ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ:"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙ ΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΧΩΡΕΣ Πάνος Πασιαρδής 1 Πάρης Νεάρχου Παντελής Μιτσής Παναγιώτα Παντελή Φεβρουάριος Ευχαριστούµε τον Κυπριακό Οργανισµό Τουρισµού για την οικονοµική στήριξη της έρευνας. Επίσης, ευχαριστούµε το Τµήµα Στατιστικής και Ερευνών και το Γραφείο Προγραµµατισµού για την παροχή στατιστικών στοιχείων. Η µελέτη έχει ωφεληθεί από ερευνητική βοήθεια από τους Έλενα Κεττένη, Νεοφύτα Έµπορα, Γιώργο Σιαµµούτη και Βασιλική Μιχαήλ, και από σχόλια του προσωπικού του Κυπριακού Οργανισµού Τουρισµού και του Γραφείου Προγραµµατισµού. Βέβαια, είµαστε πλήρως υπεύθυνοι για τις απόψεις που εκφράζονται, την ανάλυση και ερµηνεία των στατιστικών στοιχείων και για τυχόν λάθη που υπάρχουν στο κείµενο.

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή... 4 Κεφάλαιο 2: Ανασκόπηση εξελίξεων στον τουρισµό και η συµβολή του στην Κυπριακή Οικονοµία Η πορεία του τοµέα του τουρισµού στην Κύπρο Ανασκόπηση του διεθνούς τουρισµού την τελευταία δεκαετία Σύγκριση της Κύπρου µε ανταγωνιστικές χώρες Η συµβολή του τουρισµού στην οικονοµία Κεφάλαιο 3: Παραγωγικότητα του τοµέα ξενοδοχεία-εστιατόρια Ανάλυση κόστους παραγωγής είκτες παραγωγικότητας Σύγκριση της παραγωγικότητας της Κύπρου µε άλλες χώρες Παράρτηµα Π1: είκτες Παραγωγικότητας και Οικονοµετρική Ανάλυση Κεφάλαιο 4: Τιµές Μεσογειακών τουριστικών πακέτων θερινής περιόδου Περιγραφή των στατιστικών στοιχείων Οι τιµές των τουριστικών πακέτων στους Βρετανικούς καταλόγους Τιµές τουριστικών πακέτων µε διαµονή σε ξενοδοχείο Τιµές τουριστικών πακέτων µε διαµονή σε διαµέρισµα Τιµές των ξενοδοχείων στη Γερµανική και Ελβετική αγορά Παράρτηµα Π2: Ξενοδοχεία και διαµερίσµατα στο δείγµα Κεφάλαιο 5: Ανάλυση ποιοτικών χαρακτηριστικών θερινής περιόδου Οικονοµετρική µέθοδος και στοιχεία Ανάλυση τιµών και ποιότητας στη Βρετανική αγορά Ανάλυση σύµφωνα µε την επίσηµη ταξινόµηση Ανάλυση σύµφωνα µε την ταξινόµηση ταξιδιωτικών πρακτόρων Τιµές και ποιότητα των τουριστικών διαµερισµάτων Ανάλυση τιµών και ποιότητας στη Γερµανική και Ελβετική αγορά Παράρτηµα Π3: Οικονοµετρική ανάλυση για τη θερινή περίοδο

3 Κεφάλαιο 6: Ανάλυση των τουριστικών πακέτων χειµερινής περιόδου Περιγραφή των στατιστικών στοιχείων Τιµές στη χειµερινή περίοδο Τιµές τουριστικών πακέτων µε διαµονή σε ξενοδοχείο Τιµές πακέτων µε διαµονή σε διαµέρισµα Τιµές και ποιοτικά χαρακτηριστικά τη χειµερινή περίοδο Ανάλυση σύµφωνα µε την επίσηµη ταξινόµηση Ανάλυση σύµφωνα µε την ταξινόµηση ταξιδιωτικών πρακτόρων Παράρτηµα Π4: Οικονοµετρική ανάλυση για τη χειµερινή περίοδο Κεφάλαιο 7: Τιµές, ποιοτικά χαρακτηριστικά και αξιολογήσεις τουριστών Επίδραση των ποιοτικών και άλλων χαρακτηριστικών στις τιµές Ποιοτικά χαρακτηριστικά Γενικά χαρακτηριστικά Ανάλυση των αξιολογήσεων των τουριστικών πακέτων Αξιολογήσεις πακέτων µε διαµονή σε ξενοδοχείο τη θερινή περίοδο Αξιολογήσεις πακέτων µε διαµονή σε διαµέρισµα τη θερινή περίοδο Αξιολογήσεις πακέτων µε διαµονή σε ξενοδοχείο τη χειµερινή περίοδο Παράρτηµα Π5: Οικονοµετρική ανάλυση των αξιολογήσεων Κεφάλαιο 8: Περίληψη και Συµπεράσµατα Βιβλιογραφία 179 3

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µεγάλη σηµασία του τοµέα του τουρισµού για την Κυπριακή οικονοµία, σε συνδυασµό µε το ότι η ανοδική πορεία του έχει επιβραδυνθεί και παρουσιάζει διακυµάνσεις από τις αρχές της δεκαετίας του 90, είναι φυσικό να προκαλεί ανησυχία και προβληµατισµό. Μήπως ο τοµέας του τουρισµού στην Κύπρο αντιµετωπίζει "ενδογενή" προβλήµατα όπως η µειωµένη παραγωγικότητα, ο ανταγωνισµός άλλων χωρών, η αύξηση των τιµών και η µείωση της ποιότητας του Κυπριακού τουριστικού πακέτου λόγω εξάντλησης των περιθωρίων ανάπτυξης και συνωστισµού; Ή µήπως αυτές οι διακυµάνσεις είναι αποτέλεσµα τυχαίων προσωρινών επιδράσεων όπως, για παράδειγµα, ο πόλεµος στον Περσικό Κόλπο το 1991, η Παγκόσµια ύφεση το 1993 και τα γεγονότα στη ερύνεια το 1996; Η παρούσα µελέτη επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε αυτά και άλλα παρόµοια ερωτήµατα ερευνώντας τον τοµέα του τουρισµού στην Κύπρο και συγκρίνοντάς το µε τον αντίστοιχο τοµέα άλλων χωρών. Η έρευνα αυτή αφορά τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση του τουριστικού προϊόντος. - Από πλευράς προσφοράς, εκτιµάται η παραγωγικότητα του τοµέα του τουρισµού στην Κύπρο και συγκρίνεται µε την παραγωγικότητα αντίστοιχων τοµέων άλλων χωρών για την εξαγωγή συµπερασµάτων ως προς την ανταγωνιστικότητά του. - Από πλευράς ζήτησης, αναλύονται οι τιµές, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και οι αξιολογήσεις από τους τουρίστες και ταξιδιωτικούς πράκτορες των διαφόρων Κυπριακών και άλλων Μεσογειακών τουριστικών πακέτων της θερινής και χειµερινής περιόδου στη Βρετανική, Γερµανική και Ελβετική αγορά. Ανάλυση της παραγωγικότητας Ο τουρισµός είναι ένας από τους σηµαντικότερους τοµείς της Κυπριακής οικονοµίας, γεγονός που επιβεβαιώνεται από το ότι η διαχρονική πορεία του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της Κύπρου συµπίπτει µε τη διαχρονική πορεία του προϊόντος του τοµέα Ξενοδοχεία-Εστιατόρια. Εποµένως, δεν είναι υπερβολικό να ισχυριστεί κανείς ότι η παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα της Κυπριακής οικονοµίας σε µεγάλο βαθµό αντανακλά στην παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα του 4

5 τουριστικού της προϊόντος. Με απλά λόγια, στο βαθµό που ο τουρισµός "πληρώνει" για τις εισαγωγές µας, χαµηλή ανταγωνιστικότητα του τοµέα του τουρισµού σηµαίνει µικρότερο µερίδιο της Κύπρου από το παγκόσµιο προϊόν. Η Κύπρος είναι σήµερα µια αναπτυγµένη τουριστικά χώρα ενώ γειτονικές της χώρες, όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος, ίσως έχουν ακόµη πολύ µεγάλα περιθώρια τουριστικής ανάπτυξης. Στο βαθµό που οι χώρες αυτές προσφέρουν τουριστικά πακέτα που είναι υποκατάστατα του Κυπριακού, ο τοµέας του τουρισµού στην Κύπρο θα αντιµετωπίζει συνεχώς αυξανόµενο ανταγωνισµό και χρειάζεται να αυξήσει την παραγωγικότητά του. Η παραγωγικότητα περιλαµβάνει δύο βασικά στοιχεία: το κόστος παραγωγής και την αξία του προϊόντος σε πραγµατικά µεγέθη. Σε µια ανταγωνιστική αγορά, όπως είναι ο διεθνής τουρισµός, η τιµή προσδιορίζεται κυρίως από διεθνείς παράγοντες, εποµένως το κόστος παραγωγής παρουσιάζει µεγαλύτερο ενδιαφέρον διότι αυτό προσδιορίζεται από το κόστος των εισροών (εργασία, κεφάλαιο, ενέργεια και πρώτες ύλες) στην τοπική αγορά και από την αποτελεσµατικότητα στη χρήση των δύο αυτών εισροών. Η παραγωγικότητα του τουριστικού τοµέα της Κύπρου, καθώς και η παραγωγικότητα του αντίστοιχου τοµέα άλλων χωρών για τις οποίες υπάρχουν τα απαιτούµενα στοιχεία, εξετάζεται στο Κεφάλαιο 3 της µελέτης µε την εκτίµηση του δείκτη "ολικής παραγωγικότητας". Ο δείκτης αυτός λαµβάνει υπόψη όλα όσα αντανακλούν στην ικανότητα ενός τοµέα της οικονοµίας (ή µιας επιχείρησης) να έχει το µεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσµα µε δεδοµένο κόστος ή να έχει ένα δεδοµένο αποτέλεσµα µε το χαµηλότερο δυνατό κόστος. Με αυτήν την έννοια, ο δείκτης ολικής παραγωγικότητας είναι πιο αντιπροσωπευτικός και πιο κατάλληλος, για παράδειγµα, από το δείκτη της παραγωγικότητας της εργασίας, που αγνοεί το κόστος του κεφαλαίου και των άλλων συντελεστών της παραγωγής (πρώτες ύλες και ενέργεια) και λαµβάνει υπόψη µόνο το κόστος της εργασίας. Στην ανάλυση της παραγωγικότητας γίνεται προσπάθεια να διαχωριστούν οι διάφοροι παράγοντες που την προσδιορίζουν. Ιδιαίτερη έµφαση δίδεται στην εκτίµηση του βαθµού στον οποίο η αύξηση της παραγωγικότητας συνδέεται µε τεχνολογική πρόοδο παρά µε άλλους παράγοντες (µονοπωλιακή ή µονοψωνιακή δύναµη, οικονοµίες κλίµακας κλπ) που δεν συµβάλλουν ουσιαστικά και µακροχρόνια σε βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. 5

6 Ανάλυση της τιµής και ποιότητας Η παραγωγικότητα του τουριστικού προϊόντος αντανακλά στην τιµή και ποιότητά του, µε την έννοια ότι αύξηση της παραγωγικότητας επιτρέπει µείωση της τιµής ή/και βελτίωση της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος. Στο Κεφάλαιο 4 συγκρίνεται η τιµή του Κυπριακού τουριστικού πακέτου τη θερινή περίοδο µε τα τουριστικά πακέτα άλλων Μεσογειακών χωρών, όπως εµφανίζονται στους καταλόγους των ταξιδιωτικών πρακτορείων της Βρετανίας, της Γερµανίας και της Ελβετίας την περίοδο , χωρίς να λαµβάνονται υπόψη οι ποιοτικές διαφορές µεταξύ τους. Η απλή παρουσίαση των τιµών των τουριστικών πακέτων όπως αυτά εµφανίζονται στους καταλόγους των ταξιδιωτικών πρακτόρων είναι χρήσιµη γιατί δείχνει πόσο πιο ακριβή είναι η Κύπρος σαν τουριστικός προορισµός σε σύγκριση µε άλλες Μεσογειακές χώρες. Παράλληλα, δεδοµένου ότι η σύγκριση των τιµών πρέπει να γίνεται ξεχωριστά για κάθε κατηγορία ξενοδοχείων και τουριστικών διαµερισµάτων, αυτή η απλή παρουσίαση αναδεικνύει το πρόβληµα των διαφορών στην ποιότητα. Αυτό γιατί τα τουριστικά καταλύµατα µπορούν να ταξινοµηθούν είτε βάσει των αστέρων που τους απονέµουν οι ταξιδιωτικοί πράκτορες είτε βάσει των αστέρων που τους απονέµει η επίσηµη αρχή της κάθε χώρας. Επειδή στηρίζονται σε διαφορετικά κριτήρια, οι δύο ταξινοµήσεις κατατάσσουν τα ίδια καταλύµατα σε διαφορετικές κατηγορίες. Συνεπώς, τα συµπεράσµατα για τις τιµές των διαφόρων κατηγοριών καταλυµάτων διαφέρουν από χώρα σε χώρα, ανάλογα µε το ποια από τις δύο ταξινοµήσεις θα χρησιµοποιηθεί. Συχνά εκφράζεται η άποψη ότι το τουριστικό προϊόν της Κύπρου στοιχίζει περισσότερο από τα τουριστικά προϊόντα άλλων χωρών λόγω του ότι αυτό είναι υψηλότερης ποιότητας. Στο Κεφάλαιο 5 εξετάζουµε αν και σε ποιο βαθµό ισχύει αυτό το επιχείρηµα, συγκρίνοντας την τιµή των διαφόρων Κυπριακών τουριστικών πακέτων που προσφέρονται στη Βρετανική, Γερµανική και Ελβετική αγορά τη θερινή περίοδο µε αντίστοιχα τουριστικά πακέτα άλλων Μεσογειακών προορισµών, και λαµβάνοντας υπόψη τις διαφορές που υπάρχουν στα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους. Αυτό γίνεται µε τη χρήση οικονοµετρικής µεθόδου (hedonic analysis) που αποµονώνει την επίδραση που έχουν στην τιµή του πακέτου ποιοτικά (κλιµατισµός, γυµναστήριο, πιάνο, πισίνα κλπ) και άλλα χαρακτηριστικά (διάρκεια, περίοδος αιχµής ή µη αιχµής, γεύµατα κλπ) που περιλαµβάνει. Οι συγκρίσεις γίνονται τόσο στη βάση της επίσηµης ταξινόµησης 6

7 των καταλυµάτων όσο και στη βάση της ταξινόµησης που αντιστοιχεί στους αστέρες που απονέµουν στα καταλύµατα οι ταξιδιωτικοί πράκτορες. Ένα από τα πιο σοβαρά προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο τοµέας του τουρισµού στην Κύπρο είναι η εποχικότητα, µε τη χειµερινή περίοδο να ελκύει ένα πολύ µικρό ποσοστό τουριστών σε σύγκριση µε τη θερινή περίοδο. Είναι οι τιµές στις οποίες προσφέρονται τα τουριστικά πακέτα της Κύπρου τη χειµερινή περίοδο ανταγωνιστικές σε σύγκριση µε τις τιµές αντίστοιχων τουριστικών πακέτων σε άλλες Μεσογειακές χώρες; Ποιες οι διαφορές στην ποιότητα του Κυπριακού τουριστικού πακέτου από τα τουριστικά πακέτα άλλων Μεσογειακών χωρών; Η ανάλυση των τιµών και ποιότητας των χειµερινών τουριστικών πακέτων προς απάντηση αυτών των ερωτηµάτων γίνεται στο Κεφάλαιο 6 της µελέτης. Οι αξιολογήσεις των τουριστών Η σύγκριση των τιµών των τουριστικών πακέτων που λαµβάνει υπόψη τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, στηρίζεται στις πληροφορίες που περιέχονται στους τουριστικούς καταλόγους για το ποια ποιοτικά χαρακτηριστικά (πισίνα, γυµναστήριο, πιάνο, καφετέρια, αίθουσα ψυχαγωγίας κλπ) προσφέρει το κάθε κατάλυµα. Όµως, διαφορές στην τιµή του τουριστικού πακέτου της Κύπρου και άλλων χωρών, δυνατόν να οφείλονται σε ποιοτικά χαρακτηριστικά που δεν περιέχονται στους καταλόγους (π.χ. φιλοξενία, κουλτούρα, ασφάλεια, δηµόσια υποδοµή κλπ). Για συµπλήρωση και ολοκλήρωση της µελέτης στο Κεφάλαιο 7 αναλύονται οι αξιολογήσεις των καταλυµάτων από τους τουρίστες για να εκτιµηθεί (α) ποιοι τουριστικοί προορισµοί στη Μεσόγειο αφήνουν περισσότερο ικανοποιηµένους τους τουρίστες, (β) ποιοι παράγοντες επηρεάζουν, πώς και σε ποιο βαθµό τις αξιολογήσεις των τουριστικών πακέτων, και (γ) πώς οι αξιολογήσεις των τουριστικών πακέτων επηρεάζονται από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καταλυµάτων. Ο βαθµός ικανοποίησης των τουριστών που επισκέπτονται την Κύπρο για το πακέτο γενικά (overall satisfaction rating), και ξεχωριστά για τη διαµονή, τη διατροφή και την τοποθεσία, συγκρίνεται µε το βαθµό ικανοποίησης των τουριστών που επισκέπτονται αντίστοιχα καταλύµατα σε άλλες Μεσογειακές χώρες. Οι συγκρίσεις αυτές γίνονται µε δύο τρόπους: (α) "ελεύθερα" (unconditionally), όπου υπολογίζεται η µέση διαφορά των αξιολογήσεων των τουριστικών πακέτων, χωρίς να λαµβάνεται υπόψη η τιµή και η ποιότητά τους, και (β) "δεσµευµένα" (conditionally), όπου η διαφορά στις αξιολογήσεις 7

8 εκτιµάται µε τρόπο ώστε τα καταλύµατα στα οποία αναφέρονται οι συγκρίσεις να είναι της ίδιας τιµής και ποιότητας. Χρησιµότητα των αποτελεσµάτων Τα αποτελέσµατα της µελέτης για την παραγωγικότητα, την τιµή και την ποιότητα του Κυπριακού τουριστικού προϊόντος και η σύγκρισή του µε άλλες χώρες για να εκτιµηθεί η ανταγωνιστικότητά του, δυνατό να είναι χρήσιµες πληροφορίες για τη διαµόρφωση κατάλληλης τουριστικής πολιτικής. Ανάλυση της παραγωγικότητας, είναι χρήσιµη σε ένα µακροχρόνιο σχεδιασµό τουριστικής ανάπτυξης διότι επιτρέπει στην αρµόδια αρχή να γνωρίζει ποιες είναι οι δυνατότητες του τοµέα του τουρισµού στην Κύπρο να ανταγωνιστεί στο διεθνή χώρο, και βοηθά στο να επικεντρωθούν οι προσπάθειες εκεί που χρειάζεται για περιορισµό του κόστους. Η ταυτόχρονη ανάλυση των τιµών και της ποιότητας, είναι, επίσης, χρήσιµη διότι πολλές φορές η απλή σύγκριση των τιµών είναι παραπλανητική. Σε µια µικρή χώρα όπως η Κύπρος, τα περιθώρια αύξησης των εσόδων από αύξηση του αριθµού των τουριστών ολοένα στενεύουν και αρχίζουν να δηµιουργούνται σοβαρά προβλήµατα συνωστισµού, µε συνεπακόλουθες αρνητικές οικονοµικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Εποµένως, εκτίµηση του βαθµού στον οποίο οι υψηλότερες τιµές του Κυπριακού τουριστικού πακέτου αντανακλούν σε ανώτερης ποιότητας προϊόν που ικανοποιεί περισσότερο τους τουρίστες, παρέχει την αναγκαία πληροφόρηση για διαµόρφωση τουριστικής πολιτικής που θα ενθαρρύνει τη διατήρηση υψηλών τιµών ως µέσο συντήρησης ποιότητας. Τα αποτελέσµατα της µελέτης συνοψίζονται στο Κεφάλαιο 8, όπου, επίσης, γίνεται αναφορά στα συµπεράσµατα που προκύπτουν για τη διαµόρφωση κατάλληλης τουριστικής πολιτικής. 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Το κεφάλαιο αυτό της µελέτης περιγράφει τη διαχρονική πορεία του τουρισµού στην Κύπρο την περίοδο , µε έµφαση στις εξελίξεις των τελευταίων χρόνων. Αυτή η ιστορική ανασκόπηση γίνεται στα πλαίσια της διαχρονικής εξέλιξης του διεθνούς τουρισµού, και ιδιαίτερα του τουρισµού στις Μεσογειακές χώρες που ανταγωνίζονται την Κύπρο. Στα πλαίσια αυτά γίνονται καλύτερα κατανοητά τα κατά καιρούς προβλήµατα του τοµέα του τουρισµού στην Κύπρο και εκτιµούνται τα αίτια που προκάλεσαν αυτά τα προβλήµατα στις σωστές διαστάσεις τους. Είναι σηµαντικό να τονιστεί ότι σε όλες τις περιπτώσεις όπου η παρούσα µελέτη αναφέρεται στον "τοµέα του τουρισµού", υπονοείται ο τοµέας Ξενοδοχεία-Εστιατόρια (ΞΕ), όπως ορίζεται από το Τµήµα Στατιστικής και Ερευνών. Το πρώτο µέρος του κεφαλαίου περιγράφει τη ραγδαία αύξηση των αφίξεων τουριστών στην Κύπρο, όπως αυτή περνά µέσα από το καταστροφικό πλήγµα της Τουρκικής εισβολής του 1974 και τις µεγάλες διακυµάνσεις της περιόδου Το δεύτερο µέρος του κεφαλαίου σκιαγραφεί τις εξελίξεις στον παγκόσµιο τουρισµό και το τουρισµό στη Μεσόγειο. Στο µέρος αυτό εξετάζονται τόσο η διαχρονική πορεία των αφίξεων όσο και της δαπάνης για τουρισµό στην Κύπρο, τη Μεσόγειο και παγκόσµια. Στο τρίτο µέρος του κεφαλαίου γίνεται σύγκριση της πορείας του τουρισµού της Κύπρου µε τους άλλους τουριστικούς προορισµούς στη Μεσόγειο, οµαδοποιηµένους ως εξής: Ανατολική Μεσόγειος (Αίγυπτος, Ισραήλ και Τουρκία), Κεντρική Μεσόγειος (Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα και Τυνησία) και υτική Μεσόγειος (Γαλλία, Πορτογαλία και Ισπανία). Στο τέταρτο και τελευταίο µέρος του κεφαλαίου αναλύεται η συµβολή του τοµέα του τουρισµού στην Κυπριακή οικονοµία. Συγκεκριµένα, εξετάζεται η επίδραση του στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, στο επίπεδο απασχόλησης και στις επενδύσεις. Στο µέρος αυτό αναφέρονται, επίσης, ορισµένες από τις αρνητικές επιδράσεις του τουρισµού, που συνήθως δεν εµφανίζονται στους δείκτες της οικονοµίας. 9

10 2.1 Η πορεία του τοµέα του τουρισµού στην Κύπρο Το ιάγραµµα 2.1 παρουσιάζει τις αφίξεις τουριστών στην Κύπρο την περίοδο Ξεκινώντας από το 1960, η ελαφρά ανοδική πορεία των αφίξεων τουριστών ανακόπτεται το 1964, λόγω των κοινοτικών ταραχών. Στη συνέχεια όµως ανακάµπτει και το 1967 φτάνει στο προ του 1964 επίπεδο. Το 1973 οι αφίξεις τουριστών φτάνουν τις 264 χιλιάδες. ιάγραµµα 2.1: Aφίξεις τουριστών στην Κύπρο την περίοδο (χιλιάδες) Πηγή: Κυπριακός Οργανισµός Τουρισµού. Η ραγδαία αύξηση του τουρισµού όµως και πάλι ανακόπτεται λόγω της Τουρκικής εισβολής: οι αφίξεις τουριστών µειώνονται κατά 43,2% (στις 150 χιλιάδες) το 1974 και κατά 68,7% (στις 47 χιλιάδες) το Μετά όµως παρατηρείται µια αυξητική πορεία του αριθµού των αφίξεων στην Κύπρο, µε µια µείωση το 1991 και το 1996 αντίστοιχα. Ο λόγος για τη µείωση ίσως είναι οι διαταραχές που παρουσιάστηκαν το 1996 µε την παγκόσµια πορεία διαµαρτυρίας των µοτοσικλετιστών στην Κύπρο και των µοιραίων αποτελεσµάτων της. Μετά το 1996 οι αφίξεις τουριστών ακολουθούν πάλι αυξητική πορεία και το 2000 πλησιάζουν τα 2,7 εκατοµµύρια άτοµα. Αµέσως πριν την εισβολή, ο τοµέας ΞΕ αντιπροσώπευε µόλις το 2,2% του Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕΠ). Τα έσοδα του τοµέα παρουσίασαν µεγάλη πτώση κατά την περίοδο , από ΛΚ23 εκατοµµύρια το 1973 σε ΛΚ11 εκατοµµύρια το 1975 (σε τιµές 1980). Στα 15 χρόνια µετά το 1975, η προστιθέµενη αξία του τοµέα σε σταθερές τιµές δεκαπλασιάστηκε και η συνεισφορά του στο ΑΕΠ (περιλαµβανοµένων των δευτερογενών επιδράσεων) ξεπέρασε το 20%. O τοµέας ΞΕ 10

11 έχει αυξηθεί τη µεταπολεµική περίοδο (τουλάχιστον την πρώτη δεκαετία µετά την εισβολή) µε ρυθµούς υψηλότερους από αυτούς που θα ίσχυαν αν δεν συνέβαινε η εισβολή. Ήδη από το 1979 η προστιθέµενη αξία του τοµέα ξεπέρασε τα προ της εισβολής επίπεδα και η ανοδική της πορεία εντάθηκε µετά το ιάγραµµα 2.2: H προστιθέµενη αξία του τοµέα του τουρισµού (ΛΚ εκατοµµύρια σε τιµές 1992) Πηγή: Τµήµα Στατιστικής και Ερευνών και υπολογισµοί των συγγραφέων. Η συνεχής ανοδική πορεία της προστιθέµενης αξίας του τουριστικού τοµέα ανακόπτεται στο τέλος της δεκαετίας του 80 και από τις αρχές της δεκαετίας του 90, όπως φαίνεται στο ιάγραµµα 2.2, ο τοµέας αρχίζει να παρουσιάζει διακυµάνσεις. Σε ορισµένες περιπτώσεις οι λόγοι της αρνητικής αυτής εξέλιξης είναι εξωγενείς, π.χ. η µείωση στις αφίξεις τουριστών κατά 11,3% (και των συνολικών εσόδων κατά 18%) το 1991 οφείλεται κυρίως στον πόλεµο στον Περσικό Κόλπο. Μετά το 1996 η προστιθέµενη αξία του τουριστικού τοµέα ξαναβρίσκει την ανοδική της πορεία µε ρυθµούς που ίσως δεν είναι τόσο υψηλοί όσο ήταν σε προηγούµενες περιόδους (π.χ. στο τέλος της δεκαετίας του 80) όµως είναι σταθεροί. Αυτό είναι ένα αξιόλογο επίτευγµα γιατί δείχνει ότι ο τοµέας του τουρισµού στην Κύπρο φαίνεται να ξεπερνά τα προβλήµατα ανταγωνιστικότητας που είχαµε εντοπίσει στην προηγούµενη έρευνά µας. Θα επανέλθουµε στο θέµα αυτό σε επόµενα κεφάλαια της παρούσας µελέτης. 11

12 2.2 Ανασκόπηση του διεθνούς τουρισµού την τελευταία δεκαετία Η µεγάλη ανάπτυξη του τουρισµού τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι ένα παγκόσµιο φαινόµενο. Μια συνοπτική εικόνα της ραγδαίας τουριστικής ανάπτυξης παγκόσµια, συνοψίζεται στα εξής: Το 1950 η παγκόσµια τουριστική κίνηση ήταν περίπου 20 εκατοµµύρια, το 1985 έφτασε τα 326 εκατοµµύρια και το 1996 έφτασε τα 600 εκατοµµύρια. Το 2000 η παγκόσµια τουριστική κίνηση έφτασε τα 700 εκατοµµύρια ( ιάγραµµα 2.3). Η παγκόσµια τουριστική δαπάνη, που ήταν περίπου 117 δισεκατοµµύρια δολάρια το 1985, ξεπέρασε τα 475 δισεκατοµµύρια δολάρια το 2000 ( ιάγραµµα 2.4). Σήµερα ο τουρισµός είναι το τρίτο κατά σειρά µεγαλύτερο εξαγώγιµο προϊόν σε παγκόσµια κλίµακα, µετά τα πετρελαιοειδή και τα µηχανοκίνητα οχήµατα. 2 Τα ιαγράµµατα 2.3 και 2.4 παρουσιάζουν την εξέλιξη της παγκόσµιας τουριστικής κίνησης και δαπάνης κατά τα τελευταία χρόνια. Η σταθερή ανοδική πορεία και των δύο µεγεθών είναι φανερή. Φανερή είναι επίσης και η επιβράδυνση των δύο µεγεθών το 1991, που αντικατοπτρίζει τα προβλήµατα της διεθνούς οικονοµίας την περίοδο αυτή και τις συνέπειες του πολέµου στον Περσικό Κόλπο αλλά και την ευαισθησία του τουρισµού σε διεθνείς οικονοµικές και πολιτικές κρίσεις. ιάγραµµα 2.3: Συνολικός αριθµός τουριστών σε παγκόσµια κλίµακα (εκατοµµύρια) Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού ( ΟΤ). 2 Στοιχεία του ιεθνούς Οργανισµού Τουρισµού. 12

13 ιάγραµµα 2.4: Συνολική τουριστική δαπάνη σε παγκόσµια κλίµακα (δισεκατοµµύρια δολάρια ΗΠΑ) Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού ( ΟΤ). Στους Πίνακες Π2.1 και Π2.2 παρουσιάζονται αντίστοιχα, ο ρυθµός µεταβολής της παγκόσµιας τουριστικής κίνησης και ο ρυθµός µεταβολής των εσόδων από τον τουρισµό, την περίοδο Για σκοπούς σύγκρισης, παρουσιάζουµε αντίστοιχα στοιχεία για τη Μεσόγειο 3 και την Κύπρο. Κατά την περίοδο , ο µέσος ετήσιος ρυθµός µεταβολής για την παγκόσµια τουριστική κίνηση είναι 5,3% και ο µέσος ετήσιος ρυθµός µεταβολής για τα έσοδα από τον τουρισµό σε παγκόσµια κλίµακα είναι 10,1%. Ο µέγιστος ετήσιος ρυθµός µεταβολής στην παγκόσµια τουριστική κίνηση σηµειώθηκε το 1992 µε ποσοστό που φτάνει το 8,7% και ο µέγιστος ετήσιος ρυθµός µεταβολής στα έσοδα σηµειώθηκε το 1987 µε ποσοστό που φτάνει το 22,8%. Στην περίπτωση της Μεσογείου, ο µέσος ετήσιος ρυθµός µεταβολής των δύο µεγεθών την περίοδο ήταν 4,8% και 9,9% αντίστοιχα. Για την Κύπρο οι αντίστοιχοι ρυθµοί µεταβολής την ίδια περίοδο ήταν 9,5% και 12,8%, αντίστοιχα, δηλαδή η µέση ετήσια αύξηση τόσο των αφίξεων των τουριστών όσο και των εσόδων από τον τουρισµό είναι υψηλότερος στην Κύπρο από ότι στον υπόλοιπο κόσµο. Αυτό είναι µια 3 Στην παρούσα µελέτη, ο όρος "Παγκόσµια" περιλαµβάνει και την Κύπρο. Ο όρος "Μεσόγειος" αναφέρεται σε τουριστικούς προορισµούς που η ανάλυση τους παρουσιάζει άµεσο ενδιαφέρον διότι θεωρούνται ανταγωνιστικοί για την Κύπρο. Οι προορισµοί αυτοί, που επιλέχθηκαν λόγω και της διαθεσιµότητας συγκρίσιµων στοιχείων, είναι οι εξής: Αίγυπτος, Γαλλία, Ελλάδα, Ισραήλ, Ιταλία, Μάλτα, Πορτογαλία, Ισπανία, Τυνησία και Τουρκία. 13

14 ιδιαίτερα σηµαντική επιτυχία αν ληφθεί υπόψη ότι η επίδοση της Κύπρου σηµειώνεται σε µια περίοδο που η ανάπτυξη του τουρισµού στη Μεσόγειο είναι χαµηλότερη από ότι στον υπόλοιπο κόσµο. Πίνακας Π2.1: Ρυθµός µεταβολής της τουριστικής κίνησης (%) Προορισµοί Παγκόσµια 3,4 7,4 8,6 8,0 7,5 1,3 8,7 3,4 5,2 3,4 6,2 3,5 2,7 3,2 6,4 5,3 Μεσόγειος 2,1 6,2 11,7 9,6 3,5 0,9 6,6-0,2 4,9-0,8 3,4 6,9 5,8 4,7 6,6 4,8 Κύπρος 7,5 14,6 17,2 23,9 13, ,8-7,5 12,4 1,5-7,2 7,1 6,5 9,5 10,3 9,5 Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού και υπολογισµοί των συγγραφέων. Κατά τον πόλεµο στον Περσικό Κόλπο το 1991, η ανάπτυξη του τουρισµού παρουσιάζει επιβράδυνση σε παγκόσµια κλίµακα, µε ρυθµούς µεταβολής 1,3% για τις αφίξεις τουριστών και 2,5% για τα έσοδα από τον τουρισµό. Η επίδραση του πολέµου στην Κύπρο ήταν πολύ πιο σηµαντική αφού το 1991 η Κύπρος είχε µείωση 11,3% στις αφίξεις τουριστών και 18% στα έσοδα από τον τουρισµό. Αξιοσηµείωτη είναι επίσης και η κάµψη το 1993, που ίσως οφείλεται στην ύφεση που αντιµετώπισαν την περίοδο αυτή οι οικονοµίες των ανεπτυγµένων χωρών (γεγονός που καταδεικνύει την ευαισθησία του τουριστικού τοµέα σε εξωγενείς παράγοντες) και στην ανατίµηση της Κυπριακής λίρας, ιδιαίτερα σε σχέση µε τη στερλίνα. Πίνακας Π2.2: Ρυθµός µεταβολής στα έσοδα από τον τουρισµό (%) Προορισµοί Παγκόσµια 21,1 22,8 16,0 8,4 21,2 2,5 15,3 2,2 9,5 15,5 4,7 1,3 2,8 2,9 4,5 10,1 Μεσόγειος 22,8 25,6 12,1 2,8 23,8 4,8 21,2-4,4 7,2 15,0 4,3 3,4 5,0 3,6 1,1 9,9 Κύπρος 30,8 34,0 17,4 26,6 27, ,3 17,8 8,7-6,7-1,8 1,9 12,3 0,9 12,8 Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού και υπολογισµοί των συγγραφέων. Μετά το 1996, όπως είδαµε προηγουµένως, ο ρυθµός αύξησης της τουριστικής κίνησης προς την Κύπρο ξαναβρίσκει την ανοδική του πορεία και ξεπερνά πάλι µε µεγάλη διαφορά το µέσο όρο των άλλων χωρών. Όµως το ίδιο δεν συµβαίνει και µε το ρυθµό αύξησης των εσόδων από τον τουρισµό που στην Κύπρο είναι πολύ πιο κάτω από το µέσο όρο των άλλων χωρών, ιδιαίτερα των Μεσογειακών τις οποίες η Κύπρος ανταγωνίζεται. Αυτή η εξέλιξη είναι ανησυχητική διότι δείχνει πως η αύξηση της 14

15 τουριστικής κίνησης προς την Κύπρο τα τελευταία χρόνια αφορά χαµηλής ποιότητας τουρισµό. 2.3 Σύγκριση της Κύπρου µε ανταγωνιστικές χώρες Στο τµήµα αυτό γίνεται ανάλυση και σύγκριση του τουριστικού τοµέα της Κύπρου µε τον τουριστικό τοµέα Μεσογειακών χωρών, χρησιµοποιώντας στοιχεία για τις αφίξεις και την κατά κεφαλή δαπάνη των τουριστών που περιέχονται στη βάση δεδοµένων του ιεθνούς Οργανισµού Τουρισµού ( ΟΤ). 4 Αριθµός αφίξεων Για σύγκριση της Κύπρου µε τους άλλους τουριστικούς προορισµούς στη Μεσόγειο, χρησιµοποιήθηκε η εξής οµαδοποίηση: Ανατολική Μεσόγειος (Αίγυπτος, Ισραήλ και Τουρκία), Κεντρική Μεσόγειος (Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα και Τυνησία), και υτική Μεσόγειος (Γαλλία, Πορτογαλία και Ισπανία). Στο ιάγραµµα 2.5 παρουσιάζονται οι διαφορές στους ρυθµούς µεταβολής των αφίξεων τουριστών από την Ευρώπη συνολικά και ξεχωριστά (α) για την Ανατολική, Κεντρική και υτική Μεσόγειο και (β) για τις περιόδους και Είναι εµφανές ότι: την περίοδο , η Κύπρος είχε κατά µέσο όρο υψηλότερο ρυθµό αύξησης στις αφίξεις τουριστών σε σύγκριση µε άλλους Μεσογειακούς προορισµούς, την περίοδο , η Κύπρος εξακολουθεί να έχει υψηλότερο ρυθµό αύξησης στις αφίξεις τουριστών από ότι έχουν κατά µέσο όρο οι άλλοι Μεσογειακοί προορισµοί, είναι όµως µειωµένος σε σχέση µε την προηγούµενη περίοδο, και την περίοδο , η Ανατολική και η Κεντρική Μεσόγειος έχουν κατά µέσο όρο 2% υψηλότερο ρυθµό αύξησης στις αφίξεις τουριστών από ότι η Κύπρος. 4 Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, η χρήση του όρου Μεσόγειος, εκτός της Κύπρου, αναφέρεται στους προορισµούς Αίγυπτο, Γαλλία, Ελλάδα, Ισραήλ, Ιταλία, Μάλτα, Πορτογαλία, Ισπανία, Τυνησία και Τουρκία. Τα στοιχεία για τις πιο πάνω χώρες υπάρχουν στη βάση δεδοµένων. 15

16 Στο ιάγραµµα 2.6 ο ρυθµός µεταβολής των αφίξεων τουριστών στην Κύπρο συγκρίνεται µε την Ελλάδα, την Τουρκία, το Ισραήλ, την Ισπανία και τη Μάλτα, αφού οι πιο πάνω χώρες προσφέρουν παρόµοιο τουριστικό προϊόν µε αυτό της Κύπρου. ιάγραµµα 2.5: Μέσοι όροι των διαφορών στους ρυθµούς µεταβολής των αφίξεων τουριστών από την Ευρώπη 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% -2% -4% Κύπρος-Μεσ. Κύπρος-Ανατ. Μεσ. Κύπρος-Κεντρ. Μεσ. Κύπρος- υτ. Μεσ. Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού και υπολογισµοί των συγγραφέων. Στο ιάγραµµα 2.6 παρουσιάζονται οι διαφορές του ρυθµού µεταβολής των αφίξεων των τουριστών στην Κύπρο από τους αντίστοιχους ρυθµούς µεταβολής στην Ελλάδα, στην Τουρκία, στο Ισραήλ, στη Μάλτα, και στην Ισπανία. Η συνεχής καµπύλη δείχνει την τάση αυτής της διαφοράς, όπως αυτή εκτιµάται από έναν κινούµενο µέσο όρο (moving average) τετάρτου βαθµού. Η σύγκριση της Κύπρου µε την Ελλάδα, την Ισπανία, τη µάλτα και το Ισραήλ, παρουσιάζει διαχρονικά παρόµοια εικόνα µε την προηγούµενη δηλαδή, ο ρυθµός µεταβολής των αφίξεων στην Κύπρο είναι κατά µέσο υψηλότερος την περίοδο Τα τελευταία χρόνια όµως υπάρχει µια τάση σύγκλισης της Κύπρου µε τις άλλες χώρες. Η σύγκριση της Κύπρου µε την Τουρκία είναι µάλλον ανησυχητική για την Κύπρο, µε την έννοια ότι για ολόκληρη την περίοδο , οι συνολικές αφίξεις τουριστών στην Τουρκία αυξάνονται κατά 2,2% περισσότερο από ότι αυξάνονται στην Κύπρο. Υπάρχει µια γενική τάση διεύρυνσης της διαφοράς υπέρ της Τουρκίας, µε εξαίρεση τις χρονιές 1998, 1999, όπου η Κύπρος είχε µεγαλύτερο ρυθµό αύξησης στις αφίξεις τουριστών από την Τουρκία. 16

17 ιάγραµµα 2.6: ιαφορές ρυθµών µεταβολής αφίξεων τουριστών από την Ευρώπη στην Κύπρο και ανταγωνιστικούς προορισµούς 5 ιαφορά Κύπρου µε Ελλάδα ιαφορά Κύπρου µε Τουρκία 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -15% % 30% 20% 10% 0% -10% -20% -30% -40% ιαφορά Κύπρου µε Ισραήλ ιαφορά Κύπρου µε Μάλτα 40% 30% 20% 10% 0% -10% -20% -30% % 30% 20% 10% 0% -10% -20% ιαφορά Κύπρου µε Ισπανία 50% 40% 30% 20% 10% 0% -10% -20% Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού και υπολογισµοί των συγγραφέων 5 Σε προηγούµενη σύγκριση των αφίξεων Κύπρου µε άλλες χώρες χρησιµοποιήθηκαν οι αφίξεις από την Ευρώπη. Αυτό εξηγεί τις διαφορές στα διαγράµµατα και ιδιαίτερα στην περίπτωση της Τουρκίας. 17

18 Κατά κεφαλή δαπάνη Ο ρυθµός µεταβολής στις αφίξεις των τουριστών σε µια χώρα είναι ένας σηµαντικός δείκτης. Ακόµα σηµαντικότερος είναι ο ρυθµός µεταβολής της κατά κεφαλή δαπάνης των τουριστών, αφού τα έσοδα από τον τουρισµό ή, καλύτερα, τα κέρδη από τον τουρισµό είναι που έχουν σηµασία από πλευράς αξιοποίησης των τουριστικών δυνατοτήτων µιας οικονοµίας. Ο Πίνακας Π2.3 παρουσιάζει τα κατά κεφαλή έσοδα από τους τουρίστες στην Κύπρο και σε άλλους τουριστικούς προορισµούς, τόσο σε δολάρια όσο και σε τοπικά νοµίσµατα, την περίοδο Τα υψηλότερα κατά κεφαλή έσοδα (σε δολάρια) φαίνεται να έχει το Ισραήλ και τα χαµηλότερα η Τυνησία. Η Κύπρος, συγκριτικά µε άλλους προορισµούς, παρουσιάζει αρκετά υψηλά έσοδα κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Είναι ενδιαφέρον να συγκριθεί η Κύπρος µε κοντινές ανταγωνιστικές χώρες όπως η Ελλάδα, η Τουρκία, το Ισραήλ, και η Αίγυπτος ( ιάγραµµα 2.7). Στο ιάγραµµα 2.7 παρατηρούµε κάποιες διακυµάνσεις στο ρυθµό µεταβολής των κατά κεφαλήν εσόδων (έσοδα σε δολάρια), τόσο στην περίπτωση της Κύπρου, όσο και στην περίπτωση των άλλων χωρών. Σε ένα βαθµό αυτό οφείλεται στις συναλλαγµατικές διακυµάνσεις των νοµισµάτων των διαφόρων χωρών έναντι του δολαρίου. Ιδιαίτερα, στην περίπτωση της Κύπρου η αρνητική εικόνα που παρουσιάζει ο ρυθµός µεταβολής των κατά κεφαλήν εσόδων τα τελευταία χρόνια οφείλεται κατά κύριο λόγο στην υποτίµηση της Κυπριακής λίρας έναντι του δολαρίου. Η πιο πάνω παρατήρηση ενισχύεται από το γεγονός ότι τα κατά κεφαλήν έσοδα από τους τουρίστες σε Κυπριακές λίρες παρουσιάζουν άνοδο τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα όταν αυτά εκφραστούν σε σταθερές τιµές Όπως φαίνεται στον Πίνακα Π2.3, ενώ σε δολάρια τα κατά κεφαλή έσοδα από τους τουρίστες µειώθηκαν από 851 το 1995 σε 705 το 2000, την ίδια περίοδο αυξήθηκαν: (α) σε σταθερές τιµές 1995, από ΛΚ386 σε ΛΚ438, και (β) σε τρέχουσες τιµές από ΛΚ386 σε ΛΚ438. Σε χώρες όπου η συναλλαγµατική ισοτιµία έναντι του δολαρίου είχε σηµαντική µείωση µεταξύ 1995 και 2000, όπως στην Γαλλία και Ισπανία, παρατηρείται το φαινόµενο να µειώνονται τα κατά κεφαλή έσοδα σε δολάρια και να αυξάνονται σε εθνικό νόµισµα τόσο σε τρέχουσες τιµές όσο και σταθερές τιµές

19 Πίνακας Π2.3: Κατά κεφαλή έσοδα από τους τουρίστες για την περίοδο (σε δολάρια και εθνικά νοµίσµατα σταθερού συναλλάγµατος 1995 και τρέχουσες τιµές) ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ-ΝΟΜΙΣΜΑ Κύπρος ολάρια Κυπριακές Τιµές Λίρες Tρέχ. τιµές Αίγυπτος ολάρια Αιγυπτιακές Τιµές Λίρες Tρέχ. τιµές Γαλλία ολάρια Γαλλικά Τιµές Φράγκα Tρέχ. τιµές Ελλάδα ολάρια Τιµές ραχµές 1 Tρέχ. τιµές Ισραήλ ολάρια Σεκέλ Τιµές Tρέχ. τιµές Ιταλία ολάρια Ιταλικές Λίρες Τιµές Tρέχ. τιµές Πορτογαλία ολάρια Τιµές Εσκούδος 1 Tρέχ. τιµές Ισπανία ολάρια Τιµές Πεσέτες 1 Tρέχ. τιµές Τουρκία ολάρια Τουρκικές Τιµές Λίρες 2 Tρέχ. τιµές Μάλτα ολάρια Τυνησία ολάρια Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού και υπολογισµοί των συγγραφέων. 1: Οι τιµές είναι σε χιλιάδες. 2: Οι τιµές είναι σε εκατοµµύρια. 19

20 ιάγραµµα 2.7: Κατά κεφαλή έσοδα (σε δολάρια) από τους τουρίστες στην Κύπρο και σε ανταγωνιστικούς προορισµούς Κύπρος Αίγυπτος Ελλάδα Ισραήλ Τουρκία Πηγή: ιεθνής Οργανισµός Τουρισµού και υπολογισµοί των συγγραφέων. Βέβαια, οι διακυµάνσεις στις συναλλαγµατικές ισοτιµίες δεν είναι ο µόνος λόγος µείωσης των κατά κεφαλήν εσόδων από τους τουρίστες, αφού αρκετές χώρες (π.χ. η Ελλάδα) είχαν αντιµετωπίσει παρόµοια µείωση της συναλλαγµατικής τους ισοτιµίας έναντι του δολαρίου χωρίς αντίστοιχη µείωση των κατά κεφαλήν εσόδων τους. Προηγούµενη έρευνα έχει δείξει ότι µείωση της τιµής του Κυπριακού τουριστικού προϊόντος, για οποιοδήποτε λόγο, οδηγεί σε αύξηση της ζήτησης χαµηλής ποιότητας (entry level) τουρισµού Η συµβολή του τουρισµού στην οικονοµία Ο τουρισµός είναι ένας από τους σηµαντικότερους τοµείς της Κυπριακής οικονοµίας. Όπως δείχνει το ιάγραµµα 2.8, η διαχρονική εξέλιξη της πορείας του ΑΕΠ (σε εκατοµµύρια ΛΚ, σε τιµές 1980), την περίοδο συµπίπτει µε τη διαχρονική εξέλιξη της πορείας του προϊόντος του τοµέα ΞΕ. Την περίοδο αυτή το προϊόν του τοµέα ΞΕ ακολουθεί σταθερή ανοδική πορεία, όπως και το ΑΕΠ. 6 Π. Πασιαρδής, Π Λυσιώτου και Θ Μαµουνέας, Η Ανταγωνιστικότητα του Κυπριακού Τουριστικού Προϊόντος, Τµήµα Οικονοµικών, Πανεπιστήµιο Κύπρου, 109 σελ,

ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ:

ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: ΠΑΝΕΠΙ ΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΧΩΡΕΣ Πάνος Πασιαρδής 1 Πάρης Νεάρχου Παντελής Μιτσής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Πάνος Πασιαρδής 1 Συνεργάτες Παναγιώτα Λυσιώτου και Θεοφάνης Μαµουνέας Βοηθοί Έρευνας Μαρία Ηρακλέους, Φοίβη

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ:

Η ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ: ΜΟ RC ΠΑΝΕΠΙ ΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Η ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ: ΞΕΝΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ ΚΑΙ ΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Πάνος Πασιαρδής 1 Πανεπιστήµιο Κύπρου Λούης Χριστοφίδης University of Guelph, Canada

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής

οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής ΠΑΝΕΠΙ ΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Κώστας Κτωρής (Κεντρική Τράπεζα) Λούης Χριστοφίδης (Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 0-2 0 0 6 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΦΕΣΗ

Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΦΕΣΗ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΦΕΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Βασικά µεγέθη Ελληνικού τουρισµού κατά την περίοδο 2000 2012 1.1. Συµµετοχή στο ΑΕΠ και στην απασχόληση

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ι Ε ΛΛΗΝΙΚΕΣ Τ ΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ Ε ΙΣΠΡΑΞΕΙΣ Σ ΥΝΟΨΗ

Ο Ι Ε ΛΛΗΝΙΚΕΣ Τ ΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ Ε ΙΣΠΡΑΞΕΙΣ Σ ΥΝΟΨΗ Ο Ι Ε ΛΛΗΝΙΚΕΣ Τ ΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ Ε ΙΣΠΡΑΞΕΙΣ Σ ΥΝΟΨΗ Σκοπός της παρούσης µελέτης είναι η ανάλυση των αλλοδαπών τουριστικών δαπανών που πραγµατοποιούνται στη χώρα τους όσο και στη διάρκεια της παραµονής τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό

Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό Εξελίξεις στον Παγκόσμιο και τον Ελληνικό Τουρισμό και στα Βασικά Μεγέθη της Ελληνικής Ξενοδοχίας το 2014 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ 2 Αφίξεις, Εισπράξεις, Πληρωμές ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: ΚΛΑΔΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ Δεκέμβριος 2014 ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 0-2 0 0 6 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) Σύνδεσµος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ)

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) Σύνδεσµος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) Σύνδεσµος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) Έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές και Τουριστικές επιχειρήσεις Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικό Εμπόριο Αλβανίας 2013

Εξωτερικό Εμπόριο Αλβανίας 2013 ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΙΡΑΝΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Εξωτερικό Εμπόριο Αλβανίας Όγκος Εμπορίου Με βάση τα τελευταία προσωρινά στοιχεία της αλβανικής Στατιστικής Υπηρεσίας (INSTAT), η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 27 Αυγούστου 2015 Αποτελέσµατα Β Τριµήνου / Α Εξαµήνου 2015 Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης Ο Όµιλος

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμιος και Ελληνικός Τουρισμός

Παγκόσμιος και Ελληνικός Τουρισμός ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ RESEARCH INSTITUTE FOR TOURISΜ Παγκόσμιος και Ελληνικός Τουρισμός I. Παγκόσμιος Τουρισμός Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Εξαµηνιαία Έρευνα Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις 2 1. Εισαγωγή Το ΙΤΕΠ άρχισε να διεξάγει δύο φορές το χρόνο Έρευνα Συγκυρίας µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ»

«ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» «ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Β.5.7 Μελέτη Εξελίξεων και Τάσεων της Αγοράς Σεπτέμβριος 214 ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Ιανουάριος - Απρίλιος Καταναλωτική δαπάνη εισερχόμενου τουρισμού σε έξι Μεσογειακές χώρες, με επιμέρους στοιχεία για την Ελλάδα Αύγουστος 2 Αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2004-2010

Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2004-2010 Διαχρονικές Τάσεις Δεικτών Ανθρώπινου Δυναμικού στην Κύπρο: Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2004-2010 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2

Διεθνές εµπόριο-1 P 1 P 2 Διεθνές εµπόριο-1 Το διεθνές εµπόριο συµβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων της ανθρωπότητας γιατί ελαχιστοποιεί το κόστος παραγωγής της συνολικής προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που διακινείται

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013 Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών εκέµβριος 2013 Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα 215 εκατ. ευρώ, σχεδόν το µισό εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 7 Σεπτεµβρίου 2005 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι Ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ε.Σ.Ε.Ε. (ΙΝ.ΕΜ.Υ.) ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Πηγές Στοιχείων : Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Το 2013 καταγράφεται ως έτος που επιτεύχθηκε σημαντική βελτίωση μακροοικονομικών ανισορροπιών που χαρακτήριζαν

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ του Τουρισµού στη Ρόδο βάσει της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος Επεξεργασία:Τράπεζα της Ελλάδος - ιεύθυνση Στατιστικής & Quantos S.A. Η Έρευνα Συνόρων για την Εκτίµηση του Ταξιδιωτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Κώστας Κτωρής Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου Λούης Χριστοφίδης Πανεπιστήµιο Κύπρου Μονάδα Οικονοµικών Ερευνών Ιούνιος 2004 Οι απόψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασικά oικονοµικά στοιχεία Ιουν-08 Ιουν-07 Μεταβολή '000 '000 % Σύνολο καθαρών εσόδων 149.660 163.075 (8%) Σύνολο εξόδων 78.363 77.649 1% Μερίδιο από συνδεδεµένη εταιρεία -- 1.575

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 2-2 0 0 8

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1

ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1 -1- ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1 Φωτίου Βακάκη ρος Γεωπόνου-Γεωργοοικονοµολόγου /ντος Συµβούλου της Βακάκης και Συνεργάτες ΑΕ, Σύµβουλοι Αγροτικής Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Προβλέψεις για τον Εισερχόμενο Τουρισμό στην Ελλάδα το 2010 μετά την Κρίση του Απριλίου και τα Γεγονότα του Μαΐου

Αναθεωρημένες Προβλέψεις για τον Εισερχόμενο Τουρισμό στην Ελλάδα το 2010 μετά την Κρίση του Απριλίου και τα Γεγονότα του Μαΐου Αθήνα, 2 Ιουλίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 2 Ιουλίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τέταρτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις προβλέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 9 Ιουνίου 2008

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 14 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου Θετικά αποτελέσματα Γ Τριμήνου λόγω αριστοποίησης λειτουργίας Διυλιστηρίου Ελευσίνας, αυξημένων εξαγωγών και βελτιωμένης λειτουργικής επίδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Να δίνει την έννοια του τουρισµού. Να γνωρίζει τις κατηγορίες των τουριστών.

Να δίνει την έννοια του τουρισµού. Να γνωρίζει τις κατηγορίες των τουριστών. 1 Εισαγωγή (4 περίοδοι) : Να δίνει την έννοια του τουρισµού. Να γνωρίζει τις κατηγορίες των τουριστών. 2 Ιστορική εξέλιξη του τουρισµού (5 περίοδοι) Να γνωρίζει την ιστορική εξέλιξη του τουρισµού. Να αναφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

26/2/2015 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Αλέξανδρος Λαμνίδης Γενικός Διευθυντής

26/2/2015 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Αλέξανδρος Λαμνίδης Γενικός Διευθυντής 26/2/2015 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Αλέξανδρος Λαμνίδης Γενικός Διευθυντής Τουρισμός & Ανάπτυξη Τις τελευταίες 6 δεκαετίες, οι παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις δείχνουν μια συνεχή ανάπτυξη. Παρά τις όποιες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA ΞENOΔOXEIAKO EΠIMEΛHTHPIO THΣ EΛΛAΔOΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 14 Σεπτεμβρίου 2015 Τίτλος : Απουσιάζει ο Τουρισμός από τον προεκλογικό διάλογο Ενόψει της προγραμματισμένης για σήμερα τηλεμαχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2004-2006

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2004-2006 i ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2004-2006 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2004-2006 1. Εξελίξεις και χαρακτηριστικά της οικονοµίας (i) Οικονοµικές Εξελίξεις 1998-2002

Διαβάστε περισσότερα

www.icap.gr Η Ελλάδα σε Αριθµούς 2014 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012

www.icap.gr Η Ελλάδα σε Αριθµούς 2014 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012 Εισαγωγικό Σηµείωµα Η ελληνική οικονοµία συνεχίζει να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης, η διάρκεια της οποίας έχει ξεπεράσει όλες τις προβλέψεις. Η

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο

Στοιχεία για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 1 Λονδίνο, 4 Δεκεμβρίου 215 Στοιχεία για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο Σύμφωνα με τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής αγοράς παγκοσμίως. Συνέργιες Αγορών Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 Είναι γεγονός ότι τις πρόσφατες περιόδους ο επιχειρηματικός κόσμος αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις τόσο σε μακροοικονομικό όσο και σε μικροοικονομικό επίπεδο, μέσα από τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΑ ΤΑΞΙ ΕΥΟΥΝ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΠΑΤΣΟΥΛΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα