Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια:"

Transcript

1

2 ΕΜΠ- ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΠΜΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ- ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ: ΜΑΡΙΑ ΜΑΥΡΙΔΟΥ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια: Μία μελέτη των μετασχηματισμών του αστικού δρόμου μέσα από θεωρητικά κείμενα και προτάσεις για την οργάνωση της πόλης στον 20 ο αιώνα. ΧΑΤΖΗΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 5 ABSTRACT... 7 ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΛΑΙΣΙΟ- ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ- ΥΠΟΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΘΟΔΟΣ- ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΔΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟ 19 Ο ΑΙΩΝΑ - Η ΠΟΛΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΡΟΜΟ Η ΝΕΩΤΕΡΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΚΑΙ Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΩΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ- HAUSSMANN ( ) Η κανονιστική πολεοδομία - Ο αστικός δρόμος ως χώρος της κυκλοφορίας Ο αστικός δρόμος ως σύστημα επικοινωνίας ανάμεσα σε παλιούς και νέους πόλους ανάπτυξης Η σημασία της πολεοδομικής επέμβασης του Haussmann Ο ΚΑΝΑΒΟΣ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΚΑΙ Η ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΛΗ ( ) Η σημασία της χωρικής δομής του ομοιότροπου αστικού κανάβου Η ανοιχτή βιομηχανική πόλη και ο αστικός δρόμος Η ιεραρχική οργάνωση των αστικών δρόμων ως μέσο ανατροπής της ανοιχτής πόλης Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ- Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΟΛΗ ( ) Το μοντέλο της γραμμικής πόλης του Arturo Soria y Mata Η ανοιχτή γραμμική πόλη ως πρότυπο αστικής ανάπτυξης Ο αστικός δρόμος στην ιεραρχικά οργανωμένη γραμμική ανάπτυξη Η σημασία της γραμμικής πόλης Η ΠΟΛΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ - LE CORBUSIER, PLAN OBUS (1930) Το Plan Obus στο Αλγέρι Ο αστικός δρόμος ως μεγαδομή Η ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ-Η ΑΥΤΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ, CIAM ( ) Η διακήρυξη της La Sarraz- Η κυκλοφορία ως μέσο εκπλήρωσης των λειτουργιών της πόλης Η Χάρτα των Αθηνών και η κυκλοφορία ως λειτουργία της πόλης Ο διαχωρισμός της αστικής συνθήκης από το δρόμο- Η μητρόπολη και ο αυτοκινητόδρομος Τα χαρακτηριστικά της νεωτερικής αντίληψης για τον αστικό δρόμο ΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΡΟΜΟΥ Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΩΣ ΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ- TEAM 10, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΥΤΟΠΙΕΣ (1960) Ο αστικός δρόμος στην κριτική της ομάδας TEAM Ο αστικός δρόμος στις τεχνολογικές ουτοπίες του Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ- J. JACOBS, L. MUMFORD ( ) Η κοινωνική λειτουργία του αστικού δρόμου μέσα από την κριτική της J. Jacobs Η αυτονόμηση του δρόμου από το σχεδιασμό του χώρου μέσα από την κριτική του L. Mumford _ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

4 4. ΟΙ ΑΝΤΙΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΔΡΟΜΟ Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΩΣ ΑΝΤΙΛΗΠΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ- D. APPLEYARD, K. LYNCH, J. MYER (1964) Ο αστικός χώρος ως σύστημα σημασίας Ο αστικός δρόμος ως αντιληπτική μηχανή- Η θέα από τον αστικό αυτοκινητόδρομο Η θέα από το δρόμο, η θέα του δρόμου και η ασυμμετρία της θέασης Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΩΣ ΜΟΡΦΗ, ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ- A. ROSSI (1966) Η τυπολογική θεώρηση του αστικού χώρου Η συσχέτιση του αστικού δρόμου με την ιστορία: η παραμονή και η διάρκεια Ο αστικός δρόμος ως αστικός συντελεστής Ο ΑΣΤΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΩΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - R. VENTURI, D. SCOTT-BROWN (1966) Ο αστικός χώρος ως σύστημα σημασιών Η ανάγνωση του άσχημου και του κοινότοπου από τον αστικό και προαστιακό δρόμο Η περιεκτική και υπαινικτική αρχιτεκτονική του αστικού δρόμου ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΡΟΜΟΥ Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ- STAN ALLEN (1999) Οι αστικές υποδομές και η ενεργοποίηση του αστικού χώρου- Οι συνθήκες πεδίου Η ενσωμάτωση της πόλης στη λογική των υποδομών- Η πολεοδομία των υποδομών ΑΠΟ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΤΩΝ ΔΡΟΜΩΝ- ALBERT POPE (1996) Η "φυγόκεντρος" και η "κεντρομόλος" ανάγνωση του κανάβου και ο αστικός χώρος Το υπεραστικό στάδιο αστικής ανάπτυξης ο αυτοκινητόδρομος και ο αστικός δρόμος Ο ΔΡΟΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι μετασχηματισμοί των παρόδιων χρήσεων και ο ρόλος των οδικών υποδομών Η πρόσβαση και ο αποκλεισμός στη νέα συνθήκη της κινητικότητας ΜΙΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΑΦΗΓΗΣΗ ΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΛΑΓΚΑΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Ι. Μέθοδος ΙΙ. Προσέγγιση ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ- Η ΟΔΟΣ ΛΑΓΚΑΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Ι. Θέση του δρόμου στο οδικό δίκτυο της πόλης ΙΙ. Γενική περιγραφή των χαρακτηριστικών του άξονα της οδού Λαγκαδά ΙΙΙ. Ορισμός των επιμέρους ενοτήτων της οδού Λαγκαδά ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΕΝΟΣ ΔΡΟΜΟΥ Ι. Η ιστορία της οδού Λαγκαδά και η συγκρότηση των επιμέρους ενοτήτών της στο χρόνο ΙΙ. Η λειτουργική διαφοροποίηση των επιμέρους ενοτήτων της οδού Λαγκαδά ΙΙΙ. Οι μετασχηματισμοί της αστικότητας σε σχέση με το δρόμο ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ Η ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ Η ΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ:

5 Εικ. 1 Η σχέση των κτιρίων με το δρόμο μέσα από την αντιστροφή του εσωτερικού- εξωτερικού και του δημόσιου- ιδιωτικού χώρου στο Uffizi του Vasari και στη Unité d Habitation του Le Corbusier όπως παρουσιάζεται από τον C. Rowe. Πηγή: C. ROWE F. KOETTER, Collage City, MIT Press, Cambridge, Massachusetts, and London, England, 1978, σελ. 69 4_ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Χρειάζεται ίσως μόνο μια φευγαλέα ματιά στην ίδια πόλη σε διάστημα ορισμένων δεκαετιών για να διαπιστώσει κανείς την ταχύτητα και την έκταση των σύγχρονων κοινωνικών, οικονομικών και χωρικών μετασχηματισμών. Κοιτώντας το διασκορπισμένο σώμα των νέων αστικών συγκεντρώσεων, γίνεται αμέσως αντιληπτό πως αυτή η εικόνα της ετερογένειας και της διάχυσης που οργανώνεται και διαπερνάται από αρτηρίες μεγάλης κλίμακας, αντιστοιχεί σε μια κοινωνία που έχει διευρύνει σημαντικά την κινητικότητά της και το πεδίο δράσής της. Θα μπορούσαμε να πούμε πως οι νέες αυτές αστικές συγκεντρώσεις -μέσα και από τις αντιφάσεις τους- βρίσκονται στην κατεύθυνση της αναζήτησης ενός νέου παραδείγματος οργάνωσης 1, καθώς και ότι ο μετασχηματισμός τους δε γίνεται μόνο στο επίπεδο των χρήσεων αλλά και στο επίπεδο της οργάνωσης, της συσχέτισης και της μεταξύ τους επικοινωνίας. Η εργασία αυτή επιχειρεί την ανάγνωση των μετασχηματισμών του αστικού χώρου στην ιστορία από τη σκοπιά του δρόμου. Με αφετηρία τους μετασχηματισμούς που πραγματοποιούνται στα χωρικά και χρονικά πλαίσια της σύγχρονης μεταβιομηχανικής πόλης, και με στόχο την κατανόηση τους, επιχειρείται μια στροφή σε συγκεκριμένα παραδείγματα - στιγμιότυπα από την ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας. Τα παραδείγματα που επιλέγονται συμπυκνώνουν τις αντιλήψεις της εποχής τους για την οργάνωση των χώρων κίνησης και τη λειτουργία του δρόμου ενώ αξιολογούνται με βάση το βαθμό που έχουν επηρεάσει τις μεταγενέστερες μελέτες, εφαρμογές αλλά και πολιτικές για την πόλη. Η μελέτη του αστικού δρόμου ξεκινά με την παραδοχή πως η συγκρότησή του είναι συναρτημένη με τη συγκρότηση της αστικής κοινωνίας και με τους θεσμούς και τις πρακτικές που αυτή εισήγαγε και υιοθέτησε για την οργάνωση του αστικού χώρου. Στην κατεύθυνση αυτή, οι ερμηνείες της έννοιας του αστικού που παρατίθενται, μεταφέρονται στη μελέτη του δρόμου μέσα από τη χωρική και χρονική προσέγγιση των μετασχηματισμών του και μέσα από τη συγκρότηση της έννοιας της αστικότητας. Στην πρώτη ενότητα περιγράφεται η νεωτερική αντίληψη για τον αστικό δρόμο και την ενσωμάτωση των υποδομών στην πόλη μέσα από τη συγκρότηση του μοντέρνου παραδείγματος οργάνωσης του χώρου. Βασικό χαρακτηριστικό της περιόδου -που ξεκινά με την παρέμβαση του Haussmann και τη διατύπωση των αρχών της κανονιστικής πολεοδομίας και ολοκληρώνεται με τις αρχές της μοντέρνας πολεοδομίας (για το διαχωρισμό των λειτουργιών και των ειδών της κυκλοφορίας) που εκφράστηκαν από τα Διεθνή Συνέδρια Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής CIAM- είναι η προσπάθεια λειτουργικής αναδιοργάνωσης της πόλης μέσα από την ενσωμάτωση των υποδομών στο σώμα της. Αν και οι προσεγγίσεις της περιόδου έχουν ως κοινή βάση τη ρήξη με το παρελθόν και την πίστη στην πρόοδο, η διεύρυνση της έννοιας της λειτουργικότητας (από έναν τελικό σκοπό σε μια διαδικασία που πρέπει να παραχθεί) δημιούργησε πολλαπλές και διαφοροποιημένες προοπτικές στις διατυπώσεις της περιόδου. 1 Οι κυρίαρχες αντιλήψεις και πρακτικές που σχετίζονται με την αναζήτηση νέων μορφών χωρικής οργάνωσης θα μπορούσαν να παραλληλιστούν με το σχήμα του T.S. Kuhn για τη δομή των επιστημονικών επαναστάσεων, σύμφωνα με το οποίο, η διατύπωση μιας θεωρίας μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο - παράδειγμα, το οποίο χρησιμοποιείται για την εκτεταμένη ερμηνεία επιμέρους φαινομένων, μέχρι την εμφάνιση των πρώτων ανωμαλιών που δεν υπάγονται στις ερμηνευτικές δυνατότητες του παραδείγματος, και οι οποίες στρέφουν το ενδιαφέρον στην αναζήτηση ενός νέου σχήματος που να είναι σε θέση να ερμηνεύσει τα νέα φαινόμενα. Η αναφορά στις θέσεις του Kuhn γίνεται έχοντας επίγνωση πως η αρχιτεκτονική θεωρία και πρακτική και οι κυρίαρχες αντιλήψεις που σχετίζονται με αυτές αποτελούν περιοχές που πολύ λιγότερο από άλλες χαρακτηρίζονται από τις ιδιότητες των κανονικών επιστημών που περιγράφει ο Kuhn. Παρόλα αυτά, το παραπάνω σχήμα θα χρησιμοποιηθεί για τη προσέγγισή τους καθώς ενσωματώνει την κοινωνική και ιστορική διάσταση προτείνοντας έναν άξονα μελέτης που αρθρώνει τις αντιφάσεις με παραγωγικό τρόπο. Μεταφέροντας το σχήμα αυτό στην οργάνωση του αστικού χώρου, θα μπορούσαμε να εντάξουμε τη μελέτη των μετασχηματισμών του αστικού δρόμου στην περίοδο που ξεκινά με την προσπάθεια διατύπωσης του μοντέρνου παραδείγματος στο σχεδιασμό του χώρου ως απάντηση στις ασφυκτικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν στη βιομηχανική πόλη του 19 ου αιώνα. Το παράδειγμα αυτό πήρε μορφή μέσα από τους πειραματισμούς των αρχών του 20 ου αιώνα και παγιώθηκε κατά το μεσοπόλεμο χαρακτηρίζοντας τις θεωρητικές προσεγγίσεις και τις πραγματοποιήσεις τους στο χώρο. Τη δεκαετία του 1970 το μοντέρνο παράδειγμα μπαίνει σε μια περίοδο κρίσης η οποία επεκτείνεται μέχρι την εποχή μας και η οποία οδηγεί στην αναζήτηση νέων ερμηνευτικών σχημάτων. 5

7 Όσον αφορά στη συγκρότηση της νεωτερικής αντίληψης για τον αστικό δρόμο, θα μπορούσαμε να επισημάνουμε τις διαφορετικές αντιλήψεις για τη σημασία του στην Ευρώπη και την Αμερική, καθώς και ορισμένα προδρομικά παραδείγματα που εισήγαγαν νέα στοιχεία στην οργάνωση του χώρου και αναζήτησαν νέους τρόπους συγκρότησης της αστικότητας. Στην κατεύθυνση αυτή αναφέρεται η πρόταση του Le Corbusier για το Αλγέρι- η οποία ανέδειξε την οργανωτική σημασία του δρόμου και προσπάθησε να απαντήσει στο ζήτημα της τιμής της γης και της κατάληψης του αστικού εδάφουςκαι το μοντέλο της γραμμικής πόλης, το οποίο ενώ εντάσσεται στη νεωτερική αντίληψη για τη πόλη, διαφοροποιείται από αυτή προτείνοντας την ενσωμάτωση του χώρου της στη λογική των υποδομών. Οι μετασχηματισμοί της νεωτερικής αντίληψης για τον αστικό δρόμο συμπίπτουν με την εμφάνιση των πρώτων "ανωμαλιών" στο μοντέρνο παράδειγμα οργάνωσης του αστικού χώρου. Αν και οι βασικές προκείμενες (πίστη στην τεχνολογία και την πρόοδο)στις οποίες βασίζονται οι προτάσεις της περιόδου δε μεταβάλλονται σημαντικά, αρχίζουν να μπαίνουν ζητήματα που σχετίζονται με την κοινωνική διάσταση της κινητικότητας και τη σημασία της κλίμακας, της ροής και του μετασχηματισμού των αστικών τοπίων στο χρόνο. Στην περίοδο αυτή εντάσσονται και οι προτάσεις των τεχνολογικών ουτοπιών, οι οποίες μέσα από μία παράλληλη πορεία, διερευνούν το ζήτημα της ενσωμάτωσης της τεχνολογίας στην πόλη στην κατεύθυνση της οργάνωσής της με βάση τη λογική των υποδομών. Οι προσεγγίσεις που αρνούνται τη νεωτερική αντίληψη για την πόλη και το δρόμο αποτελούν το πέρασμα από την κριτική του μοντέρνου παραδείγματος στη διατύπωση νέων κατευθύνσεων εκτός της παράδοσής του. Οι προσεγγίσεις αυτές εντάχθηκαν στη γενικότερη κριτική της νεωτερικότητας στα πλαίσια της οποίας και προσπάθησαν να εισάγουν έννοιες, εργαλεία και ποιότητες για να καταδείξουν τις αντιφάσεις που εμφανίζονται από την έκφρασή της στο χώρο. Η επιλογή των παραδειγμάτων που περιγράφουν τη σχέση του δρόμου με την πόλη σήμερα -όπως και στις προηγούμενες περιόδους- δε θα μπορούσε παρά να είναι επιλεκτική και αποσπασματική. Παρά τη σημαντική αφαίρεση, μέσα στις συγκεκριμένες διατυπώσεις θα μπορούσαμε να διακρίνουμε μια προσπάθεια επανασύνδεσης της αρχιτεκτονικής με τον υλικό χώρο της πόλης και μια διερεύνηση του ρόλου που θα μπορούσε να έχει η πολεοδομία στην κατανόηση και οργάνωση των σύγχρονων αστικών συγκεντρώσεων που αναπτύσσονται όλο και περισσότερο με βάση τη λογική των υποδομών. Ανάμεσα τους ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προσεγγίσεις οι οποίες, διαχωρίζοντας την κινητικότητα του κεφαλαίου από αυτή των κοινωνικών ομάδων, προσπαθούν να αναδείξουν την οικονομική διάσταση της κινητικότητας και τις αντιφάσεις του κυρίαρχου λόγου για την πόλη. Η εργασία συμπεριλαμβάνει και μία παράλληλη αφήγηση των μετασχηματισμών της οδού Λαγκαδά στη Θεσσαλονίκη. Η περιγραφή των χαρακτηριστικών της συγκεκριμένης οδού, η οποία αποτελεί την ιστορική βόρεια είσοδο της πόλης που συνδέει το κέντρο με την περιφέρεια της, συγκροτείται γύρω από τη μελέτη του φυσικού και διαμορφωμένου χώρου της. Ο λόγος που εμπεριέχεται στην εργασία είναι ότι προσφέρει, παράλληλα με την προσέγγιση των μετασχηματισμών του δρόμου μέσα από την ιστορία, έναν ακόμα άξονα -το χωρικό- που αποτελεί μια λιγότερο θεωρητική κατεύθυνση για τη μελέτη του δρόμου. Ταυτόχρονα, η συγκεκριμένη επιλογή εμπλουτίζει τη μελέτη με τις "ιδιαιτερότητες" και τις "παρεκκλίσεις" που παρουσιάζει ο αστικός δρόμος στο παράδειγμα της σύγχρονης ελληνικής πόλης. 6_ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

8 ABSTRACT In order to realize the speed and extent of the social, economic and spatial transformations that have taken place during the last decades, one needs only to observe the changes a particular city has undergone during the corresponding period. Looking at the scattered body of the urban centers, the image of heterogeneity and diffusion gradually emerges; a heterogeneity that is organized and penetrated by highways. The image of the urban centers reflects upon the society that has generated them, its focus on mobility and the consequent development and evolution of the action field where mobility is exercised. Despite the contradictions underlying the transformation of the new urban environments, we could trace a new paradigm of organization where the concept of communication and its systematization is introduced to the already known tools of urban planning, i.e. the classification and distribution of the urban uses. This thesis reads the transformation of the urban space through the lenses of the urban street. In an effort to understand the radical changes the street underwent in the postindustrial city, I am focusing on diverse case studies of urban planning that revisited and challenged the notion of the urban street through history. The selected case studies are analyzed as an indicator of their social and economic context and they are evaluated on the basis of their influence upon the development of the cities and their general aftermath in urban planning strategies. The emergence of the urban street is highly associated and related to the establishment of an urban society organized around a proto-capitalistic political-economy, the inauguration of the modern institutions and their practices, and, least but not last, the spatial configuration of urban areas. Thus, the urban street is used as a filter to introduce and study the diverse implications of the word "urban" and the concept of "urbanity", approached through space and time. The first part concentrates in the modernization of the urban street and the incorporation of the infrastructures within its design, i.e. the modern paradigm of urbanity. The historic period studied, begins with the Haussmannian interventions in Paris in the mid-19 th c. and ends with the launching of the International Congress of Modern Architecture (CIAM) and the effort to standardize the diverse urban planning strategies, to functionally reorganize the city and to incorporate the infrastructures within its body. Paradigms of different usages and perceptions of the urban street in the United States and in Europe are presented within a comparative framework, as well as some distinct case studies that introduced new elements regarding the spatial organization and the establishment of the notion of urbanity. However, the transformation of the urban street did not appear without creating discontinuities within the urban environment; discontinuities that were often perceived as "anomalies." The proposals of this period were driven by the same belief in progress and technology, but they have also tried to incorporate inquiries on the social dimension of mobility and the scale, flow and transformation of the urban landscape in time rather than in space. Finally, the approaches denying the modern perception of the urban street develop into the passage from the criticism of the modern paradigm to the initiation of new directions to be followed. Part of the general criticism on modernity, these approaches were in pursuit of new tools and spatial qualities so as to reveal the contradictions inherent in modernism and its spatial expression. In the relationship between the street and the city as analyzed through the diverse case studies, we could distinguish an effort to reintroduce architecture to the space and its subject matter, and to initiate a discussion on the role of urban planning on the organization of the modern urban centers and their infrastructures. A parallel narration of the specific local case study of Lagada Avenue, the street that runs through the northern entrance to the city of Thessaloniki, Greece, and its transformations through time, follow the unfolding of the thesis. The particular case study of Lagada Street is included as a kind of hypertext that facilitates comparison between the mainstream models and their deviations in application within the context of the modern Greek urban environment. 7

9 8_ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

10 _ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ "Χωρίς αγορά και δρόμους δεν υπάρχουν πόλεις. Η τροφή των πόλεων είναι η κίνηση. Κάθε πόλη φτιάχνεται από τις κινήσεις που ρουφά, που ανακόπτει, για να επωφεληθεί και ύστερα θέτει ξανά σε κίνηση. Οι μεγάλες πόλεις σε διασταυρώσεις, δεν γεννήθηκαν απαραιτήτως από το απλό γεγονός αυτής της συνάντησης. Σε αυτό όμως χρωστούν την επιβίωσή τους. Οι δρόμοι και οι ανταλλαγές επέτρεψαν με τον καιρό τον καταμερισμό της εργασίας από τον οποίο προέκυψαν οι πόλεις αφού ύστερα από επανειλημμένες προσπάθειες απελευθερώθηκαν από τον κλοιό της υπαίθρου. Οι προσπάθειες αυτές δεν έπαψαν να επενεργούν στο εσωτερικό των πόλεων και να οργανώνουν τις πολύμορφες δραστηριότητες τους, μετασχηματίζοντας τες εσωτερικά σύμφωνα με κάποια σχήματα, τα οποία μόνο σε πολύ χοντρές γραμμές είχαν κοινά στοιχεία μεταξύ τους" 2. FERNAND BRAUDEL 2 F. BRAUDEL, Η Μεσόγειος και ο μεσογειακός κόσμος, Τόμος Α, Ο ρόλος του Περίγυρου, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα, 1993, σελ

11 Εικ. 2 Developers μελετούν τη χάραξη των δρόμων σε αναπτυσσόμενη περιοχή του Los Angeles, 1920 Πηγή: S. KOSTOF, The City Shaped: Urban Patterns and Meanings Through History, Thames and Hudson, 1991, σελ _ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

12 ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΛΑΙΣΙΟ- ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ- ΥΠΟΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η διερεύνηση των μετασχηματισμών του αστικού δρόμου ξεκίνησε με τη διαπίστωση πως η δημόσια συζήτηση για το δρόμο σήμερα γίνεται όλο και περισσότερο με τεχνικά και οικονομικά επιχειρήματα και αφορά είτε στη δημιουργία μεγάλων έργων υποδομής -ικανών να μεταβάλλουν τη γεωγραφία των πόλεων- είτε σχετίζεται με τη σημασία της ανάπλασης εμπορικών δρόμων στα ιστορικά κέντρα. Η μελέτη των μετασχηματισμών του αστικού δρόμου στα πλαίσια αυτής της εργασίας είχε ως πρόθεση τη διεύρυνση της παραπάνω συζήτησης και τον εμπλουτισμό της με ζητήματα που αφορούν στην οργάνωση, τη μορφή και τη σημασία του αστικού δρόμου στη διαδικασία της αστικής ανάπτυξης. Το ερώτημα ποιους δρόμους θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε σήμερα ως αστικούς, αποτέλεσε από την αρχή βασικό ζήτημα για τη συγκρότηση της συγκεκριμένης εργασίας. Το ερώτημα αυτό παρέμεινε ανοιχτό κατά την επεξεργασία του θέματος όπου επιχειρήθηκε η διατύπωση διαδοχικών και σταδιακά περισσότερο επεξεργασμένων προσεγγίσεων. Ακολούθησε μία σειρά από ερωτήματα που σχετίζονται με τη μορφή των αστικών δρόμων και με τη σημασία που έχουν στην ανάπτυξη των σύγχρονων αστικών συγκεντρώσεων. Καθώς όμως ο αστικός δρόμος δεν χαρακτηρίζεται απλά από τη γεωμετρία του αλλά δομείται, υπάρχει και εκδηλώνεται, μέσα από την ίδια την πρακτική της κατασκευής και της κατοίκησής του, το ενδιαφέρον στράφηκε στις αντιλήψεις για το σχεδιασμό του. Στην κατεύθυνση αυτή διατυπώθηκαν ερωτήματα που σχετίζονται με το λόγο για το δρόμο, τις θεωρητικές του βάσεις αλλά και τους μετασχηματισμούς του, έτσι όπως αποτυπώθηκαν σε κείμενα και προτάσεις που σχετίζονται με την οργάνωση της πόλης κατά τη διάρκεια του 20 ου αιώνα. Πρόκειται για μία περίοδο που αποτελεί την ώριμη φάση μιας ιστορικής περιόδου που εντείνεται με την ανάδυση του βιομηχανικού καπιταλισμού και περιγράφεται με τον όρο νεωτερικότητα 3. Ως βασικό χαρακτηριστικό των μεταλλαγών της πόλης στη διάρκεια του "σύντομου 20 ου αιώνα" 4 αναγνωρίζεται η διαρκής προσπάθεια να συνδεθεί ο χώρος της πόλης με την κίνηση και τους ρυθμούς της παραγωγής. Στα παραπάνω πλαίσια, ο αστικός δρόμος, επιλέγεται γιατί αποτελεί ένα μακροχρόνιο σύστημα αναφοράς της αστικής οργάνωσης, όπου εκφράζεται με ιδιαίτερη ένταση αυτή η επιλογή. Η παρατήρηση, πως αν η πόλη της νεωτερικότητας χαρακτηρίστηκε από τη διαρκή προσπάθεια ενσωμάτωσης της τεχνολογίας και των υποδομών στο εσωτερικό της, η σύγχρονη πόλη χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο και από την παράλληλη προσπάθεια ενσωμάτωσης της πόλης στη λογική των υποδομών, αποτέλεσε την βασική υπόθεση για την οργάνωση της εργασίας. Η πιθανή αντιστροφή αυτής της συνθήκης θα μπορούσε ίσως να χαρακτηριστεί ως το αποκορύφωμα του νεωτερικού εγχειρήματος στο χώρο. Άλλωστε για πολλούς θεωρητικούς η μετανεωτερικότητα -και κατά συνέπεια και ο χώρος που παράγεται στα πλαίσιά της- δεν αποτελεί μια ξεχωριστή περίοδο αλλά συνιστά μία μεταβατική φάση που σηματοδοτεί το τέλος μίας ευρύτερης εποχής 5. 3 Αν και η νεωτερικότητα ως ιστορική περίοδος έχει την αφετηρία της στην εποχή που διαδέχθηκε το μεσαίωνα, τα χαρακτηριστικά της οποίας εκφράστηκαν ήδη από την περίοδο του Διαφωτισμού, στα πλαίσια αυτής της εργασίας ο όρος θα χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την ώριμη φάση του νεωτερικού εγχειρήματος που εντοπίζεται μετά τα μέσα του 19 ου αιώνα και συνδέεται με τις αλλαγές στην τεχνολογία και την επιστήμη, την εκβιομηχάνιση, το σχηματισμό των εθνικών κρατών, την ανάδυση του καπιταλισμού, των κοινωνικών κινημάτων και του σοσιαλισμού, καθώς και με τις επιπτώσεις τους στο χώρο και την αστικοποίηση. 4 Ο όρος χρησιμοποιείται στο E. HOBSBAWM, Η εποχή των άκρων: Ο σύντομος 20 ος αιώνας, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα, 1995 για να περιγράψει την περίοδο που αρχίζει με το ξέσπασμα του Α παγκοσμίου πολέμου και ολοκληρώνεται με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. 5 Για μια ανάλυση σύγχρονων προσεγγίσεων σε σχέση με την νεωτερικότητα βλέπε: S. HALL, D.HELD, A. McGREW, Η νεωτερικότητα σήμερα: οικονομία, κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός, Μτφρ. Θ. Τσακίρης,Β. Τσακίρης, εκδ. Σαββάλας, Αθήνα, 1992, σελ

13 Εικ. 3 Άνθρωποι, φορτηγά και οχήματα στη διασταύρωση των οδών Dearborn και Randolph, Chicago, 1909 Πηγή: S. KOSTOF, The City Assembled: The elements of Urban form Through History, Thames and Hudson, London, 1992, σελ _ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

14 ΜΕΘΟΔΟΣ- ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η εργασία αυτή αποτελεί μία προσπάθεια συνδυασμένης μελέτης - συσχέτισης της αστικής ανάπτυξης με τη μορφή και τους μετασχηματισμούς του αστικού δρόμου. Ο αστικός δρόμος στα πλαίσια της αντιμετωπίζεται ως φυσικός χώρος, ως χώρος επικοινωνίας και ως κοινωνικός χώρος. Αφετηρία για τη διερεύνηση αυτής της αμφίδρομής σχέσης αποτέλεσε η μελέτη του μετασχηματισμού των σύγχρονων ελληνικών πόλεων και η συσχέτιση του μετασχηματισμού αυτού με τη μορφή και την οργάνωση των οδικών τους δικτύων. Η ανάγνωση του αστικού χώρου από τη σκοπιά του δρόμου αποτελεί την πρώτη μεθοδολογική επιλογή η οποία αιτιολογείται από την ιδιότητα του δρόμου να λειτουργεί ως σύστημα άρθρωσης και συναρμογής του χώρου στο επίπεδο της πόλης, αποτελώντας ταυτόχρονα και ο ίδιος έναν ιδιαίτερα σημαντικό σε έκταση και σημασία χώρο που παράγεται, νοηματοδοτείται και χρησιμοποιείται κοινωνικά. Η προσέγγιση του αστικού δρόμου, στα πλαίσια αυτής της εργασίας, γίνεται από την πλευρά της αρχιτεκτονικής, ανάγοντας όμως, σε αντιστοιχία με τους νεο - ορθολογιστές, την προσπάθεια ερμηνείας της αρχιτεκτονικής στη συνολική δομή της πόλης. Η συνδυασμένη μελέτη - συσχέτιση της αστικής ανάπτυξης με την μορφή και τους μετασχηματισμούς του (αστικού) δρόμου έχει, όπως προαναφέρθηκε, ως αφορμή και αφετηρία τους μετασχηματισμούς που πραγματοποιούνται στα χωρικά και χρονικά πλαίσια της σύγχρονης μεταβιομηχανικής πόλης. Για την κατανόηση των σύγχρονων μετασχηματισμών αναζητούνται παραδείγματα στην ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας. Η στροφή προς την ιστορία μέσα από τις προτάσεις και τις σχεδιαστικές εκφράσεις διαφορετικών θεωριών του 20 ου αιώνα σε σχέση με τον αστικό δρόμο έχει ως στόχο την κατανόηση των σύγχρονων αστικών μεταλλαγών γεγονός που αποτελεί τη δεύτερη μεθοδολογική επιλογή της εργασίας. Τα ιστορικά παραδείγματα που επιλέγονται αποτελούν στιγμιότυπα από θεωρίες και πρακτικές που υιοθετούνται σε πόλεις της Ευρώπης και της Αμερικής στα τέλη του 19 ου αιώνα και στη διάρκεια του 20 ου. Η απομόνωση των παραδειγμάτων και ο ορισμός ενός σημείου αφετηρίας για τη μελέτη της σχέσης του αστικού δρόμου με την πόλη, εμπεριέχει σημαντικά προβλήματα που σχετίζονται με την κοινωνική παραγωγή του χώρου και την ενσωμάτωση σε αυτόν στοιχείων από διαφορετικές περιόδους. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η μελέτη των παρεμβάσεων που πραγματοποιεί κάθε εποχή στον αστικό δρόμο αποτελεί ένα καταδεικτικό μέσο για την κατανόηση της οργάνωσής της και του τρόπου που αυτή εκφράζεται στο χώρο. Από τις παρεμβάσεις του Haussmann στο Παρίσι μέχρι την κατασκευή των μεγάλων έργων οδικής υποδομής στη σύγχρονη Αθήνα, τα οδικά δίκτυα χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού, συστηματοποίησης και ελέγχου του αστικού χώρου. Κριτήριο για την επιλογή των παραδειγμάτων αποτελεί το γεγονός ότι στα πλαίσιά τους η δυνατότητα κίνησης και ο δρόμος εκλαμβάνονται ως παράγοντες ικανοί να καθορίσουν την αστική ανάπτυξη. Αν και η κινητικότητα αποτελεί το βασικό θέμα σε όλες τις διακηρύξεις για το μέλλον της πόλης -καθώς σχετίζεται με την μορφή του αστικού χώρου και τη δημιουργία της αστικής κουλτούρας- το ενδιαφέρον εστιάζεται στις μελέτες και τα παραδείγματα στα οποία οι διανοητές ή οι τεχνικοί που τα διατύπωσαν είχαν συνείδηση αυτής της σχέσης και την είχαν μετατρέψει σε πρωτεύουσα παράμετρο του σχεδιασμού, συμπυκνώνοντας με τον πιο άμεσο τρόπο τις αντιλήψεις της εποχής τους για τον αστικό δρόμο. 13

15 Εικ.4 Διαδρομές σε διαφορετικά επίπεδα για τη μετακίνηση των Εβραίων και των Γερμανών, Πολωνία, Ναζιστική Κατοχή Πηγή: S. KOSTOF, The City Assembled: The elements of Urban form Through History, Thames and Hudson, London, 1992, σελ _ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

16 Η παρουσίαση των παραδειγμάτων δεν έχει ως πρόθεση την ιστορική καταγραφή και την εξέλιξη της αμφίδρομης σχέσης του δρόμου με την αστική οργάνωση αλλά περισσότερο την ανάδειξη των αντιφάσεων που προκύπτουν από την ενσωμάτωση των νέων σχέσεων της κινητικότητας και της τεχνολογίας στην παραγωγή του χώρου αλλά και στην παραγωγή των θεωριών για το χώρο σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές -στιγμιότυπα- στην ιστορία της νεωτερικής πόλης. Ο τελικός στόχος σε κάθε περίπτωση δεν είναι άλλος από την κατανόηση των σύγχρονων αστικών μετασχηματισμών. Ο αστικός δρόμος στα πλαίσια αυτής της εργασίας θα διακριθεί από τα εθνικά και υπερεθνικά δίκτυα που συνδέουν- αρθρώνουν τις πόλεις και τις ευρύτερες αστικές περιοχές μεταξύ τους. Αντίθετα, η διάκριση ανάμεσα στους παραδοσιακούς δρόμους της πόλης, οι οποίοι είναι δεμένοι με την ιστορία και τον ιστό της αποτελώντας μακροχρόνια συστήματα αναφοράς, και στις νέες οδικές υποδομές, που κατασκευάζονται ανεξάρτητα από τον παραδοσιακό αστικό ιστό, θα χρησιμοποιηθεί μόνο με στόχο να αναιρεθεί. Η διάκριση αυτή εκτιμάται πως δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα των διασκορπισμένων και διαρκώς επεκτεινόμενων αστικών συγκεντρώσεων και στην ίδια την ιδιότητα των δρόμων να αρθρώνονται μεταξύ τους και να λειτουργούν ως σύστημα στο επίπεδο της πόλης. Η οργάνωση της εργασίας θα ακολουθήσει τα εξής στάδια: α. αρχικά θα περιγραφεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκε η νεωτερική αντίληψη για την ενσωμάτωση των υποδομών στην πόλη στις αρχές του 20 ου αιώνα, β. στη συνέχεια θα παρουσιαστούν οι μετασχηματισμοί της αντίληψης αυτής τις επόμενες δεκαετίες, γ. στο τρίτο μέρος θα περιγραφεί η "άρνηση" της νεωτερικής αντίληψης για τις υποδομές και τον αστικό δρόμο στα μέσα του 20 ου αιώνα και τέλος, δ. θα διερευνηθεί η βασική υπόθεση εργασίας για την σύγχρονη ενσωμάτωση της πόλης στην λογική των υποδομών. Οι διατυπώσεις που παρουσιάζονται (και που σε μεγάλο βαθμό μοιάζουν στην εποχή τους με ουτοπίες) έχουν επηρεάσει τις μεταγενέστερες πραγματοποιήσεις και πολιτικές για την πόλη και έχουν συμβάλει στη συγκρότηση της έννοιας του αστικού όπως την εννοούμε (ή θα έπρεπε να την εννοούμε) σήμερα. Η εργασία περιλαμβάνει και μία παράλληλη αφήγηση των μετασχηματισμών ενός αστικού δρόμου της ελληνικής πόλης με σημαντική ιστορία, της οδού Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για έναν άξονα που συνδέει την Βόρεια Είσοδο της πόλης με το λιμάνι της, πάνω στον οποίο έχουν αρθρωθεί - μέσα από σταδιακές επεκτάσεις σε διάφορες ιστορικές φάσεις- τόποι παραγωγής, στρατόπεδα, εργατικές συνοικίες, προσφυγικοί συνοικισμοί, περιοχές κατοικίας και σύγχρονοι τόποι κατανάλωσης. Βασικό χαρακτηριστικό του δρόμου αυτού είναι ότι ξεκινάει από το ιστορικό κέντρο της πόλης, διασχίζει μία σειρά από περιοχές με διαφορετικά χαρακτηριστικά και σχέσεις, ενώ το τέλος του ταυτίζεται με τη σύνδεση των αστικών δρόμων με το εθνικό οδικό δίκτυο. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά έργα για τη διαμόρφωση της Βόρεια Εισόδου της πόλης, που σχετίζονται με τη σύνδεσή της με την Εγνατία οδό αλλά και με την κατασκευή της εξωτερικής περιφερειακής οδού της Θεσσαλονίκης. Η μετατροπή τμήματος της Βόρειας Εισόδου σε κλειστό αυτοκινητόδρομο είχε ως αποτέλεσμα την αλλαγή του χαρακτήρα και των σχέσεων της οδού με τις περιοχές από τις οποίες διέρχεται. Την ίδια στιγμή, οι περιοχές γύρω από τον άξονα βρίσκονταν και οι ίδιες σε διαδικασία μετασχηματισμού και ανασυγκρότησης. Η παράλληλη αφήγηση αυτής της ιστορίας στα πλαίσια της εργασίας αποτελεί περισσότερο μία καταγραφή της σχέσης της πόλης με τον αστικό δρόμο στην πραγματικότητα της ελληνικής πόλης, η οποία μέσα από τις διαφοροποιήσείς της αποτελεί αφορμή για νέες συσχετίσεις. Παρόλο που δε μπορεί κανείς να αντιστοιχίσει κανείς μία προς μία τις ιδέες και τις διατυπώσεις για τον αστικό δρόμο που συγκροτούνται στον 20 ο αιώνα και παρουσιάζονται στο κείμενο, με τις μεταλλαγές της οδού Λαγκαδά, μπορεί να διαβάσει την επίδραση αυτών των ιδεών στην οργάνωσή της και να κατανοήσει το βαθμό της συσχέτισής τους με τις μεταβαλλόμενες πραγματικότητες της πόλης. 15

17 Εικ.5 Το Παρίσι του 19 ου αιώνα Πηγή: S. KOSTOF, The City Assembled: The elements of Urban form Through History, Thames and Hudson, London, 1992, σελ _ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

18 ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ Στην προσπάθεια ορισμού της έννοιας του αστικού, έχουν διαμορφωθεί δύο γενικές κατευθύνσεις. Η πρώτη ορίζει την έννοια χωρικά, συγκρίνοντας τα χαρακτηριστικά της πόλης με της υπαίθρου, ενώ η δεύτερη χρονικά, συγκρίνοντας τη σύγχρονη αστική ζωή με τη ζωή παλιότερων εποχών. Οι κατευθύνσεις αυτές δέχθηκαν έντονη κριτική μετά το καθώς δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν έναν εξαντλητικό, σαφή και μη ιδεολογικά προσδιορισμένο ορισμό. Τη δεκαετία του 1990 επανήλθαν στο προσκήνιο στα πλαίσια της συζήτησης για την αστικότητα και την εμπειρία της στη νεωτερικότητα 7. Το άνοιγμα της συζήτησης για τη σημασία του αστικού δρόμου, προϋποθέτει τον ορισμό της έννοιας του αστικού, τη σύνδεσή της με τα χαρακτηριστικά του δρόμου και την αξιολόγηση της σημασίας που κάθε φορά αποκτά στα πλαίσια της αστικής ανάπτυξης. Ο ορισμός όμως της έννοιας, εμφανίζει μία σημαντική δυσκολία που σχετίζεται με τις πολλές και παράλληλες σημασίες που ενσωματώνει, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικές ιστορικές περιόδους και οι οποίες όταν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα, γίνονται προβληματικές και ασαφείς. Την ίδια στιγμή, οι σύγχρονες συνθήκες που εναντιώνονται στην παραδοσιακή αντίληψη της έννοιας και στη σύνδεσή της με το δρόμο φαίνεται να επιστρέφουν σε αυτή για να περιγράψουν μία σειρά από νέες χωρικές και κοινωνικές σχέσεις. Η έννοια του αστικού στην ελληνική γλώσσα, πέρα από τη νομική της ερμηνεία, μπορεί να αποδοθεί με δύο τρόπους. Ο πρώτος τρόπος αναφέρεται σε αυτό που ανήκει ή αφορά στους αστούς ως κοινωνική τάξη, ενώ ο δεύτερος σχετίζεται με το άστυ, το κέντρο της πόλης. Στην πρώτη περίπτωση, η έννοια του αστικού αντιδιαστέλλεται με τους ευγενείς και την τάξη των εργατών, με αποτέλεσμα να καθορίζεται από την συγκυρία μέσα στην οποία οργανώνονται οι μεταξύ τους σχέσεις. Σύμφωνα με τον J. Habermas, το πέρασμα από τις προαστικές κοινωνίες στις αστικές σχετίζεται με το πέρασμα από την οικιακή οικονομία στην οικονομία της αγοράς. Οι μετασχηματισμοί στην παραγωγή είχαν ως βασικό χαρακτηριστικό τη δημιουργία μίας νέας σχέσης ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο 8. Βασικό χαρακτηριστικό της ανάλυσης του Habermas είναι η σταθερή αναφορά στους θεσμούς, οι μεταλλαγές των οποίων αποτελούν τον άξονα οργάνωσης των επιχειρημάτων του. Στο πλαίσιο αυτό, η αστική δημόσια σφαίρα, η οποία έκανε την εμφάνιση της τον 18 ο αιώνα, διαχωρίζεται από την σφαίρα των δημόσιων εμφανίσεων που προηγήθηκε και συνδέθηκε με τη φεουδαρχική κοινωνία. Ο διαχωρισμός προκύπτει από το γεγονός ότι στη φεουδαρχική κοινωνία η μεταξύ τους διάκριση δεν ήταν δυνατό να γίνει με θεσμικά κριτήρια. Στην ανάλυσή του, η αστική δημόσια σφαίρα αντιμετωπίζεται ως ιστορική κατηγορία στενά δεμένη με την αστική κοινωνία, ενώ διαφαίνεται η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην έννοια του αστικού και τους όρους δημόσιο, ιδιωτικό, κοινή γνώμη και δημοσιότητα. Η αστική δημόσια σφαίρα, για τον Habermas, είναι η σφαίρα των ιδιωτών που απαρτίζουν ένα κοινό το οποίο χρησιμοποιεί τη ρυθμιζόμενη από τις αρχές δημοσιότητα ενάντια στην κρατική εξουσία. Μέσο έκφρασης αυτής της αντιπαράθεσης είναι ο δημόσιος "διαλογισμός", δηλ. η χρήση του λόγου για θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Ο δημόσιος "διαλογισμός" - η εμφάνιση του οποίου συνδέεται με την οργάνωση καφενείων, λεσχών και με την εμφάνιση του τύπου - συμπεριλαμβάνει τον λογοτεχνικό "διαλογισμό", όπου οι αστοί ανταλλάσσουν απόψεις για την τέχνη, και τον πολιτικό "διαλογισμό", όπου συνδιαλέγονται για τα ατομικά τους συμφέροντα που έρχονται σε αντίθεση με το κράτος 9. 6 ενδεικτικά αναφέρεται το βιβλίο M. CASTELLS, The Urban Question, Edward Almond, London, ως αφετηρία για την εισαγωγή της έννοιας της αστικότητας θα μπορούσε να θεωρηθεί η έκθεση ο κατάλογος της Biennale de Paris, A la recherche de l urbanite, Academy Editions, Στην Ελλάδα ο προβληματισμός για την αστικότητα, ως "κριτική άρνηση του αρνητικού που επιδιώκει να αντιπροτείνει στην απώλεια ιδιαιτερότητας των σύγχρονων αστικών τοπίων", εκφράστηκε για πρώτη φορά στο άρθρο του Π. ΜΑΡΤΙΝΙΔΗ, Η αστικότητα και πως να την αποκτήσετε, Πόλη και Περιφέρεια, τεύχος 12, J. HABERMAS, Αλλαγή δομής της δημοσιότητας, εκδ. Νήσος, Αθήνα, 1997, σελ ό.π., σελ

19 Εικ.6 Παρίσι, Place de l Opera, 1890 Πηγή: S. KOSTOF, The City Assembled: The elements of Urban form Through History, Thames and Hudson, London, 1992, σελ _ Από τον αστικό δρόμο στο δρόμο στην περιφέρεια

20 Με τον παραπάνω τρόπο, ο Habermas, συνδέει την εμφάνιση του ιδεατού μοντέλου της αστικής δημοσιότητας, με την εμφάνιση της αστικής κοινωνίας, όπου ο ιδιώτης έχει το διπλό ρόλο κατόχου εμπορευμάτων και μόρφωσης. Η αποδυνάμωση της δημόσιας σφαίρας και η μετατόπιση των ορίων ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο στην ανάλυσή του, σχετίζεται με την ανάπτυξη της μαζικής δημοκρατίας και του κοινωνικού κράτους, δηλαδή με τη διαπλοκή κράτους και κοινωνίας, που καταστρέφει τη βάση της αστικής δημοσιότητας που είναι ο διαχωρισμός των δύο σφαιρών. Οι αλλαγές στη δημόσια σφαίρα, απέκτησαν κεντρική σημασία και στις προσεγγίσεις του R. Sennett και της H. Arendt. Ο Sennett, ξεκινώντας περισσότερο με αναφορές στην κοινωνιολογία και την ψυχολογία επιχειρεί με την χρήση παραδειγμάτων από την καθημερινή ζωή μία αντίστοιχη διερεύνηση των ορίων ανάμεσα στη δημόσια και την ιδιωτική σφαίρα από το 18 ο αιώνα μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τη βασική υπόθεση εργασίας του, η κρίση στη δημόσια σφαίρα οφείλεται στην πρόταξη του ιδιωτικού απέναντι στο δημόσιο, υπό το πρόσχημα της οικειότητας 10. Η Arendt, τέλος, επιχειρεί μία ερμηνεία της δημόσιας ζωής με φιλοσοφικούς όρους 11. Κλειδί για την κατανόηση της μεταβολής της δημόσιας ζωής αποτελεί το αν μία δραστηριότητα επιτελείται ιδιωτικά ή δημόσια τονίζοντας πως η ανάδυση του κοινωνικού, που εκφράζεται με την απελευθέρωση της εργασίας από τον οίκο, σηματοδοτεί την εμφάνιση της δημόσιας σφαίρας. Ο δημόσιος χώρος, κατά την Arendt, "γεννιέται εκεί που οι άνθρωποι συνευρίσκονται δια μέσου της πράξης και επομένως προηγείται κάθε τυπικής συγκρότησης της δημόσιας σφαίρας". Αντίθετα με τους χώρους που αποτελούν έργο του ανθρώπου, "ο δημόσιος χώρος δεν επιβιώνει της δραστηριότητας που τον γεννά αλλά εξαφανίζεται με τον διασκορπισμό των ανθρώπων και τη παύση των δραστηριοτήτων". Παρά τις διαφορετικές τους αφετηρίες, οι παραπάνω προσεγγίσεις αναγνωρίζουν την επίδραση του διαφωτισμού, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του βιομηχανικού καπιταλισμού και την άνοδο της αστικής κοινωνίας, ως τους βασικούς παράγοντες των μεγάλων αλλαγών στη δημόσια σφαίρα 12. Η αστική κοινωνία δημιούργησε και μία συγκεκριμένη πρακτική κατοίκησης του χώρου. Ο G. Simmel χαρακτήρισε την αστική συμπεριφορά ως "αδιάφορη και υπεροπτική, που κρατάει τις αποστάσεις, ως μία θωράκιση, απέναντι στα θέλγητρα της μεγάλης πόλης" 13. Ο Simmel δεν ισχυρίστηκε πως οι πόλεις καθεαυτές αποτέλεσαν την αιτία αυτής της διακριτής συμπεριφοράς. Η έμφασή του ήταν ιστορική, σύμφωνα με την οποία οι νεωτερικές κοινωνίες, βασισμένες στην επικράτεια της οικονομίας του χρήματος, παρουσίαζαν πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά των παραδοσιακών κοινωνιών. Οι απόψεις του Simmel αποτέλεσαν αφετηρία για μια σειρά μελετών της αστικής κοινωνιολογίας οι οποίες διερεύνησαν τα χαρακτηριστικά της αστικής ζωής και την έκφρασή τους στο χώρο. Μέσα από τις μελέτες αυτές ο αστικός δρόμος έγινε αντιληπτός ως ένας κοινωνικά παραγόμενος χώρος που αποτελεί μικρόκοσμο της αστικής ζωής. Ο χαρακτήρας του θεωρήθηκε αποτέλεσμα της ιστορίας του, της ταυτόχρονης παρουσίας στο χώρο του διαφορετικών κοινωνικών ομάδων και των δραστηριοτήτων που φιλοξενεί. Παράλληλα αναγνωρίστηκε και η σημασία των φυσικών του χαρακτηριστικών στην υπεράσπιση ή στην ανατροπή των σχέσεων που ενσωματώνει. Παρά το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της διερεύνησης του αστικού θα μπορούσε να θεωρηθεί ως επεξήγηση 10 R. SENNETT Η τυραννία της οικειότητας, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, H. ARENDT, Η ανθρώπινη κατάσταση, εκδόσεις Γνώση, Αθήνα, Π. ΚΑΡΑΜΕΣΙΝΗ, Οι μεταλλαγές της δημόσιας σφαίρας μέσα από το έργο των H. Arendt, J. Habermas, R. Sennett, εργασία στο ΔΠΜΣ Σχεδιασμός Χώρος Πολιτισμός, Κατεύθυνση Πολεοδομία- Χωροταξία, Τμήμα Αρχιτεκτόνων, ΕΜΠ, Αθήνα, G. SIMMEL, Πόλη και Ψυχή, Έρασμος, Αθήνα, 1993, σελ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο. Κατεύθυνση ΙΙ: Αστικός ιστός, καθημερινή ζωή, δημόσιος χώρος

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο. Κατεύθυνση ΙΙ: Αστικός ιστός, καθημερινή ζωή, δημόσιος χώρος Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ III ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

«Οι καθημερινές δραστηριότητες στην πόλη» Β. Καρβουντζή, Μ. Παπαβασιλείου

«Οι καθημερινές δραστηριότητες στην πόλη» Β. Καρβουντζή, Μ. Παπαβασιλείου Η ανάμειξη των δραστηριοτήτων στην πόλη επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Το περιβάλλον (φυσικό και ανθρωπογενές) είναι ένας από τους παράγοντες που επηρεάζει τις δραστηριότητες. Β. Καρβουντζή, Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Στόχος του μαθήματος είναι η διερεύνηση της μορφής του εγχειρήματος του 'Μουσείου', ως προνομιακού πεδίου για την

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.»

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων.

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθέρωση Κατευθύνσεις της Ε.Ε. για τις εμπορευματικές οδικές μεταφορές 5

Απελευθέρωση Κατευθύνσεις της Ε.Ε. για τις εμπορευματικές οδικές μεταφορές 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΥΡΩΠΑΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ.. 1 1.1. Σχεδιασμός των μεταφορών... 1 1.2. Κατηγοριοποίηση Δομικά στοιχεία των μεταφορών.. 2 1.3. Βασικοί άξονες της Ευρωπαϊκής πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εικαστικές παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, η περίπτωση του Ψυρρή Γάτος Αθανάσιος 01104618,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας, μέλος της Επιστ. Επιτρ. του ΜΜΜΛ (ΕΜΠ και ΥΠΠΟΤ), Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΝΑΥΠΛΙΟΥ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΝΑΥΠΛΙΟΥ Αναγνώριση της περιοχής μελέτης Προβλήματα και ελλείψεις στην κυκλοφοριακή λειτουργία και τις μεταφορικές υποδομές Αυξημένος φόρτος διέλευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑΔΑ Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑΔΑ Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑΔΑ Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Χάραξη συνδυασμένης πολεοδομικής και κυκλοφοριακής στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ Ή ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ; ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ y=ax+b ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ Ή ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ; ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ y=ax+b ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 176 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ Ή ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ; ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ y=ax+b ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Σωτηρόπουλος Παναγιώτης 1 -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική-Σχεδιασµός του χώρου- Κατεύθυνση: Πολεοδοµία-Χωροταξία Μάθηµα: Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασµού και της οικιστικής ανάπτυξης. ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αριστείδης Κοσιονίδης Η κατανόηση των εννοιών ενός επιστημονικού πεδίου απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα

ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα ΖητΗματα υποδοχης και προσληψης του Franz Kafka στην ΕλλΑδα Ζητήματα υποδοχής και πρόσληψης του Franz Kafka στην Ελλάδα Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Aspects of Kafka s reception in Modern Greek Literature: The

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΚΕΦ. 1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ "ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ" ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΧΩΡΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ JESSICA ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Τρεις κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο. Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο. Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα Δίκτυα «Τομέων» και «Τόπων»: Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης για το Βόρειο Αιγαίο Ε. Παναγιωτάτου Ε. Κλαμπατσέα Η εισήγηση βασίζεται σε μακροχρόνια ερευνητική προσπάθεια καταρχήν με το πρόγραμμα «Ακρίτας»,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της έννοιας της Ορογένεσης στην ελληνική Μέση Εκπαίδευση κατά την περίοδο 1900 έως 1980.

Η εξέλιξη της έννοιας της Ορογένεσης στην ελληνική Μέση Εκπαίδευση κατά την περίοδο 1900 έως 1980. Η εξέλιξη της έννοιας της Ορογένεσης στην ελληνική Μέση Εκπαίδευση κατά την περίοδο 1900 έως 1980. Κυριακούλα ΜΑΚΡΗ Υπ. Διδάκτορας, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. kmakri@geo.auth.gr Αλέξανδρος ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ κ. ΦΟΥΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ &ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέμα 1: Διασύνδεση μεταφορών μικρών και μεγάλων αποστάσεων Εισαγωγή Στη λευκή βίβλο «WHITE PAPER Roadmap to a Single European Transport Area Towards a competitive

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ: ΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ!

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ: ΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ! ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ: ΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ! ΘΥΜΑΡΑ Μ. Μ. 11 Ο Γυμνάσιο Πειραιά, Δ/νση Β/Θμιας Εκπ/σης Πειραιά e-mail: margthym@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόγραμμα της διαμόρφωσης των σχολικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2

Τι είναι βιομηχανία. Εικόνα 1. Εικόνα 2 Τι είναι βιομηχανία Η βιομηχανία είναι ένα οργανωμένο σύστημα παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε μεγάλη ποσότητα. Οι βιομηχανικές, παραγωγικές μονάδες ή μονάδες παροχής υπηρεσιών χρειάζεται να θεωρηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Πρόγραμμα : Statistical_Analysis_1.prg Ανάλυση : 28/06/2012 13:05 Κατάλογος : C:\Workspace\Planning\Mst\2010\Statistics\Analysis_5\ Vesrion : 2.8.0, 20-06-2011 Τα κοινά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή εργασία : Μελέτη της εξέλιξης του προσφυγικού οικισμού της Νέας Φιλαδέλφειας με χρήση μεθόδων Γεωπληροφορικής.

Μεταπτυχιακή εργασία : Μελέτη της εξέλιξης του προσφυγικού οικισμού της Νέας Φιλαδέλφειας με χρήση μεθόδων Γεωπληροφορικής. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΡΟΦΟΡΡΙΙΚΗ Μεταπτυχιακή εργασία : Μελέτη της εξέλιξης του προσφυγικού οικισμού της Νέας Φιλαδέλφειας με

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΝΕΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ Σοφία Αυγερινού - Κολώνια, καθηγήτρια ΕΜΠ ΕΝΑ ΜΕΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" 2 η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αστικές παρεμβάσεις ανάπλασης αδιαμόρφωτων χώρων. Δημιουργία βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος και σύνδεση τριών κομβικών σημείων στην πόλη της Δράμας

Αστικές παρεμβάσεις ανάπλασης αδιαμόρφωτων χώρων. Δημιουργία βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος και σύνδεση τριών κομβικών σημείων στην πόλη της Δράμας ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΤΟΠΙΟΥ Αστικές παρεμβάσεις ανάπλασης αδιαμόρφωτων χώρων. Δημιουργία βιώσιμου αστικού περιβάλλοντος και σύνδεση τριών κομβικών σημείων στην πόλη της Δράμας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 22 η. Ανάπτυξη της Παγκόσμιας Οικονομίας και θεσμικές αλλαγές

Διάλεξη 22 η. Ανάπτυξη της Παγκόσμιας Οικονομίας και θεσμικές αλλαγές ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ανάπτυξη της Παγκόσμιας Οικονομίας και θεσμικές αλλαγές Διάλεξη 22 η Η πολιτική οικονομία των οικονομιών κεντρικού σχεδιασμού Slides constructed by Christina Sofianou for

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ :ΤΥΠΟΙ ΑΕΡΟΣΥΜΠΙΕΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΕΥΘΥΜΙΑ ΟΥ ΣΩΣΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1 ΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική»

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Επίκαιρα Θέματα Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Ονοματεπώνυμο Φοιτητή Σταμάτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Γ. Οικονόμου Μάρτιος 2001 - I -

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Γ. Οικονόμου Μάρτιος 2001 - I - ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχάριστο χρέος αποτελεί για μένα η μνεία των προσώπων που συνέβαλαν, τους τελευταίους εννέα μήνες, στην ολοκλήρωση αυτής της μελέτης. Θα ήθελα λοιπόν στο σημείο αυτό να ευχαριστήσω τον κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΑΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΑΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα