ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ - ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΑΘΗΝΑΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ ΙΑΤΡΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΑ 009

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Διευθυντή του Κλινικού Ακτινολογικού Εργαστηρίου Δημήτριο Σιαμπλή για την παρότρυνση και την βοήθεια που μου παρείχε καθ όλη την διάρκεια της εκπόνησης της διδακτορικής μου διατριβής, καθώς και τον ομότιμο καθηγητή του κλινικού εργαστηρίου ακτινολογίας Ιωάννη Α. Δημόπουλο. Χωρίς την πολύτιμη συμπαράστασή τους, το πόνημα που κρατάτε στα χέρια σας δεν θα μπορούσε ποτέ να ολοκληρωθεί και αυτή η αναγνώριση εδώ αποτελεί την ελάχιστη ανταπόδοση. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω το αγαπητό μου συνεργάτη, συνάδελφο και φίλο κ. Γεώργιο Α. Τερζή για την υποστήριξή του σε όλη την διάρκεια αυτής της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Υπήρξε ο βασικός και πολύτιμος αρωγός σε όλες τις δύσκολες στιγμές. Επιπλέον θα ήθελα να ευχαριστήσω την κ. Δήμητρα Σταματοπούλου που βοήθησε στην συλλογή των δεδομένων της παρούσας διατριβής. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθώ και στα υπόλοιπα μέλη επίβλεψης της διδακτορικής μου διατριβής για την βοήθειά τους. Η συνεργασία μας υπήρξε πάντοτε άψογη. II

3 Την παρούσα διατριβή αφιερώνω στους πολυαγαπημένους μου γονείς Αναστάσιο Χρυσανθόπουλο και Δήμητρα Χρυσανθοπούλου. III

4 ΕΠΤΑΜΕΛΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ κ. Ι. Δημόπουλος, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών (Επιβλέπων) κ. Δ. Σιαμπλής, καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών (μέλος 3μελούς) κ. Ι. Κυριόπουλος, καθηγητής Υγειονομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (μέλος 3μελούς) κ. Δ. Αλεξόπουλος, Καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Π. Γκούμας, Καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Γ. Χάχαλης, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Δ. Γούμενο, Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Πατρών IV

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Η ακτινολογία σήμερα, μορφές ενέργειας που χρησιμοποιούνται Οι ακτίνες Rontgen ή ακτίνες Χ Άλλες μορφές ενέργειας 1. Αποτύπωση και αποθήκευση εικόνας 1..1 Ψηφιακή επεξεργασία εικόνας 1.3 Αίτηση για εξέταση. Ακτινολογική έκθεση. Καταγραφή ευρημάτων ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ Χ.1 Φυσική ακτινών Χ.1.1 Παραγωγή ακτινών Χ.1. Φύση και ιδιότητες ακτινών.1.3 Αντιδράσεις ακτινών ύλης.1.4 Βιολογική δράση και προφύλαξη από τις ακτίνες. Μονάδες μέτρησης της ακτινοβολίας. Μηχανήματα και Τεχνικές Ακτινών Χ..1 Βασικό Ακτινολογικό Μηχάνημα..1.1 Το μηχάνημα ακτινών Χ..1. Ακτινοσκόπηση.. Απλός ακτινολογικός έλεγχος..3 Χρήση Σκιερών ουσιών. Ενδείξεις, ανεπιθύμητες ενέργειες...4 Άλλες χρήσεις ακτινών Χ..5 Δημιουργία, αποτύπωση εικόνας, βασικές έννοιες ορολογίας..5.1 Δημιουργία ακτινολογικής εικόνας..5. Αποτύπωση και βελτίωση της εικόνας..5.3 Βασικές έννοιες ορολογίας..6 Αγγειογράφος, τεχνικές αγγειογραφίας.3 Επεμβατική ακτινολογία αγγείων.4 Μηχανήματα, Τεχνικές Υπολογιστικής Τομογραφίας..4.1 Η Υπολογιστική Τομογραφία ως διαγνωστική μέθοδος.4. Αρχή της μεθόδου.4..1 Φυσικές αρχές.4.. Επεξεργασία εικόνας. Μέτρηση πυκνότητας.4.3 Μηχανήματα Υπολογιστικής Τομογραφίας.4.4 Τεχνικές υπολογιστικής τομογραφίας.5 Μηχάνημα Μαστογραφίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΥΠΕΡΗΧΟΥΣ 3.1 Γενικά 3. Φυσικές Αρχές 3..1 Φύση, ιδιότητες υπερήχων V

6 3.. Παραγωγή υπερήχων 3..3 Πορεία ηχητικής δέσμης στα βιολογικά υλικά 3..4 Φαινόμενο Doppler 3.3 Τεχνικές Υπερήχων Τρόποι καταγραφής, τεχνικές υπερήχων 3.3. Χρήση σκιαγραφικού στους υπερήχους ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 4.1 Γενικά 4. Φυσικές αρχές 4..1 Δημιουργία εικόνας 4.. Ένταση σήματος Μ/Σ. Χαρακτηρισμός ιστών 4.3 Μηχανήματα Μαγνητικού Συντονισμού 4.4 Τεχνικές, Σκιαγραφικά, Βλαπτικές Ενέργειες, Μελλοντικές εξελίξεις Απεικόνισης με Μ/Σ 4.5 Ακτινοθεραπεία 4.5.1Γενικά 4.5. Μηχανήματα της ακτινοθεραπείας Μηχανήματα με ακτινολογικές λυχνίες Μηχανήματα για την Επιφανειακή ακτινοβολία Επιταχυντές των ηλεκτρονίων Γραμμικοί Επιταχυντές (linear accelerator) Χρήση ραδιενεργών πηγών για την ενδοσωματική ακτινοθεραπεία 4.6 Θεραπεία μέσω βελονισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΠΓΝΠ 5.1 Εισαγωγή 5. Πολλαπλασιαστικό δυναμικό υπόδειγμα με εποχική συνιστώσα 5..1 Εκτίμηση και απαλοιφή της εποχικότητας 5.. Εκτίμηση και απαλοιφή της εποχικότητας σε πολλαπλασιαστικό υπόδειγμα 5.3 Παρουσίαση των μεταβλητών του υποδείγματος 5.4 Αποτελέσματα υποδείγματος και στατιστική αξιολόγηση Εισαγωγή 5.4. Ανάλυση Αξονικού τομογράφου Σύνοψη όσον αφορά τον αξονικό τομογράφο Ανάλυση για Ακτινοθεραπεία Σύνοψη όσον αφορά την ακτινοθεραπεία Ανάλυση για Υπέρηχο Σύνοψη όσον αφορά το μηχάνημα του υπέρηχου VI

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ VII

8 Πρόλογος Κατά τα τελευταία έτη παρατηρείται μια ραγδαία αύξηση του ενδιαφέροντος, από μια μεγάλη γκάμα κοινωνικών ομάδων (φαρμακευτικές εταιρίες, ιδιώτες κτλ), αλλά και το κράτος, για την οικονομική αποτίμηση των ιατρικών πράξεων. Ο χώρος της ακτινολογίας ιδιαίτερα, παρουσιάζει στην Ελλάδα μια ιδιαίτερη δυναμική και αυξανόμενους ρυθμούς, γι αυτό το λόγο πέρα από την καθαρά ιατρική επισκόπηση των εξελίξεων της επιστήμης, απαιτείται και μια επιστημονικά έγκυρη οικονομική αποτίμηση και αξιολόγηση. Η παρούσα διατριβή έρχεται να καλύψει το κενό αυτό που υπάρχει στον χώρο της υγείας, ή ακριβέστερα στην επιτομή της Ιατρικής και Οικονομικής Επιστήμης για την εξαγωγή γόνιμων συμπερασμάτων που αφορούν την ορθολογική αξιολόγηση των περιορισμένων πόρων της Υγείας. Το πρώτο μέρος της εργασίας, που αποτελείται από τα 4 πρώτα κεφάλαια, αναφέρεται στο καθαρά ιατρικό μέρος που αφορά την ακτινολογία στις μέρες μας. Στο δεύτερο μέρος η μεθοδολογία και το ύφος αλλάζουν, προκειμένου να καλυφθεί αυτή η δεύτερη αναγκαιότητα για την οποία έγινε λόγος παραπάνω. Ευελπιστώ ότι η παρούσα διατριβή θα αποτελέσει την απαρχή και άλλων τέτοιων προσπαθειών, δεδομένης της σχεδόν ανύπαρκτης παιδείας των Ιατρών στην Οικονομική επιστήμη και στις συχνά ενδιαφέρουσες και γοητευτικές- αν και ενίοτε δυσνόητες- μεθόδους της. VIII

9 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Η ακτινολογία σήμερα, μορφές ενέργειας που χρησιμοποιούνται Η Απεικονιστική βασίζεται στην αξιολόγηση των εικόνων που λαμβάνονται με τα ειδικά μηχανήματα. Τα μηχανήματα χρησιμοποιούν διάφορες μορφές ενέργειας, οι οποίες αλληλεπιδρούν με την ύλη και επομένως και το ανθρώπινο σώμα, με αποτέλεσμα από την αλληλοεπίδραση αυτή να δημιουργείται κάποιας μορφής σήμα. Το άθροισμα των σημάτων αυτών συνθέτει εικόνα των εσωτερικών οργάνων του σώματος και των ανωμαλιών τους. Είναι απαραίτητη η γνώση των εικόνων που αποδίδουν τα φυσιολογικά όργανα, ώστε να είναι δυνατή η αναγνώριση τυχόν αποκλίσεων από το φυσιολογικό. Η βαθμιαία απόκτηση πείρας στις αποκλίσεις από το φυσιολογικό οδηγεί βαθμιαία στην υπεύθυνη αξιολόγηση τους και την τελική διάγνωση. Οι μορφές ενέργειας που έχουν χρησιμοποιηθεί για δημιουργία εικόνας είναι ο ηλεκτρισμός, που συμμετέχει στη σύνθεση και λειτουργία όλων των μηχανημάτων, η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, που είναι η βάση της Ακτινολογίας και Πυρηνικής Ιατρικής, ο ήχος με τη μορφή των υπερήχων, η θερμότητα, που χρησιμοποιείται στη θερμογραφία και ο μαγνητισμός με τη μορφή του μαγνητικού συντονισμού Οι ακτίνες Rontgen ή ακτίνες Χ Ο Rontgen, Καθηγητής της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Wurzburg, πειραματιζόταν από αρκετό διάστημα με τις καθοδικές ακτίνες, που την τελευταία 1Οετία του περασμένου αιώνα αποτελούσαν πεδίο ευρείας έρευνας των φυσικών. Το βράδυ της 8ης Νοεμβρίου 1895 παρατήρησε φθορισμό στην επιφάνεια ενός χαρτονιού, που είχε επαλειφθεί με πλατινοκυανιούχο βάριο, κάθε φορά που περνούσε ρεύμα από μια λυχνία καθοδικών ακτινών. Επανάλαβε το πείραμα πολλές φορές, αλλάζοντας την θέση και την απόσταση του χαρτονιού από την λυχνία και σκεπάζοντας την λυχνία με μαύρο πανί, χαρτόνι και ξύλο. Το φαινόμενο επαναλαμβανόταν κάθε φορά. Από την πρώτη στιγμή αντιλήφθηκε ότι επρόκειτο για κάποια μορφή ακτινών.

10 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Τις επόμενες ημέρες συνέχισε πυρετωδώς τα πειράματα του, παρεμβάλλοντας μεταξύ λυχνίας και φθορίζουσας επιφάνειας διάφορα υλικά. Όταν παρενέβαλε το χέρι του, παρατήρησε αμυδρή εικόνα των οστών του να απεικονίζεται πάνω στη φθορίζουσα επιφάνεια. Αργότερα έπεισε τη κυρία Rontgen να ακουμπήσει το χέρι της πάνω σε κασέτα με φωτογραφικό film και πέρασε ρεύμα από την λυχνία του επί 15'. Το αποτέλεσμα τρόμαξε την κυρία Rontgen όταν είδε τα οστά του χεριού της στην πλάκα, πρόσθεσε όμως στον Rontgen άλλη μία πληροφορία για τις ιδιότητες των ακτινών Χ, όπως ο ίδιος τις ονόμασε. Στα τέλη Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου παρουσίασε στη Εταιρεία Ιατρικής Φυσικής του Wurzburg την εργασία του «Για ένα νέο είδος ακτινών». Ο διεθνής αντίκτυπος ήταν μεγάλος, με αποτέλεσμα να απονεμηθεί στον Rontgen το Nobel της Φυσικής και μέσα σε λίγα χρόνια να χρησιμοποιούνται οι καινούργιες αυτές ακτίνες για τη μελέτη του ανθρώπινου σώματος. Στην αρχή για αναζήτηση καταγμάτων και μεταλλικών ξένων σωμάτων και αργότερα για τη μελέτη των περισσότερων οργάνων του σώματος. Σε σύντομο διάστημα μετά την ανακάλυψη των ακτινών από τον Rontgen ακολούθησε η ανακάλυψη της ραδιενέργειας του Ουρανίου από τον Becquerel και η απομόνωση του στοιχείου Ράδιο από το ζεύγος Curie. Έτσι, μέσα σε λίγα χρόνια, συντελέστηκε η γέννηση μιας νέας επιστήμης. Η Ακτινολογία, που είναι το όνομα που δόθηκε στην επιστήμη αυτή, είναι μία από τις πιο νέες ιατρικές ειδικότητες και όμως στα εκατό χρόνια της ζωής της και πλέον δημιούργησε επανάσταση στη διάγνωση και τη θεραπεία πολλών νόσων, ιδιαίτερα των κακοηθειών, δημιούργησε νέα δεδομένα, βοήθησε στην κατανόηση και τρόπο διδασκαλίας της ανατομίας και της φυσιολογίας και έχει γίνει το όργανο έρευνας πολλών άλλων κλάδων της επιστήμης, αρκετά άσχετων με την Ιατρική. Και η εξέλιξη συνεχίζεται με τον ίδιο ρυθμό στο τεχνολογικό επίπεδο και στην εφαρμογή των ακτινοβολιών και το μέλλον προοιωνίζεται πάντα ενδιαφέρον και παραγωγικό. Οι ακτίνες Χ, από τα πρώτα ήδη χρόνια της χρησιμοποίησης τους και μετά τις εμπεριστατωμένες έρευνες του ίδιου του Rontgen και των μεταγενέστερων φυσικών και ιατρών, έπαψαν να είναι «άγνωστες Χ» και σύντομα πήραν το όνομα του εφευρέτη τους. Έτσι, σήμερα διεθνώς ονομάζονται ακτίνες Rontgen (Rο), σαν ένα δείγμα τιμής προς τον καθηγητή της φυσικής του Wurzburg.

11 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 3 Η ανακάλυψη των ακτινών Rontgen είχε τριπλή σημασία για την ανθρωπότητα. Πρώτο, ήταν οι εφαρμογές τους στην Ιατρική, από τις οποίες επωφελήθηκαν όλες οι ειδικότητες, προπάντων η χειρουργική που είχε ελάχιστα μεταβληθεί από τον καιρό του Ιπποκράτη και η παθολογία, που για πρώτη φορά μπορούσε να «δει» εσωτερικά όργανα του ανθρώπινου σώματος. Δεύτερο, ήταν οι δυνατότητες που η νέα αυτή ανακάλυψη έδωσε στους φυσικούς για τη μελέτη της δομής του ατόμου. Με αποτέλεσμα να μπορέσουμε τελικά να μπούμε μέσα στον ατομικό πυρήνα και να ελευθερώσουμε την τεράστια ενέργεια που κρύβει. Ο τρίτος σημαντικός αντίκτυπος της ανακάλυψης των ακτινών Rontgen καθυστέρησε λίγο να φανεί. Ήταν η αναγνώριση των βλαπτικών ενεργειών τους πάνω στον ανθρώπινο οργανισμό. Το 1936 έγιναν στο Αμβούργο τα αποκαλυπτήρια ενός απέριττου μνημείου που ήταν αφιερωμένο «στους Ακτινολόγους όλων των Εθνών που πρόσφεραν τη ζωή τους στην μάχη κατά των νόσων της Ανθρωπότητας». Από τους πρώτους κιόλας μήνες από την ανακάλυψη των ακτινών Ro αρχίζει η πρακτική εφαρμογή τους με μηχανήματα πρωτόγονα. Σιγά-σιγά, η Ιατρική αρχίζει να καταπλημμυρίζεται με ανακοινώσεις στην πρακτική εφαρμογή των ακτινών αυτών και η πρόοδος προχωρεί, άλλοτε ομαλά, άλλοτε με άλματα. Κατά καιρούς πιστεύτηκε ότι ήδη πήραμε ότι μπορεί να μας δώσει η Ακτινοδιαγνωστική. Ώσπου ανοίγεται νέος μεγάλος δρόμος μετά την επινόηση μιας νέας τεχνικής ή μιας τεχνολογικής εξέλιξης. Στην αρχή της 10ετίας του 1970 συντελείται μία νέα επανάσταση στη διαγνωστική με τη χρήση ακτινών Χ σε συνδυασμό με ηλεκτρονικό υπολογιστή και αντικατάσταση του ακτινογραφικού film από μία σειρά ανιχνευτών σπινθηρισμού, που είναι πολύ πιο ευαίσθητοι εκείνου. Η νέα μέθοδος, η υπολογιστική, ηλεκτρονική ή αξονική τομογραφία (ΥΤ, computed tomography, CΤ) ανοίγει νέους ορίζοντες και προσφέρει το NOBEL φυσικής το 1978 στους επιστήμονες που ανακάλυψαν το μηχάνημα, τον Αμερικανό Α.Μ. Cormac και τον Βρετανό Ο. Hounsfield. Η διεθνής αίσθηση από τη νέα μέθοδο ήταν πολύ μεγάλη, γιατί αυτή παρουσιάζει ανατομικές λεπτομέρειες των εσωτερικών οργάνων, όπως για παράδειγμα του εγκεφάλου, που θυμίζουν εγκάρσιο ανατομικό παρασκεύασμα. Συναφείς προς τις ακτίνες Χ είναι οι ακτίνες γ. Πρόκειται επίσης για ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που διαφέρει από τις ακτίνες Χ από το τρόπο και τη

12 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 4 θέση παραγωγής τους. Οι ακτίνες γ προέρχονται από τον πυρήνα των στοιχείων (πυρηνική ενέργεια) Άλλες μορφές ενέργειας Η επιστημονική ανησυχία από πολύ νωρίς οδήγησε τους φυσικούς, βιολόγους και ιατρούς να χρησιμοποιήσουν και άλλες μορφές ενέργειας, πλην της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, για δημιουργία εικόνας με διαγνωστική αξία. Στην αρχή του αιώνα μας χρησιμοποιήθηκε ένα σύστημα με υπερήχους (Υ/Η, ultrasound, U/S) για εντοπισμό υποβρυχίων στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και οι πρώτες προσπάθειες για διαγνωστική χρήση των Υ/Η αρχίζουν από τον Sokolov το Ακολούθησε μακρά περίοδος άρνησης μέχρι τα τέλη της 10ετίας του 1960, πριν μπουν οι Υ/Η στην κλινική πράξη. Σήμερα σχεδόν όλες οι ιατρικές ειδικότητες τους χρησιμοποιούν στο φάσμα των διαγνωστικών μεθόδων τους. Οι ενδείξεις των Υ/Η είναι πολλές και συνέχεια αυξάνονται όσο τελειοποιούνται τα μηχανήματα, εξοικειωνόμαστε με τις εικόνες, συνειδητοποιούμε την αξία τους και βελτιώνουμε τις τεχνικές μας. Οι Υ/Η έχουν σε πολλές περιπτώσεις αντικαταστήσει τις ακτίνες Χ σαν πιο ακίνδυνη, πιο αποτελεσματική και λιγότερο δαπανηρή μέθοδος. Ο πυρηνικός μαγνητικός συντονισμός (Μ/Σ, magnetic resonance, ΜR) in vitro, είναι φαινόμενο γνωστό στους φυσικούς, χημικούς και βιολόγους από χρόνια. Το 1977 μία ομάδα φυσικών στο Πανεπιστήμιο του Nottingham, ανακοίνωσε μία νέα μορφή απεικόνισης, με πιθανή εφαρμογή στην κλινική ιατρική. Σήμερα, η μέθοδος γνωρίζει μία πραγματική έκρηξη και έχει βαθμιαία αντικαταστήσει σε πολλές περιπτώσεις τις άλλες απεικονιστικές μεθόδους. Η θερμότητα έχει επίσης χρησιμοποιηθεί στην απεικονιστική, με την θερμογραφία. Είναι μέθοδος που αναγνωρίζει και μικρές διαφορές της θερμοκρασίας και τις καταγράφει σε εικόνα. Χρησιμοποιούνται λοιπόν διάφορες μορφές ενέργειας για δημιουργία εικόνας, Αυτό, βέβαια, δημιουργεί πρόβλημα ορολογίας. Μιλάμε για Ακτινολογία χωρίς ακτίνες. Σήμερα, από πολλούς χρησιμοποιείται ο όρος Απεικονιστική (Imaging) αντί του όρου Ακτινολογία (Radiology). Στην παρούσα διατριβή, προτιμήθηκε συνδυασμός των δύο όρων ΑΚΤΙΝΟΛΟΠΑ-ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ. Πρόκειται για την ιατρική ειδικότητα που, με τη δημιουργία εικόνων με χρήση των

13 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 5 μορφών ενέργειας που αναφέρθηκαν, αποβλέπει στην ανακάλυψη νόσων στον ανθρώπινο οργανισμό (Ακτινοδιαγνωστική). Η μελέτη του ανθρώπινου σώματος γίνεται τόσο από ανατομική άποψη (ακτινοανατομία), όσο και με μελέτη της λειτουργίας των διαφόρων οργάνων (ακτινοφυσιολογία). Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρων κλάδος της Ιατρικής Επιστήμης, γιατί καλύπτει ολόκληρο τον οργανισμό. Όλα τα όργανα μπορούν σήμερα να εξετασθούν απεικονιστικά, τις περισσότερες φορές όχι με μια, αλλά με πολλές μεθόδους που αλληλοσυμπληρώνονται. Για ορισμένα μάλιστα όργανα δεν μπορεί να γίνει λόγος υπεύθυνης διάγνωσης χωρίς την απεικονιστική έρευνα. Οι απεικονιστικές μέθοδοι προσφέρονται επίσης για επεμβάσεις σε διάφορα όργανα, για διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς. Αυτή είναι η Επεμβατική Ακτινολογία (Interventional Radiology), που επίσης βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη των μηχανημάτων, εξαρτημάτων, καθετήρων, μπαλονιών, stents, κ.λ.π. και επομένως των διαγνωστικών και θεραπευτικών δυνατοτήτων της μεθόδου. Η θεραπευτική χρήση των ακτινών αποτελεί ιδιαίτερο κλάδο της Ιατρικής, την Ακτινοθεραπεία (Radiotherapy) ενώ η διαγνωστική ή θεραπευτική χρήση των ακτινών γ και άλλων ατομικών σωματιδίων αποτελεί την Πυρηνική Ιατρική (Nuclear Medicine). Οι δύο αυτοί κλάδοι της ακτινολογίας έχουν εξελιχθεί αυτοτελώς, λόγω του μεγάλου εύρους του αντικειμένου τους. 1. Αποτύπωση και αποθήκευση εικόνας Σε κάθε απεικονιστικό σύστημα τα επί μέρους στοιχεία είναι: 1. Η πηγή (source) που είναι κάποια μορφή ενέργειας που παράγει διαγνωστικά χρήσιμη πληροφορία. Η πηγή μπορεί να βρίσκεται εκτός του σώματος του αρρώστου (π.χ. ακτίνες Χ, κλασικοί Υ/Η), οπότε τα σήματα διέρχονται ή αντανακλώνται από το σώμα και ακολούθως μετρώνται. Μπορεί να εισαχθεί στο σώμα (π.χ. Πυρηνική Ιατρική, ΡΕΤ (Positron edition tomography), ενδοσωματικοί Υ/Η) ή μπορεί να λειτουργεί με συνδυασμένο τρόπο, όπου μια εξωτερική ενέργεια (π.χ. ραδιοσυχνότητα στο Μ/Σ) δημιουργεί σήματα που προέρχονται από πηγές που φυσιολογικά υπάρχουν μέσα στο σώμα.. Ο ανιχνευτής (detector). Στην κλασική ακτινογραφία, το film ενεργεί ως ανιχνευτής και καταγράφει τις ακτίνες Χ που πέρασαν από το σώμα του αρρώστου.

14 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 6 Δημιουργεί συγχρόνως μια εικόνα που ο ακτινολόγος μπορεί να μελετήσει κρατώντας το film μπροστά σε μια φωτεινή πηγή. Το film έχει δηλαδή μια πολλαπλότητα λειτουργιών, με πεπερασμένες όμως δυνατότητες, που αποτελούν συγχρόνως και το μειονέκτημα του (ευαισθησία, διακριτική ικανότητα κ. λ. π.). Σε άλλα διαγνωστικά μηχανήματα, αντί του film χρησιμοποιούνται ανιχνευτές σπινθηρισμού. Ο συνδυασμός πηγής ενέργειας-ανιχνευτών (π.χ. στην αξονική τομογραφία) είναι πολύ πιο ευαίσθητος από το σύστημα λυχνίας ακτινώνfilm. 3. Αποτύπωση (display) εικόνας. Μετά την επεξεργασία της (processing), η εικόνα αποτυπώνεται στο film (soft copy) ή στο monitor (soft copy), απ' όπου μπορεί να καταγραφεί μόνιμα σε φωτογραφικό film, μαγνητική ταινία ή δίσκο Ψηφιακή επεξεργασία εικόνας Οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν σημαντική επίδραση στην απεικονιστική πράξη σήμερα. Η μεγάλη πίεση για αυξημένη αποδοτικότητα στο νοσοκομείο και η ανάγκη ελάττωσης του κόστους, απαιτούν οικονομία στα υλικά - films κ.λ.π. και εξοικονόμηση χρόνου, όπως με την παραγωγή ακαριαίων εικόνων, σε πραγματικό χρόνο (real time), ελαττώνοντας έτσι τη διάρκεια νοσηλείας. Οι ανάγκες αυτές αντιμετωπίζονται σε μεγάλο βαθμό και με την ψηφιακή επεξεργασία της εικόνας (digitalization of the image), η οποία συγχρόνως προσφέρει και πολλά άλλα πλεονεκτήματα. Η πρώτη απεικονιστική μέθοδος που χρησιμοποίησε ψηφιακή τεχνολογία, ήταν η Πυρηνική Ιατρική, στο τέλος της 10ετίας του '60. Όμως η μεγάλη ώθηση δόθηκε στην αρχή της επόμενης 10ετίας με την επινόηση της Υπολογιστικής Τομογραφίας (Υ/Τ), που η ύπαρξη της εξαρτάται τελείως από τεχνικές ψηφιοποίησης εικόνας με ηλεκτρονικό υπολογιστή (computer, Η/Υ). Η χρησιμοποίηση της ηλεκτρονικής αρχίζει από τη Ι0ετία του '50 με την επινόηση αρχικά του transistor Γερμανίου και τη Ι0ετία του '60 με τη χρήση του transistor Σιλικόνης. Η εφεύρεση του transistor σημείωσε την αρχή μιας επανάστασης, που μπορεί να συγκριθεί με τη βιομηχανική επανάσταση του 19ου αιώνα. Η τρίτη φάση της εξέλιξης (Ι0ετία του 70) χαρακτηρίζεται από σημαντική ελάττωση του κόστους σε συνάρτηση με την απόδοση, χάρη στην ελάττωση του μεγέθους των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων στο chip.

15 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 7 Ο μικροεπεξεργαστής (microprocessor), που χρησιμοποιείται σήμερα, περιέχει πολλές εκατοντάδες χιλιάδων, ίσως και πάνω από 40 εκατομμύρια transistor. Η διάθεση ισχυρού Η/Υ, πολύ γρήγορων συστημάτων πιστής επεξεργασίας της εικόνας και μεγάλης φθηνής αποταμιευτικότητας, έχει οδηγήσει προς γρηγορότερες και πιο αποτελεσματικές μεθόδους ψηφιακής επεξεργασίας των εικόνων στην Απεικονιστική. Στην ψηφιακή επεξεργασία εικόνας, η αρχική εικόνα με τις απειράριθμες διαβαθμίσεις του γκρίζου (αναλογική εικόνα, analog picture) διασπάται σε ένα μεγάλο αριθμό πολύ μικρών τετραγωνιδίων (ψηφίδων, pixels), που στο καθένα η πυκνότητα γκρίζου είναι ομοιογενής. Για κάθε πυκνότητα δίνεται αριθμητική αξία και οι αριθμοί αυτοί μπορούν να αποτυπωθούν σε χαρτί, να αποθηκευτούν σε μαγνητική ταινία ή δίσκο ή να μεταφερθούν αμετάβλητοι σε απόσταση. Αν η μήτρα (matrix) περιέχει μεγάλο αριθμό ψηφίδων, για παράδειγμα 51 X 51 (6.144) ψηφίδες, τότε στον παρατηρητή η καινούργια ψηφιακή (digital) εικόνα θα παρουσιαστεί ουσιωδώς όμοια με την αρχική αναλογική εικόνα. Η ψηφιακή τεχνολογία χρησιμοποιείται σήμερα σε όλες τις απεικονιστικές μεθόδους, γιατί προσφέρει αύξηση του ποσού των πληροφοριών που αποδίδεται από τις ιατρικές εικόνες σε πραγματικό χρόνο στο monitor για παρατήρηση. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται η έκθεση στην ακτινοβολία. Βελτιώνεται η εικόνα, η σκιαγραφική αντίθεση (contrast), καθώς και η ποιότητα των αντιγράφων (copies). Αντιγραφή του ακτινογραφικού film συνεπάγεται αναπόφευκτη απώλεια ποιότητας εικόνας. Η ψηφιακή πληροφορία αντιγράφεται αναλλοίωτη. Το μηχάνημα μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία αυτά κατά διάφορους τρόπους: Επεξεργασία της εικόνας, με κυριότερες λειτουργίες τον επιτονισμό της σκιαγραφικής αντίθεσης, ενίσχυση της εικόνας και αυξομείωση της κλίμακας του γκρίζου. Η καλή ποιότητα της εικόνας και η καλή διάκριση μεταξύ των ιστών μηδενίζουν την ανάγκη επαναλήψεων. Ο χρόνος εξέτασης και η δόση μειώνονται δραστικά και η διάγνωση παύει να εξαρτάται από το εμφανιστήριο, που αποτελεί τον ασθενέστερο κρίκο στην ακτινολογική απεικονιστική αλυσίδα. Μεγέθυνση ή σμίκρυνση (ΖΟΟΜ). Ποσοτικές μετρήσεις πυκνότητας και διαστάσεων.

16 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 8 Αναστροφή της εικόνας και αφαίρεση, πράγμα που αποτέλεσε τη βάση της ψηφιακής αφαιρετικής αγγειογραφίας. Δυνατότητα λειτουργικών μελετών. Απομνημόνευση σειράς εικόνων και δυνατότητα επανάληψης (cine). Καταγραφή και αποταμίευση των ψηφιακών ιατρικών εικόνων και άλλων στοιχείων, χωρίς απώλεια πληροφοριών, μέσω καλωδίων ή οπτικών ινών. Αρχειοθέτηση. Ανάλογα με τη διαγνωστική απαίτηση, στο διαθέσιμο μέσο αρχειοθέτησης, η εικόνα είτε φωτογραφίζεται με ειδική μηχανή ακτινών laser (laser camera), είτε μεταφέρεται μέσω του ψηφιακού δικτύου σε άλλο σημείο του νοσοκομείου. Η άμεση πρόσβαση στο αρχείο του κάθε ασθενούς και η ανάκληση εικόνων από διάφορα απεικονιστικά συγκροτήματα βελτιώνει τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων τμημάτων του νοσοκομείου, μειώνοντας τους χρόνους αναμονής και νοσηλείας. Το σύστημα ΡΑCS (picture archiving communication system, σύστημα αρχειοθέτησης και επικοινωνίας) έχει ακριβώς αυτό τον προορισμό. Μεταφορά εικόνας και γραπτών στοιχείων από την πηγή γένεσης σε άλλη θέση στο ίδιο νοσοκομείο ή εκτός νοσοκομείου. Η μεταφορά μπορεί να γίνει τηλεφωνικά, αν και η μέθοδος εγκαταλείπεται γιατί έχει πολλά πρακτικά μειονεκτήματα ή με οπτικές ίνες, που υιοθετούνται σήμερα. Η εικόνα πρέπει να είναι ακριβής, χωρίς ουσιώδη απώλεια λεπτομερειών, αφού με βάση αυτήν μπορεί να αποφασιστεί νευροχειρουργική ή άλλη λεπτή και επικίνδυνη εγχείρηση. Η μεταφορά της εικόνας μπορεί να γίνει και σε μεγάλες αποστάσεις (τηλεϊατρική, τηλεακτινολογία, teleradiology, teleimaging), ώστε η ιατρική εικόνα να μπορεί να αξιολογηθεί σε απόσταση χιλιομέτρων, ακόμη και σε άλλη ήπειρο. Τα πλεονεκτήματα είναι αυτονόητα για εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος και χρησιμοποίηση υπεύθυνης γνώμης στην επίλυση δύσκολων διαγνωστικών προβλημάτων. Δεν χρειάζεται μεταφορά χημικών και μηχανημάτων για εμφάνιση πλακών, παρουσία ειδικών ιατρών, όπως π.χ. νευροχειρουργών στη γραμμή μάχης, δεν χάνονται film σε μεταφορές, διευκολύνεται η γρήγορη σύγκριση με προηγούμενες ακτινογραφίες κ.λ.π.

17 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Αίτηση για εξέταση. Ακτινολογική έκθεση. Καταγραφή ευρημάτων Οι άρρωστοι στέλνονται στο ακτινολογικό εργαστήριο από τον κλινικό ιατρό με ένα παραπεμπτικό σημείωμα. Στο σημείωμα αναφέρονται απαραίτητα το ονοματεπώνυμο, όνομα πατέρα και η κλινική του αρρώστου, το είδος της εξέτασης και μερικά κλινικά στοιχεία. Τα κλινικά στοιχεία και η ηλικία του αρρώστου είναι πληροφορίες απόλυτα απαραίτητες για την αξιολόγηση των ακτινολογικών ευρημάτων και δεν πρέπει να παραλείπονται. Ο ασθενής ενημερώνεται πριν από κάθε εξέταση για τις λεπτομέρειες, του εξηγούνται οι πιθανοί κίνδυνοι και ταλαιπωρία του και η πιθανότητα αντιδράσεων σε φάρμακα κ.λ.π. Σε περίπτωση κινδύνου πιθανών σοβαρών αντιδράσεων ή θανάτου, πολλά νοσοκομεία απαιτούν την υπογραφή συναίνεσης του ασθενούς ή υπεύθυνου συνοδού του, όπως γίνεται και σε περίπτωση εγχειρήσεων. Ο ακτινολόγος προχωρεί στην εξέταση του αρρώστου και συνήθως ελέγχει πρόχειρα τις εικόνες πριν φύγει ο άρρωστος, κυρίως για τυχόν ανάγκη επαναλήψεων ή συμπληρωματικών λήψεων, π.χ. λοξών ακτινογραφιών, τομογραφιών κ.λ.π. Οι εικόνες μαρκάρονται υπεύθυνα με το όνομα του άρρωστου, την ημερομηνία, το δεξιό ή αριστερό πλάγιο, τη θέση του άρρωστου (πρηνής, ύπτια, όρθια), τους χρόνους μετά τη χορήγηση σκιαγραφικού, τη φάση της αναπνοής (εισπνοή, εκπνοή, δοκιμασία Valsalva κ.λ.π.). Τα στοιχεία αυτά πάνω στο film δεν βοηθούν μόνο στην αναγνώριση μορίων και παθολογικών καταστάσεων, αλλά έχουν καμιά φορά και ιατροδικαστική αξία. Η ανάγνωση γίνεται μόνο σε στεγνές ακτινογραφίες, σε ειδική αίθουσα που φωτίζεται με χαμηλό φωτισμό. Χρησιμοποιούνται ειδικά φωτιστικά σώματα διάχυτου φωτισμού, τα διαφανοσκόπια, που συχνά διαθέτουν ρεοστάτη, για αυξομείωση της έντασης του φωτός. Συχνά απαιτείται χρησιμοποίηση μεγεθυντικού φακού για λεπτομερέστερη ανάγνωση ορισμένων λεπτομερειών. Η εικόνα διαβάζεται σαν σύνολο, αλλά κυρίως χωριστά κάθε μόριο. Οι παρατηρήσεις του ακτινολόγου αποτυπώνονται στην ακτινολογική έκθεση (radiological report). Μια καλή τέτοια έκθεση πρέπει να περιλαμβάνει τον τίτλο, το σώμα της έκθεσης και το συμπέρασμα. Ο τίτλος περιέχει στοιχεία για το είδος της εξέτασης, τον τύπο και πυκνότητα της σκιερής ουσίας που χρησιμοποιήθηκε, τους χρόνους λήψης των εικόνων κ.λ.π. Στο σώμα της έκθεσης αποτυπώνονται τα

18 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή 10 ευρήματα, με κάποια λογική σειρά (ανατομικά ή ανάλογα με τη σοβαρότητα των ευρημάτων, ουσιώδη, επουσιώδη ή παρεμπίπτοντα χωρίς κλινική αξία). Η έκθεση κλείνει με το συμπέρασμα, όπου καταγράφονται οι τελικές σκέψεις του ακτινολόγου και η διαφορική διάγνωση. Οι ιατροί μπορούν να κρατούν ιδιωτικά αντίγραφα των εκθέσεων τους και στοιχεία του ιστορικού των αρρώστων τους. Με τον τρόπο αυτό, η εργασία αποκτά αξία για διδασκαλία, στατιστική και εν γένει έρευνα. Αλλά και για τη δυνατότητα σύγκρισης με προηγούμενες εικόνες, για τη ρουτίνα της δουλειάς. Αυτό απαιτεί την ανάπτυξη καλά οργανωμένου και ενημερωμένου συστήματος καταγραφής των διαγνώσεων, που να είναι απλό και κατανοητό. Ο κώδικας που θα χρησιμοποιείται πρέπει να προβλέπει όλες τις πιθανές διαγνώσεις από το φυσιολογικό μέχρι το ιδιαίτερα σπάνιο και να έχει περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης, ώστε να μπορεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις, διαγνωστικές ή τεχνικές, αλλά ακόμη την πιθανή τροποποίηση των εικόνων των νόσων. Με τον κώδικα διασώζεται πολύτιμο διδακτικό και στατιστικό υλικό, τόσο χρήσιμο στη διδασκαλία και εξειδίκευση των ιατρών και την κλινική έρευνα. Προϋπόθεση είναι η αφοσιωμένη και έγκαιρη ενημέρωση του συστήματος καταγραφής των περιπτώσεων. Έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι κώδικες καταγραφής των διαγνώσεων, όλοι με σύστημα αριθμών ή γραμμάτων και αριθμών. Για παράδειγμα, μπορεί να αναφερθεί ο κώδικας του Americal College of Radiology, που έχει υιοθετηθεί επίσημα από πολλά Πανεπιστήμια, τις Ένοπλες Δυνάμεις και την Υπηρεσία Απομάχων των Η.Π.Α.

19 Κεφάλαιο Ο : Απεικόνιση με ακτίνες Χ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ Χ.1 Φυσική ακτινών Χ..1.1 Παραγωγή ακτινών Χ. Οι ακτινοβολίες διακρίνονται στις σωματιδιακές, που αποτελούνται από σωματίδια της ύλης και τις ηλεκτρομαγνητικές. Όταν σωματίδια, όπως ηλεκτρόνια, πρωτόνια, νετρόνια κ.λ.π. κινούνται με μεγάλη ταχύτητα πρόκειται για σωματιδιακή ακτινοβολία, π.χ. την καθοδική ακτινοβολία, που αποτελείται από κινούμενα ηλεκτρόνια μέσα στην ακτινολογική λυχνία από την κάθοδο προς την άνοδο, την ακτινοβολία β, που αποτελείται επίσης από ηλεκτρόνια, που προέρχονται από διάσπαση του πυρήνα ατόμου, την ακτινοβολία α, που αποτελείται από πυρήνες Ηλίου, που επίσης προέρχεται από πυρήνες βαρέων ατόμων κ.α. Οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες (electromagnetic radiations) δεν έχουν ύλη, αλλά είναι ρυθμικοί ηλεκτρομαγνητικοί παλμοί, που κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και διαφέρουν μόνο ως προς το μήκος κύματος. Εδώ υπάγονται και οι ακτίνες Rontgen ή Χ. Οι ακτίνες Ro είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία ή κύματα, (electromagnetic waves) όπως το φως, τα κύματα του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, με κύριο χαρακτηριστικό το πολύ μικρό μήκος κύματος. Το μήκος κύματος τους κυμαίνεται μεταξύ 0,5 ως 0,06 Α και κάτω. Το Angstrom (Α), ως γνωστό, ισούται προς 10-8 εκ. Οι ακτίνες Ro βρίσκονται στην άκρη των πολύ μικρών κυμάτων, μαζί με τις ακτίνες γ και τις κοσμικές ακτίνες. Οι ακτίνες γ είναι της ίδιας φύσης με τις ακτίνες Ro και διαφέρουν μόνο στον τρόπο παραγωγής τους. Οι ακτίνες Ro, λόγω του πολύ μικρού μήκους κύματος, έχουν μεγάλη διεισδυτικότητα μέσα στα υλικά σώματα και το χαρακτηριστικό αυτό τις κάνει χρήσιμες στη μελέτη των οργάνων του σώματος. Για να αντιληφθούμε τις βασικές ιδιότητες των ακτινών θα πρέπει να περιγράψουμε πώς παράγονται. Αν σε λυχνία με ψηλό κενό κινηθούν ηλεκτρόνια από τον ένα πόλο στον άλλο, με μεγάλη διαφορά δυναμικού (voltage), αποκτούν πολύ μεγάλη κινητική ενέργεια. Αν σταματήσουμε απότομα τα ηλεκτρόνια, η κινητική ενέργεια τους

20 Κεφάλαιο Ο : Απεικόνιση με ακτίνες Χ 1 μετατρέπεται εν μέρει σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Η ακτινοβολία αυτή είναι οι ακτίνες Rontgen. Ο αρνητικός πόλος της λυχνίας λέγεται κάθοδος (cathode) και αποτελείται από ένα νήμα από βολφράμιο που είναι η πηγή των ηλεκτρονίων. Αν το νήμα θερμανθεί μέχρι πυράκτωσης, με ξεχωριστό ηλεκτρικό κύκλωμα χαμηλού voltage, χαλαρώνονται οι δεσμοί των πλανητικών ηλεκτρονίων του μετάλλου και δημιουργείται γύρω από το σπείραμα ένα νέφος ηλεκτρονίων. Τα ηλεκτρόνια αυτά εύκολα αποσπώνται αν εφαρμοστεί ψηλή διαφορά δυναμικού στους δύο πόλους της λυχνίας. Γύρω από το νήμα της καθόδου υπάρχει κάλυμμα εστιασμού, ώστε η πορεία των ηλεκτρονίων να εκτρέπεται προς την κατεύθυνση του θετικού πόλου, που λέγεται άνοδος. Τα κινούμενα αυτά ηλεκτρόνια αποτελούν την καθοδική ακτινοβολία (cathode rays) και αποκτούν κινητική ενέργεια, που όλο αυξάνεται και φτάνει ψηλές τιμές λόγω του κενού μέσα στη λυχνία. Η άνοδος (anode) της λυχνίας αποτελείται από ένα δίσκο ή κύλινδρο χαλκού, που στην επιφάνεια που δέχεται την καθοδική ακτινοβολία καλύπτεται από βολφράμιο. Η επιφάνεια αυτή της ανόδου είναι λοξή, περίπου 0 προς τον άξονα της ανόδου και λέγεται στόχος (target). Τα περισσότερα ηλεκτρόνια της καθοδικής δέσμης επιβραδύνονται βαθμηδόν και η ενέργεια τους μετατρέπεται σε θερμότητα. Μόνο ένα σχετικά μικρό ποσοστό των αρχικών ηλεκτρονίων φτάνει το στόχο με μεγάλη ταχύτητα. Τα ηλεκτρόνια αυτά χτυπούν στο κέντρο του στόχου, που ονομάζεται εστιακό σημείο ή εστία (focus) και αναχαιτίζονται από τις ηλεκτροστατικές δυνάμεις των πυρήνων των ατόμων του στόχου. Με τον τρόπο αυτό, η κινητική ενέργεια τους μετατρέπεται μερικών σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (λιγότερο από 1%) και στο μεγαλύτερο μέρος σε θερμότητα. Η ταχύτητα των ηλεκτρονίων εξαρτάται από τη διαφορά δυναμικού (voltage) που εφαρμόζεται στους δύο πόλους της λυχνίας και στη συνήθη ακτινοδιαγνωστική είναι της τάξης των ως volt (30-10 kilovolt, KV). Ο αριθμός των ηλεκτρονίων που παρέχονται από το νήμα της καθόδου εξαρτάται από τη θερμοκρασία του. Έτσι, ρυθμίζοντας την θερμοκρασία του νήματος ρυθμίζουμε την απόδοση του νήματος σε καθοδικές ακτίνες. Η θερμότητα που αναπτύσσεται στην άνοδο είναι πολύ μεγάλη, για το λόγο αυτό χρησιμοποιείται Βολφράμιο σαν στόχος, λόγω αρκετά ψηλού σημείου τήξης. Το στέλεχος της ανόδου αποτελείται από Χαλκό, ο οποίος έχει μεγάλη θερμική

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος - Πίεση + V θ Άνοδος 10-7 atm Κάθοδος Η θερμαινόμενη κάθοδος εκπέμπει ηλεκτρόνια. Όσο πιο θερμή είναι η κάθοδος τόσα περισσότερα ηλεκτρόνια εκπέμπονται Το ηλεκτρικό πεδίο τα επιταχύνει και βομβαρδίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Μία ιατρική ειδικότητα που χρησιμοποιεί απεικονιστικές μεθόδους για να

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Η δημιουργία της ακτινολογικής εικόνας είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των φωτονίων που φθάνουν στο φιλμ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ.

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ. Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Ραδιενέργεια 1896: Ανακάλυψη από τον Henry Becquerel (βραβείο Nobel 1903)

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Πανοραμική ακτινογραφία Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Ενδοστοματικές ακτινογραφίες Εξωστοματικές ακτινογραφίες Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τις περισσότερες κλινικές ανάγκες είναι: Οι ενδοστοματικές

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Ακτινογραφία θώρακος Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση της ακτινολογικής εξέτασης του θώρακα Φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ. Φονταρά Σοφία, Ιατρός Ακτινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Ά Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ. Φονταρά Σοφία, Ιατρός Ακτινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Ά Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Φονταρά Σοφία, Ιατρός Ακτινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Ά Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η πρώτη ακτινογραφία μέλους ανθρώπινου σώματος. Είναι το χέρι της κυρίας

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ Α Τόγκας - ΑΜ333: Ειδική Θεωρία Σχετικότητας Σχετικιστική μάζα 5 Σχετικιστική μάζα Όπως έχουμε διαπιστώσει στην ειδική θεωρία της Σχετικότητας οι μετρήσεις των χωρικών και χρονικών αποστάσεων εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

Κλασική Ακτινολογία: Εισαγωγή και βασικές αρχές απεικόνισης

Κλασική Ακτινολογία: Εισαγωγή και βασικές αρχές απεικόνισης HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις I: Κλασική Ακτινολογία: Εισαγωγή και βασικές αρχές απεικόνισης Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Α. Εισαγωγή στην Κλασική Ακτινολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Η ακτινοβολία χ που εξέρχεται από το σώμα, αλληλεπιδρά με το φθορίζον στρώμα της ΕΠ, μετατρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΘΕΜΑ ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Μια δέσµη φωτός προσπίπτει στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. β. ανιχνεύεται με τους φωρατές υπερύθρου.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. β. ανιχνεύεται με τους φωρατές υπερύθρου. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Στις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

A L A R A. Μαρία Λύρα

A L A R A. Μαρία Λύρα A L A R A Μαρία Λύρα 1ο Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Σήμερα το ετήσιο επίπεδο της δόσης από την έκθεση στην ακτινοβολία από ιατρικές εφαρμογές είναι το ίδιο με το μέσο ετήσιο υπόστρωμα ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ακτινοβολία Χ και φιλμ Οι ακτίνες- X προκαλούν στο ακτινολογικό φιλμ κατανομή διαφορετικών ΟΠ επειδή Η ομοιόμορφη δέσμη που πέφτει πάνω στο ΑΘ εξασθενεί σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ 1 Η απεικόνιση βοηθά τους γιατρούς στη διάγνωση και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣΣΕΛΙ ΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Τάξη Μάθημα : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : Φυσική γενικής παιδείας Εξεταστέα Ύλη : Καθηγητής : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω ερωτήσεις να βρείτε τη σωστή απάντηση: Α. Σύμφωνα με το

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο

Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο Φύλλο εργασίας Το φωτοβολταϊκό στοιχείο Στοιχεία ομάδας: Ονοματεπώνυμο Α.Μ. Ημερομηνία: Τμήμα: Απαραίτητες Θεωρητικές Γνώσεις: Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη που μετατρέπει τη φωτεινή ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ Στο ακτινολογικό τμήμα παράγονται εικόνες Οι εικόνες περιέχουν σε διαφορετικό βαθμό πληροφορίες: ανατομίας λειτουργίας Διάφορες απεικονιστικές μέθοδοι παράγουν εικόνες με διαφορετικούς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αντιδιαχυτικό διάφραγμα. Ακτινολογία Ι -8

Αντιδιαχυτικό διάφραγμα. Ακτινολογία Ι -8 Αντιδιαχυτικό διάφραγμα Ακτινολογία Ι -8 Φωτόνια σκέδασης ευτερογενής ακτινοβολία Για όλες τις ακτινολογικές εξετάσεις εκτός από τη μαστογραφία, οι περισσότερες αλληλεπιδράσεις των φωτονίων με τους ιστούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ MAΪΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 7. Υπολογιστική τοµογραφία Η ανάγκη απεικόνισης στις 3- ιαστάσεις Στην κλασική ακτινολογία η τρισδιάστατη ανθρώπινη ανατοµία προβάλλεται πάνω στο ακτινογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 27 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 31 Μαρτίου, 2013 Ώρα: 10:00-13:00 Απενεργοποιήστε τα κινητά σας τηλέφωνα!!! Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ηλεκτρισμένα σώματα 1.1 Ποια είναι ; Σώματα (πλαστικό, γυαλί, ήλεκτρο) που έχουν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Α1. Ο δείκτης διάθλασης της στεφανυάλου για μια μονοχρωματική ακτινοβολία είναι α. 0,813 β. 0,417 γ. 0,619 δ.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Α1. Ο δείκτης διάθλασης της στεφανυάλου για μια μονοχρωματική ακτινοβολία είναι α. 0,813 β. 0,417 γ. 0,619 δ. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντική µηχανική. Τύχη ή αναγκαιότητα. Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης

Κβαντική µηχανική. Τύχη ή αναγκαιότητα. Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης Κβαντική µηχανική Τύχη ή αναγκαιότητα Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης Ηφυσικήστόγύρισµα του αιώνα «Όλοι οι θεµελιώδεις νόµοι και δεδοµένα της φυσικής επιστήµης έχουν ήδη ανακαλυφθεί και

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Γιώργος Σημαντηράκης Τμήμα Αδειών και Ελέγχων Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Γενικά Σύστημα Αξονικής Τομογραφίας 128 τομών αποτελούμενα από :

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Γενικά Σύστημα Αξονικής Τομογραφίας 128 τομών αποτελούμενα από : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Γενικά Σύστημα Αξονικής Τομογραφίας 128 τομών αποτελούμενα από : 1. Gantry 2. Ακτινολογική λυχνία 3. Γεννήτρια Aκτίνων -Χ 4. Εξεταστική Τράπεζα 5.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική της Ακτινοδιαγνωστικής. Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Φυσική της Ακτινοδιαγνωστικής. Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Φυσική της Ακτινοδιαγνωστικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Willem Röntgen Η πρώτη του εικόνα 1895 Η απεικονιστική αλυσίδα 8 Στάδια Απεικόνισης 1. Πηγή: λυχνία ακτίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική διερεύνηση των καταγμάτων των μακρών οστών Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ»

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό &Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Μ.Δ.Ε. «Εφαρμογές της Βιολογίας στην Ιατρική» Διευθυντής: Καθηγητής Σταύρος Χαμόδρακας Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1

αγωγοί ηµιαγωγοί µονωτές Σχήµα 1 Η2 Μελέτη ηµιαγωγών 1. Σκοπός Στην περιοχή της επαφής δυο ηµιαγωγών τύπου p και n δηµιουργούνται ορισµένα φαινόµενα τα οποία είναι υπεύθυνα για τη συµπεριφορά της επαφής pn ή κρυσταλλοδιόδου, όπως ονοµάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT)

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT) ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT) Διάταξη ανιχνευτικού συστήματος PET Αριθμός δακτυλίων ανιχνευτών Διάμετρος δακτυλίων,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR

Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR Φώτης Νταής Καθηγητής Πανεπιστηµίου Κρήτης, Τµήµα Χηµείας Φασµατοσκοπία NMR Ο Πυρηνικός µαγνητικός Συντονισµός (NMR) είναι ένα φαινόµενο που συµβαίνει όταν πυρήνες

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www.

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Η ακτινοβολία ΔΕΝ «φαίνεται» ΔΕΝ «μυρίζει» ΔΕΝ προκαλεί - με την πρώτη επαφή - άμεσα συμπτώματα (πχ τσούξιμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα