1. Εισαγωγή πρακτική επιστήµη. Συνδέεται άµεσα µε τη δηµιουργία κοινωνικές επιπτώσεις και προεκτάσεις.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Εισαγωγή πρακτική επιστήµη. Συνδέεται άµεσα µε τη δηµιουργία κοινωνικές επιπτώσεις και προεκτάσεις."

Transcript

1 1. Εισαγωγή Η Χηµεία είναι, κυρίως, πρακτική επιστήµη. Δεν ασχολείται µε τα αφηρηµένα αλλά µε τα εφαρµόσιµα. Μελετά τα στοιχεία και τις ενώσεις τους που εµπλέκονται στην καθηµερινή ζωή (στις αρχές του 21ού αιώνα οι γνωστές ενώσεις, συνθετικές και φυσικές, είναι περισσότερες από 18 εκατοµµύρια). Συνδέεται άµεσα µε τη δηµιουργία καθώς διαρκώς γίνεται σύνθεση νέων ενώσεων. Εξηγεί φαινόµενα και προσφέρει εφαρµογές µε κοινωνικές επιπτώσεις και προεκτάσεις. Όταν η διδασκαλία της χηµείας συνδέεται µε εµπειρίες από την καθηµερινή ζωή, τονίζεται ο ρόλος και η σπουδαιότητα της χηµείας, το µάθηµα είναι πιο ελκυστικό και οι µαθητές έχουν την αίσθηση ότι αποκτούν ουσιαστική- «χρήσιµη» γνώση. Η σύνδεση µε την καθηµερινότητα τονίζει την πρακτική διάσταση της Χηµείας ενώ η παρουσίαση του µαθήµατος ως εγκυκλοπαίδεια χηµικών ιδιοτήτων και παρασκευών οδηγεί τους µαθητές σε αποστασιοποίηση και τελικά στην «καταδίκη» του µαθήµατος. Λόγω του αντικειµένου της επιστήµης της χηµείας, υπάρχουν δυνατότητες σύνδεσης µε την καθηµερινότητα, για πολλές από τις διδασκόµενες ενότητες. Οι επεκτάσεις που περιλαµβάνονται στα κείµενα της εργασίας, σε ορισµένες περιπτώσεις, ίσως είναι αρκετά εξειδικευµένες για τα επίπεδα του Λυκείου. Όµως τα κείµενα απευθύνονται στους καθηγητές και γράφτηκαν µε βάση το σκεπτικό ότι, ο δάσκαλος, παρουσιάσει σωστά ένα θέµα όταν κατέχει πολλαπλάσια αυτών που διδάσκει. 1

2 2. Αιθανόλη-Αλκοολούχα ποτά Μεθανόλη 2.1 Παραγωγή αιθανόλης Η αιθανόλη (οινόπνευµα) είναι το πιο χαρακτηριστικό και δραστικό συστατικό των αλκοολούχων ποτών. Η αιθανόλη των ποτών προκύπτει από την αλκοολική ζύµωση σακχάρων που περιέχονται σε φυτικά προϊόντα. Το κρασί προέρχεται από τους χυµούς των σταφυλιών, η µπύρα από το κριθάρι, το ουίσκι από κριθάρι ή καλαµπόκι, η βότκα από βρόµη. C 6 H 12 O 6 ζυµά ση 2CH 3 CH 2 OH + 2CO 2 αλκοολική ζύµωση Μεγάλες ποσότητες, σχεδόν καθαρής αλκοόλης, παράγονται βιοµηχανικά µε αλκοολική ζύµωση υδατικών διαλυµάτων σακχάρων. Σαν πηγή σακχάρων στην Ελλάδα χρησιµοποιείται εκχύλισµα σταφίδας και αραιωµένη µελάσα της ζαχαροβιοµηχανίας. C 12 H 22 O 11 + H 2 O ζυµά ση 4CH 3 CH 2 OH + 4CO 2 Με απόσταξη των αλκοολικών διαλυµάτων που προκύπτουν από την ζύµωση παραλαµβάνεται αλκοόλη καθαρότητας µέχρι 95% (προκύπτει αζεοτροπικό µίγµα που περιέχει 5% νερό). Η αποµάκρυνση του νερού µπορεί να γίνει µε προσθήκη αφυδατικού, συνήθως CaO, το οποίο αντιδρά µε το νερό και σχηµατίζει Ca(OH) 2. Συνθετική αιθανόλη παρασκευάζεται µε προσθήκη νερού στο αιθένιο το οποίο παράγεται από πυρόλυση κλασµάτων του πετρελαίου. CH 2 =CH 2 + H 2 O H + CH 3 CH 2 OH Είναι χαµηλής ποιότητας αλλά χρησιµοποιείται σαν νοθεία στα αλκοολούχα ποτά. 2

3 Ο εντοπισµός της νοθείας µπορεί να γίνει µε µετρητή ραδιενέργειας. Η φυσική αλκοόλη περιέχει ίχνη ραδιενεργού άνθρακα ενώ η συνθετική όχι. Η αιθανόλη που παράγεται βιοµηχανικά χρησιµοποιείται ως αντισηπτικό (το γνωστό οινόπνευµα), ως διαλύτης (π.χ. στα αρώµατα, καλλυντικά) για την παρασκευή άλλων ουσιών όπως αιθέρα και αιθυλεστέρων, και ως καύσιµο. Η πράσινη βενζίνη (µίγµα αιθανόλης και βενζίνης) είναι πιο φιλική προς το περιβάλλον γιατί κατά την καύση της εκπέµπονται λιγότερες ρυπογόνες ουσίες σε σχέση µε τη βενζίνη. Στην βιοµηχανική αιθανόλη προστίθενται ουσίες όπως µεθανόλη, βενζίνη και µερικές φορές χρωστικές ώστε να αποκτήσει χρώµα και δυσάρεστη οσµή για να αποφεύγεται η χρήση της στη νοθεία των ποτών (µετουσιωµένο οινόπνευµα). 2.2 Πως δρα το οινόπνευµα στον οργανισµό Η αιθανόλη είναι τοξική ουσία για τον ανθρώπινο οργανισµό και κατατάσσεται στα κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήµατος, όπως και τα ναρκωτικά. Μικρές ποσότητες οινοπνεύµατος ενεργούν ως τονωτικό αλλά µεγάλες σαν κατευναστικό. Αν καταναλώνεται σε µικρές ποσότητες, και όχι συχνά, µεταβολίζεται εύκολα και δεν δηµιουργεί σοβαρό πρόβληµα υγείας. Από την κατάχρηση όµως, µεταξύ των άλλων επιπτώσεων, βλάπτονται όργανα που είναι κυρίως το ήπαρ, το πάγκρεας, το στοµάχι και ο εγκέφαλος. Συγκέντρωση οινοπνεύµατος στο αίµα πάνω από 0,36% έχει σαν αποτέλεσµα παραλήρηµα, κόµµα, ακόµη και θάνατο. Επειδή η αιθανόλη είναι πολύ διαλυτή στο νερό απορροφάται γρήγορα από το στοµάχι και το λεπτό έντερο, περνά στην κυκλοφορία του αίµατος και µέσω αυτού φτάνει στους ιστούς και ειδικότερα στα όργανα που τροφοδοτούνται µε µεγάλες ποσότητες αίµατος όπως ο εγκέφαλος (σε 90 δευτερόλεπτα περίπου). 3

4 Για να επιβραδύνεται η απορρόφηση του οινοπνεύµατος από το στοµάχι, και να µη «χτυπά» αµέσως στο κεφάλι, η κατανάλωση των παραδοσιακών Ελληνικών ποτών (ούζο, τσίπουρο, ρακή, κρασί) συνοδεύονται από «µεζέ». Οι τροφές, κυρίως οι λιπαρές, δηµιουργούν επίστρωση στο στοµάχι µε αποτέλεσµα να καθυστερεί η απορρόφηση της αλκοόλης κατά τον ίδιο τρόπο λειτουργεί και η ντοµάτα). Ένα µέρος της αλκοόλης αποβάλλεται µε τα ούρα και τον εκπνεόµενο αέρα ενώ το υπόλοιπο µεταβολίζεται στον οργανισµό. Η συγκέντρωση της αιθανόλης στην αναπνοή ή τα ούρα είναι δείκτης του επιπέδου της στο αίµα. Επειδή ακόµη και µικρές ποσότητες αιθανόλης µειώνουν τα ανακλαστικά, υπάρχουν ορισµένα όρια κατανάλωσης αλκοόλ για τους οδηγούς. Το αλκοτέστ υπολογίζει περίπου τα επίπεδα αιθανόλης του αέρα που εκπνέουµε, αλλά για πιο ακριβείς τιµές απαιτείται ανάλυση αίµατος. Στον εγκέφαλο η αιθανόλη επιδρά στις µεµβράνες των νευρικών κυττάρων καθιστώντας τον εγκέφαλο λιγότερο δεκτικό στα ερεθίσµατα µε αποτέλεσµα την µείωση των αντανακλαστικών. Το κέντρο ελέγχου στον εγκέφαλο γίνεται λιγότερο ενεργό, οπότε µειώνονται οι αναστολές και οι άνθρωποι γίνονται πιο κοινωνικοί. Καθώς ό µως αυξάνονται οι συγκεντρώσεις, οι επιδράσεις στο νευρικό σύστηµα είναι εντονότερες, αποσυντονίζονται οι µύες και αρχίζει η δυσκολία στην οµιλία και την κατανόηση. Η ατονία του νευρικού συστήµατος έχει σαν αποτέλεσµα την εξασθένιση των σωµατικών πόνων. 4

5 Πριν την ανακάλυψη των αναισθητικών δινόταν σε ασθενείς µεγάλες ποσότητες αλκοόλης για µείωση του πόνου ακόµη και σε εγχειρήσεις σε πρόχειρα ιατρεία. Η αιθανόλη, µε την βοήθεια ενζύµων, µεταβολίζεται στο ήπαρ αρχικά προς αιθανάλη (ακεταλδεΰδη) και στη συνέχεια προς αιθανικό οξύ (οξικό οξύ) το οποίο τελικά είτε οξειδώνεται στα κύτταρα για παραγωγή ενέργειας είτε χρησιµοποιείται για τη σύνθεση λιπαρών οξέων, στεροειδών και άλλων βιολογικών µορίων. Οι γυναίκες θα πρέπει να καταναλώνουν λιγότερο κρασί από τους άνδρες διότι ο οργανισµός τους παράγει µικρότερες ποσότητες του ενζύµου (αφυδρογονάση) που καταλύει τον µεταβολισµό της αιθανόλης. Η αιθανάλη είναι κυρίως υπεύθυνη για τους πονοκεφάλους και τις άλλες αρνητικές επιπτώσεις που προκ αλούνται από την κατανάλωση µεγάλης ποσότητας ποτών. Σε ορισµένα άτοµα τα απαραίτητα για τον µεταβολισµό της αιθανάλης ένζυµα δεν παράγονται σε επαρκείς ποσότητες, µε αποτέλεσµα τα άτοµα αυτά να µεθούν εύκολα, από τη συσσώρευση της αιθανάλης. Γενικά απαιτείται αρκετός χρόνος, µέχρι 12 ώρες, για να µεταβολιστεί η αιθανόλη. Όταν φτάνουν στο ήπαρ µεγαλύτερες ποσότητες αλκοόλης από αυτές που µπορεί να επεξεργασθεί, η ακεταλδεΰδη δε µεταβολίζεται πλήρως µε αποτέλεσµα να παραµένει στην κυκλοφορία και να προκαλείται καρδιακή αρρυθµία, ζαλάδα, ίλιγγος και ναυτία. Ναυτία επίσης προκαλείται από την αυξηµένη έκκριση οξέων στο στοµάχι. Τα νεφρά υπερλειτουργούν για να αποµακρύνουν ποσότητες οινοπνεύµατος αλλά αυτό έχει σαν αποτέλεσµα την αποµάκρυνση νερού, βιταµινών και ανόργανων αλάτων µε συνέπεια την αφυδάτωση του οργανισµού. Με την αφυδάτωση µειώνεται η πίεση του αίµατος στον εγκέφαλο γεγονός που οδηγεί στο γνωστό σφυροκόπηµα που συνοδεύει τον πονοκέφαλο. Για την αποφυγή της αφυδάτωσης πρέπει να πίνουνε νερό περισσότερο από τον όγκο του ποτού που καταναλώνουµε. Ίσως κάτι να γνώριζαν οι Αρχαίοι Έλληνες που έπιναν το κρασί πάντα αναµεµιγµένο µε νερό. 5

6 Η κόπωση των µυών που ακολουθεί πολλές φορές την υπερκατανάλωση οφείλεται κατά ένα µέρος σε ποσότητες γαλακτικού οξέος που παράγονται από τον µεταβολισµό της αλκοόλης. Γαλακτικό οξύ παράγεται κατά την έντονη µυική άσκηση αλλά µε λίγα ποτά παραπάνω δε χρειάζεται να ιδρώσει κανείς για να κουραστεί. Βέβαια η κούραση είναι και αποτέλεσµα στέρησης ήρεµου, βαθύ ύπνου λόγω της διέγερσης του νευρικού συστήµατος η οποία, επίσης, καθιστά τα άτοµα ευαίσθητα στο φως και τους θορύβους. Σήµερα, ιδίως νεαρά άτοµα, διασκεδάζουν µε «σκληρά» ποτά που καταναλώνουν σε περιβάλλοντα όπου η µουσική ακούγεται σε µεγάλη ένταση. Αυτό ο συνδυασµός οδηγεί σε εκνευρισµό, ένταση, εριστικότητα, µείωση του ελέγχου και απώλεια του µέτρου. Ø Τελικά όταν ο οργανισµός επιβαρύνεται µε µεγάλες ποσότητες οινοπνεύµατος βρίσκεται σε κατάσταση µάχης για να αντιµετωπίσει την τοξική εισβολή. Η κατανάλωση µεγάλης ποσότητας αιθανόλης δηµιουργεί τα προβλήµατα που αναφέρθηκαν. Είναι όµως κοινή εµπειρία πως ίδιες ποσότητες ποτών, της ίδιας περιεκτικότητας σε οινόπνευµα, έχουν διαφορετικές επιπτώσεις. Για παράδειγµα η κατανάλωση ποσότητας κάποιου κρασιού φέρνει περισσότερο πονοκέφαλο, την επόµενη µέρα, από ίδια ποσότητα ενός άλλου κρασιού καλύτερης ποιότητας. Ένα φτηνό ουίσκι έχει πιο δυσάρεστες επιπτώσεις από ένα ακριβό. 6

7 Η διαφορές οφείλονται στο γεγονός ότι ορισµένα ποτά εκτός από την αιθανόλη περιέχουν και άλλες δραστικές ουσίες. Τέτοια ουσία είναι η µεθανόλη που περιέχεται σε µικρές ποσότητες στα ποτά (κυρίως το κόκκινο κρασί και το κονιάκ) αλλά σε µεγάλες ποσότητες σε νοθευµένα ποτά. Η µεθανόλη προκαλεί διαταραχές ύπνου και πονοκεφάλους περισσότερο από την αιθανόλη. Μερικά κρασιά και άλλα ποτά περιέχουν, σε µικρές ποσότητες, αλκοόλες µε περισσότερα άτοµα άνθρακα, κετόνες και αλδεΰδες. Οι ουσίες αυτές µεταβολίζονται µε πιο βραδείς ρυθµούς γι αυτό και προκαλούν ισχυρότερους πονοκεφάλους. Μπορεί να περιέχονται επίσης άλλα υποπροϊόντα όπως φαινόλες, ισταµίνες, και οιστρογόνα. Ø Τα οιστρογόνα αυξάνουν τα θηλυκά χαρακτηριστικά ατόµων που πίνουν πολύ. Γενικά, «καθαρά ποτά», είναι αυτά που περιέχουν σαν κύριο δραστικό συστατικό την φυσικά παραγόµενη αιθανόλη και όχι άλλες αλκοόλες, αλδεΰδες ή κετόνες. Τα ποτά αυτά προκαλούν λιγότερους πονοκεφάλους και είναι η βότκα, το τζιν και το άσπρο κρασί ενώ το ουίσκι το ρούµι και κόκκινο κρασί είναι πιο επιβαρηµένα αν δεν είναι καλής ποιότητας. Το αλκοόλ, σε µικρές ποσότητες, είναι πιθανό να έχει καρδιοπροστατευτική δράση. Μειώνει τις πιθανότητες δηµιουργίας αθηρωµατικής πλάκας στα αγγεία. Βέβαια η προστατευτική δράση της αλκοόλης αµφισβητείται από πολλούς που υποστηρίζουν πως, άτοµα που καταναλώνουν µικρές ποσότητες αλκοόλ, είναι άτοµα που προσέχουν τη διατροφή τους, κρατούν το µέτρο και γενικά ζουν υγιεινά. Από πειραµατικές έρευνες διαπιστώθηκε ότι το κρασί µπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσµατα στην καρδιά, άλλα διαλύµατα αλκοόλης περιεκτικότητας αντίστοιχης µε το κρασί δεν έχουν τα ίδια αποτελέσµατα. Εποµένως η µέτρια χρήση του κρασιού πιθανολογείται ότι κάνει καλό στην υγεία, όχι µόνο εξαιτίας της αιθανόλης αλλά και των άλλων συστατικών του. 7

8 2.3 Περισσότερα για το κρασί Τα τελευταία χρόνια επιστηµονικές µελέτες τείνουν να καταλήξουν στο συµπέρασµα ότι το κρασί, και κυρίως το κόκκινο, έχει ευεργετική επίδραση στην υγεία όταν πίνεται σε καθηµερινή βάση αλλά µε µέτρο (1/3 µιας φιάλης για τους άνδρες 1/6 για τις γυναίκες). Η συνετή χρ ήση µειώνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια κατά 20 έως 60%, βελτιώνει την πέψη, εµποδίζει τη δηµιουργία χολόλιθων, διευκολύνει την κυκλοφορία του αίµατος, δρα ως αντιφλεγµονώδες και αντισηπτικό, ενισχύει την άµυνα του οργανισµού στα κοινά κρυολογήµατα. Από παγκόσµια µελέτη διαπιστώθηκε ότι στη Γαλλία οι θάνατοι, από καρδιαγγειακή νόσο, είναι λιγότεροι από ότι στις ΗΠΑ και την Βρετανία (κατά 57% και 79% αντίστοιχα) παρά την υψηλή κατανάλωση κεκορεσµένων λιπαρών που ενοχοποιούνται για την νόσο αυτή. Το «Γαλλικό παράδοξο» αποδίδεται στο γεγονός ότι οι Γάλλοι καταναλώνουν περισσότερο κρασί από τους Αµερικανούς και Άγγλους. Ίσως δεν είναι και τόσο παράδοξο το γεγονός ότι στη Γαλλία το ποσοστό των αλκοολικών είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη. 8

9 Η δράση του κρασιού οφείλεται στην αιθανόλη, τα φαινολικά παράγωγα και τα σαλικυλικά που περιέχει. Η αλκοόλη αυξάνει τα επίπεδα της HDL λιποπρωτεΐνης στον ορό του αίµατος, γεγονός που βοηθά στην αποµάκρυνση της χοληστερόλης από τους ιστούς, µε αποτέλεσµα, να µειώνεται η πιθανότητα δηµιουργίας αθηρωµατικής πλάκας στα στεφανιαία αγγεία. Τα φαινολικά παράγωγα, κυρίως κατεχίνες και κερκετίνη, έχουν έντονη αντιοξειδωτική δράση. Δεσµεύουν τις ελεύθερες ρίζες του οξυγόνου που προκαλούν την οξείδωση της LDL λιποπρωτεΐνης. Η LDL όταν οξειδωθεί προσκολλάται στα τοιχώµατα των αγγείων και σχηµατίζει αθηρωµατική πλάκα. Περισσότερα φαινολικά παράγωγα βρίσκονται στο κόκκινο κρασί παρά στο λευκό. Με την κατάχρηση ό µως του κρασιού ή άλλων αλκοολούχων ποτών η αυξηµένη ποσότητα αλκοόλης που εισάγεται στον οργανισµό έχει τοξικές επιδράσεις διότι συντελεί στη παραγωγή ελευθέρων ριζών οι οποίες προκαλούν βλάβες στις πρωτεΐνες, στο DNA και τα λιπίδια. Οι σαλικυλικές ενώσεις δρουν όπως η ασπιρίνη εµποδίζοντας την συγκόλληση των αιµοπεταλίων οπότε αποφεύγεται ο σχηµατισµός θρόµβων. Το κρασί, λόγω των ευεργετικών του επιδράσεων, έχει περιληφθεί στην διαιτητική πυραµίδα όπως αυτή διαµορφώθηκε σε συνέδριο του Harvard. Η πυραµίδα συνιστά λίγες φορές το µήνα κρέας, λίγες φορές την εβδοµάδα ψάρι και καθηµερινά φαγητό µε βάση ελιές, ελαιόλαδο, γαλακτοκοµικά, όσπρια, δηµητριακά, φρούτα, λαχανικά, και κρασί. Ø Το κρασί είναι ποτό του οικογενειακού τραπεζιού και της συντροφιάς. Ø Τα «σκληρά» ποτά είναι της µοναξιάς και του αλκοολισµού. Να πίνουµε κρασί όχι σαν πότες αλλά σαν συµποσιαστές. Οι αρχαίοι πρόγονοί µας έπιναν κρασί στα περίφηµα συµπόσια όπου επικρατούσαν ο κανόνας, το µέτρο, η συντροφικότητα, το πνεύµα και η απόλαυση. 9

10 2.4 Το κρασί στην αρχαιότητα Το πρώτο ζυθοποιείο χρονολογείται περίπου το 3700 π.χ. στην Αίγυπτο. Το κρασί ανακαλύφθηκε αργότερα στην αρχαία Μεσοποταµία. Μια παλλακίδα που έπεσε στη δυσµένεια του βασιλιά, µη αντέχοντας την απόρριψή του, αποφάσισε να αυτοκτονήσει. Πήγε και κλείστηκε σε αποθήκες όπου ήταν αποθηκευµένα σταφύλια γνωρίζοντας ότι η ατµόσφαιρα εκεί ήταν βαριά. Αυτό οφείλονταν στο ότι, λόγω της αλκοολικής ζύµωσης, παραγόταν µεγάλες ποσότητες CO 2 το οποίο παρέµενε, ολοένα αυξανόµενο, στον κλειστό χώρο µε αποτέλεσµα να υπάρχει κίνδυνος θανάτου από ασφυξία. Μάλιστα για να επιταχύνει τη διαδικασία κατανάλωσε και ορισµένες ποσότητες από τους «δηλητηριώδεις» χυµούς των σταφυλιών. Τελικά µεθυσµένη ξέχασε την αυτοκτονία και σε κατάσταση εφορίας έτρεξε στο βασιλιά να του πει τα νέα. Ο βασιλιάς εντυπωσιάστηκε από την αλλαγή στη συµπεριφορά της και πήγε να δοκιµάσει και αυτός. Και µετά γεννήθηκε το κρασί. Το κρασί εµφανίζεται στην Αρχαία Ελλάδα το 2000 π.χ. Οι ήρωες του Οµηρικού έπους έπιναν κρασί πριν και µετά τη µάχη (όσοι βέβαια επιβίωναν). Η απουσία του κρασιού από έναν λαό τον κατατάσσει στους βαρβάρους. Πίνονταν, σχεδόν πάντα, αναµεµειγµένο µε νερό, γεγονός που εξηγεί η ονοµασία του (από το ρήµα κεράννυµι ή κεραννύω που σηµαίνει αναµειγνύω, ανακατεύω). 10

11 Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα επίθετα που χρησιµοποιούνται για τον οίνο στον Όµηρο: µελιηδύς, µελίφρων, µελίποτος, ευήνως και ο πολύ σκούρος αίθοψ. Σύµφωνα µε την Ελληνική Μυθολογία, ο Βάκχος έφερε το αµπέλι από την Ινδία στη Θράκη. Από εκεί ο Διόνυσος το χάρισε σ έναν νέο µε το όνοµα Άµπελος. Από την Ελλάδα η καλλιέργεια περνά στην Ιταλία και από εκεί σε όλη τη Μεσόγειο. Ο θεός Διόνυσος µεθυσµένος στέκεται µε δυσκολία στα πόδια του ενώ ένας µικρός Σάτυρος προσπαθεί να τον στηρίξει Στίχοι και κείµενα, χαραγµένα σε µάρµαρο ή γραµµένα σε παπύρους και αργότερα σε λευκό χαρτί, δηλώνουν πως κρασί και ψωµί υπήρχαν στο διαιτολόγιο του Έλληνα για χιλιάδες χρόνια. Το κρασί αναφέρεται στην αρχαιοελληνική λογοτεχνία, στο έπος, στο δράµα, στο φιλοσοφικό διάλογο, στις διατριβές και στη λυρική ποίηση (συµποσιακά τραγούδια, Αλκαίος, Ανακρέων). Νυν µε κοιµήσασθε τεταρκόµενοι φίλον ήτορ σίτου και οίνοιο το γαρµένος εστί και άλκη (Τώρα να κοιµηθείτε, αφού ευφρανθεί η ψυχή σας µε στάρι και κρασί, γιατί αυτά είναι η δύναµη των ανθρώπων) Οµήρου Ιλιάδα,

12 Το κρασί και το ψωµί ανταµώνουν στην πνευµατική ενότητα της Θείας Μετάληψης και συµβολικά µετουσιώνονται σε σώµα και αίµα του Χριστού. Και οίνος ευφραίνει καρδίαν και άρτος καρδίαν ανθρώπου στηρίζει Δαβιδ, ψαλµός 103,15 Ο Ιπποκράτης χρησιµοποιούσε το κρασί θεραπευτικά, ως αντισηπτικό, καταπραϋντικό, υπνωτικό, αναισθητικό, διεγερτικό της όρεξης, τονωτικό, θεραπευτικό της αναιµίας, προστατευτικό της διάρροιας, αλλά και υπακτικό και διουρητικό κ.λπ. Ιπποκρατικά κείµενα καταγράφουν πόµατα, στα οποία «ο θερµός και ξηρός οίνος δυναµωτικός και κατευναστικός, αντισηπτικός και εξισορροπητικός της ευκρασίας δρα συνεργικώς προς τα λοιπά συστατικά». Ο σοφός Διοσκουρίδης καταγράφει µεγάλη ποικιλία ιατρικών οίνων. Ο Γαληνός παραθέτει πλήθος οινωδών σκευασµάτων µε θεραπευτικές ιδιότητες. Στην αιγυπτιακή και µεσοποταµιακή θεραπευτική, χρησιµοποιούνται τα οινώδη εκχυλίσµατα αρωµατικών φυτών. Το κρασί κατέχει εξέχουσα θέση σε πολλούς πολιτισµούς και θρησκείες ως µοναδικό ποτό συνδεδεµένο µε το µέτρο, την καλή σωµατική και ψυχική κατάσταση, του ισορροπηµένου τρόπου ζωής και τη µακροζωία Πηγή έµπνευσης, µέσο αναψυχής και επικοινωνίας. 12

13 2.5 «Πράσινο» κρασί Οι αµπελουργοί σήµερα θα πρέπει να ραντίζουν 3 φορές το χρόνο τα κλίµατά τους µε ισχυρά δηλητήρια γιατί διαφορετικά η σοδειά θα καταστραφεί πλήρως. Παραγωγοί µικρής κλίµακας σε χωριά δεν αγοράζουν σταφύλια από το εµπόριο διότι «ξέρουν»!!! Ο τρόπος για καθαρά και πραγµατικά «πράσινα» σταφύλια είναι η βιολογική καλλιέργεια. Στόχοι της βιολογικής αµπελοκαλλιέργειας Ø Χρήση αβλαβών πρώτων υλών και απορριµµάτων. Ø Κλειστός βιολογικός κύκλος παραγωγής µέσα στην επιχείρηση, µε επανάχρηση όλων των οργανικών ουσιών που προκύπτουν κατά την καλλιέργεια και την επεξεργασία. Αυτές οι ουσίες µπορούν είτε να συγκεντρωθούν σε σωρούς για τη δηµιουργία κοµπόστ, είτε να διοχετευθούν στο έδαφος ύ στερα από µια επιφανειακή βιοαποικοδόµηση. Ø Ανάπτυξη ανθεκτικών φυτών χωρίς τη χρήση ζιζανιοκτόνων, συνθετικών εντοµοκτόνων και οργανικών µυκητοκτόνων. 13

14 Μερικές ουσίες και µέθοδοι που επιτρέπεται να χρησιµοποιούνται για την προστασία των φυτών είναι: Χρήση ωφέλιµων εντόµων (π.χ. ichneumonidae) Προστασία από τα πουλιά Παγίδες µε κόλλα Φυτικά σκευάσµατα (εκχυλίσµατα κ.λπ.) Άλευρα και εκχυλίσµατα φυκιών Γαλακτοκοµικά προϊόντα Ρευστό πυρίτιο Υδρύαλος, πυριτικά άλατα του νατρίου ή του καλίου Σκόνη πετρωµάτων, άργιλοι Ανόργανα χαλκούχα σκευάσµατα (σε µικρές ποσότητες) Φυτικά έλαια (σιναπέλαιο), Παραφινέλαιο Ø Δεν πρέπει να χρησιµοποιούνται βιοµηχανικά λιπάσµατα µα οργανικά όπως: Κοπριά αγροτικών ζώων Κοπριά πουλερικών (µόνο αφυδατωµένη ή αποξηραµένη) Υποπροϊόντα από τα σφαγεία και την ιχθυοβιοµηχανία, όπως άλευρο κεράτων, αιµατάλευρο, οστεάλευρο, άλευρο από φτερά και τρίχες Κοµπόστ οικιακών απορριµµάτων µετά από διαλογή (µόνο φυτικά και ζωικά) Υποπροϊόντα φυτικής προέλευσης και απόβλητα από την οινοποίηση Άχυρα, Κοµπόστ από φλοιούς δένδρων και από άλλα υλικά φυτικής προέλευσης Ø Σε µικρές ποσότητες επιτρέπονται τα ανόργανα λιπάσµατα όπως: Σκόνη πετρωµάτων, άργιλοι Ασβέστιο φυσικής προέλευσης Μη επεξεργασµένα φωσφορικά άλατα, σκωρία Thomas Θειικό µαγνήσιο, θειικό κάλιο 14

15 Ø Όλα τα οργανικά στερεά και υγρά απόβλητα που προκύπτουν κατά τις επεξεργασίες θα πρέπει να διαχειρίζονται µε τέτοιο τρόπο ώστε να µην αποτελούν καµία επιβάρυνση για το περιβάλλον. Ø Τεχνικές που καταναλώνουν πολύ ενέργεια και πρώτες ύλες να αποφεύγονται. Ø Η χρησιµοποίηση ξύλινων υλικών υποστύλωσης, που πιθανώς κυκλοφορούν στο εµπόριο και προερχόµενα από τροπικά δάση, απαγορεύεται. Ø Για τη λειτουργία των αµπελουργικών µηχανηµάτων να χρησιµοποιούνται έλαια φυτικής προέλευσης (εφόσον διατίθενται στο εµπόριο). Τελικά η σωστή εφαρµογή µιας βιολογικής καλλιέργειας πρέπει να έχει ανώτερο κίνητρο από την ανάγκη για καθαρότερα προϊόντα. Το κίνητρο της «ειρηνικής» συµβίωσης, του σεβασµού και της αγάπης. 2.6 Μεθανόλη Παλαιότερα η µεθανόλη παρασκευάζονταν µε ξηρά απόσταξη του ξύλου γι αυτό και ονοµάζεται εµπειρικά ξυλόπνευµα. Σήµερα παρασκευάζεται βιοµηχανικά από το CO. CO + 2H 2 καταλύ τες CH 3 OH Η ονοµασία µεθυλική αλκοόλη προέρχεται από τις Ελληνικές λέξει µέθη και ύλη (ξυλεία, δάσος). Περιέχεται σε µικρές ποσότητες στα νέα κρασιά κυρίως στους µηλίτες. Η µεθανόλη που παράγεται από τη βιοµηχανία χρησιµοποιείται για την παρασκευή της φορµαλδεΰδης, ως διαλύτης και ως αντιπηκτικό. Δυστυχώς όµως χρησιµοποιείται παράνοµα για νοθεία στα ποτά. 15

16 2.7 Νοθεία στα ποτά Στην Ελλάδα τα παραδοσιακά ποτά ήταν το κρασί, το ούζο και το τσίπουρο. Σήµερα όµως η κατανάλωση ποτών υψηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλη έχει ξεπεράσει την κατανάλωση των παραδοσιακών ποτών. Το κρασί νοθεύεται µε προσθήκη νερού που δεν είναι επικίνδυνο για την υγεία, ενώ το ούζο είναι το µοναδικό ποτό που δεν µπορεί να νοθευτεί διότι η προσθήκη άλλης ουσίας αλλάζει το χρώµα του. Η νοθεία είναι συνηθισµένο φαινόµενο στα ποτά που καταναλώνονται περισσότερο και κοστίζουν ακριβότερα Όµως ακόµη κι αν τα ποτά αυτά είναι «καθαρά» ο κίνδυνος βλάβης του ήπατος παραµένει εξαιρετικά υψηλότερος από εκείνον που προκαλεί η κατανάλωση κρασιού. Από έρευνες του ΣΔΟΕ και του Γενικού Χηµείου του Κράτους, που πραγµατοποιήθηκαν το καλοκαίρι του 2005, διαπιστώθηκε ότι bar και εστιατόρια σερβίρουν νοθευµένα ποτά σε ποσοστό, που φτάνει ακόµα και το 100%. Σύµφωνα µε στοιχεία του Γενικού Χηµείου του Κράτους νοθευµένα βρέθηκαν το 20% των δειγµάτων ουίσκι, το 65% των δειγµάτων βότκας και το 100% των δειγµάτων ρούµι και τεκίλας. Τα νοθευµένα ποτά περιέχουν µεθανόλη. Η µεθανόλη είναι τοξικό δηλητήριο. Κατανάλωση ποσότητας 2mL προκαλεί τύφλωση ενώ ποσότητα 30 ml προκαλεί το θάνατο. 16

17 Η τοξικότητα της µεθανόλης οφείλεται στο ό τι µετατρέπεται στον οργανισµό σε µεθανικό οξύ (µυρµηκικό οξύ) και µεθανάλη (φορµαλδεΰδη) η οποία προσβάλλει τα κύτταρα του αµφιβληστροειδή χιτώνα των µατιών και άλλων ζωτικών οργάνων. Τα ποτά που περιέχουν µεγαλύτερες ποσότητες µεθανόλης επιφέρουν περισσότερους πονοκεφάλους. Δεν είναι κρίµα να καταστρέφεται κάτι τόσο πολύτιµο, όσο τα µάτια µας, για µια κακή συνήθεια; Το 1985 ξέσπασε σκάνδαλο στη Αυστρία επειδή οινοπαραγωγοί προσθέσανε στο κρασί αιθανοδιόλη (γλυκόλη HO-CH 2 CH 2 -OH) η οποία είναι δηλητήριο όπως και η µεθανόλη. Η γλυκόλη είναι πιο παχύρρευστη από την αιθανόλη (µεγαλύτερο ιξώδες) και προστέθηκε στα κρασιά ώστε να αυξηθεί το ιξώδες τους και να πουληθούν ακριβότερα. Η αιθανοδιόλη χρησιµοποιείται σαν αντιπηκτικό στα συστήµατα ψύξης των µηχανών, σαν διαλύτης και για την παρασκευή πολυεστέρων. Ένας µη ειδικός, είναι πολύ δύσκολο να αντιληφθεί τη νοθεία. Ενδεχοµένως να το καταλαβαίνουν όσοι επιλέγουν πάντα µια συγκεκριµένη µάρκα ποτού οπότε αντιλαµβάνονται τη διαφορετική γεύση σε περίπτωση νοθείας. Τα συµπτώµατα από κατανάλωση "µπόµπας" είναι έντονος πονοκέφαλος και ζάλη. Αν καταναλωθούν µεγάλες ποσότητες, τα συµπτώµατα γίνονται πολύ έντονα και το άτοµο µπορεί να χάσει τις αισθήσεις του ενώ σε περιπτώσεις πολύ µεγάλης κατανάλωσης είναι δυνατόν να προκληθεί θάνατος. 17

18 Τα νοθευµένα ποτά παρασκευάζονται σε παράνοµα αποστακτήρια µε χαµηλής ποιότητας οινόπνευµα και προωθούνται στα κέντρα διασκέδασης τα οποία τα αγοράζουν σε πολύ χαµηλές τιµές. Τα κυκλώµατα, που προωθούν τα παράνοµα ποτά πραγµατοποιούν τζίρο πολλών εκατοµµυρίων ευρώ, καθώς δεν καταβάλλουν τον ειδικό φόρο κατανάλωσης που επιβάλλεται στα νόµιµα ποτά, ενώ για την παρασκευή τους χρησιµοποιούνται χαµηλής ποιότητας υλικά. Απαιτείται µεγάλη προσοχή στην κατανάλωση ποτών. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, ιδίως νεαρών ατόµων, που έχουν φτάσει σε κατάσταση ψυχικής στην αρχή και σωµατικής τελικά εξάρτησης από το ποτό, κυρίως ουίσκι ή βότκα (τα ποτά αυτά περιέχουν περίπου 40% οινόπνευµα ενώ το κρασί 12% και η µπύρα 6%). Οι περιπτώσεις αλκοολικής ψύχωσης δεν είναι σπάνιες και τα αποτελέσµατα είναι ολέθρια όχι µόνο για τα εξαρτώµενα άτοµα αλλά και για το οικογενειακό τους περιβάλλον. Από υπερκατανάλωση ή από στέρηση τα άτοµα µπορεί να έχουν παραισθήσεις, να δρουν εκτός ελέγχου και να µη θυµούνται τις πράξεις τους οι οποίες συχνά είναι βίαιες. Ζωτικά όργανα του οργανισµού βλάπτονται ανεπανόρθωτα. Και αν όλα αυτά συµβούν σε µικρή ηλικία αποτελούν κακή προϋπόθεση για την εξέλιξη της υπόλοιπης ζωής. Ø Τελικά αν δε προσέξει κανείς µπορεί το ποτό να τον «πιεί» αντί να το πίνει. Η τηλεοπτική διαφήµιση των αλκοολούχων αποτελεί παρότρυνση, στην κατανάλωσή τους. Η κατανάλωση αλκοόλ από τους τηλεοπτικούς ήρωες, παρουσιάζεται ως γοητευτική συνήθεια, χωρίς σοβαρές συνέπειες και συνδέεται µε κοινωνικότητα, κοµψότητα, ελκυστικότητα, επιτυχία, ειδυλλιακές καταστάσεις, περιπέτεια. Οι πρωταγωνιστές των ταινιών ή των σήριαλ παρουσιάζονται µε ένα ποτήρι στο χέρι ή σε κατάσταση µέθης χωρίς αυτό να δηµιουργεί προβλήµατα. 18

19 Ακόµη και αν δεχθεί κανείς ότι µικρή κατανάλωση ποτών µπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσµατα είναι πέραν του βέβαιου ότι η κατάχρηση όχι µόνο αντισταθµίζει τα θετικά οφέλη αλλά οδηγεί τους ανθρώπους σε αθλιότητα και δυστυχία. Άλλά και τα µη αλκοολούχα ποτά δεν είναι εντελώς αθώα. Η κατανάλωση µεγάλης ποσότητας αεριούχων ποτών, όπως η κόκα κόλα, µπορεί να εξασθενίζει τα οστά οπότε αυξάνεται ο κίνδυνος τον ασθενειών σε αυτά. Τα αεριούχα ποτά περιέχουν διοξειδίου του άνθρακα, το οποίο ενισχύει την οξύτητά τους. Κατά την κατανάλωσή τους, το οξύ εισέρχεται στο κυκλοφορικό σύστηµα, και αντιδρά µε το ασβέστιο των οστών. Σε έρευνα, οι επιστήµονες ζήτησαν από µία οµάδα ανδρών να πίνουν επί 10 ηµέρες δύο λίτρα κόκα κόλα ηµερησίως. Στη συνέχεια, ζητήθηκε από τους ίδιους να αντικαταστήσουν την κόκα κόλα µε γάλα για άλλο ένα δεκαήµερο. Από τις εξετάσεις που ακολούθησαν διαπιστώθηκε σοβαρή απώλεια οστικής µάζας και επιβράδυνση της ανάπτυξης των οστών. 19

20 3. Υδρογονάνθρακες Οι υδρογονάνθρακες προέρχονται από τις ατελείς καύσεις των καυσίµων, από την καταλυτική πυρόλυση του πετρελαίου, από εκποµπές της βιοµηχανίας, από εξατµίσεις διαλυτών, από αποτεφρώσεις και από τη φύση (όπως CH 4 και τερπένια από τα κωνοφόρα δένδρα). Οι υδρογονάνθρακες: συνεισφέρουν στην δηµιουργία της φωτοχηµικής ρύπανσης (παράγουν τις φωτοοξειδωτικές ουσίες PANs) έχουν πολλές αρνητικές επιδράσεις στους ζωντανούς οργανισµούς και πολλοί από αυτούς είναι καρκινογόνοι, κυτταροτοξικοί και µεταλλαξιογόνοι. 3.1 Μεθάνιο Το µεθάνιο είναι το κύριο συστατικό του φυσικού αερίου και σαν καύσιµο προκαλεί λιγότερη ρύπανση στο περιβάλλον από το πετρέλαιο. Όµως όταν εκλύεται στην ατµόσφαιρα ενισχύει σηµαντικά το φαινόµενο του θερµοκηπίου (το µεθάνιο είναι 20 φορές ισχυρότερο αέριο θερµοκηπίου από το CO 2 ). Μεθάνιο παράγεται κατά τη σήψη των οργανικών ουσιών που προκαλείται από διάφορα αναερόβια βακτήρια. Το 30% της ποσότητας του µεθανίου που εκλύεται στην ατµόσφαιρα οφείλεται στη δραστηριότητα των βακτηρίων που υπάρχουν στα µηρυκαστικά (κυρίως στις αγελάδες). Για τον περιορισµό του µεθανίου που προέρχεται από τα µηρυκαστικά, έχει αρχίσει πειραµατικά ένα πρόγραµµα εµβολιασµού των ζώων µε ένα εµβόλιο που ελαττώνει τον πληθυσµό των βακτηρίων που συµβιώνουν µαζί τους. 20

21 Μεγάλες ποσότητες µεθανίου υπάρχουν στο υπέδαφος και στους ωκεανούς. Ακόµη και σήµερα άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από εκρήξεις µεθανίου στις στοές των ανθρακωρυχείων. Η παραγωγή του µεθανίου στους ωκεανούς οφείλεται στη δράση βακτηρίων που βρίσκονται σε ιζηµατογενή πετρώµατα πλούσια σε οργανική ύλη. Το αέριο που παράγεται εγκλωβίζεται σε θυλάκους, κοντά στο βυθό, αλλά όταν αναπτυχθεί αρκετή πίεση απελευθερώνεται βίαια. Η απότοµη έκλυση µεθανίου από τα βάθη των ωκεανών έχει σαν αποτέλεσµα να γίνεται η θάλασσα ελαφρότερη και από τον αέρα. Αν κάποιο πλοίο βρεθεί στην περιοχή τη στιγµή απελευθέρωσης του αερίου, θα βυθιστεί αµέσως. Πιθανολογείται ότι τεράστιες ποσότητες µεθανίου που διοχετεύθηκαν στην ατµόσφαιρα κατά το παρελθόν ήταν υπεύθυνες για την αύξηση της θερµοκρασίας της Γης. Αύξηση της θερµοκρασίας στους ωκεανούς κατά 1 o C είναι δυνατό να προκαλέσει απελευθέρωση µεγάλων ποσοτήτων µεθανίου στην ατµόσφαιρα µε συνέπεια την αλλαγή του κλίµατος. Μεθάνιο υπάρχει και σε άλλους πλανήτες (η ατµόσφαιρα του πλανήτη Ποσειδώνα περιέχει µεθάνιο, αιθένιο και αιθίνιο). 3.2 Αιθυλένιο Παράγεται από το πετρέλαιο µε πυρόλυση ή αφυδρογόνωση: C 13 H 28 C 8 H 18 + CH 2 =CH 2 + CH 3 CH=CH 2 CH 3 CH 3 CH 2 =CH 2 + H 2 21

22 Το αιθένιο χρησιµοποιείται για βιοµηχανική παραγωγή πλήθους οργανικών χηµικών όπως: πολυαιθυλένιο βενζόλιο, αιθυλοβενζόλιο, στυρόλιο, πολυστυρόλιο διχλωραιθάνιο, χλωροαιθένιο, χλωροαιθάνιο, PVC, Pb(C 2 H 5 ) 4 αιθανόλη, αιθανάλη, αιθανικό οξύ Αιθυλένιο και γεωργία Είναι γνωστό πως αν σε αποθηκευµένα µήλα σαπίσει ένα τότε, σε λίγο καιρό, θα σαπίσουν όλα. Από το σάπιο µήλο παράγεται αιθυλέν ιο που προκαλεί βλάβες στα γειτονικά υγιή φρούτα. Αυτά σαπίζουν, απελευθερώνουν C 2 H 4 και έτσι αλυσιδωτά προσβάλλονται όλα. Παλαιότερα υπήρχε η αντίληψη πως η παραγωγή του C 2 H 4 είναι αποτέλεσµα µόλυνσης των φυτών από κάποιο παθογόνο µικρόβιο ή καταστροφής ορισµένων κυττάρων από κάποια αιτία. Αποδείχθηκε όµως πως το C 2 H 4 παράγεται φυσιολογικά από υγιή κύτταρα και ασκεί ρυθµιστικό έλεγχο στην ωρίµανση. Έτσι σήµερα θεωρείται ως φυτορµόνη που συντελεί στην ωρίµανση των καρπών, την γήρανση, την αποκοπή των φύλλων και την προώθηση της άνθισης. Παράγεται στα φυτά κατά το µεταβολισµό του αµινοξέος µεθειονίνη: CH 3 -S-CH 2 CH 2 -CH-COO - + NH 3 CH 3 -SH + CH 2 =CH 2 + CO 2 + HCN Η παροχή C 2 H 4 επιταχύνει την ωρίµαση φρούτων, όπως η µπανάνα το αβοκάντο, τα ακτινίδια, ενώ παράλληλα και οι ίδιοι οι καρποί παράγουν σηµαντικές ποσότητες C 2 H 4 στη διάρκεια της ωρίµασης. Προκαλεί την εύκολη αποκοπή των φύλλων π.χ. της φασολιάς. Βελτιώνει την εµφάνιση των λεµονιών (αποκτούν κίτρινο χρώµα). 22

23 Πολλοί καρποί είναι πράσινοι λόγω της χλωροφύλλης. Το αιθυλένιο προκαλεί τη διάσπαση των χρωστικών της χλωροφύλλης µε αποτέλεσµα οι καρποί να αποκτούν κίτρινο, πορτοκαλί ή κόκκινο χρώµα από τα καροτένια, τις ξανθοφύλλες και τις ανθοκυάνες ή άλλες χρωστικές. Οι χρωστικές αυτές µπορεί να δηµιουργούνται κατά την ωρίµαση ή να προϋπάρχουν και να αποκαλύπτονται µετά την καταστροφή της χλωροφύλλης. Η ωρίµανση µπορεί να καθυστερεί: αν αποµακρύνεται το αιθυλένιο από τα φρούτα µε εξαερισµό σε ατµόσφαιρα εµπλουτισµένη µε CO 2 σε ατµόσφαιρα µε µειωµένη ποσότητα οξυγόνου σε χαµηλή θερµοκρασία Η αυξηµένη συγκέντρωση CO 2 παρεµποδίζει τη δράση του αιθυλενίου καθυστερώντας την ωρίµανση των καρπών. Το οξυγόνο χρειάζεται τόσο για την παραγωγή όσο και για τη δράση του αιθυλενίου. Σε πολύ χαµηλή θερµοκρασία (κοντά στο σηµείο πήξεως του νερού) δεν παράγεται αιθυλένιο αλλά και η δράση του περιορίζεται στο ελάχιστο. Σε υψηλές όµως θερµοκρασίες η επίδραση του αιθυλενίου στην ωρίµανση και το γηρασµό είναι έντονη. Καθώς αυξάνεται η θερµοκρασία από τους 0 0 C µέχρι τους 25 0 C αυξάνεται η παραγωγή αιθυλενίου. Στη γεωργία χρησιµοποιείται το 2-χλωροαιθυλοφωσφορικό οξύ, ClCH 2 CH 2 PO(OH) 2 σαν πηγή αιθυλενίου. Προστίθεται στις καλλιέργειες µε ντοµάτες, µήλα, κεράσια, βαµβάκι κ.α. ώστε να ωριµάζουν οµοιόµορφα και να γίνεται συνολική συγκοµιδή. Σε πολλές περιπτώσεις συλλέγονται και αποθηκεύονται άγουρα φρούτα και λαχανικά όπως π.χ. ντοµάτες. Αυτό γίνεται διότι για τη διακίνηση από τον παραγωγό προς στον καταναλωτή µέσω των εµπόρων, της λαχαναγοράς και των µανάβηδων απαιτούνται σε ορισµένες περιπτώσεις αρκετές ηµέρες οπότε, τα ώριµα φρούτα και λαχανικά θα είχαν καταστραφεί. 23

ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ !Unexpected End of Formula l ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γεώργιος Α. Καπούλας Ανδρέας Φλαμουράκης Π ρ ό λ ο γ ο ς Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της ΑιτωλίαςΟινέα. Καθώς έβοσκε τις κατσίκες του, παρατήρησε ότι μια

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 3. Αλκόολεσ 3.1 Να χαρακτηρίςετε τισ προτάςεισ που ακολουθούν ωσ ςωςτέσ ή ωσ λανθαςμένεσ και να αιτιολογήςετε τισ απαντήςεισ ςασ: 1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 2 ο Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηρισμός Ποιότητας Αργού Πετρελαίου Κριτήρια Επιλογής Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Χαρακτηριστικά Αργού Πετρελαίου Το

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας B Λυκείου 2 ο και 3 ο Κεφάλαιο 19/04/2015 1 ο Θέμα.... Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Με προσθήκη νερού στο CH 2 =CHCH 3 σχηματίζεται κύριο προϊόν: α)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΕΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΛΕΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΛΕΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Εκφώνηση ΚΑΥΣΗ CH4 + O2 (πλήρης καύση) αιθάνιο + Ο2 (πλήρης καύση) προπάνιο + O2 πλήρης καύση C2H2 + O2 (πλήρης καύση) CH3CH2OH + O2

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17740-18017) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Β Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Β Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Β Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Ποιος από τους επόμενους μοριακούς τύπος που αναφέρονται σε άκυκλες ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17468-17738) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ 1

Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ 1 Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ Τα φρούτα και λαχανικά υφίστανται µια φυσιολογική διεργασία, η οποία ονοµάζεται ωρίµανση. Η ωρίµανση συχνά είναι επιθυµητή για το

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες

Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Ο ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α 29-30 Μαΐου 2009, Αλεξανδρούπολη Παραγωγή Καυσίµου Ντίζελ από Ανανεώσιµες Πρώτες Ύλες Νίκος Παπαγιαννάκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χηµικών Μηχανικών 1 ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗ Καύση & εύρεση σύστασης βιοαερίου 1. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 8,96L (σε STP) που αποτελείται µόνο από CH4 και CO2, καίγεται πλήρως. Τα καυσαέρια περιέχουν 10,8g Η2Ο.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεκτικότητα αλκοολούχων ποτών σε αλκοόλ και νοθευμένα ποτά

Περιεκτικότητα αλκοολούχων ποτών σε αλκοόλ και νοθευμένα ποτά Περιεκτικότητα αλκοολούχων ποτών σε αλκοόλ και νοθευμένα ποτά Πίνακας 1. Περιεκτικότητα οινοπνευματωδών ποτών σε αιθανόλη Αλκοολικός βαθμός είναι το επί της % ποσοστό αιθυλικής αλκοόλης που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ I. Γενικότητες Αναλόγως των τροφικών τους απαιτήσεων τα µικρόβια διαιρούνται σε κατηγορίες: - αυτότροφα που χρησιµοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΑ Φ ΝΕΙ Ε ΕΣ Ε ΧΗΜΕ Μ Ι Ε ΑΣ ΓΥΜΝ Μ ΑΣΙΟΥ

ΙΑΦΑ Φ ΝΕΙ Ε ΕΣ Ε ΧΗΜΕ Μ Ι Ε ΑΣ ΓΥΜΝ Μ ΑΣΙΟΥ Οξέα Βάσεις Άλατα τάξη Γ γυµνασίου Τα οξέα έχουν ξινή γεύση Οξέα και ανθρακικό ασβέστιο Τα οξέα µεταβάλλουν το χρώµα των δεικτών Οξέα και µέταλλα Τα οξέα αντιδρούν µε πολλά µέταλλα και πολλές φορές παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως

Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, όπως ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚEYMAΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Β - T.E.E Ταχ. /νση: Ανδρέα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα