Evid iidence Based Me M di dic di ine

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Evid iidence Based Me M di dic di ine"

Transcript

1 Evidence Based Medicine i Νικόλαος Γ. Ευαγγελάτος, MD

2 ομή του μαθήματος 1. Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής 2. Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine 3. Εφαρμογή της Evidence Based Medicine στην ιατρική πρακτική 4. Κριτική, σύγχρονη συζήτηση

3 1. Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής

4 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής It is first and foremost because men [and women] feel sick that a medicine exists. It is only secondarily that men [and women] know, because medicine exists, in what way they are sick. Georges Canguilhem, The Normal and the Pathological, 1991[1943], p.229

5 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Κάθε κοινωνία έχει αναπτύξει θεραπευτικές πρακτικές για να ανακουφίσει τον ανθρώπινο πόνο Η ιατρική και ιατρική γνώση είναι ιστορικά, κοινωνικά και πολιτισμικά καθορισμένες Οι ορισμοί καθορίζουν το χαρακτήρα της ιατρικής πρακτικής και την κατανομή των πόρων για την υγεία Τα πλαίσια αυτά έχουν ευρείες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνέπειες

6 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Ζητούμενο: Η θεραπεία Προϋπόθεση: Η διάγνωση Φυλογένεση/οντογένεση Ιστορικό-κλινική κλινική εξέταση-εργαστηριακός εργαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος

7 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Η ιατρική είναι μία από τις αρχαιότερες δραστηριότητες του ανθρώπου Αντικρουόμενες γνώμες σχετικά με το επιστημολογικό καθεστώς έννοια γένους,, όπως η φιλοσοφία, η τέχνη, η ιστορία, η επιστήμη; Ή έννοια είδους, υπαγόμενη σε ένα ευρύτερο genus proximum,, την επιστήμη; Οι αρχαίοι έλληνες: στοχαστική τέχνη (μαζί με την ρητορική και την ηθική) Ierodiakonou K, Vandenbroucke JP. Medicine as a stochastic art. Lancet 1993, 341:

8 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής 17 ος αιώνας: Descartes Μαθηματικός, φυσικός, φιλόσοφος, επίγονος του Πλάτωνα Λόγος περί της Μεθόδου Mανιφέστο νέων αντιλήψεων Ruth Schwartz Cowan: Descartes s Legacy: A Theme Issue on Biomedical and Behavioral Technology. Technol Cult 1993, 34:

9 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Οι οργανισμοί γενικά και τα ανθρώπινα όντα ειδικά (πιθανά θ ά και ο ανθρώπινος νους) ) δεν είναι κάτι άλλο από special purpose machines Αποτελούνται από σαφώς διακριτά, ανεξάρτητα κομμάτια, κάθε ένα από τα οποία έχει καθορισμένη λειτουργία και συγκεκριμένη αιτιακή σχέση με τα άλλα

10 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Την ίδια εποχή: Επαναστατική Γαλλία Νέες αντιλήψεις στην κοινωνία, νέες στην επιστήμη Γαλλική Ακαδημία Επιστημών, Πρόεδρος Laplace ιεθνές Σύστήμα Μέτρων και Σταθμών

11 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Αυτή η τάση μηχανικοποίησης και μέτρησης των πάντων ήταν η μήτρα από την οποία προέρχεται η δυνατότητα ποσοτικοποίησης και αναπαράστασης των όσων συμβαίνουν στον άνθρωπο σε κατάσταση υγείας ή νόσου Γένεση έεση της σύγχρονης Ιατρικής αρ Επιστήμης

12 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Αναλυτική μέθοδος μελέτης και κατανόησης του φυσικού κόσμου Κατιούσα αναλυτική πορεία κατά την οποία το σύνολο χωρίζεται σε μέρη Συνθετική διαδικασία ανασυγκρότησης του όλου χρησιμοποιεί τις διάφορες δά αιτιακές σχέσεις μεταξύ τους Υїοθέτηση και έκτοτε εκτεταμένη χρήση της λέξης οργανισμός, η οποία εμφανίζεται τον 18ο αιώνα Η αναλογία είναι μεταξύ του έμβιου όντος και του μουσικού οργάνου

13 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας της Ιατρικής Όσο η ιατρική καθιερωνόταν σαν επιστήμη: Απόβαλλε ολοένα και πιο πολύ τα στοιχεία απλοποιημένης χειρωνακτικής ενασχόλησης και εφαρμοσμένης θεολογίας που την χαρακτήριζαν κατά τον Μεσαίωνα Άρχισε να υϊοθετεί τη σχηματική, απρόσωπη, αντικειμενική και επαληθεύσιμη γλώσσα των τύπων Αφηρημένο σώμα διαιρεμένο σε τμήματα και οργανικά συστήματα με σαφείς, διακριτές και ανεξάρτητες (!) λειτουργίες Ασθένειες ξέχωρες από το συγκεκριμένο σώμα, από τη συγκεκριμένη ατομικότητα του ανθρώπου

14 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας φ της Ιατρικής Η γένεση της κλινικής Άλλαξε ριζικά τη σχέση ιατρού-ασθενούς ύ Γένεση της κλινικής / θάνατος του ασθενούς; Έθεσε το πλαίσιο της κλινικής ματιάς (clinical gaze) και πολλών συνοδών ερωτημάτων: Πως διαδίδονται και γενικεύονται οι ιατρικές ιδέες και πρακτικές; Σε τι συνίσταται η ιατρική αντικειμενικότητα; Ποια η σχέση μεταξύ κλινικής μεθόδου και ιατρικής εξουσίας;

15 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας φ της Ιατρικής Το εργαστήριο 19 ος αιώνας, επανάσταση στην ιατρική Αναπόσπαστο συστατικό της σύγχρονης ιατρικής Βασικός ρόλος στη: ιάγνωση, εκπαίδευση, πείραμα, παραγωγή νέας γνώσης Νέοι ορισμοί νόσων, βασισμένοι σε αιτιακές σχέσεις Αλλαγή προληπτικών, διαγνωστικών και θεραπευτικών προσεγγίσεων

16 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας φ της Ιατρικής Φάρμακα και φαρμακοβιομηχανία Ι Βασικό συστατικό της ιατρικής πρακτικής Εμπλεκόμενοι: Πολλοί και ενίοτε και διαπλεκόμενοι ερευνητές (επιστήμονες), κατασκευαστές (φαρμακοβιομηχανίες), ρυθμιστές (κράτος), συνταγογράφοι (ιατροί), πωλητές (φαρμακοποιοί), καταναλωτές (ασθενείς) Κεντρικό σημείο των πολύπλοκων συμπλεγμάτων που ενώνουν την βιομηχανία με την πολιτική εξουσία και την ιατρική

17 Στοιχεία ιστορίας και φιλοσοφίας φ της Ιατρικής Φάρμακα και φαρμακοβιομηχανία ΙΙ Ιστορικοί και κοινωνιολόγοι: Ιατροβιομηχανικό σύμπλεγμα Αφετηρία προβληματισμού για: Επιστημολογικό καθεστώς πειραμάτων σε ζώα και ανθρώπινων νόσων Κατασκευή βιολογικών standard d Σχέση εργαστηρίου / κλινικής Ρόλο βιομηχανικών και εμπορικών συμφερόντων Ρύθμιση βιοιατρικής γνώσης και των προϊόντων της

18 Αντικειμενική vs Κανονιστική Προσέγγιση Η εφαρμογή των αρχών της Evidence Based Medicine προϋποθέτει μια στέρεη γνώση του περιεχομένου της έννοιας Νόσος Αυτό με τη σειρά του προϋποθέτει τη κατανόηση του εννοιολογικού περιεχομένου της Υγείας Οι ανάγκες αυτές οδήγησαν στον ορισμό της υγείας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας-ΠΟΥ

19 Αντικειμενική vs Κανονιστική Προσέγγιση Αφορά τόσο την υγεία όσο και τη νόσο WHO 1947: Health is a state of complete physical, mental,, and social well-being,, and not merely the absence of disease and infirmity. Υγεία είναι η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας,, όχι μόνον η απουσία νόσου ή αναπηρίας. Ευρύς ορισμός που εγείρει πολλά ερωτήματα... World Health Organization, Constitution of the World Health Organization, Chronicle of the World Health Organization, 1/1 2 (1947): 3

20 Αντικειμενική vs Κανονιστική Προσέγγιση Πλήρης Σωματική / Ψυχική (αντιδιαστέλλονται;) Κοινωνική Ευεξία Νόσος Αναπηρία

21 Αντικειμενική vs Κανονιστική Προσέγγιση Όλες σχεδόν οι σύγχρονες θεωρίες για την υγεία έχουν αλλάξει, συμπληρώσει ή ακομα πλήρως αποδεχτεί ή εγκαταλείψει τον ορισμό του ΠΟΥ Προσεγγίσεις φιλοσοφικές, κοινωνιολογικές, ψυχολογικές και επιστημονικές επικεντρώνονται σε άλλο όρο ως το βασικό χαρακτηριστικό του ορισμού της Υγείας ύο βασικές σχολές σκέψης/προσεγγίσεις έχουν αναδυθεί Αντικειμενική Κανονιστική

22 Αντικειμενική Προσέγγιση Η έννοια της υγείας είναι value-free Το αν μια καρδιά βρίσκεται σε κατάσταση υγείας ή νόσου είναι αντικειμενικό γεγονός που διαπιστώνεται (καθορίζεται;) από την ιατρική επιστήμη Ανεξάρτητα από το αν μια τέτοια κατάσταση σημαίνει κάτι (είναι δηλαδή value-laden) laden) Michael Ruse, Defining Disease: The Question of Sexual Orientation, in James M. Humber and Robert f. Almeder (eds), What is Disease? (Totowa, 1997), p. 143.

23 Αντικειμενική Προσέγγιση Ο ορισμός της νόσου δεν περιλαμβάνει τις πιθανές επιπλοκές για τον φορέα της Ως υγεία ορίζεται η σωστή λειτουργία (για το είδος Homo Sapiens) Ως νόσος ορίζεται ρζ η δυσλειτουργία ανεξάρτητα από τις πιθανές επιπλοκές Χαρακτηριστικά της προσέγγισης Επικέντρωνεται στη λειτουργία δηλ. μετρήσιμη Αντικειμενική δηλ. Επιστημονική

24 Κανονιστική προσέγγιση Η έννοια της υγείας είναι value-laden laden ύο επίπεδα δικαιολόγησης Η ίδια η επιστήμη είναι μολυσμένη με αξιακό περιεχόμενο Επομένως οι εκπρόσωποι της επιστημονικής ιατρικής (π.χ. παθολογοανατόμοι, φυσιολόγοι κ.λ.π.) ) δεν μπορούν να αποφύγουν την ενσωμάτωση αξιακών προκείμενων στο έργο τους

25 Κανονιστική προσέγγιση Το εννοιολογικό περιεχόμενο της υγείας είναι αλληλένδετο λέ με τη διάγνωση και θεραπεία ασθενών εντός συγκεκριμένου ιστορικοκοινωνικού πλαισίου Κοινωνιολογική σκοπιά: ως υγεία ορίζεται η μέγιστη ικανότητα ενός ατόμου για αποτελεσματική απόδοση στους ρόλους και τις προκλήσεις για τις οποίες έχει κοινωνικοποιηθεί Επομένως εξαρτάται Από το ρόλο και το είδος συμμετοχής του ατόμου στον κοινωνικό ιστό Από τη θέση του μέσα σε αυτόν (π.χ. ηλικία, φύλο, επίπεδο εκπαίδευσης κ.λ.π) Joseph Margolis. Τhe Concept of Disease, The Journal of Medicine and Philosophy, 1/3 (1976):

26 Κανονιστική προσέγγιση Κοινωνιολογική σκοπιά Ως Νόσος (Disease) ορίζεται ένα πρόβλημα υγείας, το οποίο χαρακτηρίζεται από φυσιολογική δυσλειτουργία και οδηγεί σε ελάττωση των σωματικών ικανοτήτων ή/και του προσδόκιμου επιβίωσης Οντολογικά: οργανικό φαινόμενο, ανεξάρτητο από την υποκειμενική εμπειρία και τις κοινωνικές συμβάσεις Επιστημονικά: μετρήσιμο με αντικειμενικές μεθόδους

27 Κανονιστική προσέγγιση Κοινωνιολογική σκοπιά Ως Ασθένεια (Illness Illness) ορίζεται μια υποκειμενικά προσλαμβανόμενη ανεπιθύμητη κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από υποκειμενικά αισθητικά δεδομένα (π.χ. πόνο, αδυναμία) που αντανακλούν τη κατάσταση των σωματικών λειτουργιών ή/και την αισθήση δυνατότητας να ανταπεξέλθουν σε προκλήσεις Οντολογικά: υποκειμενική αίσθηση που ονομάζεται σύμπτωμα Επιστημονικά: άμεσα παρατηρούμενο από το πάσχον υποκείμενο και έμμεσα υπολογίσιμο από τις αναφορές του υποκειμένου

28 Κανονιστική προσέγγιση Κοινωνιολογική σκοπιά Ως Αρρώστεια (Sickness Sickness) ορίζεται μια κοινωνική ταυτότητα. Είναι η κακή κατάσταση υγείας ή τα προβλήματα υγείας ενός ατόμου, όπως ορίζονται από τους άλλους, με κριτήριο την κοινωνική δραστηριότητα του συγκεκριμένου ατόμου. Πρόκειται δηλαδή για κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο οδηγεί στον επαναπροσδιορισμό των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων του ατόμου στην κοινωνία Οντολογικά: φαινόμενο που εδράζεται στη κοινωνία Επιστημονικά: έμμεσα μετρήσιμο μέσω της επίδοσης σε κοινωνικές δραστηριότητες Hofmann, Bjørn (2002) 'On the Triad Disease, Illness and Sickness', Journal of Medicine and Philosophy, 27:6,

29 Κανονιστική προσέγγιση Η κλινική ιατρική δεν αναπτύχθηκε/εξελίχθηκε / ξλίθ για να καταλογοποιηθούν οι νόσοι sub specie aeternitatis Οι κλινικές κατηγορίες είναι συνδεδεμένες με πιθανές θεραπευτικές παρεμβάσεις, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη διάφορες παραμέτρους (π.χ. χ θνητότητα, θνησιμότητα, οικονομικό κόστος κ.λ.π.) ) Επομένως η έννοια της υγείας περιλαμβάνει αξίες συνδεδεμένες με την ιατρική πρακτική (ethics) και το συγκεκριμένο ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο H. Τristram Εngelhardt, Jr., Clinical problems and the Concept of Disease, in Lennart Nordefelt and B. Ingemar B. Lindahl (eds), Health, Disease, and Causal Explanations in Medicine (Dordrecht, 1984), p. 36.

30 2. Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine

31 Evidence Based Medicine-ορισμός The conscientious, explicit and judicious use of current best evidence in making decisions about the care of the individual patients η ευσυνείδητη, εξαντλητική και σώφρονα αξιοποίηση η των πιο έγκυρων τρεχόντων ρχ στοιχείων προ της λήψεως αποφάσεων που αφορούν την φροντίδα του κάθε ξεχωριστού ασθενούς Sackett DL et al. Evidence Based Medicine: What it is and What it isn t. BMJ 1996; 312: 71-2

32 Evidence Based Medicine-ορισμός ρ μ ς τροποποιημένος Ι Evidence-based medicine is the enhancement of a clinician s traditional skills in diagnosis, i treatment, t t prevention and related area through the systematic framing of relevant and answerable questions and the use of mathematical estimates of probability and risk Evidence based medicine είναι η ενίσχυση των παραδοσιακών δεξιοτήτων των κλινικών ιατρών για τη διάγνωση, θεραπεία και πρόληψη, μέσω της συστηματικής διάρθρωσης σχετικών και απαντήσιμων ερωτήσεων και της χρήσης μαθηματικών εκτιμήσεων πιθανότητας και ρίσκου Donald A, Greenhalgh T. A hands-on guide to evidence based health care: practice and implementation.oxford: Blackwell Science, 2000.

33 Evidence Based Medicine-ορισμός ρ μ ς τροποποιημένος ΙΙ Is an approach to practice and teaching that integrates pathophysiological rationale, caregiver experience, and patient preferences with valid and current clinical research evidence Είναι μια προσέγγιση στην πρακτική και την διδασκαλία που ενσωματώνει την παθοφυσιολογική λογική, την κλινική εμπειρία και τις προτιμήσεις του ασθενούς με έγκυρα και τρέχοντα ρχ στοιχεία από την κλινική έρευνα Αυτός ο ορισμός εστιάζει στην εφαρμογή της ΕΒΜ στη διδασκαλία και την πρακτική. Οι σημαντικοί όροι είναι εγκυρα και τρέχοντα στοιχεία από την κλινική έρευνα Η έρευνα είναι έγκυρη αν είναι ακριβής και σαφής και κατάλληλη για την ερώτηση που θέτουμε Ellrodt, G. Evidence-based disease management, JAMA 1997, 278 (20)

34 Evidence Based Medicine-ορισμός ρ μ ς τροποποιημένος ΙΙΙ Stresses to the trainee the importance of the evaluation of evidence from clinical research and cautions against the use of intuition, unsystematic clinical experience, and untested pathophysiologic reasoning as sufficient for medical decision making Επάγει στον εκπαιδευόμενο την αξιολόγηση των στοιχείων των κλινικών ερευνών και την προσοχή απέναντι στη χρήση διαίσθησης, μη συστηματικής κλινικής εμπειρίας και μη δοκιμασμένης παθοφυσιολογικής αιτιολόγησης για την λήψη ιατρικών αποφάσεων Ο σημαντικός όρος εδώ είναι η αξιολόγηση των στοιχείων των κλινικών ερευνών Chessare, JB. Pediatrics 1998, 101(4 pt 2)

35 Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine εν υπάρχει κάτι ιδιαίτερο όσον αφορα στο ρόλο των στοιχείων στην ιατρική Αληθινή evidence-based medicine προκύπτει από την εφαρμογή των καθολικών λογικών αρχών στα διαθέσιμα στοιχεία που υπάρχουν για κάποια συγκεκριμένη περίπτωση Παρόλο που οι εμπνευστές της ΕΒΜ αναφέρονται σε αυτή ως παραδειγματική στροφή (new paradigm) δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικισμού στα γραπτά τους Υποστηρίζουν ότι οι αρχές που διέπουν τις άλλες επιστήμες όσον αφορά στην αξία των στοιχείων,, πρέπει να εφαρμοστούν και στην ιατρική Το θεμελιώδες ερώτημα λοιπόν είναι αν έχουν δίκιο Haines, B. What Kind of Evidence is it that Evidence-Based Medicine Advocates Want Health Care Providers and Consumers to Pay Attention to?. BMC Health Services Research 2 (2002): 3.

36 Πότε εμφανίστηκε η Evidence Based Medicine; Ο έλεγχος αποτελεσματικότητας των ιατρικών παρεμβάσεων υπάρχει ήδη από τον Αβικέννα και το σύγγραμά του Κανόνας της Ιατρικής (11 ος αιώνας) Ψήγματα τέτοιων συζητήσεων βρίκονται σε όλη την νεωτερική περίοδο Κλινικοί όπως ο Pierre Louis απόρριψαν την αυθεντία και αναζήτησαν την αλήθεια στη συστηματική παρακολούθηση των ασθενών Το 1972 ο καθηγητής επιδημιολογίας Archie Cochrane δημοσιέυει το Effectiveness and Efficiency: Random Reflections on Health Services Προκάλεσε δημόσια συζήτηση και έλξη πολλών υπερασπιστών

37 Πότε εμφανίστηκε η Evidence Based Medicine; Ο όρος evidence based εμφανίστηκε το 1990 από τον David Eddy O όρος evidence based medicine εμφανίστηκε το 1992 σε άρθρο των Guyatt et al Οι μεθοδολογίες για το καθορισμό των καλύτερων στοιχείων προέκυψαν από την ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου McMaster με την καθοδήγηση των David Sacket και Gordon Guyatt Eddy DM (1990). "Practice policies: where do they come from?". JAMA 263 (9): Guyatt G, Cairns J, Churchill D, et al. [ Evidence-Based Medicine Working Group ] "Evidence-based medicine. A new approach to teaching the practice of medicine." JAMA 1992; 268:

38 Ιεράρχηση στοιχείων Ανάπτυξη συστημάτων ιεράρχησης στοιχείων ανάλογα με την ποιότητά τους Το σύστημα του U.S. Preventive Services Task Force αξιολογεί τα στοιχεία ανάλογα με την αποτελεσματικότητά τους στη θεραπεία ή στο screening Level I: Στοιχεία που προκύπτουν από μία τουλάχιστον σωστά σχεδιασμένη RCT Level II-1: Στοιχεία που προκύπτουν από καλά σχεδιασμένες ελεγχόμενες μελέτες χωρίς τυχαιοποίηση Level II-2: Στοιχεία που προκύπτουν από καλά σχεδιασμένες διαχρονικές μελέτες ή μελέτες με μάρτυρες κατά προτίμηση πολυκεντρικές Level II-3: Στοιχεία που προκύπτουν από διαχρονικές μελέτες του πληθυσμού χωρίς παρέμβαση Level III: Γνώμες ειδικών, βασισμένες σε κλινική εμπειρία, περιγραφικές μελέτες ή αναφορές από επιτροπές ειδικών

39 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Τύπος ερώτησης-τύπος μελέτης Ο τύπος της ερώτησης είναι σημαντικός και μπορεί να οδηγήσει στον κατάλληλο τύπο μελέτης Τύπος ερώτησης Θεραπεία ιάγνωση Αιτιολογία Προτεινόμενος τύπος μελέτης RCT>cohort > case control > case series Προοπτικές, τυφλής σύγκρισης με ένα gold standard RCT>cohort > case control > case series Πρόγνωση cohort study > case control > case series Πρόληψη Κόστος RCT>cohort > case control > case series Οικονομική ανάλυση

40 Evidence Based Medicine-αλγόριθμος Βήμα Πρώτο: Μετατροπή της ανάγκης για πληροφορία στην κατάλληλη ερώτηση Βήμα εύτερο: Εντοπισμός των καλύτερων στοιχείων για την απάντηση της ερώτησης Βήμα Τρίτο: Κριτική αξιολόγηση των στοιχείων για την εγκυρότητά τους, την επίδρασή τους και την εφαρμοσιμότητά τους Βήμα Τέταρτο: Ενσωμάτωση των στοιχείων στην κλινική μας ικανότητα και την ιδιαίτερη βιολογία, αξίες και πεποιθήσεις του συγκεκριμένου ασθενούς Βήμα Πέμπτο: Εκτίμηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητάς μας και αναζήτηση τρόπων βελτίωσης

41 Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine Η βασική ιδέα ότι η ιατρική επιστήμη και η ιατρική πρακτική πρέπει να βασίζονται σε στοιχεία δεν είναι κάτι καινούργιο Προφανώς τα στοιχεία στα οποία βασιζόμαστε πρέπει να πληρούν κάποια standards και οι περισσότεροι ιατροί μέχρι τώρα πίστευαν ότι τα στοιχεία τους ήταν έγκυρα Το ότι η ΕΒΜ εμφανίζεται σαν νέο κίνημα υποδηλώνει ότι οι εμπνευστές της πίστευαν ότι: Ίσχυε το αντιθέτο για την μχρ μέχρι τώρα πρακτική Ότι υπάρχουν είδη στοιχείων με μεγαλύτερο βάρος από επιστημονική άποψη Ότι τα στοιχεία αυτά ήταν, από κοινωνιολογική άποψη, παραγνωρισμένα από την ιατρική κοινότητα Goodman, K. W. Ethics and Evidence-Based Medicine Fallibility and Responsibility in Clinical Science. Cambridge, MA: UP, 2003.

42 Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine Αναλυτικότερα: Η κλινική εμπειρία υπόκειται σε πολλά biases Η παθοφυσιολογική ορθολογικότητα είναι απομακρυσμένη από την πραγματικότητα Τι έχει πραγματική αξία; ; Τα αποτελέσματα ορθών κλινικών μελετών Μια κλινική μελέτη θεωρείται ορθή αν, και μόνο αν, περιέχει τυχαιοποίηση των ασθενών σε ομάδα παρέμβασης και ομάδα ελέγχου

43 Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine Η ιστορία της ιατρικής περιλαμβάνει παρεμβάσεις αιώνων που έχουν αποδειχθεί ανώφελες (π.χ. αφαιμάξεις) Οι ιατροί που τις εφάρμοζαν πίστευαν στην αποτελεσματικότητά τους Τα νέα στοιχεία έχουν αποδείξει την ανεπάρκεια και επικινδυνότητά τους

44 Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine Έκτακτες κοιλιακές συστολές μετά από ΟΕΜ Μεγαλύτερη επίπτωση καρδιακής ανακοπής Λογική παρέμβαση: η πρόκληση βραδυκαρδίας με encainide id ή flecainide id Η πρώτη RCT που μελέτησε το θέμα έδειξε μεγαλύτερη θνητότητα στην ομάδα παρέμβασης Η θεραπεία εγκαταλείφθηκε

45 Η εμφάνιση της Evidence Based Medicine Οι Sackett et al περιέγραψαν τις βασικές ιδέες του νέου κινήματος ως εξης: Στο πλαίσιο της ΕΒΜ: Μειώνεται ο ρόλος της διαίσθησης, της μη συστηματικής κλινικής αριστείας και της παθοφυσιολογικής λογικής Αυξάνεται ο ρόλος στοιχείων από κλινικές έρευνες. Είναι πλέον αποδεκτό ότι νέα διαγνωστικά tests, θεραπευτικές προσεγγίσεις και κυρίως ανάπτυξη φαρμάκων ελέγχονται με Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Μελέτες

46 Ποιες ανάγκες οδήγησαν στην EBM; 1. Η καθημερινή ανάγκη για έγκυρη πληροφόρηση σχετικά με τη διάγνωση, τη πρόγνωση, τη θεραπεία και την πρόληψη 2. Η ανεπάρκεια των παραδοσιακών πηγών λόγω του ότι είναι: Παρωχημένες (textbooks) Συχνά λάθος (γνώμες ειδικών) Αναποτελεσματικές Μεγάλες σε αριθμό και αμφισβητήσιμης εγκυρότητας (ιατρικά περιοδικά) 3. Η ανισότητα μεταξύ των διαγνωστικών μας δεξιοτήτων δξ και της κλινικής μας κρίσης, που αυξάνονται με την εμπειρία και την up-todate γνώση και της κλινικής μας επίδοσης, η οποία μειώνεται 4. Η αδυναμία μας να διαθέσουμε αρκετό χρόνο ανά ασθενή για να βρούμε και να χρησιμοποιήσουμε πληροφορίες Για να μελετήσουμε (<1.5h/εβδομάδα)

47 Στάδια ανάπτυξης φαρμάκων

48 Κλινικές μελέτες

49 Ποιες συνθήκες επίτρεψαν την εμφάνιση της EBM; 1. Η ανάπτυξη στρατηγικών για τον αποτελεσματικό εντοπισμό και αξιολόγηση στοιχείων (εγκυρότητα και σχέση) 2. Η δημιουργία συστηματικών ανασκοπήσεων και μεστών περιλήψεων της επίδρασης των διαφόρων παρεμβάσεων (παράδειγμα: η σύμπραξη Cochrane) 3. Η έκδοση ανάλογων ιατρικών περιοδικών (δευτερογενείς πηγές) 4. Η ανάπτυξη συστημάτων ICT για την διανομή των γνώσεων 5. Η ταυτοποίηση και εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών για την δια βίου μάθηση και βελτίωση των κλινικών μας επιδόσεων

50 Η συνεργασία Cochrane H συνεργασία Cochrane είναι βασική συνιστώσα του κινήματος της ΕΒΜ ημιουργήθηκε για την ανάπτυξη up-to to-date συστηματικών ανασκοπήσεων RCTs Το πρώτο κέντρο ιδρύθηκε στην Οξφόρδη το 1992 Υποστηρίζει συνεργασίες ερευνητικών ομάδων για την προετοιμασία, διατήρηση και προώθηση συστηματικών ανασκοπήσεων των αποτελεσμάτων ιατρικών παρεμβάσεων

51 Η συνεργασία Cochrane Τα αποτελέσματα βρίσκονται στη βιβλιοθήκη ββλ Cochrane, η οποία περιλαμβάνει: The Cochrane Database of Systematic Reviews The Database of Abstracts of Reviews of Effectiveness (DARE) (Κριτική αξιολόγηση και δομημένες περιλήψεις συστηματικών ανασκοπήσεων που δημοσιέυονται σε άλλες βάσεις) The Cochrane Controlled Trials Register and the Cochrane Methodology Register The Health Technology Assessment Database The NHS Economic Evaluation Database

52 ιδασκαλία της ΕΒΜ Η διδασκαλία δδασ α ατης ΕΒΜ απαιτεί α εξοικείωση ε με τις αρχές της Υπάρχουν πολλές δυνατότητες: Η εμπειρία στην ΕΒΜ να αποτελεί προαπαιτούμενο πρόσληψης Χρηματική υποστήριξη για παρακολούθηση ΕΒΜ workshops Τακτικές συνεδρίες για προώθηση της ΕΒΜ Ένα τουλάχιστον μέλος του τμήματος να επιφορτιστεί, όσον αφορά στη διδασκαλία, μόνο με αυτό το θέμα Συνεργασία με άλλα τμήματα για συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων Richard Ismach, MD, MPH. Teaching Evidence Based Medicine to Medical Students. SAEM Medical Student Educator s Handbook

53 Που χρησιμοποιώ την EBM; ιάγνωση και screening Θεραπεία Εκτίμηση βλάβης από την παρέμβαση ή μη Πρόγνωση

54 Value-based medicine ίνει έμφαση στην αξία μιας παρέμβασης Η αξία αποτιμάται με την αντικειμενική αξιολόγηση της: βελτίωσης της ποιότητας ζωής βλί βελτίωσης του προσδόκιμου επιβίωσης Η ΕΒΜ αποτιμά το δεύτερο αλλά σπάνια το πρώτο

55 Value-based medicine Η Value Based Medicine περιλαμβάνει τα καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ΕΒΜ ενώ λαμβάνει υπόψη την ποιότητα ζωής και τις αξίες του ασθενούς προκειμένου να αποτιμήσει την αξία μιας παρέμβασης Εγγενές στην value based medicine είναι το κόστος της παρέμβασης Το κόστος για την αξία αποτιμάται με μια ανάλυση κόστους/χρήσης με όρους $/QALY (χρήματα που ξοδεύονται ανά έτη παράτασης του προσδόκιμου προσαρμοσμένα ρμ μ στην ποιότητα ζωής) Gary C. Brown; Melissa M. Brown; Sanjay Sharma. Value-based medicine: Evidence based medicine and Beyond. Ocular Immunology and Inflammation, 2003, Vol. 11, No. 3, pp

56 Η EBM και ο νόμος Πως χρησιμοποιούν τα δικαστήρια την ΕΒΜ και τα guidelines; Όπως και οι κλινικοί: διστακτικά Προτεινόμενες λύσεις: Παραμονή της κατάστασης ως έχει Κεντρική λήψη αποφάσεων με καθολική εφαρμογή (πχ. δίακοπή μηχανικής υποστήριξης κ.λ.π) Κίνδυνοι: ισοπεδωτικές αποφάσεις

57 3. Εφαρμογή της Evidence Based Medicine στην ιατρική πρακτική

58 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Η EBM αρχίζει και τελειώνει πάντα με έναν ασθενή Το παρακάτω κλινικό σενάριο αποτελεί παράδειγμα εφαρμογής των αρχών της ΕΒΜ

59 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Βήμα Πρώτο: Μετατροπή της ανάγκης για πληροφορία στην κατάλληλη ερώτηση Βήμα εύτερο: Εντοπισμός των καλύτερων στοιχείων για την απάντηση της ερώτησης Βήμα Τρίτο: Κριτική αξιολόγηση των στοιχείων για την εγκυρότητά τους, την επίδρασή τους και την εφαρμοσιμότητά τους Βήμα Τέταρτο: Ενσωμάτωση των στοιχείων στην κλινική μας ικανότητα και την ιδιαίτερη βιολογία, αξίες και πεποιθήσεις του συγκεκριμένου ασθενούς Βήμα Πέμπτο: Εκτίμηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητάς μας και αναζήτηση τρόπων βελτίωσης

60 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Γυναίκα, 67 ετών με ιστορικό συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας Ιστορικό δύο νοσηλειών τους τελευταίους έξι μήνες λόγω επιδείνωσης της καρδιακής λειτουργίας Επί του παρόντος η κατάστασή της είναι σταθερή και η ασθενής βρίσκεται σε φλεβοκομβικό ρυθμό Λαμβάνει την αγωγή της (εναλαπρίλη, ασπιρίνη και σιμβαστατίνη) επιμελώς και επιθυμεί να παραμείνει εκτός νοσοκομείου για το μεγαλύτερο δυνατό διάστημα Πιστεύετε ότι θα έπρεπε να λαμβάνει και διγοξίνη. εν είστε όμως βέβαιοι για το αν αυτό θα την κρατήσει εκτός νοσοκομείου. Αποφασίζετε να έχετε την απάντηση πριν την επόμενη επίσκεψή της

61 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Βήμα Πρώτο: Μετατροπή της ανάγκης για πληροφορία στην κατάλληλη κλινική ερώτηση κατασκευάζουμε μια ερώτηση, η οποία είναι σχετική με την υπόθεση και έτσι διατυπωμένη ώστε να ευοδώνει την εύρεση απάντησης

62 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Πως φτιάχνουμε την σωστή ερώτηση Ποιος είναι ο ασθενής μας; Βασικό πρόβλημα, νόσος ή συνυπάρχουσες καταστάσεις, φύλο, ηλικία, φυλή Παρέμβαση, προγνωστικοί παράγοντες, έκθεση Τι ακριβώς θέλουμε για τον ασθενή; Να χορηγήσουμε φάρμακα, να υποβληθεί σε εξέταση ή χειρουργική επέμβαση; Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την πρόγνωσή του; Η ηλικία, συνυπάρχουσες νόσοι; Σε τι έχει εκτεθεί; Άσβεστο; Κάπνισμα;

63 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Σύγκριση Πως φτιάχνουμε την σωστή ερώτηση Ποια είναι η κύρια εναλλακτική; Άλλο φάρμακο/εξέταση ή δεν υπάρχει; Αποτελέσματα Τι ελπίζουμε να επιτύχουμε. Ανακούφιση από συμπτώματα; Βελτίωση λειτουργικότητας ή επίδοσης σε εξετάσεις;

64 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Πως φτιάχνουμε την σωστή ερώτηση Η δομή της ερώτησης θα μπορούσε να είναι η εξής Ποιος είναι ο ασθενής μας; Παρέμβαση, προγνωστικοί παράγοντες, έκθεση; Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, ηλικωμένη ιγοξίνη Σύγκριση; Χωρίς σύγκριση Αποτελέσματα-Στόχος; Πρώτος: μειωμένη ανάγκη νοσηλείας. εύτερος: μείωση θνητότητας

65 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Πως φτιάχνουμε την σωστή ερώτηση Για την ασθενή μας η κλινική ερώτηση μπορεί να είναι: Σε ηλικιωμένους ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια η διγοξίνη μειώνει αποτελεσματικά την ανάγκη για νοσοκομειακή νοσηλεία;

66 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Πως φτιάχνουμε την σωστή ερώτηση ύο πρόσθετα στοιχεία μιας σωστής κλινικής ερώτησης είναι: Ο τύπος της ερώτησης Ο τύπος της μελέτης Σημαντικά διότι καθορίζουν τον κατάλληλο τύπο στοιχείου (evidence) Richardson WS, Wilson MC, Nishikawa J, Hayward RSA. The well-built clinical question: a key to evidence-based decisions. ACP Journal Club. Nov-Dec 1995;123;A12

67 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της ερώτησης Οι πιο συχνοί τύποι κλινικών ερωτήσεων που σχετίζονται με κλινικά προβλήματα είναι: ιάγνωση Επιλογή και ερμηνεία διαγνωστικών εξετάσεων Θεραπεία Επιλογή θεραπείας στη βάση του κόστους/οφέλους Πρόγνωση Εκτίμηση η πορείας και πρόβλεψη επιπλοκών Αιτιολογία Προσδιορισμός αιτιών νόσου (και ιατρογενών)

68 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Βήμα εύτερο: Εντοπισμός των καλύτερων στοιχείων για την απάντηση της ερώτησης: ο τύπος της μελέτης

69 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Μέτααναλύσεις Συστηματικές ανασκοπήσεις Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Μελέτες ιαχρονικές μελέτες Ελεγχόμενες μελέτες Αναφορές περιπτώσεων ή σειρών περιπτώσεων Πειράματα σε ζώα/εργαστηριακή έρευνα Όσο ανεβαίνουμε στην πυραμίδα της βεβαιότητας μειώνεται η διαθέσιμη βιβλιογραφία, αυξάνεται όμως η σχέση της με την κλινική υπόθεση

70 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Πειράματα Πειράματα σε σε ζώα/εργαστηριακή / έρευνα ή έρευνα Η βάση της πυραμίδας είναι η πληροφορία που προκύπτει από μια ιδέα ή εργαστηριακή έρευνα Καθώς οι ιδέες μετατρέπονται σε διαγνωστικά εργαλεία ή φάρμακα, α, ελέγχονται εέγχο ααρχ αρχικά στο σοεργασ εργαστήριο, στη ση συνέχεια σε πειραματόζωα και τελικά σε ανθρώπους Ο έλεγχος σε ανθρώπους αρχίζει με εθελοντές και διεκπεραιώνεται σε πολλά επίπεδα

71 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Αναφορές Αναφορές περιπτώσεων ή σειρών περιπτώσεων Αποτελούνται από συλλογές αναφορών για την διάγνωση ή/και θεραπεία ενός ασθενούς ή σειράς συγκεκριμένων ασθενών εν χρησιμοποιούν ομάδες ελέγχου για τη σύγκριση των αποτελεσμάτων και δεν έχουν στατιστική εγκυρότητα

72 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Ελεγχόμενες μελέτες Στις ελεγχόμενες μελέτες (Case Control Studies), ασθενείς που πάσχουν από συγκεκριμένη νόσο συγκρίνονται με ομάδα που δεν πάσχει Βασίζονται συχνά σε ιατρικούς φακέλους και ανάκληση δεδομένων από τους ασθενείς ΛΙγότερο αξιόπιστες από τις τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες και τις cohort μελέτες διότι η ανάδειξη στατιστικής σχέσης δεν σημαίνει απαραίτητα και αιτιακή σχέση

73 Ελεγχόμενες μελέτες

74 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης ιαχρονικές μελέτες Οι ιαχρονικές μελέτες (Cohort studies) παρακολουθούν μεγάλο αριθμό ασθενών για μεγάλο χρονικό διάστημα και τους συγκρίνουν με ομάδα ελέγχου που δεν πάσχουν από το υπό μελέτη νόσημα ή θεραπεία Είναι παρατηρητικές και όχι τόσο αξιόπιστες όσο οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες, καθώς οι δύο ομάδες είναι δυνατό να διαφέρουν και σε άλλες μεταβλητές πέραν των υπό μελέτη

75 ιαχρονικές μελέτες

76 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Προοπτικές, τυφλής σύγκρισης με ένα gold standard Μελέτες, οι οποίες αναδεικνύουν την αποτελεσματικότητα μιας διαγνωστικής δοκιμασίας ονομάζονται Προοπτικές, τυφλής σύγκρισης με ένα gold standard d Πρόκειται για ελεγχόμενες μελέτες ασθενών με ποικίλουσας βαρύτητας νόσους, στους οποίους χορηγούνται και η υπό μελέτη δοκιμασία και το gold standard σε όλους τους ασθενείς

77 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Μελέτες Οι Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Μελέτες είναι προσεκτικά σχεδιασμένα projects, που μελετούν τα αποτελέσματα μιας θεραπείας σε αληθινούς ασθενείς Περιλαμβάνουν μεθοδολογίες (τυχαιοποίηση και blinding) που μειώνουν την πιθανότητα bias και επιτρέπουν τη σύγκριση μεταξύ ομάδων ασθενών οι οποίοι υποβλήθηκαν ή όχι (ομάδα ελέγχου) σε συγκεκριμένη ρμ παρέμβαση ρμβ

78 Τυχαιοποιημένες Ελεγχόμενες Μελέτες

79 Εφαρμογή της Evidence Based Medicine Ο τύπος της μελέτης Συστηματικές ανασκοπήσεις Συνήθως εστιάζουν σε ένα κλινικό θέμα και απαντούν συγκεκριμένη ερώτηση Εκτεταμένη βιβλιογραφική έρευνα προσδιορίζει όλες τις μελέτες με έγκυρη μεθοδολογία Οι μελέτες ανασκοπούνται, αξιολογούνται, και τα αποτελέσματα συνοψίζονται σύμφωνα με τα προκαθορισμένα κριτήρια της ερώτησης

Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine

Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine Δημήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Α Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Περιστατικό

Διαβάστε περισσότερα

Διατύπωση Κλινικού Ερωτήματος

Διατύπωση Κλινικού Ερωτήματος Διατύπωση Κλινικού Ερωτήματος Στέργιος Πολύζος Ενδοκρινολόγος ΠΡΟΜΕΣΙ 2016-2017 - Ιατρική βασισμένη στην τεκμηρίωση Δόγμα: Natural is best Παράδοση: We have always done it that way Σύμβαση: Everyone does

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμήρια και αποδείξεις στην ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Τεκμήρια και αποδείξεις στην ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 Τεκμήρια και αποδείξεις στην ιατρική πράξη ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 Ιατρική πράξη ξηβασισμένη σε τεκμήρια Συστηματική αποτίμηση των διαθέσιμων δεδομένων, αντί για πίστη στη γνώμη των «εμπειρογνωμόνων» και την «παράδοση»

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση (+ εργαστήριο)

Διάρθρωση (+ εργαστήριο) Ιατρική πληροφορία Ευαγγελία Ντζάνη Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής με έμφαση στην Επιδημιολογία Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Οκτώβριος 2010 Διάρθρωση (+ εργαστήριο)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος Καθηγητής Βιοστατιστικής Επιδημιολογίας ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΑΓΩΓΗΣ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης. Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος

Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης. Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος Η λήψη απόφασης στην Ομοιοπαθητική είναι μια σύνθετη και πολύπλοκη διαδικασία Οι κλινικές αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διατύπωση Κλινικού Ερωτήματος

Διατύπωση Κλινικού Ερωτήματος Διατύπωση Κλινικού Ερωτήματος Στέργιος Πολύζος Ενδοκρινολόγος ΠΡΟΜΕΣΙ 2015-2016 - Ιατρική βασισμένη στην τεκμηρίωση Ιατρική βασισμένη στην τεκμηρίωση (EBM) 1 ο βήμα στην άσκηση της τεκμηριωμένης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ/ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ/ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Προς: ΣΦΕΕ Θεσσαλονίκη, 1 Απριλίου 2014 Αξιότιμοι κύριοι, Η Ελληνική Εταιρεία Γενικής Ιατρικής διοργανώνει την εκδήλωση «Φιλίππειο Εργαστήριο της Έρευνας» από 3 6 Απριλίου 2014 στο Santa Beach Hotel στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013

Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013 Κλέα Κατσουγιάννη Καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013 Μεταβλητότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μετα-αναλύσεις. αναλύσεις. Μπεττίνα Χάιδιτς. Λέκτορας Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ haidich@med.auth.gr

Οι Μετα-αναλύσεις. αναλύσεις. Μπεττίνα Χάιδιτς. Λέκτορας Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ haidich@med.auth.gr Οι Μετα-αναλύσεις αναλύσεις Μπεττίνα Χάιδιτς Λέκτορας Υγιεινής Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ haidich@med.auth.gr Εισαγωγή Κεντρικό ρόλο στην αποδεικτική ιατρική Μέθοδος συνολικής εποπτείας των

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Γράψε ένα άρθρο: Ταξίδι στον κόσμο της επιστημονικής επικοινωνίας

Γράψε ένα άρθρο: Ταξίδι στον κόσμο της επιστημονικής επικοινωνίας Γράψε ένα άρθρο: Ταξίδι στον κόσμο της επιστημονικής επικοινωνίας Γεώργιος Βάος Καθηγητής Παιδοχειρουργικής Διευθυντής Παιδοχειρουργικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του γιατρού

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του γιατρού Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του γιατρού Χρήστος Λιονής Αναπλ. Καθηγητής Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ την Ελλάδα η συζήτηση για τα οικονομικά

Διαβάστε περισσότερα

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Αναλογία Λόγος Πηλίκο Αναλογία Proportion Αναλογία (Proportion) Ο αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος «Κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες: από την Ανάπτυξη έως την Εφαρμογή» Ομάδα Ανάπτυξης Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών (ΟΑΚΚΟ) Τομέα Επείγουσας και Εντατικής Νοσηλευτικής του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΓΙΑΝΝΑΚΟΣ, MD, PhD Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Γ Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έρευνα και θεωρία

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έρευνα και θεωρία Περιεχόμενα Σχετικά με τους συγγραφείς... ΧΙΙΙ Πρόλογος... XV Eισαγωγή...XVΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας Εισαγωγή... 1 Τι είναι η έρευνα;... 2 Τι είναι η έρευνα των επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΕ ΘΕΣΠΙΣΜΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛΟΓΩΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΕ ΘΕΣΠΙΣΜΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛΟΓΩΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΕ ΘΕΣΠΙΣΜΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΛΟΓΩΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία

Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Δυσλιπιδαιμία Ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Data (evidence) driven health policy = Η βασισμένη στα δεδομένα (τεκμήρια) πολιτικής υγείας

Data (evidence) driven health policy = Η βασισμένη στα δεδομένα (τεκμήρια) πολιτικής υγείας Data (evidence) driven health policy = Η βασισμένη στα δεδομένα (τεκμήρια) πολιτικής υγείας Τάσος Φιλαλήθης, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής Παν. Κρήτης Σύλλογος Αποφοίτων Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ- EVIDENCE BASED PRACTICE

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ- EVIDENCE BASED PRACTICE TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ- EVIDENCE BASED PRACTICE Μαργαρίτα Γιαννακοπούλου RN, PhD Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Περιεχόμενα Επιστημονική έρευνα Σε τι μας βοηθάει η έρευνα Χαρακτηριστικά της επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι φαρμακοποιοί στην πρωτοβάθμια φροντίδα

Οι φαρμακοποιοί στην πρωτοβάθμια φροντίδα Οι φαρμακοποιοί στην πρωτοβάθμια φροντίδα Λευτέρης Μαρίνος MSc Φαρμακοποιός ΜSc Φαρμακογνωσία βιοδραστικών προϊόντων Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός µελετών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Σχεδιασµός µελετών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Σχεδιασµός µελετών Γεωργία Σαλαντή Λέκτορας Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Οι φοιτητές ιατρικής αντιπαθούν την στατιστική όχι όµωςκαιοιγιατροί! Γιατίοιγιατροί

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Μαθήματος Μεθοδολογία Έρευνας

Οδηγός Μαθήματος Μεθοδολογία Έρευνας Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Φυσικοθεραπείας Μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Προηγμένη Φυσικοθεραπεία» Οδηγός Μαθήματος Μεθοδολογία Έρευνας Δρ. Στριμπάκος Νικόλαος Αναπληρωτής Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες Ασθενών-Μαρτύρων Case Control Studies

Μελέτες Ασθενών-Μαρτύρων Case Control Studies ΕΙΔΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Μη πειραματικές μελέτες - συνέχεια Μελέτες Ασθενών-Μαρτύρων Case Control Studies Ενώ στις μελέτες Cohort ξεκινάμε από εκτεθειμένους και μη και κοιτάμε ποιοι αναπτύσσουν το

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας

Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας Περιγραφική και ημιπειραματική έρευνα Ευάγγελος Ευαγγέλου, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιωάννα Τζουλάκη, Λεκτορας επιδημιολογίας Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Σποραδικές παρατηρήσεις Σειρά παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 Το αρχικό πρόβλημα o Πώς θα επιλέξω θέμα για την διπλωματική μου εργασία; o

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Εγκυρότητα και Αξιοπιστία Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Η έννοια της εγκυρότητας Η εγκυρότητα της έρευνας είναι το βασικό κριτήριο με βάση το οποίο θα ληφθεί η απόφαση για αξιοποίηση ή όχι των ευρημάτων. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist MSc, PT Συνήθης

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Data : The key to unlock value

Data : The key to unlock value Data : The key to unlock value Απολογισμός αποτελέσματα Workshop Ηράκλειο, 5 Ιουνίου 2016 Δρ. Μελάς Χρήστος, Επίκουρος Καθηγητής στην Ιατρική Πληροφορική Πρόεδρος τμήματος Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Κρήτης Data

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία. Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ορισμοί, Αιτιολογία των Νοσημάτων. Προσπάθεια λογικής εξήγησης της εμφάνισης νόσου.

Επιδημιολογία. Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ορισμοί, Αιτιολογία των Νοσημάτων. Προσπάθεια λογικής εξήγησης της εμφάνισης νόσου. Επιδημιολογία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ορισμοί, Αιτιολογία των Νοσημάτων Ροβίθης Μιχαήλ 2006 1 Ιπποκράτης (400 Π.Χ) Προσπάθεια λογικής εξήγησης της εμφάνισης νόσου. «Η εμφάνιση νόσου δεν οφείλεται σε θεϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας Σχηματική παρουσίαση της ερευνητικής διαδικασίας ΣΚΟΠΟΣ-ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας

Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας Χρήστος Λιονής Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Η αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου Σχηματική παρουσίαση της ερευνητικής διαδικασίας ΣΚΟΠΟΣ-ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας

Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Α και Ω μιας επιτυχημένης εργασίας Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Γεώργιος Αρσένος Εκδήλωση IVSA 23 Νοεμβρίου 2010 Ποιο δρόμο να διαλέξω; Ποιο δρόμο να διαλέξω; Βιβλιογραφ

Διαβάστε περισσότερα

Από την σκοπιά του κλινικού γιατρού : Κανόνες ινσουλινοθεραπείας σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.

Από την σκοπιά του κλινικού γιατρού : Κανόνες ινσουλινοθεραπείας σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2. Από την σκοπιά του κλινικού γιατρού : Κανόνες ινσουλινοθεραπείας σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2. Ορισμοί- Ερωτήματα Κλινικός γιατρός : Ο γιατρός που βλέπει αρρώστους (δεν βλέπουν όλοι!). Οι περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Γιάννης Κυριόπουλος,MD, MSc, MPH, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μάιος 2011 Περίγραμμα Εισαγωγή Επίδοση πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Επιπλοκή Ιατρικής Πράξης - Θεραπευτικός Κίνδυνος Ιατρικό Σφάλμα Lege Artis Ιατρική Πράξη: Χρήσιμες Ιατρικές Έννοιες για τους Εφαρμοστές του Δικαίου

Επιπλοκή Ιατρικής Πράξης - Θεραπευτικός Κίνδυνος Ιατρικό Σφάλμα Lege Artis Ιατρική Πράξη: Χρήσιμες Ιατρικές Έννοιες για τους Εφαρμοστές του Δικαίου Επιπλοκή Ιατρικής Πράξης - Θεραπευτικός Κίνδυνος Ιατρικό Σφάλμα Lege Artis Ιατρική Πράξη: Χρήσιμες Ιατρικές Έννοιες για τους Εφαρμοστές του Δικαίου Βασίλειος Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες Διαγνωστικής Ακρίβειας

Μελέτες Διαγνωστικής Ακρίβειας Clinical Research & Evidence-Based Medicine Unit Aristotle University of Thessaloniki Μελέτες Διαγνωστικής Ακρίβειας Πασχάλης Πάσχος MD, MSc Γαστρεντερολόγος Μονάδα Κλινικής Έρευνας και Τεκμηριωμένης Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά μαθήματα από τον Ι.Σ.Α. και την Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Β' ΚΥΚΛΟΣ: 2η ενότητα: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑΤΙΟΛΟΓΙΑ

Μετεκπαιδευτικά μαθήματα από τον Ι.Σ.Α. και την Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Β' ΚΥΚΛΟΣ: 2η ενότητα: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑΤΙΟΛΟΓΙΑ Μετεκπαιδευτικά μαθήματα από τον Ι.Σ.Α. και την Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Β' ΚΥΚΛΟΣ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑΤΙΟΛΟΓΙΑ 2η ενότητα: ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ Σωστικές ενέργειες

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα η παροχή υπηρεσιών υγείας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην τεχνολογία, η αλματώδης πρόοδος της οποίας έχει αναμφίβολα δημιουργήσει νέα δεδομένα

Σήμερα η παροχή υπηρεσιών υγείας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην τεχνολογία, η αλματώδης πρόοδος της οποίας έχει αναμφίβολα δημιουργήσει νέα δεδομένα Σήμερα η παροχή υπηρεσιών υγείας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην τεχνολογία, η αλματώδης πρόοδος της οποίας έχει αναμφίβολα δημιουργήσει νέα δεδομένα και προτεραιότητες αναφορικά με την επιλογή, τη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Μαθήματος Κινητικός Έλεγχος και Κινητική Μάθηση στην Αποκατάσταση

Οδηγός Μαθήματος Κινητικός Έλεγχος και Κινητική Μάθηση στην Αποκατάσταση Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Φυσικοθεραπείας Μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Προηγμένη Φυσικοθεραπεία» Οδηγός Μαθήματος Κινητικός Έλεγχος και Κινητική Μάθηση στην Αποκατάσταση Δρ. Καπρέλη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Δρ. Λαμπρινού Αικατερίνη Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Έρευνα Αιφνίδιος θάνατος στα μωρά (παράγοντες που σχετίζονται) Λιπαρά ψαριά (omega 3 fats) και πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων

Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Συµµαχία για την υγεία:διατροφη Πρόληψη και θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων Χασαπίδου Μαρία Καθηγήτρια Διατροφής ΑΤΕΙΘ -. Σχέδιο δράσης για την εφαρµογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πρόληψη και τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Uro-Swords II Η ορµονική πρόκληση σπερµατογένεσης ΕΝ αποδίδει! Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU

Uro-Swords II Η ορµονική πρόκληση σπερµατογένεσης ΕΝ αποδίδει! Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU Uro-Swords II Η ορµονική πρόκληση σπερµατογένεσης ΕΝ αποδίδει! Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU Δήλωση Συμφερόντων Φώτης ηµητριάδης MD, PhD, FEBU EAU Guidelines Campbell s Urology Male Infertility Campbell

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Μετα-ανάλυσηανάλυση. Μετα-ανάλυση

Μετα-ανάλυσηανάλυση. Μετα-ανάλυση ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Φωτεινή Κ. Κάββουρα fainiakav@gmail.com Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Συστηματική Ανασκόπηση- Μετα-ανάλυσηανάλυση 1. Διαμόρφωση του ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα