποίησή της στο διαδίκτυο είναι 2 : Συνεχής προβολή και λειτουργία της επιχείρησής. Οι πελάτες μπορούν να επισκεφτούν τις σελίδες του ηλεκτρονικού της καταστήματος 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες το χρόνο, να «ξεφυλλίσουν» τον ηλεκτρονικό κατάλογο των προϊόντων της και να κάνουν τις αγορές τους με αντικαταβολή ή και με την πιστωτική τους κάρτα. Για την επιχείρηση αυτό δεν σημαίνει υπερωρίες προσωπικού ή διπλές βάρδιες, γιατί το ηλεκτρονικό κατάστημα δεν χρειάζεται προσωπικό. Προβολή των προϊόντων της με ένα μοναδικό μέσο επικοινωνίας. Το νέο αυτό μέσο μαζικής επικοινωνίας μπορεί να συνδυάσει κείμενο, εικόνα, ήχο και video, αλλά και ν αλληλεπιδράσει με τους πελάτες, επιτρέποντας τους να κάνουν ερωτήσεις και αγορές από το σπίτι. Επίσης, το διαδίκτυο, σε αντίθεση με τον τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, παρέχει τη δυνατότητα απεριόριστης χρήσης κειμένου, εικόνας, ήχου και video, με κόστος χαμηλότερο από αυτό μιας ολοσέλιδης καταχώρισης σε κάποιο περιοδικό εθνικής εμβέλειας. Μείωση των κρίκων της προμηθευτικής αλυσίδας. Η μείωση των κρίκων της προμηθευτικής αλυσίδας έχει ως αποτέλεσμα τη γρηγορότερη και με μειωμένο κόστος εξυπηρέτηση των πελατών της. Ειδικά στην περίπτωση προϊόντων, όπως εκδόσεις, μουσικά ή άλλα CDs και λογισμικό, οι «ενδιάμεσοι» μπορούν να εξαλειφθούν. 1.2 Ηλεκτρονικό Επιχειρείν Ηλεκτρονικό Επιχειρείν (e-business) 3 ονομάζεται το σύνολο από επιχειρηματικές στρατηγικές που σκοπό έχουν να υποστηρίξουν και να μετασχηματίσουν συγκεκριμένους ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 2

14 τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητας, με τη χρήση νέων τεχνολογιών και τη διεκπεραίωση συναλλαγών με ηλεκτρονικά μέσα. Είναι αναγκαίο να διαχωρίσουμε τους όρους "ηλεκτρονικό επιχειρείν" και "ηλεκτρονικό εμπόριο". Αυτοί οι δύο όροι αρκετά συχνά προκαλούν σύγχυση, λόγω της δημοσιότητας και της αύξησης της χρήσης του ηλεκτρονικού εμπορίου σε σχέση με άλλους τομείς οι οποίοι αποτελούν το ηλεκτρονικό επιχειρείν. Ο όρος "ηλεκτρονικό επιχειρείν" 4 συμπεριλαμβάνει όλες τις οικονομικές λειτουργίες και δράσεις που υποστηρίζονται με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Αντιθέτως, ο όρος "ηλεκτρονικό εμπόριο" αποτελεί μέρος του παραπάνω συνόλου, πρόκειται για μία εφαρμογή η οποία απευθύνεται σε πιο ευρύ αγοραστικό κοινό με σκοπό να συμβάλει στην επικοινωνία αγοραστών και επιχειρήσεων. Οι στόχοι του ηλεκτρονικού επιχειρείν εκτείνονται σε όλους τους οικονομικούς τομείς. Οι βασικότερες χρήσεις του σήμερα περιλαμβάνουν την αυτοματοποίηση, την απλοποίηση και τον επανακαθορισμό επιχειρηματικών διεργασιών, τη δημιουργία εξατομικευμένων σχέσεων, τη βελτίωση της ποιότητας και τη δημιουργία υπηρεσιών/προϊόντων, τη μείωση του κόστους και την αύξηση του περιθωρίου κέρδους. Όπως είναι φανερό οι στόχοι του ηλεκτρονικού επιχειρείν είναι κατά βάση δύο. Η βελτιστοποίηση των υπαρχόντων δομών με την εισαγωγή αυτοματοποίησης στην επιχείρηση και η δημιουργία και ο έλεγχος καινούργιων προϊόντων και υπηρεσιών( Γιάννης Δεληγιάννης, 2006) Μοντέλα Ηλεκτρονικού Επιχειρείν Επιχειρηματικό μοντέλο ονομάζεται η επιχειρηματική μέθοδος με την οποία διατηρείται η εταιρία και κατά κύριο λόγο βγάζει κέρδη. Το ηλεκτρονικό επιχειρηματικό μοντέλο αποτελεί το πιο σύγχρονο μοντέλο του ηλεκτρονικού επιχειρείν. Τα κύρια μοντέλα ηλεκτρονικού επιχειρείν είναι: 4 Δουκίδης- Πουλυμενάκου- Γεωργόπουλος- Μούτσιος, «Το Ηλεκτρονικό Επιχειρείν στις μεγάλες Ελληνικές Επιχειρήσεις: Θέματα και Προοπτικές Νέων Τεχνολογιών», Αθήνα Δεληγιάννης Ιωάννης, (2006) Η κοινωνία της πληροφορίας και ο ρόλος των διαδραστικών πολυμέσων, Εκδόσεις Παπασωτηρίου ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 3

15 brokerage model (χρηματομεσιτικό μοντέλο) Οι χρηματομεσίτες φέρνουν σε επικοινωνία τους αγοραστές και τους καταναλωτές ώστε να διευκολύνουν τις συναλλαγές. Συχνά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις αγορές επιχείρησης προς επιχείρηση (business to business), επιχείρησης προς πελάτη (business to customer) και πελάτη προς πελάτη (customer to customer). Συνήθως ο χρηματομεσίτης χρεώνει ένα ποσό για τις υπηρεσίες που προσφέρει. advertising model (διαφημιστικό μοντέλο) Το διαφημιστικό μοντέλο του Internet αποτελεί προέκταση του παραδοσιακού διαφημιστικού μοντέλου εκπομπής μέσου. Το μέσο που εκπέμπει, ηιστοσελίδα στη προκειμένη περίπτωση, προβάλει περιεχόμενο και υπηρεσίες σε συνδυασμό με διαφημιστικά μηνύματα. Οι διαφημίσεις αποτελούν ένα από τους κυριότερους, αν όχι τον κυριότερο, φορέα εισοδήματος στην επιχείρηση. infomediary model (πληροφοριακό μοντέλο) Τα δεδομένα σχετικά με τους πελάτες και τις καταναλωτικές τους συνήθειες είναι απαραίτητα για την επιχείρηση, ειδικά στη περίπτωση που η πληροφορία έχει αναλυθεί με προσοχή και χρησιμοποιείται σε διαφημιστικές καμπάνιες. Δεδομένα τα οποία συλλέχθηκαν ανεξάρτητα σχετικά με τους παραγωγούς και τα προϊόντα τους είναι χρήσιμα στους πελάτες όταν ενδιαφέρονται για μία αγορά. Κάποιες εταιρίες λειτουργούν ως διαμεσολαβητές βοηθώντας αγοραστές και πωλητές να κατανοήσουν την υπάρχουσα αγορά. merchant model (εμπορικό μοντέλο) Το μοντέλο αυτό περιλαμβάνει τους πωλητές χονδρικής και λιανικής προϊόντων και υπηρεσιών. Οι πωλήσεις μπορούν να γίνονται με βάση συγκεκριμένες τιμές ή και μέσω δημοπρασιών. manufacturer model (κατασκευαστικό μοντέλο) ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 4

16 Το κατασκευαστικό μοντέλο (ή αλλιώς και άμεσο μοντέλο) στηρίζεται στη δύναμη του Internet να επιτρέπει στoν κατασκευαστή να επικοινωνεί άμεσα με τον πελάτη και να συμπιέσει το κανάλι διανομής. affiliate model (εταιρικό μοντέλο) Το εταιρικό μοντέλο παρέχει την δυνατότητα στον πελάτη να πραγματοποιήσει τις αγορές του οποιαδήποτε ώρα είναι συνδεδεμένος στο internet. Αυτό το καταφέρνει προσφέροντας οικονομικά κίνητρα ώστε να συνδέσει θυγατρικές ιστοσελίδες. community model (κοινοτικό μοντέλο) Ο χρόνος ζωής του κοινοτικού μοντέλου βασίζεται στη πίστη των πελατών του. Το εισόδημα βασίζεται στην πώληση βοηθητικών προϊόντων και υπηρεσιών ή σε εθελοντικές συνεισφορές, ακόμα και σε διαφημίσεις ή συνδρομές για πριμοδοτούμενες υπηρεσίες subscription model (συνδρομητικό μοντέλο) Οι χρήστες πληρώνουν ένα περιοδικό ποσό ( κάθε μέρα/μήνα/έτος) για την συνδρομή τους στην υπηρεσία. Οι συνδρομές αυτές πραγματοποιούνται ανεξαρτήτως της πραγματικής χρήσης της υπηρεσίας από τους χρήστες. utility model (μοντέλο χρηστικότητας) Το μοντέλο χρηστικότητας (ή αλλιώς μοντέλο ζήτησης) βασίζεται στη μέτρηση χρήσης της υπηρεσίας ή σε μία προσέγγιση τύπου «πληρώνεις-όσο-χρησιμοποιείς». Αντιθέτως, με τις συνδρομητικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες υπολογισμού πραγματοποιούνται αναλόγως της χρήσης της υπηρεσίας 6. Παραδοσιακά, οι μετρήσεις χρησιμοποιήθηκαν για υπηρεσίες ζωτικής σημασίας. Σε κάποια μέρη του κόσμου, οι πάροχοι υπηρεσιών Internet λειτουργούν ως πάροχοι υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, χρεώνοντας τον πελάτη σύμφωνα με τα λεπτά σύνδεσής του, σε αντίθεση με το συνδρομητικό μοντέλο το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως στην Αμερική(Wikipedia). 6 Σκιάδας Χρήστος, Μαρία Μαρκάκη, Γενικές Αργές Μάρκετινγκ και Ηλεκτρονικό Εμπόριο. εκδόσεις Παπασωτηρίου, 2001 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 5

17 1.2.2 Τα Στάδια του Ηλεκτρονικού Επιχειρείν σε μια Επιχείρηση Η υιοθέτηση των διαδικασιών και τεχνολογιών του ηλεκτρονικού επιχειρείν από τις επιχειρήσεις αποτελεί απόφαση στρατηγικής σημασίας, η οποία υλοποιείται σε διάφορα στάδια. Σε πρώτο στάδιο, η επιχείρηση αναπτύσσει ένα Εταιρικό δικτυακό τόπο (web site). Με τον τρόπο αυτό αποκτά παρουσία στο διαδίκτυο, παρουσιάζει τις δραστηριότητές της, δίνει πληροφορίες για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προσφέρει, και τέλος αρχίζει να αξιοποιεί τις δυνατότητες που προσφέρονται από το διαδίκτυο. Σε δεύτερο στάδιο,προκειμένου να μεγιστοποιήσει τα οφέλη από τη χρήση του διαδικτύου, της πληροφορικής και των νέων τεχνολογιών, η επιχείρηση αναπτύσσει βασικές ηλεκτρονικές συναλλαγές, παρέχοντας δυνατότητα αγορών μέσω της ιστοσελίδας της καθώς και δυνατότητα συναλλαγών και επικοινωνίας με τους προμηθευτές της. Σε αυτό το σημείο, η επιχείρηση πραγματοποιεί εταιρικές συναλλαγές (business-to-business - B2B) ή / και συναλλαγές λιανεμπορίου (businessto-consumer - B2C). Η αυτοματοποιημένη και ηλεκτρονική μετάδοση, εκτός από την αύξηση της ταχύτητας, μειώνει το κόστος και τα πιθανά λάθη επιτρέποντας άμεσο έλεγχο και αρχειοθέτηση 7. Ένας περαιτέρω τομέας χρήσης είναι ο καταμερισμός εργασιών μεταξύ των επιχειρήσεων και η κοινή χρήση πόρων, δεδομένων και εξοπλισμού. Επίσης παρέχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν πόροι όπως το εργατικό δυναμικό, υλικά και υπολογιστική ισχύς, τα οποία ίσως να προσφέρονται μόνο σε περιορισμένα σημεία του δικτύου συνεργαζόμενων επιχειρήσεων. Σε τρίτο στάδιο, η εταιρεία εισέρχεται στον τομέα του ηλεκτρονικού επιχειρείν (ebusiness) για να εξασφαλίσει πλέον αυτοματοποιημένες και ασφαλείς συναλλαγές, δυναμική ανανέωση των πληροφοριών αναφορικά με τη διαθεσιμότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών, διασύνδεση των συναλλαγών με τα χρησιμοποιούμενα συστήματα 7 Κούτσικος. Κ. (2008). «Σηµειώσεις στο µάθηµα «Ηλεκτρονικό Εµπόριο». Χίος: Πανεπιστήµιο Αιγαίου. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 6

18 διαχείρισης επιχειρησιακών πόρων (ERP) κ.λπ. Σε αυτό το στάδιο η εταιρεία λειτουργεί «ηλεκτρονικά» αποκτώντας πλήρη αυτοματοποίηση μεταξύ της διάθεσης /διανομής, παραγωγικής διαδικασίας και εφοδιαστικής αλυσίδας. Στο τελευταίο στάδιο, προκειμένου η επιχείρηση να ανταπεξέλθει στις νέες συνεχώς διαμορφούμενες προκλήσεις, οι οποίες αναδεικνύονται από ένα ανταγωνιστικό και συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, χρειάζεται να διαμορφώνει τις εδραιωμένες πλατφόρμες του «ηλεκτρονικού επιχειρείν» ούτως ώστε να εκμεταλλεύεται στο μέγιστο βαθμό τις νέες ευκαιρίες αλλά και τεχνολογίες. Είναι απαραίτητη η ακόμη αποδοτικότερη διαχείριση των συναλλαγών, η ταχύτερη ανάπτυξη νέων προϊόντων, η γρηγορότερη πρόσβαση στην αγορά και η περαιτέρω ανάπτυξη, αξιοποίηση και σύσφιξη των σχέσεων με την πελατειακή βάση Συμπέρασμα Το μέλλον, πλέον, βρίσκεται στην έννοια της ηλεκτρονικής επιχείρησης (σε αντίθεση με το «απλό» μοντέλο του ηλεκτρονικού καταστήματος), όπου οι συναλλαγές και οι διεργασίες της επιχείρησης μεταβάλλονται, ώστε να γίνονται με ηλεκτρονικά μέσα. Σημαντικό κομμάτι για τη σωστή διαχείριση της επιχείρησης δεν είναι τόσο η διαχείριση των αγαθών, όσο της πληροφορίας και η καλύτερη δυνατή οργάνωση και ολοκλήρωσή της με τελικό στόχο τις καλύτερες δυνατές παρεχόμενες υπηρεσίες προς τον πελάτη. Η βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών και των αγαθών είναι από τους βασικότερους παράγοντες αυτής της αλλαγής, όπως και η συνεχής παρακολούθηση των αιτημάτων των πελατών. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών συντελείται μέσα από την αξιοποίηση των ψηφιακών επιχειρήσεων και επιτυγχάνεται με την αύξηση των καναλιών διάθεσης των προϊόντων και του εύρους της αγοράς. 8 Σέργιος Δημητριάδης, Γιώργος Μπαλτάς Ηλεκτρονικό Εμπόριο και Μάρκετινγκ εκδόσεις Rosili. Αθήνα 2003 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 7

19 Κεφάλαιο 2ο - Διαδικτυακό Μάρκετινγκ (e-marketing) 2.1 Ορισµός Μάρκετινγκ Το Μάρκετινγκ είναι τρόπος επιχειρηµατικής σκέψης και δράσης. Στηρίζεται στην αρχή της πλήρης ικανοποίησης των αναγκών του πελάτη µέσα από τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες, και τη σωστή εξυπηρέτηση που του προσφέρεται και όχι απλά στην πώληση προϊόντων και υπηρεσιών που εστιάζεται µονοµερώς στην ικανοποίηση των αναγκών της επιχείρησης. Αν προσπαθήσουµε να περιγράψουµε το Μάρκετινγκ, θα βρεθούµε µπροστά σε µια πληθώρα ορισµών που έχουν διατυπωθεί από θεωρητικούς ή επαγγελµατικές ενώσεις, όπως είναιη Αµερικανική Ένωση Μάρκετινγκ ή το To Βρετανικό Ινστιτούτο Μάρκετινγκ που τοβλέπουν από διαφορετικές οπτικές γωνίες, αφού ο κόσµος που ζούµε είναι πολυδιάστατος. Η Αµερικάνική Ένωση Μάρκετινγκ, το 1948, όρισε το Μάρκετινγκ ως ένα σύνολο επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων που κατευθύνουν τη ροή των αγαθών και των υπηρεσιών από τονπαραγωγό στον τελικό καταναλωτή ή χρήστη. Ο Martin Bell, καθηγητής του Μάρκετινγκ, όρισε το Μάρκετινγκ, στη δεκαετία του '70, ως ένα σύνολο επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων των µέσων της ανάπτυξης ενός συγκεκριµένου προγράµµατος δράσης µε το οποίο ικανοποιούνται οι ανάγκες των πελατών µιας επιχείρησης. Ο Philip Kotler, ο πιο διάσηµος ίσως θεωρητικός και καθηγητής του Μάρκετινγκ θεωρεί ότι είναι µια ανθρώπινη δραστηριότητα, που έχει σαν στόχο την ικανοποίηση των αναγκών και επιθυµιών των ανθρώπων µέσα από τη διαδικασία των συναλλαγών 9. 9 Philip Kotler, Gary Armstrong, John Saunders, Veronica Wong. Principles of Marketing, εκδόσεις Prentice Hall Inc.,1999 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 8

20 Ο Kotler χαρακτηρίζει το Μάρκετινγκ ως κοινωνική διαδικασία, γιατί θεωρεί ότι τελικά συνδέεται άµεσα µε την ευηµερία, την οικονοµική ανάπτυξη και την πρόοδο της κοινωνίας γι αυτό και δηλώνει µε έµφαση:«το Μάρκετινγκ είναι ο καταλύτης για την οικονοµική ανάπτυξη. Χωρίς µια φιλοσοφία και µια νοοτροπία που συνεχώς προβληµατίζεται για τους καλύτερους τρόπους µε τους οποίους µπορείς να δώσεις αξία στους πελάτες, δε µπορεί να υπάρξει πρόοδος. Πρόκειται για µια φιλοσοφία βελτίωσης των συνθηκών της ζωής και προσθήκη µιας δυναµικής διάστασης στην οικονοµική ανάπτυξη» 10. Η πληθώρα των ορισµών, που έχουν διατυπωθεί, υποδηλώνει ότι η έννοια του Μάρκετινγκ είναι πολύ πλατιά για να χωρέσει στα πλαίσια ενός συγκεκριµένου ορισµού. Κανένας ορισµός από αυτούς που έχουν διατυπωθεί έως σήµερα δεν έχει καταφέρει να συλλάβει την έννοια του Μάρκετινγκ σε όλη της την έκταση, γι αυτό και δεν υπάρχει καθολικά αποδεκτός ορισµός. Είναι κάτι περισσότερο από όσα προαναφέρθηκαν(acca (1989)). 2.2 Ορισμός του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Το διαδικτυακό μάρκετινγκ (internet marketing) είναι ένας νέος χώρος επικοινωνίας, με ιδιαίτερα ευρηματικές μεθόδους προσέλκυσης καταναλωτών, οι οποίες στην πλειοψηφία τους είναι πρωτότυπες και απόλυτα προσαρμοσμένες στη φιλοσοφία της σύγχρονης ηλεκτρονικής εποχής. Το γεγονός ότι ο τομέας αυτός ξεχωρίζει για τις διαφορετικές μεθόδους που χρησιμοποιεί, ευνοεί τόσο τις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να είναι περισσότερο ευέλικτες, όσο και τις μεγάλες, οι οποίες μπορούν με μεγαλύτερη άνεση να εφαρμόσουν τέτοιες καινοτομίες. Το διαδικτυακό μάρκετινγκ παρουσιάζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με το παραδοσιακό μάρκετινγκ, κυρίως επειδή το διαδίκτυο αφορά προώθηση ένα προς ένα (one-to-one) και όχι προώθηση μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης (Βλαχοπούλου, 2003) Philip Kotler, Marketing Management, εκδόσεις lnterbooks, Βλαχοπούλου, Μ. (2003) e-marketing/ Διαδικτυακό Μάρκετινγκ. β εκδ. Αθήνα: Rosili. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 9

21 Στην απλούστερη μορφή του ο όρος διαδικτυακό μάρκετινγκ αναφέρεται στην χρήστη διαδικτυακών διαφημίσεων με σκοπό την επικοινωνία με το ακροατήριο μιας επιχείρησης. Ο όρος ηλεκτρονικό μάρκετινγκ 12, αναφέρεται στην παράδοση προϊόντων και υπηρεσιών από τον πωλητή στον αγοραστή με τη βοήθεια μιας ή περισσότερων ηλεκτρονικών μεθόδων ή μέσων, ενώ, ως διαδικτυακό μάρκετινγκ καλείται η διαδικασία δημιουργίας και διατήρησης πελατειακών σχέσεων μέσω του Διαδικτύου, η οποία έχει σαν στόχο την ανταλλαγή ιδεών, προϊόντων ή υπηρεσιών, ικανοποιώντας τις ανάγκες τόσο των αγοραστών όσο και των πωλητών. Η διαφορά των δυο ορισμών, παρόλη την ομοιότητά τους με την πρώτη ματιά, είναι στο μέσο που χρησιμοποιείται από τις επιχειρήσεις για την εκτέλεση των λειτουργιών του μάρκετινγκ. Στο ηλεκτρονικό εμπόριο μπορούν να γίνουν με οποιοδήποτε ηλεκτρονικό μέσο, ενώ στο διαδίκτυο αποκλειστικά και μόνο μέσω διαδικτύου. Το διαδικτυακό μάρκετινγκ, ανεξαρτήτως της ακριβής μεθόδου που θα επιλέξει να ακολουθήσει μια επιχείρηση, προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Είναι βολικό, οικονομικό και δίνει την δυνατότητα στην επιχείρηση να παρακολουθεί τα αποτελέσματα της καμπάνιας καθ όλη την διάρκειά της. Επίσης, δίνεται η δυνατότητα ακόμα και στις μικρότερες επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν μεγαλύτερες σε μια παγκόσμια αγορά. Χαρακτηριστικό του παραδοσιακού Διαδικτυακού μάρκετινγκ αποτελεί η επικοινωνία ένας προς πολλούς (one to many), το μαζικό δηλαδή μάρκετινγκ, κατά την οποία η επιχείρηση μεταδίδει ένα μήνυμα με τη βοήθεια ενός μέσου σε μια μεγάλη ομάδα καταναλωτών. Στη σημερινή εποχή τα δεδομένα και οι ανάγκες αλλάξανε, οπότε και το διαδικτυακό μάρκετινγκ απέκτησε διαφορετική μορφή. Πλέον, παρατηρούμε αλλαγή από το συμβατικό μοντέλο ένας προς πολλούς στο νέο μοντέλο, πολλοί με πολλούς, καθώς επίσης και την ύπαρξη ροής στο διαδικτυακό περιβάλλον. Επιπλέον, παρατηρούμε την ύπαρξη δυο συμπεριφορών πλοήγησης: την καθοδηγούμενη από το στόχο (goal directed), και την εμπειρική (experiential). Παρατηρείται ακόμη αλλαγή της επικέντρωσης από την πλευρά της προσφοράς στην πλευρά της ζήτησης πλέον, σε 12 Σιώμκος Γ.- Τσιάμης Ι., «Στρατηγικό ηλεκτρονικό μάρκετινγκ», Εκδόσεις Σταμούλη, Αθήνα 2004 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 10

22 συνδυασμό αλλαγής από το μαζικό μάρκετινγκ στο εξατομικευμένο, ή με διαφορετικό όρο, στο ένας προς έναν μάρκετινγκ, με όχι μονόπλευρη αλλά αμφίδρομη πλέον επικοινωνία και κυρίως ροής πληροφοριών από παραγωγούς προς καταναλωτές και αντίστροφα 13. Η ροή (flow) (Παπασταθόπουλος, 2009) 14, αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της χρήσης του Διαδικτύου ως εργαλείο του μάρκετινγκ, καθώς επηρεάζει την προσπάθεια χρήσης του Διαδικτυακού μάρκετινγκ. Παράδειγμα, εάν σε κάποιον δικτυακό τόπο υπάρχει ροή, τότε ο καταναλωτής έχει πολλές περισσότερες πιθανότητες να θυμάται το εμπορικό όνομα ή σήμα του προϊόντος, ώστε να αποφασίσει να επιστρέψει στο ίδιο σε μια μελλοντική πλοήγησή του στο διαδίκτυο. Όσον αφορά τους καταναλωτές χρήστες του Διαδικτύου, διακρίνονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: σε εκείνους που καθοδηγούνται από το σκοπό και στους εμπειρικούς (Κλιάνη, 2008) 15. Οι μεν πρώτοι καθοδηγούνται από την αναζήτηση συγκεκριμένων προϊόντων και υπηρεσιών που πηγάζουν από προσωπικές ανάγκες τους, ενώ η δεύτερη κατηγορία επιθυμεί να αφιερώσει χρόνο χωρίς να αναζητά κάποια συγκεκριμένη πληροφορία ή προϊόν. Από τις δυο αυτές κατηγορίες, η δεύτερη επειδή δρα κυρίως με το θετικό συναίσθημα της ροής, μπορούν να οδηγούνται συχνότερα σε επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στο Διαδίκτυο. Συνεπώς, είναι πολύ πιο εύκολο οι επιχειρήσεις να προσελκύσουν την κατηγορία των εμπειρικών χρηστών από ότι την κατηγορία των καθοδηγούμενων από τον στόχο καταναλωτών. Είναι αναγκαίο να τονιστεί, ότι με την είσοδο των επιχειρήσεων στο χώρο του Διαδικτύου, είναι πιο εύκολο για τις επιχειρήσεις να γνωρίζουν με λεπτομέρειες τις προτιμήσεις της πλειοψηφίας των πελατών τους και με τον τρόπο αυτό να προσαρμόζουν την παραγωγή και προώθηση των προϊόντων και υπηρεσιών, καλύπτοντας όσο το δυνατόν περισσότερες ανάγκες των καταναλωτών, επιτυγχάνοντας μεγαλύτερο μερίδιο 13 Δεληγιάννης Ιωάννης, (2006) Η κοινωνία της πληροφορίας και ο ρόλος των διαδραστικών πολυμέσων, Εκδόσεις Παπασωτηρίου. 14 Papastathopoulou, P., Piha, L. and Avlonitis, G. (2011), «Toward a cause-branding strategy model», 40th European Marketing Academy Conference, Faculty of Economics University of Ljubljana, Slovenia, May. 15 Κλιάνη Α, (2008), Η νέα οικονομία στην Ελλάδα, Πτυχιακή Εργασία, Τ.Ε.Ι. Δυτικής Μακεδονίας ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 11

23 αγοράς. Με τον τρόπο αυτό, η μεταφορά των στελεχών που ασχολούνται με το διαδικτυακό μάρκετινγκ μεταφέρθηκε όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως από το μαζικό, στο εξατομικευμένο μάρκετινγκ, το οποίο αποτελεί μια τεχνική που στόχο έχει τη διαφοροποίηση του προϊόντος ή της υπηρεσίας σύμφωνα με τις ανάγκες ενός συγκεκριμένου καταναλωτή. Τα οφέλη που προκύπτουν από τη χρήση του εξατομικευμένου μάρκετινγκ είναι τέσσερα και της ίδιας βαρύτητας (Πασχόπουλος και Σκάλτσας, 2000, σελ ) 16. 1) Υπάρχει αύξηση της απόδοσης των χρημάτων που επενδύονται από την πλευρά της επιχείρησης, λόγω του ότι οι εξατομικευμένες σελίδες θα προσελκύσουν περισσότερους επισκέπτες του συγκεκριμένου κοινού στο οποίο στοχεύει η εταιρεία. 2) Δημιουργούνται πιστοί πελάτες. Αν ο επισκέπτης μείνει ευχαριστημένος από τις υπηρεσίες του ηλεκτρονικού καταστήματος της επιχείρησης, οι πιθανότητες να ψάξει στον ανταγωνισμό μειώνονται. 3) Υπάρχει αύξηση της γνώσης της επιχείρησης για τους πελάτες της, αφού προσφέρουν πιο εύκολα δημογραφικά και άλλα στοιχεία. 4) Η χρήση του εξατομικευμένου μάρκετινγκ, οδηγεί στη δημιουργία συγκριτικού πλεονεκτήματος έναντι των ανταγωνιστών της επιχείρησης. Φυσικά απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις σε πληροφοριακή τεχνολογία. Σύμφωνα με τους Wilson και Abell (2002), το κλειδί για την ανάπτυξη ενός επιτυχημένου διαδικτυακού μάρκετινγκ είναι η δημιουργία ενός τόπου υψηλής αλληλεπιδραστικότητας, ο οποίος στόχο θα έχει την διατήρηση παλιών πελατών, αλλά και την προσέλκυση νέων. Οι περισσότερες εταιρείες πλέον, γνωρίζουν ότι δεν είναι αρκετή η δημιουργία και η προώθηση μιας ιστοσελίδας για την ύπαρξη αγοραστικού κοινού και τη δημιουργία εσόδων. Ένας ιστότοπος θα πρέπει να προσελκύει πελάτες και για το λόγο αυτό θα πρέπει να ξεφεύγει από τα πλαίσια ενός ιστότοπου προβολής προϊόντων και υπηρεσιών. Εάν το ηλεκτρονικό κατάστημα μιας επιχείρησης είναι στατικό, τότε ο καταναλωτής δεν έχει λόγο επιστροφής σε αυτό και πραγματοποίησης 16 Πασχόπουλος Α., Σκαλτσάς Π., (2000), Ηλεκτρονικό Εμπόριο: Νέο Περιβάλλον, Νέα Εργαλεία, Νέοι Ηγέτες, Κλειδάριθμος, Αθήνα ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 12

24 επαναλαμβανόμενων αγορών. Ένας δικτυακός τόπος έμμεσα καθοδηγείται από τους επισκέπτες του και αλλάζει σύμφωνα με τις επιθυμίες τους(http://el.wikibooks.org/) Διακρίσεις του Διαδικτυακού Μarketing Σύμφωνα με την Βλαχοπούλου Μάρω (2003) 17 Μάρκετινγκ γίνονται : οι διακρίσεις του διαδικτυακού Στο άμεσο διαδικτυακό μάρκετινγκ οι επιχειρήσεις προωθούν και διανέμουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους μέσω δικτυακών τόπων στους πελάτες τους άμεσα, χωρίς την παρεμβολή ενδιάμεσων. Στο έμμεσο διαδικτυακό μάρκετινγκ συναντάμε διανομή προϊόντων και υπηρεσιών από τρίτους φορείς, όπως για παράδειγμα δικτυακούς τόπους τουριστικών γραφείων και άλλων τρίτων φορέων. Στο μερικό διαδικτυακό μάρκετινγκ οι επιχειρήσεις πωλούν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους και μέσω διαδικτύου αλλά και μέσω των παραδοσιακών φυσικών καταστημάτων και καναλιών διανομής που χρησιμοποιούνταν και πριν την εποχή του ηλεκτρονικού εμπορίου. Στο πλήρες ή καθαρό διαδικτυακό μάρκετινγκ αναφερόμαστε όταν οι επιχειρήσεις πωλούν τα προϊόντα τους μόνο μέσω Διαδικτύου. Αυτές οι επιχειρήσεις δημιουργήθηκαν στην εποχή του ηλεκτρονικού εμπορίου. Ενώ επιχειρήσεις που είχαν ήδη δραστηριότητες μέσω φυσικών καναλιών διανομής και θέλουν να κινηθούν εν μέρη και στο διαδίκτυο, επιλέγουν το μερικό διαδικτυακό μάρκετινγκ. Στο παγκόσμιο και τοπικό Μάρκετινγκ, αν και το Διαδίκτυο αποτελεί ένα παγκόσμιο μέσο που μπορεί να βοηθήσει μια επιχείρηση να επικοινωνήσει και να δράσει σε πολλές αγορές ανά τον κόσμο, υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που ωθούν την επιχείρηση να καθορίσει τα γεωγραφικά όρια των εργασιών της. Αυτοί οι παράγοντες μπορεί να είναι 17 Βλαχοπούλου.Μ. (1999), «Πληροφοριακά συστήµατα, νέες τεχνολογίες στο µάρκετινγκ», Αθήνα: Εκδόσεις Rosili ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 13

25 νομικά όρια, κόστη παράδοσης, γλώσσα επικοινωνίας και γενικά το κεφάλαιο που διαθέτει μια επιχείρηση. 2.3 Λειτουργίες του Διαδικτυακού Μάρκετινγκ Το Internet δεν προορίζεται για μαζικό μάρκετινγκ και μαζικές αγορές αλλά απευθύνεται σε ανθρώπους άτομα με συγκεκριμένες επιθυμίες, ανάγκες, προφίλ και ήθη. Ειδικότερα μέσω του διαδικτύου το μάρκετινγκ μπορεί να εκπληρώσει πέραν της αύξησης των πωλήσεων και τη μείωση του κόστους διάφορες λειτουργίες, όπως: (Βλαχοπούλου Μ.) 18. Έρευνα αγοράς: απευθείας ερωτηματολόγια και έρευνα διαθέσεων καταναλωτών μέσω του διαδικτύου με τη βοήθεια των πελατών, διαλογικότητα-interactivity, έγκαιρη ενημέρωση. Τμηματοποίηση αγοράς: χρησιμοποιεί δεδομένα τρέχουσας συμπεριφοράς καταναλωτών και διακρίνει βάσει στατιστικών μεθόδων το δυναμικό και την αξία του κάθε ατόμου. Πολιτική προϊόντων: o Η ανάπτυξη των προϊόντων γίνεται βάσει των επιταγών του καταναλωτή,αμφίδρομη, αλληλεπιδραστική επικοινωνία για την εισαγωγή νέων προϊόντωνκαι την τροποποίηση παλαιών. o Ανάπτυξη επιχειρήσεων έντασης πληροφοριών και δυνατότηταεπιχειρηματικής δραστηριότητας σε περισσότερους κλάδους ταυτόχρονα. o Αυξημένο ενδιαφέρον για προϊόντα έντασης πληροφοριών. o Παρουσίαση χαρακτηριστικών προϊόντων στην ηλεκτρονική σελίδα της o επιχείρησης. 18 Βλαχοπούλου.Μ. (1999), «Πληροφοριακά συστήµατα, νέες τεχνολογίες στο µάρκετινγκ», Αθήνα: Εκδόσεις Rosili ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 14

26 o Υποστήριξη προϊόντων μετά την πώληση on-line (service hot-line). Πολιτική τιμών: o Δυνατή η μείωση τιμών λόγω συμπίεσης του κόστους μεσαζόντων, ανάπτυξη διαφάνειας τιμών ανάμεσα στις διάφορες αγορές, διαμόρφωση των τιμών ανάλογα με τις επιλογές σε στοιχεία του προϊόντος, σύμφωνα με τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του πελάτη. o Οι αλλαγές τιμών και ειδικών προσφορών προβάλλονται μέσω του διαδικτύου με οικονομικό τρόπο ( εύκολες αλλαγές ). Πολιτική προβολής: o Αμφίδρομη επικοινωνία. o Καθοδήγηση και επιλογή από τον χρήστη. o Τεχνικές προσέλκυσης και ωφέλειας. o Ανάπτυξη ελκυστικών ηλεκτρονικών σελίδων κα συνεχής ανανέωσή τους. o Παρακολούθηση διαδρομών του χρήστη και προσέλκυση του ενδιαφέροντος του με άμεσο τρόπο. o Απόκτηση δείγματος ή πληροφοριακού υλικού ( downloads, free downloads,demos ) o δυνατότητες μέτρησης της αποτελεσματικότητας των μηνυμάτων. o Η ευθύνη των σχέσεων με τον πελάτη είναι στον υπεύθυνο του marketing (relationship marketing). ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 15

27 Πολιτική διανομής: o δυνατότητα για ορισμένα προϊόντα ηλεκτρονικής διάθεσης προϊόντων. o Ανάπτυξη εταιριών διανομής φυσικής μεταφοράς παράδοσης προϊόντων που υποκαθιστούν τις λειτουργίες των μεσαζόντων σε θέματα παράδοσης προϊόντων. Έλεγχος marketing: επικεντρώνεται στη διατήρηση πελατών, απόκτηση νέων πελατών, βάση δεδομένων για την παρακολούθηση της αξίας του κάθε πελάτη. To μάρκετινγκ μέσω διαδικτύου μπορεί να βελτιώσει θεαματικά όλες τις πτυχές της διαδικασίας του στρατηγικού σχεδιασμού μάρκετινγκ, που περιλαμβάνει τον εντοπισμό και τον καθορισμό των τμημάτων της αγοράς-στόχου, τη δημιουργία μιγμάτων μάρκετινγκ, τον καθορισμό των στόχων του μάρκετινγκ, την υλοποίηση προγραμμάτων του μάρκετινγκ και τη μέτρηση της απόδοσης. Βασικό ρόλο στο αποτελεσματικό μάρκετινγκ μέσω διαδικτύου (Internet) παίζουν οι τοποθεσίες στον Ιστό (websites) που επιτυγχάνουν στόχους κερδών με αμφίδρομη επικοινωνία με τις ομάδες κοινού μιας επιχείρησης μέσα από τον Παγκόσμιο Ιστό. 2.4 Τεχνικές του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Internet Marketing Strategies Ο όρος internet marketing strategies περιλαμβάνει όλα τα μέσα με τα οποία μπορεί κάποιος να προωθήσει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προσφέρει μέσω του διαδικτύου, να γιγαντώσει την προβολή της επιχείρησής του, να προσεγγίσει νέους πελάτες, να μειώσει τα λειτουργικά κόστη και να αυξήσει τα κέρδη 19. Στο εξωτερικό, οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν συμπεριλάβει τις τεχνικές του διαδικτυακού μάρκετινγ, ως μέρος του γενικότερου marketing mix που ακολουθούν. Ενώ, στην Ελλάδα, οι ρυθμοί αφομοίωσης του διαδικτύου από την επιχειρηματική κοινότητα είναι σαφώς πιο αργοί, αναπόφευκτα όμως επιταχυνόμενοι καθώς πλέον αναγνωρίζετε ως το πιο σημαντικό κανάλι προώθησης προϊόντων και υπηρεσιών. 19 Διανικόγλου, Γ., Αγιακάτσικα, Α., Μπούρας, Η. (2007), Επιχειρησιακή Διαδικτύωση, Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος Ε.Π.Ε. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 16

28 Στη συνέχεια παρατίθονται οι πιο σηµαντικές τεχνικές µάρκετινγκ ως προς την απόδοση του διαδικτυακού µάρκετινγκ στον κόσµο των επιχειρήσεων. Μελετώντας κανείς ξεχωριστά αυτές τις τεχνικές μπορεί να παρατηρήσει, πως πολλές φορές συνδέονται μεταξύ τους και κάποιες από αυτές αυτομάτως ενσωματώνουν ή υποστηρίζουν τις υπόλοιπες Search Engine Marketing (SEM) Εικόνα 1:Στατιστικά μηχανών αναζήτησης Το Search Engine Marketing (SEM) 21, αφορά μια μορφή διαδικτυακού μάρκετινγκ που στοχεύει στην προώθηση των ιστοσελίδων και τη διαφήμισή τους στα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης (SERPs). Τα αποτελέσματα των ενεργειών του Search Engine 20 Laudon C. Kenneth, (2004), Πληροφοριακά Συστήματα ιοίκησης, Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος 21 Chose, A. & Yang, S. (2009). An Empirical Analysis of Search Engine Advertising: Sponsored Search in Electronic Markets. Management Science, Vol. 55, Issue 10, pp Doi /mnsc ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 17

29 Marketing εμφανίζονται είτε στα οργανικά αποτελέσματα (SEO), είτε στις πληρωμένες καταχωρήσεις των μηχανών αναζήτησης (PPC, Paid Inclusion) Search Engine Optimization (SEO) Τα αρχικά SEO έχουν την βάση τους στις αγγλικές λέξεις Search Engine Optimization που στα Ελληνικά σημαίνει Βελτιστοποίηση για Μηχανές Αναζήτησης. Με την έννοια αυτή, εννοούμε το σύνολο των ενεργειών που εκτελούνται, τόσο εντός όσο και εκτός ιστοσελίδας, με σκοπό την βελτίωση των σελίδων που περιέχονται σε έναν ιστότοπο και με στόχο αυτές να γίνουν καλύτερα ορατές από τις μηχανές αναζήτησης στο διαδίκτυο. Είναι μία διαδικασία σχεδιασμού και ανάπτυξης που στόχο έχει την καλύτερη κατάταξη στις σελίδες με τα αποτελέσματα αναζήτησης. Μία ιστοσελίδα που διαθέτει ένα SEO σχέδιο έχει την δυνατότητα να βελτιώσει σημαντικά την ποσότητα και την ποιότητα των επισκέψεων που δέχεται από τις μηχανές αναζήτησης και το σχέδιο αυτό αποτελεί μέρος του γενικότερου σχεδίου marketing της ιστοσελίδας. Ουσιαστικά, να γνωρίζει κάποιος τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αλγόριθμοι των μηχανών αναζήτησης και να κάνει υπολογισμούς σχετικά με αυτά που οι επισκέπτες πρόκειται να αναζητήσουν στο μέλλον 23. Πιο συγκεκριμένα, η βελτιστοποίηση στις μηχανές αναζήτησης είναι η διαδικασία που επηρεάζει την προβολή μιάς ιστοσελίδας στις μηχανές αναζήτησης όπως του Google, του Bing και του Yahoo!, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες αναζήτησης σύμφωνα με τις λέξεις ή φράσεις κλειδιά που αναζητούνται από τους χρήστες και παρουσιάζουν τα αποτελέσματα στις σελίδες τους (SERPs). Αυτό το ειδος αναζήτησης ονομάζεται οργανικό καθώς υπάρχει φυσική παρέμβαση αναζήτησης και για την υλοποίησή της δεν έχει προηγηθεί κάποιο είδος πληρωμής. Σκόπος της βελτιστοποίησης είναι η βελτίωση των ιστοσελίδων 22 Πέππα, Β. (2013). Marketing Service and Export: Search Engine Optimization & Social Media for Business. Θεσσαλονίκη: A bit of Greece 23 Potts, K. (2007). Search Engine Optimization. Web Design and Marketing Solutions for Business Websites. New York: Apress. Διαθέσιμο: Google Books Database Schultz T.W., (1961), Investment in Human Capital, American Economic Review, 51, May, p ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 18

30 που περιέχονται σε έναν ιστότοπο με στόχο αυτός να παρουσιάζετα υψηλότερα στα αποτελέσματα αναζήτησης. Με ποιο τρόπο επιτυγχάνεται αυτό; Οι μηχανές αναζήτησης ψάχνουν το διαδίκτυο για ιστοσελίδες. Την δουλειά αυτή την κάνει ένα πρόγραμμα που ονομάζεται crawler (ή spider). Η μηχανή ανακαλύπτει μια ιστοσελίδα και ουσιαστικά την «σκανάρει», δηλαδή επισκέπτεται όλες τις υποσελίδες της ιστοσελίδας, ακολουθώντας τους συνδέσμους (links) που υπάρχουν. Το επόμενο βήμα της μηχανής είναι να καταχωρήσει την ιστοσελίδα σε μια τεράστια βάση δεδομένων που έχει. Από αυτήν την βάση, αργότερα παρουσιάζει την ιστοσελίδα στα αποτελέσματα αναζήτησης. Την στιγμή που ένας χρήστης του διαδικτύου, χρησιμοποιεί μια μηχανή αναζήτησης (πχ Google) για να ψάξει κάτι συγκεκριμένο, η μηχανή αναζήτησης χρησιμοποιεί έναν αλγόριθμο για να υπολογίσει ποια από τις ιστοσελίδες που έχει στην βάση της ταιριάζει περισσότερο σε αυτό που έχει πληκτρολογήσει ο χρήστης και δίνει στην οθόνη του τα αποτελέσματα (αρχικά εμφανίζει τα πιο σχετικά έως τα λιγότερο σχετικά). Κύριο χαρακτηριστικό του SEO ( Search Engine Optimization ) είναι πως έχει ως κύρια βάση του, την σχεδίαση μιας δικτυακής σελίδας, που σκοπό έχει την ικανοποίηση των κριτηρίων των µηχανών αναζήτησης που αφορούν την ταξινόµηση και την σειρά εµφάνισης του. Αξίζει να σηµειωθεί πως τα περισσότερα κριτήρια αξιολόγησης των µηχανών αναζήτησης µπορούν να ικανοποιηθούν µε την προσεκτική διαχείριση του περιεχοµένου (όγκος πληροφοριών, συχνότητα λέξεων κλειδιών) ενώ κάποια άλλα όπως οι σύνδεσµοι από άλλες ιστοσελίδες δεν είναι και τόσο εύκολο να επιτευχθούν Harold, D. (2006). Search Engine Optimization: Building Traffic and Making Money with SEO. O'Reilly Media. Διαθέσιμο: Google Books Database ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 19

31 Pay-Per-Click (PPC) Εικόνα 2: Αμειβόμενη διαφήμιση Pay Per Click Ο όρος Pay per Click 25 σημαίνει Πληρωμή ανά Click και αποτελεί στις μέρες μας μια από τις δημοφιλέστερες μεθόδους online διαφήμισης. Πιο συγκεκριμένα, το Pay Per Click (PPC) είναι μια μορφή διαδικτυακής διαφήμισης. Αποτελείται από διαφημίσεις που προβάλλονται στα sponsored listings των μηχανών αναζήτησης και προσελκύουν νέους επισκέπτες σε μια ιστοσελίδα. Οι μηχανές αναζήτησης, όπως το Google, εμφανίζουν διαφημίσεις κειμένου ή εικόνας (banners) σε εμφανή σημεία στα αποτελέσματα αναζήτησής τους (Search Engine Results Page (SERP)), ανάλογα με τις λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αναζήτηση ενός χρήστη. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, η διαφήμιση που έχει δημιουργήσει η επιχείρηση, να εμφανίζεται στοχευμένα σε χρήστες που έχουν πραγματοποιήσει αναζητήσεις με σχετικές λέξεις-κλειδιά. Όταν ο χρήστης πατήσει πάνω στη διαφήμιση, 25 Overture and Google: Internet Pay Per Click (PPC) Advertising Auctions, London Business School ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 20

32 μεταφλερεται στο site της επιχείρησης. Εκείνη τη στιγμή, και μόνο εφόσον κάποιος κάνει κλικ επάνω της, καταβάλλετε το αντίτιμο που έχει προεπιλεγεί στον εκάστοτε πάροχο της Pay per Click διαφήμισης. Εικόνα 3: Μέσο CPC για συγκεκριμένες λέξεις-κλειδιών με την βοήθεια του εργαλείου Keyword Planner της Google Το κόστος αυτό ονομάζεται Cost per Click (CPC) 26 και σχετίζεται με τη λέξη-κλειδί που χρησιμοποιήθηκε κατά την αναζήτηση, την ποιότητα καθώς και το Page Rank του site της επιχείρησης. Ένα επιπλέον θετικό στοιχείο που έχει αυτός ο τρόπος διαφήμισης, είναι ότι η διαφήμιση δεν εμφανίζεται μόνο στις σελίδες αποτελεσμάτων της εκάστοτε μηχανής αναζήτησης, αλλά και σε ιστοσελίδες τρίτων, οι οποίοι έχουν επιλέξει να προβάλουν διαφημίσεις στα websites τους. Με την Pay Per Click διαφήμιση μπορεί η διαφήμιση, και κατ επέκταση το site της επιχείρησης, να εμφανίζονται άμεσα στις πρώτες θέσεις των μηχανών αναζήτησης. Κάνοντας λοιπόν χρήση της PPC διαφήμισης, προσελκύονται πολλοί και νέοι επισκέπτες στην ιστοσελίδα της επιχείρησης, ελεγχόμενα, καθώς στοχεύει σε συγκεκριμένο κοινό, 26 Mordkovich, B., & Morokovich, E. (2005). Pay-per-click Search Engine Marketing Handbook: Low Cost Strategies for Attracting New Customers Using Google, MSN, Yahoo! & Other Search Engines. USA: MordCom, Inc. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 21

33 με συγκεκριμένες λέξεις-κλειδιά, συγκεκριμένο κείμενο διαφήμισης και σε συγκεκριμένες τοποθεσίες. Σε σύγκριση με το SEO, η PPC διαφήμιση είναι ένας πιο γρήγορος τρόπος για την αύξηση των επισκεπτών του site, ωστόσο θέλει αρκετή προσοχή και συνεχή έλεγχο για να είναι η διαφήμιση όσο γίνεται πιο στοχευμένη και να γίνει καλή διαχείριση του διαφημιστικού budget Social Media Marketing Εικόνα 4: Χώροι διαφήμισεων στο Facebook Το Social Media Marketing αφορά στην αξιοποίηση όλων των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, για την προβολή και την προώθηση μιας επιχείρησης, ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας. Ένα από τα πλεονεκτήματά του, είναι ότι ωφελεί τις επιχειρήσεις, διότι τους παρέχει ένα πρόσθετο κανάλι επικοινωνίας με τους υπάρχοντες πελάτες, ενώ παράλληλα λειτουργεί και ως ένα μέσο προσέλκυσης νέων πελατών 27. Στόχος είναι η διατήρηση των 27 Gregurec, I., Vraneevi, T., & Damir, D. (2011).The Importance of Database Marketing in Social Network Advertising. International Journal of Management Cases, pp (8). Doi: ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 22

34 πελατών, όπως επίσης και η βοήθεια στην διαχείριση της εταιρικής ταυτότητας των επιχειρήσεων στο διαδίκτυο. Το μάρκετινγκ μέσω των Social Media 28, αποτελεί μια μορφή μάρκετινγκ που σκοπό έχει την επιρροή της αντίληψης των καταναλωτών, ώστε να πειστούν πως τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες μιας εταιρίας είναι πολύτιμες (Kim, Jeong, & Lee, 2010). Σε αυτό το είδος μάρκετινγκ χρησιμοποιούνται ως κανάλια επικοινωνίας όλα τα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γνωστά ως Web 2.0. Πραδείγματα τέτοια είναι το Facebook, Google+, Twitter, Linkedin (Social networking), Digg και Reddit (Social news), Delicious και Stumbleuppon (Social bookmarking), Pinterest, Instagram και Flickr (Photo sharing), YouTube και Vimeo (Video sharing) και μεγάλα blogs με πολλούς αρθογράφους. Όλοι οι παραπάνω δικτυακοί τόποι είναι στη πραγματικότητα μια διαδικτυακή κοινότητα χρηστών. Για να εκμεταλλευτεί η επιχείρηση την απήχηση του προσφέρει η επισκεψιμότητα αυτών των δικτυακών τόπων, θα πρέπει να χτίσει σταδιακά την παρουσία της, και να συνεισφέρει πολύτιμες γνώσεις, και περιεχόμενο στους χρήστες-πελάτες της. Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως εργαλείο του μάρκετινγκ είναι η δημιουργία μιας πιο στενής σχέσης με τους τωρινούς και τους πιθανούς μελλοντικούς πελάτες, καθώς τους δίνεται η δυνατότητα να πουν ανά πάσα στιγμή τι σκέπτονται για την διαφημιζόμενη επιχείρηση και για αυτά που προσφέρει. Η επικοινωνία της επιχείρησης με τους πελάτες της γίνεται πιο εύκολη ώστε να τους παρακινήσει για να διαδώσουν το μήνυμα, που η ίδια επιθυμεί, και σε άλλα μέλη. Ωστόσο, πρέπει να υπάρχει ασταμάτητη δικτύωση με καινούργια μέλη, αρκεί βέβαια να βρίσκονται στην ομάδα ενδιαφέροντος (target group) της επιχείρησης. 28 Πέππα, Β. (2013). Marketing Service and Export: Search Engine Optimization & Social Media for Business. Θεσσαλονίκη: A bit of Greece ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 23

35 Εικόνα 5: Στατιστικά διαφήμισης στο Facebook Τα κοινωνικά δίκτυα αλλάζουν όσα γνωρίζαμε για το μάρκετινγκ και οι εταιρείες προσπαθούν γρήγορα να προσαρμοστούν,υιοθετώντας καινούργιες στρατηγικές και τακτικές. Έτσι όταν μια επιχείρηση προσπαθεί να εισχωρήσει στα Social Media δημιουργεί Social Media στρατηγικές που τηρούν κάποιες αρχές σύμφωνα με το community e-book Marketing Cloud (Six Principles of Social Media Marketing). Αυτές είναι: Social Listening: επιτρέπει στις επιχειρήσεις να ανταποκριθούν και να αναλάβουν δράση με ένα πιο ευέλικτο τρόπο καθώς μέσα από τον διαθέσιμο όγκο πληροφοριών δίνει την δυνατότητα στις επιχειρήσεις να ακούσουν και να κατανοήσουν τους πελάτες και να ενθαρρύνουν το διάλογο ώστε να δημιουργηθεί μια αίσθηση πίστης και εμπιστοσύνης. Social Content: τροφοδοτεί την κοινωνικότητα της επιχείρησης και το social media marketing με συνεχή, χρήσιμα στοιχεία. Engagement: αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ της παρακολούθησης και του περιεχομένου. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 24

36 Social adds: Οι κοινωνικές διαφημίσεις της επιχείρησης στόχο έχουν να δελεάσουν τον πελάτη να αναλάβει δράση με το εμπορικό σήμα της επιχείρησης και να περάσει το μήνυμα της. Measurement: η απόδοση του social media marketing μπορεί να μετρηθεί μέσω των πολιτικών μέτρησης των παραγόντων και της διαχείρισης των δεδομένων για τη μέγιστη απόδοση. Workflow and Automation: ο αυτοματισμός και η ροή εργασίας επιτυγχάνεται, συγκεντρώνοντας όλα τα παραπάνω για να οδηγηθούν σ ένα διαχειριστικό σύστημα, όπου ολόκληρη η εταιρεία χρησιμοποιεί για να καλύψει τις ανάγκες της. Τα τελευταία χρόνια η απήχηση των ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης 29 -Facebook, Twitter, YouTube κ.α.-είναι τεράστια καθώς διαθέτουν μια τρομακτική δύναμη ως προς την διάδοση πληροφοριών και αποτελούν αναπόσπαστο εργαλείο μιας ολοκληρωμένης επικοινωνιακής στρατηγικής, το οποίο προσφέρει πολλές δυνατότητες και πολλά οφέλη για τις επιχειρήσεις Marketing Εικόνα 6: Λειτουργίες ηλεκτρονικής αλληλογραφίας 29 ημητριάδη Σ., Τζωρτζάκη Α. (2011), «Μάρκετινγκ: Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές» εκδόσεις Rosili 30 Jarboe, G. (2012). YouTube and Video Marketing: An hour day. Indiana: John Wiley. Διαθέσιμο: Google Books Database ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 25

37 Το µάρκετινγκ µέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, γνωστό ως newsletter ή marketing, αποτελεί σήµερα τη πιο δυναµική και αποτελεσµατική µέθοδο διαδικτυακού µάρκετινγκ. Το newsletter είναι ένα µαζικό µήνυµα, που αποστέλλεται από τις εταιρείες σε όλους τους πελάτες την ίδια στιγμή µε σκοπό να ενημερώσουν για τα προϊόντα και τις προσφορές τους, άµεσα και χωρίς καθόλου έξοδα. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται, όχι μόνο για την αύξηση των πωλήσεων, αλλά κυρίως οικοδόμησει μακροχρόνιας σχέσης με τους πελάτες. Το marketing προσφέρει την υψηλότερη απόδοση της επένδυσης (ROI) από κάθε άλλη διαθέσιμη προσέγγιση του Διαδικτυακού Μάρκετινγκ. Τα οφέλη του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είναι διαθέσιμα για όλες τις εταιρείες ανεξαρτήτως μεγέθους. Λόγω του χαμηλού κόστους, η επένδυση για μια εκστρατεία μάρκετινγκ, καθιστά ικανή την επιχείρηση να διατηρεί τους υφιστάμενους πελάτες και να προσεγγίζει νέους 31. Η υιοθέτηση του µάρκετινγκ µέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας μπορεί να αποτελέσει μία καλή στρατηγική μάρκετινγκ για επιχειρήσεις καθώς παρέχει τα εξής πλεονεκτήματα που: Είναι οικονομικό. Ο χρήστης πλρώνει μόνο το ποσό για την σύνδεσή του στο Internet και απολαμβάνει απεριόριστες υπηρεσίες Η δυνατότητα αποστολής προσωπικού μηνύματος (mail) σε κάποιον παραλήπτη. Έτσι προωθείται η δημιουργία διαπροσωπικής σχέσης της επιχείρησης με τον πελάτη, προμηθευτή ή επιχειρηματικό εταίρο Δεν αποτελεί χρονοβόρα διαδικασία καθώς η ταχύτητα αποστολής μηνυμάτων είναι τόσο γρήγορη που διευκολύνει την άμεση και αμφίδρομη επικοινωνία, έτσι η σχέση και η δραδραστηκότητα πελάτη και επιχείρησης μπορεί να είναι καθημερινή και άμεση. Σχεδόν κάθε χρήστης διαδικτύου έχει κάποιον λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Οι χρήστες διατηρούν για τεράστια χρονικά διαστήματα τους 31 Διανικόγλου, Γ., Αγιακάτσικα, Α., Μπούρας, Η. (2007), Επιχειρησιακή Διαδικτύωση, Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος Ε.Π.Ε. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 26

38 λογαριασμούς τους με αποτέλεσμα ένα να θεωρείται ένας άμεσος και «μόνιμος» τρόπος επικοινωνίας Εικόνα 7: Στατιστικά newsletter Επιπλέον, η τεχνική του μάρκετινγκ είναι μετρήσιμη, και επομένως η επιχείρηση είναι ικανή να παρακολουθεί τον αριθμό των χρηστών που είδαν μια διαφήμιση και ποιοι από αυτούς προβήκαν σε κάποια ενέργεια. Με τη χρήση συγκεκριμένων εργαλείων, οι διαφημιζόμενοι μετρούν πόσο αποτελεσματική ήταν η καμπάνια τους καθώς οι αναφορές που παράγουν περιέχουν σημαντικές πληροφορίες για τον αριθμό των ανθρώπων που είδαν στην πραγματικότητα ένα μήνυμα, καθώς και για τον αριθμό των e- mail που εμποδίστηκαν από τα φίλτρα spam. Τέλος, η γενικότερη στρατηγική του μάρκετινγκ πρέπει να στοχεύει στην δημιουργία μιας μακροπρόθεσμη αφοσίωσης μεταξύ επιχείρησης και πελατών, και όχι στην απευθείας ώθηση για αγορά αγαθών ή υπηρεσιών και μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερη αξία όταν συνδυάζεται με άλλα κανάλια Διαδικτυακού Μάρκετινγκ. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 27

39 2.4.4 Affiliate Marketing Εικόνα 8:Πως λειτουργεί το συνεργατικό μάρκετινγκ Το Affiliate Marketing ή «συνεργατικό»,αποτελεί την πολύ διαδεδοµένη τακτική του διαδικτυακού µάρκετινγκ. Το συγκεκριμένο είδος μάρκετινγκ ορίζεται ως η συμφωνία μεταξύ του διαφημιζόμενου και έναν ή περισσότερους συνεργάτες, οι οποίοι προσπαθούν να παραπέμψουν κάποιον επισκέπτη στην ιστοσελίδα του διαφημιζόμενου. Είναι ένα είδος performance-based marketing, στο οποίο μία επιχείρηση ανταμείβει μία ή περισσότερες θυγατρικές για κάθε ολοκληρωµένη εµπορική συναλλαγή που κατάφερε για χάρη της επιχείρησης. Η διαφημιζόμενη επιχείρηση δεν απαιτείται να καταβάλει οποιαδήποτε αμοιβή, μέχρις ότου τα προϊόντα αγοραστούν ή συμβεί οποιαδήποτε άλλη ενέργεια. Έτσι, θεωρείται ως μια «μηδενικού κινδύνου διαφήμιση». Παρόλα αυτά, είναι πολύ σημαντική η εύρεση κατάλληλων συνεργατών, η δημιουργία δηλαδή ενός δικτύου θυγατρικών (affiliate network) το οποίο να παραπέμπει τους πελάτες στην ιστοσελίδα ώστε να δουλεύουν για τον επιχειρηµατία και να του προσφέρουν αύξηση των κερδών. Η αµοιβή του συνεργάτη καθορίζεται αποκλειστικά και µόνο από τον επιχειρηµατία πραγματοποιείται με 32 : Pay per conversion (PPC): για κάθε παραπομπή που μετατρέπεται σε πελάτη Cost per click (CPC): για κάθε «κλικ» που γίνεται σε κάποια διαφήμιση 32 Frank Fiore & Shawn Collins, "Successful Affiliate Marketing for Merchants", pages 12, 13 and 14. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 28

40 Cost per Lead (CPL): προμήθεια για κάθε επισκέπτη που πραγματοποιεί μία ενέργεια στην ιστοσελίδα του διαφημιζόμενου Cost per Sale (CPS): αμοιβή για κάθε διαδικτυακή πώληση που πραγματοποιείται στην ιστοσελίδα επειτα από παραπομπή. To Affiliate marketing σε κάποιο βαθμό αλληλεπικαλύπτεται με τις προαναφερθείσες τεχνικές του internet marketing επειδή οι θυγατρικές χρησιμοποιούν συχνά τακτικές μεθόδους διαφήμισης Display Advertising Το display advertising αποτελεί ενα από τα πλέον διαδεδομένα και καθιερωμένα κανάλια διαδραστικής διαφήμισης. Είναι ένα είδος διαφήμισης που περιέχει τοποθέτηση εικόνων banner, φωτογραφιών, λογοτύπων, χαρτών και πολλών άλλων αντικειμένων που σκοπό έχει την προβολή και προώθηση ενός προϊόντος, μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας ή και ολόκληρης της επιχείρησης. Προκειμένου το διαφημιστικό μήνυμα να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή ανταπόκριση, μια επιχείρηση εκμεταλλεύεται με διάφορους δημιουργικούς τρόπους τους διαθέσιμους και προκαθορισμένους σε διαστάσεις διαφημιστικούς χώρους (banner placements) σε ένα website. Η χρέωση γίνεται για κάθε 1000 εμφανίσεις της διαφήμισης σας (CPM), ανεξαρτήτως των clicks που θα γίνουν. Εξαίρεση, σε αυτό αποτελεί η προβολή διαφημιστικών banners (images & display), μέσω Google Adwords, στο συνεργαζόμενο δίκτυο της Google (Google Content Network), όπου υπάρχει δυνατότητα χρέωσης ανά κλικ (CPC). Στόχος του display advertising δεν είναι τόσο η άμεση αύξηση των πωλήσεων ενός προϊόντος ή ενός website, αλλά η ενίσχυση της αναγνωρισημότητας του (brand ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 29

41 awareness). Οι σημαντικότεροι παράγοντες για την επιτυχία μιας διαφημιστικής προβολής με banners είναι 33 : 1. Η σωστή επιλογή των μέσων που θα προβληθεί η διαφήμιση Χρειάζεται προσεκτική μελέτη από μέρους της επιχείρησης των δημογραφικών στοιχείων του ιστοτόπου που θα επιλέξει να διαφημιστεί, ανάλογα με το target group στο οποίο απευθύνονται τα προϊόντα ή υπηρεσίες της. Θα πρέπει, επίσης, να ικανοποιεί συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια εμφάνισης και περιεχόμενου, ώστε η διαφήμιση να έχει την προσοχή που της αξίζει και να μην περνάει απαρατήρητη ανάμεσα σε άλλα διαφημιστικά μηνύματα και banners. Τέλος, το αντικείμενο του website που θα προβληθεί η διαφήμιση της επιχείρησης θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο σχετικό με το προϊόν ή την υπηρεσία που θέλετε να διαφημίσετε. 2. Η ποιότητα του δημιουργικού των διαφημιστικών banners Τη στιγμή που προβάλλεται η διαφήμιση της επιχείρησης, οι χρήστες διαβάζουν κάτι που τους ενδιαφέρει. Το δημιουργικό της διαφήμισης πρέπει να είναι τέτοιο που να καταφέρει να αποσπάσει την προσοχή τους, με τρόπο καλόγουστο και μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα να τους περάσει το μήνυμα που αποσκοπεί. 3. Η σωστή υποστήριξη της διαφημιστικής ενέργειας Η δύναμη του display advertising πολλαπλασιάζεται όταν συνδυαστεί με search engine marketing. Σύμφωνα με έρευνες, σχεδόν το 50% των χρηστών που είδαν ένα διαφημιστικό banner τελικά θα κάνουν μια αναζήτηση σχετική, με τη διαφημιζόμενη εταιρία ή το προβαλλόμενο προϊόν. Επομένως, για να αποκομίσει η επιχείρηση το μέγιστο όφελος από τη διαφημιστική της προβολή μέσω display advertising, πρέπει να "εμφανιστεί μπροστά τους" όταν προσπαθήσουν να την αναζητήσουν. Είναι, λοιπόν, ιδιαίτερα αποδοτικό να συμπληρώσει τη διαφημιστική της ενέργεια και με μια διαφημιστική καμπάνια στο Google Adwords. 33 Φρίγκας Γ.(2005) «Διαφήμιση και Μαρκετινγκ στο Διαδίκτυο» εκδόσεις Κριτική. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 30

42 2.4.6 Viral Marketing Το Viral Marketing είναι, η επικοινωνία και η έννοια διανομής, που στηρίζεται στους πελάτες για να διαβιβάσει τα ψηφιακά προϊόντα μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, σε άλλους πιθανούς πελάτες, στην κοινωνική τους σφαίρα και για να ζωντανέψει αυτές τις επαφές και αυτές με την σειρά τους να διαβεβαιώσουν το προϊόν 34. Αποτελεί, λοιπόν, τεχνική του ανοιχτού μάρκετινγκ που εξαπλώνεται σαν ιός (virus viral), με τεχνικές αντίστροφης πυραμίδας (χρησιμοποιώντας θεμιτά και πολλές φορές αθέμιτα μέσα). Πολλοί όταν αναφέρονται στο viral marketing χρησιμοποιούν πολλές παραπλήσιες ονομασίες όπως "word-of-mouth", "creating a buzz", "leveraging the media", "network marketing." Στο viral marketing οι πληροφορίες που αποσκοπεί η επιχείρηση να εξαπλωθούν γίνεται με το μικρότερο δυνατό κόστος. Απευθύνεται σε εκείνες τις τεχνικές marketing που χρησιμοποιούν προυπάρχοντα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ώστε να αυξηθεί η απήχηση και η αναγνωρισιμότητα της επιχείρησης και να επιτύχει τους στόχους μάρκετινγκ που έχει θέσει με την εξάπλωση των ιδεών και μηνυμάτων της. Στην συγκεκριµένη µορφή διαδικτυακού µάρκετινγκ ο χρήστης διαδίδει σε φίλους και γνωστούς κάτι που του κέντρισε το ενδιαφέρον, έτσι η µάρκα και το λογότυπο του προϊόντος ταξιδεύει από στόµα σε στόµα, µέσω του διαδικτύου χωρίς καθόλου κόστος. Τα µέσα διάδοσης που χρησιµοποιούν κυρίως οι χρήστες είναι blogs, s, personal profiles κ.α. Επιπρόσθετα, για την επιτυχία της διάδοσης του μηνύματος η επιχείρηση πρέπει να δημιουργήσει μια ιστορία που θα χρησιμοποιεί όλα τα τεχνολογικά μέσα για τα 34 S Helm, (2000) Viral marketing-establishing customer relationships by'word-of-mouse' - Electronic markets, Taylor & Francis ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 31

43 ακουστεί, όπως η δηµιουργία ενός viral video το οποίο θα κρατήσει το ενδιαφέρον του χρήστη αµείωτο µέχρι την αποκάλυψη του διαφηµιστικού µηνύµατος. Απαραίτητος παράγοντας επιτυχίας του viral µάρκετινγκ είναι όµως όλη αυτή η διαδικασία (ιστορία) να έχει ως επίκεντρο το προϊόν ή την υπηρεσία Video Marketing Το Video Marketing αποτελεί την αποτελεσματικότερη μέθοδο προώθησης, όχι μόνο ιστοσελίδων, αλλά και προϊόντων ή υπηρεσιών καθώς η προσέλκυση πελατών γίνεται μέσα από την δημιουργία video. Συγκεκριμένα, αυτός ο τύπος μάρκετινγκ έχει εμπνευστεί από το Web 2.0 και ειδικεύεται στη δημιουργία βίντεο που εμπλέκουν το θεατή σε μια κατάσταση επιθυμίας αγορά κατόπιν παρακολούθησης ενός video π.χ. στο YouTube 35. Η παρουσία των web videos σε ένα website αυξάνει τις πωλήσεις, αφού ο οπτικοακουστικός χαρακτήρας των web videos, δημιουργεί συναίσθημα και το συναίσθημα οδηγεί σε πράξεις. Η δημιουργία συναισθήματος αποτελεί το βασικότερο στατιστικό στο marketing. Η αυξανόμενη τάση των χρηστών του διαδικτύου να στρέφονται για ενημέρωση σ αυτό είναι η αιτία της υιοθέτησης του διαδικτυακού βίντεο μάρκετινγκ (Wood, 2009). Η απευθείας σύνδεση με web videos ενισχύει την προσπάθεια της επιχείρησης στην επίτευξη ενός ευρύτερου φάσματος προοπτικών, τους δίνει τη δυνατότητα να φτάσουν στο target group τους πιο γρήγορα και χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς. Το video marketing σήμερα παρέχει από άμεση διαφήμιση, όπως διαφημίσεις youtube, ή viral διάδοση του μηνύματός σας μέσα από οπτικοακουστικό υλικό που προσελκύει χρήστες οι οποίοι ταυτόχρονα το διαμοιράζονται. 35 Jarboe, G. (2012). YouTube and Video Marketing: An hour day. Indiana: John Wiley. Διαθέσιμο: Google Books Database ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 32

44 2.4.8 Content Marketing Με τον όρο Content Marketing εννοούμε τη δημιουργία και τη διάδοση ποιοτικού και δωρεάν περιεχομένου με στόχο τη μετατροπή των υποψήφιων πελατών σε πελάτες, και των πελατών σε επαναλαμβανόμενους πελάτες (conversion) 36. Το περιεχόμενο το οποίο θα διαδώσετε πρέπει να είναι σχετικό με τα προϊόντα που πουλάτε ή με τις υπηρεσίες που προσφέρετε. Το περιεχόμενο δημιουργείται με στόχο το marketing, αλλά δεν είναι διαφήμιση. Φυσικά χρησιμοποιούνται τεχνικές copywriting, αλλά όχι με τη λογική που θα τις χρησιμοποιούσε μια επιχείρηση για να φτιάξει ένα διαφημιστικό σποτάκι, banner ή έντυπο. Η λογική του content marketing δεν είναι η προβολή ενός διαφημιστικού μηνύματος. Ο στόχος του content marketing δεν είναι η άμεση πώληση. Το content marketing προϋποθέτει την παροχή περιεχομένου που από μόνο του έχει αξία για τον παραλήπτη. Πρέπει να έχει ήδη δώσει την άδεια του ο παραλήπτης για να του στέλνετε, που σημαίνει ότι περιμένει τουλάχιστον ενδιαφέρον και χρήσιμο για τον ίδιο περιεχόμενο. Αν το βρει ενδιαφέρον, πολλές φορές θα το μοιραστεί με άλλους. Η διαδικασία αυτή έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη εμπιστοσύνης και την αύξηση του κύρους και της αξιοπιστίας της εταιρίας που παρέχει αυτήν την αξία. Το περιεχόμενο μπορεί να είναι διαφόρων μορφών, όπως blog posts, videos, newsletters. Μπορεί επίσης να είναι κάτι ακόμα μεγαλύτερο όπως έρευνες σχετικές με τους τομείς δραστηριοποίησης της εταιρίας, white papers, industry reports ή ebooks. Ανεξάρτητα από τα είδη μάρκετινγκ που μία επιχείρηση αποφασίζει να υιοθετήσει το μάρκετινγκ περιεχομένου θα πρέπει να είναι μέρος όλης της διαδικασίας μάρκετινγκ που υιοθετεί η επιχείρηση στο διαδίκτυο. Η ποιότητα του περιεχομένου είναι μέρος όλων των μορφών μάρκετινγκ. 36 Rowley J, 2008 Understanding digital content marketing, Journal of marketing management - Taylor & Francis ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 33

45 2.4.9 Inbound marketing Το Inbound marketing είναι η διαφήμιση μιας εταιρείας ή υπηρεσίας / προιόντος, μέσα από πολλά και διαφορικά μέσα επικοινωνίας δείχνει και η παραπάνω εικόνα. Ενδεικτικά αναφέρουμε: blogs, podcasts, video, ebooks, newsletters, whitepapers, SEO, social media marketing Ο σκοπός και στόχος αυτής της διαδικασίας είναι να τραβήξει την προσοχή των πελατών της εκάστοτε επιχείρησης, ώστε να τους δώσει την δυνατότητα να την βρίσκουν εύκολα με το να τους οδηγεί στην ιστοσελίδα της. Καθώς η χρήση του ίντερνετ επεκτείνεται σε όλο και μεγαλύτερα κοινά, με όλο και περισσότερες τεχνικές και εργαλεία οι προαναφερθείσες αλλά και πολλές άλλες όπως το Blog Marketing, Article Marketing, Advergaming, Google Adsense, Προφορικό Μάρκετινγκ, Banners κ.α.- η διαφημιστική παρουσία επιχειρήσεων κάθε μεγέθους στο μέσο με οποιαδήποτε από τις παραπάνω μεθόδους κρίνεται απαραίτητη. Είναι βασικός στόχος κάθε επιχείρησης να πηγαίνει εκεί που είναι οι υποψήφιοι πελάτες της κι αυτό το «εκεί» βρίσκεται όλο και περισσότερο online. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 34

46 2.5 Εργαλεία του Διαδικτυακού μάρκετινγκ Web page Εικόνα 9: Παράδειγμα μιας Web page Ιστοσελίδα (αγγλικά: web page) είναι ένα είδος εγγράφου του παγκόσμιου ιστού (WWW) που περιλαμβάνει πληροφορίες με την μορφή κειμένου, υπερκειμένου, εικόνας, βίντεο και ήχου 37. Πολλές ιστοσελίδες μαζί συνθέτουν έναν ιστότοπο (εναλλακτικές ονομασίες: ιστοχώρος ή δικτυακός τόπος, αγγλ. web site ή Internet site). Οι σελίδες ενός ιστοτόπου εμφανίζονται κάτω από το ίδιο όνομα χώρου (domain) π.χ. microsoft.com. Οι ιστοσελίδες αλληλοσυνδέονται και μπορεί ο χρήστης να μεταβεί από τη μία στην άλλη κάνοντας «κλικ», επιλέγοντας δηλαδή συνδέσμους που υπάρχουν στο κείμενο ή στις φωτογραφίες της ιστοσελίδας. Οι σύνδεσμοι προς άλλες σελίδες εμφανίζονται συνήθως υπογραμμισμένοι και με μπλε χρώμα για να είναι γρήγορα ξεκάθαρο στον επισκέπτη ότι πρόκειται για σύνδεσμο προς άλλη ιστοσελίδα, χωρίς όμως πάντα να είναι αυτό απαραίτητο. 37 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 35

47 Οι ιστοσελίδες διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τις στατικές και τις δυναμικές ιστοσελίδες. Όσον αφορά την εμφάνισή τους, δεν έχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους, αλλά όσον αφορά την λειτουργία και τις δυνατότητές τους οι διαφορές είναι πολλές και ουσιαστικές. Στατική ιστοσελίδα (static web-page ή flat web-page) ονομάζεται μια ιστοσελίδα της οποίας το περιεχόμενο μεταφέρεται στον χρήστη ακριβώς στην μορφή που είναι αποθηκευμένο στον εξυπηρετητή ιστοσελίδων (web server). Τα περιεχόμενα μιας στατικής ιστοσελίδας εμφανίζονται με την ίδια μορφή σε όλους του χρήστες, με την μορφή που είναι αποθηκευμένα στο σύστημα αρχείων του εξυπηρετητή ιστοσελίδων. Οι στατικές ιστοσελίδες είναι αποθηκευμένες συνήθως σε μορφή HTML και μεταφέρονται χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο HTTP. Με απλά λόγια, στατική ιστοσελίδα είναι εκείνη που το περιεχόμενό της είναι συγκεκριμένο και προκαθορισμένο. Δεν γίνονται πολλές αλλαγές και ανανέωση στο περιεχόμενό της. Η ιστοσελίδα, όμως, μπορεί να έχει διάφορα κινούμενα γραφικά. Είναι κατάλληλες, κυρίως, για την δημιουργία μόνιμων/στατικών παρουσιάσεων, όπου δεν υπάρχει συχνά η ανάγκη να τροποποιείται το περιεχόμενό τους. Δηλαδή, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την γενική παρουσίαση μιας επιχείρησης και των προϊόντων ή υπηρεσιών της. Το κόστος της στατικής ιστοσελίδας είναι πιο μικρό σε σχέση με τη δυναμική ιστοσελίδα 38. Δυναμική ιστοσελίδα (dynamic web page) είναι μια ιστοσελίδα η οποία δημιουργείται δυναμικά την στιγμή της πρόσβασης σε αυτή ή την στιγμή που ο χρήστης αλληλεπιδρά με τον εξυπηρετητή ιστοσελίδων. Οι δυναμικές ιστοσελίδες θεωρούνται δομικό στοιχείο της νέας γενιάς του παγκόσμιου ιστού (Web 2.0) όπου η πληροφορία διαμοιράζεται σε πολλαπλές ιστοσελίδες. 38 Tatnall Arthur, (2005), Web portals The new gateways to Internet information and services, Hershey : Idea Group ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 36

48 Με απλά λόγια, δυναμική ιστοσελίδα είναι εκείνη που το περιεχόμενό της είναι εύκολα προσαρμόσιμο και αλλάζει τη δεδομένη στιγμή που θέλουμε, κάνοντας όποιες προσθήκες, αφαιρέσεις, αλλαγές και διορθώσεις θέλουμε. Μπορεί να τη διαχειριστεί ο χρήστης πολύ εύκολα και μπορεί να επεκταθεί εύκολα, προσθέτοντας πάνω σε αυτήν ένα e-shop, δημιουργώντας μια νέα βάση δεδομένων και οτιδήποτε άλλο θέλουμε. Ουσιαστικά πρόκειται για μία εφαρμογή, ένα πρόγραμμα, στο οποίο είναι μεγαλύτερη η αλληλεπίδραση του χρήστη με την σελίδα. Έτσι, αν θέλουμε να ανανεώνουμε συχνά το περιεχόμενο της σελίδας μας με νέες πληροφορίες, θα προτιμήσουμε τη δυναμική ιστοσελίδα. Η δυναμική ιστοσελίδα είναι ακριβότερη από την στατική ιστοσελίδα Banners Εικόνα 10: Παράδειγμα Web banner Πρόκειται για ενοικιαζόμενο χώρο σε ιστοσελίδες και βρίσκονται συνήθως στο άνω, ή, κάτω άκρο της σελίδας. Είναι η συνηθέστερη μορφή διαφήμισης στο Διαδίκτυο. Τα banners χωρίζονται σε: α. στατικά, δηλαδή, με σταθερή εικόνα, 39 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 37

49 β. κινούμενα, δηλαδή, έχουν κίνηση και αλλαγή στα γραφικά τους, τα οποία είναι και τα πιο αποτελεσματικά, γ. interactive banners, που υποστηρίζουν την αμφίδρομη επικοινωνία με το χρήστη, δ. υποστήριξης συναλλαγών, που ενοποιεί τη διαφήμιση και την πώληση, αφού επιτρέπει την άμεση αγορά, εκμεταλλευόμενο τις παρορμητικές διαθέσεις αγοράς του καταναλωτή. Tα banners χωρίζονται σε δύο βασικά είδη ανάλογα με τον τρόπο εμφάνισής τους: Α. keyword banners που εμφανίζονται ανάλογα με το είδος που ψάχνει ο χρήστης στις σελίδες αναζήτησης, άρα έχει το πλεονέκτημα ότι στοχεύει με ακρίβεια το κοινό, Β. random banners που εμφανίζεται τυχαία και χωρίς να λαμβάνει υπόψη του το τι ακριβώς ψάχνει ο χρήστης. Υπάρχουν τρεις βασικές μέθοδοι τοποθέτησης banner: Αγορά διαφημιστικού χώρου: η μέθοδος αυτή είναι παρόμοια με την αγορά διαφημιστικού χώρου σε άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δηλαδή, πληρώνεις τον ιδιοκτήτη μιας ιστοσελίδας για να του παραχωρήσει χώρο. Αντιμετάθεση: δηλαδή, δύο επιχειρήσεις συμφωνούν να προβάλουν στις ιστοσελίδες τους, η μία την άλλη. Ανταλλαγή: δηλαδή, μια επιχείρηση που θέλει να προβληθεί υποβάλλει το banner της στο μεσολαβητή και ο μεσολαβητής προωθεί το banner στις ιστοσελίδες άλλων συμμετεχουσών επιχειρήσεων, ενώ ταυτόχρονα η επιχείρηση φιλοξενεί τα banners όσων συμμετέχουν στη δική της ιστοσελίδα. Μια παραλλαγή των banners είναι τα spot: Πρόκειται για χώρο σε μια ιστοσελίδα που ενοικιάζεται από το διαφημιζόμενο και βρίσκεται μόνιμα στην ιστοσελίδα και εμφανίζεται σε κάθε επισκέπτη. Διαζευκτικά μηνύματα (Pop-up Windows ads): Είναι μηνύματα που εμφανίζονται στην οθόνη του χρήστη καθώς φορτώνεται η κεντρική σελίδα. Το πλεονέκτημά τους είναι η ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 38

50 βέβαιη αντίληψή τους από τους χρήστες και το μειονέκτημά τους είναι ο πιθανός εκνευρισμός των χρηστών, καθώς η εμφάνισή των μηνυμάτων διακόπτει την πλοήγησή τους στο δίκτυο. Εικόνα 11: Παράδειγμα διαζευτικών μηνυμάτων Χορηγίες: Δηλαδή, επιχειρήσεις που υποστηρίζουν οικονομικά μία ιστοσελίδα ή συνεργάζονται με την επιχείρηση που το έχει, διαφημίζονται με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. Ηλεκτρονικοί κατάλογοι: Τη θέση των έντυπων καταλόγων των προϊόντων της εταιρείας, όπου είναι και βασικό στοιχείο επικοινωνίας και άμεσου marketing, παίρνουν οι ηλεκτρονικοί κατάλογοι. Με τους ηλεκτρονικούς καταλόγους, οι καταναλωτές, έχουν τη δυνατότητα της αυτόματης αναζήτησης και σύγκρισης. Στο παρελθόν, οι περισσότεροι ηλεκτρονικοί κατάλογοι ήταν απλώς ηλεκτρονικές αναπαραγωγές των εντύπων καταλόγων και περιελάμβαναν μόνο κείμενο και εικόνες. Σταδιακά, έχουν ενσωματώσει πολυμέσα και διαδικασίες συναλλαγών. Οι ηλεκτρονικοί κατάλογοι χωρίζονται σε «στατικούς» και σε «δυναμικούς».οι στατικοί, περιέχουν ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 39

51 κείμενο και στατικές εικόνες ενώ οι δυναμικοί ενσωματώνουν πολυμέσα, δηλαδή, κινούμενη εικόνα, ήχο Links (Δεσμοί) Δεσμός (ή σύνδεσμος, ή link, ή hyperlink) ονομάζεται το κείμενο (ή γενικά το αντικείμενο, όπως εικόνα, βίντεο κλπ.) που αν κάνουμε κλικ πάνω του, θα μεταβούμε είτε σε κάποιο άλλο σημείο εντός της σελίδας (εσωτερικός δεσμός), είτε σε κάποια σελίδα (ή άρθρο) εντός του blog (τοπικός δεσμός), ή ακόμα και σε κάποιο άλλο ιστοχώρο (εξωτερικός δεσμός). Η χρήση των δεσμών είναι τριών τύπων: Δεσμός εξωτερικού πολυμέσου: Ο δεσμός αυτός αναφέρεται στην εισαγωγή βίντεο του youtube, εγγράφου του scribd, χάρτη του Google κλπ. Δεσμός πολυμέσου: Αυτός ο δεσμός δημιουργείται κατά την εισαγωγή ενός πολυμέσου, και σκοπός της είναι π.χ. να εμφανιστεί μία εικόνα στο πραγματικό της μέγεθος. Δεσμός κειμένου: Είναι ο δεσμός στον οποίο ένα κείμενο (συνήθως όχι περισσότερες από μία ή δύο λέξεις) συνδέει τα δύο άρθρα Promotional Websites ή Micro Sites Ο ιστότοπος (website) μίας επιχείρησης δεν αποτελεί το μοναδικό μέρος προώθησης των προϊόντων ή των υπηρεσιών της. Συνήθως, δημιουργούνται ξεχωριστοί ιστότοποι με δικές τους αυτόνομες διευθύνσεις (π.χ. προϊόντος.gr) όταν ένα προϊόν ή ακόμη και μια εκδήλωση απαιτεί εντονότερη και ανεξάρτητη προβολή. Ως επί των πλείστον, ένας τόσο εξειδικευμένος ιστότοπος δεν παρουσιάζεται αυτόνομο στο δίκτυο, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης διαφημιστικής εκστρατείας για το προϊόν. 40 Σ. Δημητριάδης Γ. Μπάλτας «Ηλεκτρονικό Εμπόριο και Μάρκετινγκ»,2003, σελ ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 40

52 Έτσι, σε όλες τις διαφημίσεις σε άλλα μέσα (π.χ. τηλεόραση, τύπος, αφίσες κλπ.) εμφανίζεται η διεύθυνση του ιστότοπου και προτρέπεται το κοινό να το επισκεφθεί για να λάβει από εκεί περισσότερες πληροφορίες Πλεονεκτήματα του Διαδικτυακού Μarketing Τα βασικότερα πλεονεκτήματα της υιοθέτησης του διαδικτυακού μάρκετινγκ μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου από μία επιχείρηση σύμφωνα με τη Βλαχοπούλου Μάρω (2003) 42 σελ264 είναι τα παρακάτω: Αύξηση των πωλήσεων. Μείωση κόστους λειτουργιών επιχείρησης. Άμεση επικοινωνία με τους πελάτες. Δυνατότητα δομημένης παρουσίασης προϊόντων και υπηρεσιών και ολοκληρωμένης εικόνας αυτών στους πελάτες, με αποτέλεσμα την μείωση του κύκλου πωλήσεων και τη μείωση του κόστους ενημέρωσης και επικοινωνίας. Δίνεται η δυνατότητα σε κάθε μεγέθους επιχείρηση να απευθυνθεί στην παγκόσμια αγορά. Δυνατότητα μετρήσεων αποτελεσματικότητας και διεξαγωγής ερευνών Αναβάθμιση της εξυπηρέτησης πελατών και μείωση του κόστους υποστήριξης. On line και ανά πάσα στιγμή εξυπηρέτηση πελατών Δυνατότητα εφαρμογής του relationship marketing με αποτέλεσμα την αύξηση της αφοσίωσης του πελάτη και την καλύτερη επικοινωνία επιχείρησης και πελατών. 41 Ζώτος, Γεώργιος Χ. Διαφήμιση : Σχεδιασμός, ανάπτυξη, αποτελεσματικότητα, 5η έκδ. - Θεσσαλονίκη : University Studio Press, Βλαχοπούλου.Μ. (1999), «Πληροφοριακά συστήµατα, νέες τεχνολογίες στο µάρκετινγκ», Αθήνα: Εκδόσεις Rosili ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 41

53 Υποστήριξη του πελάτη πριν την πώληση (ενημέρωση μέσω του διαδικτύου). Υποστήριξη μετά την πώληση (επίλυση προβλημάτων, συνεχής παροχή υπηρεσιών εξυπηρέτησης πελατών). Εισαγωγή νέου προϊόντος, δοκιμή προϊόντος. Αναβάθμιση της εικόνας της επιχείρησης και του προϊόντος. Ευελιξία προσαρμογής της επιχείρησης στις αλλαγές της αγοράς (τιμολογιακή πολιτική, δοκιμές προϊόντων κ.α.) λόγω της εύκολης και ταχύτατης ενημέρωσης ενός διαδικτυακού τόπου. On line παράδοση προϊόντων, όπως λογισμικό, ηλεκτρονικά περιοδικά κ.α. On line συνεργασία και καθημερινή επικοινωνία με άλλες επιχειρήσεις που μπορεί να αποτελούν το δίκτυο διανομής, τους μεσάζοντες, τους αντιπροσώπους και τους πωλητές της επιχείρησης. Δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με προμηθευτές ανεξαρτήτου τοποθεσίας. Άμεση παρακολούθηση ανταγωνιστικών προϊόντων και στρατηγικών διαδικτυακού μάρκετινγκ αυτών. Χαμηλότερο κόστος προϊόντων και συντομότερος χρόνος παράδοση. 2.7 Μειονεκτήματα του Διαδικτυακού Μarketing Η εξέλιξη και η ανάπτυξη του μάρκετινγκ στην Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες δεν υπήρξε τόσο μεγάλη και ραγδαία όσο αναμενόταν. Οι κυριότεροι προβληματισμοί κι προβλήματα αυτού είναι τα εξής (Βλαχοπούλου, 2003) 43 : 43 Βλαχοπούλου, Μ. (2003) e-marketing/ Διαδικτυακό Μάρκετινγκ. β εκδ. Αθήνα: Rosili. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 42

54 Δεν έχουν όλοι οι υποψήφιοι πελάτες ή η αγορά στόχος πρόσβαση στο διαδίκτυο, με αποτέλεσμα το διαδικτυακό μάρκετινγκ να λειτουργεί και να χρησιμοποιείται μόνο ως συμπληρωματικό του παραδοσιακού. Πολλές φορές η προώθηση δικτυακών τόπων γίνεται και αυτή σε παραδοσιακά μέσα (ραδιόφωνα, τηλεόραση) λόγω του μεγάλου κοινού τους. Οι συναλλαγές ολοκληρώνονται με την φυσική παράδοση, ακόμα και προϊόντων που δεν έχουν υλική υπόσταση (π.χ. λογισμικό υπολογιστών) λόγω επιθυμίας του αγοραστή. Το διαδίκτυο δεν διαθέτει κάποιο κεντρικό σύστημα ταξινόμησης και ελέγχου και η οργάνωση στις μηχανές αναζήτησης και δεν διευκολύνει πάντα στον εντοπισμό των επιθυμητών πληροφοριών από τους χρήστες. Μειώνεται η επικοινωνία ανθρώπου με άνθρωπο, ο οποίος είναι ουσιαστικά κρυμμένος από τις πληροφορίες που προβάλει η ιστοσελίδα. Ο δικτυακός χώρος πέρα από την κατασκευή του είναι απαραίτητη και η παρακολούθηση και ανανέωση του περιεχομένου του. Αυτές οι ενέργειες μαζί με την προώθηση της ιστοσελίδας αποτελούν επιπλέον κόστος για μια επιχείρηση. Κόστος και χρόνος για την εκπαίδευση του προσωπικού ή και του ίδιου του επιχειρηματία. Η ανεπαρκής δυνατότητα ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο οδηγεί πολλούς χρήστες στην χρησιμοποίηση του για μια απλή περιήγηση, και όχι στην πραγματοποίηση κάποιας αγοράς. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 43

55 2.8 Συμπέρασμα Το δικτυακό μάρκετινγκ είναι η πιο γρήγορα αναπτυσσόμενη μέθοδος διανομής προϊόντων και υπηρεσιών που πάνω από 60 χρόνια ανατρέπει τα επιχειρηματικά δεδομένα. Και μάλιστα παράλληλα αποτελεί και την μοναδική μέθοδο που αποτελεί μοναδικό επιχειρηματικό μοντέλο που ο καθένας με ελάχιστη επένδυση μπορεί να έχει την δική του επιχείρηση. Περισσότεροι από 40 εκατομμύρια άνθρωποι σε περισσότερες από 125 χώρες σε όλο τον κόσμο διακινούν μέσω του δικτυακού μάρκετινγκ προϊόντα και υπηρεσίες που ξεπερνούν σε τζίρο τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Το Δικτυακό Μάρκετινγκ αποτελεί την πιο σύγχρονη απάντηση στα παραδοσιακά συστήματα επιχειρήσεων, εργασίας και επιχειρηματικότητας. Τα προϊόντα που διακινούνται μόνο μέσω των ανεξάρτητων διανομέων (δικτυωτών) είναι μοναδικά και πολλά από αυτά συνδυάζουν καινοτομίες που δεν μπορεί να βρει αλλού ο καταναλωτής. Δεν υπάρχει άλλο επιχειρηματικό μοντέλο που να προσφέρει την ευκαιρία στον μέσο άνθρωπο να δημιουργήσει την δική του επιχείρηση- με μηδενικό κόστος έναρξης και χαμηλά έξοδα λειτουργίας- να εργάζεται όποτε θέλει και μπορεί σε αυτή, και να μπορεί σε 2-5 χρόνια να εξασφαλίσει τη ροή ενός παραμένοντος εισοδήματος που να του εξασφαλίζει την οικονομική του ελευθερία. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 44

56 Κεφάλαιο 3ο - Οργάνωση και Διοίκηση (Management) 3.1 Έννοια του Management Η σύγχρονη αντίληψη για το µάνατζµεντ δεν αναπτύχθηκε ξαφνικά αλλά εξελίχθηκε προοδευτικά, από τις αρχές του 20ου αιώνα. Ποικίλες έννοιες έχει δοθεί στον όρο Management, η ρίζα του οποίου βρίσκεται στη γαλλική λέξη ménage, που σηµαίνει νοικοκυριό. Ορισµένοι τον ταυτίζουν µε τη διοίκηση, άλλοι µε τη διεύθυνση, άλλοι µε την ηγεσία, άλλοι µε τη διαχείριση και άλλοι µε την οργάνωση. Η σύνδεση του µε την οργάνωση οφείλεται στο ότι, ο θεµελιωτής της επιστηµονικής οργάνωσης, ο Αµερικάνος µηχανικός Φρ. Ταίηλορ (Taylor), χρησιµοποίησε γι αυτή τον όρο Scientific Management. ιαπρεπείς συγγραφείς, όπως ο Π. Ντράκερ, διατύπωσαν αξιοσηµείωτες απόψεις, όπως: «Management σηµαίνει εκτέλεση της εργασίας µέσω άλλων ή ότι κάποιος διευθύνει την εργασία των άλλων». Άλλοι όρισαν το Management ως προσφορά και συνεργασία για την επίτευξη των σκοπών και των στόχων της επιχείρησης 44. Ο όρος Διοίκηση ή Μάνατζμεντ είναι μία ευρύτατη έννοια δια της οποίας προσδιορίζεται γενικά ο τρόπος καλύτερης οργάνωσης ομάδων ανθρώπων προς ταχύτερη επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Συνεπώς ο όρος προσβλέπει μέσω στοχοποίησης στο "optimum" της βέλτιστης και αποδοτικότερης λειτουργίας των ομάδων (ανθρώπινου δυναμικού) στις οποίες και από τις οποίες αυτή εφαρμόζεται 45. Σύμφωνα με τον Αλεξανδρή (2011) μάνατζμεντ είναι η δραστηριότητα κατά την οποία εργάζεται κανείς μαζί και μέσω άλλων ανθρώπων, για την ολοκλήρωση τόσο των στόχων της επιχείρησης όσο και των στόχων των ατόμων που εργάζονται σε αυτήν. Τα βασικά στοιχεία του χαρακτηρίζουν το μάνατζμεντ είναι η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα. Η αποδοτικότητα αναφέρεται στη σχέση των εισροών και των εκροών ενώ η αποτελεσματικότητα αναφέρεται στα μέσα και στην ολοκλήρωση των στόχων της επιχείρησης( Τζωρτζάκης και Τζωρτζάκη, 2007). Το μάνατζμεντ είναι ο 44 Πετρίδου Ευγενία, Ε.Π. (1998) ιοίκηση-μάνατζµεντ: µια εισαγωγική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη: Ζυγός. 45 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 45

57 σχεδιασμός, η οργάνωση, η καθοδήγηση και ο έλεγχος των πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού του οργανισμού, με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι με όσο το δυνατόν πιο αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο. Συνοπτικά, ορίζεται ως η πράξη, η τέχνη ή ο τρόπος διοίκησης, διαχείρισης, ελέγχου, καθοδήγησης, η ικανότητα διοίκησης, η εκτελεστική ικανότητα. Ο Paul Hersey και ο Kenneth Blanchard ορίζουν το μάνατζμεντ σαν μια εργασία που πραγματοποιείται με άτομα και δια μέσου ατόμων και ομάδων για την εκπλήρωση των σκοπών ενός οργανισμού. Ο Richard Dalt ορίζει το μάνατζμεντ σαν την εκπλήρωση των σκοπών του οργανισμού μέσω προγραμματισμού, οργάνωσης, διεύθυνσης και ελέγχου των πηγών του οργανισμού. Σημαντικός είναι επίσης ο ορισμός που δόθηκε από τους Robbins and Mukerij, 1990:Η διαδικασία της αποδοτικής επιτέλεσης δραστηριοτήτων μαζί με και μέσω άλλων ανθρώπων. Ο Paul James (όπως αναφέρεται στον Griffin, 1993) ορίζει το μάνατζμεντ ως ένα σύνολο δραστηριοτήτων (συμπεριλαμβανομένου του προγραμματισμού και της λήψης αποφάσεων, της οργάνωσης, της ηγεσίας και του ελέγχου) που αφορούν τους πόρους ενός οργανισμού και αποσκοπούν στην επίτευξη στόχων του οργανισμού κατά τρόπο αποτελεσματικό και αποδοτικό 46. Η σύγχυση γύρω από την έννοια του Management παρατηρήθηκε τόσο στο χώρο της επιστήµης όσο και της πράξης. Στην πράξη, ο όρος Management χρησιµοποιήθηκε εναλλακτικά ως διοίκηση, ως οργάνωση, ως διεύθυνση και ως διαχείριση, αλλά και ως σύνολο όλων των παραπάνω. Η επιστήµη, βρήκε τη χρυσή τοµή γι αυτό το πρόβληµα και έδωσε στο Management την έννοια τόσο της διοίκησης όσο και της οργάνωσης και δηµιουργήθηκε η Επιστήµη του Management µε πλατιά έννοια, στην οποία η American Management Association έδωσε τον ορισµό της επιστήµης της οργάνωσης και της 46 DuBrin Andrew J., Ν.Σ. (2004) Γενικές Αρχές Management. 2η έκδ. Αθήνα: ΕΛΛΗΝ Γ. Παρίκος & ΣΙΑ Ε.Ε ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 46

58 διοίκησης. Σήµερα ο όρος Management έχει διεθνοποιηθεί και χρησιµοποιείται σ όλες τις χώρες, τόσο στην επιστήµη όσο και στην πράξη Παράγοντες του Management Στην αµερικανική ορολογία ως παράγοντες του Management αναφέρονται τα «Six Μ» : (1) Μen (άνθρωποι - εργασία), (2) Materials (υλικά), (3) Machines (µηχανές), (4) Managers (οργανωτικά - διοικητικά στελέχη), (5) Money (κεφάλαια) και (6) Market (αγορά). Ο σύγχρονος ορισμός δίνει μεγαλύτερη έμφαση στο ρόλο των ανθρώπων μέσα σ ένα οργανισμό, εστιάζει την προσοχή στα αναμενόμενα αποτελέσματα και προσθέτει την αντίληψη ότι η επίτευξη των προσωπικών στόχων των μελών θα πρέπει να αποτελεί ενιαίο σύνολο με τους στόχους του οργανισμού. 3.3 Λειτουργίες του Management Η διοίκηση, όπως προαναφέρθηκε, έχει οριστεί και ως διαδικασία τεσσάρων βασικών λειτουργιών, προγραμματισμού ή σχεδιασμού, οργάνωσης, διεύθυνσης και ελέγχου. Αποτελεσματική διοίκηση σημαίνει σωστή εκτέλεση των λειτουργιών της διοίκησης, οι οποίες εκτελούνται καθημερινά μέσα σε μια επιχείρηση, αλληλοεεπηρεάζονται και είναι πολύ δύσκολο να διαχωριστούν από έναν παρατηρητή, που βρίσκεται έξω απ' αυτή. Η διαδικασία της αποτελεσματικής διοίκησης ξεκινά με τον προγραμματισμό, συνεχίζει με την οργάνωση και τη διεύθυνση και καταλήγει στον έλεγχο, ο οποίος με τη σειρά του οδηγεί στην αναθεώρηση ή μη του προγραμματισμού Πετρώφ, Γ., Τζωρτζάκης, Κ. & Τζωρτζάκη Α. (2002). Μάρκετινγκ-Μάνατζμεντ. Η ελληνική προσέγγιση. Αθήνα: Εκδόσεις Rosili 48 Γεωργόπουλος Β. Νικόλαος, (2004), Στρατηγικό Μάνατζμεντ, Αθήνα : Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 47

59 Βασική επίσης λειτουργία της Διοίκησης των Επιχειρήσεων είναι και η λήψη αποφάσεων στην επιχείρηση (ή στον οργανισμό) (σχήμα 1), η οποία εμπλέκεται σε όλες τις άλλες και γι' αυτό συνήθως δεν αναφέρεται ως ξεχωριστή λειτουργία της Διοίκησης. Σχήμα 1 : Διαδικασία αποτελεσματικής διοίκησης Ο Προγραμματισμός Είναι η διαδικασία ή το σύστημα των ενεργειών με τις οποίες καθορίζονται οι στόχοι της επιχείρησης, προβλέπεται η μελλοντική εξέλιξη των μεταβλητών του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος της και προσδιορίζονται οι τρόποι, οι ενέργειες και τα μέσα με τα οποία θα επιτευχθούν οι στόχοι στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Αναφέρεται, δηλαδή, στο "τι" θα γίνει, "γιατί", "με ποια μέσα", "πότε" θα γίνει και "ποιος" θα το κάνει. Είναι "η σκέψη πριν τη δράση", η σχεδίαση για το "τι", "ποιος" και "γιατί" θα πραγματοποιηθεί μια ενέργεια, ποια μέσα θα χρησιμοποιηθούν και τελικά ποιες θα είναι οι οικονομικές επιπτώσεις στην επιχείρηση (ή σε οποιονδήποτε άλλο οργανισμό). Ο προγραμματισμός, επομένως, περιλαμβάνει: 1. τον καθορισμό στόχων, 2. τη διαμόρφωση των στρατηγικών και πολιτικών, 3. τα λειτουργικά προγράμματα δράσης. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 48

60 Η Οργάνωση Είναι ο συνδυασμός των δομών (θέσεων εργασίας, τμημάτων, σχέσεων εξουσίας, ιεραρχικών επιπέδων), των διαδικασιών και των κανόνων λειτουργίας, ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα στην επιχείρηση (ή στον οργανισμό). Με τη λειτουργία αυτή γίνεται σαφές ποιος είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή μιας δράσης, τη λήψη μιας απόφασης, τα είδη διαδικασιών και κανόνων, σύμφωνα με τα οποία επιλύονται τα προβλήματα σε έναν οργανισμό, όπως η επιχείρηση, το σχολείο κτλ. Επομένως, η οργάνωση είναι η διαδικασία με την οποία το σύνολο των εργασιών που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της επιχείρησης ταξινομείται σε επιμέρους καθήκοντα, κατανέμεται στα κατάλληλα στελέχη, στα οποία αναθέτονται παράλληλα οι σχετικές ευθύνες και διαθέτονται οι κατάλληλοι πόροι. Η λειτουργία αυτή καθιστά αναγκαία την ύπαρξη ενός "οργανισμού" με συγκεκριμένη δομή και λειτουργική διάρθρωση. Η επιχείρηση αποτελεί μία μορφή τέτοιου οργανισμού που ασχολείται με παραγωγικές δραστηριότητες με σκοπό την επίτευξη κέρδους. Επομένως, η οργάνωση εκφράζεται συνήθως με 49 : α. Οργανόγραμμα, το οποίο παρουσιάζει την οργανωτική διάρθρωση, δηλ. μια σχηματική απεικόνιση σε διάγραμμα διευθύνσεων, τμημάτων κτλ. που υπάρχουν σε μια επιχείρηση. β. Καταμερισμό των εργασιών. γ. Εκχώρηση εξουσίας σε χαμηλότερα κλιμάκια διοίκησης, δ. Τμηματοποίηση των λειτουργιών ή με άλλη μορφή τμηματοποίησης. Η Διεύθυνση Η διεύθυνση αφορά τη σωστή διοίκηση του ανθρώπινου παράγοντα. Είναι, δηλαδή, η καθοδήγηση, η ενθάρρυνση και η ενεργοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού της επιχείρησης για την καλύτερη δυνατή επίτευξη των στόχων τόσο μακροχρόνια όσο και 49 right-person.html ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 49

61 βραχυχρόνια. Η λειτουργία της διεύθυνσης ξεπερνά τα όρια της απλής έκδοσης οδηγιών και εντολών από τα ανώτερα προς τα κατώτερα στελέχη της επιχείρησης. Αποτελεσματική διεύθυνση σημαίνει και αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των μελών μιας επιχείρησης. Πολλά προβλήματα μέσα στην επιχείρηση δημιουργούνται από έλλειψη επικοινωνίας. Η συνεχής πληροφόρηση που απαιτείται σήμερα για την εκτέλεση των βασικών δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης καθιστά την επικοινωνία απαραίτητο εργαλείο της αποτελεσματικής διεύθυνσης. Η διαμόρφωση κλίματος συνεργασίας και κατανόησης μεταξύ των στελεχών της επιχείρησης είναι πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία και ανάπτυξή της, στο πλαίσιο του σκληρού ανταγωνισμού που αντιμετωπίζει. Είναι ευθύνη της διεύθυνσης να ενεργοποιεί όλες τις ικανότητες των ανθρώπινων πόρων προς όφελος της επιχείρησης, αλλά και του ίδιου του στελέχους της επιχείρησης. Ο Έλεγχος Είναι η συστηματική παρακολούθηση των ενεργειών των διάφορων μελών της επιχείρησης, για την εξακρίβωση και τη διόρθωση τυχόν αποκλίσεων από τους στόχους που έχουν τεθεί 50. Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να γίνει ο έλεγχος και ο σχεδιασμός του κατάλληλου συστήματος ελέγχου. Η λειτουργία του ελέγχου δεν είναι ανεξάρτητη από τη λειτουργία του προγραμματισμού. Οι δύο λειτουργίες είναι ή θα πρέπει να είναι οργανικά δεμένες. Η ανάπτυξη των κριτηρίων ελέγχου δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τους στόχους που έχουν τεθεί κατά τη διαδικασία Ιορδάνογλου Δ., (2008), Διοικηση Ανθρώπινου Δυναμικού στι; Σύγχρονες οργανώσεις νέες τάσεις και πρακτικές, εκδόσεις κριτική, Αθήνα 51 Juneja hu Juneja, FirstHimanshu, and Prachi Juneja. "Management." Management Study Guide. WebCraft Pvt Ltd, Web. 17 Mar 2011 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 50

62 3.4 Οι συντελεστές τον management Οι λειτουργίες του management ασφαλώς ασκούνται από τους ανθρώπους (διοικητικά στελέχη). Συνεπώς, η αποτελεσματική άσκηση αυτών στο πλαίσιο των επιχειρήσεων (ή οργανισμών) προϋποθέτει την ύπαρξη: 1. Γνώσεων, που αφορούν τις έννοιες, τις αρχές, τις μεθόδους και τις τεχνικές του management και των επιμέρους λειτουργιών του. 2. Διοικητικών ικανοτήτων, με την έννοια της δυνατότητας των στελεχών να εφαρμόζουν τη γνώση του management στην πράξη. 3. Φιλοσοφίας ή κουλτούρας ("πιστεύω", αξίες, νοοτροπίες) των στελεχών ως προς την αναγκαιότητα και τον τρόπο άσκησης του management. Για παράδειγμα, ο Διευθυντής μιας κλινικής, προκειμένου να ασκήσει αποτελεσματική διοίκηση (management), δεν αρκεί να γνωρίζει την ιατρική επιστήμη. Είναι απαραίτητο να ξέρει (γνώση), να μπορεί (ικανότητα) και να θέλει (κουλτούρα, νοοτροπία) να διοικεί (να προγραμματίζει, να οργανώνει, να στελεχώνει, να ελέγχει, να διευθύνει) τους ανθρώπους. Εκτός από τις διοικητικές γνώσεις, τις ικανότητες και τη διοικητική κουλτούρα, η άσκηση του management στηρίζεται και 4. σε συγκεκριμένα διοικητικά συστήματα ή "εργαλεία" διοίκησης. Τέτοια, για παράδειγμα, μπορεί να είναι ένα σύστημα αμοιβών, ένα σύστημα αξιολόγησης της απόδοσης, ένα σύστημα ελέγχου του χρόνου εργασίας των εργαζομένων, ένα σύστημα προγραμματισμού. Τα συστήματα αυτά σχεδιάζονται και αναπτύσσονται συνήθως από ειδικούς συμβούλους και χρησιμοποιούνται από τα διοικητικά στελέχη. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 51

63 3.5 Συμπέρασμα Οι επιχειρήσεις σήμερα λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης των συναλλαγών και του αδιάλλακτου ανταγωνισμού αλλά και των προόδων των τεχνολογικών εξελίξεων, υπαγορεύουν από την ανάγκη μεταβολής της κοσμοθεωρίας τους. Γενικά, κάθε επιχείρηση λειτουργεί σαν οργανισμός με ανθρώπους και μηχανήματα με σκοπό την προσέγγιση της καταναλωτικής αγοράς, παρακολουθεί δε συνεχώς όλες τις μεταλλαγές των σύγχρονων οικονομικών τεχνικών, στο διεθνή επιχειρηματικό χώρο. Η επιχείρηση σαν οργανισμός πραγματοποιεί τους σκοπούς της όχι μόνο με τον προγραμματισμό της παραγωγής ή της προώθησης των πωλήσεων, αλλά προπάντων με μεθοδευμένη ( συστηματική) οργάνωση και διοίκηση. Οι δύο αυτές έννοιες θα πρέπει να κάνουν αισθητή την παρουσία τους στον επιχειρηματικό χώρο, ώστε να αποτελούν μικρογραφία μιας σύγχρονης οργανωμένης κοινωνίας. Η πραγματοποίηση των στόχων της σύγχρονης επιχείρησης, λοιπόν, εξαρτάται από την πολιτική της και από την πιστή εφαρμογή των κανόνων της οργάνωσης και διοίκησης. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 52

64 Κεφάλαιο 4ο - Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων και Διαχείριση Προσωπικού Σε έναν κόσμο που συνεχώς προσλαμβάνει νέες μορφές, εξαιτίας των ραγδαίων οικονομικών, τεχνολογικών, πολιτικών και πολιτισμικών εξελίξεων, συνειδητοποιούμε πως ο ανθρώπινος παράγοντας και συγκεκριμένα η διαχείρισή του, καθίσταται ολοένα και πιο σημαντικός στην επίτευξη των αποτελεσμάτων μιας επιχείρησης. το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα κατακτιέται, όταν μια επιχείρηση συνδυάζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους παραγωγικούς της πόρους με την οργανωσιακή της κουλτούρα, τις αξίες δηλαδή που κυριαρχούν, μέσα από το ανθρώπινο δυναμικό που τις υλοποιεί. Η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού (Human Resource Management) έγκειται στην σχέση μεταξύ εργοδότη υπαλλήλου και συγκεκριμένα περιλαμβάνει την αποδοτική συνδιαλλαγή, για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της επιχείρησης και της ικανοποίησης των ιδιαίτερων αναγκών των υπαλλήλων της. Επειδή η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού επιδιώκει να ενσωματώσει στρατηγικά τα συμφέροντα μιας επιχείρησης και των υπαλλήλων της, είναι πολύ περισσότερο από ένα σύνολο δραστηριοτήτων σχετικά με τον συντονισμό του ανθρώπινου δυναμικού της. Αναφερόμενοι στο ανθρώπινο δυναμικό, εννοούμε το σύνολο των ταλέντων και της διάθεσης για απόδοση όλων των εργαζομένων μιας επιχείρησης, που μπορούν να συντελέσουν στη δημιουργία και ολοκλήρωση της αποστολής, του οράματος, της στρατηγικής και των στόχων της επιχείρησης. Το ανθρώπινο δυναμικό ορίζεται επίσης σαν ένα σύνολο ενεργειών, στρατηγικών, π.χ. ο προγραμματισμός ανθρωπίνων πόρων, ο σχεδιασμός συστημάτων ανταμοιβής αλλά και λειτουργιών, π.χ. η επιλογή υποψηφίων, η εκπαίδευση κλπ., που πρέπει να γίνουν για να ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 53

65 μπορεί η επιχείρηση να αποκτήσει, διατηρήσει και αξιοποιήσει ικανούς εργαζόμενους, που θα εκτελούν επιτυχώς και με παραγωγικό τρόπο το έργο τους Βασικές έννοιες Η Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων ή Διοίκηση Προσωπικού αποτελεί επιστημονικό κλάδο της Διοίκησης των επιχειρήσεων. Μελετά και ερευνά όλα τα ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων μιας επιχείρησης (ή ενός οργανισμού). Σκοπός της είναι να εξασφαλίζει σε κάθε στιγμή τους κατάλληλους ανθρώπους από άποψη ποιότητας και ποσότητας που έχει ανάγκη η επιχείρηση (ή ο οργανισμός) καθώς και την αποτελεσματική χρήση και αξιοποίηση αυτών. Η Διοίκηση των Ανθρώπινων Πόρων αποτελεί μια σημαντική επιχειρησιακή λειτουργία, αφού οι άνθρωποι αποτελούν τον πιο σημαντικό και κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας κάθε οργανωμένης ανθρώπινης δραστηριότητας. Η λειτουργία αυτή ανατίθεται πλέον σε εξειδικευμένα στελέχη με σχετικές σπουδές και εμπειρίες. Σχεδόν σε όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις (ή τους οργανισμούς) υπάρχει ξεχωριστό τμήμα ή διεύθυνση που έχει την ευθύνη της Διοίκησης των Ανθρώπινων Πόρων 53. Ο ρόλος του τμήματος ή της Διεύθυνσης Ανθρώπινων Πόρων είναι να σχεδιάζει τις πολιτικές και τα συστήματα της Διοίκησης Ανθρώπινων Πόρων καθώς και να εκτελεί κάποιες συγκεκριμένες λειτουργίες. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων είναι τα ακόλουθα: Η έμφαση στη στρατηγική διοίκηση των ανθρώπων (των ανθρωπίνων πόρων του οργανισμού), έτσι ώστε η στρατηγική Ανθρωπίνων Πόρων να είναι εναρμονισμένη με την επιχειρησιακή στρατηγική. 52 Παπαλεξανδρή, Νάνσυ και Δημήτρης Μπουραντάς, Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων, Εκδόσεις Γ. Μπένου, Αθήνα, Byars, Lloyd L., and Leslie W. Rue, Human Resource Management, Mc Graw Hill, New York, 2004 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 54

66 Η ανάπτυξη πολιτικών και πρακτικών Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων εναρμονισμένων με την επιχειρησιακή στρατηγική του οργανισμού. Η σημασία που δίνεται στην επίτευξη δέσμευσης στην αποστολή και στις αξίες του οργανισμού. Οι άνθρωποι θεωρούνται πηγή ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και ανθρώπινο κεφάλαιο που πρέπει να επενδυθεί, μέσα από την παροχή ευκαιριών μάθησης και ανάπτυξης. Οι εργασιακές σχέσεις προσεγγίζονται με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας (the principle of mutuality). Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι τα συμφέροντα των εργαζομένων εναρμονίζονται με αυτά των εργοδοτών. Τα στελέχη γραμμής (line managers) έχουν ευθύνη για την απόδοση της Διοίκησης ανθρωπίνων Πόρων 54. Η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού ασχολείται με τις πρακτικές και τις πολιτικές που απαιτούνται για την επιμέλεια των πτυχών οι οποίες από το σύνολο των καθηκόντων της διοίκησης αφορούν θέματα προσωπικού. Συγκεκριμένα, εδώ ανήκουν η πρόσληψη, η εκπαίδευση, η αξιολόγηση, οι αμοιβές και η παροχή ενός ασφαλούς, ηθικού και δίκαιου περιβάλλοντος για τους εργαζόμενους μιας επιχείρησης. Αυτές οι πρακτικές και πολιτικές ανάμεσα σε άλλα περιλαμβάνουν 55 : Διεξαγωγή αναλύσεων εργασίας (καθορισμός της φύσης της εργασίας κάθε εργαζόμενου) Σχεδιασμός των αναγκών σε εργατικό δυναμικό και προσέλκυση υποψήφιων εργαζόμενων Επιλογή υποψήφιων εργαζόμενων Παροχή κατευθύνσεων και εκπαίδευση των εργαζόμενων Αξιολόγηση της απόδοσης https://static.eudoxus.gr/books/84/chapter pdf ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 55

67 Διαχείριση μισθών και ημερομισθίων (πώς να ανταμείβονται οι εργαζόμενοι) Παροχή κινήτρων και προσφορών Επικοινωνία (συνεντεύξεις, συμβουλευτική, εμπέδωση πειθαρχίας) Περιλαμβάνουν ακόμα τι πρέπει να γνωρίζει ένας μάνατζερ σχετικά με: τις ίσες ευκαιρίες, την ηθική και τη θετική δράση την υγεία, την ασφάλεια και την ηθική μεταχείριση του εργαζόμενου την αντιμετώπιση παραπόνων και τις σχέσεις εργασίας 4.2 Λειτουργίες του Ανθρωπίνου Δυναμικού Οι λειτουργίες του Ανθρωπίνου Δυναμικού αναφέρονται στις ενέργειες που πραγματοποιούνται τόσο σε μεγάλες όσο και σε μικρές επιχειρήσεις για το συντονισμό και την οργάνωση των Ανθρωπίνων Πόρων. Οι λειτουργίες Ανθρωπίνου Δυναμικού περιλαμβάνουν μια ποικιλία δραστηριοτήτων οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά όλα τα πεδία ενός οργανισμού 56. Μερικές από τις βασικότερες διεργασίες ή λειτουργίες της Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων είναι: η προσέλκυση, η επιλογή, η μέτρηση απόδοσης και η διαχείριση απόδοσης. Η Κοινωνία για τη Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων (Society for Human Resource Management- SHRM), έχει αναγνωρίσει έξι κύριες λειτουργίες Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων 57 : 1. Προγραμματισμός του ανθρώπινου δυναμικού: Η προβλεψη των αναγκών της επιχείρησης σε ανθρώπινο δυναμικο,η γνώση των ειδικοτήτων και γνώσεων του προσωπικού αλλά και η ορθή αξιοποίησή τους είναι κάποιες απο τις σημαντικοτερες εργασίες αυτού του τμήματος. Έτσι,ασχολείται με τη διερεύνηση των συνθηκών αγοράς εργασίας, την προβλεψη των αναγκών της επιχείρησης,την 56 Βαξεβανίδου Μ., Ρεκλείτης Π., (2008), Management Ανθρώπινων Πόρων, Αθήνα: Προπομπός 57 ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 56

68 καταγραφή των ειδικοτήτων και γνώσεων του προσωπικού έχοντας πάντα υποψιν του τη σχετική νομοθεσία. 2. Επιλογή και πρόσληψη του προσωπικού: Η ενέργεια αυτή περιλαμβάνει τη στρατολόγηση και την εύρεση του εργατικού δυναμικού για την καλύτερη στελέχωση της επιχείρησης. Για την επίτευξη αυτού του απαιτείται ο καθορισμος των καθηκοντων και των απαιτούμενων προσοντων για την κάθε θέση. Ακόμα οι πηγές στρατολόγησης και η αξιοπιστία τους καθώς και ο σχεδιασμός μιας συγκεκριμένης πολιτικής για την επιλογή προσωπικού είναι υψίστης σημασίας. 3. Εκπαίδευση και ανάπτυξη του προσωπικού: Η εκπαίδευση των ατόμων μιας επι χείρησης είναι πλέον μια σημαντική και συνεχής διαδικασία, που συμβάλλει στην αύξηση της ανταγωνιστικοτητας και πρέπει να υλοποιείται με βάση τους σκοπούς και τις ανάγκες της επιχείρησης. 4. Αξιολόγηση και έλεγχος της επίδοσης των εργαζομένων: Για τη σωστή εφαρμογή των διαδικασιών και την επίτευξη των στόχων μιας επιχείρησης επιβάλλεται τακτική εποπτεία στην εκτέλεση των καθηκόντων των εργαομένων για την διαπίστωση παρεκκλίσεων,σφαλμάτων αλλά και καθυστερήσεων.με τον όρο εποπτεία νοείται η παρακίνηση,καθοδήγηση και υποβοήθηση του προσωπικού. 5. Αμοιβή των εργαζομένων: οι αμοιβές των εργαζομένων είναι η πηγή των εσόδων αλλά και το αντάλλαγμα για την παρεχόμενη προς την επιχείρηση εργασία τους. Η αντικειμενική και δίκαιη πολιτική αμοιβών είναι μια σημαντική πηγή υποκίνησης για τους υπαλλήλους και μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία αισθήματος αφοσίωσης προς τη συγκεκριμένη επιχείρηση. 6. Υγιεινή και ασφάλεια εργαζομένων: η προστασία και ασφάλεια των εργαζομένων,η πρόληψη ατυχημάτων,η εξάλειψη των κινδύνων είναι πολύ βασικά θέματα για το τμήμα των ανθρώπινων πόρων. Οι σωστές συνθήκες εργασίας είναι το ύψιστο δικαίωμα των εργαζομένων αλλά και απαραίτητο στοιχείο μιας κοινωνικά δίκαιης πολιτείας. 7. Συμμετοχική Διοίκηση: Πρόκειται για τις σχέσεις μεταξύ εργοδοσίας και σωματείου ή αλλιώς συνδικαλισμού. Εδώ, ο αρμόδιος λειτουργώντας πολλές φορές υπό όρους συλλογικής σύμβασης θα προσπαθήσει να δημιουργήσει ένα ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 57

69 κλίμα εργασιακής ειρήνης και θα είναι το μέλος-κλειδί που θα λάβει μέρος στην επίλυση διάφορων διενέξεων. 8. Διαχείριση κινήτρων Υποκίνηση: νοείται η παροχή κινήτρων προς τους εργαζομένους προκειμένου να δράσουν κατά τον επιθυμητό τρόπο σύμφωνα με την επιχείρηση. Τα κίνητρα, πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εργαζομένων γιατί διαφορετικά δεν θα έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα Προγραμματισμός του ανθρώπινου δυναμικού Προγραμματισμός του ανθρώπινου δυναμικού είναι η αρχική και βασική λειτουργία της Διοίκησης Ανθρώπινων Πόρων και συνδέεται άμεσα με το στρατηγικο σχεδιασμό της επιχείρησης. Αποτελεί μέγιστη ανάγκη αλλά και μέγιστο συμφέρον μιας επιχείρησης η άρτια συγκρότηση της εργαζόμενης δύναμης. Η πρόβλεψη και εκτίμηση των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικο αναφέρεται στον αριθμό και τον τύπο προσωπικού που απαιτείται για την εκπλήρωση των στόχων της επιχείρησης ή του οργανισμού. Η ανάλυση της εργασίας έγκειται στην περιγραφή αρμοδιοτήτων και καθηκόντων καθώς και στην περιγραφή των απαιτούμενων προσόντων για την εκτέλεσή της. Η μελέτη της εργασίας προσφέρει στοιχεία για τον αριθμό των εργαζομένων,των ικανοτήτων και των υλικών για τη μέγιστη παραγωγικότητα. Περιλαμβάνει τη μελέτη μεθόδων και συστηματική καταγραφή,την εξέταση πιο αποτελεσματικών τρόπων δράσης καθώς και τη χρονομέτρηση μιας εργασίας από ένα κατάλληλο άτομο. Για την καλύτερη στελέχωση της επιχείρησης το τμήμα προσωπικού θα πρέπει να γνωρίζει τόσο την προσφορά του εξωτερικού περιβάλλοντος,δηλαδή την εργατική δύναμη της περιοχής της επιχείρησης καθώς και τα χαρακτηριστικά της, όσο και την προσφορά του εσωτερικού περιβάλλοντος βάσει της ανάλυσης των αναμενόμενων μεταβολών στο προσωπικό της τα προσεχή χρονια. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 58

70 4.2.2 Επιλογή και πρόσληψη του προσωπικού Η στρατολόγηση προσωπικού αναφέρεται στην προσέλκυση ικανών υποψηφίων για εργασία στην επιχείρηση και στην επίτευξη των προκαθορισμένων στόχων και σε ότι σχετίζεται άμεσα με την οργανωτική κουλτούρα της εταιρίας. Έργο της διοίκησης είναι η επιλογή εκείνων των ατόμων που διαθέτουν τις ικανότητες για την καλύτερη προσαρμογή στο έργο που θα εκτελέσουν. Για την επιτυχία του εγχειρήματος της η διοίκηση πρέπει να προχωρήσει στην έρευνα του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος της επιχείρησης. Όσον αφορά τις εσωτερικές πηγές, αν δημιουργηθεί κάποιο κενό μέσα στην επιχείρηση γίνεται μια προσπάθεια να συμπληρωθεί με μετάθεση ή προαγωγή κάποιου υπαλλήλου που ήδη εργάζεται εκεί, αφού ακολουθηθεί η διαδικασία επιλογής. Στην περίπτωση αυτή γίνεται μια έρευνα των προσωπικών στοιχείων και των αποτελεσμάτων της αξιολογήσεως από το διευθυντή του προσωπικού και τα στελέχη για την επισήμανση των υποψηφίων με προσόντα. Με γραπτή ανακοίνωση γίνονται γνωστές οι κενές θέσεις σε όλα τα αρμόδια στελέχη προκειμένου να ερευνήσουν, αν κάποιος από τους δικούς του υφιστάμενους είναι κατάλληλος. Οι εξωτερικές πηγές στρατολόγησης εξαρτώνται από την πολιτική του κάθε οργανισμού, τις κενές θέσεις, την προσφορά των υποψηφίων, τις συνθήκες στην αγορά εργασίας κτλ.. Τέτοιες πηγές είναι οργανισμός Απασχολήσεως Εργατικού Δυναμικού, ενώ άλλες εναλλακτικές λύσεις είναι οι διάφορες σχολές, πανεπιστήμια, ανώτερες σχολές, απ όπου οι επιχειρήσεις μπορούν να αντλήσουν πληθώρα νέων. Οι αγγελίες στον τύπο, η διαφήμιση σε εφημερίδες και επιστημονικά περιοδικά είναι πολύ γνωστοί τρόποι για την προσέλκυση υποψήφιων εργαζομένων. Επίσης υπάρχουν ιδιωτικά γραφεία ευρέσεως εργασίας τα οποία αναλαμβάνουν τη συλλογή βιογραφικών. Σήμερα, με την ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας έχουν κάνει την εμφάνισή τους και κάποιες άλλες πηγές, όπως κάποιες ιστοσελίδες με τράπεζες δεδομένων. Επιπρόσθετα, πρέπει να ληφθεί υπόψη η επιρροή που ασκείται στη διαδικασία της στρατολόγησης και στην επιλογή του υποψηφίου για αποστολή βιογραφικού ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 59

71 σημειώματος από την εικόνα του οργανισμού και του εργοδότη,που σχηματίζεται από το έργο και τις συνθήκες εργασίας. Αναφορικά με την επιλογή του προσωπικού χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι, οι κυριότερες των οποίων είναι οι ακόλουθοι 58 : Βιογραφικά σημειώματα.το βιογραφικό σημείωμα είναι ένα στοιχείο που ζητείται πριν την συνέντευξη και συνήθως το περιεχόμενο του συζητείται κατά τη διάρκειά της. Τα βιογραφικά περιέχουν χρήσιμες και γενικές πληροφορίες για τον υποψήφιο, όπως την ηλικία του, την οικογενειακή του κατάσταση, την μόρφωσή του, την προϋπηρεσία του σε άλλες εργασίες κ.λ.π. Από τις πληροφορίες αυτές,όπως τις καταγράφει ο υποψήφιος στο χαρτί, διαφαίνεται η ικανότητα έκφρασής του στο γραπτό λόγο, η ικανότητά του να τακτοποιεί την σκέψη του και να παρουσιάζει συγκεκριμένα πράγματα με σαφή και ξεκάθαρο τρόπο. Συνέντευξη. Η συνέντευξη δίνει την δυνατότητα στα αρμόδια με τις προσλήψεις άτομα να γνωρίσουν τον υποψήφιο με προσωπική επαφή και έτσι να έχουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για αυτόν. Με την συνέντευξη μπορούν να εκτιμήσουν τις ικανότητες και τις δυνατότητες του υποψηφίου και να σχηματίσουν μια πληρέστερη άποψη για την προσωπικότητα και τη συμπεριφορά του. Αποτελεί ένα πολύ ευέλικτο όργανο και μπορεί να αποκαλύψει τόσο τις τεχνικές ικανότητες του υποψηφίου όσο και τη βαθύτερη προσωπικότητα του. Πληροφορίες από τρίτους. Οι πληροφορίες από τρίτους παρέχουν τη δυνατότητα της πρόσληψης ατόμων με δοκιμασμένες ικανότητες. Είναι διαπιστωμένο ότι το 60% των κενών θέσεων μέσων και ανώτερων στελεχών, καλύπτεται με πληροφορίες και συστάσεις από τρίτους. Εφόσον οι πληροφορίες είναι αντικειμενικές και αξιόπιστες, επιτρέπουν την διαμόρφωση γνώμης για τις ικανότητες,την εντιμότητα,τη θετικότητα και τα λοιπά προσόντα των υποψηφίων. 58 Paauwe, J., & Boon, C. (2009). Strategic HRM: A critical review. In D. G. Collings & G. Wood (Eds.), Human resource management: A critical approach (pp ). London: Routledge. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 60

72 Οι διαγωνισμοί. Οι διαγωνισμοί είναι ένας συνηθισμένος τρόπος επιλογής όταν πρόκειται για επιλογή μεγάλου αριθμού προσωπικού. Ο τρόπος αυτός, όταν μάλιστα είναι αντικειμενικός είναι ο καλύτερος και ασφαλέστερος για την απόκτηση ικανού προσωπικού, τουλάχιστον από άποψη γνώσεων. Οι αγγελίες. Οι αγγελίες είναι το τελευταίο μέσο που χρησιμοποιούν οι εργοδότες για την πρόσληψη προσωπικού. Η ιατρική εξέταση. Η ιατρική εξέταση πριν την πρόσληψη έχει μεγάλη σημασία στη διαδικασία επιλογής και έχει 4 σκοπούς: α) Να απορρίψει εκείνους των οποίων τα σωματικά προσόντα είναι ανεπαρκή για τις απαιτήσεις του έργου για το οποίο ερευνώνται, β) Να αποκτηθούν στοιχεία σωματικής καταστάσεως για την περίπτωση κάποιου ατυχήματος αργότερα, γ) Να εμποδιστεί η πρόσληψη αυτών που πάσχουν από κάποια μεταδοτική ασθένεια και δ) να τοποθετηθούν κατάλληλα εκείνοι που προκρίνονται για πρόσληψη, αλλά εξαιτίας κάποιας σωματικής ελλείψεως πρέπει να αναλάβουν μόνο ειδικά καθήκοντα. Η πρόσληψη μετά από δοκιμή. Η πρόσληψη με δοκιμή επιτρέπει στην επιχείρηση να εξετάσει τον προσληφθέντα υπάλληλο στην πράξη, να διαπιστώσει τις ικανότητές του και να βεβαιωθεί ότι ικανοποιεί,με τα προσόντα του τις απαιτήσεις της θέσης στην οποία τοποθετήθηκε και για την οποία προσλήφθηκε. Δοκιμασίες ή τεστ. Η μέθοδος των τεστ αναπτύχθηκε σαν προσπάθεια να βρεθούν πιο αντικειμενικά μέσα μετρήσεως των προσόντων των υποψηφίων για πρόσληψη καθώς και για ρήση στις περιπτώσεις των υπαλλήλων που είναι υποψήφιοι για προαγωγή ή μετάθεση. Οι δοκιμασίες κατηγοριοποιούνται σε τεστ επιδόσεως, όπου ο υποψήφιος καλείται να εκτελέσει την εργασία για την οποία προορίζεται κι να επιδείξει την ικανότητά του για τη δουλειά αυτή,τεστ νοημοσύνης,με τα οποία διερευνάται και βαθμολογείται μόνο το επίπεδο ευφυΐας αλλά και διάφορες άλλες νοητικές λειτουργίες όπως η προσοχή, η μνήμη, η κριτική ικανότητα κ.λ.π., τεστ ενδιαφέροντος σε μορφή ερωτηματολογίου για τα επαγγελματικά ενδιαφέροντα του υποψηφίου, τεστ προσωπικότητας, τα οποία αναφέρονται μόνο στις κλίσεις και στα ενδιαφέροντα των υποψηφίων, τεστ καταστάσεων, με τα οποία αξιολογείται το άτομο σε μια κατάσταση ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 61

73 παρόμοια με την πραγματική επιδιώκοντας την επίλυση των προβλημάτων ενός πραγματικού έργου Εκπαίδευση και ανάπτυξη προσωπικού Το ανθρώπινο δυναμικό είναι ένα από τα σημαντικότερα ενεργητικά ενός οργανισμού και η σωστή αξιοποίησή του μπορεί να προσδώσει σε αυτόν ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Μία από τις σπουδαιότερες λειτουργίες της διοίκησης ανθρώπινων πόρων είναι η εκπαίδευση-μετεκπαίδευση, η οποία εντάσσεται στα πλαίσια της ανάπτυξης του προσωπικού μιας επιχείρησης. Μ αυτό τον τρόπο,παρέχεται η ευκαιρία στους εργαζόμενους να διευρύνουν την προσωπικότητά τους,να βελτιώσουν την προσαρμογή τους στην εργασία και να εκδηλωθούν οι ηγετικές τους ικανότητες. Άλλωστε εκπαίδευση σημαίνει αύξηση γνώσεων, στάσεων, δεξιοτήτων με σκοπό την επίτευξη των στο ων της επιχείρησης. Η εκπαίδευση αποτελεί ουσιώδη επένδυση των επιχειρήσεων, γι αυτό και στους ετήσιους προϋπολογισμούς τους γίνεται πρόβλεψη για σημαντικό ποσό που θα διατεθεί για εκπαίδευση των νέων, μετεκπαίδευση των παλαιών και επιμόρφωση των στελεχών 59. Αναγκαία είναι η εκπαίδευση σε όλους τους οργανισμούς, αφού παίζει σπουδαίο ρόλο στην αποτελεσματικότητα και την επάρκεια τους. Μερικές από τις σπουδαιότερες επιδράσεις της εκπαιδεύσεως είναι η μείωση του χρονου εκμαθήσεως για την επίτευξη παραδεκτής εκτελέσεως, η βελτίωση της ποιοτικής και ποσοτικής απόδοσης των εργαζομένων και η καλύτερη εκτέλεση του παρόντος έργου και η διαμόρφωση στάσεων για καλύτερη συνεργασία με τη διοίκηση για μεγαλύτερη αφοσίωση στην επιχείρηση. Σημαντικά πλεονεκτήματα είναι, επίσης, η βοήθεια για επίλυση λειτουργικών προβλημάτων, η δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών καθώς και η απόκτηση γνώσεων και δεξιοτεχνιών για την προώθησή τους μέσα στην επιχείρηση και την επιτυχημένη σταδιοδρομία τους. 59 Liu, Yongmei, James G. Combs, David J. Ketchen Jr., R. Duane Ireland, The value of human resource management for organizational performance, Business Horizons, 2007, Volume 50, pages ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 62

74 Η μάθηση είναι η ανθρώπινη πορεία με την οποία αποκτώνται από τον εργαζόμενο δεξιότητες, γνώσεις, συνήθειες και στάσεις. Η μάθηση βρίσκεται στο κέντρο της εκπαιδεύσεως και εξαρτάται από τους ακόλουθους παράγοντες 60 : Την υποκίνηση του εργαζόμενου,ο οποίος με την σειρά του θέλει με την εκπαίδευσή του να επιτύχει κάποιους ανώτερους σκοπούς, όπως η επαγγελματική καταξίωση, η ανάπτυξη της προσωπικότητας του και η αυτοεκτίμηση. Την γνώση των αποτελεσμάτων,γιατί για την απόκτηση της μάθησης είναι αναγκαία η γνώση της προόδου του. Χρειάζεται την ψυχολογική στήριξη, την ενθάρρυνση, την υποβοήθηση και την ενίσχυση της προσπάθειάς του. Την εκπαίδευση στην πράξη. Με αυτόν τον τρόπο χρησιμοποιεί όλες του τις αισθήσεις και έχει τη δυνατότητα να διορθώσει άμεσα τα λάθη του. Την διακεκομμένη άσκηση, γιατί η μάθηση έχει αποδειχθεί αποτελεσματικότερη, όταν δεν είναι συνεχής αλλά γίνεται κατά τακτά διαστήματα μετά από περιόδους αναπαύσεως. Άλλωστε γνωρίζουμε ότι η επανάληψη εμποδίζει σε μεγάλο βαθμό τη λήθη και έτσι βοηθάει τον εκπαιδευόμενο να μην ξεκινάει ότι έχει κάνει και να ανανεώνει κάθε φορά τις γνώσεις του. Την συνολική ή μερική εκπαίδευση,όπου το αν θα αποκτήσει όλη τη μάθηση ή μέρη της κατά καιρούς, είναι κάτι που εξαρτάται από το είδος του γνωστικού αντικειμένου, την πολλαπλότητά του,τον χρόνο υλοποίησης του προγράμματος αλλά και από τις ανάγκες της επιχείρησης. Την θεωρητική κατάρτιση,ένα αμφιλεγόμενο θέμα για την αναγκαιότητα της θεωρίας. Σίγουρα είναι αναγκαία για την εκτέλεση κάποιων ενεργειών, αλλά δεν αρκεί μόνο αυτό. Την εκμάθηση κινητικών δεξιοτήτων, όπου στην αρχή ο εκπαιδευτής εξηγεί το υλικό, τα εργαλεία και τις μηχανές που θα χρησιμοποιήσει. Έπειτα, θα κάνει μια επίδειξη 60 Ichniowski, C. (1995). HRM Systems and Performance of U.S. Manufacturing Businesses, in Gephart, M. A. (1995): The Road to High Performance, Training and Development, ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 63

75 εκτέλεσης της ενέργειας και, τέλος, ο μαθητευόμενος θα προχωρήσει στην εφαρμογή για την απόκτηση της πλήρους γνώσης της εργασίας. Για την επιτυχία της εκπαιδευτικής διαδικασίας η επιλογή των αντίστοιχων μεθόδων εξαρτάται κυρίως από το κόστος, τον διαθέσιμο χρόνο, τον αριθμό των εκπαιδευόμενων,τις απαιτούμενες γνώσεις και τους στο ους της επιχείρησης. Σε γενικές γραμμές, το πρώτο βήμα είναι η εγκατάσταση και η ενημέρωση,που αναφέρεται στην ξενάγηση του νέου εργαζόμενου στον χώρο της επιχείρησης,στη γνωριμία του με τους συναδέρφους και στην παρουσίαση της πολιτικής της εταιρίας. Περαιτέρω, πολλές επιχειρήσεις συνηθίζουν να στέλνουν τους εργαζόμενους τους σε εκπαιδευτικά ιδρύματα για την παρακολούθηση σεμιναρίων από ειδικούς και επιστήμονες. Τέλος, προτείνεται και επιδιώκεται η ανάπτυξη της δημιουργικής σκέψης. Κύριος στόχος είναι η ώθηση των εργαζομένων να ξεφύγουν από τον παραδοσιακό και κλασσικό τρόπο σκέψης και να αποκτήσουν την ικανότητα να συλλαμβάνουν, να αναλύουν και να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που προκύπτουν. Οι μέθοδοι εκπαίδευσης απλών υπαλλήλων περιλαμβάνουν μόνο την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας, όπου ο εργαζόμενος υποδεικνύεται πώς να εκτελέσει σωστά το έργο του, ενώ μετά από την εφαρμογή ο εκπαιδευτής του υποδεικνύει τα λάθη του και τον καθοδηγεί στον ορθό τρόπο αλλά και προκαταρκτική εκπαίδευση σ έναν ειδικό χώρο, ο οποίος είναι εξοπλισμένος ακριβώς όπως ο χώρος της συγκεκριμένης εργασίας του υποψήφιου. Στην περίπτωση των κατωτέρων και μεσαίων ηγετικών στελεχών τα καθήκοντα και οι ευθύνες ενός προϊστάμενου διαφέρουν φυσικά από του απλού υπαλλήλου. Ο προϊστάμενος πρέπει πέρα από τις γενικές γνώσεις,να είναι εξοπλισμένος και με κάποιες άλλες ικανότητες και εμπειρίες που θα του επιτρέψουν να ανταποκριθεί στο ηγετικό αυτό έργο. Επομένως, αυτά τα στελέχη εκπαιδεύονται εκτελώντας μια εργασία και αλλάζοντας θέση για την απόκτηση περισσότερων γνώσεων και εμπειριών και την αντιμετώπιση μιας μεγάλης ποικιλίας προβλημάτων. Συχνά, στα πλαίσια της εκπαίδευσης σχηματίζεται μια ομάδα, όπου το κάθε άτομο παίζει έναν ρόλο σε μια φανταστική ιστορία,η οποία σχετίζεται με τα προβλήματα της επιχείρησης. Στο τέλος ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 64

76 ακολουθεί συζήτηση για το τι έγινε σωστά και τι λάθος και ο εκπαιδευτής τονίζει τις λανθασμένες στάσεις και συμπεριφορές. Τέλος, μεγίστης σημασίας σ όλες τις θέσεις εργασίας είναι η πρακτική εξάσκηση,όπου ο εκπαιδευόμενος εφοδιάζεται με ένα γραφείο και τα υπάρχοντα τρέχοντα προβλήματα προσπαθώντας να δώσει λύση σε μικρο χρονικό διάστημα. Οι αντιδράσεις και οι ενέργειες του παρατηρούνται και αξιολογούνται από τον εκπαιδευτή. Για υψηλόβαθμα στελέχη υιοθετούνται μέθοδοι όπως επιχειρηματικά παιχνίδια, στα οποία οι εκπαιδευόμενοι με τη ρήση υπολογιστών χωρίζονται σε αντίπαλες ομάδες και με βάση κάποιες δεδομένες καταστάσεις παίρνουν αποφάσεις σχετικά με το μέλλον και την πρόοδο των επιχειρήσεών τους.. Η επόμενη τε νίκη αφορά την συμπεριφορά τους προς του υφιστάμενους τους και αποκαλείται εκπαίδευση ευαισθησίας. Τέλος, τα περιπετειώδη ταξίδια είναι μια μέθοδος αμφιλεγόμενη. Τα ταξίδια διαρκούν 2-5 μέρες και σε αυτά αξιολογούνται οι αντιδράσεις και οι αποφάσεις που παίρνουν τα στελέχη σε αυτές τις μέρες υπό αντίξοες συνθήκες. Στην επιτυχία της εκπαιδευτικής διαδικασίας σημαντικό ρόλο παίζουν οι τεχνικές διδασκαλίας που περιλαμβάνουν διαλέξεις, με τις οποίες επιδιώκεται η μετάδοση από τον ομιλητή, που κατέχει το θέμα σε βάθος και έκταση, σκέψεων που ενδιαφέρουν τους εκπαιδευόμενους, συσκέψεις, όπου ο εκπαιδευτής με βάση ένα οργανωμένο σχέδιο ανάπτυξης ενός θέματος κάνει μια συζήτηση, μελέτη περιπτώσεων, όπου οι συμμετέχοντες σε κοινές τους συναντήσεις αναφέρουν χαρακτηριστικές περιπτώσεις,ανταλλάσσουν απόψεις και αποκτούν εμπειρίες για την αντιμετώπισή τους,ρόλους, όπου οι εκπαιδευόμενοι χωρίζονται σε ομάδες και υποδύονται ρόλους υπαλλήλων, πελατών, προϊστάμενων, επιδείξεις, στις οποίες στοχεύουν στην ευκολία και απλούστευση της εργασίας καθώς και την προσομοίωση, στην οποία οι εκπαιδευόμενοι έχουν τις κατάλληλες μηχανές, τον κατάλληλο εξοπλισμό και καλούνται να επιλύσουν προβλήματα που πιθανόν να παρουσιαστούν κατά τη διάρκεια της εργασίας τους Smith D., (1986). Training Programs for Performance Appraisal : A Review, Academy of Management Review, Vol. 11, No ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 65

77 4.2.4 Αξιολόγηση και έλεγχος της επίδοσης των εργαζομένων Η εκτέλεση-ολοκλήρωση ενός έργου ορίζεται ως η απόδοση του εργαζομένου και αποτελεί αντικείμενο αξιολόγησης. Ως αξιολόγηση απόδοσης ορίζεται ο βαθμός τελειότητας υλοποίησης του έργου. Στην ευρύτερη έννοια της αξιολόγησης απόδοσης περιλαμβάνεται και η αξιολογική καταγραφή των δυνατών και αδύνατων σημείων και στοιχείων του ίδιου του εργαζόμενου. Πρόκειται για μια διαδικασία όχι μόνο συλλογής πληροφοριών και δεδομένων αξιολόγησης τους αλλά και ενημέρωσης των εργαζομένωναξιολογουμένων και των στελεχών για τη λήψη κατάλληλων αποφάσεων με στόχο τη βελτίωση της απόδοσης. Η αξιολόγηση απόδοσης των εργαζομένων είναι ακόμα μια διαδικασία του τμήμα-τος ανθρωπίνων πόρων που συνδέεται με τους στρατηγικούς στο ους της επιχείρησης ή του οργανισμού και αυτό επειδή 62 : εναρμονίζει τις ενέργειες του εργαζομένου με τα αποτελέσματα που πρέπει να επιτύχει είναι ένα σημαντικό βοήθημα και μέσο εκτίμησης της συμβολής του καθενός στην επίτευξη των επιχειρηματικών στόχων διευκολύνει τον προγραμματισμό και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, δίνοντας στοιχεία για το επίπεδο των ικανοτήτων του κάθε εργαζομένου ενθαρρύνει και υποκινεί τους προϊσταμένους να μελετούν τη συμπεριφορά των υφιστάμενων τους και να παίρνουν τη σωστή απόφαση απέναντί τους με ενδιαφέρον και βοήθεια προς τον καθένα υποβοηθάει στη λήψη αποφάσεων για προαγωγές, μεταθέσεις, απολύσεις, ενέργειες που γίνονται μετά από μια μακρά περίοδο αξιολόγησης Η ανάπτυξη μιας αξιόπιστης μεθόδου αξιολόγησης είναι κάτι δύσκολο,γιατί το άτομο που διενεργεί την αξιολόγηση καλείται να ορίσει συγκεκριμένες κλίμακες, θεωρητικές 62 Liu, Yongmei, James G. Combs, David J. Ketchen Jr., R. Duane Ireland, The value of human resource management for organizational performance, Business Horizons, 2007, Volume 50, pages ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 66

78 και αφηρημένες έννοιες. Γι αυτό θα πρέπει να εξεταστούν κάποιες βασικές διαδικασίες όπως 63 : 1) Ανάλυση του έργου μιας συγκεκριμένης θέσης. Μια τέτοια ανάλυση αποβλέπει βασικά στη μελέτη των καθηκόντων και των δραστηριοτήτων μιας θέσης εργασίας, τη σκοπιμότητα των καθηκόντων αυτών, το βαθμό ευθύνης και εξουσίας απέναντι στο προσωπικό, τους τρόπους συμπεριφοράς,κ.λ.π 2) Καθορισμός επιτυχημένης εκτέλεση έργου. Εδώ θα πρέπει να είναι γνωστά τα αποτελέσματα,οι τρόποι συμπεριφοράς και οι απαιτούμενες ενέργειες για την επιτυχή εκτέλεση του έργου. Όσο είναι δυνατόν τα αποτελέσματα και οι ενέργειες αυτές πρέπει να σταθμιστούν ανάλογα με τη συμβολή τους στην επιτυχία, στο κόστος ή στα κέρδη της επιχείρησης. 3) Ανάπτυξη τρόπων μετρήσεως των επιτεύξεων. Επειδή η αξιολόγηση είναι μια περίεργη διαδικασία και είναι δύσκολο να εγγυηθεί κανείς ότι θα γίνει σωστά και αντικειμενικά, είναι δυνατό να έχουμε σφάλματα,τα οποία θα μειώσουν την αξιοπιστία οποιουδήποτε συστήματος. 4) Τα σφάλματα μπορεί να είναι ασταθή και σταθερά. Τα ασταθή σφάλματα μπορεί να είναι η διαφωνία δύο εκτιμητών για το συγκεκριμένο θέμα το οποίο σημαίνει ότι κάποιος από τους δύο ή και οι δύο δεν αξιολογούν σωστά. Σε αντίθεση με τα προηγούμενα σφάλματα, στα σταθερά σφάλματα έχουμε νόθες ομοιότητες, δηλαδή πολλές φορές ο εκτιμητής έχει την τάση να αξιολογεί όλα τα χαρακτηριστικά ενός εργαζομένου με τον ίδιο βαθμό όπως ένα από τα άλλα χαρακτηριστικά του. Άλλη πάλι φορά είναι δυνατόν ο εκτιμητής να ακολουθήσει την τακτική της ομοιόμορφης αξιολογήσεως, οπότε έτσι μπορεί να τους αξιολογήσει όλους σε υψηλά επίπεδα (σφάλμα της ανεκτικότητας και επιείκειας) ή σε χαμηλά επίπεδα (σφάλμα της απόλυτης αυστηρότητας) ή τέλος να ακολουθήσει μια μέση λύση (σφάλμα κεντρικής τάσεως). Σήμερα,οι πιο σημαντικές μέθοδοι αξιολόγησης είναι οι ακόλουθες 64 : 63 Χυτήρης Λ., (2001), ), Διοικηση Ανθρώπινων Πόρων, Εκδόσεις Interbooks 64 right-person.html ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 67

79 1) Mέθοδοι συγκρίσεως στις οποίες γίνεται μια σύγκριση του προσώπου με άλλα. οπότε η αξιολόγηση είναι γενική στην προσπάθειά της να προσδιορίσει τη συνολική αποτελεσματικότητα της αποδοτικής συμπεριφοράς του ατόμου. Στην κατηγορία αυτή συναντώνται: Oι μέθοδοι κατατάξεως, όπου γίνεται κατάταξη των ατόμων ανάλογα με τις επιδόσεις τους αρχίζοντας από τον καλύτερο και καταλήγοντας στον λιγότερο αποδοτικό. Oι μέθοδοι εναλλακτικής κατάταξης. Εδώ λαμβάνει ο εκτιμητής μια αλφαβητική κατάσταση όλων των στελεχών που θα αξιολογήσει και καλείται να καθορίσει τους καλύτερους και τους χειρότερους από άποψη επίδοσης και ενδιαφέροντος για τη δουλειά τους. Oι μέθοδοι ομαδοποιήσεως κατά κατηγορίες. Η μέθοδος αυτή αποσκοπεί στη σύγκριση ορισμένων παραγόντων ή χαρακτηριστικών. Ο εκτιμητής υποχρεώνεται να κατατάξει τους εργαζομένους ως προς ένα χαρακτηριστικό σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Οι παραπάνω μέθοδοι δεν υπόκεινται στα σταθερά σφάλματα που αναφέραμε πριν, αλλά έχουν το μειονέκτημα ότι η αξιολόγηση βασίζεται στη γενική εικόνα του εργαζομένου, χωρίς να αναλύονται τα επιμέρους χαρακτηριστικά του καθενός, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένες εκτιμήσεις. 2) Μέθοδοι κρίσιμων γεγονότων, όπου αναλύεται πλήρως η συγκεκριμένη εργασία και επισημαίνονται τα κρίσιμα γεγονότα,οι φάσεις ή τα χαρακτηριστικά τα οποία είναι σημαντικά για την εκτέλεση της εργασίας. Τα γεγονότα αυτά ομαδοποιούνται σε κατηγορίες και ο εκτιμητής καταγράφει κάθε θετικό ή αρνητικό γεγονός το οποίο συμβαίνει στον εργαζόμενο. Τα στοιχεία αυτά χρησιμεύουν στην αξιολόγηση του κάθε εργαζόμενου. 3) χρήση του σταθμισμένου κατάλογου. Οι επόπτες των εργασιών αξιολογούν διάφορες μορφές συμπεριφοράς κατατάσσοντας τες ανάλογα με την επίδραση της αποδοτικής συμπεριφοράς. Έργο του εκτιμητή είναι να καθορίσει εάν ο εργαζόμενος ακολουθεί ή οχι τη συγκεκριμένη μορφή συμπεριφοράς. Το αποτέλεσμα της αξιολόγησης αποτελείται από το άθροισμα των συντελεστών των μορφών συμπεριφοράς που έχει σημειωθεί ότι τις ακολουθεί. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 68

80 4) Μέθοδο συμβατικής κατάταξης,η οποία αποτελεί τη πιο συνηθισμένη τεχνική αξιολογήσεως,αν και φαίνεται να στερείται αξιοπιστίας. Είναι συνήθως κλίμακες,με τις οποίες βαθμολογείται ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό ή μια συγκεκριμένη μορφή συμπεριφοράς του εργαζόμενου. 5) Η μέτρηση της παραγωγικότητας (άμεση μέθοδος μέτρησης). Οι μετρήσεις αυτές αναφέρονται είτε στην ποσότητα είτε στην ποιότητα. Ο τρόπος αυτός αξιολογήσεως είναι εφικτός, όταν έχουμε να κάνουμε με μια τυποποιημένη εργασία και συνήθως εφαρμόζεται σε εργαζόμενους κατώτερων ιεραρχικών βαθμίδων. 6) Η μέτρηση των αποχωρήσεων (άμεση μέθοδος μέτρησης). Καμιά φορά οι επιχειρήσεις βαθμολογούν την επίδοση των διοικητικών στελεχών ανάλογα με το δείκτη απουσιών ή αποχωρήσεων που διαμορφώνονται στο τμήμα τους. Ένα από τα δυσκολότερα πράγματα που πρέπει να κάνει ένας διευθυντής ή ένας προϊστάμενος είναι να προσδιορίσει την αιτία ενός προβλήματος στην απόδοση των εργαζομένων. Εφόσον οι αποφάσεις που λαμβάνονται για την αποκατάσταση του προβλήματος εξαρτώνται από τον εντοπισμό του,είναι απολύτως κρίσιμη η λεπτομερής αξιολόγησή του. Η εργασιακή απόδοση επηρεάζεται από έναν αριθμό παραγόντων. Η εξαιρετική απόδοση είναι πιθανό να επιτευχθεί ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων συνθηκών. Κατά συνέπεια, η εξαιρετική απόδοση προϋποθέτει την εύρυθμη λειτουργία όλων των παραγόντων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά. Παρουσιάζονται επτά παράγοντες που ασκού επιρροή στο επίπεδο της απόδοσης 65 : 1ος Παράγοντας: Κλίση. Κλίση είναι η γενετήσια ικανότητα ενός ατόμου να εκτελεί μία ή περισσότερες εργασίες. 2ος Παράγοντας: Επίπεδο δεξιοτήτων. Οι δεξιότητες διαφέρουν από την κλίση στο γεγονός ότι μπορούν να διδαχθούν μέχρι το σημείο που επιβάλλει η κλίση. 65 Τερζίσας Κ., Τζωρτζάκη Α. Μ., (2007) Οργάνωση και Διοίκηση,το Managgement της νέας εποχής, 4 η Έκδοση, Αθήνα: Rossili. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 69

81 3ος Παράγοντας: Κατανόηση εργασίας. Η διαχείριση της απόδοσης είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος για τη μετάδοση της κατανόησης μιας εργασίας. 4ος Παράγοντος: Προσπάθεια. Αν ένα άτομο,παρ όλο που έχει κλίση, δεξιότητες και κατανόηση, δεν αποδίδει όπως πρέπει, ίσως να ευθύνονται άλλοι παράγοντες γι αυτό. Για την ορθή αξιολόγηση του προβλήματος πρέπει να εξεταστούν άλλες ενδείξεις (συστηματική από ή,έλλειψη συμμετοχής σε συναντήσεις) ή άλλους παράγοντες που σχετίζονται με το πρόβλημα των κινήτρων. 5ος Παράγοντας: Βαθμός προσπάθειας. Ένας υπάλληλος μπορεί να κάνει περιορισμένη προσπάθεια και κατά συνέπεια να παράγει χαμηλά αποτελέσματα. 6ος Παράγοντας: Επιμονή. Η απόδοση απαιτεί συνεχή προσπάθεια. 7ος Παράγοντας: Εξωγενείς παράγοντες. Η απόδοση μπορεί να μειωθεί λόγω εξωγενών παραγόντων,δηλαδή παραγόντων που δεν ελέγχονται από το άτομο. Η ίδια η εταιρεία μπορεί να θέτει εμπόδια στην απόδοση ή μη συνεργάσιμοι συνάδελφοι και διευθυντές να συμβάλλουν σ αυτό. Είναι σημαντικό τα προβλήματα απόδοσης να επιλύονται αμέσως μόλις εμφανιστούν και να εξετάζονται οι προαναφερθέντες παράγοντες για την ενδεχόμενη συμβολή τους στο πρόβλημα Αμοιβή των εργαζομένων Η πολιτική μισθών και ημερομισθίων αναφέρεται στην κατάστρωση και εφαρμογή σωστής πολιτικής και μεθόδων για την αμοιβή των υπαλλήλων και περιλαμβάνει θέματα, όπως η αξιολόγηση του έργου,η ανάπτυξη και διατήρηση μιας δομής αμοιβών, η σχετική με τις αμοιβές έρευνα, οι αμοιβές σαν κίνητρα, οι μεταβολές και προσαρμογές των αμοιβών, οι συμπληρωματικές παροχές, η συμμετοχή στα κέρδη και άλλα σχετικά θέματα Galpin, T. J. (1998). When leaders really walk the talk: Making strategy work through people, Human Resource Planning, 21 (3): ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 70

82 Οι στόχοι της πολιτικής αμοιβών είναι η απόδοση μιας δίκαιης αμοιβής σύμφωνα με τον εργοδότη και η αμοιβή να αποτελεί μέσο υποκίνησης για τον εργαζόμενο προκειμένου να εργάζεται αποτελεσματικά για την ανταμοιβή που παίρνει. Για την διαμόρφωση μιας πολιτικής αμοιβών μια επιχείρηση ή ένας οργανισμός θα πρέπει να λάβει υπόψη της κάποιους παράγοντες. Ένας τέτοιος παράγοντας είναι το εξωτερικό περιβάλλον. Το εξωτερικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει με τη μορφή της κυβερνητικής πολιτικής. Η κυβερνητική πολιτική καθορίζει τα πλαίσια καθορισμού των αμοιβών, καθορισμού των επιδομάτων, χαρακτηρισμόυ υπερωριών,καθορισμού κατώτατων μισθών κ.λ.π.. Τα συνδικάτα ανήκουν στο εξωτερικό περιβάλλον και πιέζουν για όσο το δυνατό υψηλότερες αμοιβές και πρόσθετες παροχές ιδιαίτερα όταν η επιχείρηση είναι οικονομικά εύρωστη και τα ποσοστά ανεργίας χαμηλά. Η αγορά εργασίας σαν τρίτος παράγοντας του εξωτερικού περιβάλλοντος επηρεάζει την πολιτική αμοιβών μέσω της προσφοράς και ζήτησης. Το κόστος ζωής,το οποίο αναφέρεται στο βιοτικό επίπεδο του και στην αγοραστική του ικανότητα, αλλάζει με τις συνθήκες, την εξέλιξη της τεχνολογίας αλλά και από τη γεωγραφική περιοχή στην οποία βρίσκεται η επιχείρηση. Αξιοσημείωτο είναι ότι στο εξωτερικό περιβάλλον μιας επιχείρησης ανήκουν και οι ανταγωνιστές της. Γι αυτό πριν την τελική διαμόρφωση της πολιτικής μισθών και ημερομισθίων της συνίσταται η εξέταση του επιπέδου αμοιβών που πληρώνουν οι ανταγωνιστές της. Πέρα όμως από το εξωτερικό περιβάλλον,μια επιχείρηση θα πρέπει να μελετήσει και το εσωτερικό περιβάλλον προσεκτικά, γιατί αφορά άμεσα την πολιτική αμοιβών. Ένα στοιχείο του εσωτερικού περιβάλλοντος είναι η οργανωτική κουλτούρα, η οποία περιλαμβάνει αξίες, προσδοκίες και γενικότερα τη φιλοσοφία της Διοίκησης και ο,τι αυτή εκτιμά,αντικατοπτρίζεται στο σύστημα αμοιβών. Άλλοι παράγοντες είναι οι απαιτήσεις και η διαπραγματευτική δύναμη των σωματείων,οι οικονομικές δυνατότητες της επιχείρησης και,φυσικά,οι απαιτήσεις της κάθε θέσης. Η δημιουργία μιας δομής αμοιβών περιλαμβάνει τον καθορισμό του ποσού της αμοιβής που πρέπει να αντιστοιχεί σε κάθε εργασία συγκρινόμενη με τις άλλες εργασίες της ίδιας ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 71

83 επιχείρησης. Ο πιο συστηματικός τρόπος για τον καθορισμό της δομής αυτής είναι η αξιολόγηση του έργου θέσης. Οι βασικές αρχές για την αξιολόγηση του έργου είναι 67 : Να αξιολογείται το έργο και όχι οι άνθρωποι που το εκτελούν,οι οποίοι μπορεί να έχουν υπερβολικά προσόντα,ή να υπολείπονται σε αυτά,κάτι που μπορεί να είναι λάθος του επόπτη ή της υπηρεσίας. Κατά την αξιολόγηση του έργου να χρησιμοποιείται ή συνδυασμένη κρίση διάφορων ατόμων,καταρτισμένων στην ενέργεια αυτή,για μείωση των πιθανοτήτων σοβαρών λαθών. Η ακρίβεια στην κατάταξη του έργου εξαρτάται από την ακρίβεια των βασικών στοιχείων που μπορεί να επιτευχθεί με ένα κατανοητό σύστημα αναλύσεως του έργου. Οι κυριότερες μέθοδοι αξιολόγησης του έργου είναι τρεις. Πρώτον, η μέθοδος διαβάθμισης ή απλής κατάταξης κάνει σύγκριση των έργων ως προς τη δυσκολία τους. Δεύτερον, η μέθοδος ταξινόμησης κατά κλάσεις προχωράει σε σύγκριση βάσει μιας τυποποιημένης κλάσης εργασιών. Τέλος, στην μέθοδο αξιολόγησης με σημεία κάθε εργασία για να εκτελεσθεί απαιτεί ορισμένες ικανότητες από το άτομο. Οι απαιτήσεις ομαδοποιούνται διότι είναι ίδιες οι παρεμφερείς κατά βάθος. Αξιολογούνται οι παράγοντες που συνθέτουν τις απαιτήσεις μιας εργασίας βαθμολογώντας τους και βασιζόμενοι στην περιγραφή των καθηκόντων τους. Υψίστης σημασίας στην πολιτική μισθών είναι το σύστημα αμοιβών που υιοθετείται από την επιχείρηση,ενώ παρακάτω παρατίθενται τα πιο σημαντικά πρότυπα. Συστήματα αμοιβής με βάση τη μονάδα χρόνου. Τα συστήματα αυτά καθορίζουν ένα γενικό μέτρο χρονικής απόδοσης εργασίας, δηλαδή την παραγωγή μιας ποσότητας προϊόντων μέσα σε συγκεκριμένο χρόνο, λαμβάνοντας υπόψη τη χρονική διάρκεια και όχι την τυχόν επιπλέον παραγωγή μέσα στον ίδιο χρόνο. 67 Armstrong M., (2003), A Handbook of Human Resource Management, Practice 9 th edition, London: Kogan Page ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 72

84 Συστήματα αμοιβής με βάση τη μονάδα παραγωγής. Είναι το πιο απλό και συνηθισμένο σύστημα και εφαρμόζεται ευρύτατα στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία. Εκφράζονται με μέτρο το κομμάτι,τη μονάδα,οπότε η αμοιβή του εργαζομένου είναι ανάλογη με την παραγωγή του. Συστήματα με βάση την πρότυπη ώρα. Το σύστημα αυτό είναι μια παραλλαγή του παραπάνω, δηλαδή της αμοιβής με το κομμάτι, αλλά εδώ το πρότυπο εκφράζεται σε χρόνο και χρήμα. Συστήματα συμμετοχής στα κέρδη. Η λογική αυτού του συστήματος είναι ότι τα ρήματα που δίνονται ως αμοιβή για την αυξημένη παραγωγή πάνω από το προκαθορισμένο πρότυπο, δεν υπολογίζονται ως ποσοστό επί της αυξημένης ποσότητας αλλά ως ποσοστό επί του κέρδους που επιτεύχθηκε με την αυξημένη παραγωγή. Συστήματα διανομής κερδών. Αρκετές επιχειρήσεις θέλοντας να υποκινήσουν τους εργαζόμενους για αύξηση της παραγωγικότητας τους με ταυτόχρονη μείωση του λειτουργικού κόστους,διανέμουν σε αυτούς μέρος των κερδών Υγιεινή και ασφάλεια εργαζομένων Ύψιστο δικαίωμα των εργαζομένων και απαραίτητο στοιχείο μιας κοινωνικά δίκαιης πολιτείας αποτελεί η προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων,η πρόληψη των επαγγελματικών ατυχημάτων και γενικά η βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Όταν ένα περιβάλλον δεν είναι ασφαλές και υγιεινό 68,τότε μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά η απόδοση του εργαζομένου αλλά και η υποκίνηση του,μιας και αναφέραμε νωρίτερα οτι η ασφάλεια είναι μια από τις θεμελιώδης ανάγκες του ανθρώπου και αν δεν την εξασφαλίσει δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά. Το εργασιακό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την απόδοση και υποκίνηση του εργαζόμενου. Γι αυτό θα αναφερθούν οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία και ασφάλεια του εργασιακού χώρου. Από τους παράγοντες του περιβάλλοντος ίσως οι σπουδαιότεροι είναι η φύση του έργου που εκτελείται και,ιδιαίτερα,η τεχνολογία και οι 68 Hunter, L.W. (2002), "Choices and the high-performance workplace, mastering management, part 11", The Financial Post ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 73

85 συνθήκες εργασίας. Ένας άλλος ζωτικός παράγοντας είναι η στάση του εργαζόμενου απέναντι στα θέματα υγείας και ασφάλειας, η οποία μπορεί να είναι από έντονο ενδιαφέρον ως και απάθεια. Σαν τρίτο παράγοντα μπορούμε να αναφέρουμε την πολιτεία η οποία με τη σχετική νομοθεσία που θεσπίζει μπορεί να προστατέψει τους εργαζόμενους. Ο τέταρτος παράγοντας είναι τα συνδικαλιστικά όργανα (σωματεία, ομοσπονδίες, εργατικά κέντρα κ.λ.π), τα οποία ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την ασφάλεια των μελών τους και χρησιμοποιούν την πολιτική τους δύναμη για την ψήφιση σχετικών νόμων. Άλλο ένα στοιχείο είναι και οι ίδιοι επιχειρηματίες, οι οποίοι παρμένοι από αισθήματα κοινωνικής ευθύνης, σχεδιάζουν και εφαρμόζουν προγράμματα υγείας και ασφάλειας. Τέλος, οι οικονομικές συνθήκες επηρεάζουν τα προγράμματα υγείας και ασφάλειας,αφού τα σχετικά κόστη εφαρμογής τους καμία φορά είναι απαγορευτικά για τις επιχειρήσεις. Παρά τις ομολογουμένως σημαντικές προσπάθειες των κατά τόπους αρμοδίων υπηρεσιών και το πολύ κάλο θεσμικό πλαίσιο, αποτελεί κοινό μυστικό ότι η κατάσταση στα θέματα υγιεινής και ασφάλειας, κυρίως στην ελληνική βιομηχανία και τις κατασκευές είναι μέτρια έως κακή. Υπάρχει η μία όψη του νομίσματος στην οποία θα βρει κανείς πολλές μεγάλες επιχειρήσεις οι οποίες εδώ και αρκετά χρόνια έχουν ενσωματώσει στη λειτουργία τους τις απαιτήσεις του νόμου ή και ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης επαγγελματικού κινδύνου. Η μεγάλη πλειοψηφία όμως των μικρομεσαίων και μικρών επιχειρήσεων αποτελεί την άλλη όψη του νομίσματος. Δυστυχώς αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία για την απασχόληση Γιατρού Εργασίας και Τεχνικού Ασφάλειας. Το σημαντικότερο πρόβλημα αναγνωρίζεται στις επιχειρήσεις εκείνες,κυρίως βιομηχανικές, οι οποίες αναθέτουν καθήκοντα Τεχνικού Ασφάλειας σε έναν από τους εργαζομένους τους. Οι εργαζόμενοι αυτοί αντιμετωπίζουν συνήθως τέσσερα βασικά προβλήματα 69 : 69 Liu, Yongmei, James G. Combs, David J. Ketchen Jr., R. Duane Ireland, The value of human resource management for organizational performance, Business Horizons, 2007, Volume 50, pages ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 74

86 - αναγκάζονται να εκτελούν μια επιπλέον εργασία για την οποία δεν πληρώνονται συμπληρωματικά - συμπιέζουν τις σχετικές με τα καθήκοντα Τεχνικού Ασφάλειας εργασίες τους λόγω πίεσης χρόνου από τις άλλες λειτουργίες τους - δεν έχουν την απαραίτητη ανεξαρτησία (όσο και αν θεωρητικά η εργασιακή τους σχέση προστατεύεται) ώστε να προβαίνουν σε καταγεγραμμένες υποδείξεις οι οποί-ες μπορεί να έχουν σημαντικό οικονομικό κόστος για τον εργοδότη - είναι εθισμένοι σε μια εικόνα της επιχείρησης και σε μεθοδολογίες εργασίας με αποτέλεσμα πολλές φορές να μη μπορούν διακρίνουν κάποιο κίνδυνο Η άλλη σημαντική παράμετρος του ζητήματος είναι ο ανθρώπινος παράγοντας από την πλευρά των εργαζομένων. Τα σημαντικότερα προβλήματα από αυτή την άποψη είναι η μη ρήση των Μέσων Ατομικής Προστασίας (μάσκες,κράνη,γυαλιά κλπ) και η παρέκκλιση από οδηγίες εργασίας για λόγους ευκολίας,ταχύτητας ή από υπερβολική αυτοπεποίθηση. Η προσαρμογή των εργαζομένων είναι μια διαδικασία που συνήθως παίρνει χρόνο και απαιτεί τη διαμόρφωση εντός των επιχειρήσεων μιας συνολικής κουλτούρας σχετικά με την ασφάλεια και την υγιεινή,η οποία θα ξεκινά από την ιδιοκτησία και τη διοίκηση και θα φτάνει μέχρι τον τελευταίο εργαζόμενο. Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω,η νομοθεσία μπορεί να καλύψει σε μεγάλο ποσοστό τους εργαζόμενους έναντι των ατυχημάτων. Πέρα όμως από αυτό τα εργατικά ατυχήματα ή οι επαγγελματικές ασθένειες μπορούν να προκληθούν όχι μόνο από τις συνθήκες τις υπάρχοντες στον εργασιακό χώρο αλλά καμία φορά και από τα προσωπικά χαρακτηριστικά του προσωπικού Συμμετοχική Διοίκηση Πρόκειται για τον θεσμό όπου εργαζόμενοι και εργοδότες μοιράζονται την ευθύνη της διοίκησης ή και την ιδιοκτησία μιας επιχείρησης. Από τη σκοπιά της διοίκησης των ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 75

87 επιχειρήσεων θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο θεσμός αυτός αποτελεί μια διοικητική φιλοσοφία 70. Η συμμετοχική διοίκηση χωρίζεται σε άμεση και έμμεση. Στην πρώτη περίπτωση,οι ίδιοι οι εργαζόμενοι εκφράζουν τις απόψεις και τις ιδέες τους,ενώ στην έμμεση συμμετοχική διοίκηση κάποιοι εκπρόσωποι δρουν για λογαριασμό του εργατικού προσωπικού. Όσον αφορά την οικονομική συμμετοχή,οι εργαζόμενοι συμμετέχουν στα κέρδη και στο κεφάλαιο της επιχείρησης. Βασίζεται στην αντίληψη ότι τα κέρδη που πραγματοποιεί μια επιχείρηση ανήκουν σε όλους εκείνους οι οποίοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση τους εννοώντας φυσικά και τους εργαζόμενους. Σήμερα, οι πιο γνωστοί τρόποι αντιμετώπισης του οικονομικού ζητήματος είναι η συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο,η διανομή κερδών,η απόκτηση μετοχών μέσω ενός αποταμιευτικού σχήματος, όπου οι εργαζόμενοι μπορούν να αγοράσουν μετοχές της επιχείρησης όπου εργάζονται αποταμιεύοντας κατόπιν ειδικής συμφωνίας με τον εργοδότη κ.λ.π Διαχείριση κινήτρων - Υποκίνηση Υποκίνηση νοείται η παροχή κινήτρων προς τους εργαζομένους προκειμένου να δράσουν κατά τον επιθυμητό τρόπο σύμφωνα με την επιχείρηση. Οι άνθρωποι συνεργάζονται μέσα σε μια επιχείρηση ή έναν οργανισμό για την επίτευξη των στόχων που δεν μπορούν να επιτευχθούν ατομικά. Η δυνατότητα των στελεχών να επιτύχουν τον πιο πάνω στόχο εξαρτάται από την έκταση της εξουσίας τους και από τη φιλοσοφία της ανώτατης ηγεσίας 71. Το κάθε στέλεχος καλείται με τα μέσα που διαθέτει να υποκινήσει τους υφιστάμενους του. Τα μέσα, τα οποία ονομάσαμε κίνητρα, πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εργαζομένων γιατί διαφορετικά δεν θα έχουμε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ευθύνη της επιχείρησης είναι να εντοπίσει το ταλέντο, χάρισμα, τις δεξιότητες και ικανότητες του κάθε εργαζομένου που να μπορεί να μετατραπεί προς όφελος της επιχείρησης αλλά και του ίδιου. 70 Guest D.E., (1987), Human Resource Management and Industrial Relations, Journal of Management Studies, Vol. 24, No 5 71 Higgins J. M. (1994). The management challenge (2nd ed.), New York:Macmillan. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 76

88 Για την επίτευξη των προκαθορισμένων στόχων της επιχείρησης οι διευθυντές θα πρέπει να ενεργοποιήσουν και να ωθήσουν τους εργαζόμενους προς αυτή τη κατεύθυνση. Υπάρχουν τρεις βασικές κατηγορίες κινήτρων που αποδίδουν σε διαφορετικό βαθμό όμως η μια με την άλλη ανάλογα με τις περιστάσεις. Αρχικά, πρόκειται για κίνητρα που έχουν σχέση με την ικανοποίηση που δίνει η εργασία. Υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι, οι οποίοι εργάζονται επειδή τους αρέσει η δουλειά τους. Τα κίνητρα που σχετίζονται με την περίσταση και το κοινωνικό περιβάλλον της εργασίας αναφέρονται σε άτομα που δεν δίνουν σημασία στις υλικές ανταμοιβές. Προσδοκούν σε κάτι ανώτερο που κυρίως είναι η αναγνωρισιμότητα της προσωπικότητας, η συντροφικότητα με τους συναδέλφους,η δύναμη της επιβολής,η κοινωνική άνοδος,η δυνατότητα έκφρασης δημιουργικών απόψεων κ.λ.π. Τέλος, τα εσωτερικά κίνητρα έγκεινται στη χρηματική αμοιβή, σε ανταπόδοση της προσφερόμενης εργασίας και γενικά σε προσδοκώμενα υλικά κέρδη και απολαβές. 4.3 Συμπέρασμα Σήμερα αποτελεί κοινή αντίληψη ότι το πολυτιμότερο στοιχείο μιας επιχείρησης είναι ο μηχανισμός λειτουργίας της και οι ανθρώπινοι πόροι που διαθέτει. Ο άνθρωπος είναι ο φορέας της γνώσης, της δημιουργικότητας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας. Διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες και προσωπικότητες, διαφορετικές δεξιότητες και ταλέντα, διαφορετικοί τρόποι σκέψης και αντίδρασης, διαφορετικές συμπεριφορές και διαφορετικοί βαθμοί ωριμότητας - όλα αυτά σε συνδυασμό με την υπάρχουσα φιλοσοφία και αντίληψη οφείλουν να έχουν ως κοινή συνισταμένη προθέσεων και αποτελεσμάτων τα μέγιστα αμοιβαία οφέλη τόσο για τους εργαζομένους όσο και για την επιχείρηση. Η Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού μπορεί να αποτελέσει κύριο μοχλό ανάπτυξης και ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για κάθε σύγχρονη επιχείρηση. Το έργο της Διαχείρισης του Ανθρώπινου Δυναμικού είναι διαρκώς ενεργό και προϋποθέτει τη διαρκή επιμόρφωση και αυτοβελτίωσή του προκειμένου να μπορεί να προσαρμόζεται στις τεχνολογικές εξελίξεις, τις κοινωνικές αλλαγές, τους οργανωτικούς στόχους και τις εργασιακές αξίες και ανάγκες. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 77

89 Μέρος 2ο Κεφάλαιο 1: Ανάπτυξη της εφαρμογής 1.1 Περιγραφή της ιδέας - ιστοσελίδας Η εφαρμογή μας είναι μια πρότυπη εφαρμογή ηλεκτρονικής γραμματείας και e- management που αφορά τον τρόπο που μπορεί μια εταιρία να χειριστεί τους πελάτες της. Πιο συγκεκριμένα η εφαρμογή αφορά επιδοτούμενα προγράμματα εργασίας που τον τελευταίο χρόνο το Υπουργείο Εργασίας προκηρύσσει με στόχο την προώθηση ανέργων στην εργασία. Παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα «Επιταγή εισόδου για νέους ηλικίας από 25 έως 29 ετών σε ιδιωτικές επιχειρήσεις για απόκτηση εργασιακής εμπειρίας» Σκοπός του προγράμματος είναι η επίτευξη μιας δομημένης πορείας εισόδου των άνεργων νέων στην αγορά εργασίας, η οποία δυνητικά καταλήγει στην τοποθέτησή τους σε θέσεις απασχόλησης σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Πιο συγκεκριμένα το πρόγραμμα αφορά άνεργους νέους ηλικίας ετών Απόφοιτοι Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Πτυχιούχοι ΑΕΙ ΤΕΙ-Παν/μιων Εξωτερικού) Απόφοιτοι Δευτεροβάθμιας & Μεταδευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ( Λυκείου, ΙΕΚ) και περιλαμβάνει: 15 μέρες (80 ώρες) κατάρτιση σύμφωνα με τις επαγγελματικές σου προτιμήσεις και επιλογές 3 έως 6 μήνες (450 ώρες) απασχόληση σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 78

90 2.550 αμοιβή για τους αποφοίτους ΑΕΙ/ΤΕΙ (συµπεριλαµβανοµένων των νοµίµων κρατήσεων) αμοιβή για τους αποφοίτους Δευτεροβάθμιας/Μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (συµπεριλαµβανοµένων των νοµίµων κρατήσεων) Τμηματική καταβολή αμοιβής καθ όλη τη διάρκεια του προγράμματος Δυνατότητα μόνιμης απασχόλησης με το κίνητρο της επιχορήγησης της επιχείρησης που προβαίνει στην πρόσληψη του ωφελουμένου μετά τη λήξη της πρακτικής άσκησης Υπηρεσίες συμβουλευτικής υποστήριξης, σε συνδυασμό με καθοδήγηση / εκπαιδευτικό mentoring Τα Απαραίτητα κριτήρια για να ενταχθεί ένας άνεργος στο πρόγραμμα είναι: Α. Απόφοιτοι Πανεπιστημίων/ ΤΕΙ ηλικίας από 25 μέχρι 29 ετών Κάτοχοι πτυχίου ΑΕΙ/ΤΕΙ ή ιδρύματος εξωτερικού αναγνωρισμένο από το ΔΟΑΤΑΠ Ηλικίας 25-29( έως και ) Κάτοχοι δελτίου ανεργίας σε ισχύ Να μην έχουν τη μαθητική, σπουδαστική ή φοιτητική ιδιότητα. Β. Απόφοιτοι δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ηλικίας από 25 μέχρι 29 ετών Κάτοχοι απολυτηρίου Λυκείου/ΙΕΚ ή άλλου ισοδύναμου τίτλου σπουδών Ηλικίας 25-29( έως και ) Κάτοχοι δελτίου ανεργίας σε ισχύ ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 79

91 Να μην έχουν τη μαθητική, σπουδαστική ή φοιτητική ιδιότητα. Τα προγράμματα αυτά το Υπουργείο τα αναθέτει σε φορείς Κατάρτισης που ονομάζονται Κέντρα Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ). Τα ΚΔΒΜ είναι εταιρίες που καλούνται να διαχειριστούν ένα όγκο υποψηφίων για τα προγράμματα VOUCHER. Συνήθως οι εταιρίες αυτές δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές πόλεις και για να προσελκύσουν τους υποψήφιους των προγραμμάτων να προτιμήσουν τα δικά τους κέντρα δημιουργούν ιστοσελίδες που προωθούν τα προγράμματα. Έτσι εφαρμόζουν ηλεκτρονικό marketing για να προσελκύσουν όλο και περισσότερους υποψήφιους για το πρόγραμμα. Συνήθως στις ιστοσελίδες τους προσφέρουν και διάφορα άλλα πλεονεκτήματα όπως προσφορές για άλλα εκπαιδευτικά προγράμματα, καθοδήγηση καριέρας, e-learning, σύμβουλους εργασίας κ.α. Οι ιστοσελίδες συνήθως και για λόγους marketing αλλά και για λόγους management δίνουν την δυνατότητα οι υποψήφιοι να κάνουν ηλεκτρονική εγγραφή και έτσι τα στοιχεία καταχωρούνται άμεσα σε βάση δεδομένων της εταιρίας. Η βάση δεδομένων πρέπει να είναι λοιπόν μια βάση που να μπορεί να γίνονται ερωτήματα σε αυτήν μέσω internet. Στην συνέχεια η διοίκηση παρακολουθεί τις εγγραφές και τις διαχειρίζεται ανάλογα με τον ρόλο της. Π.χ. αν αφορά την γραμματεία η γραμματεία επικοινωνεί μαζί με κάθε υποψήφιο και κρατά ιστορικό επικοινωνίας, ενημερώνεται με το πότε πρέπει να επικοινωνήσει και για ποιο λόγο μελλοντικά και γενικά διαχειρίζεται τον πελάτη με όσο το δυνατόν καλύτερο τρόπο. Αν αφορά ανώτερα στελέχη, τότε παίρνουν στατιστικά όπως πόσοι υποψήφιοι εγγράφηκαν σε ένα διάστημα, ή σε ένα πρόγραμμα, τι χαρακτηριστικά έχουν οι υποψήφιοι κ.α. και τελικά λαμβάνει αποφάσεις τόσο marketing όσο και διαχείρισης. Το γεγονός ότι η διαχείριση γίνεται μέσω web δίνει και διάφορα άλλα πλεονεκτήματα όπως το γεγονός ότι το προσωπικό δεν είναι απαραίτητα στον ίδιο χώρο οπότε οι διαφορετικές γραμματείες μπορούν να λειτουργούν σαν ενιαίο σύνολο. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί η γραμματεία της Πάτρας να διαχειρίζεται πελάτες της Αθήνας αφού τελικά ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 80

92 χειρίζονται μια βάση που συνδέονται απλά σε αυτή μέσω WEB. Άρα το διαχειριστικό σύστημα είναι ίδιο για όλους και τελικά λειτουργούν σαν ένα γραφείο. Αυτό για την εταιρία είναι αρκετά σημαντικό αφού δίνει την δυνατότητα να μειώσει τα κόστη της αφού κάνει καλύτερη διαχείριση των πόρων της. Π.χ. αν η γραμματεία μιας μικρότερης πόλης έχει δυνατότητα διάθεσης χρόνου (αφού έχει μικρότερο πελατολόγιο) τότε μπορεί να διαθέσει το χρόνο αυτό για εξυπηρέτηση και επικοινωνία των πελατών και σε μεγαλύτερα καταστήματα όπως π.χ. της Αθήνας. Έτσι η εφαρμογή έχει δύο τμήματα: Το τμήμα του marketing (ιστοσελίδα στον πελάτη) και το τμήμα του management (ιστοσελίδα διαχείρισης). Και οι δύο ιστοσελίδες διαχειρίζονται την ίδια βάση. Στο τμήμα marketing ουσιαστικά γίνεται μόνο εγγραφή στην βάση με μελλοντικά χαρακτηριστικά ο πελάτης να μπορεί κι αυτός δίνοντας το ΑΦΜ του και τον κωδικό του να βλέπει την εξέλιξη της αίτηση του καθώς και πιθανά άλλα στοιχεία όπως τι άλλα προγράμματα παρέχονται σε αυτόν, τα οικονομικά του κ.α. 1.2 Τεχνολογίες για την εφαρμογή Οι τεχνολογίες που εφαρμόζονται για την υλοποίηση μιας τέτοιας εφαρμογής είναι οι παρακάτω: HTML CSS PHP MYSQL JAVASCRIPT ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 81

93 Η PHP, της οποίας τα αρχικά αντιπροσωπεύουν το "PHP: Hypertext Preprocessor" είναι μια ευρέως χρησιμοποιούμενη, ανοιχτού κώδικα, γενικού σκοπού scripting γλώσσα προγραμματισμού, η οποία είναι ειδικά κατάλληλη για ανάπτυξη εφαρμογών για το Web και μπορεί να ενσωματωθεί στην HTML. Αυτό που είναι διαφορετικό από ένα script γραμμένο σε άλλες γλώσσες προγραμματισμού όπως η Perl ή η C : Αντί να γράφετε ένα πρόγραμμα με πολλές εντολές για να εξάγετε HTML, γράφετε ένα HTML script με κάποιο ενσωματωμένο κώδικα για να κάνει κάτι (σε αυτή την περίπτωση, να εμφανίζει κάποιο κείμενο). Ο κώδικας PHP είναι εσώκλειστος σε ειδικά tags (ετικέτες) αρχής και τέλους που σας επιτρέπουν να μεταφέρεστε μέσα και έξω από το "PHP mode" (PHP τρόπο λειτουργίας). Αυτό που διαχωρίζει την PHP από κάτι σαν client-side Javascript είναι ότι ο κώδικας εκτελείται στον server (εξυπηρετητή). Αν είχατε ένα script σαν το παραπάνω στον server σας, ο client θα έπαιρνε τα αποτελέσματα της εκτέλεσης αυτού του script, χωρίς να υπάρχει κανένας τρόπος να καταλάβει τι κώδικας υπάρχει από κάτω. Μπορείτε ακόμη να ρυθμίσετε τον web server σας να χειρίζεται όλα τα HTML αρχεία σας με την PHP, και τότε πραγματικά δεν υπάρχει τρόπος ο χρήστης να καταλάβει τι έχετε κάτω από το μανίκι σας. Τα καλύτερο στην PHP είναι ότι είναι εξαιρετικά απλή αλλά προσφέρει πολλά προηγμένα χαρακτηριστικά για ένα επαγγελματία προγραμματιστή. Η PHP επικεντρώνεται κυρίως στο server-side scripting, έτσι μπορείτε να κάνετε οτιδήποτε ένα άλλο CGI πρόγραμμα μπορεί να κάνει, όπως να μαζέψει δεδομένα, να παράγει δυναμικό περιεχόμενο σελίδων, ή να στείλει και να πάρει cookies. Η PHP μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα. Υπάρχουν τρεις κύριοι τομείς που χρησιμοποιείται ένα PHP script: Server-side scripting. Αυτό είναι το πιο παραδοσιακό και το κύριο πεδίο για την PHP. Χρειάζεστε τρία πράγματα για να δουλέψει. Τον PHP μεταγλωττιστή (parser) (CGI ή server module), ένα webserver (εξηπηρετητή σελίδων) και ένα web browser ("φυλλομετρητή"). Πρέπει να τρέξετε τον webserver, με μια ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 82

94 συνδεδεμένη εγκατάσταση της PHP. Μπορείτε να προσπελάσετε τα αποτελέσματα του PHP προγράμματος με ένα web browser, βλέποντας την σελίδα PHP μέσα από τον server Command line scripting. Μπορείτε να φτιάξετε ένα PHP script για να το τρέχετε χωρίς server ή browser. Χρειάζεστε μόνο τον PHP μεταγλωττιστή για να την χρησιμοποιήσετε με αυτό τον τρόπο. Αυτός ο τύπος είναι ιδανικός για script που εκτελούνται συχνά με τη χρήση της cron (σε *nix ή Linux) ή με τον Task Scheduler (στα Windows). Αυτά τα script μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για απλές εργασίες επεξεργασίες κειμένου. Εγγραφή client-side GUI εφαρμογών (Γραφικά περιβάλλοντα χρηστών). Η PHP ίσως να μην είναι η πιο καλή γλώσσα για να γράψει κανείς παραθυριακές εφαρμογές, αλλά αν ξέρετε PHP πολύ καλά και θέλετε να χρησιμοποιήσετε κάποια προχωρημένα χαρακτηριστικά της PHP στις client-side εφαρμογές σας, μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε το PHP-GTK για αυτού του είδους τα προγράμματα. Έχετε επίσης τη δυνατότητα να γράφετε cross-platform εφαρμογές με αυτό τον τρόπο. Το PHP-GTK είναι μια επέκταση της PHP και δεν συμπεριλαμβάνεται στην κύρια διανομή. Βασικό πλεονέκτημα της PHP είναι ότι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλα τα κύρια λειτουργικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένου του Linux, πολλών εκδοχών του Unix (HP-UX, Solaris και OpenBSD), Microsoft Windows, Mac OS X, RISC OS και πιθανώς σε άλλα. Η PHP υποστηρίζει επίσης τους Apache, Microsoft Internet Information Server, Personal Web Server, Netscape και iplanet servers, Oreilly Website Pro server, Caudium, Xitami, OmniHTTPd, Sambar και πολλούς άλλους webserver. Για την πλειοψηφία των server η PHP έχει ένα module, για τους υπόλοιπους η PHP μπορεί να λειτουργήσει ως ένας CGI επεξεργαστής. Έτσι με την PHP έχουμε την ελευθερία επιλογής ενός λειτουργικού συστήματος και ενός web server. Επιπλέον, έχουμε επίσης την ελευθερία να χρησιμοποιήσουμε συναρτησιακό (procedural) ή αντικειμενοστρεφή (object oriented) προγραμματισμό ή μια ανάμειξη τους. Αν και η παρούσα έκδοση δεν υποστηρίζει όλα τα πρότυπα χαρακτηριστικά, ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 83

95 μεγάλες βιβλιοθήκες κώδικα και μεγάλες εφαρμογές (συμπεριλαμβανομένης και της βιβλιοθήκης PEAR) είναι γραμμένες μόνο με αντικειμενοστρεφή κώδικα. Με την PHP δεν είμαστε περιορισμένοι να εξάγουμε HTML. Οι δυνατότητες της PHP συμπεριλαμβάνουν την εξαγωγή εικόνων, αρχείων PDF, ακόμη και ταινίες Flash (χρησιμοποιώντας τα libswf και Ming) παράγονται αμέσως. Μπορούμε επίσης να εξάγουμε εύκολα οποιοδήποτε κείμενο όπως XHTML και οποιοδήποτε άλλο XML αρχείο. Η PHP μπορεί να δημιουργεί αυτόματα αυτά τα αρχεία και να τα αποθηκεύει στο σύστημα αρχείων, αντί να τα εκτυπώνει, αποτελώντας έτσι μια server-side cache για το δυναμικό μας περιεχόμενο. Ένα από τα πιο δυνατά και σημαντικά χαρακτηριστικά της PHP είναι η υποστήριξη που έχει για ένα μεγάλο σύνολο βάσεων δεδομένων. Η συγγραφή μιας σελίδας που υποστηρίζει βάσεις δεδομένων είναι εξαιρετικά απλή. Οι εξής βάσεις δεδομένων υποστηρίζονται μέχρι στιγμής: Adabas D Ingres Oracle (OCI7 and OCI8) DBase InterBase Ovrimos Empress FrontBase PostgreSQL FilePro (read-only) msql Solid Hyperwave Direct MS-SQL Sybase IBM DB2 MySQL Velocis Informix ODBC Unix dbm Πίνακας 1:Οι βάσεις δεδομένων που υποστηρίζονται Έχουμε επίσης μια αφαιρετική επέκταση DBX βάσεων δεδομένων (DBX database abstraction extension) που μας επιτρέπει διάφανα να χρησιμοποιήσουμε οποιαδήποτε βάση δεδομένων υποστηρίζεται από αυτή την επέκταση. Επιπλέον η PHP υποστηρίζει το ODBC, το Open Database Connection standard (Ανοιχτό πρότυπο Σύνδεσης Βάσεων ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 84

96 δεδομένων) έτσι μπορούμε να συνδέσουμε σε οποιαδήποτε βάση δεδομένων που υποστηρίζει αυτό το παγκόσμιο πρότυπο. Η PHP έχει επίσης υποστήριξη για επικοινωνία με άλλες υπηρεσίες χρησιμοποιώντας πρωτόκολλα όπως LDAP, IMAP, SNMP, NNTP, POP3, HTTP, COM (στα Windows) και αμέτρητα άλλα. Μπορούμε επίσης να ανοίξουμε raw network sockets και να αλληλεπιδράσουμε με οποιοδήποτε άλλο πρωτόκολλο. Η PHP έχει ακόμη υποστήριξη για την περίπλοκη ανταλλαγή δεδομένων WDDX μεταξύ σχεδόν όλων των Web programming γλωσσών. Μιλώντας για δια-επικοινωνία, η PHP υποστηρίζει instantiation αντικειμένων Java και τα χρησιμοποιεί διάφανα σαν αντικείμενα PHP. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσουμε την CORBA επέκταση μας για να προσπελάσετε remote (απομακρυσμένα) αντικείμενα. Η PHP έχει εξαιρετικά χρήσιμα χαρακτηριστικά επεξεργασίας κειμένων, από την POSIX επέξταση ή τις Perl regular expressions μέχρι XML parsing αρχείων. Για τη μεταγλώττιση και την πρόσβαση αρχείων XML, υποστηρίζουμε τα πρότυπα SAX και DOM. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την XSLT επέκταση μας για να μετατρέψουμε τα XML αρχεία σε άλλες μορφές. Η επικοινωνία της PHP με μία βάση δεδομένων είναι αρκετά εύκολη μια και το μόνο που χρειάζεται είναι να καλέσουμε εντολές SQL και να εκτελέσουμε στο DATABASE SERVER. 1.3 Η Βάση δεδομένων Η βάση δεδομένων μας υλοποιείται στο σύστημα MYSQL και συγκεκριμένα στο λογισμικό PHPMYADMIN όπως φαίνεται στην παρακάτω οθόνη. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 85

97 Εικόνα 12: Η βάση δεδομένων Η βάση μας αποτελείται από τους παρακάτω πίνακες: table_clients : Αφορά τα στοιχεία των πελατών (υποψηφιών), δηλαδή όλους αυτούς που συμπλήρωσαν αίτηση για τον πρόγραμμα table_endiaferon: Αφορά τα στοιχεία υποψήφιων πελατών, δηλαδή πελατών που δεν συμπλήρωσαν αίτηση αλλά εκδήλωσαν ενδιαφέρον μέσω internet table_istoriko_client: Αφορά το ιστορικό των πελατών μας table_istoriko_end: Αφορά το ιστορικό των πελατών που εκδήλωσαν ενδιαφέρον users: Αφορά τους χρήστες του συστήματος. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 86

98 Σχήμα 2: Διάγραμμα ER.Το σχήμα της βάσης φαίνεται στο παραπάνω διάγραμμα σχέσεων οντοτήτων. Παρακάτω παραθέτουμε και τον κώδικα SQL που δημιουργεί την βάση με στόχο απλά να φανούν και οι λεπτομέρειες του κάθε πίνακα: CREATE TABLE IF NOT EXISTS table_clients ( id int(11) NOT NULL AUTO_INCREMENT, ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 87

99 afm varchar(100) NOT NULL, onoma varchar(100) NOT NULL, eponymo varchar(100) NOT NULL, varchar(100) NOT NULL, hm_genisis date NOT NULL, fylo varchar(100) NOT NULL, kaias varchar(100) NOT NULL, poli varchar(100) NOT NULL, til varchar(100) NOT NULL, kintil varchar(100) NOT NULL, pin varchar(50) NOT NULL, periferia varchar(200) NOT NULL, paratiriseis varchar(3000) NOT NULL, ekpaidefsi varchar(100) NOT NULL, titlos varchar(200) NOT NULL, rec_from varchar(200) NOT NULL DEFAULT 'Internet', date_prwtis_eggrafis date NOT NULL, programma varchar(100) NOT NULL, PRIMARY KEY (id), UNIQUE KEY afm (afm) ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 88

100 ) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 AUTO_INCREMENT=196 ; CREATE TABLE IF NOT EXISTS table_endiaferon ( id int(11) NOT NULL AUTO_INCREMENT, onoma varchar(200) NOT NULL, eponymo varchar(200) NOT NULL, tilefono varchar(200) NOT NULL, varchar(200) NOT NULL, endiaferon varchar(4000) NOT NULL, hm_genisis date NOT NULL, hm_ekdilosis date NOT NULL, paratiriseis varchar(4000) NOT NULL, idiotita varchar(200) NOT NULL, PRIMARY KEY (id) ) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 AUTO_INCREMENT=134 ; CREATE TABLE IF NOT EXISTS table_istoriko_client ( id int(11) NOT NULL AUTO_INCREMENT, id_user int(11) NOT NULL, typos_istorikou varchar(200) NOT NULL, ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 89

101 sxolio varchar(2000) NOT NULL, hm_istorikou date NOT NULL, hm_epomenis date NOT NULL, PRIMARY KEY (id) ) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 AUTO_INCREMENT=220 ; CREATE TABLE IF NOT EXISTS table_istoriko_end ( id int(11) NOT NULL AUTO_INCREMENT, id_user int(11) NOT NULL, typos_istorikou varchar(200) NOT NULL, sxolio varchar(2000) NOT NULL, hm_istorikou date NOT NULL, hm_epomenis date NOT NULL, PRIMARY KEY (id) ) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 AUTO_INCREMENT=1 ; CREATE TABLE IF NOT EXISTS table_programs ( id_program int(11) NOT NULL AUTO_INCREMENT, programma varchar(200) NOT NULL, PRIMARY KEY (id_program) ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 90

102 ) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 AUTO_INCREMENT=10 ; CREATE TABLE IF NOT EXISTS users ( id int(10) NOT NULL AUTO_INCREMENT, username varchar(20) COLLATE utf8_unicode_ci NOT NULL, `password` varchar(20) COLLATE utf8_unicode_ci NOT NULL, firstname varchar(80) COLLATE utf8_unicode_ci NOT NULL, lastname varchar(80) COLLATE utf8_unicode_ci NOT NULL, phone varchar(80) COLLATE utf8_unicode_ci NOT NULL, typos int(2) NOT NULL, PRIMARY KEY (id) ) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 COLLATE=utf8_unicode_ci AUTO_INCREMENT=5 ; 1.4 Περιγραφή της εφαρμογής Περίπτωση Ιστοσελίδας Marketing Η σελίδα αυτή αφορά το Marketing του αντίστοιχου ΚΔΒΜ που θέλει να προωθήσει τα προγράμματα VOUCHER του υπουργείου και καλεί τους ενδιαφερόμενους να κάνουν αίτηση. ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 91

103 Η αρχική σελίδα είναι η παρακάτω: Εικόνα 13: Σελίδα Μάρκετινγκ του ΚΔΒΜ Ο υποψήφιος πληροφορείται από διάφορες ανακοινώσεις και έχει να επιλέξει από μία σειρά προγραμμάτων που στο παράδειγμα μας είναι το πρόγραμμα VOUCHER και το πρόγραμμα VOUCHER Επίσης του δίνεται άμεσα το τηλέφωνο επικοινωνίας. Όταν ο υποψήφιος επιλέξει ένα πρόγραμμα π.χ. το VOUCHER τότε εμφανίζεται η περιγραφή του προγράμματος καθώς και η δυνατότητα να κάνει αίτηση ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 92

104 Εικόνα 14: Περιγραφή του Προγράμματος Εικόνα 15: Η φόρμα της αίτησης ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 93

105 Ομοίως γίνεται και στα υπόλοιπα προγράμματα και έτσι οι υποψήφιοι κάνουν αιτήσεις στο αντίστοιχο ΚΔΒΜ. Επίσης αν κάποιος υποψήφιος δεν είναι σίγουρος αν θέλει να κάνει αίτηση τότε μπορεί να εκδηλώσει το ενδιαφέρον του.το ενδιαφέρον του το εκδηλώνει μέσα από την επιλογή εκδήλωση ενδιαφέροντος. Εικόνα 16: Η φόρμα εκδήλωσης ενδιαφέροντος Όλα τα στοιχεία τόσο της αίτησης όσο και της εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταχωρούνται στην βάση που περιγράψαμε στην ενότητα των βάσεων δεδομένων Περίπτωση Ιστοσελίδας e-management Όπως αναφέραμε η ιστοσελίδα για marketing στέλνει τα στοιχεία στη βάση δεδομένων μας. Η βάση μας συνδέεται με το αντίστοιχο διαχειριστικό σύστημα όπου για να μπει ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 94

106 κάποιος δίνει το ανάλογο username και password.στην περίπτωση μας χρησιμοποιήσαμε ένα διαχειριστή με username: admin και password: admin Εικόνα 17:Φόρμα εισόδου Ο διαχειριστής μπορεί να δει τόσο τα στοιχεία της εφαρμογής όσο και να κάνει νέα αίτηση για ένα υποψήφιο που πιθανά επισκέφτηκε τα γραφεία της εταιρίας. Η συμπλήρωση της αίτησης φαίνεται παρακάτω: Εικόνα 18: Η φόρμα αίτησης συμμετοχής ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 95

107 Με την επιλογή διαχείριση Υποψηφίων έχουμε μία λίστα των υποψηφίων όπως φαίνεται παρακάτω. Εικόνα 19: Λίστα υποψηφίων Την καρτέλα του υποψηφίου μπορώ να την δω και να αλλάξω πιθανά στοιχεία του πατώντας απλά το edit ή να τον διαγράψω ή να κάνω άλλες λειτουργίες του. Σε κάθε υποψήφιο μπορούμε να παρακολουθήσουμε το ιστορικό του πατώντας απλά ιστορικό Εικόνα 20: Είσοδος στο ιστορικό του υποψηφίου ΜΒΑ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 96

Internet Marketing. www.webkey.gr info@webkey.gr 694 8888 640

Internet Marketing. www.webkey.gr info@webkey.gr 694 8888 640 Internet Marketing www.webkey.gr info@webkey.gr 694 8888 640 Τι είναι το Internet Marketing? To Marketing είναι η διαδικασία η οποία συνδέει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία με τον καταναλωτή. Το Internet Marketing

Διαβάστε περισσότερα

Liveschool Marketing Services

Liveschool Marketing Services Liveschool Marketing Services Περιεχόμενα Βελτιστοποίηση website SEO... 3 Social media design & creation... 4 Social media management... 4 Διαγωνισμοί Facebook... 5 Google Adwords... 5 Facebook Ads...

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα

Ηλεκτρονική Διαφήμιση. Αντωνιάδου Όλγα Ηλεκτρονική Διαφήμιση Αντωνιάδου Όλγα Διαφήμιση στο διαδίκτυο Το διαδίκτυο είναι αναμφισβήτητα ένα τεράστιο πεδίο προώθησης και διαφήμισης υπηρεσιών και προϊόντων. Η ποσότητα της πληροφορίας που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Το διαδίκτυο στην υπηρεσία µιας επιχείρησης. Χρήση διαδικτύου & socialmedia ως εργαλεία διαφήµισης χαµηλού κόστους

Το διαδίκτυο στην υπηρεσία µιας επιχείρησης. Χρήση διαδικτύου & socialmedia ως εργαλεία διαφήµισης χαµηλού κόστους Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Το διαδίκτυο στην υπηρεσία µιας επιχείρησης Χρήση διαδικτύου & socialmedia ως εργαλεία διαφήµισης χαµηλού κόστους Εισηγητής: Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

w w w. e m p h a s i s. c o m. g r

w w w. e m p h a s i s. c o m. g r w w w. e m p h a s i s. c o m. g r Η emphasis είναι μέλος του ομίλου εταιρειών ARTION και έχει σαν αντικείμενο την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών marketing. Κύριο συστατικό της emphasis αποτελεί η βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Ηλεκτρονικές Καμπάνιες σελ. 1 Από πού ξεκινάω; Τι υπάρχει γύρω μου; Αφού έχετε αποκτήσει ενεργή παρουσία στο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν

Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΧΑΝΙΩΝ Σειρά Σεμιναρίων 2013 «Ηλεκτρονικό εμπόριο η επιχείρηση στη νέα ψηφιακή εποχή» Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν Δρ. Μάρκος Κουργιαντάκης Διδάκτορας Τμ. Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

2 Μάρκετινγκ µηχανών αναζήτησης (Search Engine Marketing).

2 Μάρκετινγκ µηχανών αναζήτησης (Search Engine Marketing). 1 Εισαγωγή στο Internet Marketing 1.1. Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν ξεκινήσετε. 1.2. Εξοικείωση µε τα εργαλεία βελτιστοποίησης των µηχανών αναζήτησης. 2 Μάρκετινγκ µηχανών αναζήτησης (Search Engine Marketing).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗ ΜΕ VIRAL MARKETING ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗ ΜΕ VIRAL MARKETING ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗ ΜΕ VIRAL MARKETING ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΜΑΡΙΑ Έννοια του marketing Το μάρκετινγκ (marketing) αποτελεί πια ένα βασικό εργαλείο που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Επιχειρηματικότητα

Ηλεκτρονική Επιχειρηματικότητα Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ηλεκτρονική Επιχειρηματικότητα Επανάληψη ΔΡ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΡΟΣΟΣ ddrosos@aegean.gr Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

CRM. Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης. Customer Relationship Management

CRM. Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης. Customer Relationship Management CRM Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης Customer Relationship Management Το Customer Relationship Management ή Marketing είναι µια συνολική πελατοκεντρική προσέγγιση που επιτρέπει τον εντοπισµό,

Διαβάστε περισσότερα

BUSINESS GROWTH Web Facility Management (WFM)

BUSINESS GROWTH Web Facility Management (WFM) BUSINESS GROWTH Web Facility Management (WFM) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δημιουργούμε τον Ιστότοπο-Website σας ή το Ε-Shop σας Ενθέτουμε στοχευμένο περιεχόμενο (Content Marketing) Σας προβάλλουμε

Διαβάστε περισσότερα

Search Engine Marketing

Search Engine Marketing PBC Consulting Services Search Engine Marketing Αξιοποιήστε τη δύναµη και την ευρύτατη απήχηση του διαδικτύου και προωθήστε εύστοχα και αποδοτικά την επιχείρησή σας Περιεχόµενα Γιατί Search Engine Marketing;

Διαβάστε περισσότερα

οµάδα 57 Ζαφειριάδης Δηµήτρης Μπατσούκας Δηµήτρης Case Study Intel Εργασία για «Πληροφοριακά Συστήµατα Μάρκετινγκ»

οµάδα 57 Ζαφειριάδης Δηµήτρης Μπατσούκας Δηµήτρης Case Study Intel Εργασία για «Πληροφοριακά Συστήµατα Μάρκετινγκ» οµάδα 57 Ζαφειριάδης Δηµήτρης Μπατσούκας Δηµήτρης Case Study Intel Εργασία για «Πληροφοριακά Συστήµατα Μάρκετινγκ» Τι είναι Πολιτική Προβολής µέσα από το διαδίκτυο ; Ο όρος αναφέρεται στην διαφήµιση (προώθηση)

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 3: Ηλεκτρονικό Επιχειρηματικό Σχέδιο Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 3: Ηλεκτρονικό Επιχειρηματικό Σχέδιο Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 3: Ηλεκτρονικό Επιχειρηματικό Σχέδιο Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά Προώθηση ιστοσελίδας

Οικονομική Προσφορά Προώθηση ιστοσελίδας Οικονομική Προσφορά Προώθηση ιστοσελίδας 2015 Η εταιρία μας Η Moving up είναι μια εταιρία που δραστηριοποιείται στον τομέα των ολοκληρωμένων μορφών επικοινωνίας και διαφήμισης.όποιο και αν είναι το διαφημιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Η διαφήμιση με μία μόνο λέξη χαρακτηρίζεται και ως «υπόσχεση», καθώς δίνει μια υπόσχεση στον υποψήφιο αγοραστή, για το προϊόν που διαφημίζει και αναφέρεται στην επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Ενότητα 8: Search Engine Marketing Βλαχοπούλου Μάρω Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Internet Business Hellas

Internet Business Hellas Internet Business Hellas Περιεχόμενα Εισαγωγή email marketing IBNEWSLETTER Χαρακτηριστικά Πλεονεκτήματα Επικοινωνία Εισαγωγή email marketing «Το μάρκετινγκ μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου συνίσταται στην

Διαβάστε περισσότερα

CASE STUDY ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ INTERNET MARKETING: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ SAN FRANCISCO (USF)

CASE STUDY ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ INTERNET MARKETING: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ SAN FRANCISCO (USF) CASE STUDY ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ INTERNET MARKETING: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ SAN FRANCISCO (USF) Αλεξανδρής Χρήστος Πιάκης Θεόδωρος Σπυρίδης Θεόδωρος 1 University of San Francisco Ιδρύθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter. 14o ΤΕΥΧΟΣ

Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter. 14o ΤΕΥΧΟΣ Τριμηνιαίο ενημερωτικό Η.R. Newsletter 14o ΤΕΥΧΟΣ Πληροφορίες: Ευαγγελία Ίσαρη Evangelia.Isari@adecco.com 210 6930490 Αγαπητοί συνεργάτες, Το 14o τεύχος του HR Newsletter της Adecco είναι αφιερωμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 9: Προώθηση. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 9: Προώθηση. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 9: Προώθηση Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ σελ. 1 Κατανοώντας το Ηλεκτρονικό Εμπόριο Τι είναι; Ο όρος ηλεκτρονικό εμπόριο (e-commerce) αφορά στις επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

e-market: Παρουσίαση του μοντέλου των Ηλεκτρονικών Αγορών B2B βήμα προς βήμα Σπανού Σοφία

e-market: Παρουσίαση του μοντέλου των Ηλεκτρονικών Αγορών B2B βήμα προς βήμα Σπανού Σοφία e-market: Παρουσίαση του μοντέλου των Ηλεκτρονικών Αγορών B2B βήμα προς βήμα Σπανού Σοφία Internet & Επιχειρήσεις Internet & Επιχειρήσεις Παλαιότερα: Η αγορά αγαθών από την οθόνη του υπολογιστή έμοιαζε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ EMAIL MARKETING & SMS MARKETING ΗΡΑΚΛΕΙΟ 31/5/2014

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ EMAIL MARKETING & SMS MARKETING ΗΡΑΚΛΕΙΟ 31/5/2014 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ EMAIL MARKETING & SMS MARKETING ΗΡΑΚΛΕΙΟ 31/5/2014 Δυνατότητα Παρακολούθησης και εξ' Αποστάσεως Αξιοποιήστε αποτελεσματικά το Email Marketing και το Sms Marketing και αυξήστε την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγη στα SOCIal MEDIA

Εισαγωγη στα SOCIal MEDIA Εισαγωγη στα SOCIal MEDIA ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔιοΙκηση, ΟργΑνωση και ΠληροφορικΗ για Μικρο-MεσαΙες ΕπιχειρΗσεις 14/5/2014 ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΥ Εισαγωγή Κοινωνικά δίκτυα, αναπόσπαστο κομμάτι

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας COSMOS4U Web Site Pro Χαρακτηριστικά Επιπλέον Δυνατότητες Προφίλ Εταιρίας Παρουσίαση της εταιρίας σας με φωτογραφικό υλικό και κείμενα. Τήρηση προδιαγραφών και χρήση λέξεων κλειδιά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός καταγραφής διαδικτυακού project

Οδηγός καταγραφής διαδικτυακού project Οδηγός καταγραφής διαδικτυακού project Σε αυτό το έγγραφο θα βρείτε δομημένες σε ερωτηματολόγια & φόρμες όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται η OXO WEB SERVICES για να σας προτείνει μια λύση που θα ταιριάζει

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί είναι σημαντική η εμφάνιση Το Δίκτυο εμφάνισης Google. Το Δίκτυο εμφάνισης GoogleΓιατί είναι σημαντική η εμφάνιση;

Γιατί είναι σημαντική η εμφάνιση Το Δίκτυο εμφάνισης Google. Το Δίκτυο εμφάνισης GoogleΓιατί είναι σημαντική η εμφάνιση; Το Δίκτυο εμφάνισης GoogleΓιατί είναι σημαντική η εμφάνιση; Ατζέντα Γιατί να διαφημιστώ στο Διαδίκτυο; Τι είναι το Δίκτυο εμφάνισης Google; Κύκλος αγορών πελάτη Γιατί να επιλέξω το Δίκτυο εμφάνισης Google;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ì ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ʺΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ"ʺ «Στήήριξη και Ανάάδειξη Πολυνησιωτικώών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ό κ α τ ά σ τ η μ α. Γενικά χαρακτηριστικά της εφαρμογής για κατασκευή eshop

Η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ό κ α τ ά σ τ η μ α. Γενικά χαρακτηριστικά της εφαρμογής για κατασκευή eshop WEB AGENCY ALBATROS Διαφημιστικές Υπηρεσίες & Σχεδιασμός ιστοσελίδων www.webagencyalbatros.com Τηλ 6939052115 Η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ό κ α τ ά σ τ η μ α Γενικά χαρακτηριστικά της εφαρμογής για κατασκευή eshop

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα 10: Δαρατζίκης Ιωάννης 47/11 Μπάκας Βασίλειος 48/11

Ομάδα 10: Δαρατζίκης Ιωάννης 47/11 Μπάκας Βασίλειος 48/11 1 Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Τµήµα Εφ.Πληροφορικής E εξάµηνο Πληροφοριακά Συστήµατα Marketing(Case Study) Ομάδα 10: Δαρατζίκης Ιωάννης 47/11 Μπάκας Βασίλειος 48/11 2 Internet Marketing: Ορισµός Το Internet

Διαβάστε περισσότερα

Social Media και Επιχειρηματικότητα

Social Media και Επιχειρηματικότητα Social Media και Επιχειρηματικότητα Γιάννης Νάνος Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εκπαιδευτής Ενηλίκων Υποψήφιος Διδάκτορας Εφαρμ. Πληροφορικής Πανεπιστημίου Μακεδονίας Εξωτερικός Συνεργάτης Διατμηματικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Ψηφιακό Περιεχόμενο & Ηλεκτρονικό Εμπόριο (Δ εξάμηνο) Διάλεξη # 7η: Marketing και Διαδίκτυο Το «προϊόν» της

Διαβάστε περισσότερα

Social Media Marketing Presentation

Social Media Marketing Presentation ΚΑΠΑ ΣΙΓΜΑ ΔΕΛΤΑ Α.Ε Σητείας 8 & Μεσολογγίου, 14451 Μεταμόρφωση Αττικής Τηλέφωνο: 210 211 7676 E-mail: socialmedia@ksd.gr Social Media Marketing Presentation Σκοπός Το e-word-of-mouth είναι ο πιο αποδοτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Ηλεκτρονικό Εμπόριο

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Ηλεκτρονικό Εμπόριο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ηλεκτρονικό Εμπόριο Αναπτύσσοντας ένα Ηλεκτρονικό Κατάστημα Ηλεκτρονικό Εμπόριο Θέματα Προσδιορισμός επιχειρηματικού μοντέλου

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Eρευνητική εργασία Β Λυκείου με θέμα: Κοινωνικά δίκτυα στην εκπαίδευση, νέα εργαλεία, νέες προοπτικές, νέες προκλήσεις

Eρευνητική εργασία Β Λυκείου με θέμα: Κοινωνικά δίκτυα στην εκπαίδευση, νέα εργαλεία, νέες προοπτικές, νέες προκλήσεις Ομάδα Ο.Π.Α.Π.Σ. Eρευνητική εργασία Β Λυκείου με θέμα: Κοινωνικά δίκτυα στην εκπαίδευση, νέα εργαλεία, νέες προοπτικές, νέες προκλήσεις Βαρσάμης Παναγιώτης, Μπέρμπεης Γιάννης, Πλατής Σωτήρης, Τσαγγαίος

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Ψηφιακό Περιεχόμενο & Ηλεκτρονικό Εμπόριο (Δ εξάμηνο) Διάλεξη # 8η: Έρευνα αγοράς στο Διαδίκτυο Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

STATE OF DIGITAL LEADERSHIP 2014

STATE OF DIGITAL LEADERSHIP 2014 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ ELTRUN ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠIΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 2014 ΠΟΣΟ DIGITAL ΕΙΝΑΙ ΤΟ MARKETING ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ; Ενώ οι περισσότερες πρωτοπόρες στον κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

interactive communication Integrated Campaigns White Paper Φεβρουάριος 2007 2007, Cybertechnics Ltd. All rights reserved.

interactive communication Integrated Campaigns White Paper Φεβρουάριος 2007 2007, Cybertechnics Ltd. All rights reserved. interactive communication White Paper Φεβρουάριος 2007 2007, Cybertechnics Ltd. All rights reserved. Γνωρίζουµε καλά ότι τo Internet marketing σαν τµήµα του electronic commerce έχει στόχο τις πωλήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ιονύσης Σκαρµέας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΟΝ ΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΒΟΛΗ

ρ. ιονύσης Σκαρµέας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΟΝ ΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΕΥΝΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΟΝ ΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ Τι είναι Μάρκετινγκ; Ηδιαδικασία σχεδιασµού

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτική περιγραφή διδακτικών ενοτήτων. e-commerce Project Manager

Αναλυτική περιγραφή διδακτικών ενοτήτων. e-commerce Project Manager Αναλυτική περιγραφή διδακτικών ενοτήτων e-commerce Project Manager Ακαδημαϊκό Έτος 2015 2016 1. Intro to e-commerce Μάθετε σε αυτή την ενότητα τις βασικές έννοιες και αρχές του e-commerce και αποκτήστε

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας COSMOS4U e-shop Χαρακτηριστικά Επιπλέον Δυνατότητες Κατάλογος προϊόντων για πώληση Δυνατότητα δημιουργίας καταλόγου απεριόριστου αριθμού προϊόντων και κατηγοριών. Εμφάνιση χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

10 λόγοι να φτιάξω ιστοσελίδα

10 λόγοι να φτιάξω ιστοσελίδα 10 λόγοι να φτιάξω ιστοσελίδα 1 10 λόγοι να φτιάξω ιστοσελίδα Γιατί η επιχείρησή σας χρειάζεται να έχει παρουσία στο διαδίκτυο? 2 1. Η εταιρική σας ιστοσελίδα είναι ανοιχτή στον κόσμο 24 ώρες την ημέρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Social Media. Chapter 2 Social Media Marketing

Social Media. Chapter 2 Social Media Marketing Social Media W Chapter 2 Social Media Marketing p.1 Τι είναι το Social Media Marketing Πρόκειται για ένα νέο marketing, που απευθύνεται σε ένα νέο καταναλωτή. Ζούμε σε μια εποχή που η τεχνολογία αλλάζει

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Τιμολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας. Ηλεκτρονικό Εμπόριο (E-Commerce) Marketing

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας. Ηλεκτρονικό Εμπόριο (E-Commerce) Marketing ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Ηλεκτρονικό Εμπόριο (E-Commerce) Marketing Νικόλαος Α. Παναγιώτου Αθήνα, 2013 Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Τα 4P και τα

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλκυση πελατών. Marketing Προώθηση πωλήσεων. Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ

Προσέλκυση πελατών. Marketing Προώθηση πωλήσεων. Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Προσέλκυση πελατών Marketing Προώθηση πωλήσεων Εισηγητής: Μανώλης Τσαντάκης, Οικονοµολόγος, TEAM EUROPE Ελλάδα Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

interactivecommunication Search Marketing White Paper Φεβρουάριος 2007 2007, Cybertechnics Ltd. All rights reserved.

interactivecommunication Search Marketing White Paper Φεβρουάριος 2007 2007, Cybertechnics Ltd. All rights reserved. interactivecommunication White Paper Φεβρουάριος 2007 2007, Cybertechnics Ltd. All rights reserved. ToSearchenginemarketing, ή SEM, αποτελείται απόμια σειρά marketing μεθόδων για την αύξηση τηςεμφάνισηςτου

Διαβάστε περισσότερα

Ο νέος, διαφορετικός τρόπος να βρίσκεις προσωπικό. www.jobmeup.gr

Ο νέος, διαφορετικός τρόπος να βρίσκεις προσωπικό. www.jobmeup.gr Ο νέος, διαφορετικός τρόπος να βρίσκεις προσωπικό. www.jobmeup.gr 2 Είμαστε εσύ. Σκεφτόμαστε και λειτουργούμε με βάση τις δικές σου ανάγκες, τα δικά σου θέλω, τις δικές σου απαιτήσεις. Με το δικό μας τρόπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Ενότητα 6: Internet Marketing Βλαχοπούλου Μάρω Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τις έρευνες

Σύμφωνα με τις έρευνες Το Διαδίκτυο αλλάζει τις δυνατότητες για πληροφορίες υγείας Σύμφωνα με τις έρευνες Οι ασθενείς: επιθυμούν να έχουν οι ίδιοι περισσότερο έλεγχο και ρόλο - 80% των χρηστών του Internet, ψάχνουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο 2 παρουσίαση Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο Ένας συνεταιρισμός, μία φιλοσοφία και 70 καταστήματα μέλη σε όλη την Ελλάδα. Τι σημαίνουν αυτά; Όμιλος Sinialo! Γνωρίστε τον! Επιμέλεια Γεωργία Αλεξίου Στη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Το εμπόριο που πραγματοποιείται με ηλεκτρονικά μέσα, δηλαδή μια ολοκληρωμένη συναλλαγή που

Το εμπόριο που πραγματοποιείται με ηλεκτρονικά μέσα, δηλαδή μια ολοκληρωμένη συναλλαγή που Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ως Ηλεκτρονικό Εμπόριο ορίζεται: Το εμπόριο που πραγματοποιείται με ηλεκτρονικά μέσα, δηλαδή μια ολοκληρωμένη συναλλαγή που πραγματοποιείται μέσω διαδικτύου internet χωρίς να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΟΝΤΕΛΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζουμε επιγραμματικά τα σημαντικότερα μοντέλα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων. Στα επόμενα κεφάλαια αναλύουμε διεξοδικότερα κάθε ένα από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Γκιπάλη Δώρα, A.M. 7795 Καρρά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Περίπτωσης (case study) spitishop.gr

Μελέτη Περίπτωσης (case study) spitishop.gr Μελέτη Περίπτωσης (case study) spitishop.gr Μελέτη Περίπτωσης spitishop.gr Περιεχόμενα Μελέτης Γενικές πληροφορίες εταιρίας Ανάλυση ανταγωνιστών Στρατηγικές προώθησης της εταιρικής ταυτότητας στο Web H

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά Διαχείριση Social Media

Οικονομική Προσφορά Διαχείριση Social Media Οικονομική Προσφορά Διαχείριση Social Media 2015 Η εταιρία μας Η Moving up είναι μια εταιρία που δραστηριοποιείται στον τομέα των ολοκληρωμένων μορφών επικοινωνίας και διαφήμισης.όποιο και αν είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 8: Διαδικτυακή Διαφήμιση Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 8: Διαδικτυακή Διαφήμιση Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 8: Διαδικτυακή Διαφήμιση Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας COSMOS4U Web Site Biz Χαρακτηριστικά Επιπλέον Δυνατότητες Προφίλ Εταιρίας Παρουσίαση της εταιρίας σας με φωτογραφικό υλικό και κείμενα. Τήρηση προδιαγραφών και χρήση λέξεων κλειδιά

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηματικά Μοντέλα στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων - Πάτρα Κουτσονίκος Γιάννης

Επιχειρηματικά Μοντέλα στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων - Πάτρα Κουτσονίκος Γιάννης Επιχειρηματικά Μοντέλα στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων - Πάτρα Κουτσονίκος Γιάννης 1 Επιχειρηματικό Μοντέλο - Ορισμός Για τη διαδικασία του Ηλεκτρονικού Επιχειρείν,

Διαβάστε περισσότερα

φιλοξενία & διαχείριση ιστοσελίδων

φιλοξενία & διαχείριση ιστοσελίδων φιλοξενία & διαχείριση ιστοσελίδων για Ηλεκτρονικό Εμπόριο και Internet Marketing κατάλογος προϊόντων & υπηρεσιών 2015 Πακέτα φιλοξενίας - Περιγραφή Cloud Hosting - Κατοχύρωση ονόματος - Οικονομικό START

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος της ιεύθυνσης Marketing σε Έναν Οργανισμό

Ο Ρόλος της ιεύθυνσης Marketing σε Έναν Οργανισμό Ο Ρόλος της ιεύθυνσης σε Έναν Οργανισμό Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 1 @ Ιούνιος 2003 Περιεχόμενα 1.Βασικές αρχές - Πώς επηρεάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. http://www.rodosdata.gr. Κωνσταντινίδη 3 85100, Ρόδος Τηλ: 2241027708, 224301730 email: info@rodosdata.gr url: www.rodosdata.

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. http://www.rodosdata.gr. Κωνσταντινίδη 3 85100, Ρόδος Τηλ: 2241027708, 224301730 email: info@rodosdata.gr url: www.rodosdata. ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 2012 http://www.rodosdata.gr 9 Στόχος μας στη δημιουργία κάθε website είναι πάντα ο συνδυασμός της άψογης γραφιστικής παρουσίασης και της λειτουργικότητας, ώστε να αποκτήσετε ένα ωραίο website,

Διαβάστε περισσότερα

Σασών Ισαάκ Σπηλιάκος Κωνσταντίνος Τσιάνα Καλλιόπη

Σασών Ισαάκ Σπηλιάκος Κωνσταντίνος Τσιάνα Καλλιόπη Σασών Ισαάκ Σπηλιάκος Κωνσταντίνος Τσιάνα Καλλιόπη Τι είναι το Affiliate Marketing; Πιο συγκεκριµένα, ο Affiliate: Είναι: Ø Όχι απαραίτητα κάποιος που έχει ήδη ιστοσελίδα Ø Ιδιώτης ή εταιρεία Προωθεί τους

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνοποιώντας την επιχείρησή σας. Το διαδίκτυο ως το κλειδί του μέλλοντος

Διεθνοποιώντας την επιχείρησή σας. Το διαδίκτυο ως το κλειδί του μέλλοντος Διεθνοποιώντας την επιχείρησή σας Το διαδίκτυο ως το κλειδί του μέλλοντος Το μήνυμα της unlocked International Η unlocked International GmbH ιδρύθηκε το 2013 στο Αμβούργο της Γερμανίας, αποσκοπώντας στο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 2: Ηλεκτρονικά Επιχειρηματικά Μοντέλα Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 2: Ηλεκτρονικά Επιχειρηματικά Μοντέλα Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 2: Ηλεκτρονικά Επιχειρηματικά Μοντέλα Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ ΣΚΑΛΙΩΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. Ζω φτηνά στην πόλη μου Στηρίζω την επιχείρηση του τόπου μου!

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ ΣΚΑΛΙΩΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. Ζω φτηνά στην πόλη μου Στηρίζω την επιχείρηση του τόπου μου! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ ΣΚΑΛΙΩΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Ζω φτηνά στην πόλη μου Στηρίζω την επιχείρηση του τόπου μου! Tο Πρόγραμμα είναι της εταιρείας ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΑΡΝΑΚΑΣ EMΠΟΡΙΚΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ MOBILE MARKETING

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ MOBILE MARKETING ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ MOBILE MARKETING ΗΡΑΚΛΕΙΟ 15/6/2013 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ DP STUDIES Αξιοποιήστε αποτελεσματικά το Mobile Marketing και αυξήστε την ανταγωνιστική σας θέση & τις πωλήσεις σας! ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

B2B ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΡΟΣ Β

B2B ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΡΟΣ Β B2B ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΡΟΣ Β Ηλεκτρονική Αγορά Προσανατολισμένη σς Ενδιάμεσους : Η περίπτωση PART της BOEING Η Boeing στην προκειμένη περίπτωση, παίζει το ρόλο ενδιάμεσου στην παροχή ανταλλακτικών συντήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ SOCIAL MEDIA MARKETING

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ SOCIAL MEDIA MARKETING ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ SOCIAL MEDIA MARKETING ΗΡΑΚΛΕΙΟ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Δυνατότητα Παρακολούθησης και εξ' Αποστάσεως Καλύψτε το χαμένο χρόνο και ξεπεράστε τον ανταγωνισμό επενδύοντας στα Social Media!

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά Δίκτυα & Καλές Περιβαλλοντικές Πρακτικές

Κοινωνικά Δίκτυα & Καλές Περιβαλλοντικές Πρακτικές Κοινωνικά Δίκτυα & Καλές Περιβαλλοντικές Πρακτικές Αγγελική Καραματσούκη karamaag@gmail.com Πράσινες Ιδέες 22/10/2014 Γνωριμία 2 Αγγελική Καραματσούκη Πτυχίο Νοσηλευτικής, Πτυχίο Πληροφορικής Διδακτορικό

Διαβάστε περισσότερα

GoDigital.Store E-Commerce Platform

GoDigital.Store E-Commerce Platform GoDigital.Store E-Commerce Platform Πλήρης διαχείριση καταλόγου και καταστήματος banet Α.Ε. Βαλαωρίτου 20 54625 Θεσσαλονίκη Τ.2310253999 F.2310253998 www.banet.gr info@banet.gr GoDigital.Store Γενική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρική Παρουσίαση. Παρέχουμε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες διαδικτύου και εφαρμογές. Κοινωνική Δικτύωση

Εταιρική Παρουσίαση. Παρέχουμε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες διαδικτύου και εφαρμογές. Κοινωνική Δικτύωση Παρέχουμε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες διαδικτύου και εφαρμογές Εταιρική Παρουσίαση Ιστοσελίδα: http://www.webgift.gr Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2810225611 Ε-mail: info@webgift.gr Κοινωνική Δικτύωση Facebook

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΌΣ, ΔΙΟΊΚΗΣΗ, ΥΛΟΠΟΊΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΔΙΑΦΉΜΙΣΗΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΤΗΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΉΣ ΕΤΑΙΡΊΑΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΆΣ. Planning and managing Advertising

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας

Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας Χαρακτηριστικά ιστοσελίδας COSMOS4U Web Portal Χαρακτηριστικά Επιπλέον Δυνατότητες Έως 10 κατηγορίες αρθρογραφίας και 10 υποκατηγορίες Δημιουργούμε έως 10 κατηγορίες αρθρογραφίας που η κάθε μια μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

GlobalEstate24.com. www.globalestate24.com

GlobalEstate24.com. www.globalestate24.com GlobalEstate24.com www.globalestate24.com Australia Brazil Bulgaria Canada Croatia Cyprus France Greece Hungary India Italy Philippines Portugal Russia Spain U.K. U.S.A. Rest of the world Λίγα λόγια για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009 Νέες ευκαιρίες για αλλαγή επιχειρηματικού προφίλ των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση στο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 7η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ και Ανταγωνιστικό Πλεονέκτημα μέσω Διαδικτύου στο Κλάδο της Πληροφορικής: εμπειρική έρευνα. Ρούλα Δημοτροπούλου

Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ και Ανταγωνιστικό Πλεονέκτημα μέσω Διαδικτύου στο Κλάδο της Πληροφορικής: εμπειρική έρευνα. Ρούλα Δημοτροπούλου Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ και Ανταγωνιστικό Πλεονέκτημα μέσω Διαδικτύου στο Κλάδο της Πληροφορικής: εμπειρική έρευνα Ρούλα Δημοτροπούλου Στόχος της μελέτης Στόχος της συγκεκριμένης μελέτης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση κερδών μέσω της μετάβασης σε πελατοκεντρικό μοντέλο επιχείρησης

Αύξηση κερδών μέσω της μετάβασης σε πελατοκεντρικό μοντέλο επιχείρησης Αύξηση κερδών μέσω της μετάβασης σε πελατοκεντρικό μοντέλο επιχείρησης Παρουσίαση του CRM Customer Relationship Management Ιανουάριος 2005 Αντζέντα... Βελτίωση εταιρικής εικόνας Απόκτηση πολύτιμης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι Β2Β Ηλεκτρονικές Αγορές µε απλά λόγια

Οι Β2Β Ηλεκτρονικές Αγορές µε απλά λόγια Οι Β2Β Ηλεκτρονικές Αγορές µε απλά λόγια Κουργιαντάκης Μάρκος Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµατος Οικονοµικών Πανεπιστηµίου Κρήτης- Συνεργάτης του Επιµελητηρίου για τη δηµιουργία του Ηλεκτρονικού Κέντρου Εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Τεχνικό εγχειρίδιο χρήσης IBNEWSLETTER

Περιεχόμενα. Τεχνικό εγχειρίδιο χρήσης IBNEWSLETTER Περιεχόμενα ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ... 2 Τμήμα Υποστήριξης (Help Desk and Client Support)... 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 Εισαγωγή Email marketing... 3 Σχετικά με το IBNEWSLETTER... 3 Μεθοδολογία... 4 Χαρακτηριστικά...

Διαβάστε περισσότερα

Chapter 3. Facebook Marketing. You have been invited by Paperplane. Add an RSVP note: (optional) Will you integrate Social Media in your marketing?

Chapter 3. Facebook Marketing. You have been invited by Paperplane. Add an RSVP note: (optional) Will you integrate Social Media in your marketing? Chapter 3. You have been invited by Paperplane. Add an RSVP note: (optional) Will you integrate in your marketing? Yes No Maybe Learn all you need to know inside. 3 p.1 Το facebook είναι o δημοφιλέστερος

Διαβάστε περισσότερα

Google AdWords κάθε κλικ και μια κλήση

Google AdWords κάθε κλικ και μια κλήση Google AdWords κάθε κλικ και μια κλήση Τα AdWords είναι ένας αποτελεσµατικός τρόπος για επιχειρήσεις κάθε µεγέθους να διαφηµίσουν τα προϊόν Πώς λειτουργεί η διαφήμιση στο Google AdWords TM Οι διαφηµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Επιμέλεια: Δράκου Πηνελόπη Λυτρίβης Κων/νος Επιβλέπων καθηγητής: Μαρέτας Δημήτριος Ηλεκτρονικό Μάρκετινγκ Η επίτευξη των επιχειρησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠIΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜEΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠIΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜEΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠIΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜEΝΩΝ Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 29 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 30 ΜΕΡΟΣ 1ο 39 ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ - Ο ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΕΝΝΟΙΑ, Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ονοματεπώνυμο: Μαγδαληνή Βασιλάκη Σειρά: MSM 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος Δεκέμβριος 2011 Σκοπός Έρευνας και Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα