ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ"

Transcript

1 ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 2 o ΜΕΡΟΣ: ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΟΛΥΜΑΤΑ-ΕΠΙΠΕ Α ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Τούκας ηµήτρης Msc, Ph.D, ΚΕΠΕΚ ΑΝ. ΑΤΤΙΚΗΣ Σ.ΕΠ.Ε. Λογοθετίδη Μαίρη, Ph.D, Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur Σε ένα διαγνωστικό-ερευνητικό µικροβιολογικό εργαστήριο στο οποίο γίνεται χειρισµός µολυσµατικού ή δυνητικά µολυσµατικού βιολογικού υλικού µε συµβατικές µικροβιολογικές µεθόδους (καλλιέργειες-ανακαλλιέργειες, βιοχηµικός χαρακτηρισµός κ.τ.λ.) ή/και µε τεχνικές µοριακής βιολογίας (PCR-PFLPs, SSCP, νουκλεοτιδική ανάλυση DNA, κ.τ.λ.) είναι αναπόφευκτη η δηµιουργία αερολυµάτων, που ενδεχοµένως να περιέχουν δυνητικά παθογόνους µικροοργανισµούς. Τα αερολύµατα που δηµιουργούνται κατά τις εργαστηριακές πρακτικές µπορούν να περιέχουν µικροοργανισµούς µε την µορφή σωµατιδίων (π.χ. λυοφιλιοποιηµένα κύτταρα) ή µε την µορφή µικροσταγονιδίων (π.χ. κύτταρα καλλιεργειών) µε διάµετρο µικρότερη των 150 µm τα οποία αιωρούνται εντός του εργαστηρίου. Οι εργαζόµενοι εισπνέοντας µολυσµατικά αερολύµατα µπορούν να προσβληθούν από τον παθογόνο µικροοργανισµό και να εκδηλώσουν λοιµώξεις των οποίων η βαρύτητα ποικίλει ανάλογα µε το είδος του µικροοργανισµού και την ανοσολογική κατάσταση του ξενιστή (εργαζοµένου) ενώ πολλές από αυτές µπορούν να αποβούν µοιραίες. Για την εξάλειψη ή τον περιορισµό του κινδύνου των εισπνεόµενων αερολυµάτων στον εργαστηριακό χώρο χρησιµοποιούνται κατά κανόνα οι θάλαµοι ασφαλείας (Βiological safety cabinets-βscs). Ο θάλαµος ασφαλείας αποτελεί εργαστηριακό εξοπλισµό, ο οποίος, αν επιλεγεί και χρησιµοποιηθεί µε σωστό τρόπο, παίζει σηµαντικότατο ρόλο στην πρόληψη ενδεχόµενης µόλυνσης των εργαζοµένων από µολυσµατικά αερολύµατα και για τον λόγο αυτό θεωρείται εξοπλισµός συλλογικής προστασίας. Από την άλλη πλευρά ο θάλαµος ασφαλείας εγγυάται την ασφάλεια του βιολογικού δείγµατος προλαµβάνοντας εξωτερικές ή διασταυρούµενες επιµολύνσεις [1]. Σε ένα θάλαµο ασφαλείας εκτελούνται όλες οι εργαστηριακές διαδικασίες που παράγουν αερολύµατα τα οποία, µέσω του συστήµατος απαγωγής του θαλάµου, διοχετεύονται εκτός του εργαστηρίου. Έτσι ο εργαζόµενος ο οποίος χειρίζεται τους βιολογικούς παράγοντες προστατεύεται από τον κίνδυνο εισπνοής αερολυµάτων είτε από τη νηµατική ροή αέρα της καµπίνας η οποία δρα σαν «κουρτίνα προστασίας» εµποδίζοντας την έξοδο των αερολυµάτων στον περιβάλλοντα εργαστηριακό χώρο (θάλαµος ασφαλείας τύπου Ι και ΙΙ) είτε από φυσικά συστήµατα προστασίας (θάλαµος ασφαλείας τύπου ΙΙΙ). Βάσει διεθνών προδιαγραφών (NFS-49 USA, BSI 5726 GB, 5300 Bonn Cermany, 2252 Australia, AFNOR-NF-PPX France) οι βιολογικοί θάλαµοι ασφαλείας διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε το εγγυηµένο επίπεδο προστασίας: Θάλαµοι ασφαλείας τύπου Ι (ΒSC-Ι): Είναι θάλαµοι που εγγυώνται την προστασία του χειριστή µέσω µιας εισερχόµενης νηµατικής ροής αέρα αλλά όχι του προϊόντος (βιολογικού υλικού) αφού ο εισερχόµενος αέρας δεν φιλτράρεται (εικόνα 1). Χαρακτηρίζονται από την παρουσία φίλτρων HEPA στον αεραγωγό του εξερχόµενου αέρα. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν για τον χειρισµό βιολογικών παραγόντων χαµηλής επικινδυνότητας (οµάδες βιολογικών παραγόντων 1 και 2) και για διαδικασίες που δεν απαιτούν την προστασία του βιολογικού δείγµατος.

2 Εικόνα 1: Σχηµατικό διάγραµµα βιολογικού θαλάµου ασφαλείας τύπου Ι Α = Πρόσθιο άνοιγµα, Β = διαφανές παραπέτασµα, Γ= φίλτρο HEPA εξερχόµενου αέρα, = αεραγωγός εξερχόµενου αέρα. (WHO-laboratory biosafety manual-3 rd edition τροποποιηµένο) Θάλαµοι ασφαλείας τύπου ΙΙ (ΒSC-ΙΙ): Οι θάλαµοι αυτού του τύπου χρησιµοποιούνται στα περισσότερα µικροβιολογικά εργαστήρια Είναι θάλαµοι κατασκευασµένοι α) για την προστασία του χειριστή, β) την προστασία του βιολογικού υλικού το οποίο χειρίζεται ο εργαζόµενος και γ) την προστασία του περιβάλλοντος χώρου. Σ αυτή την κατηγορία των θαλάµων η εισερχόµενη νηµατοειδής ροή του αέρα απορροφάται κάτω από τον πάγκο εργασίας του θαλάµου, φιλτράρεται και επανέρχεται πάλι στην κυκλοφορία από πάνω προς τα κάτω (εικόνα 2). ηµιουργείται µε αυτό τον τρόπο µια κάθετη νηµατοειδής ροή αποστειρωµένου αέρα που αποτελεί ένα «τείχος προστασίας» µεταξύ του εσωτερικού της καµπίνας και του χειριστή. Ο εισερχόµενος αέρας περνά προληπτικά µέσω φίλτρου HEPA ενώ ένα 2 ο φίλτρο HEPA χρησιµοποιείται για τον εξερχόµενο αέρα.. Να σηµειωθεί ότι ενώ όλοι οι θάλαµοι ασφαλείας τύπου ΙΙ χαρακτηρίζονται από την κάθετη νηµατοειδή ροή του αέρα στον πάγκο εργασίας, υπάρχουν διαφορές στην εσωτερική αεροδυναµική τους (ποσοστό του επανακυκλοφορούµενου ή απαγόµενου αέρα) και µε αυτό το κριτήριο διακρίνονται σε 3 υποτύπους: 1. Υπότυπος ΙΙ Α.: το 70% του αέρα επανακυκλοφορεί και το 30% απάγεται στον εξωτερικό χώρο. Χρησιµοποιείται για µικροοργανισµούς χαµηλής επικινδυνότητας (κατηγορίες 1 και 2) αλλά και για χειρισµούς µικρών ποσοτήτων τοξικών µη πτητικών χηµικών ουσιών και ραδιονουκλιδίων (των οποίων ιχνοστοιχεία ενδέχεται να υπάρχουν σε καλλιέργειες) 2. Υπότυπος ΙΙ B1: το 30% του αέρα επανακυκλοφορεί ενώ το υπόλοιπο 70% διοχετεύεται απευθείας εκτός του εργαστηρίου µέσω αεραγωγού που βρίσκεται στο πίσω µέρος του θαλάµου. Είναι 2

3 κατάλληλος για χειρισµό βιολογικών παραγόντων µεσαίας επικινδυνότητας (κατηγορίες 2 και 3) και µεγαλύτερων ποσοτήτων τοξικών, πτητικών ή ραδιενεργών χηµικών ουσιών σε σχέση µε τον προηγούµενο υπότυπο θαλάµου. 3. Υπότυπος ΙΙ B2: απάγεται το 100% του φιλτραρισµένου αέρα. Ενδείκνυται για χειρισµό παθογόνων µικροοργανισµών των κατηγοριών 2 και 3, και για καλλιέργειες επεξεργασµένες µε καρκινογόνες ή µεταλλαξιογόνες ή µε ραδιοενεργά ισότοπα χηµικές ουσίες.. Εικόνα 2: Σχηµατικό διάγραµµα βιολογικού θαλάµου ασφαλείας τύπου ΙΙΑ. [2] Α = Πρόσθιο άνοιγµα, Β = διαφανές παραπέτασµα, Γ= φίλτρο HEPA εξερχόµενου αέρα, = αεραγωγός εξερχόµενου αέρα, Ε= φίλτρο HEPA εισερχόµενου αέρα, Ζ= σύστηµα απαγωγής. (WHO-laboratory biosafety manual-3 rd edition τροποποιηµένο) Θάλαµοι ασφαλείας τύπου ΙΙΙ (ΒSC-ΙΙΙ): Είναι θάλαµοι «glove box» ερµητικά κλειστοί. Ο χειριστής επεξεργάζεται το βιολογικό υλικό αφού φορέσει τα ειδικά πλαστικά γάντια τα οποία αποτελούν µέρος του θαλάµου (εικόνα 3). Ο αέρας εισέρχεται στον θάλαµο µέσω ενός φίλτρου HEPA και εξέρχεται µέσω διπλού φίλτρου HEPA δηµιουργώντας στο εσωτερικό αρνητική πίεση. 3

4 Χρησιµοποιείται για τον χειρισµό µικροοργανισµών υψηλής επικινδυνότητας (οµάδα 4) και προσφέρει απόλυτη προστασία στον χειριστή. Εικόνα 3: Σχηµατικό διάγραµµα βιολογικού θαλάµου ασφαλείας τύπου ΙΙΑ. [2[ Α = Γάντια χεριών-βραχιόνων, Β = διαφανές παραπέτασµα, Γ= διπλά φίλτρα HEPA εξερχόµενου αέρα, = φίλτρο HEPA εισερχόµενου αέρα, Ε= αυτόκαυστο διπλής εισόδου ή άνοιγµα εισαγωγής του βιολογικού υλικού, Ζ= δοχείο συλλογής των βιολογικών αποβλήτων. (WHO-laboratory biosafety manual-3 rd edition τροποποιηµένο) Πολύ σηµαντικό για την προστασία της υγείας του χειριστή αλλά και του βιολογικού δείγµατος από τις επιµολύνσεις είναι η γνώση εκ µέρους των εργαζοµένων των βασικών αρχών λειτουργίας του θαλάµου ασφαλείας και των ορθών πρακτικών εργασίας που πρέπει να εφαρµοστούν κατά τον χειρισµό των βιολογικών δειγµάτων στο εσωτερικό του. Στον πίνακα 1 είναι καταγεγραµµένες οι κυριότερες οδηγίες του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας [2] σχετικά µε την σωστή χρήση των θαλάµων ασφαλείας: 4

5 Ο θάλαµος ασφαλείας πρέπει να είναι ο κατάλληλος ανάλογα µε τον βιολογικό παράγοντα που υπάρχει ή που ενδέχεται να υπάρχει στο υπό επεξεργασία βιολογικό δείγµα.(θάλαµος τύπου Ι,ΙΙ και ΙΙΙ) Μετά την εγκατάσταση του θαλάµου πρέπει να οριστεί περιοδικό πρόγραµµα συντήρησης σύµφωνα µε τις οδηγίες του κατασκευαστή. Πριν την έναρξη της εργασίας βεβαιωθείτε ότι οι λάµπες UV του θαλάµου είναι σβηστές. Το πρόσθιο γυάλινο διαφανές παραπέτασµα, ρυθµίζεται καθ ύψος, ανάλογα µε το ύψος του χειριστή. Αρχίστε την εργασία στον θάλαµο ασφαλείας τουλάχιστον 10 λεπτά µετά την λειτουργία του κινητήρα του έτσι ώστε να σταθεροποιηθεί η νηµατική ροή του αέρα. Ο χειρισµός των βιολογικών παραγόντων γίνεται στο µέσον και στο βάθος της επιφάνειας εργασίας. Στους θαλάµους ασφαλείας τύπου ΙΙ και ΙΙΙ απαγορεύεται η χρήση των λύχνων Bunsen (γκαζάκια) αφού δηµιουργούν ανοδικά ρεύµατα ζεστού αέρα τα οποία διαταράσσουν την προδιαγραµµένη εσωτερική νηµατική ροή του αέρα. Η απολύµανση των θαλάµων να γίνεται µε διάλυµα αιθανόλης 70% ή υποχλωρικού νατρίου 0.05% σε συνδυασµό µε την υπεριώδη ακτινοβολία των UV λαµπτήρων του θαλάµου. Στην περίπτωση που χυθεί βιολογικό υλικό στον πάγκο εργασίας του θαλάµου ασφαλείας ακολουθείστε την παρακάτω διαδικασία: Μην σβήσετε τον θάλαµο ασφαλείας. Καθαρίστε άµεσα τον πάγκο εργασίας µε διηθητικό χαρτί εµποτισµένο µε απολυµαντική ουσία Απολυµάνετε τα τοιχώµατα και τις επιφάνειες του θαλάµου. Αν ο πάγκος εργασίας είναι συνεχόµενος επικαλύψτετο µε απολυµαντικό για τουλάχιστον 10 λεπτά. Αν ο πάγκος εργασίας είναι διάτρητος απολυµάνετε κάθε στοιχείο του ξεχωριστά αφήστε τον θάλαµο 20 λεπτά σε λειτουργία µετά την διαδικασία της απολύµανσης Πίνακας 1. Οδηγίες για την ασφαλή χρήση των βιολογικών θαλάµων ασφαλείας [1,2] Πρέπει να επισηµανθεί ότι κατά την χρήση των θαλάµων ασφαλείας τύπου Ι και ΙΙ αν και ο εργαζόµενος προστατεύεται από τον κίνδυνο εισπνοής των αερολυµάτων, τα χέρια του είναι εκτεθειµένα στον βιολογικό παράγοντα αφού βρίσκονται στο εσωτερικό του θαλάµου. Είναι λοιπόν επιτακτική σε τέτοιου είδους εργασίες η χρήση των κατάλληλων µέσων ατοµικής προστασίας όπως τα γάντια latex και η εργαστηριακή ποδιά µε κουµπωµένα τα µανίκια [3,4]. ΕΠΙΠΕ Α ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Οι θάλαµοι ασφαλείας αν και είναι αποτελεσµατικοί έναντι των αερολυµάτων εντούτοις από µόνοι τους δεν προσφέρουν την µέγιστη προστασία στους εργαζόµενους. Για την ασφάλεια της εργασίας στα διαγνωστικά ερευνητικά µικροβιολογικά εργαστήρια είναι αναγκαία η παρεµβατικού χαρακτήρα λήψη µέτρων πρόληψης σε περισσότερα από ένα µέτωπα. Καταρχάς είναι σηµαντικό να εφαρµόζονται σωστά όλες εκείνες οι µικροβιολογικές τεχνικές οι οποίες δεν µπορούν να γίνονται αυτοµατοποιηµένα µέσω ειδικών εξοπλισµών/συσκευών. Είναι επίσης αναγκαίο οι χειρισµοί των βιολογικών παραγόντων να γίνονται στους κατάλληλους θαλάµους ασφαλείας, να εφαρµόζονται οι βασικοί κανόνες εργαστηριακής συµπεριφοράς [3] (όπως η µηχανική αναρρόφηση των βιολογικών υγρών, η τήρηση των εργαστηριακών πρωτοκόλλων, η συστηµατική χρήση των µέσων ατοµικής προστασίας, ) και υγιεινής [2] (όπως η απαγόρευση φαγητού κατά την διάρκεια της εργασίας, η σωστή υγιεινή των χεριών, η απαγόρευση περιβολής εκτός του εργαστηρίου µε την εργαστηριακή ποδιά,.). Είναι αναγκαίο λοιπόν για τη επίτευξη της µέγιστης προστασίας των εργαζοµένων να επέµβουµε σε περισσότερα σηµεία και σε πολλαπλά επίπεδα εφαρµόζοντας την κατάλληλη στρατηγική. Η στρατηγική που ακολουθείται, είναι εκείνη της ελαχιστοποίησης της επικινδυνότητας και βασίζεται στην έννοια του «περιορισµού» (containment) των βιολογικών παραγόντων. Ό όρος «περιορισµός» 5

6 αφορά τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρµοστούν έτσι ώστε να προληφθεί ή να ελεγχθεί η έκθεση των εργαζοµένων στους βιολογικούς παράγοντες όχι µόνο στο εσωτερικό του εργαστηρίου αλλά και κοντά ή έξω από αυτό. Οι διαδικασίες αυτές µπορούν σχηµατικά να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις οµάδες: α) σε διαδικασίες που στοχεύουν στην οργάνωση της εργασίας β) σε διαδικασίες που βασίζονται στην τεχνολογική εξέλιξη και γ) σε διαδικασίες που βασίζονται στην αντικατάσταση µιας επικίνδυνης εργαστηριακής πρακτικής από µία άλλη που δεν είναι επικίνδυνη ή είναι λιγότερο επικίνδυνη. Όταν οι εφαρµοζόµενες διαδικασίες αφορούν την προστασία των εργαζοµένων και του άµεσου εργαστηριακού περιβάλλοντος µιλάµε για πρωτοβάθµιο περιορισµό της επικινδυνότητας (primary containment) ενώ όταν έχουν στόχο την προστασία όλων των εργαζοµένων στο εργαστήριο καθώς και του εξωτερικού περιβάλλοντος µιλάµε για δευτεροβάθµιο περιορισµό (secondary containment). Ο πρωτοβάθµιος περιορισµός επιτυγχάνεται µε την εφαρµογή καθορισµένων µικροβιολογικών µεθόδων και τεχνικών, την χρήση του κατάλληλου εργαστηριακού εξοπλισµού (όπως οι θάλαµοι ασφαλείας τύπου Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) και την συστηµατική χρήση των κατάλληλων µέσων ατοµικής προστασίας (γάντια, προστατευτικά γυαλιά, εργαστηριακός ιµατισµός κ.τ.λ.). Να σηµειωθεί ότι σε περίπτωση ατυχήµατος ο πρωτοβάθµιος περιορισµός µπορεί να µην είναι επαρκής για την προστασία του περιβάλλοντος χώρου, ειδικά όταν οι εργαζόµενοι χειρίζονται παθογόνους βιολογικούς παράγοντες των κατηγοριών 3 και 4 που µεταδίδονται αερογενώς. Την µεταφορά των παθογόνων βιολογικών παραγόντων στο εξωτερικό περιβάλλον του εργαστηρίου αποτρέπει ο δευτερογενής περιορισµός ο οποίος επιτυγχάνεται µε επαρκείς και κατάλληλες κτιριακές εγκαταστάσεις (φυσικά συστήµατα ασφαλείας) και την εφαρµογή σε αυτές συγκεκριµένων λειτουργικών διαδικασιών (ελεγχόµενη είσοδος, ασφαλής διάθεση απορριµµάτων, λειτουργία συστηµάτων εξαερισµού, παροχή µέσων απολύµανσης-αποστείρωσης κ.τ.λ.)[5]. Για την επίτευξη τόσο του πρωτοβάθµιου όσο και του δευτεροβάθµιου περιορισµού είναι αναγκαία η λήψη µέτρων ασφαλείας, ιεραρχικά ταξινοµηµένων, τα οποία αυξάνονται κατά περίπτωση ανάλογα µε την επικινδυνότητα του βιολογικού παράγοντα. Η λήψη µίας σειράς τέτοιων µέτρων οδηγεί στην δηµιουργία επιπέδων ασφαλείας ή καλύτερα επιπέδων βιοασφάλειας (biosafety level ή BSL), τα οποία στοχεύουν στην αποτελεσµατική προστασία των εργαζοµένων του εργαστηρίου. Σύµφωνα µε τις οδηγίες του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας [2] οι οποίες έχουν ενσωµατωθεί και στην Ευρωπαϊκή νοµοθεσία υπάρχουν τα παρακάτω επίπεδα βιοασφάλειας: 1. Επίπεδο βιοασφάλειας 1 (BSL-1): Εφαρµόζεται κυρίως σε εργαστήρια προορισµένα για διδακτικούς σκοπούς. Συνιστάται στις περιπτώσεις χειρισµού µικροοργανισµών που δεν προκαλούν λοιµώξεις (Bacillus subtilis, Naegleria gruberi) για οποίες είναι αρκετή η τήρηση των βασικών κανόνων ασφάλειας όπως προσδιορίζονται από τα µεθοδολογικά πρωτόκολλα. 2. Επίπεδο βιοασφάλειας 2 (BSL-2): Εφαρµόζεται σε διαγνωστικά ερευνητικά εργαστήρια στα οποία χρησιµοποιούνται βιολογικά δείγµατα (αίµα και παράγωγά του, εγκεφαλονωτιαίο υγρό, ιστοί, κ.τ.λ) καθώς και στο µεγαλύτερο ποσοστό των µικροβιολογικών εργαστηρίων των νοσοκοµείων [16]. Για οποιαδήποτε µεθοδολογική διαδικασία η οποία µπορεί να παράγει αερολύµατα χρησιµοποιούνται απαραίτητα οι ενδεικνυόµενοι θάλαµοι ασφαλείας. Συνήθως οι χειριζόµενοι µικροοργανισµοί στο συγκεκριµένο επίπεδο βιοασφάλειας ανήκουν στην οµάδα επικινδυνότητας 2 (σαλµονέλες, ιοί της γρίπης, της ανεµοβλογιάς κ.τ.λ.). Υπάρχουν όµως και περιπτώσεις [6] όπου το επίπεδο βιοασφάλειας 2 εφαρµόζεται και σε βιολογικούς παράγοντες της οµάδας 3 οι οποίοι δεν µεταδίδονται αερογενώς (π.χ. ο ιός HIV [AIDS], οι ιοί της ηπατίτιδας Β και C, κ.τ.λ.) 3. Επίπεδο βιοασφάλειας 3 (BSL-3): Εφαρµόζεται σε µικροβιολογικά εργαστήρια όπου χρησιµοποιούνται κυρίως αερογενώς µεταδιδόµενοι βιολογικοί παράγοντες. Αυτοί οι βιολογικοί παράγοντες συνήθως είναι υπεύθυνοι για την πρόκληση σοβαρών ασθενειών (M. Tuberculosis, Coxiella burnetti, SARS-CoV) [7,9]. Τα συγκεκριµένο επίπεδο βιοασφάλειας εφαρµόζεται επίσης στις περιπτώσεις χειρισµού µεγάλων ποσοτήτων βιολογικών παραγόντων για τους οποίους σε άλλες συνθήκες προβλεπόταν το επίπεδο βιοασφάλειας 2 [8]. 6

7 Ως προς τις συνθήκες των προδιαγραφών των χώρων, το εργαστήριο πρέπει να είναι διαχωρισµένο µε µία «περιοχή φίλτρο» από τους άλλους χώρους (είσοδος µέσω διπλής πόρτας) ενώ στο εσωτερικό του η πίεση του αέρα πρέπει να είναι αρνητική έτσι ώστε να εµποδίζεται η έξοδος του δυνητικά επιµολυσµένου αέρα [2]. Επίσης ο εισερχόµενος αέρας στο εργαστήριο, µέσω του συστήµατος εξαερισµού, πρέπει να διέρχεται µέσω φίλτρων HEPA. 4. Επίπεδο βιοασφάλειας 4 (BSL-4): Εφαρµόζεται όταν χρησιµοποιούνται βιολογικοί παράγοντες µεταδιδόµενοι αερογενώς και υπεύθυνοι για την πρόκληση σοβαρότατων ασθενειών (ιός Marburg, ο ιός Lassa, ο ιός Ebola) καθώς και σε κέντρα έρευνας βιολογικού πολέµου [10,11]. Τα εργαστήρια BSL-4 είναι µέγιστης ασφάλειας και όλοι οι χειρισµοί των βιολογικών παραγόντων γίνονται σε θάλαµο ασφαλείας τύπου ΙΙΙ ή σε θάλαµο ασφαλείας τύπου ΙΙ αν ο χειριστής φορά ειδική φόρµα µε θετική πίεση στο εσωτερικό της. Κάθε επίπεδο βιοασφάλειας αντικατοπτρίζει τις συνθήκες εργασίας που εξασφαλίζουν την προστασία των εργαζοµένων από τους βιολογικούς παράγοντες και βασίζεται σε προκαθορισµένα κριτήρια που αφορούν τον σχεδιασµό, τον εξαερισµό, τον εξοπλισµό και τις µεθοδολογικές διαδικασίες του εργαστηρίου (πίνακας 2). Τυπικά το επίπεδο βιοασφάλειας ενός εργαστηρίου καθορίζεται από την οµάδα επικινδυνότητας του κάθε µικροοργανισµού. Για παράδειγµα για τα στελέχη του Staphylococcus aureus τα οποία ανήκουν στην οµάδα επικινδυνότητας 2 πρέπει να τηρείται το επίπεδο βιοασφάλειας 2 (BSL-2) και για τα στελέχη Mycobacterium tuberculosis (οµάδα επικινδυνότητας 3) το επίπεδο βιοασφάλειας 3 (BSL-3). Υπάρχουν όµως περιπτώσεις κατά τις οποίες ο χειρισµός συγκεκριµένων µικροοργανισµών γίνεται σε επίπεδο βιοασφάλειας χαµηλότερο από αυτό το οποίο θα έπρεπε [6]. Είναι περιπτώσεις στις οποίες κάποιες προϋποθέσεις που απαιτούνται από ένα επίπεδο βιοασφάλειας δεν µπορούν να ικανοποιηθούν (κυρίως λόγω κόστους) και αντισταθµίζονται από την εφαρµογή εξειδικευµένων εργαστηριακών πρακτικών που προσδιορίζονται από κατευθυντήριες γραµµές (guidelines). Οι µη αερογενώς µεταδιδόµενοι βιολογικοί παράγοντες (όπως οι ιοί HBV, HCV, HIV, τα βακτήρια Salmonella typhi & paratyphi, Brucella spp, Sigella dysenteriae, κ.τ.λ.) οι οποίοι ανήκουν στην οµάδα επικινδυνότητας 3 και ο χειρισµός τους γίνεται συνήθως σε επίπεδο βιοασφάλειας 2 βάσει προκαθορισµένων διαδικασιών, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγµα της ελαστικοποίησης της διαχείρισης της επαγγελµατικής επικινδυνότητας που έχει ως αποτέλεσµα τον ασφαλή χειρισµό των µικροοργανισµών σε συνθήκες µειωµένων στάνταρτ ασφάλειας [6,15]. Τα χαρακτηριστικά του κάθε επιπέδου βιοασφάλειας (πίνακας 2) (σχεδιασµός των χώρων, εργαστηριακός εξοπλισµός, πρακτικές εργασίας) προσδιορίζονται από νοµοθετικές διατάξεις (Π.. 186/95, Π.. 174/97 και Π.. 15/99) τις οποίες κάθε εργαστήριο πρέπει να εφαρµόζει. Η προσαρµογή των συνθηκών εργασίας του εργαστηρίου εντός του νοµοθετικού πλαισίου επιτυγχάνεται κυρίως µε την υιοθέτηση κατευθυντηρίων γραµµών (guidelines) διεθνών οργανισµών και την χρήση καθορισµένων διαδικασιών και πρωτοκόλλων [13]. Τα τελευταία µάλιστα (οι διαδικασίες και τα πρωτόκολλα) δεν επιτρέπουν στον εργαζόµενο να προσωποποιήσει µία εργαστηριακή πρακτική µειώνοντας έτσι έµµεσα τα δυνητικά ανθρώπινα λάθη και εγγυούνται την βέλτιστη ποιότητα του αποτελέσµατος ενός πειράµατος ή µιας διάγνωσης σε συνδυασµό µε την προστασία των εργαζοµένων από τους βιολογικούς κινδύνους. Ο δυϊσµός «ποιότητα προϊόντος-ασφάλεια εργασίας» επισηµαίνεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια µε την τάση υιοθέτησης, από τα ερευνητικά-διαγνωστικά κέντρα, συστηµάτων διαχείρισης υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας συνδεδεµένων µε ένα πρότυπο σύστηµα ποιότητας βάση (όπως το ISO 9000) το οποίο µπορεί να εφαρµοστεί σε οποιαδήποτε παραγωγική διαδικασία. Ας σηµειωθεί ότι από το Μάρτιο του 2006 στην χώρα µας υπάρχει ειδικό πρότυπο (ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 15189) για την διαπίστευση κλινικών εργαστηρίων το οποίο εκτός από την ποιότητα του προϊόντος (επαναληψιµότητα διαγνωστικών αποτελεσµάτων, προαναλυτικές- µεταναλυτικές διαδικασίες κ.τ.λ.) εξετάζει τον πρωτοβάθµιο/δευτεροβάθµιο περιορισµό και γενικότερα τα επίπεδα βιοασφάλειας στο εργαστήριο (προστασία των εργαζοµένων από τις µολύνσεις, ελεγχόµενη πρόσβαση-µέτρα, διαχείριση µολυσµατικών αποβλήτων κ.τ.λ.) καθώς και οργανωτικά θέµατα (ενηµέρωση-εκπαίδευση των εργαζοµένων, τήρηση αρχείου ιατρικής παρακολούθησης, 7

8 τήρηση αρχείου ατυχηµάτων κ.τ.λ.). Στο συγκεκριµένο πρότυπο διαπίστευσης ενώ διατηρείται ο σκληρός πυρήνας της παραδοσιακής στρατηγικής περιορισµού της επικινδυνότητας (ορθές εργαστηριακές πρακτικές, κατάλληλος εξοπλισµός, οργάνωση της εργασίας, χρήση κατάλληλων ατοµικών µέσων προστασίας, έλεγχος της αποτελεσµατικότητας των µέτρων προστασίας) δίδεται έµφαση στον δευτεροβάθµιο περιορισµό της επικινδυνότητας µε την υιοθέτηση στοιχείων της βιοπροστασίας (biosecurity) [5,14] και της βιοεγγύησης (biosurety) [17] των εργαστηρίων (φυσικά συστήµατα ασφαλείας, προστασία δεδοµένων και ηλεκτρονικών τεχνολογικών συστηµάτων, ηλεκτρονικά ελεγχόµενη είσοδος, µέτρα για την µεταφορά ή/και κλοπή συγκεκριµένων βιολογικών παραγόντων, σχέδια έκτακτης ανάγκης κ.τ.λ.). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. U.S. Department of Health and Human Services. Primary containment for biohazard: selection, installation and use of biological safety cabinets. Washington, U.S. Government Printing Office World Health Organization- Laboratory biosafety manual-3 rd edition- -Geneva Richmond JY, Nesby-O'Dell SL. Laboratory security end emergency response guidance for laboratories working with select agents. Center for Disease Control and Prevention (CDC). MMWR Recomm Rep. 2002; 51(RR-19): Padhye AA, Bennett JE, McGinnis MR,Sigler L, Fliss A, Salkin IF. Biosafety considerations in handling medically important fungi. Med Mycol. 1998;36 Suppl 1: World Health Organization. Biorisk management-laboratory biosecurity guidance - September Barkham TMS. Laboratory safety aspects of SARS at biosafety level 2. Review Article. Ann Acad Med Singapore. 2004; 33: Lim W, Ng KC, Tsang DN. Laboratory containment of SARS virus. Ann Acad Med Singapore. 2006; 35(5): Sewell LD. Laboratory-associated infections and biosafety. Clin Microbiology Rev. 1995;8: Li L, Gu J, Shi X, Gong E, Li X, Shao H, Shi X, Jiang H, Gao X, Cheng D, Guo L, Wang H, Shi X, Wang P, Zhang Q, Shen B. 10. Biosafety level 3 laboratory for autopsies of patients with severe acute respiratory syndrome: principles, practices, and prospects. Clin Infect Dis Sep 15;41(6): Marklund LA. Patient care in a biological safety level-4 (BSL-4) environment. Crit Care Nurs Clin North Am. 2003;25(2): Vidal DR, Paucod JC, Thibault F, Isoard P. Biological safety in the laboratory. Biological risk, standardization and practice.ann Pharm Fr. 1993;51(3): Herwaldt B. Laboratory-acquired parasitic infections for accidental exposures. Clin. Microbiol Rev 2001;14: Vonesch N, Tomao P, Di Renzi S, Vita S, Signorini S. La biosicurezza nei laboratory per gli esposti ad agenti biologici. G. Ital. Med. Lav. Erg. 2006;28(4): Centers for Diseases Control and Prevention Laboratory security and emergency response guidance for laboratories working with select agents ;51(RR-19): Pasquarella C, Torregrossa V, Orecchio F. Biological risk in microbiology laboratories: epidemiology and prevention. Ann Ig Jul-Aug;12(4 Suppl 2): Jin-Yong Lee, Sang-Jun Eun, Ki-dong Park, Jong-Kyun Kim, Jeong-Soo Im, Yoo-Sung Hwang, Yong-Ik Kim. Biosafety of Microbiological Laboratories in Korea. J Prev Med Public Health 2005;38(4): Pastel RH De. Clinical laboratories, the select agent program, and biological surety (biosurety). Clin. Lab. Med. 2006;26(2)

9 B S L Ο ΜΕΡΟΣ: ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΟΛΥΜΑΤΑ-ΕΠΙΠΕ Α ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ/ΧΩΡΩΝ Προδιαγραφές του Π.. 16/1996 και επιπλέον: Σήµανση του βιολογικού κινδύνου Πρόσβαση µόνο σε εξουσιοδοτηµένους εργαζόµενους* Αδιάβροχες και ευκολοκαθάριστες επιφάνειες (πάγκοι) Επιφάνειες ανθεκτικές στα οξέα, αλκάλια, τους διαλύτες και τα απολυµαντικά* Παράθυρο παρατήρησης εργαζοµένων* ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 2 & Ο χώρος εργασίας να είναι σε ξεχωριστό µέρος από το χώρο των άλλων δραστηριοτήτων στο ίδιο κτίριο* Πρόσβαση µόνο σε εξουσιοδοτηµένους εργαζόµενους µέσω διπλής πόρτας (προθάλαµος) Αδιάβροχες και ευκολοκαθάριστες επιφάνειες (πάγκοι & δάπεδα) Επιφάνειες ανθεκτικές στα οξέα, αλκάλια, τους διαλύτες και τα απολυµαντικά Παράθυρο παρατήρησης εργαζοµένων* Χώρος µακριά από την γενική κυκλοφορία ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 3 & Ο χώρος εργασίας να είναι σε ξεχωριστό µέρος από το χώρο των άλλων δραστηριοτήτων στο ίδιο κτίριο Η πρόσβαση πρέπει να επιτρέπεται µόνο σε εξουσιοδοτηµένους εργαζόµενους µέσω αεροστεγούς προθαλάµου (αλλαγή ρουχισµού κατά την είσοδο-ντούζ κατά την έξοδο) Αδιάβροχες και ευκολοκαθάριστες επιφάνειες (πάγκοι τοίχοι, δάπεδο & οροφή) Παράθυρο παρατήρησης εργαζοµένων Ανεξάρτητο κτίριο ή ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ Φυσικός εξαερισµός µέσω παραθύρων (όταν δεν υπάρχει τεχνητός εξαερισµός) ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑ Σ 2 & Ο προσαγόµενος και απαγόµενος αέρας να διηθείται µε φίλτρο HEPA Χώρος εργασίας υπό αρνητική πίεση ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑ Σ 3 & Χώρος εργασίας και προθάλαµος υπό αρνητική πίεση προσαγόµενος και απαγόµενος αέρας διηθητός µέσω φίλτρου ή σειράς φίλτρων (HEPA) ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ Θάλαµοι ασφαλείας τύπου Ι ή ΙΙ Άλλος εργαστηριακός εξοπλισµός που περιορίζει την επικινδυνότητα όπως πλαστικές πιπέτες Pasteur, µηχανικός εξοπλισµός αναρρόφησης µολυσµατικών υγρών κτλ. Αυτόκαυστο (autoclave) Κατάλληλα µέσα ατοµικής προστασίας (εργαστηριακός ιµατισµός, γάντια κ.τ.λ.) ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 2 & Θάλαµοι ασφαλείας τύπου Ι ή ΙΙ (συνιστούνται οι υπότυποι ΙΙΒ1 & ΙΙΒ2) Πλήρης ατοµικός προστατευτικός εξοπλισµός Κάθε εργαστήριο να έχει τον δικό του εξοπλισµό* ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 3 & Θάλαµοι ασφαλείας τύπου ΙΙΙ Ειδικού τύπου αυτόκαυστο (µε διπλό άνοιγµα για την αποστείρωση υλικών και αποβλήτων) Ειδικός ατοµικός προστατευτικός εξοπλισµός (ολόσωµη στολή µε θετική εσωτερική πίεση) Χηµικό ντούς Κάθε εργαστήριο να έχει τον δικό του εξοπλισµό ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ- ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Καθορισµένες µέθοδοι απολύµανσης ιαθέσιµο αυτόκαυστο Αποστείρωση των µολυσµατικών απορριµµάτων Αποτελεσµατικός έλεγχος φορέων (τρωκτικά, έντοµα)* ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 2 & ιαθέσιµος κλίβανος για την αποτέφρωση των πτωµάτων των πειραµατόζωων Αποστείρωση όλων των απορριµµάτων Αποτελεσµατικός έλεγχος φορέων (τρωκτικά, έντοµα) υνατότητα σφραγίσµατος του χώρου εργασίας µε σκοπό την απολύµανση* ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 3 & Κλίβανος για την αποτέφρωση των πτωµάτων των πειραµατόζωων εντός του εργαστηρίου Ειδικό αυτόκαυστο εντός του εργαστηρίου για αποστείρωση υλικών και αποβλήτων Αδρανοποίηση όλων των υγρών αποβλήτων µε καθορισµένες µεθόδους Σφράγισµα του χώρου εργασίας µε σκοπό την απολύµανση αποµονωµένος χώρος Πίνακας 2. Συσχετισµός των επιπέδων βιοασφάλειας µε τον σχεδιασµό, τον εξαερισµό, τον εξοπλισµό και τις µεθοδολογικές διαδικασίες του εργαστηρίου [2,3]. * Προτεινόµενα µέτρα για τα επίπεδα βιοασφάλειας 2 ή/και 3. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ασφαλής αποθήκευση βιολογικών παραγόντων Απαγορεύεται: το πιπετάρισµα µε το στόµα,η κατανάλωση φαγητού ποτού, το κάπνισµα Εφαρµογή πρωτοκόλλων για την ελαχιστοποίηση των αερολυµάτων/ σταγονιδίων και των µικροτραυµατισµών µε αιχµηρά αντικείµενα ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 2 & Εφαρµογή του νόµου των «δύο ατόµων» (µην παραµένετε µόνοι στο εργαστήριο ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 3 & ΕΠΙΠΛΕΟΝ Αλλαγή ρουχισµού κατά την είσοδο-ντούς κατά την έξοδο 9

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τ Ε Υ Χ Ο Σ 3 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια εργαστηρίων

Ασφάλεια εργαστηρίων Ασφάλεια εργαστηρίων 1. Εργαστήρια με ασφάλεια επιπέδου 1 Το εργαστήριο αυτό είναι κατάλληλο για εργασία με οργανισμούς της ομάδας 1 και πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις: 1. Το εργαστήριο πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κτιριακή υποδομή και εξοπλισμός Μικροβιολογικού Εργαστηρίου. Αρχές λειτουργίας θαλάμων βιολογικής ασφάλειας

Κτιριακή υποδομή και εξοπλισμός Μικροβιολογικού Εργαστηρίου. Αρχές λειτουργίας θαλάμων βιολογικής ασφάλειας Κτιριακή υποδομή και εξοπλισμός Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Αρχές λειτουργίας θαλάμων βιολογικής ασφάλειας Πρόγραμμα μαθημάτων της Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας Αθήνα 2-11-09 Δρ Γεωργία Μαργαρίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ- ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ- ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ- ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1 ο ΜΕΡΟΣ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΙΝ ΥΝΟ- Τούκας ηµήτρης Msc, Ph.D, ΚΕΠΕΚ ΑΝ.

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση. και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» απόβλητα; πανεπιστημιακά / περιφερειακά /στρατιωτικά

«Διαχείριση. και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» απόβλητα; πανεπιστημιακά / περιφερειακά /στρατιωτικά «Διαχείριση και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» Τι είναι τα ιατρικά και νοσοκομειακά απόβλητα; Ως Ιατρικά Απόβλητα (Ι.Α.).) νοούνται τα απορρίμματα στις Υγειονομικές Μονάδες (Υ.Μ.).)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ. Ένα ερευνητικό εργαστήριο ραδιοχηµείας αποτελείται συνήθως από τρία τµήµατα.

ΓΕΝΙΚΑ. Ένα ερευνητικό εργαστήριο ραδιοχηµείας αποτελείται συνήθως από τρία τµήµατα. ΓΕΝΙΚΑ Ένα ερευνητικό εργαστήριο ραδιοχηµείας αποτελείται συνήθως από τρία τµήµατα. - Το πρώτο τµήµα είναι το κυρίως εργαστήριο στο οποίο πραγµατοποιούνται τα πειράµατα. Το εργαστήριο αυτό πρέπει να πληρεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΝΕΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Α(Η1Ν1) 1) ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ Ξανθή Δεδούκου Γραφείο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων Μικροβιακής Αντοχής και Ορθολογικής Χρήσης Αντιβιοτικών ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ. ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ. ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ. ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ. Σοφία Σπαθοπούλου, Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Νοσοκομειακών Λοιμώξεων, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Ελέγχου Λοιμώξεων ΓΝΑ «ΚΑΤ» Μάιος 2009 1

Γραφείο Ελέγχου Λοιμώξεων ΓΝΑ «ΚΑΤ» Μάιος 2009 1 Γραφείο Ελέγχου Λοιμώξεων ΓΝΑ «ΚΑΤ» Μάιος 2009 1 Κρούσμα υπό διερεύνηση: κάθε άτομο που πληροί τα κλινικά ΚΑΙ επιδημιολογικά κριτήρια Πιθανό κρούσμα: κάθε άτομο που πληροί τα κλινικά ΚΑΙ επιδημιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική έκθεση σε κυτταροστατικά φάρμακα: Εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας. Μανωλίδου Ζαχαρούλα Σχης (ΥΝ) ε.α., M.Sc.

Επαγγελματική έκθεση σε κυτταροστατικά φάρμακα: Εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας. Μανωλίδου Ζαχαρούλα Σχης (ΥΝ) ε.α., M.Sc. Επαγγελματική έκθεση σε κυτταροστατικά φάρμακα: Εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας Μανωλίδου Ζαχαρούλα Σχης (ΥΝ) ε.α., M.Sc. ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Το προσωπικό υγείας που θα χειρίζεται τα χημειοθεραπευτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Καραΐσκου Α. Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Γ. Ν. Ελευσίνας «Θριάσιο»

Καραΐσκου Α. Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Γ. Ν. Ελευσίνας «Θριάσιο» Καραΐσκου Α. Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Γ. Ν. Ελευσίνας «Θριάσιο» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ε.Ν.Λ. στα πλαίσια ενασχόλησής της με την πρόληψη λοιμώξεων στο χώρο του Νοσοκομείου, δίδει σαφείς οδηγίες για την ασφαλή

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Έντυπο Ελέγχου Επιχειρήσεων Μαζικής Εστίασης

Έντυπο Ελέγχου Επιχειρήσεων Μαζικής Εστίασης Ηµεροµηνία ελέγχου: Θέση Στοιχείων Φορέα Ελέγχου ΚΩ : 1.01.04 Έντυπο Ελέγχου Επιχειρήσεων Μαζικής Εστίασης Επωνυµία Τίτλος Επιχείρησης Στοιχεία Επιχείρησης Πόλη - διεύθυνση Τ.Κ Τηλέφωνο, Φαξ Ονοµατεπώνυµο

Διαβάστε περισσότερα

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην:

Εύη Κολίτσα. αφορούν στην: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ Εύη Κολίτσα Οι επιχειρήσεις µαζικής εστίασης, σε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση για εργασίες εργαστηριακής κλίμακας

Χρήση για εργασίες εργαστηριακής κλίμακας Χρήση για εργασίες εργαστηριακής κλίμακας Περιεχόμενα Velcorin Χρήση για τις εργασίες εργαστηριακής κλίμακας Σελίδα 3 5 Εισαγωγή Σελίδα 3 Μέτρα προστασίας Σελίδα 3 Μέθοδος εργασίας (Αισθητήρια) Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ EBOLA ΜΕΤΡΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ EBOLA ΜΕΤΡΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ EBOLA ΜΕΤΡΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΕΕΛΠΝΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΕ ΧΠΥ ΓΡΑΦΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2014 1 ΜΑΠ ΑΡΧΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ασφάλεια εργαζόμενων OSHA regulations standard

Διαβάστε περισσότερα

HealthWay EMF 20600-03

HealthWay EMF 20600-03 Φίλτρο καθαρισμού και απολύμανσης αέρα HealthWay EMF 20600-03 Καθαρός, υγιής αέρας για όλους τους εσωτερικούς χώρους Φίλτρα και χρόνος αλλαγής: Φίλτρο EMF αλλαγή κάθε 12 έως 16 μήνες Φίλτρο άνθρακα/ζεόλιθου

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα επεξεργασμένου

Διαβάστε περισσότερα

4. το όχημα να διαθέτει καταγραφικό θερμοκρασιών για την πιστοποίηση των συνθηκών μεταφοράς δειγμάτων

4. το όχημα να διαθέτει καταγραφικό θερμοκρασιών για την πιστοποίηση των συνθηκών μεταφοράς δειγμάτων Η εταιρεία πρεπει 1. να είναι εξειδικευμένη και πιστοποιημένη για τη μεταφορά βιολογικών υλικών, εκπληρώντας όλες τις προδιαγραφές όπως αυτές ορίζονται απο την Ελληνική (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ADR, ΦΕΚ 509/2000, ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΙΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ: ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Χριστίνα

Διαβάστε περισσότερα

BSc, MSc Πρόληψη και Έλεγχος Λοιμώξεων (University of Athens)

BSc, MSc Πρόληψη και Έλεγχος Λοιμώξεων (University of Athens) Προληπτικά μέτρα και Αντιμετώπιση της Λεγεωνέλλας σε Υπηρεσίες Υγείας 1.Φαίδωνος Ελένη Νοσηλευτική Λειτουργός Γενικό Νοσοκομείο Πάφου BSc, MSc Πρόληψη και Έλεγχος Λοιμώξεων (University of Athens) 2. Σαρόγλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΕΕ/ΤΚΜ Κωνσταντίνος Πούλιος Μηχ Περ Κωνσταντίνος Πούλιος, Μηχ. Περ. Ανδρέας Χασιώτης, ΧΜ Έλενα Χλιοπάνου, ΜΜ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ).

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ). Το φυλλάδιο αυτό παρέχει πληροφορίες για τους κινδύνους που προκύπτουν κατά τις εργασίες καθαρισμού. Οι εργαζόμενοι στον τομέα καθαρισμού είναι δυνατό να εκτεθούν σε μεγάλο αριθμό επικίνδυνων ουσιών, μερικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 3 ης ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ (ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ) Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δρ Αμαλία Τσαγκάρη 2.3.2015 Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης ΤΡΟΦΟΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8

Κωδικός: ΜΤΝ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 Κωδικός: ΜΤΝ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 8 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρού

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία προσωπικού από ενδοεργαστηριακές λοιμώξεις

Προστασία προσωπικού από ενδοεργαστηριακές λοιμώξεις Προστασία προσωπικού από ενδοεργαστηριακές λοιμώξεις Ασφαλείς Εργαστηριακές Πρακτικές στη Λήψη, Μεταφορά και Παραλαβή Μικροβιολογικών ειγμάτων Μαθήματα Ελληνικής Μικροβιολογικής Εταιρείας 30/1/2008 Κανελλοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψίες ύδατος για την αναζήτηση μικροοργανισμών

Δειγματοληψίες ύδατος για την αναζήτηση μικροοργανισμών Δειγματοληψίες ύδατος για την αναζήτηση μικροοργανισμών Κουρέας Μιχάλης Μηχανικός Περιβάλλοντος Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Σπουδαιότητα Η δειγματοληψία είναι εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΜΕΣΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Αθήνα 16/5/2012 Εισηγήτρια: Αλίνα Μουρελάτου Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ ΜΕΣΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ: 1979 1 o ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΜΕ ΣΗΜΑΝΣΗ CE ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ISO 9001 ΕΝ ΑΝΑΜΟΝΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ISO 14001,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Συντάχθηκε από τη Συντονιστική Επιτροπή Υγιεινής και Ασφάλειας Βανταράκης Απ., Επικ. Καθηγητής, Τμήμα Ιατρικής, Συντονιστής Κλεπετσάνης Π., Επικ. Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φώτης Βλαστός Διευθυντής ΕΣΥ Νοσοκομείο «Σωτηρία» Σήμερα, η τήρηση των κανόνων προστασίας έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω: της μεγάλης εισροής μεταναστών από περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΧΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΧΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Στέλεχος Υπηρεσιών Ασφαλείας Ημ/νια: 12/12/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΩΝ & ΜΗ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Πληροφορίες: Φ. Τσαλίκογλου Ταχ. Δ/νση: Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΤΡΟΦΙΜΑ - ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Σκοπός: εκπαίδευση - Βιοτεχνολογία - Επιστήµη και Τεχνολογία Τροφίµων συστατικά τροφίµων διεργασίες επεξεργασίας/συντήρησης τροφίµων ποιότητα, υγιεινή και συσκευασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΧΩΡΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΧΩΡΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΧΩΡΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε. Τόμπρου Π.Ε Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Γ.Ν.Α «ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ» Αντικείμενα & επιφάνειες σπάνια είναι υπεύθυνα για άμεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΓΕ 11: Παραγωγή αλάτων Ni από μέταλλο Ni

1. ΣΓΕ 11: Παραγωγή αλάτων Ni από μέταλλο Ni 1. ΣΓΕ 11: Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Παραγωγή αλάτων Ni προς χρήση στην παραγωγή καταλυτών Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην περιγραφή χρήσης ΤΧ: TX 9: Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β )

ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β ) ΠΥΞΙΔΑ Ν Ο 38 ΤΟ CE ΣΕ ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ (Μέρος Β ) Οι ηλεκτρικές ιδιότητες των υποδημάτων για επαγγελματική χρήση Τα υποδήματα για επαγγελματική χρήση διακρίνονται ως προς τις ηλεκτρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ & ΑΙΧΜΗΡΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΓΡΑΜΙΣΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ & ΑΙΧΜΗΡΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΓΡΑΜΙΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ & ΑΙΧΜΗΡΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΓΡΑΜΙΣΗ Α. ΤΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Τα αποστειρωμένα ΕΙΑ ΜΧ (επικίνδυνα ιατρικά απόβλητα μολυσματικού χαρακτήρα)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αίτηση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Εργαστήρια Αναφοράς & Εξειδικευµένα Εργαστήρια

Αίτηση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Εργαστήρια Αναφοράς & Εξειδικευµένα Εργαστήρια ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Αίτηση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για Εργαστήρια Αναφοράς & Εξειδικευµένα Εργαστήρια Εκδήλωση Ενδιαφέροντος για ορισµό του Εργαστηρίου ως: Εργαστήριο Αναφοράς Εξειδικευµένο Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Οδηγίες για την πρόληψη και τον αποτελεσματικό χειρισμό εμφάνισης γαστρεντερίτιδας σε κατασκήνωση Η εμφάνιση κρουσμάτων γαστρεντερίτιδας σε κατασκηνώσεις δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ιαχείριση Κινδύνων & Λαθών στις Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ - Risk Management- ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ. Θεοδώρου Χημικός Μηχ/κός, MSc, MBA Αθήνα, 13 Μαρτίου 2009 Οι ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 1: Μέσα Ατομικής Προστασίας (Μ.Α.Π.)

1. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 1: Μέσα Ατομικής Προστασίας (Μ.Α.Π.) 1. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 1: Μέσα Ατομικής Προστασίας (Μ.Α.Π.) Προστασία κεφαλής 1. Κράνος 2. Κράνος αμμοβολής 3. Μάλλινο κάλυμμα κεφαλής (κουκούλα) για προστασία από το κρύο 4. Κάλυμμα κεφαλής κουκούλα για βαφή με

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ 1. ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΠΕΝΤΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ: A) Παρασκευαστές και συσκευαστές που πωλούν λιανικώς, Παραγωγικές μονάδες αρτοποιίας, Παραγωγής νωπών

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία & Εξαγωγές

Συσκευασία & Εξαγωγές Συσκευασία & Εξαγωγές Μανώλης Δανιήλ Διευθυντής ΟΠΕ 19/7/2013 1 19/7/2013 2 19/7/2013 3 19/7/2013 4 19/7/2013 5 19/7/2013 6 19/7/2013 7 19/7/2013 8 19/7/2013 9 19/7/2013 10 19/7/2013 11 Τι πρέπει να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ: 4 ΗΜ/ΝΙΑ: 11/10/2013 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΘΟΓΟΝΟΥΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Ένας μικροοργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

6. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ ΛΕΪΖΕΡ (LASER) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

6. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ ΛΕΪΖΕΡ (LASER) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ 6. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ ΛΕΪΖΕΡ (LASER) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Σε πολλά εργαστήρια χρησιμοποιούνται μηχανήματα με ακτίνες λέιζερ και άλλες πηγές φωτισμού-ακτινοβολιών (υπέρυθρο,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά και παραλαβή μικροβιολογικών δειγμάτων Προστασία προσωπικού και ασφαλείς εργαστηριακές πρακτικές

Μεταφορά και παραλαβή μικροβιολογικών δειγμάτων Προστασία προσωπικού και ασφαλείς εργαστηριακές πρακτικές Μεταφορά και παραλαβή μικροβιολογικών δειγμάτων Προστασία προσωπικού και ασφαλείς εργαστηριακές πρακτικές Ζωή Ψαρουδάκη Επιμελήτρια Α Μικροβιολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «ο Ευαγγελισμός» Δυνητικοί παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Τραυματισμοί του δέρματος, πληγές. Τραυματισμοί από γλίστρημα ή πέσιμο

Τραυματισμοί του δέρματος, πληγές. Τραυματισμοί από γλίστρημα ή πέσιμο Τραυματισμοί του δέρματος, πληγές Διάβρωση του δέρματος Εγκαύματα Ηλεκτροπληξία Τραυματισμοί από γλίστρημα ή πέσιμο Πάτωμα με τρίχες Βιολογικοί παράγοντες Μικροτραυματισμοί στα χέρια Χρήση χημικών βαφών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΓΕ 12: Κατασκευή μπαταριών με τη χρήση θετικών ηλεκτροδίων νικελίου

1. ΣΓΕ 12: Κατασκευή μπαταριών με τη χρήση θετικών ηλεκτροδίων νικελίου 1. ΣΓΕ 12: Κατασκευή μπαταριών με τη χρήση θετικών ηλεκτροδίων νικελίου Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Παραγωγή μπαταριών Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας. Νομοθετικό Πλαίσιο

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας. Νομοθετικό Πλαίσιο ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας Νομοθετικό Πλαίσιο Στη χώρα μας ο θεσμός είναι σε ισχύ από το 1985 όπως καθορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα ατομικής προστασίας

Μέσα ατομικής προστασίας Μέσα ατομικής προστασίας Εισαγωγή Ως Μέσο Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) νοείται κάθε εξοπλισμός, τον οποίο ο εργαζόμενος πρέπει να φορά ή να κρατά για να προστατεύεται από έναν ή περισσότερους κινδύνους για

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Για το νέο ιό της γρίπης

Για το νέο ιό της γρίπης Για το νέο ιό της γρίπης Μετά την ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι ανεβάζει τοσυναγερμό στο 6, για τον κίνδυνο πανδημίας από τη γρίπη των χοίρων (H1N1), η ανησυχία μας κορυφώνεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

2. Συνθήκες λειτουργίας και μέτρα διαχείρισης κινδύνου

2. Συνθήκες λειτουργίας και μέτρα διαχείρισης κινδύνου 1. Τίτλος ΣΓΕ 7: Ολοκληρωμένη παραγωγή χάλυβα και σιδήρου Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τυποποίηση ΜΧ μετάλλου νικελίου Ολοκληρωμένη παραγωγή χάλυβα και σιδήρου Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΝΩ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΝΩ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΝΩ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ Mέθοδος μέτρησης: ATP - bioluminescence Έρευνα: Altach, Αυστρία 03.12.2007 Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας Τμήμα Υπουργείου Υγείας της Αυστρίας Vorarlberg,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΩΝ. Μαρία Τσερώνη Νοσηλεύτρια ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΩΝ. Μαρία Τσερώνη Νοσηλεύτρια ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΩΝ Μαρία Τσερώνη Νοσηλεύτρια ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΕΩΝ Δεκαετία 1950: σκέψη για κατασκευή εύκαμπτων ενδοσκοπίων Δεκαετία 1960: εφαρμογή εύκαμπτων ενδοσκοπίων στη γαστρεντερολογική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Εµπορική ονοµασία προϊόντος : Υ ΡΟΧΡΩΜΑ γενικής χρήσης Συνιστώµενη χρήση : Υδρόχρωµα για βαφή εσωτερικών/εξωτερικών επιφανειών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ 22: Εναπόθεση λεπτού υμενίου με τεχνική εξαέρωσης.

ΣΕ 22: Εναπόθεση λεπτού υμενίου με τεχνική εξαέρωσης. 1. ΤΊΤΛΟΣ ΣΕ 22: Εναπόθεση λεπτού υμενίου με τεχνική εξαέρωσης. Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Διαδικασίες εξαέρωσης στη βιομηχανία των ημι-αγωγών Συστηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΘΕΩΡHΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υδραυλικών, Θερμικών

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Good Manufacturing Practices (GMP) ISO 22716 - Βιομηχανία Καλλυντικών

Good Manufacturing Practices (GMP) ISO 22716 - Βιομηχανία Καλλυντικών Good Manufacturing Practices (GMP) ISO 22716 - Βιομηχανία Καλλυντικών Δεν είναι κάτι καινούργιο Πριν 30 χρόνια, σε εθνικό επίπεδο Η Ελλάδα εχει σε εφαρμογή την ΥΑ Α6/2880 «Περί κανόνων καλής παρασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΥΛΙΚΟΥ: ΘΕΙΙΚΟ ΟΞΥ 1. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ Επιδράσεις και συµπτώµατα Μάτια : Το θειικό οξύ είναι διαβρωτική ουσία και µπορεί να προκαλέσει σοβαρό ερεθισµό (ερυθρότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΑΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΜΙΑΝΤΟΥΧΩΝ

ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΑΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΜΙΑΝΤΟΥΧΩΝ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΑΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΜΙΑΝΤΟΥΧΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΚΑΛ Νίκος Ρούµελης Arvis-Zimmermann Τµήµα Καψυλιώσεως (1365 τµ) ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΑΜΙΑΝΤΟΥ Κατασκευή Εγκλείστου

Διαβάστε περισσότερα

nkoto@tee.gr ISO 23500:2011

nkoto@tee.gr ISO 23500:2011 ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ nkoto@tee.gr ISO 23500:2011 ΙΕΘΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΒΑΣΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΡΟΥ ΤΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Εργαοιηριακήβ άσκηση Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Σιόχοί ίου πειράμαιοε Το πείραμα αυτό στοχεύει να σε φέρει σε επαφή με την εργαστηριακή μέθοδο μικροβιακών καλλιεργειών. Επίσης θα διαπιστώσεις

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΓΕ 16: Παραγωγή προϊόντων που περιέχουν νικέλιο (ηλεκτρονικά) 2. Συνθήκες λειτουργίας και μέτρα διαχείρισης κινδύνου

1. ΣΓΕ 16: Παραγωγή προϊόντων που περιέχουν νικέλιο (ηλεκτρονικά) 2. Συνθήκες λειτουργίας και μέτρα διαχείρισης κινδύνου 1. ΣΓΕ 16: Παραγωγή προϊόντων που περιέχουν νικέλιο (ηλεκτρονικά) Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην περιγραφή χρήσης ΤΧ: TX 16

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP

ΠΡΟΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP 1 ΠΡΟΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΓΕΝΙΚΑ 2 Πριν την ανάπτυξη του σχεδιασμού HACCP πρέπει η επιχείρηση να αναπτύξει και να υλοποιήσει πρόγραμμα ελέγχου παραγόντων που θα αποτελέσει την βάση πρακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη)

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Αθήνα 2004 ΓΕΝΙΚΑ Η µελέτη «ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΣΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9

Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 Κωδικός: ΑΠΟΒΛ3 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 9 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα υγρών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Σπυροπούλου Βιολόγος, MSc., PhD. Αιμοδοσία ΓΝ Πειραιά «Τζάνειο»

Παναγιώτα Σπυροπούλου Βιολόγος, MSc., PhD. Αιμοδοσία ΓΝ Πειραιά «Τζάνειο» Υγιεινή και Ασφάλεια στο Εργαστήριο Παναγιώτα Σπυροπούλου Βιολόγος, MSc., PhD Αιμοδοσία ΓΝ Πειραιά «Τζάνειο» Οι κίνδυνοι στο εργαστήριο Η υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων στα κλινικά εργαστήρια απειλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Προδιαγραφές μεταφοράς αίματος και παραγώγων του και λοιπού βιολογικού υλικού

Τεχνικές Προδιαγραφές μεταφοράς αίματος και παραγώγων του και λοιπού βιολογικού υλικού Τεχνικές Προδιαγραφές μεταφοράς αίματος και παραγώγων του και λοιπού βιολογικού υλικού ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μεταφορά βιολογικού υλικού μεταξύ των Μονάδων Υγείας, συμπεριλαμβανομένων των Υπηρεσιών Αιμοδοσίας, συνοψίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Η αιμοθεραπεία σήμερα είναι ασφαλέστερη από ποτέ και οι μεταγγίσεις σώζουν ζωές κάθε χρόνο. Παρόλα αυτά. όπως το αίμα περιέχει κινδύνους...

Η αιμοθεραπεία σήμερα είναι ασφαλέστερη από ποτέ και οι μεταγγίσεις σώζουν ζωές κάθε χρόνο. Παρόλα αυτά. όπως το αίμα περιέχει κινδύνους... Η αιμοθεραπεία σήμερα είναι ασφαλέστερη από ποτέ και οι μεταγγίσεις σώζουν ζωές κάθε χρόνο. Παρόλα αυτά. όπως το αίμα περιέχει κινδύνους... Υπάρχει πάντα η πιθανότητα μετάδοσης παθογόνων που είτε δεν γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΟΥΑΛΕΤΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΟΥΑΛΕΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΚΙΔΕΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Γραφείο Προμηθειών και Διαγωνισμών Τ.Κ. 34100 Χαλκίδα Πληροφ.:Κούμαρος Αντώνης ΤΗΛ.: 22213-55178 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΧΗΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συμβατικές και ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης για έλεγχο μικροβίων σε τρόφιμα και νερό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Συμβατικές και ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης για έλεγχο μικροβίων σε τρόφιμα και νερό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συμβατικές και ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης για έλεγχο μικροβίων σε τρόφιμα και νερό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών October 1, 2010 8:30-9:00 πμ Εγγραφή, εισαγωγή October 1-3, 2010 9:00-9:30 πμ Εισαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥΓΙΕΙΝΗΤΩΝΧΕΡΙΩΝ. Δρ. Μαίρη Ελευθεριάδου

ΗΥΓΙΕΙΝΗΤΩΝΧΕΡΙΩΝ. Δρ. Μαίρη Ελευθεριάδου ΗΥΓΙΕΙΝΗΤΩΝΧΕΡΙΩΝ Δρ. Μαίρη Ελευθεριάδου ΓΙΑΤΙ ΤΟΣΗ ΦΑΣΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ; ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ Υγιεινή των χεριών Η πρώτη και πιο σημαντική

Διαβάστε περισσότερα