Επιστήμη του Χορού Τόμος 3, Science of Dance Volume 3, 2009

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιστήμη του Χορού Τόμος 3, 2009. Science of Dance Volume 3, 2009"

Transcript

1 ISSN Επιστήμη του Χορού Τόμος 3, 2009 Science of Dance Volume 3, 2009 Ηλεκτρονικό Περιοδικό Electronic Journal Παράδοση και Φολκλόρ στον Ελληνικό Λαϊκό Παραδοσιακό Χορό: Η Περίπτωση του Χορού «Μηλιά» της Λευκάδας Μ. Ι. Κουτσούμπα Τ.Ε.Φ.Α.Α., Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι ο ελληνικός λαϊκός παραδοσιακός χορός (Buckland, 1983; Grau, 1993; Kaeppler, 1991; Kealiinohomoku, 1972; Kealiinohomoku, 1983; Koutsouba, 1997; Κουτσούμπα, 2002; Μαζαράκη, 1984), όπως άλλωστε και κάθε άλλο πολιτισμικό αγαθό, με το πέρασμα του χρόνου διαφοροποιείται τόσο σε επίπεδο μορφής όσο και λειτουργίας προσαρμοζόμενος στις εκάστοτε οικονομικές, πολιτικές ή κοινωνικές ανάγκες και αλλαγές. Το θέμα αυτό έχει απασχολήσει και απασχολεί ποικιλότροπα τους ερευνητές του χορού στην Ελλάδα οι οποίοι μελετούν τον ελληνικό παραδοσιακό χορό κατά τη μετάβασή του από το πλαίσιο της παραδοσιακής κοινότητας στις αίθουσες διδασκαλίας και τελικά στη σκηνή με τη μορφή παράστασης ή και αγώνων (Αυδίκος, 2004; Γκουσδοβά & Κουτσούμπα, 2006; Δήμας, 2004; Δρανδάκης, 2004; Filippou, Goulimaris, Mihaltsi & Genti, 2010; Ζωγράφου, 2003; Glauser, 1995; Koutsouba, 1991; Κρητσιώτη, 1995; Kyriakou, 1993; Λυκεσάς, Παπαπαύλου & Παπαμιχαήλ, 2000; Παπακώστας, 2003; Παπαϊωαννίδου, Φιλίππου & Γουλιμάρης, 2006; Τυροβολά, 1999; Χαρμαντά, 2004). Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας διαπιστώνεται ότι όλοι οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι η μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας από την παραδοσιακή αγροτική μορφή στην αστική είχε ως αποτέλεσμα ο ελληνικός παραδοσιακός χορός να αποξενωθεί από το φυσικό του περιβάλλον και ότι μέσα στις νέες κοινωνικές συνθήκες και για την κάλυψη ποικίλων αναγκών, αναπτύχθηκαν στον ελληνικό χώρο

2 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, νέοι θεσμοί διατήρησης και διάσωσης της μουσικοχορευτικής παράδοσης, είτε μέσα από τη δημιουργία πολιτιστικών συλλόγων, είτε μέσα από τη σχολική εκπαίδευση είτε μέσα από θεσμούς που καλύπτονται από τη δημόσια εκπαίδευση (Γουλιμάρης, 2006) όπως είναι ο θεσμός των Πανελλήνιων Μαθητικών Καλλιτεχνικών Αγώνων Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού. Οι απόψεις, ωστόσο, ως προς τον ελληνικό παραδοσιακό χορό στο πλαίσιο της εμφάνισης και ανάπτυξης των θεσμών αυτών φαίνεται να διίστανται. Για άλλους μελετητές, η μεταφορά του ελληνικού παραδοσιακού χορού σε νέα πλαίσια είναι καταδικαστέα μια και ο χορός χάνει τη λειτουργικότητά του και χρησιμοποιείται ασυλλόγιστα στο πλαίσιο του φολκλορισμού. Για άλλους, η μεταφορά αυτή και η όποια διαφοροποίηση τη συνοδεύει είναι αποδεκτή από τη στιγμή που η αλλαγή των κοινωνικο-πολιτισμικών δεδομένων επιφέρει αναπόφευκτα αλλαγή και διαφοροποίηση και στον ελληνικό παραδοσιακό χορό. Στη βάση των παραπάνω, η διαφοροποίηση άλλοτε αντιμετωπίζεται θετικά και άλλοτε αρνητικά: είτε δηλαδή, θεωρείται ως το δημιουργικό αποτέλεσμα της διαδικασίας προσαρμογής και προόδου σε νέα δεδομένα, είτε αποτελεί προϊόν της ασυλλόγιστης χρήσης της λαϊκής χορευτικής παράδοσης στο πλαίσιο του φολκλορισμού. Ο λαϊκός παραδοσιακός χορός στη Λευκάδα δεν αποτελεί εξαίρεση ως προς το φαινόμενο αυτό. Στη βάση του παραπάνω προβληματισμού και παίρνοντας ως παράδειγμα το χορό «μηλιά» της Λευκάδας, θα διερευνήσουμε τις δύο αυτές θέσεις. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να διερευνηθούν ζητήματα παράδοσης και φολκλόρ στον ελληνικό λαϊκό παραδοσιακό χορό όπως αυτά αναδύονται μέσα από την ανάλυση του χορού «μηλιά» της Λευκάδας στην παραδοσιακή και φολκλορική μορφή του. Είναι μια αναλυτική πρακτική που ζητά να δείξει τις διαφοροποιήσεις που παρουσιάζουν οι δύο αυτές εκτελέσεις ως προς τη μορφική τους διάσταση, ανιχνεύοντας παράλληλα τους λόγους που συνέβαλαν στη διαφοροποιημένη πραγμάτωσή τους με απώτερο στόχο να προσεγγιστούν οι έννοιες παράδοση και φολκλόρ. Επιπρόσθετα, αναδεικνύεται το γεγονός ότι η ανάλυση της μορφής ενός χορού για τη διερεύνηση ερωτημάτων που άπτονται του κοινωνικού και πολιτισμικού πλαισίου, μέσα στο οποίο ο χορός αυτός συναντάται, είναι μία πολύ καλή και χρήσιμη στρατηγική για τη σύνδεση της μορφολογικής και της κοινωνικοπολιτισμικής προσέγγισης του χορού, όπου ο χορός δεν αποτελεί μέσο αλλά σκοπό (Τυροβολά & Κουτσούμπα, 2007).

3 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να διευκρινιστεί το περιεχόμενο των όρων παράδοση και φολκλόρ όπως αυτά χρησιμοποιούνται στην παρούσα εργασία. Ειδικότερα, για την έννοια της παράδοσης και του φολκλόρ τόσο η ελληνόγλωσση όσο και η ξενόγλωσση βιβλιογραφία είναι εκτενής (Δαμιανάκος, 1984; 1987; Dorson, 1972; Heelas et al., 1996; Herzfeld, 1982; Μερακλής, 1989; Παπαπαύλου, 2005). Ωστόσο, στην εργασία αυτή η παράδοση χρησιμοποιείται με την έννοια της λαϊκής παράδοσης η φύση της οποίας προσδιορίζεται εκτός από «την ομοιομορφία, τη συνοχή και τη διάρκεια στο χρόνο» (Δαμιανάκος, 1984) και από το ότι «παραπέμπει σε μια δημιουργική διαδικασία κατά την οποία κυριαρχεί η ανώνυμη γέννηση και η προφορική μετάδοση και (ανα)δημιουργία των προϊόντων της» (Κουτσούμπα, 2007; Τυροβολά, 1999). Από την άλλη πλευρά, το φολκλόρ χρησιμοποιείται όχι με την έννοια της λαϊκής παράδοσης, αλλά με την τρέχουσα νεοελληνική χρήση του όρου όπου ταυτίζεται με το περιεχόμενο του όρου φολκλορισμός (Παπαπαύλου, 2005). Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της χρήσης είναι η διεξαγωγή επιστημονικού συμποσίου με θέμα «Φολκλόρ και Παράδοση Σήμερα» που πραγματοποιήθηκε το 2005 στη Λευκάδα υπό την αιγίδα του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Λευκάδας και του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πνευματικό Κέντρο Δήμου Λευκάδας, 2005), καθώς και η δημοσίευση άρθρου με τίτλο «Δερβίσηδες: από τον μυστικισμό στο φολκλόρ» (Σκίντζας, 2010). Στο σημείο αυτό θα μπορούσε να τεθεί το ερώτημα του κατά πόσο η ανάλυση της μορφής του οποιοδήποτε, χορού είναι από μόνη της ικανή να διερευνήσει αξιόπιστα θέματα παράδοσης και φολκλόρ στον ελληνικό λαϊκό παραδοσιακό χορό. Ωστόσο, θα πρέπει να τονισθεί ότι η χρήση των λέξεων στον επιστημονικό, και όχι μόνο, λόγο υποδεικνύει και τον τρόπο με τον οποίο κάθε μελετητής προσεγγίζει κάθε φορά ένα συγκεκριμένο θέμα. Στην εργασία αυτή επιλέχθηκε συνειδητά η χρήση του όρου «μορφή» και όχι «φόρμα» του χορού. Ειδικότερα, ενώ η χρήση του όρου «φόρμας» θα παρέπεμπε μια φορμαλιστική προσέγγιση η οποία προτάσσει τη μορφή ως «αντικείμενο αποστασιοποιημένο από τον κόσμο» (Τυροβολά, 2003), η χρήση του όρου «μορφή» παραπέμπει σε μια μορφολογική προσέγγιση η οποία προτάσσει μια «δυναμική αντίληψη» της μορφής ως «ζωντανό μέσο επικοινωνίας, δηλαδή ως εργαλείο κοινωνικό» όπου η ανάλυση της μορφής συνδυάζεται με την ανάλυση των ιδιοτήτων μορφοποίησης «οι οποίες δείχνουν γιατί η εξωτερική μορφή πραγματώνεται

4 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, ως το συγκεκριμένο αποτέλεσμα» μέσα από δημιουργικές διαδικασίες οπότε και επιδέχεται πολιτιστικο-ιστορικές ερμηνείες (Τυροβολά, 2003). Η συλλογή του υλικού πραγματοποιήθηκε με τη χρήση της εθνογραφικής μεθόδου όπως αυτή εφαρμόζεται στη μελέτη του χορού (Buckland, 1999; Sklar, 1991) και προέρχεται από επιτόπια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο νησί της Λευκάδας με επίκεντρο την Kαρυά και τη Xώρα κατά το χρονικό διάστημα (Koutsouba, 1997) και από γραπτές πηγές με βάση την αρχειακή εθνογραφική έρευνα (Γκέφου- Μαδιανού, 1999; Stocking, 1992). Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν αναλύθηκαν προκειμένου να προσδιορισθούν τα μορφικά χαρακτηριστικά της «μηλιάς» όπως αυτά υφίστανται στην παραδοσιακή και φολκλορική μορφή του χορού με βάση τη συγκριτική-μορφολογική μέθοδο. Μορφολογική γιατί το θέμα μελετάται μέσα από την ανάλυση της φόρμας του χορού (IFMC Study Group for Folk Dance Terminology, 1974; Koutsouba, 1997; 2007a; Τυροβολά, 1994; 2001). Συγκριτική (Holt & Turner, 1972; Οργκουτσώφ, 1983). γιατί πραγματοποιείται σύγκριση της παραδοσιακής και φολκλορικής μορφής του χορού. Ο χορός καταγράφεται με βάση το σημειογραφικό σύστημα του Γάλλου Pierre Conté (Κουτσούμπα, 2005; Τυροβολά, 2001). Παραδοσιακή και φολκλορική μορφή της «μηλιάς» Η «μηλιά» ή «μηλίτσα» (αν και οι Λευκαδίτες χρησιμοποιούν το πρώτο σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό) είναι από τους περισσότερο δημοφιλείς χορούς της Λευκαδίτικης χορευτικής παράδοσης και θεωρείται ως ο πιο αντιπροσωπευτικός του νησιού με βάση τόσο το γραπτό (Δραγούμης, , 1993; Κατωπόδης, 1996; Λουκάτος, 1960; Μικρώνης, 1993; Περιστέρης, 1967; Ροντογιάννη, 1987; Τόσκα-Καμπά, 1991) όσο και τον προφορικό λόγο (εθνογραφική πραγματικότητα) των Λευκαδιτών. Ο χορός καθώς και το συνοδευτικό τραγούδι απαντώνται στην Ελλάδα σε διάφορες παραλλαγές (Πελοπόννησο, Θράκη, Πόντο, Καππαδοκία κ.ά.) (Ράφτης, 1995). Ωστόσο, η μορφή που παρουσιάζεται στη Λευκάδα δεν απαντάται πουθενά αλλού. Έτσι, η συγκεκριμένη χορευτική μορφή καθώς και η μουσική συνοδεία που παρατηρούνται στο νησί της Λευκάδας συνιστούν ιδιαίτερες μορφές του τοπικού χορευτικού ιδιώματος (Koutsouba, 1997). Χορός που συνόδευε κάθε εκδήλωση των Λευκαδιτών παλιότερα, γνώρισε όμως παρακμή και στη συνέχεια επέζησε μόνο στο πλαίσιο των χορευτικών συγκροτημάτων της Λευκάδας και του γενικότερου ελλαδικού χώρου (Koutsouba, 1997) όπου μαζί με το «θ(ε)ιακό» και τον «μπάλλο»

5 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, κυρίως συνιστούν τη χαρακτηριστικότερη χορευτική σουίτα του νησιού. Αναφερόμαστε αντίστοιχα στην παραδοσιακή μορφή του χορού για μια εποχή μέχρι τη δεκαετία του και για την φολκλορική στη συνεχεία, στα τέλη της δεκαετίας του 50 και κυρίως μετά τη δεκαετία του 60. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τόσο των Λευκαδιτών κατά τη διάρκεια της επιτόπιας έρευνας όσο και των γραπτών πηγών (Δραγούμης, ; Κατωπόδης, 1996; Λουκάτος, 1960; Περιστέρης, 1967), η «μηλιά» χορεύονταν από τους Λευκαδίτες στις ποικίλες τοπικές χορευτικές περιστάσεις (πανηγύρια, γάμοι, γιορτές κ.λπ.) μέχρι και πριν από 40 χρόνια περίπου. Από το 1957 και μετά οπότε και ιδρύθηκαν οι πρώτοι τοπικοί χορευτικοί σύλλογοι στο νησί (Koutsouba, 1997; 2007b), η «μηλιά» χορευόταν πια και στη σκηνή. Μάλιστα, σύμφωνα με τα εθνογραφικά δεδομένα, για ένα διάστημα μιας δεκαετίας περίπου από τη στιγμή που εμφανίστηκαν οι πρώτοι τοπικοί χορευτικοί σύλλογοι, η «μηλιά» χορεύονταν και μεταξύ των Λευκαδιτών (συμμετοχικός χαρακτήρας) και στη σκηνή (παραστατικός χαρακτήρας). Σταδιακά, ο χορός έπαψε να χορεύεται από τους Λευκαδίτες και παρέμεινε μόνο στις αίθουσες διδασκαλίας και στη σκηνή. Σήμερα, με βάση την εθνογραφική πραγματικότητα, ο χορός αυτός δεν χορεύεται σε καμία από τις χορευτικές περιστάσεις (πανηγύρια, γάμοι, γιορτές) των Λευκαδιτών (Koutsouba, 1997). Διαπιστώνεται με άλλα λόγια μια πλήρη μετακίνηση του χορού από συμμετοχικά σε παραστατικά πλαίσια (Koutsouba, 1997; Nahachewsky, 1995). Ωστόσο, μεταξύ της παραδοσιακής και της φολκλορικής μορφής της «μηλιάς» παρατηρούνται διαφοροποιήσεις ως προς την εκτέλεσή τους. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθούν τα ακόλουθα: i) Αν και η παραδοσιακή μορφή της «μηλιάς» δεν χορεύεται όπως προαναφέραμε σε συμμετοχικά πλαίσια τα τελευταία 40 χρόνια περίπου, ωστόσο η μορφή της παραμένει ζωντανή στις μνήμες των Λευκαδιτών, ιδιαίτερα των άνω των 60 ετών. Πόσο μάλιστα, που αναφερόμαστε σε ένα χορό που δεν έπαψε να υπάρχει ολοκληρωτικά, αλλά που διατηρήθηκε σε παραστασιακά μεν μόνο πλαίσια, όμως ζωντανός, ώστε να μπορεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης για τους ντόπιους, ειδικά τους μεγαλύτερους, να μπορεί να ανακληθεί στη μνήμη τους και να μπορεί να χορευτεί από αυτούς. Ως εκ τούτου, υπήρξε η δυνατότητα κατά τη διάρκεια της επιτόπιας έρευνας να καταγραφεί και η μορφή αυτή από τους μεγαλύτερους σε ηλικία πληροφορητές (Koutsouba, 1997).

6 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, ii) Τόσο η παραδοσιακή όσο και η φολκλορική μορφή της «μηλιάς» απαντά σε διάφορες παραλλαγές. Η ποικιλία αυτή δεν έχει ακόμα ερμηνευτεί. Για τις ανάγκες, ωστόσο, της εργασίας όπου το ζητούμενο είναι το γεγονός της ύπαρξης των διαφοροποιήσεων και όχι η έκταση αυτών, επιλέχτηκε μια από τις παραλλαγές της «μηλιάς» στην παραδοσιακή και φολκλορική εκτέλεσή της. Η επιλογή έγινε με βάση το κριτήριο του τόπου, δηλαδή της Καρυάς που ήταν ένα από τα επίκεντρα της επιτόπιας έρευνας και όπου επιλέχθηκε η εκτέλεση της «μηλιάς» από τον τοπικό χορευτικό σύλλογο Καρυάς «Απόλλων Καρυάς», όπως επίσης και από μεγάλο σε ηλικία κάτοικο του χωριού που κατά γενική ομολογία των Καρσάνων αναγνωρίζονταν και αναγνωρίζεται για τις ιδιαίτερες χορευτικές του δεξιότητες. Βέβαια, αν και κάθε χορευτική εκτέλεση συνιστά μια μεμονωμένη και μοναδική περίπτωση που διαμορφώνει την ποικιλομορφία στο εσωτερικό κάθε κοινότητας (Pelto & Pelto, 1975) και, επιπλέον, οι μεμονωμένες και μοναδικές αυτές εκτελέσεις δεν μπορούν να εκληφθούν ως η γενική εικόνα της κοινότητας, ωστόσο θα πρέπει να επισημανθεί ότι δεν παύουν να υπακούουν στις νόρμες και τους κανόνες της κάθε κοινότητας αφού «κάθε κοινωνική ομάδα έχει διαμορφώσει δικές της χορευτικές παραδόσεις, πλαστική εκφραστικότητα, συντονισμό των κινήσεων και τρόπους συσχετισμού της μουσικής με την κίνηση [που] αποτελούν την κινητική και μουσική της γλώσσα» (Τυροβολά, 1992). α) Παραδοσιακή μορφή Η παραδοσιακή μορφή του χορού (γράφημα 1) συνιστά μια διμερή ετερομετρική εναλλασσόμενη φόρμα (IFMC Study Group for Folk Dance Terminology, 1974; Koutsouba, 1997; 2007a; Τυροβολά, 1994; 2001). Ο χορός αποτελείται δηλαδή από δύο μέρη με διαφορετικά χορευτικά μοτίβα που έχουν διαφορετικό μουσικό μέτρο και τα οποία εναλλάσσονται. Το πρώτο μέρος έχει μουσικό μέτρο 4/4, απαρτίζεται από οκτώ ρυθμικά μοτίβα που επαναλαμβάνονται δηλαδή δεκαέξι συνολικά και για την απόδοσή του χρησιμοποιεί τρία κινητικά μοτίβα που προσιδιάζουν στο χορευτικό μοτίβο του «στα τρία» (Τυροβολά, 1994; 2001; Τυροβολά & Κουτσούμπα, 2006) που επαναλαμβάνεται πέντε φορές. Το τελευταίο μέτρο αντιστοιχεί σε δύο κινήσεις που εισάγουν στο δεύτερο μέρος της «μηλιάς». Υπάρχει ομοφωνία δηλ. ταύτιση κινητικών και ρυθμικών μοτίβων, παρατηρείται όμως ετεροφωνία μεταξύ χορευτικού μοτίβου ή φράσης (Ζωγράφου, 1989, Koutsouba, 1997; Τυροβολά, 1994) και μουσικής ή μελωδικής φράσης.

7 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Γράφημα 1. Απεικόνιση με σημειογραφική καταγραφή της παραδοσιακής χορευτικής φόρμας της «μηλιάς»

8 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Το δεύτερο μέρος έχει μουσικό μέτρο 7/8, αποτελείται από οκτώ ρυθμικά μοτίβα που επίσης επαναλαμβάνονται, δηλαδή δεκαέξι συνολικά. Το χορευτικό μοτίβο δομείται πάνω σε μοτίβο που προσιδιάζει αυτό επτάσημου «συρτού» (Τυροβολά, 1994) το οποίο επαναλαμβάνεται τέσσερις φορές. Παρατηρείται ομοφωνία σε επίπεδο κινητικών και χορευτικών μοτίβων. Ο χορός εκτελείται σε σχήμα ανοιχτού κύκλου με λαβή από τους ώμους και κινείται δεξιά και αριστερά με επικρατέστερη την προς τα δεξιά κίνηση. Συνοδεύεται μόνο από τραγούδι και η ρυθμική αγωγή και των δύο μερών δεν παρουσιάζει αλλαγή και κινείται στα ίδια όρια, 128 και 124 αντίστοιχα. β) Φολκλορική μορφή Η φολκλορική μορφή του χορού (γράφημα 2) είναι και αυτή διμερής ετερομετρική εναλλασσόμενη φόρμα που ως προς τη μουσική συνοδεία δεν παρουσιάζει καμία αλλαγή. Ωστόσο, παρατηρούνται διαφορές ως προς την κίνηση. Συγκεκριμένα, το χορευτικό μοτίβο του πρώτου μέρους αποτελείται από οκτώ κινητικά μοτίβα από τα οποία τα τρία πρώτα αντιστοιχούν στο μοτίβο του χορού «στα τρία», τα υπόλοιπα όμως διαφοροποιούνται και παραλλάσσονται ώστε να μην υφίσταται η επαναληπτικότητα του μοτίβου «στα τρία» που παρατηρείται στην παραδοσιακή μορφή. Τα οκτώ αυτά κινητικά μοτίβα επαναλαμβάνονται δύο φορές, ενώ παρουσιάζεται ομοφωνία τόσο κινητικών και ρυθμικών μοτίβων όσο και χορευτικών μοτίβων/φράσεων και μουσικών ή μελωδικών φράσεων. Το δεύτερο μέρος του χορού αποτελείται από ένα χορευτικό μοτίβο που δομείται επίσης από 4 συνολικά επαναλήψεις μοτίβου επτάσημου «συρτού» που όμως διαφοροποιείται από το αντίστοιχο της παραδοσιακής μορφής ως προς τη χρήση του χώρου και ως προς ορισμένα επιμέρους κινητικά μοτίβα. Παρουσιάζεται και στο μέρος αυτό ομοφωνία κινητικών και χορευτικών μοτίβων με τα ρυθμικά και τις μουσικές ή μελωδικές φράσεις αντίστοιχα. Ο χορός εκτελείται σε σχήμα ανοιχτού κύκλου με λαβή αγκαζέ και κινείται δεξιά-αριστερά, μέσα-έξω με επικρατέστερη την προς τα δεξιά κίνηση. Συνοδεύεται από οργανική μουσική και τραγούδι και η ρυθμική αγωγή διαφοροποιείται μεταξύ πρώτου και δεύτερου μέρους και είναι 108 και 136 αντίστοιχα.

9 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Γράφημα 2. Απεικόνιση με σημειογραφική καταγραφή της φολκλορικής χορευτικής φόρμας της «μηλιάς»

10 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Σύγκριση της παραδοσιακής και φολκλορικής μορφής της «μηλιάς» Εξετάζοντας τις δύο μορφές της «μηλιάς», την παραδοσιακή και τη φολκλορική, διαπιστώνονται μια σειρά από διαφοροποιήσεις σε ποικίλες παραμέτρους όπως τη χορογραφία, το μοντέλο της χορευτικής φόρμας, τη χρήση του χώρου, τη λαβή κ.ά. Οι παράμετροι αυτοί παρουσιάζονται αναλυτικά στον ακόλουθο πίνακα (Πίνακας 1): Πίνακας 1. Συγκριτικός πίνακας της παραδοσιακής και φολκλορικής μορφής της «μηλιάς» Παράμετροι Παραδοσιακή Φολκλορική Δύο βασικές χορευτικές φράσεις Δύο βασικές χορευτικές φράσεις (χορευτικά μοτίβα) που (χορευτικά μοτίβα) που επαναλαμβάνονται περιοδικά. επαναλαμβάνονται περιοδικά. Χορογραφία Περιστασιακά μοτίβα ανύπαρκτα. Δεν υπάρχουν παραλλαγές στο επίπεδο των κινητικών μοτίβων. Περιστασιακά μοτίβα ανύπαρκτα. Δεν υπάρχουν παραλλαγές στο επίπεδο των κινητικών μοτίβων. Αυτοσχεδιασμός του Υπάρχουν ομαδικές παραλλαγές πρωτοχορευτή ελάχιστος. και λίγοι αυτοσχεδιασμοί του Μοντέλο χορευτικής φόρμας Τρόπος ερμηνείας Θέση και στάση του σώματος Ένταση συμμετοχής Χορευτικό σχήμα (χρήση χώρου) Διμερής φόρμα που το πρώτο μέρος δομείται από την επανάληψη μοτίβου που άπτεται του χορού στα τρία και το δεύτερο χορού επτάσημου συρτού. Συντονισμός κινήσεων των κάτω άκρων. Κίνηση συγκρατημένη, μέτριας έντασης. Βήματα με μικρό άνοιγμα, απαλά και με σουστάρισμα. Στηρίξεις σε όλο το πέλμα. Κίνηση του κορμού κάθετα προς το έδαφος και με καθορισμένα μικρής έντασης λικνίσματα. Όρθια θέση με ευρύτητα στο θώρακα και κεφάλι ψηλά. Χαμήλωμα του κορμού με σπάσιμο γονάτων. Ελαφρά σπασίματα της μέσης. Συμμετοχή όλων με λίγες ποικιλίες της πρώτης ή του πρώτου. Κυκλικό ανοικτού κύκλου με κατεύθυνση δεξιά. Ομαδικός χορός που χαρακτηρίζεται από τη συμμετοχή ατόμων της ίδιας οικογένειας. πρωτοχορευτή. Διμερής φόρμα που το πρώτο μέρος δομείται από την 8 κινητικά μοτίβα και το δεύτερο χορού επτάσημου συρτού. Συντονισμός κινήσεων των κάτω άκρων. Κίνηση όχι συγκρατημένη, εναλλασσόμενη αργή και γρήγορη. Βήματα με μεγάλο άνοιγμα, έντονα και με σουστάρισμα. Στηρίξεις σε όλο το πέλμα και τις μύτες. Κίνηση του κορμού κάθετα προς το έδαφος και με καθορισμένα μέτριας έντασης λικνίσματα. Όρθια θέση με ευρύτητα στο θώρακα και κεφάλι ψηλά. Χαμήλωμα του κορμού με σπάσιμο γονάτων. Έντονα σπασίματα της μέσης. Συμμετοχή όλων με ταυτόχρονη εκτέλεση πολλών ποικιλιών στη χορογραφική δομή και λίγες ποικιλίες της πρώτης ή του πρώτου. Κυκλικό ανοικτού κύκλου με κατεύθυνση δεξιά. Μπορεί επίσης να σχηματιστεί διπλοκάγκελο ή αντικρυστά. Υπάρχει επιπλέον κίνηση μέσα-έξω. Ομαδικός χορός που δεν χαρακτηρίζεται από τη

11 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Θέση και φύλο χορευτών Λαβή Ρυθμικό σχήμα Ρυθμική αγωγή Μουσική συνοδεία Κυρίως γυναίκες αλλά και άνδρες χορεύουν κατά οικογένειες. Μπροστά συνήθως γυναίκα. Λαβή από τους ώμους 4σημος και 7σημος σε μέτρια ρυθμική αγωγή. Ετερομετρία. Τραγούδι ή και οργανική μουσική συμμετοχή ατόμων της ίδιας οικογένειας. Άνδρες και γυναίκες ανάμιξ, συνήθως πρώτη γυναίκα. Λαβή από τους ώμους ή από τα ζωνάρια ή από τους βραχίονες ή από τους πήχεις 4σημος σε αργή ρυθμική αγωγή και 7σημος σε μέτρια ρυθμική αγωγή. Ετερομετρία. Οργανική μουσική με ή χωρίς τραγούδι Από τα παραπάνω διαπιστώνομε ότι η παραδοσιακή και η φολκλορική μορφή της «μηλιάς» παρουσιάζουν μια σειρά από διαφοροποιήσεις που υποχρεωτικά παραπέμπουν σε μια διαδικασία μετασχηματισμού. Ο μετασχηματισμός αυτός της μορφής συνιστά δείκτη κοινωνικού μετασχηματισμού, καθώς οι «ιδέες συμβαίνει να έχουν ένα ισχυρό μορφολογικό περιεχόμενο και είναι η μορφή που επιτρέπει να πάμε πιο μακριά» (Bouriaud, 2005). Έτσι, οι πολιτισμικές πρακτικές, μεταξύ των οποίων και ο χορός, συνιστούν έννοιες δυναμικές που διαμορφώνονται αλλά και διαμορφώνουν το πολιτισμικό περιβάλλον σε συγκεκριμένο χρόνο και τόπο και μέσα από συγκεκριμένα γεγονότα (Cowan, 1990; Κουτσούμπα, 2000; Λυδάκη, 2001). Στη βάση αυτή, η παραδοσιακή και η φολκλορική μορφή της «μηλιάς» συνιστούν δύο διαφορετικούς τρόπους κωδικοποιημένης κινητικής συμπεριφοράς που αντανακλούν το σύστημα της κινητικής/χορευτικής έκφρασης των ανθρώπων σε μια δεδομένη χρονική στιγμή και σε συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο. Η παραδοσιακή μορφή της «μηλιάς» εκφράζει ένα σχετικά κλειστό αγροτικό περιβάλλον όπου ο χορός στην «πρωτογενή ύπαρξή» του (Γουλιμάρης, 1994; Γουλιμάρης, Αλμπανίδης & Γεντή, 2002), είναι άμεσα συνδεδεμένος με τη βιωματική λειτουργία των Λευκαδιτών (Ζωγράφου, 1989) όπου εκτός από ψυχαγωγία συνιστά πρώτιστα ένα αναπόσπαστο κομμάτι του κοινωνικού ιστού. Η απλή και λιτή μορφή ικανοποιεί τις αισθητικές αντιλήψεις των ανθρώπων, ενώ οι όποιες μικροδιαφορές υπάγονται στην έννοια της δημιουργικότητας και του αυτοσχεδιασμού (Δρανδάκης, 1993; Τυροβολά, 1999). Η φολκλορική όμως μορφή υπόκειται στους νόμους της σκηνικής παρουσίασης σε ένα αστικό, εμπορευματοποιημένο και όχι μόνο περιβάλλον όπου ο ψυχαγωγικός κατά κύριο λόγω χαρακτήρας στην περίπτωση αυτή, όπως άλλωστε και όλες τις αντίστοιχες, είναι άμεσα συνδεδεμένος με την προθετική

12 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, λειτουργία και αποσκοπεί πρώτιστα στον εντυπωσιασμό του θεατή στο πλαίσιο της «δεύτερης ύπαρξης» του χορού (Ζωγράφου 2003; Hoerburger, 1965; 1968; Kealiinohomokou, 1972; Koutsouba, 1991; 1997; Gore & Koutsouba, 1994; Nahachewsky, 1995). Αυτός επιτυγχάνεται μέσα από μια πιο περίπλοκη και περίτεχνη μορφή στα πλαίσια της χορογραφικής δημιουργίας μέσα από μία προσχεδιασμένη διαδικασία (Koutsouba, 2007b; Φιλιππίδου, Κουτσούμπα & Τυροβολά, 2008). Στο σημείο αυτό δεν μπορεί να μην επισημανθεί η δυνατότητα που παρέχει η ίδια η μορφή του χορού για προσαρμογή σε νέες κοινωνικές συνθήκες και αισθητικές αντιλήψεις και προτιμήσεις ή, με άλλα λόγια, μια προσέγγιση της έννοιας της δημιουργικότητας της μορφής αυτής καθ αυτής όπως συμβαίνει στη περίπτωση της «μηλιάς» (Κουτσούμπα, 1993). Επίλογος Για πολλούς, όπως ήδη αναφέρθηκε, η διαδικασία του μετασχηματισμού της μορφής όσο και της λειτουργίας του ελληνικού λαϊκού παραδοσιακού χορού λαμβάνεται ως μεμπτό και κατακριτέο. Στην περίπτωση, για παράδειγμα, της «μηλιάς» η φολκλορική μορφή της συνδέεται με την τυποποίηση και παγιοποίηση μιας πολυπλοκότερης της παραδοσιακής μορφής του χορού, καθώς και με την πλήρη αποστασιοποίησή του από κάθε άλλη χρήση πέρα από αυτή της σκηνικής παρουσίασης. Με άλλα λόγια, συνδέεται με το γεγονός ότι οι Λευκαδίτες * δεν χορεύουν πια τη «μηλιά» σε καμία άλλη χορευτική περίσταση. Αυτή αναμφισβήτητα συνιστά τη μια πλευρά του νομίσματος. Όμως το παράδειγμα της «μηλιάς» ίσως να επιδέχεται και μια διαφορετική αντιμετώπιση. Χαρακτηρισμοί όπως, για παράδειγμα, «ο χορός είναι πολύ αργός και δεν μας αρέσει να τον χορεύουμε» νεώτερων σε ηλικία Λευκαδιτών (Koutsouba, 1997) δηλώνουν αλλαγή στις αισθητικές προτιμήσεις οι οποίες πιθανά να οδηγούσαν σε μια πλήρη εξαφάνιση του χορού. Μήπως λοιπόν ο μετασχηματισμός της «μηλιάς» στην φολκλορική μορφή της υποδηλώνει την ύπαρξη μιας αδιάκοπης δημιουργικότητας τέτοιας που να μην επιτρέπει στα αγαθά του λαϊκού πολιτισμού να εξαφανίζονται, αλλά να προσαρμόζονται σε νέες συνθήκες και καταστάσεις; Άλλωστε, μήπως το φολκλόρ του σήμερα δεν αποτελεί κι αυτό μέρος της παράδοσης του αύριο; * Θα ήθελα να αφιερώσω το άρθρο αυτό στους Λευκαδίτες που τόσο πολύ με βοήθησαν στη συλλογή του υλικού κατά τη διάρκεια της επιτόπιας έρευνας.

13 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Βιβλιογραφία Αυδίκος, Γ. Ε. (2004). Πανηγύρια και χορευτικοί όμιλοι: βίωση και αναβίωση της παράδοσης. Στο Αυδίκος, Γ. Ε., Λουτζάκη, Ρ. & Παπακώστας, Χ. (επιμ.), Χορευτικά ετερόκλητα (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Baurriaud, N. (2005). Τέχνη δεν γίνεται μόνο με τις ιδέες. Το Βήμα, 25 Νοεμβρίου, 43. Buckland, J. T. (1983). Definitions of folk dance: some explorations, Folk Music Journal, 4(3), Buckland, J. T. (1999). Dance in the field. Theory, methods and issues in dance ethnography. Great Britain: Macmillan Press. Γκέφου-Μαδιανού, Δ. (1999). Πολιτισμός και εθνογραφία. Από τον εθνογραφικό ρεαλισμό στην πολιτισμική κριτική. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Γκουσδοβά, Μ. & Κουτσούμπα, Μ. (2006). Παρουσίαση των Πανελλήνιων Μαθητικών Καλλιτεχνικών Αγώνων και των μορφών τέχνης σε αυτούς, Θεατρογραφίες, 14, Γουλιμάρης, Δ. (1994). Χορός και θεραπεία. Πρακτικά 2 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Κομοτηνή: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τ.Ε.Φ.Α.Α. Γουλιμάρης, Δ. (2006) Οι πολιτιστικοί φορείς του νομού Ροδόπης. Στο Μ. Γ. Βαρβούνης (επιμ.) Θράκη. Ιστορική και λαογραφική προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού της, (σελ ). Αθήνα: Αλήθεια. Γουλιμάρης, Δ., Αλμπανίδης, Ε. & Γεντή, Μ. (2002). Χορευτική μανία, εκστασιακές πρακτικές και θρησκευτική λατρεία. από την αρχαία στη σύγχρονη εποχή. Πρακτικά 2 ου Παγκόσμιου Συνέδριου, Η Αρχαία Ελλάδα. και ο Σύγχρονος Κόσμος.. Αρχαία Ολυμπία: Πανεπιστήμιο Πατρών. Cowan, K. J. (1990). Dance and the body politic in northern Greece, Princeton: Princeton University Press. Δαμιανάκος, Στ. (1984). Λαϊκός πολιτισμός: ιδεολογική χρήση και θεωρητική συγκρότηση του όρου. Επιστημονική Σκέψη, 19, Δαμιανάκος, Στ. (1987). Παράδοση ανταρσίας και λαϊκός πολιτισμός. Αθήνα: Πλέθρον. Δήμας, Η. (2004). Λαϊκή μουσικοχορευτική παράδοση. Χορευτικές συνήθειες των φοιτητών-τριών της Ελλάδας. Αθήνα: Artwork. Dorson, R. (1972). Folklore and folklife. An introduction. Chicago & London: The University of Chicago Press.

14 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Δραγούμης, Μ. ( ). Mε το μαγνητόφωνο στη Σαλαμίνα, Λευκάδα και Ήπειρο. Λοαγραφία, 30, Δραγούμης, Μ. (1993). Μια αποστολή του Μουσικού Λαογραφικού Αρχείου τον Νοέμβριο του 1991 στη Λευκάδα. Συνέδριο για την ιστορία της επτανησιακής μουσικής. Αργοστόλι Ληξούρι: Εταιρεία Κεφαλληνιακών Ιστορικών Ερευνών Δρανδάκης, Λ. (1993). Ο αυτοσχεδιασμός στον ελληνικό δημοτικό χορό. Αθήνα: Δρανδάκης. Δρανδάκης, Λ. (2004). Για μια σύγχρονη φολκλορική παράσταση. Στο Αυδίκος, Γ. Ε., Λουτζάκη, Ρ. & Παπακώστας, Χ. (επιμ.) Χορευτικά ετερόκλητα, (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Filippou, F., Goulimaris, D., Mihaltsi, M. & Genti, M. (2010). Dance and cultural tourism: The effect of demographic characteristics on foreign people s attendance in Greek traditional dancing courses. Studies in Physical Culture and Tourism, 17, 1, Ζωγράφου, Μ. (1989). Λαογραφική-ανθρωπολογική προσέγγιση του σέρα χορού των Ποντίων. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα, Ελλάδα. Ζωγράφου, Μ. (2003). Ο χορός στην ελληνική παράδοση. Αθήνα: Artwork. Glauser, Ch. (1995). Χορευτικά συγκροτήματα στην Ελλάδα. Στο Ράφτης, Α. (επιμ.), Ο χορός από την έρευνα στη διδασκαλία, (σελ ). Αθήνα: ΔΟΛΤ. Gore G. & Koutsouba M. (1994). Airport art in a sociopolitical perspective: the case of the Greek dance groups of Plaka. Proceedings of the 17 th Symposium of the Symposium on Ethnochoreology. Nafplion: Peloponnesian Folklore Foundation. Grau, A. (1993). John Blacking and the development of dance anthropology in the United Kingdom, CORD Dance Research Journal, 25(2), Heelas, P., Lash, S. & Morris, P. (1996). Detraditionalization. Oxford & Massachusetts: Blackwell. Herzfeld, M. (1982). Ours once more: Folklore, ideology and the making of modern Greece. Texas: University of Texas Press. Hoerburger. F., (1965), Folk dance survey. International Folk Music Journal, 17, 7-8. Hoerburger, F. (1968). Once again: On the concept of folk dance. Journal of the International Folk Music Council, 20, Holt T. R. & Turner E. J. (1972). The methodology of comparative research, New York: The Free Press.

15 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, IFMC Study Group for Folk Dance Terminology, (1974). Foundations for the analysis of the structure and form of folk dance: a syllabus. Yearbook for Folk Music, 6, Kaeppler, L. A. (1991). American approaches to the study of dance. Yearbook for Traditional Music, 23, Κατωπόδης, Β. Θ. (1996). Στην ηχώ της παράδοσης. Πάτρα: Σύλλογος Λευκαδίων Πάτρας «Η Φανερωμένη»-Μουσείο Καρυάς. Kealiinohomokou, J. (1972). Folk dance. In Dorson R., Folklore and folklife. An introduction (σελ ). Chicago: Chicago University Press. Kealiinohomoku, J. (1983). An anthropologist looks at ballet as a form of ethnic dance. Στο Copeland, R. & Cohen, M., What Is Dance? (σελ ). Oxford: Oxford University Press. Koutsouba, I. M. (1991). The Greek Dance Groups of Plaka: A Case of Airport Art. Unpublished M.A. Dissertation, University of Surrey, Surrey, UK. Κουτσούμπα, Ι. Μ. (1993). Μετασχηματισμός χορευτικής φόρμας: δημιουργικότητα ή αναγκαιότητα; Περιπτωσιακή μελέτη: Η μηλιά της Λευκάδας, Άθληση και Κοινωνία, 6, 116. Koutsouba, I. M. (1997). Plurality in Motion: Dance and Cultural Identity on the Greek Ionian Island of Lefkada, Unpublished Doctoral Dissertation, University of London, London, UK. Κουτσούμπα, Ι. Μ. (2000). Η δυναμική του χορού στις μετασχηματιστικές διαδικασίες διαμόρφωσης της τοπικής πολιτισμικής ταυτότητας. Πρακτικά 1 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Λαϊκού Πολιτισμού. Σέρρες: Δήμος Σερρών. Κουτσούμπα, Ι. Μ. (2002). Χορολογία και εθνοχορολογία/ανθρωπολογία χορού. Για μια αποσαφήνιση των όρων, Εθνολογία, 9, Κουτσούμπα, Ι. Μ. (2005). Σημειογραφία της χορευτικής κίνησης: το πέρασμα από την προϊστορία στην ιστορία του χορού. Αθήνα: Προπομπός. Κουτσούμπα Μ. (2007). Η διδασκαλία του ελληνικού λαϊκού παραδοσιακού χορού στα σύγχρονα εκπαιδευτικά πλαίσια. Πρακτικά 1 ου Διεθνούς Εκπαιδευτικού Συνεδρίου Βόλος: Ερευνητικό Ίδρυμα Πολιτισμού και Εκπαίδευσης & κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Koutsouba, I. M. (2007a). Structural analysis for Greek folk dance. A methodology. Στο Kaeppler, L. A. & Dunin, I. E., Dance structures: perspectives on the analysis of human movement (σελ ). Budapest: European Folklore Institute.

16 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Koutsouba, M. (2007b). The impact of the international folk dance festivals in the identity of the local dance traditions. International Symposium on Dance Research Paris: CORD & SDHS. Κρητσιώτη, Μ. (1995). Ο τελετουργικός και ο σκηνικός παραδοσιακός χορός. Στο Ράφτης, Α. (επιμ.), Ο χορός από την έρευνα στη διδασκαλία, (σελ ). Αθήνα: ΔΟΛΤ. Κyriakou, Ch. (1993). Διδασκαλία παραδοσιακού χορού. Στοχοπροσανατολισμένη μέθοδος. Στο Ράφτης, Α. (επιμ.), Η διδασκαλία του χορού (σελ ). Αθήνα: ΔΟΛΤ. Λουκάτος, Δ. (1960). Λαογραφική αποστολή εις Μεγανήσι Λευκάδος. Ακαδημία Αθηνών: Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου, 11-12, Λυκεσάς, Γ., Παπαπαύλου, Α. & Παπαμιχαήλ, Π., (2000). Η εξελικτική πορεία του ελληνικού παραδοσιακού χορού από το φυσικό του χώρο, το χωριό, στη σχολική φυσική αγωγή. Πρακτικά 1 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Λαϊκού Πολιτισμού. Σέρρες: Δήμος Σερρών. Λυδάκη, A. (2001). Ποιοτικές μέθοδοι της κοινωνικής έρευνας. Αθήνα: Καστανιώτης. Mαζαράκη, Δ. (1984). Το λαϊκό κλαρίνο στην Ελλάδα. Αθήνα: Κέδρος. Μερακλής, Γ. Μ. (1989). Τι είναι ο folklorismus. Στο Μερακλής, Γ. Μ., Λαογραφικά ζητήματα (σελ ). Αθήνα: Μπούρας. Μικρώνης, Γρ. (1993). Λευκάδα: Προσέγγιση στους λαϊκούς χορούς με βάση ιστορικάκοινωνικά-οικονομικά-πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Πτυχιακή εργασία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών: Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού. Nahachewsky, A. (1995). Participatory and presentational dance as ethnochoreological categories, CORD Dance Research Journal, 27(1), Ογκουρτσώφ, Π. Α. (1983). Συγκριτική-Ιστορική Μέθοδος. Στο Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, (σελ ), Αθήνα: Ακάδημος. Παπαϊωαννίδου, Μ., Φιλίππου, Φ. & Γουλιμάρης, Δ. (2006). Ο παραδοσιακός χορός ως θεατρική πράξη, Πρακτικά 20 ου Παγκόσμιου Συνέδριου για την Έρευνα του Χορού. Αθήνα: ΔΟΛΤ. Παπακώστας, Χρ. (2003). Ο χορός από την κοινότητα στην σκηνή: αντιφάσεις και πρακτικές. Πρακτικά 2 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Λαϊκού Πολιτισμού. Σέρρες: Δήμος Σερρών.

17 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Παπαπαύλου, Μ. (2005). Παγκοσμιοποίηση και μουσικός φολκλορισμός. Συνέδριο με θέμα: Η ελληνική μουσική στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Αθήνα: Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Pelto, J. P. & Pelto, H. G. (1975). Intra-cultural diversity. American Ethnologist, 2, Περιστέρης, Σπ. (1967). Μουσική λαογραφική αποστολή εις επαρχίαν Bονίτσης και εις Λευκάδα. Επετηρίς του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας, ΙΗ/ΙΘ, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Λευκάδας, (2005). Επιστημονικό συμπόσιο: "Φολκλόρ και παράδοση σήμερα". Λευκάδα: Δήμος Λευκάδας & Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ράφτης, Α. (1995). Εγκυκλοπαίδεια του ελληνικού χορού. Αθήνα: Θέατρο Ελληνικών Χορών «Δόρα Στράτου». Ροντογιάννη, Γ. (1987). Λευκάδα: Λαογραφικά μελετήματα. Πτυχιακή εργασία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών: Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού. Σκίντζας, Γ. (2010). Δερβίσηδες: από τον μυστικισμό στο φολκλόρ. Το Βήμα, 21 Μαρτίου, Β2, 2. Sklar, D. (1991). On dance ethnography. Dance Research Journal, 23(1), Stocking, G. W. (1992). The ethnografher s magic: Fieldwork in British anthropology from Tylor to Malinowski». Στο Stocking, G. W., The Ethnografher s magic and other essays in the history of Anthropology (σελ ). Madison: University of Wisconsin Press. Τόσκα-Καμπά, Σ. (1991). Νησιώτικοι παραδοσιακοί χοροί. Αθήνα: Φιλιππότη. Τυροβολά, B. (1992). Ελληνικοί παραδοσιακοί χορευτικοί ρυθμοί. Αθήνα: Gutenberg. Τυροβολά, B. (1994). O xορός στα τρία στην Ελλάδα: δομική - μορφολογική και τυπολογική προσέγγιση. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα. Τυροβολά, Β. (1999). Η έννοια του αυτοσχεδιασμού στην ελληνική λαϊκή δημιουργία. Στο Σαχινίδης, Γ. Κ. (επιμ.) Παραδοσιακός χορός και λαϊκή δημιουργία (σελ ). Αθήνα: Παπαζήσης. Tυροβολά, Κ. B. (2001). Ο ελληνικός χορός. Μια διαφορετική προσέγγιση. Αθήνα: Gutenberg.

18 Μ. Ι. Κουτσούμπα - Επιστήμη του Χορού, 3, Tυροβολά, Κ. B. (2003). Χορός: Μορφολογική προσέγγιση και φορμαλισμός. Στο Βασιλειάδης, Στ.κ.α., Συνοδευτικά Κείμενα: Ελληνική μουσική και χορός, Θεματική Ενότητα «Τέχνες ΙΙ: Επισκόπηση ελληνικής μουσικής και χορού» (σελ. 1-19). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Τυροβολά, Β. & Κουτσούμπα, Ι. Μ. (2006). Μορφολογική μέθοδος διδασκαλίας του ελληνικού παραδοσιακού χορού. Το παράδειγμα των Ποντιακών χορών. Μουσική σε Πρώτη Βαθμίδα, 1, Τυροβολά, Β. & Κουτσούμπα, Ι. Μ. (2007). Εισαγωγικά. Στο Adshead, J., Ανάλυση του χορού. Θεωρία και πράξη, (μτφ. Β. Τυροβολά & Μ. Κουτσούμπα) (σελ ), Αθήνα: Πασχαλίδης. Φιλιππίδου, Ε. Κουτσούμπα, Μ. & Τυροβολά, Β (2008). Βίωση και αναβίωση της παράδοσης. Το πέρασμα του χορού από την συμ-παράσταση στην αναπαράσταση στον Παντάλοφο του Έβρου, Proceedings of the 22nd World Congress on Dance Research, Αθήνα: CID Χαρμαντά, Ν. (2004). Ο χορός από την πλατεία στην τάξη και στην παράσταση: σκέψεις, απόψεις, προτάσεις. Στο Αυδίκος, Γ. Ε., Λουτζάκη, Ρ. & Παπακώστας, Χ. (επιμ.), Χορευτικά ετερόκλητα, (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1989 Διδακτορικό Δίπλωμα Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας (Τομέας Λαογραφίας)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1989 Διδακτορικό Δίπλωμα Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας (Τομέας Λαογραφίας) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο : Μαγδαληνή Ζωγράφου Διεύθυνση Επικοινωνίας : Εθνικής Αντίστασης 41, Δάφνη 17237 Tηλέφωνο Επικοινωνίας : 210-9760310, 210-6668198 Fax : - E-mail : zografou@phed.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Δραστηριότητα Μαρίας Κουτσούμπα

Ερευνητική Δραστηριότητα Μαρίας Κουτσούμπα 1 Ερευνητική Δραστηριότητα Μαρίας Κουτσούμπα Επιστημονικά - Ερευνητικά Προγράμματα 2006-2007: Πρόγραμμα «Καποδίστριας», θέμα ερευνητικής πρότασης «Σύγκριση δύο μεθόδων διδασκαλίας του ελληνικού παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ο ρόλος του χορού στην εκπαίδευση Ο χορός είναι κίνηση φυσική δραστηριότητα. Συνεπώς είναι θεματικό

Διαβάστε περισσότερα

Μελετώντας την υπάρχουσα ελληνική και ξένη βιβλιογραφία διαπιστώνεται η έλλειψη βιβλιογραφικών αναφορών για τον Ικαριώτικο χορό.

Μελετώντας την υπάρχουσα ελληνική και ξένη βιβλιογραφία διαπιστώνεται η έλλειψη βιβλιογραφικών αναφορών για τον Ικαριώτικο χορό. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην Ελλάδα ο χορός γενικά αποτελούσε και αποτελεί σημαντικό μέσο επικοινωνίας των ατόμων και αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνικής δράσης. Αυτό ισχύει και για τον Ικαριώτικο που είναι ο αντιπροσωπευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση επικοινωνίας : Εθνικής Αντίστασης 41, Δάφνη 172 37 Τηλέφωνο επικοινωνίας : 210 727 6196 Fax : 210 727 6196 : chpapak@phed.uoa.

Διεύθυνση επικοινωνίας : Εθνικής Αντίστασης 41, Δάφνη 172 37 Τηλέφωνο επικοινωνίας : 210 727 6196 Fax : 210 727 6196 : chpapak@phed.uoa. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο : Χρήστος Παπακώστας Διεύθυνση επικοινωνίας : Εθνικής Αντίστασης 41, Δάφνη 172 37 Τηλέφωνο επικοινωνίας : 210 727 6196 Fax : 210 727 6196 E-mail : chpapak@phed.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο : Μαρία Κουτσούμπα του Ιωάννη Διεύθυνση : Εθνικής Αντίστασης 41, Δάφνη 17237 Τηλέφωνο : δεν υπάρχει e-mail : makouba@phed.uoa.gr ΣΠΟΥΔΕΣ Μεταπτυχιακές Σπουδές 1999:

Διαβάστε περισσότερα

f %f f %f Min Max

f %f f %f    Min Max Η επίδραση των παραδοσιακών και φολκλορικών διαδικασιών στη γνώση και την προτίµηση του ελληνικού παραδοσιακού χορού ήµας Ηλίας, Βαγενάς Γεώργιος, Γκιόσος Ιωάννης Πανεπιστήµιοo Αθηνών ΤΕΦΑΑ Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΝΤΟΝΑΣΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Φ.Α., k. KΟΥΤΣΙΩΡΑ ΙΩΑΝΝΗ - ΤΡΙΚΑΛΑ

ΚΟΝΤΟΝΑΣΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Φ.Α., k. KΟΥΤΣΙΩΡΑ ΙΩΑΝΝΗ - ΤΡΙΚΑΛΑ ΚΟΝΤΟΝΑΣΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Φ.Α., k. KΟΥΤΣΙΩΡΑ ΙΩΑΝΝΗ - ΤΡΙΚΑΛΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΧΟΡΟΥ Παραδοσιακός χορός Με τον όρο

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμβολή της Εκμάθησης του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού στη Διαμόρφωση των Χορευτικών Συνηθειών των Φοιτητών

Η Συμβολή της Εκμάθησης του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού στη Διαμόρφωση των Χορευτικών Συνηθειών των Φοιτητών Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 5 (1), 116 124 Δημοσιεύτηκε: 27 Απριλίου 2006 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 5 (1), 116-124 Released: April 27, 2006 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος των Χορευτικών Συλλόγων στη Μετεξέλιξη της Ελληνικής Μουσικοχορευτικής Παράδοσης: Το Παράδειγμα του «Συγκαθιστού» Χορού του Βελβεντού Κοζάνης

Ο Ρόλος των Χορευτικών Συλλόγων στη Μετεξέλιξη της Ελληνικής Μουσικοχορευτικής Παράδοσης: Το Παράδειγμα του «Συγκαθιστού» Χορού του Βελβεντού Κοζάνης Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 7(1), 30 38 Δημοσιεύτηκε: 30 Απριλίου 2009 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 7(1), 30-38 Released: April 30, 2009 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ο χορός στην παραδοσιακή κοινωνία

Εισαγωγή. Ο χορός στην παραδοσιακή κοινωνία Εισαγωγή Η φθίνουσα πορεία του Ελληνικού παραδοσιακού χορού είναι ένα ενδιαφέρον φαινόμενο για μελέτη και προβληματισμό. 0 ανεξέλεγκτος τρόπος διδασκαλίας κι απόδοσης του, αλλά και η επίσημη θέση του Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία του ελληνικού λαϊκού παραδοσιακού χορού στους καθηγητές Σωματικής Αγωγής 1 από το 1909 μέχρι το 1983

Η διδασκαλία του ελληνικού λαϊκού παραδοσιακού χορού στους καθηγητές Σωματικής Αγωγής 1 από το 1909 μέχρι το 1983 ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΑ: Ανθρωπιστική Κατεύθυνση Δεκέμβριος 2012 Η διδασκαλία του ελληνικού λαϊκού παραδοσιακού χορού στους καθηγητές Σωματικής Αγωγής 1 από το 1909 μέχρι το 1983 Μαρία Κουτσούμπα Τομέας Γυμναστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος µαθήµατος: Εισαγωγή στον παραδοσιακό χορό (N 135) ιάλεξη: Η ιδακτική του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού

Τίτλος µαθήµατος: Εισαγωγή στον παραδοσιακό χορό (N 135) ιάλεξη: Η ιδακτική του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού Τίτλος µαθήµατος: Εισαγωγή στον παραδοσιακό χορό (N 135) ιάλεξη: Η ιδακτική του Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού Μέθοδοι και στρατηγικές διδασκαλίας τρισδιάστατη ενότητα (κίνηση, µουσική, λόγος) σύστηµα επικοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος:

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχ. Έτος: 2013-2014 ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ A ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΡΩΜΑ ΧΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΜΝΗΜΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήµη του Χορού, Τόµος 2, 2008. Science of Dance. Volume 2, 2008

Επιστήµη του Χορού, Τόµος 2, 2008. Science of Dance. Volume 2, 2008 Επιστήµη του Χορού Τόµος 2, 2008 Science of Dance Ηλεκτρονικό Περιοδικό Electronic Journal www.elepex.gr/periodiko.html Volume 2, 2008 Η οµικό-μορφολογική και Τυπολογική Ανάλυση στη Μελέτη του Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Project A Λυκείου Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Οι παραδοσιακοί χοροί στην αρχαία Ελλάδα Ο χορός στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή

Μουσικοκινητική Αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Τι είναι η Μουσικοκινητική Αγωγή Αρχές της Μουσικοκινητικής Αγωγής (Carl Orff) Παιδαγωγικές βάσεις της Μουσικοκινητικής Αγωγής Ποιοι οι στόχοι της Μουσικοκινητικής Αγωγής Αυτοσχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ»

«ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ» ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ «ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ» ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016-2017 Η βιβλιογραφία που ακολουθεί είναι ενδεικτική. Οι φοιτητές μπορούν να επιλέξουν και άλλα βιβλία από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μαρία Κουτσούμπα του Ιωάννη Υπηκοότητα: Ελληνική Ιδιότητα: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο γνωστικό αντικείμενο «Ελληνικός Παραδοσιακός Χορός», Τμήμα Επιστήμης Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Παπακώστας

Δρ. Χρήστος Παπακώστας Ερευνητικά Πεδία Ενδιαφέροντα Δρ. Χρήστος Παπακώστας Christos Papakostas, PhD Χορός, Μουσική, Λαογραφία, Λαϊκός Πολιτισμός, Πολιτισμικές ταυτότητες, ++302431047059 Επικοινωνία: christospakostas@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου

Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου 1. Τοπική Ιστορία-Φυσικό και Ανθρωπογενές Περιβάλλον Arjun Appadurai, 2014, Νεωτερικότητα χωρίς σύνορα. Πολιτισμικές διαστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα Έτος στο νπ Είδος στο νέο

πρόγραμμα Έτος στο νπ Είδος στο νέο νέο για όσους ακολουθούν το = κατοχυρώνεται στο νέο = Υποχρεωτικά Κορμού ΜΣ 01 Ψυχοπαίδη Εισαγωγή στην ιστορική και συστηματική μουσικολογία ΥΚ 1 Εισαγωγή στην ιστορική μουσικολογία Υ 1 Χειμ. Εξ. ΜΜ 94

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η Μαρία Ι. Κουτσούμπα είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στη Σχολή Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και ΣΕΠ στο

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 651 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ Έκθεση Ενθυμημάτων της πενηντάχρονης πορείας (1962-2012) του Διεθνούς Φεστιβάλ Φολκλόρ «Τα δώρα του Φεστιβάλ»

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΩΣ ΜΟΡΦΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το πρόγραμμα Το Πρόγραμμα με τίτλο «Το θέατρο ως μορφοπαιδευτικό αγαθό και καλλιτεχνική έκφραση στην εκπαίδευση και την κοινωνία» υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ ΑNALYTICAL THOUGHT AND CREATIVITY Η διεπιστημονική προσέγγιση των αντικειμένων

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία. Διάλεξη 7η : Δομή της χορογραφίας

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία. Διάλεξη 7η : Δομή της χορογραφίας ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 1 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ Α ) Οι Αγώνες Χορού περιλαµβάνουν τρεις κύριους τοµείς : Αγώνες Ελληνικών Παραδοσιακών χορών. Αγώνες Κλασικού Μπαλέτου.

Διαβάστε περισσότερα

Κάρδαρης Διονύσιος. Αναπληρωτής Καθηγητής Γνωστικό αντικείμενο : Φυσική Αγωγή με έμφαση Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς

Κάρδαρης Διονύσιος. Αναπληρωτής Καθηγητής Γνωστικό αντικείμενο : Φυσική Αγωγή με έμφαση Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς Κάρδαρης Διονύσιος Αναπληρωτής Καθηγητής Γνωστικό αντικείμενο : Φυσική Αγωγή με έμφαση Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς Τομέας Φυσικής και Πολιτισμικής Αγωγής Σ.Σ.Ε. ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 24 χρόνια διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Λαλιώτη Πολιτισμική και μουσική ανθρωπολογία Ι ΥΚ-2 1 ΜΜ 78 ΧΕ

Λαλιώτη Πολιτισμική και μουσική ανθρωπολογία Ι ΥΚ-2 1 ΜΜ 78 ΧΕ Υποχρεωτικά Κορμού ιδάσκων Μάθημα Είδος Νέο Έτο Κωδ (νπ) Χειμερινό Μαλιάρας Συνοπτική Ιστορία της ευρωπαϊκής μουσικής ΙΙ ΥΚ-1 1 ΜΜ 95 ΕΕ Μαλιάρας Ιστορία της Νεοελληνικής έντεχνης μουσικής ΥΚ-1 3 ΜΣ 39

Διαβάστε περισσότερα

«Φυσική Αγωγή στο δημοτικό σχολείο. Πως βλέπουν το μάθημα οι μαθητές του σχολείου.»

«Φυσική Αγωγή στο δημοτικό σχολείο. Πως βλέπουν το μάθημα οι μαθητές του σχολείου.» «Φυσική Αγωγή στο δημοτικό σχολείο. Πως βλέπουν το μάθημα οι μαθητές του σχολείου.» «Ποιο είναι το αγαπημένο σου μάθημα;» Μία κλασσική ερώτηση για κάθε παιδί οποιασδήποτε βαθμίδας της εκπαίδευσης. Ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

Ζωναράδικος ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ζωναράδικος ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ζωναράδικος ΛΟΓΡΦΙΚ ΣΤΟΙΧΕΙ Παραδοσιακές στολές Θράκης Ζωναράδικος Λαογραφικά στοιχεία ( σελίδα 1 η ) Ο Ζωναράδικος είναι παραδοσιακός χορός της Θράκης, τον οποίο έφεραν στην Ελλάδα πρόσφυγες από την νατολική

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σχολικών Πολιτιστικών Προγραμμάτων

1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σχολικών Πολιτιστικών Προγραμμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών- Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του θεσμού των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Το παράδειγμα του 4 ου Δημοτικού Σχολείου Θέρμης

Παρουσίαση του θεσμού των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Το παράδειγμα του 4 ου Δημοτικού Σχολείου Θέρμης Παρουσίαση του θεσμού των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Το παράδειγμα του 4 ου Δημοτικού Σχολείου Θέρμης 1 Η φιλοσοφία του Νέου Σχολείου Οι εκπαιδευτικοί στρατηγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου

Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου Δείκτης Αξιολόγησης 7.1: Επίτευξη των στόχων του σχολείου ΤΟΜΕΑΣ 7: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Περιγραφή - Σκοπός: Η συνολική αποτίμηση της επίτευξης των στόχων του σχολείου σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος :

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : 2016-2017 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση των νέων για τους παραδοσιακούς χορούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του προβλήματος

Παρουσίαση του προβλήματος Εισαγωγή Κατά τον Martin (2013) ο φίλαθλος χρησιμοποιεί το άθλημα που παρακολουθεί και συγκεκριμένα την ομάδα ή τον αθλητή ως μέσο απόδρασης από τη καθημερινότητα, ως μέσο διασκέδασης, αίσθηση του επιτεύγματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής Διαδικτυακό Σεμινάριο 27.6.16 Έλενα Μακρίδου Πώς οι 3 βασικές δραστηριότητες μπορούν να συνδεθούν με τη χρήση της τεχνονογίας μέσα από τη διδασκαλία έννοιας;

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Περιεχόμενα 1. Στοιχεία κειμένου 5 2. Διαμόρφωση και διάταξη σελίδας 5 2.1. Έκταση κειμένου 5 2.2. Μορφοποίηση σελίδας 5 2.3. Μορφοποίηση κειμένου 5 2.4. Τίτλοι

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματος. Είδος. Έτος. ΜΣ 06 Λιάβας Εισαγωγή στην Ελληνική Δημοτική Μουσική Υ 1 χειμ. εξ. Ελληνική παραδοσιακή μουσική ΥΚ

Μαθήματος. Είδος. Έτος. ΜΣ 06 Λιάβας Εισαγωγή στην Ελληνική Δημοτική Μουσική Υ 1 χειμ. εξ. Ελληνική παραδοσιακή μουσική ΥΚ Τίτλος στο παλαιό Τίτλος Υποχρεωτικά ΜΣ 06 Λιάβας Εισαγωγή στην Ελληνική Δημοτική Μουσική Υ 1 χειμ. εξ. Ελληνική παραδοσιακή μουσική ΥΚ ΜΣ 03 Μπαλαγεώργος Εισαγωγή στη Βυζαντινή Μουσικολογία Υ 1 χειμ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΧΟΡΟ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ»

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΧΟΡΟ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΧΟΡΟ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με την Α1 και Α2 Τάξη του 5 ου Δημοτικού Σχολείου Μενεμένης Φεβρουάριος Ιούνιος 2012 1 Συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Κινητική Μάθηση σε Δεξιότητες Αναψυχής»

Κινητική Μάθηση σε Δεξιότητες Αναψυχής» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ MK 0966 «Εφαρμοσμένη Κινητική Μάθηση σε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διδακτική και Διδακτική Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού

1. Εισαγωγή 2. Διδακτική και Διδακτική Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού 1. Εισαγωγή Σ όλες τις εποχές και σε όλους τους λαούς ο χορός αποτελούσε και αποτελεί σημαντικό κομμάτι ποικίλων εκφάνσεων της κοινωνικής ζωής (πολιτιστικής, θρησκευτικής, εκπαιδευτικής, ψυχαγωγικής κ.ά.).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 3: Η αγροτική κοινότητα 2/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι να παρουσιαστεί το

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί και Ιστορικά Αρχεία: Προβληματισμοί, Μεθοδολογία, Μελέτη περίπτωσης. Λεωνίδας Κ. Πλατανιώτης Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 (Φιλόλογος)

Παιδί και Ιστορικά Αρχεία: Προβληματισμοί, Μεθοδολογία, Μελέτη περίπτωσης. Λεωνίδας Κ. Πλατανιώτης Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 (Φιλόλογος) Παιδί και Ιστορικά Αρχεία: Προβληματισμοί, Μεθοδολογία, Μελέτη περίπτωσης Λεωνίδας Κ. Πλατανιώτης Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 (Φιλόλογος) 1. Εισαγωγή Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι: να αναδείξει τη σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 Σκοπός του σεμιναρίου Το σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η καταγραφή των απόψεων σχετικά µε το µάθηµα της φυσικής αγωγής σε δηµοτικά σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΟΡΟ

ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΟΡΟ ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΟΡΟ «ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΚΕΙ ΣΤΗ ΣΚΗΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινές Πολιτιστικές Εκδηλώσεις 2011 Δήμου Λευκάδας Συνοπτικό Πρόγραμμα 49ο Διεθνές Φεστιβάλ Φολκλόρ Γιορτές Λόγου και Τέχνης (56η περίοδος)

Καλοκαιρινές Πολιτιστικές Εκδηλώσεις 2011 Δήμου Λευκάδας Συνοπτικό Πρόγραμμα 49ο Διεθνές Φεστιβάλ Φολκλόρ Γιορτές Λόγου και Τέχνης (56η περίοδος) Καλοκαιρινές Πολιτιστικές Εκδηλώσεις Δήμου Συνοπτικό Πρόγραμμα 49ο Διεθνές Φεστιβάλ Φολκλόρ Γιορτές Λόγου και Τέχνης (56η περίοδος) ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ Λόγος Μουσική Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΟΙΝΟΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΟΣ «ΤΟ ΚΡΑΣΟΧΩΡΙ»

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΟΙΝΟΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΟΣ «ΤΟ ΚΡΑΣΟΧΩΡΙ» ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΟΙΝΟΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΟΣ «ΤΟ ΚΡΑΣΟΧΩΡΙ» Βιογραφικό του Συλλόγου Ο Λαογραφικός & Πολιτιστικό Σύλλογος Άνω Οινόης «Το Κρασοχώρι» ιδρύθηκε το 1991 και τα µέλη του κατοικούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ ***

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΚΑΡΠΑΘΟΣ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 20 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Στη Μινωική Κρήτη απεικονίζονται χοροί με μορφή λιτανείας ή πομπής.οι αρχαίοι Έλληνες προκειμένου να μιλήσουν για το χορό, χρησιμοποιούσαν

Στη Μινωική Κρήτη απεικονίζονται χοροί με μορφή λιτανείας ή πομπής.οι αρχαίοι Έλληνες προκειμένου να μιλήσουν για το χορό, χρησιμοποιούσαν ΧΟΡΟΣ Τι είναι ο χορός; Ο χορός είναι μορφή καλλιτεχνικής και αθλητικής έκφρασης η οποία γενικά αναφέρεται στην κίνηση του σώματος, συνήθως ρυθμική και σύμφωνη με τη μουσική. Είναι ένας τρόπος επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία στο λύκειο

Ερευνητική εργασία στο λύκειο ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιβλιοθηκονομικές προσεγγίσεις για την ερευνητική εργασία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση 1 Ερευνητική εργασία στο λύκειο οδηγός πληροφοριακής παιδείας Χριστίνα Κανάκη Βιβλιοθηκονόμος,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 1: Εισαγωγικές Επισημάνσεις Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2006.

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2006. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2006. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2006 ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΚΟΜΠΑΝΙΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ 9.00 μ.μ. τιμή εισιτηρίου"!

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ 11.GYM22-23:Layout 1 6/25/09 12:03 PM Page 195 ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Στο περιοδικό γίνονται δεκτές εργασίες που καλύπτουν όλα τα θέµατα της Φυσικής Αγωγής και του Αθλητισµού. Οι εργασίες χωρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΔΙΕΘΝΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΤΟΥΣ

ΕΘΝΙΚΟ & ΔΙΕΘΝΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΤΟΥΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΔΙΕΘΝΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΤΟΥΣ 2013 1 Α ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ: Αθήνα Πειραιάς Νησιά Αιγαίου Εύβοια Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ: Μακεδονία Θράκη Γ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ: Πελοπόννησος Νησιά Ιονίου Αιτωλοακαρνανία Ήπειρος Ευρυτανία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα