Νέα Παιδεία (2009, υπό δημοσίευση)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νέα Παιδεία (2009, υπό δημοσίευση)"

Transcript

1 «Εσείς που ύστερα από πολλές προσπάθειες κατακτήσατε την κορυφή» Πολιτισμικοί στόχοι στο λόγο εκπροσώπων του κράτους σε μια τελετή επιβράβευσης αριστευσάντων μαθητών Νέα Παιδεία (2009, υπό δημοσίευση) Luciana Benincasa Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Τομέας Παιδαγωγικής Δουρούτη, Ιωάννινα Τηλ και

2 «Εσείς που ύστερα από πολλές προσπάθειες κατακτήσατε την κορυφή» Πολιτισμικοί στόχοι στο λόγο εκπροσώπων του κράτους σε μια τελετή επιβράβευσης αριστευσάντων μαθητών Luciana Benincasa Περίληψη Στην παρούσα μελέτη περίπτωσης χρησιμοποιώ ανάλυση λόγου για να εξετάσω τις ομιλίες που εκφωνήθηκαν από εκπροσώπους των εκπαιδευτικών αρχών σε μια τελετή επιβράβευσης μαθητών σε μια πόλη της βορειοδυτικής Ελλάδας. Οι ομιλητές προτείνουν τους στόχους της επιτυχίας, της πρωτιάς και της αριστείας, καθώς και κάποιες στρατηγικές για την επίτευξή τους. Οι στόχοι αυτοί, στους οποίους προσδίδεται μεγάλη αξία σε ποικίλα πλαίσια στην ελληνική κοινωνία, πληρούν τα κριτήρια της S. Ortner για να θεωρούνται πολιτισμικοί στόχοι. Στη συνέχεια ισχυρίζομαι ότι οι πολιτισμικοί στόχοι που προτείνονται στο λόγο των εκπροσώπων των εκπαιδευτικών αρχών που εδώ εξετάζεται έρχονται σε αντίθεση με κάποιους από τους στόχους της εκπαίδευσης, όπως αυτοί διατυπώνονται στα αναλυτικά προγράμματα για το ελληνικό σχολείο. Τέλος, αναλογιζόμενη τι συνεπάγεται για την κοινωνική συμβίωση η ενθάρρυνση σχετικών συμπεριφορών, κάνω μερικές προτάσεις. 1. Εισαγωγή 1.1 Υπόβαθρο της εργασίας Από το σχολικό έτος το υπουργείο Παιδείας με την Ο.Σ.Κ. Α.Ε. (Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων) χορηγεί δωρεάν ηλεκτρονικό (ατομικό) υπολογιστή σε πρωτεύσαντες μαθητές των 3 τάξεων του γυμνασίου των δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων της χώρας (ΥΠΕΠΘ, 2006). Σε επίσημο έγγραφο του ΥΠΕΠΘ διαβάζουμε: «Με τις επιβραβεύσεις αυτές, η Πολιτεία τιμά την ευγενή άμιλλα και τη φιλοπρόοδο διάθεση των μαθητών» (ΥΠΕΠΘ, 2007, σελ. 11). Η εργασία αυτή είναι μελέτη περίπτωσης μιας από αυτές τις τελετές, στην οποία πρωτεύσαντες μαθητές και μαθήτριες από γυμνάσια της Ηπείρου βραβεύθηκαν με τη χορήγηση ηλεκτρονικού υπολογιστή. Στην τελετή, την οποία παρακολούθησα σε ξενοδοχείο της πόλης των Ιωαννίνων τον Ιανουάριο 2008, πήραν μέρος ο Υπουργός Παιδείας, καθώς και άλλοι εκπρόσωποι των εκπαιδευτικών αρχών. Η αίθουσα ήταν κατάμεστη. Για την περίσταση είχε έρθει κόσμος από όλη την Ήπειρο, και κυρίως οι οικογένειες των βραβευμένων μαθητών και μαθητριών. Στην αρχή της τελετής εκφωνήθηκαν ομιλίες από τον υπουργό και από δυο άλλα στελέχη της εκπαίδευσης. Τα λόγια των επισήμων απευθύνονται στο κοινό που είναι παρόν τη στιγμή της εκφώνησης. Οι ομιλητές επαινούν τους βραβευθέντες μαθητές και μαθήτριες και τους/ τις προτείνουν σε όλους ως παράδειγμα προς μίμηση. Παράλληλα, όμως, οι ομιλητές απευθύνονται σε ένα ευρύτερο κοινό, το οποίο μπορεί να αισθάνονται ότι είναι «παρόν» μέσω των ΜΜΕ και το οποίο ταυτίζεται εν δυνάμει με την τοπική ή και την εθνική κοινότητα. 1.2 Επισκόπηση της εργασίας Αντλώντας έννοιες από την προσέγγιση της ανθρωπολόγου Shelley Ortner υποστηρίζω ότι ο λόγος των εκπροσώπων του κράτους προτείνει ένα «βασικό σενάριο», με την έννοια ότι: (α) εξαίρει κάποιους στόχους στους οποίους προσδίδεται μεγάλη αξία στα πλαίσια του συγκεκριμένου πολιτισμού και (β) προτείνει πολιτισμικά εγκεκριμένες στρατηγικές/ μέσα για την επίτευξή αυτών των στόχων. Στη συνέχεια ισχυρίζομαι ότι οι πολιτισμικοί στόχοι που 1

3 προτείνονται από αυτό το λόγο και από τις πρακτικές που τον πλαισιώνουν έρχονται σε αντίθεση με μερικούς από τους στόχους της εκπαίδευσης, όπως αυτοί διατυπώνονται στα αναλυτικά προγράμματα. Τέλος, αναλογιζόμενη τι μπορεί να συνεπάγεται για την κοινωνική συμβίωση η εξύμνηση αυτών των στόχων και η ενθάρρυνση των σχετικών συμπεριφορών, κάνω μερικές προτάσεις. 2. Εννοιολογικό πλαίσιο 2.1 Σύμβολα κλειδιά Η τελετουργία στηρίζεται σε σύμβολα, δηλαδή συμβολικές πράξεις και συμβολικά αντικείμενα που σχετίζονται με τις αξίες μίας κοινωνίας (Turner, 1975). Ο συμβολισμός είναι τόσο παλιός όσο και ο άνθρωπος. Σε κάθε κοινωνία ορισμένα σύμβολα κατέχουν κεντρική θέση στη ζωή (της μεγαλύτερης πλειοψηφίας) των μελών. Αυτά τα «σύμβολα-κλειδιά» ή «πολιτισμικά θέματα» (βλ. Ortner, 1973) μπορεί να συνίστανται σε αντικείμενα ή έννοιες που εκφράζονται με ένα ρήμα ή ένα ουσιαστικό, όπως «δημοκρατία». Ακόμα και ολόκληρα γεγονότα ή σειρά γεγονότων μπορεί να αποτελούν σε κάποιο συγκεκριμένο πολιτισμό «σύμβολο κλειδί». Σχετικό παράδειγμα αποτελεί, για τους Έλληνες, ο αγώνας για την εθνική απελευθέρωση (ο «Αγώνας» ). Η Ortner εστιάζει σε ένα υποσύνολο από σύμβολα-κλειδιά με προεκτάσεις για τη δράση των μελών: τα σενάρια-κλειδιά ή βασικά σενάρια. Κάθε πολιτισμός διαθέτει κάποια σενάρια-κλειδιά ή βασικά σενάρια, τα οποία διατυπώνουν σημαντικούς πολιτισμικούς στόχους και υποδεικνύουν πολιτισμικά αποδεκτές στρατηγικές για την επίτευξη αυτών των στόχων. Οι στρατηγικές αυτές αποτελούν για τα μέλη οργανωμένα σχήματα για δράση σε ποικίλες καταστάσεις. Το παράδειγμα που φέρνει η Ortner από τον πολιτισμό των ΗΠΑ είναι ο λεγόμενος μύθος του Horatio Alger, τον οποίο μπορούμε να συνοψίσουμε ως εξής: ένας φτωχός νέος, οπλισμένος με πίστη στο λεγόμενο Αμερικανικό σύστημα, μέσα από σκληρή δουλειά αποκτά την επιτυχία, τον πλούτο και την εξουσία που αναζητούσε [Σημ. 1]. Το σενάριο αυτό, που αποτελεί ουσιαστικά μια παραλλαγή του «Αμερικανικού ονείρου», προτείνει συγκεκριμένους στόχους, δηλαδή επιτυχία, πλούτο και εξουσία, τους οποίους μπορεί να αποκτήσει κανείς με τρόπο απλό αν και όχι εύκολο (Ortner, 1973). Σε άλλους πολιτισμούς μπορεί πλούτος και εξουσία να αποτελούν επίσης σημαντικούς στόχους, αλλά μπορεί να προτείνονται διαφορετικά μέσα για την επίτευξή τους. Επίσης μπορεί αυτοί οι συγκεκριμένοι στόχοι (επιτυχία, πλούτος και εξουσία) να παρουσιάζονται ως κατάλληλοι στόχοι μόνο για ένα μέρος του πληθυσμού. Ακόμα, μπορεί να υπάρχουν πολιτισμοί που δε θεωρούν την επιτυχία ως συνάρτηση του πλούτου και της εξουσίας. Τέλος, μπορεί επιτυχία, πλούτος και εξουσία να μην αποτελούν κεντρικές έννοιες στη ζωή της ομάδας. Το άτομο δε θεωρείται δέσμιο των σεναρίων που προβάλλονται στα πλαίσια του πολιτισμού: μπορεί να τα υιοθετήσει με εκλεκτικό τρόπο ή ακόμα και να τροποποιήσει κάποιο από αυτά. Η ερευνήτρια μπορεί να ανακαλύψει αυτά τα σενάρια με την υπόδειξη πληροφορητών ή παρατηρώντας ποιες είναι οι συμπεριφορές και οι καταστάσεις που προκαλούν έντονα συναισθήματα στα μέλη μιας ομάδας (Moore, 2004; Ortner, 1973). 2.2 Σύμβολα κλειδιά και εκπαίδευση Ορισμένες στιγμές της σχολικής ζωής προσλαμβάνουν σημαντικές συμβολικές διαστάσεις, τόσο για όσους ανήκουν στο χώρο του σχολείου όσο και για την ευρύτερη κοινωνία. Τα σενάρια κλειδιά ή βασικά σενάρια μπορεί να είναι ενσωματωμένα σε μύθους και αφηγήσεις που οι μαθητές και οι μαθήτριες διαβάζουν στα εγχειρίδια ή ακούν από την/ τον εκπαιδευτικό, και που είναι μέρος της «γνώσης για τον πολιτισμό». Αυτή η γνώση 2

4 συμπεριλαμβάνει «την ιστορία, τις πεποιθήσεις, τα έθιμα, τις παραδόσεις και τα επιτεύγματα μιας συγκεκριμένης ομάδας» (Hollins, 2007, σελ. 95). Δεν είναι ανάγκη, όμως, τα σενάριακλειδιά να παρουσιάζονται με αφηγηματική μορφή. Μπορεί να είναι απλώς κωδικοποιημένα σε λεξιλογικά πεδία όπως, για παράδειγμα, εκείνα του ανταγωνισμού, της ιεραρχίας και της ανισότητας. Μπορεί επίσης να συμπεριλαμβάνονται σε τελετουργίες, επιμέρους φάσεις τελετουργιών ή ρόλους μέσα σε αυτές. Μια ιδιαίτερη πτυχή της συμβολικής διάστασης της εκπαίδευσης αποτελούν στην Ελλάδα οι ετήσιες τελετές βράβευσης μαθητών και μαθητριών. Αυτές μπορούν να παίρνουν ποικίλες μορφές και να λαμβάνουν χώρο μέσα στο σχολείο ή να διεξάγονται έξω από αυτό με βάση τη σχολική βαθμολογία (για μία ανασκόπηση των κυριότερων τελετουργιών αυτού του είδους βλ. Benincasa, 2009α). Παρόμοιες τελετουργίες μπορεί να λαμβάνουν χώρα και σε πανεπιστημιακά ιδρύματα [Σημ. 2]. Αυτές οι πρακτικές και συμπεριφορές, καθώς και οι αντιλήψεις και αξίες από τις οποίες πηγάζουν, «μαθαίνονται» κατά τη διάρκεια της κοινωνικοποίησης και συχνά παραμένουν άρρητες. Οι σχετικές αντιλήψεις και αξίες αποτελούν την πολιτισμική γνώση μιας συγκεκριμένης ομάδας (Hollins, 2007, σελ. 95). 3. Μεθοδολογικά ζητήματα 3.1 Στόχος της εργασίας Προσεγγίζοντας το λόγο αυτών των «επισήμων» ως σύμβολο κλειδί προσπαθώ να απαντήσω τα εξής ερωτήματα: Ποιο βασικό σενάριο προβάλλεται μέσα από τα λόγια εκπροσώπων των εκπαιδευτικών αρχών στην τελετή αυτή; Ποιοι πολιτισμικοί στόχοι αναδεικνύονται; Ποιες πολιτισμικές στρατηγικές ή μέσα προτείνονται για την πραγματοποίηση των στόχων; Πώς συνδέονται αυτά τα στοιχεία με το ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο; Η εργασία περιορίζεται σε όψεις της εν λόγω τελετής και εστιάζει στους στόχους. Αναφέρομαι στις αντίστοιχες στρατηγικές/ μέσα μόνο στο βαθμό που θεωρώ χρήσιμο στο πλαίσιο της παρούσας συζήτησης. Στις πολιτισμικές στρατηγικές έχω αφιερώσει άλλη εργασία (Benincasa, 2009β). 3.2 Μερικές παραδοχές Μία παραδοχή αυτής της εργασίας είναι ότι ο λόγος, και ειδικά ο τελετουργικός λόγος, αποτελεί κοινωνικοπολιτισμικό προϊόν. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο λόγος που οι εκπαιδευτικοί εκφωνούν στο πλαίσιο των σχολικών εθνικών εορτών συχνά (αν και όχι πάντα) «συμμορφώνεται» ως προς το περιεχόμενο με αυτή που έχει καθιερωθεί ως «παράδοση», διότι ο ομιλητής ή η ομιλήτρια θεωρεί ότι το κοινό είναι πολύ πιθανό να κατακρίνει κάθε απόκλιση από αυτό το «πρότυπο» (Benincasa, 2006). Μια ακόμη παραδοχή αυτής της εργασίας είναι ότι λειτουργοί της εκπαίδευσης που βρίσκονται πολύ ψηλά στην ιεραρχία, και μάλιστα σε θέσεις πολιτικές, είναι πολύ πιο πιθανό σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς να κατέχονται από παρόμοια επιθυμία να συμμορφωθούν, στο πλαίσιο μίας τέτοιας εκδήλωσης, προς τον «κοινό νου». 3.3 Η επεξεργασία Οι ομιλίες μαγνητοφωνήθηκαν. Έπειτα έγινε ανάλυση λόγου στο γραπτό κείμενο που προέκυψε από την απομαγνητοφώνηση. Η ανάλυση λόγου είναι μια ερμηνευτική προσέγγιση που θεωρεί το λόγο όχι απλώς όχημα που μεταφέρει κάποιο «μήνυμα», αλλά κοινωνικοπολιτισμικό προϊόν και μέρος της κοινωνικής αλληλεπίδρασης (Potter & Wetherell, 1987, Wood & Kroger, 2000). Η κωδικοποίηση έγινε με βάση τις έννοιες και τους όρους που αναφέρονται σε συμπεριφορές και επιλογές που (α) αποδίδονται από τους ομιλητές στους βραβευμένους μαθητές και (β) παινεύονται στα πλαίσια της εκδήλωσης. 3

5 Με απασχόλησε το ηθικό ζήτημα της καταγραφής λόγου χωρίς την άδεια των ομιλούντων. Πρόκειται, όμως, για δημόσιο λόγο, τον οποίο οποιοσδήποτε μπορεί να παρακολουθήσει. Επιπλέον, οι σχετικές εκδηλώσεις μπορούν και να μεταδοθούν από τηλεοπτικές εκπομπές, όπως πράγματι συμβαίνει. 4. Τα ευρήματα Σε αυτό το τμήμα της εργασίας παρουσιάζω αυτά που, από την άποψη των ερευνητικών ερωτημάτων, αποτελούν σημεία κλειδιά των ομιλιών. Πρόκειται για εκείνα τα σημεία όπου εξυφαίνεται ο έπαινος των βραβευμένων μαθητών και μαθητριών και εξαίρεται η εκ μέρους τους επίτευξη της αριστείας. Με αυτό τον τρόπο, έμμεσα προτείνονται στο κοινό κάποιοι στόχοι. Έχω αριθμήσει τους τρεις ομιλητές με τη σειρά με την οποία μίλησαν. Με τον αριθμό 1 αναφέρομαι σε εκπρόσωπο των τοπικών εκπαιδευτικών αρχών του Νομού Ιωαννίνων. Με τον αριθμό 2 εννοώ το διευθύνοντα σύμβουλο του Ο.Σ.Κ. και με τον αριθμό 3 τον Υπουργό Παιδείας. Ο Υπουργός δηλώνει ότι στόχος είναι να αμείβεται η αριστεία: Για να μπορέσεις να διασφαλίσεις την ισότητα των ευκαιριών σε όλα τα παιδιά της Ελλάδος θα πρέπει πρώτα απ όλα να τους διασφαλίσεις την ισότητα της πρόσβασης. Ισότητα της πρόσβασης σημαίνει ότι ηλεκτρονικό υπολογιστή και πρόσβαση στο διαδίκτυο δεν πρέπει να έχει μόνο το πλουσιόπαιδο του μεγάλου ιδιωτικού σχολείου των αστικών κέντρων, αλλά και το φτωχόπαιδο του ακριτικού δημόσιου σχολείου της επαρχίας. [χειροκροτήματα] Για να μπορέσει το χάσμα να γεφυρωθεί και να διασφαλιστεί η ισότητα των ευκαιριών που προδιαγράφει για τους πολίτες της μια σύγχρονη ανθρωποκεντρική και ποιοτική δημοκρατία σαν την δική μας. Για το λόγο αυτό ο πρωθυπουργός ο Κώστας Καραμανλής δεσμεύτηκε ότι θα ξεκινήσει το εγχείρημα αυτό απ τους πρωτεύσαντες αμείβοντας την αριστεία, αμείβοντας δηλαδή τα παιδιά εκείνα που ξεπερνώντας δυσκολίες και αντικειμενικά προβλήματα, σε συνεργασία με τους δασκάλους, τους καθηγητές και τους γονείς τους κατάφεραν να διαπρέψουν και να γίνουν τα ίδια παράδειγμα για όλους τους υπόλοιπους συνομηλίκους. Έτσι λοιπόν βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μοιράσουμε σε όλους εσάς που πρωτεύσατε ως έπαθλο έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή που θα είναι το εργαλείο για να επικοινωνείτε με άλλους χώρους, με άλλους κόσμους, και να πάρετε στην κατοχή σας γνώσεις και πληροφορίες, τις οποίες όμως θα πρέπει να αξιοποιήσετε κατάλληλα για να μπορέσετε να ωφεληθείτε από αυτές (αρ. 3). (Έμφαση δική μου). Στα λόγια άλλου ομιλητή η υψηλή επίδοση θεωρείται απόδειξη ορισμένων ιδιοτήτων: «[Οι μαθητές και μαθήτριες που βραβεύουμε σήμερα] αποδεικνύουν εμπράκτως πως για την επίτευξη των στόχων απαιτείται επιμονή, μεθοδικότητα και προσήλωση. Αγαπητοί μαθητές, σας συγχαίρω θερμά για τη σπουδαία επιτυχία σας και σας ζητώ να συνεχίζετε να εργάζεστε με τον ίδιο ζήλο» (αρ. 1). Θεωρείται αυτονόητο ότι η υψηλή βαθμολογία αποδεικνύει ότι οι εν λόγω μαθητές και μαθήτριες εργάστηκαν με επιμονή, μεθοδικότητα, προσήλωση και ζήλο. Απευθυνόμενος στους βραβευμένους μαθητές, οι οποίοι αποκαλούνται και «πρωτεύσαντες», ένας ομιλητής είπε: «Αποτελείτε παράδειγμα προς μίμηση --όχι μόνο για τους συμμαθητές σας, αλλά και για όλους εμάς τους ενήλικες, που πολλές φορές, αλλοτριωμένοι, απομακρυνόμαστε από τα σημαντικά και τα σπουδαία» (αρ. 1). Ο ίδιος ομιλητής πρόσθεσε: «Επιδίωξη μας [είναι] η δημιουργία μιας γενιάς που δε θα θεωρεί το σχολείο αγγαρεία, μιας γενιάς που ονειρεύεται και κατακτά ψηλές κορφές» (αρ. 1). Το ίδιο πνεύμα αντηχούν τα λόγια του υπουργού, ο οποίος δηλώνει ότι απώτερος στόχος της πολιτείας είναι η «ανάδειξη της αξίας της νέας γενιάς αυτού του τόπου, στην οποία θα πρέπει να αναδείξουμε τα σωστά πρότυπα» (αρ. 3). Η μεταφορά της κορυφής επανέρχεται στην 4

6 προσφώνηση του διευθύνοντα συμβούλου του ΟΣΚ: «[...] κύριες και κύριοι, αγαπητά μας παιδιά, η σημερινή εκδήλωση είναι μια γιορτή χαράς αφιερωμένη σε σας. Σε σας που ύστερα από πολλές προσπάθειες κατακτήσατε την κορυφή. Είσαστε οι πρώτες και οι πρώτοι μεταξύ των άριστων συμμαθητών στα σχολεία σας και στις τάξεις σας» (αρ. 2). Ο Υπουργός τόνισε ότι μαζί με τους μαθητές βραβεύεται και ο «δάσκαλος που αγωνίζεται», «βραβεύουμε τους εκπαιδευτικούς που μόχθησαν για αυτό» (αρ. 3). Εκπρόσωπος των τοπικών εκπαιδευτικών αρχών συνεχάρη «δασκάλους και καθηγητές, οι οποίοι συνέβαλαν καθοριστικά σε αυτή την επιτυχία των παιδιών» και πρόσθεσε: «Θα ήθελα να συγχαρώ τους γονείς που έτυχαν και έλαχε σε αυτούς να έχουν τέτοια εξαιρετικά παιδιά σαν κ εσάς» (αρ. 1). Η άριστη επίδοση που βραβεύεται κατά τη διάρκεια της τελετής οφείλεται και στους εκπαιδευτικούς, που «μόχθησαν για αυτό» και στους γονείς, που «πίστεψαν σε αυτό» (αρ. 3). Αυτά λέει ο Υπουργός, ο οποίος καλεί έπειτα την/ τον εκπαιδευτικό να «αγωνίζεται να βγάλει τον καλό το μαθητή» (αρ. 3). Οι γονείς, με τη σειρά τους, καλούνται να ενδιαφέρονται για τη σχολική πορεία των παιδιών και να συνεργάζονται με την εκπαιδευτική κοινότητα (αρ. 3). Σε εκπαιδευτικούς και γονείς αναφέρεται ο Υπουργός όταν λεει: «Θέλω από τα βάθη της καρδιάς μου να συγχαρώ όλους αυτούς που πέτυχαν αυτό το επίτευγμα που αποτελεί για μας παράδειγμα για να συνεχίσουμε την προσπάθειά μας» (αρ. 3). Από τα λόγια του Υπουργού προκύπτει ότι δεν είναι εύκολο να επιδιώκει και να πετύχει κανείς την αριστεία. Στην παρέμβασή του χρησιμοποιεί σχετικά τους όρους «επίτευγμα» και «σπουδαία επιτυχία». Οι άριστοι είναι αυτοί που, μέσα από την «αγάπη» τους για «πρόοδο και ευημερία» (αρ. 2) ξεπέρασαν «δυσκολίες και αντικειμενικά προβλήματα» και «κατάφεραν να διαπρέψουν». Στο λόγο του ο Υπουργός συνδέει την άριστη επίδοση με την «αυτοπεποίθηση της πατρίδας και του έθνους μας»: Αυτοί οι μαθητές «τίμησαν και τιμούν αυτό τον πολιτισμό». 5. Συζήτηση: Οι τελετές επιβράβευσης ως σενάριο κλειδί Σε αυτό το τμήμα ισχυρίζομαι ότι επιτυχία, πρωτιά και αριστεία είναι πολιτισμικοί στόχοι και αναδεικνύω την ηθική τους διάσταση. Έπειτα συνδέω τους στόχους με το ευρύτερο σχολικό και κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο. Τέλος τονίζω την αντίθεση μεταξύ αυτών των στόχων και ορισμένων από τους στόχους που διατυπώνονται στα αναλυτικά προγράμματα. 5.1 Το σενάριο Το σενάριο που προβάλλεται κατά τη διάρκεια αυτής της τελετής βράβευσης θα μπορούσε να ανακεφαλαιωθεί στους εξής στόχους και στρατηγικές: Είναι καθήκον του κάθε μαθητή και της κάθε μαθήτριας να καταβάλει συνεχείς προσπάθειες να φτάσει στην κορυφή. Για να πετύχει αυτό το επίτευγμα που αποτελεί σπουδαία επιτυχία πρέπει να είναι προσηλωμένος/ -η στα μαθήματα και με επιμονή, μεθοδικότητα και ζήλο να κάνει αυτό που οι ενήλικες (γονείς και εκπαιδευτικοί) περιμένουν. Μια τέτοια πορεία θα οδηγήσει σε πρόοδο και ευημερία, στόχοι τους οποίους τα παιδιά αυτά, μέσα από τη συμπεριφορά τους, δείχνουν να αγαπάνε. Παρόμοια αφοσίωση στο παραπάνω πρόγραμμα απαιτείται από εκπαιδευτικούς και γονείς, οι οποίοι, ο καθένας από τη θέση του, μπορούν και πρέπει να συμβάλουν, όπως έκαναν στην περίπτωση των βραβευμένων παιδιών, στο να πετύχει ο μαθητής ή η μαθήτρια το στόχο της αριστείας. 5.2 Οι στόχοι που προβάλλονται: Επιτυχία, πρωτιά και αριστεία Με το που επαινούνται, ορισμένες πράξεις προβάλλονται ως στόχοι [Σημ. 3]. Ο λόγος που εδώ εξετάζεται προβάλλει την επιτυχία, την πρωτιά και την αριστεία. Παράλληλα, και οι 5

7 έπαινοι προς εκπαιδευτικούς και γονείς μετατρέπονται σε στόχους (οι ομιλητές δείχνουν ότι οι τελετές απονομής αποτελούν ένα είδος επιβράβευσης και για τους γονείς). Παινεύονται όσοι και όσες στο σχολείο θέτουν ως στόχο «την κορυφή». Ένας τέτοιος στόχος είναι εξ ορισμού ατομικός. Επιτυχία, πρωτιά και αριστεία προβάλλονται από τα ΜΜΕ ειδικά στις μέρες που ακολουθούν τη δημοσιοποίηση της βαθμολογίας από τις εισαγωγικές εξετάσεις. Μεγάλος χώρος στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων αφιερώνεται σε όσους και όσες εισήχθησαν πρώτοι και πρώτες στη σχολή τους, τους «πρώτους των πρώτων», όπως τους ονομάζει ένας ομιλητής. Με παρόμοιο τρόπο τα σχετικά ρεπορτάζ, δίνοντας έμφαση σε έννοιες όπως επιτυχία, πρωτιά και αριστεία, παινεύουν τους μαθητές και τις μαθήτριες που θέτουν στη ζωή τους αυτούς τους στόχους. Ένα ρεπορτάζ μπορεί βέβαια να αποτελεί θάλαμο αντήχησης των όσων υποτίθεται ότι περιγράφει. Για παράδειγμα, η προσφώνηση «Είσαστε οι πρώτες και οι πρώτοι μεταξύ των άριστων συμμαθητών στα σχολεία» (αρ. 2) παρατέθηκε σε τοπική εφημερίδα ως εξής: «Ο κ. Παταριάς συνεχάρη τους πρώτους των πρώτων» (Ηπειρωτικός Αγών, 26-27/ 01/ σελ. 8). Ο πλάγιος λόγος έχει μια δημιουργική διάσταση, δηλαδή δεν περιορίζεται στο να αναφέρει ή να γνωστοποιεί κάτι που ειπώθηκε, αλλά αποτελεί αποτίμηση και αξιολόγηση του λόγου που ανακοινώνει. Ο έμμεσος πλάγιος λόγος ταυτίζει ομιλητή και συντάκτη του κειμένου. Εμπεριέχει το νόημα του λόγου του ομιλητή και την άρρητη στάση του αρθρογράφου προς το νόημα αυτό (Buttny, 2004, σελ. 173). Γι αυτό θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι οι γλωσσικές επιλογές του συντάκτη του κειμένου καθιστούν την έννοια των «πρώτων των πρώτων» ακόμα πιο «πραγματική» απ ότι στα λόγια του ομιλητή σαν να υπάρχει τέτοιο «είδος» στον πραγματικό κόσμο. Ακόμα, «Οι Πρώτοι των Πρώτων» είναι η ονομασία ενός προγράμματος στα πλαίσια του οποίου διεξάγονται κάθε χρόνο εξωσχολικές εκδηλώσεις, στις οποίες βραβεύονται μαθητές και μαθήτριες, απόφοιτοι κάθε νομού της χώρας που βαθμολογήθηκαν στο σχολείο με μέσον όρο το «άριστα» [Σημ. 4]. 5.3 Πολιτισμικοί στόχοι Το εν λόγω σενάριο (βλ. 5.1) πληροί τα κριτήρια που θέτει η Ortner (1973, σελ. 1339) για να μπορεί να ονομάζεται σενάριο κλειδί ή βασικό σενάριο. Πρώτον, το σενάριο αυτό απαντάται σε πολλά πλαίσια και σε ποικίλα είδη πράξης και λόγου. Υπάρχει μια ευρύτερη οικογένεια τελετουργιών στις οποίες βραβεύονται οι μαθητές για την επίδοσή τους (βλ. Benincasa, 2009α). Οι στόχοι που προβάλλονται έχουν απήχηση στην ευρύτερη κοινωνία και τα μηνύματα που εκπέμπουν αναπλαισιώνονται στον Τύπο και στα ΜΜΕ γενικότερα. για παράδειγμα, όπως γράφει ο Βάμβουκας, «[μ]ια ψυχολογία της πρωτιάς δημιουργείται με τη δημοσίευση στον καθημερινό τύπο των ονομάτων των μαθητών κατά τη σειρά της ετήσιας σχολικής τους επίδοσης ή μόνο των ονομάτων αυτών που αρίστευσαν και, γενικά, με την προβολή και αστεροποίηση όσων πρωτεύουν» (1989, σελ. 264). Δεύτερον, το σενάριο και οι αξίες που προβάλλει αφυπνίζουν έντονα συναισθήματα μεταξύ των ανθρώπων. Αυτά τα συναισθήματα είναι γενικευμένα μεταξύ των εκπαιδευτικών της μέσης εκπαίδευσης με τους οποίους συνυπηρέτησα και με τους οποίους είχα άτυπες συζητήσεις για το θέμα αυτό. Ακόμα, σε ημιδομημένες συνεντεύξεις που διεξήγαγα στο πλαίσιο άλλης μελέτης μια εκπαιδευτικός με 25 χρόνια υπηρεσίας δήλωσε εμφατικά ότι η τιμητική διάκριση και η όποια βράβευση αποτελούν «ηθικό κίνητρο» και γι αυτό πιστεύει ότι «θα πρέπει να υπάρχουν στα σχολεία» (Σούλα, 2002, συνέντευξη). Άλλος εκπαιδευτικός, ο οποίος ήταν τότε διευθυντής σχολείου, υποστήριξε ότι οι εν λόγω τελετουργίες αποτελούν τρόπους καλλιέργειας της άμιλλας, και ισχυρίστηκε με δύναμη ότι είναι καθήκον του κράτους 6

8 να καλλιεργεί την άμιλλα, ούτως ώστε να προοδεύσει η χώρα: «Όπου δεν υπάρχει άμιλλα δεν μπορεί να υπάρχει πρόοδος» (στο Benincasa, 1997). Στη διάρκεια άτυπων συζητήσεων με μαθητές/ μαθήτριες ή φοιτητές/ φοιτήτριες διαπίστωσα με έκπληξη ότι υπάρχει γενικευμένη, αν και όχι απόλυτη, συναίνεση γύρω από αυτό το θεσμό. Αντιμετωπίζεται πολύ θετικά, ακόμα και από μαθητές που δεν βραβεύτηκαν ποτέ στο σχολείο ή δεν φαντάζονταν ποτέ ότι κάποια μέρα θα μπορούσαν να πάρουν και αυτοί βραβείο. Τρίτον, οι στόχοι που αυτές οι τελετουργίες αναδεικνύουν και οι σχετικές έννοιες είναι στο επίκεντρο πλούσιας λεξιλογικής επεξεργασίας. Το δείγμα που εξετάζεται εδώ εμφανίζει την έννοια της αριστείας και τα ουσιαστικά «άριστοι» και «πρωτεύσαντες»-- λέξη που παραπέμπει στο ρήμα «πρωτεύω». Σε παρόμοια πλαίσια ακούγεται συχνά και το ρήμα «αριστεύω». Πρόκειται για λέξεις που συχνά δε μεταφράζονται εύκολα σε άλλες γλώσσες. Το γεγονός ότι στα ελληνικά οι σχετικές έννοιες μπορούν και αποδίδονται μονολεκτικά, με αυτόνομες λεκτικές μονάδες, από μόνο του δείχνει ότι αποτελούν σημαντικές πραγματικότητες στο αντίστοιχο πολιτισμικό σύστημα. Το λεξιλόγιο μιας γλώσσας μπορεί να ειδωθεί ως ένας λεξιλογικός χάρτης του τι θεωρείται σημαντικό σε έναν πολιτισμό. Το γεγονός ότι υπάρχουν όροι διαθέσιμοι «αποκρυσταλλώνει» τις σχετικές έννοιες. Όταν τα μέλη χρησιμοποιούν τους όρους αυτούς στο λόγο τους οι σχετικές ιδέες παραμένουν ζωντανές στην κοινότητα και διευκολύνεται η μεταβίβασή τους από γενιά σε γενιά (Fowler, in Demeterio, 2001). 5.4 Ηθική διάσταση των προτεινόμενων στόχων Ο λόγος που εκφώνησαν οι εκπρόσωποι των θεσμών στο πλαίσιο της τελετής επιβράβευσης που εξετάζω εδώ προβάλλει ένα βασικό σενάριο, το οποίο ενθαρρύνει τους μαθητές και τις μαθήτριες να επιδιώκουν «τα σημαντικά και τα σπουδαία» (αρ.1). Αν και δεν έχουν όλοι οι Έλληνες μαθητές άριστη επίδοση στο σχολείο, αυτό δε σημαίνει ότι οι στόχοι που αυτό το σενάριο-κλειδί διατυπώνει δεν χαίρουν γενικής αποδοχής μεταξύ των νέων. Αυτό προκύπτει από άτυπες συζητήσεις που είχα με μαθητές/ μαθήτριες και φοιτητές/ φοιτήτριες σε ποικίλες περιστάσεις. Μια ειδική εκδήλωση αφιερώνεται στη βράβευση μαθητών και μαθητριών που κατέκτησαν την πιο υψηλή βαθμολογία. Οι αρχές δαπάνησαν χρήμα για την αγορά των υπολογιστών-βραβείων. Λειτουργοί της εκπαίδευσης ήρθαν από την πρωτεύουσα αφιερώνοντας χρόνο και ενέργεια για να συμμετάσχουν στην τελετή και πολλοί άνθρωποι ήρθαν από άλλες πόλεις για να παραβρεθούν. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι η κοινωνία προσδίδει μεγάλη σημασία στην υψηλή σχολική βαθμολογία και ότι όποιος την επιτύχει θεωρείται ξεχωριστό πρόσωπο. Με αυτή την έννοια, ανεξάρτητα από τις ομιλίες, η τελετή στην οποία αυτές οι ομιλίες έχουν εκφωνηθεί από μόνη της, απλώς με το γεγονός της ύπαρξής της, προτείνει τους ίδιους πολιτισμικούς στόχους με το λόγο των επισήμων. Όπως υποστηρίζει ο Tambiah (1985:128) ο τελετουργικός τρόπος επικοινωνίας χαρακτηρίζεται από πλεονασμό και επαναληπτικότητα: «Για να επιτύχει τη μέγιστη αποτελεσματικότητα η τελετουργία επικεντρώνεται στη μετάδοση ενός βασικού συνόλου μηνυμάτων, επαναλαμβάνοντάς το ξανά και ξανά με διαφορετικές μορφές» (Davis-Floyd, 1994, σελ. 6). Από τη μια μεριά η τελετή στα πλαίσια της οποίας εκφωνήθηκε ο λόγος που εδώ εξετάζεται δραματοποιεί την οντολογική τάξη της εν λόγω κοινωνίας. Μεταξύ άλλων, θυμίζει στο κοινό ότι π.χ. «υπάρχουν» οι πρώτοι, υπάρχουν οι «πρώτοι των πρώτων» και υπάρχουν οι «άλλοι». Με παρόμοιο τρόπο φαίνεται ότι «υπάρχουν» μαθητές που επιλέγουν να προσπαθούν και μαθητές που δεν το κάνουν. Όπως όλες οι παρόμοιες τελετές στην ίδια «κατηγορία», έτσι και αυτή προβάλλει (και προβάλλοντάς την καθιστά υπαρκτή) μια ιεραρχία 7

9 στην κορυφή της οποίας βρίσκονται αυτοί που πέτυχαν την πιο υψηλή βαθμολογία. Οι υψηλοί βαθμοί θεωρούνται απόδειξη συγκεκριμένων συμπεριφορών, που παρουσιάζονται ως επιθυμητές επιλογές στη ζωή. Η βράβευση των μαθητών με την υψηλότερη βαθμολογία γίνεται επιβράβευση νέων που έχουν θέσει τούς «σωστούς» στόχους και έχουν επιλέξει τη «σωστή» πορεία στη ζωή. Η προσπάθεια να φτάσει κανείς στην κορυφή, η οποία, σύμφωνα με τους ομιλητές, συνεπάγεται σκληρή δουλειά, προτείνεται ως πρότυπο προς μίμηση στους παρευρισκόμενους μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Η μεταχείριση που επιφυλάσσει η κοινωνία στους νέους που βραβεύει καθιστά σαφές ποια είναι η πολιτισμικά εγκεκριμένη και «σωστή» στάση στη ζωή. Δίπλα στη γνωστική διάσταση, δηλαδή, η τελετή παρουσιάζει ηθικές και κανονιστικές όψεις, και, επομένως, προεκτάσεις για τη συμπεριφορά των μελών (Douglas, 2000, Geertz, 1973). Η ιδέα ότι αυτά τα νεαρά άτομα δείχνουν και στους άλλους, μικρούς και μεγάλους, το σωστό δρόμο προσδίδει στην τελετή μια έντονα ηθική φόρτιση. Το βασικό σενάριο που προβάλλεται από τις ομιλίες αυτές προτείνει την ηθική που είναι (τουλάχιστον στο ρητορικό επίπεδο) πολιτισμικά κυρίαρχη και απειλεί με «κυρώσεις» όσους δεν την ασπάζονται. 5.5 Πρωτιά και ατομικισμός στο ελληνικό σχολείο Μέσα από το θεσμό των τιμητικών διακρίσεων τα μέλη καλούνται να αναζητούν την πρωτιά, όχι απλώς προς μια καλή επίδοση, αλλά μια επίδοση καλύτερη από εκείνη των άλλων. Η Leonadari (1994) ισχυρίζεται ότι η υψηλή σχολική επίδοση έχει γίνει κάτι σαν εθνική ιδεολογία στην Ελλάδα. Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και η ευρύτερη κοινωνία τονίζουν πολλαπλά τη σημασία της υψηλής ακαδημαϊκής επίδοσης, και ειδικά της σχετικής επίδοσης, σε σχέση με άλλους. Η εμπειρία των εισαγωγικών εξετάσεων ή και της καθημερινής ζωής στο σχολείο βιώνεται από πολλούς μαθητές με όρους σκληρού ανταγωνισμού και συχνά περιγράφεται με τη μεταφορά του αγώνα (Benincasa, 1997). Ο Κάτσικας (2000) κάνει λόγο για «αδυσώπητο και απάνθρωπο ανταγωνισμό» μεταξύ των μαθητών, ο οποίος αναπαράγεται στο πλαίσιο της εκτεταμένης οικογένειας και σε άλλα πεδία της κοινωνικής ζωής. Ο Μαυρογιώργος καταγγέλλει τις κατατάξεις, τις ιεραρχήσεις, τις «επιβραβεύσεις, τις ομαδοποιήσεις, τις συγκρίσεις,...[και] τη διάκριση των καλών και των κακών» (1993, σελ. 47), οι οποίες συμβάλλουν στην προβολή του ατομικισμού και του ανταγωνισμού ως ιδεολογιών (Μαυρογιώργος, 1993, 2001α, 2001β). Ο Παπακωνσταντίνου (1996) στρέφεται ενάντια στην «αδιάκοπη σύγκριση, συνδυασμένη με τη διάθεση καθημερινών κατατάξεων κατηγοριοποιήσεων, που αναπτύσσεται στο σχολείο» (ibid., σελ. 127) και στις σχετικές διαδικασίες διαφοροποίησης και ιεράρχησης. Αυτές υποδαυλίζουν και ενισχύουν το πνεύμα ανταγωνισμού, τον ατομικισμό, τη βαθμοθηρία και τον εγωκεντρισμό (ibid., σελ. 128), καθώς και τη δημιουργία επιτυχημένων και αποτυχημένων μαθητών «σ οποιαδήποτε εκπαιδευτική διαδικασία» (ibid., σελ. 127). Ο Κασσωτάκης σχολιάζει την «υπέρμετρη καλλιέργεια ανταγωνιστικού κλίματος στο σχολείο», καθώς και τη χρήση βαθμών που σε αυτό το πλαίσιο καλλιεργεί τάσεις προς τον εγωισμό και τον ατομοκεντρισμό, ενώ παράλληλα καλλιεργεί το άγχος, αποθαρρύνει τους αδύνατους μαθητές και τραυματίζει τους πιο ευαίσθητους (Κασσωτάκης, 1998). Σύμφωνα με το Βάμβουκα [ο]ι πιέσεις και οι προσδοκίες των γονέων είναι, σε μεγάλο βαθμό, υπεύθυνες για την ανταγωνιστική ατμόσφαιρα που δεσπόζει σε πολλά σχολεία. Ο μαθητικός ανταγωνισμός δημιουργείται από τους γονείς, οι οποίοι πιέζουν τα παιδιά τους, ώστε να πρωτεύουν και να αποσπούν επαίνους και εγκώμια. Οι γονείς, επίσης, συμμετέχουν στον ανταγωνισμό των παιδιών, στη δόξα και το θρίαμβο αλλά και στην ντροπή των παιδιών τους. Στη συνοικία ή το 8

10 χωριό μιλούν επαινετικά για την οικογένεια του πρώτου και γενικά αυτών που επιτυγχάνουν και ειρωνικά για την οικογένεια του τελευταίου και όσων αποτυγχάνουν. Θαυμάζουν και ζηλεύουν τους πρώτους, οικτίρουν ή μυκτηρίζουν τους ουραγούς. (1989, σελ. 265) Σύμφωνα με έρευνα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), ένας στους δυο εκπαιδευτικούς (49, 2%) πιστεύει ότι το ισχύον σύστημα αξιολόγησης δεν ενισχύει την αυτοεκτίμηση του μαθητή, ενώ μόνο 33,7% εκφράζουν την αντίθετη άποψη. Πάνω από τους μισούς εκπαιδευτικούς πιστεύουν ότι το σύστημα βαθμολόγησης καλλιεργεί την ψύχωση του καλού βαθμού. Σύμφωνα με το 48,3% των εκπαιδευτικών το άγχος για το καλό βαθμό προκαλεί στους μαθητές διάφορες φοβίες, και σύμφωνα με το 38,9% δημιουργεί στιγματισμούς (Λακασάς, 2007). Επίσης, ερευνήτρια του ΕΚΚΕ παρατηρεί ότι «ο βαθμός διαδραματίζει το ρόλο του καταλύτη για κοινωνικούς στιγματισμούς και διαφοροποιήσεις. Η αυτοεκτίμηση του ίδιου του παιδιού χρωματίζεται από τους βαθμούς από τα πρώτα στάδια εισόδου στην εκπαιδευτική διαδικασία» (Τσιγκάνου, 2007). Είδαμε ότι Έλληνες ερευνητές που ζουν την ελληνική πραγματικότητα θεωρούν ότι πρακτικές που ενισχύουν μεταξύ άλλων τον ανταγωνισμό και τον ατομικισμό ενθαρρύνουν συμπεριφορές, οι οποίες είναι επιζήμιες τόσο από παιδαγωγική σκοπιά όσο και από τη πλευρά των διαπροσωπικών σχέσεων. Ακόμη, σε άτυπες συζητήσεις μερικοί Έλληνες μαθητές/ φοιτητές, καθώς και μερικές Ελληνίδες μαθήτριες/ φοιτήτριες τόνισαν τις αρνητικές επιπτώσεις αυτών των πρακτικών που τροφοδοτούν τον ανταγωνισμό μεταξύ μαθητών, ο οποίος μπορεί να μεταφράζεται σε μη-φιλικές συμπεριφορές, για παράδειγμα επειδή «όσοι παίρνανε βραβεία και αριστεία, παίρνανε τα μυαλά τους αέρα», όπως είπε ο φοιτητής Γιώργος. Ο ίδιος θυμάται ότι στα διαγωνίσματα «όλοι οι καλοί, του 18 και πάνω, αγχώνονταν μεταξύ τους ποιος θα πάρει το μεγαλύτερο βαθμό» και συνέδεσε το θεσμό των τιμητικών διακρίσεων με το γεγονός ότι «είμαστε μια κοινωνία ανταγωνιστική». Άλλοι φοιτητές ανακάλεσαν στη μνήμη την εικόνα κάποιου συμμαθητή (ή του ίδιου του εαυτού τους) που, ενώ έγραφε, κάλυπτε με το χέρι το τετράδιο, για να μη βλέπει ο διπλανός. 5.6 Πρωτιά και ατομικισμός στην ευρύτερη κοινωνία Ο Κασσωτάκης κάνει λόγο για «αναγκαστική προσαρμογή» του σχολείου σε μια απάνθρωπα ανταγωνιστική κοινωνία (1998, σελ. 434), αν και ίσως θα ήταν προτιμότερο να μιλάμε για αμοιβαία επίδραση σχολείου και κοινωνίας. Ανθρωπολογικές μελέτες που διεξήχθησαν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας τις δεκαετίες του '60 και του '70 τονίζουν το συνεχή αγώνα μεταξύ των κατοίκων για ανάδειξη και αναγνώριση (Campbell, 1964, du Boulay 1974, Friedl 1962), ενώ ακόμα και η καθημερινή συνομιλία φέρεται να γίνεται αντιληπτή από τους Έλληνες ως «υποκατάστατο ένοπλης διένεξης» (Pollis, 1965, σελ. 35). Για αυτούς ο ανταγωνισμός φέρεται να είναι πιο σημαντικός απ ό,τι για τους Αμερικανούς [Σημ. 5] (Triandis, Vassiliou & Nassiakou, 1968, Vassiliou & Vassiliou, 1970), σε σημείο που η Pollis (1965) ισχυρίζεται ότι «η Ελληνική ηθική τάξη βασίζεται σε μια χομπεσιανή αντίληψη της ανθρώπινης φύσης» (σελ. 35). Έννοιες σχετικές με την πρωτιά χρησιμοποιούνται συχνά στον καθημερινό λόγο. Για παράδειγμα, ραδιοφωνικές διαφημίσεις φροντιστηρίων προβάλλουν τη σημασία του να «ξεχωρίσει» κανείς και του να είναι «πρώτος» και υπόσχονται π.χ. τη «γνώση που οδηγεί στην κορυφή γιατί κάποιοι πάντα ξεχωρίζουν». Η έντυπη διαφήμιση κάποιου ιδιωτικού εκπαιδευτικού οργανισμού στη Βόρεια Ελλάδα που πήρε μέρος «σε ευρωπαϊκά προγράμματα με διακρίσεις και επιτυχίες» ανακεφαλαιώνει το έργο του ως εξής: «[Σ]το [...] Κολλέγιο δε διδάσκουμε στους μαθητές μας μόνο πώς μπορούν να γίνουν πρώτοι, αλλά και πώς να 9

11 αναδείξουν τον καλύτερο εαυτό τους». Μερικές φορές παρόμοιες έννοιες επιλέγονται από τους ιδιοκτήτες για την ονομασία φροντιστηρίου (π.χ. «Το Πρώτο» και «Κορυφή»). Στην ίδια μεταφορά του χώρου [Σημ. 6] βασίζεται και ο διαχωρισμός των σχολών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε «ρετιρέ», μεσαίες σχολές και «υπόγεια», ο οποίος δημοσιεύτηκε σε εμφανή θέση σε άρθρο εφημερίδας (Ελευθεροτυπία, 8 Ιουνίου 2008, σελ. 54, εισαγωγικά στο πρωτότυπο). Είναι εύλογο να φανταστούμε ότι δεν υπάρχει άνθρωπος που θα δεχτεί εύκολα να ταυτίσει τη θέση του με τα «υπόγεια». Οι σπουδές που διαφημίζονται, π.χ. σε κέντρο εκπαίδευσης πληροφορικής, μερικές φορές δεν παινεύονται απλώς ως εργαλεία για να αποκτήσει κανείς καλή γνώση του εκάστοτε αντικειμένου. Αντίθετα, συχνά παρουσιάζονται ως μέσα για να φτάσει κανείς «στην κορυφή», γιατί «σας αξίζει η κορυφή». Μια ταμπέλα σε κέντρο εκπαίδευσης πληροφορικής στα προάστια των Ιωαννίνων γράφει «στους υπολογιστές... και e-πρώτοι!». Δε διευκρινίζεται περαιτέρω για ποια και τίνος κορυφή πρόκειται. Η έλλειψη προσδιορισμού προφανώς επιτρέπει στον κάθε ακροατή να προσαρμόσει την έννοια στις ιδιαίτερες φιλοδοξίες του. Ένα διαφημιστικό μήνυμα μπορεί να διατυπωθεί με όρους πρωτιάς ακόμα και για να πείσει το κοινό να αγοράσει κάποιο συγκεκριμένο αυτοκίνητο. Για παράδειγμα, μια ραδιοφωνική διαφήμιση πληροφορεί τους ακροατές ότι «ο ανταγωνισμός είναι σκληρός εκεί έξω» και συνεχίζει ότι «για να είσαι πρώτος, πρέπει να είσαι δυνατός», άρα χρειάζεσαι οπωσδήποτε εκείνο το αυτοκίνητο. Ακόμα, στη ραδιοφωνική διαφήμιση ενός καταστήματος ένδυσης για παιδιά υποστηρίζεται ότι «στην πρώτη του επίσημη εμφάνιση το μωρό σας πρέπει να ξεχωρίσει». Συχνά μεταξύ φίλων ακούω να εκφράζεται θαυμασμός προς κάποιον με την προσφώνηση «Μπράβο, ρε μεγάλε, είσαι και ο πρώτος!» Η φράση φέρνει στο νου έναν αόρατο, ακήρυκτο, αλλά όχι γι αυτό λιγότερο υπαρκτό, «διαγωνισμό» που βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη, και που εμπλέκει όλους. Ακόμα και να μη θέλει κάποιος να συμμετάσχει, πάλι θα βρεθεί σε κάποια σειρά κατάταξης. Η «ητική» αυτή ερμηνεία, η δική μου, μοιάζει λογικοφανής, ειδικά αν την αντιπαραθέσουμε με μια «ημική» σκοπιά, δηλαδή την οπτική γωνία ενός «μυημένου» μέλους της Ελληνικής κοινωνίας. Πρόκειται για σχόλιο από εφημερίδα, με τίτλο «Η ολέθρια συλλογική μανία της πρωτιάς»: Η μάχη για την κορυφή διεξάγεται σε όλα τα επίπεδα. Στο δημόσιο και το ιδιωτικό, το επαγγελματικό, το πολιτικό Στην κοινωνία της πρωτιάς, ο δεύτερος δεν παίρνει τίποτα. Έτσι καθημερινά στη ζωή, οι περισσότεροι κάνουμε πρωταθλητισμό. Σ αυτήν την κούρσα, συχνά συνδράμει και η χημεία. Από τα ενδυναμωτικά του ανοσοποιητικού συστήματος [...] μέχρι τις αμφεταμίνες και άλλες ψυχοτρόπες ουσίες. Και τι δεν είναι διατεθειμένος να πάρει ο άνθρωπος για να αντέξει τις καθημερινές «εξετάσεις», τον ξέφρενο αγώνα δρόμου με τέρμα την κοινωνική επιβράβευση, τη διάκριση από τη αγέλη, το φαίνεσαι, τη δόξα, τον εύκολο και γρήγορο πλουτισμό, την κορυφή. Πλην της χημείας, κεντρικό ρόλο παίζει η ενδυναμωτική του ψυχικού σθένους καλλιέργεια του Εγώ. Η απόρριψη της συλλογικότητας και της κοινής ευθύνης, που δεν μετράνε σε ένα σύστημα το οποίο προάγει τον σκληρό ανταγωνισμό και την επικράτηση με όλα τα μέσα [...]. (Καραϊσκάκη, 2008) Η σχολιάστρια αναφέρει ότι παρόμοια φαινόμενα καταγράφονται και σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα, και φέρνει για παράδειγμα τη Βρετανία. Ωστόσο εκφράζει φόβους ότι στην ελληνική κοινωνία αυτή η υπερβολή μπορεί να οδηγήσει σε επιθετική και παραβατική συμπεριφορά, κλονισμό της υγείας, αίσθηση ανικανότητας και αποτυχίας. Τέλος αναρωτιέται: «Μήπως αντί για αστέρια, βγάλουμε πολίτες άβουλους, ευνουχισμένους, πειθήνια όργανα της εκάστοτε εξουσίας;» Ο ατομικισμός εκφράζεται και πέρα από την 10

12 αναζήτηση κάποιας πρωτιάς, ως επιβολή της δύναμης του ισχυρότερου σε ποικίλα κοινωνικά πλαίσια, όπου «κάθε πολίτης υπακούει στον δικό του ατομικό νόμο» (Καραϊσκάκη, 2007): οικοδομική αναρχία, οδηγοί που προσπερνούν ή παρκάρουν παράνομα, σε πεζοδρόμια και ακόμα και στις θέσεις των ατόμων με αναπηρία, αδειάζουν τα τασάκια στο δρόμο ή κρατάνε τη μουσική στη διαπασών, και συμπεριφέρονται στους άλλους οδηγούς με «θράσος», «βία και αδιαφορία» (Κωνσταντάρα, 2008) ιδιοκτήτες καφετέριας που καταλαμβάνουν με τραπεζοκαθίσματα πεζοδρόμια και μέρος του δρόμου ιδιοκτήτες μονοκατοικιών που επεκτείνουν την είσοδο του σπιτιού τους μέχρι πάνω στο πεζοδρόμιο πεζοί και ακόμα περισσότερο άτομα με αναπηρία που αντιμετωπίζονται ως πολίτες β κατηγορίας (Χεκίμογλου, 2007) άτομα που καπνίζουν ακόμα και σε χώρους εργασίας αδιαφορώντας για το νόμο που το απαγορεύει και για τους μη-καπνιστές που υποφέρουν. Τέλος, Έλληνας ακαδημαϊκός θεωρεί ότι στα ελληνικά πανεπιστήμια «κυριαρχεί η ιδιώτευση, ο ατομικισμός, η έλλειψη συλλογικού ερευνητικού πνεύματος» (Κονιαβίτης, 2001). Σίγουρα, μια βόλτα στους χώρους στάθμευσης του πανεπιστημίου Ιωαννίνων καθιστά σαφή την εκ μέρους πολλών ατόμων έλλειψη συλλογικού πνεύματος σε άλλο επίπεδο, πιο αισθητό στην καθημερινή ζωή: κάθε μέρα αρκετοί οδηγοί (πολλοί από τους οποίους οπωσδήποτε είναι φοιτητές ή μέλη ΔΕΠ) σταθμεύουν λοξά στις διαχωριστικές γραμμές, καταλαμβάνοντας έτσι δυο θέσεις αντί για μια και αδιαφορώντας για τον επόμενο οδηγό που θα έρθει και δε θα βρει θέση. 5.7 Μία αντίφαση Πρακτικές και θεσμοί όπως η ετήσια απονομή τιμητικών διακρίσεων με βάση τη βαθμολογία καθώς και ο λόγος που εκφωνείται στο πλαίσιο αυτό, έρχονται σε αντίφαση με τους επίσημους στόχους της εκπαίδευσης. Στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) έννοιες-κλειδιά είναι η συνεργασία και η συλλογικότητα (Π.Ι., ). Με παρόμοιο τρόπο, ο Νόμος 1566/1985 σχετικά με τη «δομή και λειτουργία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης» (κεφ. Α, άρθρο 1) δηλώνει το σκοπό «να αναπτύσσουν [οι μαθητές]... αντίληψη συλλογικής προσπάθειας και συνεργασίας.» Κρατικές οδηγίες προβλέπουν επίσης ότι κατά την αξιολόγηση του μαθητή/ της μαθήτριας θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η συνεργασία του/ της με άλλα άτομα (Eurydice, ), που μάλλον σημαίνει ότι η ικανότητα για συνεργασία ενός μαθητή ή μιας μαθήτριας θεωρείται θετικό στοιχείο. Ωστόσο, πρακτικές που ωθούν τα άτομα να αναζητούν την πρωτιά, την αριστεία και την επιτυχία με ατομικούς όρους συνεχίζουν να κυριαρχούν και στο σχολείο. Ο Βάμβουκας παρατηρεί ότι «[ό]που υπερτονίζεται ο ανταγωνισμός δημιουργείται ένα συγκινησιακό κλίμα στο οποίο η πρωτιά αποβαίνει ο πιο σημαντικός σκοπός [...]. Ο ανταγωνισμός που καλλιεργείται και αναπτύσσεται παρεμποδίζει την ανάπτυξη του συνεργατικού πνεύματος και των στάσεων συνεργασίας. Η ικανότητα, όμως, για συνεργασία είναι πιο απαραίτητη για μια επιτυχημένη ζωή παρά η ικανότητα για ανταγωνισμό προς τους άλλους» (Βάμβουκας, 1989, σελ. 265, Έμφαση δική μου). Βέβαια, εξαρτάται από το περιεχόμενο που προσδίδει κανείς στον όρο «επιτυχημένη». Ο Μαυρογιώργος (χ.χ.) καταγγέλλει ότι «[η] ιδεολογία του ατομικισμού αντανακλάται, υποθάλπεται και αναπαράγεται στο σχολείο με πολλούς τρόπους: τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων, το μεθοδολογικό ατομικισμό, την ατομική κατάκτηση και επικύρωση της γνώσης, τη διεξαγωγή της διδασκαλίας, τις άτυπες μορφές ατομικής αξιολόγησης, την υποτίμηση της συλλογικής εργασίας, την έμφαση στο γραπτό λόγο κ.τ.ό.» Παρόλο που ο Μαυρογιώργος έχει αφιερώσει αρκετά άρθρα στην καταγραφή και 11

13 καταγγελία παρόμοιων φαινομένων (βλ. πιο πάνω), δεν αναδεικνύει το ρόλο που παίζουν σχετικά οι τελετουργίες επιβράβευσης μαθητών. Πρακτικές στο πλαίσιο της απονομής τιμητικών διακρίσεων δεν επιβιώνουν απλώς, αλλά πολλαπλασιάζονται. Πράγματι, παράλληλα σχεδόν με την εκπόνηση των Δ.Ε.Π.Π.Σ. και των νέων αναλυτικών προγραμμάτων οι ιθύνοντες έχουν επινοήσει για το σχολείο νέες πρακτικές διάκρισης. Η χορήγηση δωρεάν ηλεκτρονικού υπολογιστή σε μαθητές και μαθήτριες γυμνασίου με βάση τη σχολική επίδοση (όπως αυτή έχει μετρηθεί στο πλαίσιο της σχολικής αξιολόγησης) έχει προστεθεί πολύ πρόσφατα στους πολλούς θεσμούς που ήδη υπάρχουν για να βραβεύεται το άτομο που έχει κατακτήσει υψηλή ατομική βαθμολογία. Παιδαγωγικά θα ήταν πολύ πιο ενδιαφέρον εάν το «ηλεκτρονικό βραβείο», όπως το ονόμασε ένας σχολιαστής στις ειδήσεις, χορηγούνταν όχι στο άτομο αλλά στο σχολείο του εάν δηλαδή αυτή που θεωρείται κατόρθωμα ενός ατόμου αποδεικνύονταν χρήσιμο για τη σχολική κοινότητα στην οποία ανήκει. 6. Τελικά σχόλια και μία πρόταση Δεκαετίες τώρα οι αρμόδιοι για τη χάραξη εκπαιδευτικής πολιτικής συμπεριλαμβάνουν στους στόχους του σχολείου τη συνεργασία και το πνεύμα συλλογικότητας. Ωστόσο, διατηρούνται και επαυξάνονται πρακτικές που υποσκάπτουν αυτούς τους στόχους. Τελικά τι διδάσκονται οι μαθητές στο σχολείο; Μια ανασκόπηση πρακτικών που λαμβάνουν χώρα στο σχολείο αν και όχι αναγκαστικά στην αίθουσα διδασκαλίας, ίσως αποκαλύψει και άλλες αντιφάσεις και ανεπιθύμητα παραπροϊόντα σχολικών πρακτικών. Σύμφωνα με έρευνα του Κέντρου Πολιτικής Έρευνας και Επικοινωνίας (ΚΠΕΕ) τα άτομα του δείγματος πιστεύουν ότι το 2020 ο ατομικισμός θα έχει αυξηθεί, ενώ θα έχουν αποδυναμωθεί οι σχέσεις αμοιβαιότητας, όπως ο γάμος λ.χ. και θα αυξηθούν τα διαζύγια, και το 47% ισχυρίζεται ότι θα έχει χαθεί το φιλότιμο (Καθημερινή, 2003). Αν θεωρήσουμε τις προβλέψεις ως δείκτη του πώς τα υποκείμενα αντιλαμβάνονται τις διαπροσωπικές σχέσεις στην Ελλάδα του σήμερα, τότε υπάρχει λόγος να ανησυχούμε. Στο σχολείο τα παιδιά διδάσκονται πολλά πράγματα, είτε άμεσα, στη διάρκεια της καθημερινής ρουτίνας, είτε έμμεσα, στις διάφορες ετήσιες τελετουργίες που θέτουν στο επίκεντρο ορισμένες κατηγορίες μαθητών και μαθητριών. Ασφαλώς και στο σχολείο τα παιδιά δε μαθαίνουν πάντα αυτά που «διδάσκονται». Ωστόσο, κάποιες φορές αυτό συμβαίνει, ειδικά όσον αφορά μηνύματα, τα οποία μεταδίδονται στο σχολείο και αναπλαισιώνονται σε άλλα κοινωνικά πλαίσια. Γι αυτό είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση του τι πραγματικά «διδάσκουμε» και να αναλογιστούμε αν αυτό που διδάσκουμε είναι όντως αυτό που θέλουμε η νέα γενιά να μάθει. Αν από τη μια μεριά η τυπική εκπαίδευση ευνοεί την αναπαραγωγή της κοινωνίας, καθώς και των αξιών και αρχών που τη διέπουν, από την άλλη μεριά το σχολείο έχει θεωρηθεί και θεωρείται εργαλείο αλλαγής. Πώς μπορεί να συμβάλει το σχολείο στον περιορισμό των ατομικιστικών τάσεων στην ελληνική κοινωνία; Μέτρα απλά και ανέξοδα όπως η κατάργηση των τελετών απονομής τιμητικών διακρίσεων ίσως βοηθήσουν αφενός μεν να πραγματοποιηθούν οι στόχοι των αναλυτικών προγραμμάτων, αφετέρου δε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής στο σχολείο και στην κοινωνία. 12

14 Βιβλιογραφικές αναφορές Στα Ελληνικά Βάμβουκας, Μιχάλης Ι. (1989). «Άμιλλα». Παιδαγωγική-Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια-Λεξικό. 1 ος τόμος. Λήμμα: Άμιλλα, σελ Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Benincasa, Luciana (2009α). «Δημοσιοποίηση της αξιολόγησης των μαθητών και κατασκευή της αποτυχίας. Προς μια πολιτισμική ανάλυση», Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία, 2: Benincasa, Luciana (2009β). «Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται». Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας. Σύγχρονη Εκπαίδευση (υπό δημοσίευση). Eurydice ( ). Eurybase, The Information Database on Education Systems in Europe. Οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα 2005/ Σκοπός και Ρόλος της Αξιολόγησης των μαθητών. <http://eacea.ec.europa.eu/ressources/eurydice/eurybase/pdf/section/el_el_c4.pdf> ( ). Καθημερινή (2003, 29 Ιουν.). «Η Ελλάδα και ο Έλληνας το Έρευνα παρουσιάζει τις μελλοντικές τάσεις στην καθημερινότητα, στα πιστεύω, στις συνήθειες και στις πολιτικές επιλογές». <http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100012_29/06/2003_68163> ( ) Καραϊσκάκη, Τασούλα (2007, 21 Οκτ.). «Ζούμε καλά, ελεύθερα, δημοκρατικά», Καθημερινή, σελ. 30. Καραϊσκάκη, Τασούλα (2008, 13 Απρ.). «Η ολέθρια συλλογική μανία της πρωτιάς»,. Καθημερινή, σελ. 34) Κάτσικας, Χρίστος (2000, 15 Σεπτεμβρίου). «Οι αυτοκτονίες, τρίτη αιτία θανάτου των μαθητών», Τα Νέα, σελ. N14. <http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?e=a&f=16844&m=n14&aa=1> ( ) Κασσωτάκης, Μιχάλης Ι. (1998). Η αξιολόγηση της επιδόσεως των μαθητών. Μέσα, μέθοδοι, προβλήματα, προοπτικές. Αθήνα: Γρηγόρη. Κονιαβίτης, Θώμας (2001). «Έχουμε το πανεπιστήμιο που μας αξίζει», Συνέντευξη του Μάνου Ρούσσου, Παπάκι, Μάιος <http://www.papaki.panteion.gr/teuxos3/koniavitis.htm> ( ) Λακασάς, Απόστολος (2007, 30 Δεκ.). «Βαθμοθηρία, άγος μαθητών και γονέων». Καθημερινή, σελ. 27. Μαυρογιώργος, Γεώργιος (1993). Εκπαιδευτικοί και αξιολόγηση. Αθήνα: Σύγχρονη Εκπαίδευση. Μαυρογιώργος, Γεώργιος (2001α). Εξετάσεις επιλογής: Ιδεολογική ενορχήστρωση και τελετουργία, Στο Γ. Μαυρογιώργος, Σχολείο: Διδασκαλία και αξιολόγηση, σελ Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Μαυρογιώργος, Γεώργιος (2001β). Γενικές εξετάσεις και η εξαγορά της εύκολης νομιμοποίησης. Στο Γ. Μαυρογιώργος, Σχολείο: Διδασκαλία και αξιολόγηση, σελ Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Μαυρογιώργος, Γεώργιος (χ.χ). «Επιτέλους! Ελάτε να κάνουμε κάτι για τη μάστιγα της απομνημόνευσης στο ελληνικό σχολείο» <http://pep.uoi.gr/gmavrog/apomnhmoneysh.doc> ( ). Π.Ι. ( ). Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ) και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.). <www.pischools.gr/programs/depps/> ( ). Βλ. το γενικό μέρος και το τμήμα που αφορά την ολυμπιακή παιδεία. Βλ. και τα σχόλια του τ. προέδρου του Π.Ι. Σ. Ν. Αλαχιώτη Τσιγκάνου, Ιωάννα (2007, 30 Δεκ.). «Δεν προάγονται οι πραγματικές ικανότητες των μαθητών», Καθημερινή, σελ. 27. Χεκίμογλου, Αχιλλέας (2007, 18 Νοεμβρίου). «Οι αντάρτες των πεζοδρομίων», Το Βήμα, σεl. Α42. Hollins, Etta R. (2007). Ο πολιτισμός στη σχολική μάθηση. Αθήνα: Μεταίχμιο. 13

15 ΥΠΕΠΘ (2006). Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Δελτίο Τύπου. <http://www.ypepth.gr/docs/7_9_06_d_t_2.doc> ( ) ΥΠΕΠΘ (2007). Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Το Έργο μας για την Παιδεία. Δράσεις του ΥΠΕΠΘ για την Αναβάθμιση της Ποιότητας της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Μάρτιος 2004-Μαϊος <http://www.ypepth.gr/docs/site_apologismos_pepr.pdf> ( ) Στα Αγγλικά Benincasa, Luciana (1997). A Journey, a Struggle, a Ritual. Higher Education and the Entrance Examinations in a Greek Province Town. PhD dissertation. Stockholm: Stockholm University, Institute of International Education. Benincasa, Luciana (2006). School and Memory: Teachers Speeches on National Day Commemorations. Ioannina: University of Ioannina. Buttny, Richard (2004). Talking problems: Studies of discursive construction. Albany: State University of New York Press. Campbell, John K. (1964). Honour, Family and Patronage. A Study of Institutions and Moral Values in a Greek Mountain Community. Oxford: Clarendon Press. Davis-Floyd, Robbie E. (1994). «The Rituals of American Hospital Birth.» In David McCurdy (ed.), Conformity and Conflict: Readings in Cultural Anthropology, Eight edition, pp New York: Harper Collins. <http://www.davis-floyd.com/userfiles/> ( ) Demeterio, Feorillo Petronillo A. (2001). «Critical Aesthetics and the Social Significance of Jose Jaview Reyes Film Toro», Diwatao, 1(1). <http://www.geocities.com/philodept/diwatao/cognitive_anthropology.htm> ( ) Douglas, Mary (2002). Purity and Danger. An Analysis of the Concept of Pollution and Taboo. London and New York: Routledge. First published du Boulay, Juliet (1974) Portrait of a Greek Mountain Village. Oxford: Clarendon Press. Friedl, Ernestine (1962) Vasilika. A Village in Modern Greece. New York: Holt, Rinehart and Winston. Geertz, Clifford (1973). The Interpretation of Cultures. Selected essays. London: Hutchinson. Lakoff, George & Mark Johnson (1980). Metaphors We Live By. Chicago, IL: The University of Chicago Press. Leonadari, Angeliki (1994). «Comparability of self-concept among normal achievers and children with learning difficulties within a Greek context», International Journal of Early Childhood, 26(11): Moore Jerry D. (2004). Visions of Culture: An Introduction to Anthropological Theories and Theorists. Walnut Creek, CA: Altamira Press. Ortner, Sherry (1973). «On Key Symbols», American Anthropologist, 75(5): Pollis, Adamantia (1965) Political implications of the modern Greek concept of the self, British Journal of Sociology, 16(1): Potter, Jonathan & Wetherell, Margaret (1987). Discourse and Social Psychology. Beyond Attitudes and Behaviour. London: Sage. Tambiah, Stanley J. (1985). «A performative approach to ritual.» In Stanley Tambiah, Culture, Thought, and Social Action, pp Cambridge, MA: Harvard University Press. Triandis, Harry C., Vaso Vassiliou & Maria Nassiakou (1968). «Three cross-cultural studies of subjective culture», Journal of Personality and Social Psychology Monograph Supplement, 8(4), Part 2. Turner, Victor (1975). Dramas, Fields, and Metaphors: Symbolic Action in Human Society. Ithaca, NY: Cornell University Press. 14

16 Vassiliou, George & Vaso Vassiliou, (1970). «On aspects of child rearing in Greece». In E. James Anthony & Cyrille Koupernik (eds.), The Child in His Family, pp New York, Wiley Interscience. Wood Linda A. & Rolf O. Kroger (2000). Doing Discourse Analysis: Methods for Studying Action in Talk and Text. London: Sage. 15

17 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Horatio Alger: Αμερικανός συγγραφέας ( ), έγραψε εκατοντάδες διηγήματα τα οποία, έστω με παραλλαγές, βασίζονταν όλα σε αυτή τη βασική πλοκή. <http://www.horatioalger.com> 2. «Κάθε Σχολή ή Τμήμα μπορεί να απονέμει διακρίσεις και βραβεία στους φοιτητές ή σπουδαστές με βάση τον Κανονισμό λειτουργίας της οικείας Σχολής ή Τμήματος.» (Π.Δ. 160, Πρότυπος Γενικός Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας των Α.Ε.Ι. Άρθρο 13). 3. Το παρόν δείγμα λόγου θα μπορούσε ενδεχομένως να αξιοποιηθεί και από άλλες οπτικές γωνίες. Για παράδειγμα, ο υπουργός δηλώνει ότι στόχος του πρωθυπουργού είναι η διασφάλιση της ισότητας των ευκαιριών. Είναι γνωστό ότι στατιστικά οι υψηλές επιδόσεις αφορούν κυρίως μαθητές και μαθήτριες από τα υψηλότερα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα. Επομένως είναι εύλογο να συμπεράνει κανείς ότι το βραβείο-υπολογιστής συχνά θα πηγαίνει σε μαθητές ή μαθήτριες στα σπίτια των οποίων ήδη υπάρχει υπολογιστής, και ίσως πάνω από έναν. Δε σκοπεύω όμως να ασχοληθώ με αυτό στην παρούσα εργασία. 4. «Οι Πρώτοι των Πρώτων». Στο πλαίσιο του προγράµµατος «Η Μεγάλη Στιγµή για την Παιδεία», που καθιέρωσε από το 2003 η Eurobank EFG, <http://www.eurobank.gr/online/home/viewnews2.aspx?id=943&code=press&lang=gr> και <http://www.capitallink.com/ppress/ppressfile/ /feb107gruploadedon02.pdf> 5. Μου διηγήθηκαν ότι μια Ελληνο-αμερικανίδα που επισκέφτηκε την Ελλάδα βρήκε υπερβολικό το γεγονός ότι οι συγγενείς της, συστείνοντάς της τα παιδιά τους, θεωρούσαν σημαντικό να αναφέρουν τα σχολικά βραβεία που τούς είχαν απονεμηθεί. Και στις ΗΠΑ συνηθίζουν να απονέμουν πολλά βραβεία-- σχολίασε η κυρία-- αλλά ο κόσμος δεν τους προσδίδει τόσο μεγάλη σημασία. 6. Στο πιο συνηθισμένο μεταφορικό σύστημα του δυτικού κόσμου, με το «πάνω» τείνουν να ταυτίζονται εκείνα τα στοιχεία ή καταστάσεις, οι οποίες θεωρούνται θετικές, όπως ο έλεγχος (σε αντίθεση με την υποταγή) και το υψηλό (σε αντίθεση με το χαμηλό) στάτους (Lakoff & Johnson, 1980). 16

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park Χαιρετισμός του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού κ. Κυριάκου Κενεβέζου, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στην τελετή αποφοίτησης του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

«Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας

«Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας «Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας Luciana Benincasa Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Παν/μιο Ιωαννίνων,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΕΙ ΚΑΙ... 27 27 Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης Ιωάννης Κλαψόπουλος 1. Εισαγωγή Η παρούσα εισήγηση

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540)

Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Κείμενο 1 Οι γλώσσες αλλάζουν (5540) Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σκέψη, για να διαπιστώσει κανείς ότι οι φυσικές γλώσσες αλλάζουν με το πέρασμα του χρόνου, όπως όλες οι πτυχές του φυσικού κόσμου και της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο τμήματος, Διαχείριση τάξης και Ευκαιρίες ανάπτυξης για όλους τους μαθητές

Συμβούλιο τμήματος, Διαχείριση τάξης και Ευκαιρίες ανάπτυξης για όλους τους μαθητές Συμβούλιο τμήματος, Διαχείριση τάξης και Ευκαιρίες ανάπτυξης για όλους τους μαθητές Πλήρης εισήγηση στη διεύθυνση: http://users.sch.gr/kontaxis/paidagogika/1401symvouliotaxis.htm Αθανάσιος Κονταξής Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη (5538)

Κείμενο Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη (5538) Κείμενο Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη (5538) Η τυπική διαδικασία καθημερινής επικοινωνίας εκπαιδευτικού-μαθητή στην τάξη και στο σχολείο δεν αφήνει πολλά περιθώρια στον μαθητή να

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Οι αντιλήψεις - θέσεις των εκπαιδευτικών για την ειδική εκπαίδευση όπως αυτή προσφέρεται σήμερα στα συνηθισμένα σχολεία : πραγματικότητα, δυνατότητες, εμπόδια και προοπτικές ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ Ανατροφοδότηση εκπαιδευτικής διαδικασίας Εντοπισμός μαθησιακών ελλείψεων Στασιμότητα μαθητών Επανάληψη τάξης Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: Η αξιολόγηση του έργου των εκπαιδευτικών στη χώρα μας σήμερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: Η αξιολόγηση του έργου των εκπαιδευτικών στη χώρα μας σήμερα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: Η αξιολόγηση του έργου των εκπαιδευτικών στη χώρα μας σήμερα Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από Αναπληρωτή Κοσμήτορα ΣΘΕΕ Βραβεία Πρωτευσάντων Φοιτητών 2011

Μήνυμα από Αναπληρωτή Κοσμήτορα ΣΘΕΕ Βραβεία Πρωτευσάντων Φοιτητών 2011 Αγαπητέ κύριε Αντιπρύτανη, Αγαπητοί Πρόεδροι των Τμημάτων της ΣΘΕΕ, Αγαπητοί Γονείς, Θα ήθελα αρχίζοντας αυτό το σύντομο χαιρετισμό μου να απευθυνθώ πρώτα στους αγαπητούς τελειόφοιτους και αριστεύσαντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται: Στην Α τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα. Στην Β τάξη 1 διδακτική περίοδο την εβδομάδα

Το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται: Στην Α τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα. Στην Β τάξη 1 διδακτική περίοδο την εβδομάδα Το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται: Στην Α τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα Στην Β τάξη 1 διδακτική περίοδο την εβδομάδα Στην Γ τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα Το βιβλίο δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ 2 ΧΑΛΙΚΙΑΣ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΚΥΡΙΩΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: 9.10.5 Ηλεκτρονικό ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Επιμορφωτών για διδασκαλία στην Α Φάση της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών σχολικού έτους »

ΘΕΜΑ: «Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Επιμορφωτών για διδασκαλία στην Α Φάση της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών σχολικού έτους » EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π. & Δ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 2 ο ΠΕΚ ΑΘΗΝΑΣ Φιλοθέη, 23-8-2011 Αριθ. Πρωτ. : 234 Ανδρέα Μεταξά 7 Τ.Κ. 15237 Φιλοθέη

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΜΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΜΙΓΜΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΙΓΜΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμο: Αντωνοπούλου- Δεληγιώργη Ελισσάβετ Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Πανηγυράκης Γεώργιος Ιούνιος

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

CHIN ΡΑΔΙΟ. Dr. Love. Για τον Σπύρος Πήτερ Γούδας. Μετάφραση στα Ελληνικά απο την Ασπασια Κουρτεσιωτη

CHIN ΡΑΔΙΟ. Dr. Love. Για τον Σπύρος Πήτερ Γούδας. Μετάφραση στα Ελληνικά απο την Ασπασια Κουρτεσιωτη CHIN ΡΑΔΙΟ Dr. Love Για τον Σπύρος Πήτερ Γούδας Μετάφραση στα Ελληνικά απο την Ασπασια Κουρτεσιωτη Ο Dr. LOVE ΑΠΟ ΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ CHIN 1993 ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑ κ. ΣΠΥΡΟ-ΠΗΤΕΡ ΓΟΥΔΑ Tο

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις. Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις. Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Από την αρχή της καταγωγής στην αρχή της επίδοσης Δάσκαλος: -Για να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Δέκα ισχυρές παραδοχές για μια πετυχημένη σχολική ηγεσία Day, Sammons, Hopkins,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog Σελίδα 1 μελέτη περίπτωσης πληροφορίες 1. Γενικές Πληροφορίες Πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο για ενήλικες (ηλικία άνω 25 Επίπεδο (ηλικία των μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Διαφοροποιημένη Παιδαγωγική Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Σκοπός, στόχοι, φορείς, αντικείμενα, κριτήρια, μέσα, αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 1: Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο.

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο. Του George Kakourides* Μπορεί να ονειρεύεσαι ότι κάποτε θα παίζεις σε ένα γήπεδο γεμάτο με φιλάθλους, ένταση και γκολ. Μπορεί να ονειρεύεσαι ολόκληρο γήπεδο να φωνάζει ρυθμικά το όνομα σου. Θέλεις να γίνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Μέσα έκφρασης του αποτελέσματος της αξιολόγησης (ποσοτική ποιοτική απόδοση, περιγραφική αξιολόγηση, κλπ) Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Διδάσκων: Βασίλης Γραμματικόπουλος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Μαθητικός Διαγωνισμός για έργα/εργασίες μαθητών για θέματα ΑΠΕ και ΕΞΕ για τη σχολική χρονιά 2014-2015 Στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα