ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 23 No 3 JULY-SEPTEMBER 2010 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 23 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙOYΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 23 No 3 JULY-SEPTEMBER 2010 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 23 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙOYΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ"

Transcript

1 PNEUMON VOL. 23 No 3 JULY-SEPTEMBER 2010 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 23 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙOYΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL ISSN X e-issn Cited in: SCOPUS Εmbase Copernicus Index Google Scholar ΑΘΗΝΑ ATHENS

2 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL 197 ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÇÓ ÅÔÁÉÑÅÉÁÓ ΕΠΙΣΗΜΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÂÑÏÃ ÏËÏÃÉÊÇÓ ÅÔÁÉÑÅÉÁÓ Ιδιοκτήτης: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ISSN X e-issn scolar.google.gr ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Περιοδικό ΠΝΕΥΜΩΝ Μεσογείων 152 Αθήνα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών "Η Σωτηρία" Τηλ.: , FREE ONLINE ACCESS ΕΤΗΣΙΕΣ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ Eσωτερικού Μέλη ΕΠΕ - ΕΒΕ Ειδικευόμενοι - Φοιτητές Εταιρείες - Οργανισμοί Βιβλιοθήκες Εξωτερικού Εκτύπωση: ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ Μ. Αυγέρη 12, Αγία Παρασκευή Τηλ: , fax: Εκδότης: Μ. Στεφανάκης Διευθυντής Σύνταξης: Βοηθοί σύνταξης: Διεθνής Συντακτική Επιτροπή Philippe Astoul (France) Bruno Balbi (Italy ) Robert Baughman (USA) Semra Bilaceroglou (Turkey) Christopher Bolliger (South Africa) Philippe Camus (France) John Catravas (USA) Carlos Robalo Cordeiro (Portugal) Ulrich Costabel (Germany) Claudio Donner (Italy) Elisabeth Fireman (Israel) Joanna Floros (USA) Patricia Haslam (UK) Talmadge King (USA) Richard Light (USA) Fernando Martinez (USA) Dario Olivieri (Italy) Paco Panadero (Spain) Panos Pantelidis (UK) Martin Petrek (CZ) Vesna Petrovic (Serbia) Udaya Prakash (USA) Ganesh Raghu (USA) Steven Rennard (USA) Paola Rotoli (Italy) Om Sharma (USA) Cuneyt Tetikkurt (Τurkey) Theocharis Theocharides (USA) Argyris Theophilopoulos (USA) Athol Wells (UK) ΣυντακτικH ΕπιτροπH Δημοσθένης Μπούρος Μιχάλης Τουμπής Επαμεινώνδας Κοσμάς Κώστας Κωστίκας Στέλιος Λουκίδης Πέτρος Μπακάκος Ιωάννης Πνευματικός Γεώργιος Σταθόπουλος Μέλη Εθνικής Συντακτικής Επιτροπής Ουρανία Αναγνωστοπούλου (Αθήνα) Αντώνης Αντωνιάδης (Σέρρες) Νικόλαος Γαλάνης (Θεσ/νίκη) Δημήτριος Γεωργόπουλος (Ηράκλειο) Μίνα Γκάγκα (Αθήνα) Κώστας Γουργουλιάνης (Λάρισα) Γεώργιος Δημόπουλος (Αθήνα) Κώστας Ζαρογουλίδης (Θεσ/νίκη) Κωνσταντίνος Κατής (Αθήνα) Γεώργιος Κολιός (Αλεξανδρούπολη) Αντωνία Κουτσούκου (Αθήνα) Σταύρος Κωνσταντινίδης (Αλεξανδρούπολη) Κώστας Κωνσταντίνου (Αθήνα) Σταύρος Κωνσταντόπουλος (Ιωάννινα) Κατερίνα Μαλαγάρη (Αθήνα) Αργύρης Μιχαλόπουλος (Αθήνα) Γεώργιος Μπαλτόπουλος (Αθήνα) Παναγιώτης Μπεχράκης (Αθήνα) Γεώργιος Νάκος (Ιωάννινα) Δώρα Ορφανίδου (Αθήνα) Σπύρος Παπίρης (Αθήνα) Βλάσης Πολυχρονόπουλος (Αθήνα) Κώστας Πρίφτης (Αθήνα) Αντώνης Ρασιδάκης (Αθήνα) Νικόλαος Σιαφάκας (Ηράκλειο) Γεώργιος Τσελέπης (Αθήνα) Μάριος Φρουδαράκης (Αλεξανδρούπολη)

3 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL 199 THE HELLENIC THORACIC SOCIETY (HTS) OFFICIAL JOURNAL THE GREEK BRONCHOLOGIC SOCIETY (GBS) Owner: GREEK BRONCHOLOGIC SOCIETY ISSN X e-issn scolar.google.gr Address: PNEUMON Medical Journal Athens Chest Hospital (Sotiria) 152, Messogion Ave. Athens Greece Tel.: FREE ONLINE ACCESS Annual Subscriptions Inland Members of HTS and GBS Interns-Medical Students Medical Societies Medical Libraries Abroad Publisher: Technogramma 12 Markou Avgeri Str., Athens Tel: , Fax: Editor-in-Chief: Associate Editors: Demosthenes Bouros, MD, PhD, FCCP Michael Toumbis, MD Epaminontas Kosmas, MD, FCCP Kostas Kostikas, MD, FCCP Stelios Loukidis, MD, FCCP International Board Philippe Astoul (France) Bruno Balbi (Italy ) Robert Baughman (USA) Semra Bilaceroglou (Turkey) Christopher Bolliger (South Africa) Philippe Camus (France) John Catravas (USA) Carlos Robalo Cordeiro (Portugal) Ulrich Costabel (Germany) Claudio Donner (Italy) Elisabeth Fireman (Israel) Joanna Floros (USA) Patricia Haslam (UK) Talmadge King (USA) Richard Light (USA) Fernando J. Martinez (USA) Dario Olivieri (Italy) Paco Panadero (Spain) Panos Pantelidis (UK) Martin Petrek (CZ) Vesna Petrovic (Serbia) Udaya Prakash (USA) Ganesh Raghu (USA) Steven Rennard (USA) Paola Rotoli (Italy) Om Sharma (USA) Cuneyt Tetikkurt (Τurkey) Theocharis Theocharides (USA) Argyris Theophilopoulos (USA) Athol Wells (UK) EDITORIAL BOARD Petros Bakakos, MD Ioannis Pneumatikos, MD, FCCP Georgios Stathopoulos, MD National Board Ourania Anagnostopoulou (Athens) Antonis Antoniadis (Serres) George Baltopoulos (Athens) Panagiotis Behrakis (Athens) George Dimopoulos (Athens) Marios Froudarakis (Alexandroupolis) Mina Gaga (Athens) Nikolaos Galanis (Thessaloniki) Demetrios Georgopoulos (Heraklion) Kostas Gourgoulianis (Larisa) Konstantinos Katis (Athens) George Kolios (Alexandroupolis) Stauros Konstantinidis (Alexandroupolis) Kostas Konstantinou (Athens) Stavros Konstantopoulos (Ioannina) Antonia Koutsoukou (Athens) Katerina Malagari (Athens) Argyris Michalopoulos (Athens) George Nakos (Ioannina) Dora Orfanidou (Athens) Spyros Papiris (Athens) Vlasis Polychronopoulos (Athens) Kostas Priftis (Athens) Antonis Rassidakis (Athens) Nikolaos Siafakas (Heraklion) George Tselepis (Athens) Kostas Zarogoulidis (Thessaloniki)

4 201 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC SOCIETY PNEUMON QUARTERLY MEDICAL JOURNAL HELLENIC THORACIC SOCIETY Πρωτοτυπη Εργασια Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α O ρόλος της τελομεράσης στην παθογένεια της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης. Ένας σύνδεσμος της επιθηλιακή απόπτωσης και διαφοροποίησης Α. Τζουβελέκης, Α. Καραμέρης, Ε. Τσιάμπας, Α. Κουτσόπουλος, Ρ. Τριγγίδου, Μ. Φρουδαράκης, Δ. Μικρούλης, Γ. Ζαχαρής, Π. Στειρόπουλος, Ι. Μπαζδιάρα, Κ. Τσαταλάς, Ι. Κοτσιανίδης, Δ. Μπούρος Ανασκοπησεις Τα Μορφοκλασματικά Σύνολα (Fractals) και ο δυναμικός νόμος στην Πνευμονολογία. Η σημασία τους για τον κλινικό ιατρό Β.Ε. Παπαϊωάννου, Ι. Πνευματικός Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι Π. Μωραϊτάκη, Δ. Παπαμιχαήλ, Ν. Γεωργάτου Bραχεια Ανασκοπηση Πέρα από τις πνευμονοκονιώσεις: Νεοεμφανιζόμενες διάμεσες επαγγελματικές πνευμονοπάθειες Ε. Νένα, Π. Στειρόπουλος, Θ.Κ. Κωνσταντινίδης, Δ. Μπούρος Ενδιαφερουσεσ Περιπτωσεισ Bullectomy for bong lung in an 18 year-old male presenting with spontaneous pneumothorax R.K.A. Allen Ειδικο Aρθρο Το σανατόριο της Αγίας Ελεούσας: Ένας σημαντικός σταθμός στην ιστορία της πνευμονολογίας στο νησί της Ρόδου Α.Ι. Παπαϊωάννου, Κ.Θ. Κωστίκας Κριτικη Βιβλιων Pleural Disease D. Bouros Paediatric Bronchoscopy K.N. Priftis, M.B. Anthracopoulos, E. Eber, A.C. Koumbourlis, R.E. Wood ΠΝΕΥΜΩN Τόμος 23, Τεύχος 3 Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010

5 203 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC SOCIETY PNEUMON QUARTERLY MEDICAL JOURNAL HELLENIC THORACIC SOCIETY Original Article C o n t e n t s Telomerase in pulmonary fibrosis. A link to alveolar cell apoptosis and differentiation A. Tzouvelekis, A. Karameris, E. Tsiambas, A. Koutsopoulos, R. Tringidou, M. Froudarakis, D. Mikroulis, V. Aidinis, P. Steiropoulos, I. Bazdiara, C. Tsatalas, I. Kotsianidis, I. Pneumatikos, D. Bouros Reviews Fractals and power law in pulmonary medicine. Implications for the clinician V.E. Papaioannou, I. Pneumatikos Severe Asthma: Definitions, risk factors and phenotype characterization P. Moraitaki, D. Papamichail, N. Georgatou Brief Review Beyond pneumonoconiosis: Recently described occupational interstitial lung diseases E. Nena, P. Steiropoulos, T.C. Constantinidis, D. Bouros Case Reports Bullectomy for bong lung in an 18 year-old male presenting with spontaneous pneumothorax R.K.A. Allen Special Article The sanatorium of Saint Eleousa: An important part of the history of respiratory medicine on the island of Rhodes A.I. Papaioannou, K.T. Kostikas Βοok Reviews Pleural Disease D. Bouros Paediatric Bronchoscopy K.N. Priftis, M.B. Anthracopoulos, E. Eber, A.C. Koumbourlis, R.E. Wood PNEUMON Vol. 23, No 3 July - September 2010

6

7 Πρωτότυπη Εργασία O ρόλος της τελομεράσης στην παθογένεια της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης Ένας σύνδεσμος της επιθηλιακή απόπτωσης και διαφοροποίησης Αργύρης Τζουβελέκης 1, Ανδρέας Καραμέρης 2, Ευάγγελος Τσιάμπας 2, Αναστάσιος Κουτσόπουλος 3, Ροδούλα Τριγγίδου 4, Μάριος Φρουδαράκης 1, Δημήτριος Μικρούλης 5, Γεώργιος Ζαχαρής 1, Πασχάλης Στειρόπουλος 1, Ιωάννα Μπαζδιάρα 6, Κωνσταντίνος Τσαταλάς 6, Ιωάννης Κοτσιανίδης 6, Δημοσθένης Μπούρος 1 1 Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Ιατρική Σχολή Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης 2 Παθολογοανατομικό τμήμα, Νοσοκομείο Ν.Ι.Μ.Τ.Σ, Αθήνα 3 Παθολογοανατομικό τμήμα, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Κρήτη 4 Παθολογοανατομικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο νοσημάτων Θώρακος «Σωτηρία», Αθήνα 5 Χειρουργική Κλινική Νοσημάτων Θώρακος και Καρδιάς, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Ιατρική Σχολή Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης 6 Αιματολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Ιατρική Σχολή Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Λέξεις- Κλειδιά: - τελομεράση - παθογένεια - ιδιοπαθείς πνευμονική ίνωση - διάμεσες πνευμονοπάθειες Αλληλογραφία: Αργύρης Τζουβελέκης, MD, Clinical Research Fellow, Ιατρική Σχολή, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Αλεξανδρούπολη Tηλ.: Περiληψη. Εισαγωγή: Εκτενείς μελέτες έχουν υπογραμμίσει τον κεντρικό ρόλο της τελομεράσης για την μακροβιότητα των κυττάρων, τον πολλαπλασιασμό και τη διαφοροποίηση και την έχουν συνδέσει με την κυτταρική αθανασία. Επομένως, μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας για την παθογένεια της ινωτικής εξεργασίας του πνεύμονα. Σκοπός της μελέτης μας ήταν να εμπλέξουμε την τελομεράση στην παθογένεια της ιδιοπαθούς διάμεσης πνευμονοπάθειας. Ασθενείς και μέθοδοι: Ο ρόλος της τελομεράσης διερευνήθηκε με μια σειρά ανοσοϊστοχημικών μελετών και φθορίζοντα in situ υβριδισμού (FISH) σε ιστικές μικροσυστοιχίες (tissue microarrays-tmas) από αντιπροσωπευτικά ιστικά δείγματα ασθενών με δυο διαφορετικές μορφές πνευμονικής ίνωσης, της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης (IPF) και της κρυπτογενούς οργανοποιού πνευμονίας (COP), καθώς και ασθενών της ομάδας ελέγχου. Αποτελέσματα: Παρατηρήσαμε σημαντική ελάττωση στην έκφραση της τελομεράσης τόσο σε πρωτεϊνικό επίπεδο όσο και σε mrna στους ασθενείς με πνευμονική ίνωση συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Τόσο οι ανοσοϊστοχημικές μελέτες όσο και η FISH ανάλυση αποκάλυψαν δύο υποπληθυσμούς τύπου ΙΙ πνευμονοκυττάρων με βάση τα επίπεδα έκφρασης της τελομεράσης: τα τελομεράση θετικά τύπου II πνευμονοκύτταρα, περιβάλλοντα περιοχές ενεργού ίνωσης και επιδεικνύοντας αυξημένα επίπεδα έκφρασης δεικτών διαφοροποίησης και τα τελομεράση αρνητικά κύτταρα κυρίως εντοπιζόμενα σε περιοχές εγκατεστημένης ίνωσης τα οποία χαρακτηρίζονταν από υψηλά επίπεδα απόπτωσης. Συμπεράσματα: Η ελαττωμένη έκφραση της τελομεράσης στην IPF δύναται να αναδεικνύει μια αιτιολογική συσχέτιση μεταξύ χαμηλής έκφρασης τελομεράσης και παθογένειας της ίνωσης. Η διφορούμενη έκφραση της τελομεράσης στα προγονικά επιθηλιακά πνευμονοκύτταρα δείχνει ότι η τελομεράση ρυθμίζει τη μοίρα των κυψελιδικών επιθηλιακών κυττάρων είτε προς έναν αποπτωτικό ή προς έναν μεσεγχυματικό φαινότυπο συνεισφέροντας έτσι στην ινωτική εξεργασία. Πνεύμων 2010, 23(3):

8 208 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 Εισαγωγh Η τελομεράση είναι μια εκλεκτική ανάστροφη μεταγραφάση η οποία καταλύει την προσθήκη εξαμερών TTAGGG τελομερών DNA στις άκρες των χρωμοσωμάτων, αντιρροπώντας έτσι στη διάβρωση των τελομερών που φυσιολογικά συμβαίνει μετά από κάθε κυτταρική διαίρεση και συνεισφέροντας στη σταθερότητα, τη λειτουργία και τον διπλασιασμό των χρωμοσωμάτων 1,2. Αποτελείται από δυο βασικές υπομονάδες: την καταλυτική, ανάστροφη μεταγραφάση της τελομεράσης (h-tert) και την RNA (htr) 3 που λειτουργεί ως υπόστρωμα της καταλυτικής. Εκτενείς αναφορές έχουν δείξει ότι η τελομεράση κατέχει κεντρικό ρόλο στην κυτταρική μακροβιότητα, τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και διαφοροποίηση ενώ έχει συνδεθεί και με την κυτταρική αθανασία 4. Επιπρόσθετα, μελέτες έχουν δείξει ότι η έκφραση ή η δραστηριότητα του ενζύμου δεν περιορίζεται μόνο σε καρκινικά ή μεταλλαγμένα κύτταρα αλλά σχετίζεται και με την ιστική βλάβη 5. Παρά την πληθώρα όμως των δεδομένων σχετικά με την επαγωγή της δραστηριότητας της τελομεράσης και σε μη καρκινωματώδεις κυτταρικές σειρές 6,7 και τη συσχέτιση της με την ιστική βλάβη 8 και φλεγμονή 9, ο ρόλος της στις μη καρκινωματώδεις εξεργασίες που χαρακτηρίζονται από αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασμό και κύτταρα ανθεκτικά στην απόπτωση, παραμένει εν πολλοίς άγνωστος και ασαφής. Η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση (IPF) αποτελεί μια τέτοια διεργασία που χαρακτηρίζεται από αυξημένη επιθηλιακή απόπτωση, συναθροίσεις γρήγορα πολλαπλασιαζόμενων «αθάνατων» ινοβλαστών που καλούνται ινοβλαστικές εστίες (fibroblastic foci-ff) και συνθέτουν το παθολογοανατομικό πρότυπο της συνήθους διάμεσης πνευμονίας (usual interstitial pneumonia-uip) 10. Πρόσφατα βιβλιογραφικά δεδομένα υποστηρίζουν την υπόθεση ότι η ενεργός ίνωση στην IPF αντανακλά την παθολογική ανταπόκριση του επιθηλίου σε συνεχή βλαπτικά ερεθίσματα ενώ έχουν επίσης αναφερθεί παραλληλισμοί μεταξύ της καρκινογένεσης και της ινογένεσης Αντίθετα με την IPF η οποία χαρακτηρίζεται από καταστροφή του πνευμονικού παρεγχύματος και μη αναστρέψιμη ίνωση, άλλες μορφές πνευμονικής ίνωσης όπως η κρυπτογενής οργανοποιός πνευμονία (COP) που χαρακτηρίζεται από ινομυξωματώδεις βλάβες που λέγονται σωμάτια Masson (MB) εμφανίζονται με ευνοϊκή πρόγνωση και κλινική πορεία 13,14. Πειραματικά δεδομένα έχουν δείξει αυξημένη δραστηριότητα τελομεράσης σε ινοβλάστες απομονωθέντες από πνεύμονες ποντικιών μετά την έγχυση μπλεομυκίνης Η τελευταία παρατήρηση ενισχύθηκε και από το εύρημα ότι η απώλεια της δραστηριότητας της τελομεράσης είναι στενά συσχετιζόμενη με τη διαφοροποίηση των ινοβλαστών σε μυοϊνοβλάστες και πιθανόν να δρα σαν πυροδοτικός παράγοντας αυτής της διαδικασίας 18,19. Επιπλέον έχει αναφερθεί ότι η απώλεια έκφρασης της τελομεράσης οδηγεί σε απόπτωση των επιθηλιακών κυττάρων ποντικιών μετά από έγχυση μπλεομυκίνης 20, ενώ παράλληλα έχει περιγραφεί και η αιτιολογική συσχέτιση της έλλειψης τελομεράσης στους ινοβλάστες ποντικών με την επαγόμενη από μπλεομυκίνη πνευμονική ίνωση 21. Ωστόσο, η ανθρώπινη τελομεράση διαφέρει πάρα πολύ από αυτήν του ποντικού τόσο στη λειτουργία όσο και στη ρύθμιση ενώ το πειραματικό μοντέλο της μπλεομυκίνης δεν είναι πλήρως αντιπροσωπευτικό της IPF 21. Για τους παραπάνω λοιπόν λόγους χρειάζεται μια ανθρώπινη μελέτη. Δυο πρόσφατα δημοσιευμένες μελέτες σε ασθενείς με οικογενή IPF 15,22 περιγράφουν έναν πρωτογενή ρόλο για τις μεταλλαγές στις υπομονάδες της τελομεράσης στην παθογένεια της IPF, προτείνοντας ότι η παρουσία βραχέων τελομερών στα κυψελιδικά επιθηλιακά κύτταρα μπορεί να οδηγήσει στην απόπτωση τους και να πυροδοτήσει την ινωτική εξεργασία μέσω επιθηλιακώνμεσεγχυματικών αλληλεπιδράσεων. Παρά το γεγονός ότι η οικογενής IPF δεν διαφοροποιείται κλινικά από την σποραδική μορφή πλην της νεότερης ηλικίας έναρξης της νόσου (55 έτη vs. 67 έτη) 23, ωστόσο δεν υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές που να συσχετίζουν την έκφραση και την κυτταρική εντόπιση του ενζύμου σε δείγματα πνεύμονα ασθενών με διαφορετικές μορφές πνευμονικής ίνωσης. Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, κατασκευάσαμε ιστικές μικροσυστοιχίες (TMAs) και δείξαμε ελαττωμένη έκφραση της τελομεράσης σε αντιπροσωπευτικά ιστικά δείγματα ασθενών με σποραδική IPF και COP συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου συσχετίζοντας έτσι την υποέκφραση του ενζύμου με την παθογένεια της ίνωσης. Το πιο σημαντικό όμως εύρημα της μελέτης μας ήταν ότι δείξαμε για πρώτη φορά την παρουσία δυο υποπληθυσμών τύπου II πνευμονοκυττάρων με βάση τα επίπεδα έκφρασης της τελομεράσης: τα τελομεράση θετικά τύπου II πνευμονοκύτταρα, περιβάλλοντα περιοχές ενεργού ίνωσης και επιδεικνύοντας αυξημένα επίπεδα έκφρασης δεικτών διαφοροποίησης και τα τελομεράση αρνητικά κύτταρα κυρίως εντοπιζόμενα σε περιοχές εγκατεστημένης ίνωσης τα οποία χαρακτηρίζονταν από υψηλά επίπεδα απόπτωσης. Μερικά από τα δεδομένα που αναφέρονται εδώ έχουν δημοσιευθεί με τη μορφή περίληψης στα πεπραγμένα ιατρικών συνεδρίων 24,25.

9 PNEUMON Number 3, Vol. 23, July - September Υλικα και μεθοδοι Ασθενείς Συνολικά, 45 πρωτοδιαγνωσμένοι ασθενείς με ιδιοπαθή διάμεση πνευμονία (IIPs) δυο διαφορετικών παθολογοανατομικών προτύπων μεταξύ των οποίων 25 ασθενών με IPF/UIP και 20 με COP συμπεριλήφθησαν στη μελέτη μας. Η διάγνωση τέθηκε με βάση τη θέση ομοφωνίας της ATS/ERS (2002) 26. Ιστικά δείγματα ελήφθησαν με ανοιχτή βιοψία ή video assisted thoracoscopic surgery-vats από δυο διαφορετικές περιοχές κάθε ασθενούς και μονιμοποιήθηκαν σε παραφφίνη. Όλοι οι ασθενείς ήταν πλήρως ενημερωμένοι και υπέγραψαν έντυπο συγκατάθεσης με ο οποίο συμφωνούσαν στην ανώνυμη χρήση των δειγμάτων πνεύμονα για ερευνητικούς σκοπούς. Επιπλέον η μελέτη μας έτυχε της έγκρισης από την τοπική επιστημονική επιτροπή (Αριθμός πρωτοκόλλου: 1669). Είκοσι μπλόκ παραφφίνης συλλέχθησαν από τα αρχεία τριων παθογοανατομικών τμημάτων (Πίνακας 1). Ποσοτική αντίδραση ανάστροφης μεταγραφάσης πραγματικού χρόνου (quantitative Real-Time reverse transcriptase-chain reaction- qrt-pcr) H έκφραση του mrna της h-tert υπομονάδας εκτιμήθηκε ποσοτικά στους ασθενείς με IPF και στην ομάδα ελέγχου με τη χρήση qrt-pcr μεθόδου με SYBR-Green I QPCR Master Mix. Οι αλληλουχίες των εκκινητών ήταν οι ακόλουθες: για την h-tert; Για 5 - TGA CAC CTC ACC TCA Πινακας 1. Δημογραφικά και σπιρομετρικά χαρακτηριστικά των ασθενών με IPF/UIP και COP και ατόμων της ομάδας ελέγχου. Οι τιμές εκφράζονται ως μέσες τιμές ± SD. Χαρακτηριστικά IPF/UIP COP/OP Ομάδα ελέγχου Αριθμός Φύλο: Αρρεν/Θήλυ 19/6 12/8 5/5 Ηλικία, median (έτη) 66 (43-72) 50 (38-62) 39 (26-60) Καπνιστές/ Μη καπνιστές 20/5 6/14 5/15 FVC, % pred 71 ± 3 78 ± ± 12 TLC, % pred 54 ± 4 72 ± ± 11 K CO % pred 53 ± 5 68 ± 5 90 ± 6 Συντομογραφίες: COP/OP: κρυπτογενής οργανοποιός πνευμονία, FVC: Δυναμικά εκπνεόμενη χωρητικότητα, IPF/UIP: Ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση/συνήθης διάμεση πνευμονία, K CO: Διαχυτική ικανότητα μονοξειδίου του άνθρακος, TLC: Ολική ζωτική χωρητικότητα. CCC AC-3 και htert REV: 5 - CAC TGT CTT CCG CAA GTT CAC -3 και για την GAPDH; για: 5 - GGA AGG TGA AGG TCG GAG TCA-3 και GAPDH REV: 5 -GTC ATT GAT GGC AAC AAT ATC CAC T-3. Ενεργότητα της τελομεράσης Η ενεργότατα της τελομεράσης εκτιμήθηκε σε 15 συνολικά δείγματα πνευμόνων (8 με IPF και 7 φυσιολογικών), χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο ανάλυσης TRAP (telomeric repeat amplification protocol) σε συμφωνία με το πρωτόκολλο του κατασκευαστή (TeloTAGGG Telomerase PCR ELISA plus detection kit; Roche Molecular Biochemicals, Mannheim, Germany) 27. Εν συντομία, 10 μg απομονωμένου ιστού τοποθετήθηκαν σε 30 μl μείγματος αντιδραστηρίου (που περιελάμβανε υπόστρωμα τελομεράσης συνδυασμένο με βιοτινικά κατάλοιπα, βελτιστοποιημένο εκκινητή, νουκλεοτίδια, Taq πολυμεράση, και μια 216-bp καθορισμένη εσωτερική αλληλουχία DNA). Στο τελικό μείγμα διενεργήθηκε PCR. Η ενεργότητα της τελομεράσης ποσοτικοποιήθηκε μετρώντας την απορρόφηση των παραγώγων της PCR στα 450 nm. Τα επίπεδα ενεργότητας της τελομεράσης σε δεδομένο δείγμα καθορίστηκαν συγκρίνοντας το σήμα του δείγματος που θέλαμε να υπολογίσουμε, με το παρατηρούμενο σήμα δείγματος γνωστής ποσότητας του επιστρώματος ελέγχου. Βασισμένοι στα αρνητικά δείγματα ελέγχου, δείγματα με απορρόφηση λιγότερο από 0,2 θεωρήθηκαν αρνητικά. Κατασκευή της ιστικής μικροσυστοιχίας (TMA) Για την κατασκευή της ΤΜΑ χρησιμοποιήθηκαν 65 συνολικά ιστικά δείγματα από 25 IPF, 20 COP και 20 ασθενείς της ομάδας ελέγχου προερχόμενα από άτομα που υπεβλήθησαν σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση καλοήθης βλάβης του πνεύμονα. Τρεις αντιπροσωπευτικές περιοχές διαμέτρου 1.5 mm η κάθεμια εκφυτεύτηκαν από τους κύβους παραφίνης και επανεμφυτεύτηκαν με τη χρήση ειδικού οργάνου (TMA-100, Chemicon, USA) σε νέο κύβο παραφφίνης κάτω από αυστηρές συντεταγμένες όπως έχει περιγραφεί σε άλλη μελέτη 28. Τελικά κατασκευάσαμε 2 TMA μπλοκ αποτελούμενα από 100 ιστικούς πυρήνες το καθένα. Ανοσοϊστοχημική ανάλυση Η ανοσοϊστοχημεία για το αντιγόνο της h-tert πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ειδικού μονοκλωνικού αντισώματος (anti-h-tert mouse monoclonal antibody- clone 44F12-Novocastra Laboratories Ltd, Newcastle United Kingdom). Για την περαιτέρω ανάλυση της κυτταρικής

10 210 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 εντόπισης της τελομεράσης στα τύπου Ι ή ΙΙ πνευμονοκύτταρα και στους μυοϊνοβλάστες ή στους ινοβλάστες πραγματοποιήσαμε διπλή ανοσοϊστοχημική χρώση για την h-tert και τον surfactant-sp-a ή για την h-tert και την a-smooth muscle actin (a-sma), αντίστοιχα. Για να εκτιμήσουμε τη διαφοροποίηση των AECs στον ΙPF και COP πνεύμονα τα ιστικά δείγματα βάφτηκαν με ειδικό αντίσωμα έναντι της N-καντχερίνης (rabbit polyclonal antibody, GeneTex, GTX12221). Για την εκτίμηση της πολλαπλασιαστικής ικανότητας των ινοβλαστικών εστιών πραγματοποιήσαμε διπλή ανοσοϊστοχημική χρώση για τον παράγοντα ki-67 (ab8191, Abcam Limited Co) και για τον a-sma όπως και προηγουμένως. Προσδιορισμός της απόπτωσης Η αποπτωτική δραστηριότητα εκτιμήθηκε με τη χρήση ειδικού αντισώματος έναντι του παράγοντα κατακερματισμού του DNA [DNA fragmentation factor (DFF)] 29 (Novocastra Laboratories Ltd, Newcastle United Kingdom). Φθορίζων in situ υβριδισμός (FISH) για προσδιορισμό της htr υπομονάδας Η εκτίμηση της έκφραση της htr υπομονάδας έγινε με τη χρήση FISH. Ηανάλυση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ειδικού htr probe το οποίο υβριδίζει σε περιοχές εντός των 451 βάσεων της htr υπομονάδας (DakoCytomation, Y1441). Τα επίπεδα του mrna εκτιμήθηκαν αυτόματα με τη χρήση του υψηλής ευκρίνειας μικροσκοπίου DUET, BioView σύστημα σάρωσης για FISH, μορφολογία ανοσοϊστοχημικές εφαρμογές. Λάβαμε ως «αυξημένη έκφραση» την παρουσία >10 αντιγράφων mrna ανά κύτταρο, ως «χαμηλή έκφραση» την παρουσία 6-10 αντιγράφων mrna ανά κύτταρο και ως «καθόλου έκφραση» την παρουσία <6 αντιγράφων mrna ανά κύτταρο. Εκτίμηση των αποτελεσμάτων της ανοσοϊστοχημείας με σύστημα υπολογιστικής ανάλυσης εικόνας (Computerized Image Analysis) Προκειμένου να εκτιμήσουμε τα αποτελέσματα της ανοσοϊστοχημείας όχι ποιοτικά αλλά ποσοτικά και με ακρίβεια χρησιμοποιήσαμε ένα ημι-αυτόματο σύστημα υπολογιστικής ανάλυσης εικόνας (Matrox II Card Frame Grabber, Camera Microwave Systems, Μicroscope Olympus BX-50) το οποίο μας επέτρεψε να εκτιμήσουμε την χρωματική ένταση του σήματος σε μια κλίμακα 256- επιπέδων 0 (μαύρο)-255 (άσπρο). Στη συνέχεια οι τιμές της χρωματικής έντασης μετατράπηκαν σε ανάστροφα % ποσοστά. Στατιστικη αναλυση Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του προγράμματος SPSS 13.0 software. Τα αποτελέσματα εκφράστηκαν ως μέσες τιμές mean + SD, εκτός και αν υποδεικνύονταν διαφορετικά. Το unpaired t-test χρησιμοποιήθηκε για να συγκρίνουμε τη χρωματική ένταση των διαφορετικών υπό μελέτη παραγόντων μεταξύ των ασθενών με πνευμονική ίνωση και των ατόμων της ομάδας ελέγχου. Το paired t-test χρησιμοποιήθηκε για να συγκρίνουμε τη χρωματική ένταση στα επιθηλιακά κύτταρα, του ινοβλάστες και τους μυοϊνοβλάστες των ασθενών με IPF/UIP, COP και των ατόμων της ομάδας ελέγχου. Τιμή p <0.05 λήφθηκε ως στατιστικά σημαντική. Αποτελεσματα Ελαττωμένη έκφραση τελομεράσης στους ινωτικούς πνεύμονες συγκριτικά με τον φυσιολογικό πνεύμονα Επειδή δεν υπήρχε καμιά διαθέσιμη πληροφορία στη βιβλιογραφία σχετικά με την έκφραση της τελομεράσης σε ασθενείς με πνευμονική ίνωση υπολογίσαμε την έκφραση της τελομεράσης τόσο σε επίπεδο mrna όσο και πρωτεΐνης με τη χρήση qrt-pcr, FISH και ανοσοϊστοχημικής ανάλυσης αντίστοιχα, σε ασθενείς με IPF, COP και σε ιστικά δείγματα της ομάδας ελέγχου. Για να επισπεύσουμε και να στανταροποιήσουμε τις πειραματικές διαδικασίες κατασκευάσαμε δυο ιστικές μικροσυστοιχίες αποτελούμενες από 100 ιστικούς πυρήνες από 25 IPF, 20 COP και 20 ιστικά δείγματα της ομάδας ελέγχου. Οι ιστικές μικροσυστοιχίες βάφτηκαν με ειδικό μονοκλωνικό αντίσωμα έναντι της h-tert υπομονάδας και τα αποτελέσματα αναλύθηκαν ποσοτικά με τη χρήση ειδικού προγράμματος υπολογιστικής ανάλυσης εικόνας, όπως περιγράφτηκε παραπάνω. Όπως αναμενόταν, η qrt-pcr αποκάλυψε σημαντικά ελαττωμένη έκφραση της τελομεράσης στα δείγματα πνεύμονα ασθενών με IPF συγκριτικά με τα δείγματα φυσιολογικού πνεύμονα (p<0.0001) αναδεικνύοντας έτσι μια αιτιολογική σχέση μεταξύ της μειωμένης έκφρασης του ενζύμου και της πνευμονικής ίνωσης (Εικόνα 1). Επιπλέον, η ανοσοϊστοχημική ανάλυση έδειξε ελαττωμένη έκφραση τελομεράσης στους ινωτικούς πνεύμονες των ασθενών με IPF (p<0.001) και COP (p<0.001), συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, εντοπιζόμενη κυρίως στο κυψελιδικό επιθήλιο

11 PNEUMON Number 3, Vol. 23, July - September (Εικόνα 2). Υπερέκφραση τελομεράσης στα κυψελιδικά επιθηλιακά κύτταρα περιβάλλοντα περιοχές ινοβλαστικής δραστηριότητας στον IPF πνεύμονα Προκειμένου να αναλύσουμε περαιτέρω την κυτταρική εντόπιση της έκφρασης της τελομεράσης πραγματοποιήσαμε διπλή ανοσοϊστοχημική μελέτη και δείξαμε ότι Εικoνα 1. Μειωμένη έκφραση του mrna της h-tert υπομονάδας της τελομεράσης στα IPF δείγματα σε σύγκριση με τον φυσιολογικό πνεύμονα. Η qrt-pcr πραγματικού χρόνου έδειξε στατιστικά σημαντική μειωμένη έκφραση της τελομεράσης στα δείγματα πνεύμονα των IPF ασθενών σε σύγκριση με τα άτομα της ομάδας ελέγχου (*** p<0.0001). Ως συνέχεια αυτού, η μέση ποσοστιαία αναλογία ενεργότητας της τελομεράσης όπως αυτή εκτιμήθηκε από την ανάλυση TRAP φάνηκε μειωμένη στους ασθενείς με IPF συγκριτικά με τα φυσιολογικά δείγματα (p<0.05). η ελαττωμένη έκφραση της τελομεράσης εντοπιζόταν κυρίως στα τύπου ΙΙ κυψελιδικά επιθηλιακά κύτταρα [τελομεράση (-) κύτταρα] τα οποία εντοπιζόταν κυρίως σε περιοχές καταστροφής του αρχιτεκτονικού παρεγχύματος και εγκατεστημένης ίνωσης (περιοχές με εικόνα δίκην μελισσοκηρύθρας) στον IPF πνεύμονα (p<0.001) (Εικόνα 3A-C). Αντίθετα παρατηρήσαμε αυξημένη έκφραση του ενζύμου στα πνευμονοκύτταρα τύπου ΙΙ τα οποία περιέβαλλαν περιοχές επιθηλίου που τουλάχιστον μακροσκοπικά φαίνονταν φυσιολογικές, εντός του IPF πνεύμονα (Εικόνα 3G-H). Επιπρόσθετα στους ασθενείς με COP η πλειοψηφία των τύπου ΙΙ πνευμονοκυττάρων των άμεσα γειτνιάζοντων με περιοχές οργανούμενης πνευμονία επιδείκνυαν ελαττωμένα επίπεδα έκφρασης (Εικόνα 3D-F). Το πιο όμως εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης μας ήταν η αναγνώριση πνευμονοκυττάρων τύπου ΙΙ με διαφορετική μορφολογία από ότι τα φυσιολογικά, δηλαδή επιπεδωμένων, μακρόστενων κυττάρων τα οποία περιέβαλλαν περιοχές ενεργού ίνωσης κυρίως στον IPF πνεύμονα (p<0.001) και σε λιγότερο βαθμό στον COP (p<0.02) πνεύμονα και χαρακτηρίζονταν από αυξημένα επίπεδα έκφρασης τελομεράσης [τελομεράση (+) κύτταρα]. Το παραπάνω εύρημα μπορεί να σημαίνει ότι τα κύτταρα αυτά λόγω της αυξημένης έκφρασης τελομεράσης να είναι ανθεκτικά στην απόπτωση και να χαρακτηρίζονται από υψηλή διαφοροποιητική και πολλαπλασιαστική ικανότητα. (Εικόνα 4). Σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα της ανοσοϊστοχημείας η ανάλυση με FISH έδειξε περιοχές αυξημένης ενίσχυσης σήματος όχι μόνο στο επιθήλιο του φυσιολογικού πνεύμονα αλλά και σε περιοχές υπερπλαστικού επιθηλίου άμεσα γετνιάζουσες με ινοβλαστικές εστίες εντός του IPF πνεύμονα στις 19 από τις 25 περιπτώσεις και περιοχές χαμηλής ενίσχυσης σήματος στους 15 από τους 20 ασθενείς με COP (Εικόνα 5). Αυξημένη έκφραση τελομεράσης στις εστίες ινοβλαστών/μυοϊνοβλαστών στον IPF σε σύγκριση με τον COP πνεύμονα Προκειμένου να αναγνωρίσουμε διακριτά εκφραστικά πρότυπα τελομεράσης μεταξύ των ινοβλαστικών εστιών στις δυο διαφορετικές μορφές πνευμονικής ίνωσης, πραγματοποιήσαμε διπλή ανοσοϊστοχημική χρώση και δείξαμε επαγωγή στην έκφραση του ενζύμου στις ινοβλαστικές/μυοϊνοβλαστικές εστίες στους IPF ασθενείς (Εικόνα 6A-B) σε σύγκριση με τα σωμάτια Masson που χαρακτηρίζουν το παθολογοανατομικό πρότυπο της οργανούμενης πνευμονίας (Εικόνα 6D-F) (p<0.001). Το

12 212 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 Εικoνα 2. Μειωμένη έκφραση της τελομεράσης στους ινωτικούς πνεύμονες συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Η ανοσοϊστοχημεία για την h-tert υπομονάδα αποκάλυψε θετική πυρηνική χρώση (βέλη) στον φυσιολογικό πνεύμονα (A) συγκριτικά τον αρνητικό ισότυπο (B), τον IPF (C και D) και τον COP πνεύμονα (E, F). Στον IPF πνεύμονα η τελομεράση εντοπίστηκε κυρίως στις περιοχές και στα πνευμονοκύτταρα που την περιβάλλουν (D), σε αντίθεση με τον COP πνεύμονα όπου βρισκόταν σε περιοχές κυψελιδικής πλήρωσης (F). Η ποσοτική ανάλυση της ανοσοϊστοχημικής χρωματικής έντασης (G) ανέδειξε σημαντικές διαφορές στην έκφραση της τελομεράσης μεταξύ των ινωτικών πνευμόνων και των δειγμάτων της ομάδας ελέγχου (**p<0.001). Πραγματικές μεγεθύνσεις: A - F: x40.

13 PNEUMON Number 3, Vol. 23, July - September Εικoνα 3. Απουσία έκφρασης της τελομεράσης στο κυψελιδικό επιθήλιο των περιοχών εγκατεστημένης ίνωσης του IPF πνεύμονα. Διπλή ανοσοϊστοχημική ανάλυση για την h-tert υπομονάδα και τον SP-A αποκάλυψε απουσία έκφρασης της τελομεράσης (λευκοί πυρήνες) από τα πνευμονοκύτταρα τύπου II (κόκκινο κυτταρόπλασμα) στις περιοχές της ακανόνιστης επανεπιθηλιοποίησης, εγκατεστημένης ίνωσης (κύστεις δίκην μελικηρύθρας) και καταστροφής της αρχιτεκτονικής του παρεγχύματος στον IPF πνεύμονα (A, B), ενώ αντιθέτως θετική πυρηνική χρώση (βέλη) παρουσιαζόταν σε περιοχές πνευμονοκυττάρων που ήταν ιστολογικά φυσιολογικές εντός του IPF πνεύμονα (C, D). Επιπρόσθετα στον COP πνεύμονα η πλειοψηφία των τύπου II κυψελιδικών κυττάρων που περιέβαλλαν περιοχές οργανούμενης πνευμονίας επέδειξε μειωμένα επίπεδα έκφρασης του (βέλη) (E, F). Πραγματικές μεγεθύνσεις: A και E: x20, B-D και F: x40.

14 214 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 Εικoνα 4. Συνεντόπιση της τελομεράσης με τα πνευμονοκύτταρα τύπου ΙΙ περιβάλλοντα περιοχές ενεργού ίνωσης. Η υπολογιστική ανάλυση της χρωματικής έντασης της ανοσοϊστοχημικής χρώσης έδειξε αυξημένη έκφραση τελομεράσης (μαύροι πυρήνες) στα τύπου ΙΙ πνευμονοκύτταρα (κόκκινο κυτταρόπλασμα) άμεσα γειτνιάζοντα με περιοχές ενεργού ίνωσης κυρίως στον IPF πνεύμονα (ινοβλαστικές εστίες) (A, C και E) και σε μικρότερο βαθμό στον COP πνεύμονα (σωμάτια Masson) (B, D και F) (**p<0.001). Πραγματικές μεγεθύνσεις: A-F: x40.

15 PNEUMON Number 3, Vol. 23, July - September Εικoνα 5. Υψηλή ενίσχυση του σήματος της htr υπομονάδας στα επιθηλιακά κύτταρα περιβάλλοντα ινοβλαστικές εστίες στον IPF πνεύμονα. Η ανάλυση FISH αποκάλυψε αυξημένη έκφραση της mrna υπομονάδας (mrna αντίγραφα υποδεικνύονται ως πράσινες ενδοκυττάριες κουκίδες) στο φυσιολογικό κυψελιδικό επιθήλιο (A, Β) συγκριτικά με του ινωτικού πνεύμονα (C-F). Περαιτέρω ανάλυση της κυτταρικής εντόπισης του σήματος ανέδειξε συναθροίσεις επιθηλιακών κυττάρων που υπερέκφραζαν την htr υπομονάδα και τα οποία περιέβαλλαν περιοχές ενεργού ίνωσης κυρίως στον IPF πνεύμονα (D) και σε μικρότερο βαθμό στον COP πνεύμονα(e, F). Επιπλέον ενισχυμένο σήμα έκφρασης της τελομεράσης παρατηρήσαμε και στις ινοβλαστικές εστίες IPF πνεύμονα (D) σε αντίθεση με τα σωμάτια Masson του COP πνεύμονα (E). Πραγματικές μεγεθύνσεις: A, C και E: x40, B, D και F: x40.

16 216 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 προηγούμενο εύρημα ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο με την FISH ανάλυση που αποκάλυψε περιοχές ενισχυμένου σήματος εντός του ινωτικού διάμεσου χώρου στον IPF πνεύμονα (17 από τις 25 περιπτώσεις) (Εικόνα 5D) συγκριτικά με τον COP πνεύμονα όπου ανιχνεύσαμε ινωτικές περιοχές χαμηλής ενίσχυσης σήματος στους 18 από τους 20 συνολικά ασθενείς (Εικόνα 5F). Τα αποτελέσματα αυτά μας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την παθογένεια της πνευμονικής ίνωσης και μπορούν να εξηγήσουν τις σημαντικές διαφορές τις οποίες εμφανίζουν οι δυο αυτές μορφές ιδιοπαθούς διάμεσης πνευμονίας όσον αφορά την προοδευτικότητα της νόσου και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Επίσης δύναται να απαντήσουν στο ερώτημα γιατί οι βλάβες της COP υπόκεινται πλήρη ίαση μετά τη χορήγηση κορτικοειδών σε αντίθεση με τις ινοβλαστικές εστίες της IPF που είναι ανθεκτικές στην απόπτωση και εξελίσσονται ταχύτατα παρά τη θεραπευτική αγωγή. Παρόμοια με την τελομεράση εκφραστικά πρότυπα απόπτωσης, διαφοροποίησης και κυτταρικού πολλαπλασιασμού στους ινωτικούς πνεύμονες Για να επιβεβαιώσουμε αν το προφίλ έκφρασης της τελομεράσης συνοδεύεται από παρόμοιο εκφραστικό πρότυπο απόπτωσης εκτιμήσαμε την έκφραση του επαγόμενου από την κασπάση παράγοντα κατακερματισμού του DNA [DNA fragmentation factor-dff]. Σε συνάρτηση με το εκφραστικό πρότυπο της τελομεράσης παρατηρήσαμε αυξημένη απόπτωση στο κυψελιδικό επιθήλιο τόσο του IPF (p<0.001) όσο και του COP πνεύμονα (p<0.02) σε σύγκριση με το φυσιολογικό πνευμονικό ιστό (Εικόνα 7A-C). Επιπλέον, παρατηρήσαμε αυξημένη αποπτωτική δραστηριότητα στο κυψελιδικό επιθήλιο που περιέβαλλε περιοχές κατεστραμμένου πνεύμονα και εγκατεστημένης ίνωσης (περιοχές δίκην μελικηρύθρα), όπου κυριαρχούσαν τα τελομεράση (-) επιθηλιακά κύτταρα, υποδεικνύοντας ότι τα κύτταρα αυτά ήταν πιο πιθανό να υφίστανται απόπτωση λόγω της απουσίας έκφρασης της τελομεράσης. Περαιτέρω, αυξημένη απόπτωση σημειώθηκε και στις περιοχές ινοβλαστικής δραστηριότητας του COP πνεύμονα σε αντίθεση με τις αντίστοιχες του IPF όπου η απόπτωση ήταν ελάχιστη. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει ακόμα περισσότερο τον ρόλο της τελομεράσης στο παράδοξο φαινόμενο της απόπτωσης που χαρακτηρίζει την IPF: προδιάθεση για απόπτωση από τα επιθηλιακά κύτταρα και ανθεκτικότητα στην απόπτωση από τους ινοβλάστες (Εικόνα 7A-D). Τέλος, λόγω της έλλειψης δεδομένων που να υποστηρίζουν εμπλοκή της τελομεράσης στην κυτταρική διαφοροποίηση εκτιμήσαμε το εκφραστικό πρότυπο ενός δείκτη μεσεγχυματικής διαφοροποίησης, της Ν-καντχερίνης και παρατηρήσαμε ότι αλληλεπικαλυπτόταν με αυτό της τελομεράσης. Πιο συγκεκριμένα παρατηρήσαμε αυξημένη έκφραση στα υπερπλαστικά, μορφολογικά διαφοροποιημένα επιθηλιακά κύτταρα (με φαινότυπο παρόμοιο με αυτόν των μεσεγχυματικών κυττάρων) (p<0.01) που περιέβαλλαν ινοβλαστικές εστίες και στα δυο πρότυπα πνευμονικής ίνωσης τονίζοντας ότι τα κύτταρα αυτά χρειάζονται αυξημένα επίπεδα τελομεράσης όχι μόνο για να είναι ανθεκτικά στην απόπτωση αλλά επιπλέον για να υφίστανται ένα είδος μεταπλασίας, την επιθηλιακή μεσεγχυματική μετάπτωση (Εικόνα 7E-H). Συζητηση Με βάση την τρέχουσα βιβλιογραφία η μελέτη μας αποτελεί την πρώτη αναφορά σχετικά με την έκφραση της τελομεράσης σε ασθενείς με ιδιοπαθή διάμεση πνευμονοπάθεια και τα ευρήματα αυτής υποστηρίζουν μια αιτιολογική συσχέτιση μεταξύ χαμηλής έκφρασης τελομεράσης και παθογένειας πνευμονικής ίνωσης, όπως ακριβώς έχει αποδειχθεί με τη συγγενή δυσκεράτωση (dyskeratosis congenital) 30,31, ένα σπάνιο σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από μεταλλαγές στο ενζυμικό σύμπλεγμα της τελομεράσης και πνευμονική ίνωση προσομοιάζουσα της IPF. O σχεδιασμός της μελέτης μας είχε ως εξής: Χρησιμοποιήσαμε qrt-pcr πραγματικού χρόνου και δείξαμε ελαττωμένη έκφραση τελομεράσης στους ασθενείς με IPF συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Επιπρόσθετα, κατασκευάσαμε δυο ιστικές μικροσυστοιχίες αποτελούμενες από 100 αντιπροσωπευτικά ιστικά δείγματα από ασθενείς με IPF και COP και από φυσιολογικό πνευμονικό ιστό της ομάδας ελέγχου. Η ανοσοϊστοχημική ανάλυση σε συνδυασμό με τη υπολογιστική ανάλυση της εικόνας αποκάλυψαν ελαττωμένη έκφραση του ενζύμου στους ινωτικούς πνεύμονες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Στη συνέχεια επιλέξαμε να αναλύσουμε την κυτταρική εντόπιση της έκφρασης της τελομεράσης τόσο με διπλή ανοσοϊστοχημεία όσο και με FISH και δείξαμε μειωμένη έκφραση τελομεράσης στα πνευμονοκύτταρα τύπου II που περιέβαλλαν περιοχές κατεστραμμένου πνεύμονα και εγκατεστημένης ίνωσης εντός του IPF πνεύμονα. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης μας ήταν η ανίχνευση αυξημένων επιπέδων έκφρασης τελομεράσης όχι μόνο στο φυσιολογικό επιθήλιο του IPF πνεύμονα αλλά και στα αναγεννητικά μορφολογικά μεταλλαγμένα τύπου

17 PNEUMON Number 3, Vol. 23, July - September Εικονα 6. Συνέκφραση της τελομεράσης με τα λεία μυϊκά κύτταρα (a-sma) κύτταρα στις ινοβλαστικές εστίες του IPF πνεύμονα. Η διπλή ανοσοϊστοχημική υπολογιστική ανάλυση εικόνας για την h-tert υπομονάδα και τον παράγοντα a-sma αποκάλυψε συνεντόπιση της τελομεράσης (μαύροι πυρήνες) στις περιοχές ενεργού ίνωσης (κόκκινο κυτταρόπλασμα) (βέλη) στον IPF (A) συγκριτικά με τον COP πνεύμονα (B ). Η τελομεράση επίσης ήταν παρούσα στις λείες μυϊκές ίνες των αγγείων του πνεύμονα που εξέφραζαν asma στον IPF (C) συγκριτικά με τον COP πνεύμονα (D). Πραγματικές μεγεθύνσεις: A-D: 40.

18 218 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 Εικoνα 7. Παρόμοια με την τελομεράση εκφραστικά πρότυπα απόπτωσης, διαφοροποίησης και κυτταρικού πολλαπλασιασμού στους ινωτικούς πνεύμονες. Αυξημένη απόπτωση όπως εκτιμήθηκε με την ανοσοϊστοχημική ανάλυση του παράγοντα κατακερματισμού του DNA (DFF) παρατηρήθηκε στο υπερπλαστικό κυψελιδικό και βρογχικό επιθήλιο του IPF πνεύμονα (A) ενώ στον COP πνεύμονα θετική χρώση για τον DFF εντοπίστηκε και στις περιοχές οργανούμενης πνευμονίας και στα σωμάτια Masson (B). Επιπρόσθετα, έντονα θετική χρώση για την N-καντχερίνη παρατηρήθηκε στις περιοχές ακανόνιστης επανεπιθηλιοποίησης και βρογχιολιοποίησης (βέλη) που περιέβαλλαν τις ινοβλαστικές εστίες στον IPF πνεύμονα (E), ενώ στον COP πνεύμονα η N-καντχερίνη ήταν παρούσα στο επιθήλιο που περιέβαλλε περιοχές κυψελιδικής πλήρωσης και οργανούμενης πνευμονίας (F) στις οποίες ήταν έντονα θετική η χρώση για την τελομεράση. Αντίθετα παρατηρήσαμε ελάχιστη έκφραση του DFF (**p<0.001) και της N-καντχερίνης (**p<0.001), με βάση την ποσοτική ανάλυση της εικόνας στις περιοχές του φυσιολογικού επιθηλίου(c, G). Πραγματικές μεγεθύνσεις: A-C και E: x20, F και G: x40.

19 PNEUMON Number 3, Vol. 23, July - September ΙΙ πνευμονοκύτταρα που γειτνίαζαν με περιοχές ενεργού ίνωσης, κυρίως στον IPF πνεύμονα και σε μικρότερο βαθμό στα COP ιστικά δείγματα. Ακόμα πιο εντυπωσιακά, η τοπική ετερογένεια στην έκφραση της τελομεράσης συνοδεύτηκε και από παρόμοια εκφραστικά πρότυπα δεικτών απόπτωσης, διαφοροποίησης και κυτταρικού πολλαπλασιασμού, όπως ακριβώς εκτιμήθηκαν με ανοσοϊστοχημικές αναλύσεις. Στην IPF/UIP, συναθροίσεις ινοβλαστών και μυοϊνοβλαστών εντοπιζόμενες κυρίως στις υποϋπεζωκοτικές ζώνες του διάμεσου χώρου αποτελούν το παθογενετικό ορόσημο και ένα από τα κριτήρια για την διάγνωση της νόσου 10. Η εμμένουσα παραμονή των εστιών αυτών παρά τη λήψη θεραπείας όπως εκτιμάται από την μακροβιότητα και τον αυξημένο πολλαπλασιασμό των κυττάρων αυτών ίσως να αποτελεί τη βάση για την προοδευτική εξέλιξη και επιδείνωση της ινωτικής εξεργασίας. Ενώ όμως η κλινική πορεία των ασθενών με IPF είναι δυσμενής, εντούτοις ασθενείς πάσχοντες από άλλους τύπους πνευμονικής ίνωσης παρουσιάζονται με εξαιρετική πρόγνωση και άριστη ανταπόκριση στη θεραπεία με κορτικοειδή 19. Εκτενείς μελέτες έχουν αποδώσει αυτές τις διαφορές στα διακριτά παθογενετικά πρότυπα που χαρακτηρίζουν τα δυο αυτά νοσήματα και τα οποία αντανακλώνται στα διαφορετικά αποπτωτικά και αγγειογενετικά πρότυπα έκφρασης Επιπρόσθετα, ενώ το κυψελιδικό επιθήλιο θεωρούνταν επί δεκαετίες ως παθητικός παρατηρητής κατά τη διαδικασία της ινογένεσης, τα τελευταία χρόνια η άποψη ότι τα επαναλαμβανόμενα βλαπτικά ερεθίσματα επάγουν πλην της απόπτωσης και τη διαφοροποίηση των αναγεννητικών πνευμονοκυττάρων τύπου II με μια διαδικασία που λέγεται επιθηλιακή-μεσεγχυματική μετάπτωση (epithelial-mesenchymal transition-emt) έχει συγκεντρώσει μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον Πρόσφατες μελέτες που επικέντρωσαν στην έκφραση της τελομεράσης σε ινοβλάστες απομονωθέντες από το πειραματικό μοντέλο της μπλεομυκίνης αποκάλυψαν ένα σημαντικό ρόλο της τελομεράσης στην κυτταρική διαφοροποίηση. Πιο συγκεκριμένα, ο Phan και οι συνεργάτες του πρότειναν ότι η επαγωγή της δραστηριότητας της τελομεράσης σε ινοβλάστες αρουραίου μπορεί να οφείλεται σε μεσολαβητές του πολλαπλασιασμού των ινοβλαστών ενώ αντίθετα η απώλεια έκφρασης του ενζύμου από ειδικούς αναστολείς πυροδοτεί τη διαφοροποίηση τους σε μυοϊνοβλάστες 15, Επιπλέον, ο Fridlender και οι συνεργάτες του ενέπλεξαν την χαμηλή δραστηριότητα του ενζύμου στην εκσεσημασμένη απόπτωση των κυψελιδικών επιθηλιακών κυττάρων ποντικού μετά από έγχυση μπλεομυκίνης τονίζοντας περαιτέρω ότι η βαθμιαία αύξηση της δραστηριότητας της τελομεράσης στα επιθηλιακά κύτταρα ίσως και να αντιπροσωπεύει έναν αμυντικό μηχανισμό ενάντια στις άμεσα προσκείμενες ινοβλαστικές εστίες που επάγουν την απόπτωση κατά την ινωτική εξεργασία 24. Ωστόσο, η ανθρώπινη τελομεράση διαφέρει σημαντικά από εκείνη του ποντικού τόσο στις λειτουργικές όσο και στις ρυθμιστικές ιδιότητες ενώ και το πειραματικό μοντέλο της ίνωσης με μπλεομυκίνη δεν είναι πλήρως αντιπροσωπευτικό της IPF λόγω της αυτοϊώμενης φύσης του, της ταχύτητας ανάπτυξης του και της στενής σχέσης της φλεγμονής με την πνευμονική ίνωση 21. Επιπρόσθετα, στο επίπεδο της ανθρώπινης νόσου είναι εν πολλοίς άγνωστη η σχέση μεταξύ της δράσης ή αναστολής της τελομεράσης και της ανάπτυξης και προοδευτικής εξέλιξης της πνευμονική ίνωσης 23. Επομένως κρίνεται απαραίτητη η διενέργεια μιας ανθρώπινης μελέτης. Για το λόγο αυτό μελετήσαμε για πρώτη φορά στην τρέχουσα βιβλιογραφία, την έκφραση της τελομεράσης σε ιστικά δείγματα ασθενών με δυο διαφορετικές μορφές πνευμονικής ίνωσης, IPF και COP. Χρησιμοποιήσαμε την πρωτοποριακή τεχνολογία των ιστικών μικροσυστοιχιών η οποία μας επέτρεψε την ταυτόχρονη ανάλυση έως και 200 ιστικών κύβων παραφίνης σε ένα και μοναδικό πείραμα κάτω από αυστηρά τυποποιημένες συνθήκες, εννοώντας δηλαδή ότι όλα τα ιστικά δείγματα αναλύθηκαν με τον ίδιο, πανομοιότυπο τρόπο, χωρίς την παρέμβαση ανθρώπινου παράγοντα (unbiashed fashion) με ελάχιστη καταστροφή του ιστού, χαμηλό κόστος, συντομότερο χρόνο και με τρόπο που διευκόλυνε όχι μόνο την ποσοτική ανάλυση της χρωματικής έντασης αλλά μας βοήθησε να επικεντρώσουμε και σε ειδικές κυτταρικές σειρές, όπως οι ινοβλάστες και τα κυψελιδικά κύτταρα, των οποίων ο ρόλος στην παθογένεια της νόσου είναι πολύ σημαντικός 39. Η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε μειωμένη έκφραση τελομεράσης τόσο σε επίπεδο mrna όσο και σε επίπεδο πρωτεΐνης στους ασθενείς με πνευμονική ίνωση σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τα αποτελέσματα της qrt-pcr και της TRAP ανάλυσης συμπληρώθηκαν από ανοσοϊστοχημικές μελέτες, σε συνδυασμό με το πρόγραμμα ημιποσοτικής ανάλυσης εικόνας (semi-quantitative image analysis) που εκτιμά την ένταση του ανιχνευόμενου σήματος της χρωστικής ουσίας του προς εξέταση παρασκευάσματος, με αμερόληπτο τρόπο σε μια κλίμακα 256 χρωμάτων (τα συμβατικά μικροσκόπια αναγνωρίζουν διαφορές του σήματος σε κλίμακα 30 χρωμάτων) 41,42 και έδειξαν ισχυρή πρόσληψη χρωστικής ουσίας του φυσιολογικού επιθηλίου σε αντίθεση με τις ινωτικές περιοχές. Αξιοσημείωτα, ανοσοϊστοχημικές μέθοδοι υποστηριζόμενες και από

20 220 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 3ο, Τόμος 23ος, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2010 FISH ανάλυση, επεκτείνοντας πρωτοποριακές αναφορές 40, ανακάλυψαν την ύπαρξη δυο διακριτών υποπληθυσμών τύπου ΙΙ πνευμονοκυττάρων με βάση τα επίπεδα έκφρασης τελομεράσης; μορφολογικά μεταλλαγμένα τελομεράση θετικά κύτταρα άμεσα προσκείμενα σε περιοχές ενεργού ίνωσης τα οποία επιδείκνυαν υψηλά επίπεδα έκφρασης δεικτών μεσεγχυματικής διαφοροποίησης όπως η Ν-καντχερίνη εντοπιζόμενα κυρίως στον IPF πνεύμονα και σε μικρότερο βαθμό στον COP πνεύμονα και τελομεράση αρνητικά κύτταρα τα οποία παρατηρήθηκαν κυρίως σε περιοχές κατεστραμμένου πνευμονικού παρεγχύματος και εγκατεστημένης ίνωσης στον IPF πνεύμονα και γύρω από περιοχές κυψελιδικής πλήρωσης και οργανούμενης πνευμονίας στα COP ιστικά δείγματα. Τα τελευταία κύτταρα φαίνεται ότι χαρακτηρίζονται από αυξημένη αποπτωτική δραστηριότητα όπως αυτή εκτιμήθηκε από τη θετική ανοσοϊστοχημική χρώση για τον παράγοντα κατακερματισμού του DNA. Περαιτέρω, παρατηρήσαμε αυξημένη έκφραση του ενζύμου και σε περιοχές κυψελιδικού επιθηλίου οι οποίες μακροσκοπικά τουλάχιστον φαίνονταν φυσιολογικές, εντός του IPF πνεύμονα. Η διττή αυτή έκφραση της τελομεράσης στα προγονικά πνευμονοκύτταρα τύπου ΙΙ μας παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον ρόλο της τελομεράσης στην παθογένεια της πνευμονικής ίνωσης. Μπορούμε επομένως να υποθέσουμε ότι αλλαγές στην έκφραση της τελομεράσης δύνανται να ρυθμίζουν την μοίρα των κυψελιδικών κυττάρων είτε προς έναν αποπτωτικό φαινότυπο ή προς ένα φαινότυπο μεσεγχυματικής διαφοροποίησης, συνεισφέροντας έτσι άμεσα στην ινωτική διαδικασία (εικόνα 8). Πρόσφατα δεδομένα από δυο ανεξάρτητες γενετικές μελέτες 28,41 συσχετίζουν τις μεταλλαγές στις υπομονάδες της τελομεράσης με την οικογενή IPF προτείνοντας ότι τα βραχέα, δυσλειτουργικά τελομερή στα επιθηλιακά κύτταρα μπορούν να οδηγήσουν σε απόπτωση τους και στη δημιουργία πολλαπλών ινωτικών βλαβών. Επίσης αναφέρουν ότι υπό την επίδραση πολλαπλών «επιθέσεων» το βρογχοκυψελιδικό επιθήλιο απαντά με συνεχή αναγέννηση η οποία είναι άμεσα εξαρτώμενη από τα τοπικά προγονικά κύτταρα τα οποία στην περίπτωση της ίνωσης χαρακτηρίζονται από χαμηλά επίπεδα βιοσιμότητας εξαιτίας της παρουσίας βραχέων τελομερών, προερχόμενων από τη μειωμένη έκφραση της τελομεράσης. Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι σύμφωνα με αυτήν την υπόθεση. Τα τελομεράση αρνητικά κύτταρα είναι πιο πιθανό να αποπίπτουν όπως φάνηκε άλλωστε και από την αυξημένη έκφραση του παράγοντα κατακερματισμού του DNA, συνεισφέροντας έτσι στην ακανόνιστη, χαοτική επανεπιθηλιοποίηση που χαρακτηρίζει τη νόσο. Σε συμφωνία με αυτό, η παρουσία αυξημένων επιπέδων έκφραση τελομεράσης στα μορφολογικά μεταλλαγμένα, επιπεδωμένα, προσομοιάζοντα με μεσεγχυματικά κύτταρα, προγονικά τύπου ΙΙ πνευμονοκύτταρα τα οποία εξέφραζαν αυξημένα επίπεδα δεικτών διαφοροποίησης ίσως να σημαίνει ότι τα κύτταρα αυτά χρειάζονταν την τελομεράση για υποστούν ένα είδος μεταπλασίας, την επιθηλιακή-μεσεγχυματική μετάπτωση 22,42,43. Η εντόπιση υψηλών επιπέδων τελομεράσης στο φυσιολογικό επιθήλιο εντός του IPF πνεύμονα ίσως να αντιπροσωπεύει ένα είδος αμυντικού μηχανισμού επιβίωσης των κυψελιδικών κυττάρων ενάντια στα επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα ιστική βλάβης που οδηγούν τελικά στην ινογένεση ή ακόμα μια αντιρροπιστική απάντηση προκειμένου να ελαττώσουν την έκταση της ινωτικής εξεργασίας, όπως ακριβώς έχει αναφερθεί σε πειραματικά μοντέλα ίνωσης. Επιπρόσθετα αξίζει να αναφερθεί, ότι η υπερέκφραση τελομεράσης σε περιοχές ινοβλαστικής δραστηριότητας περισσότερο στον IPF από ότι στον COP πνεύμονα υποδεικνύει ένα μηχανισμό μέσω του οποίου οι ινοβλάστες της IPF με μεταλλαγμένο φαινότυπο εξασκούν την ανθεκτικότητα τους στο φαινόμενο της απόπτωσης γεγονός που μπορεί να εξηγήσει την ύφεση των ινωτικών βλαβών της COP μετά από θεραπεία με κορτικοειδή και την παραμονή της ινωτικής εξεργασίας της IPF ανεξαρτήτου θεραπευτικής αγωγής 38,44. Η άμετρη συστράτευση και παραμονή ινοβλαστών μεταλλαγμένου φαινότυπου σε συνδυασμό με το φαινόμενο της επιθηλιακής μεσεγχυματικής μετάπτωσης προσομοιάζει με τη μεταπλασία και τη γενετική εξαλλαγή των καρκινικών κυττάρων. Το αν μεταλλαγές στις υπομονάδες της τελομεράσης είναι υπεύθυνες για τη ανεπαρκή δραστηριότητα του ενζύμου και τα βραχέα τελομερή οδηγώντας σε απώλεια των κυψελιδικών επιθηλιακών κυττάρων ή ακόμα και για την αυξημένη δράση του ενζύμου και την μεταπλασία του επιθηλίου είναι εν πολλοίς άγνωστο και διφορούμενο. Αυτό που σήμερα είναι ήδη γνωστό είναι πως μεταλλαγμένα συστατικά της τελομεράσης μπορεί να οδηγήσουν σε χρωματοσωμιακή αστάθεια, όπως συμβαίνει κατά τη μετάλλαξη ενός φυσιολογικού κυττάρου σε καρκινικό. Η ενεργοποίηση της τελομεράσης μετά την έναρξη της χρωματοσωμιακής αστάθειας σε συνδυασμό με το βεβλαμένο προϊνωτικό μικροπεριβάλλον, προάγει τη συστράτευση μεταλλαγμένων κυττάρων μέσα από μια διαδικασία που ονομάζεται ΕΜΤ (εικόνα 8). Δυο πρόσφατες, ανεξάρτητες μεταξύ τους κλινικές μελέτες 22,23 συσχέτισαν τα μεταλλαγμένα συστατικά της τελομεράσης με την οικογενή IPF, δείχνοντας ότι τα μικρά δυσλειτουργικά τελομερή μπορεί

O ρόλος της τελομεράσης στην παθογένεια της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης Ένας σύνδεσμος της επιθηλιακή απόπτωσης και διαφοροποίησης

O ρόλος της τελομεράσης στην παθογένεια της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης Ένας σύνδεσμος της επιθηλιακή απόπτωσης και διαφοροποίησης Πρωτότυπη Εργασία O ρόλος της τελομεράσης στην παθογένεια της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης Ένας σύνδεσμος της επιθηλιακή απόπτωσης και διαφοροποίησης Αργύρης Τζουβελέκης 1, Ανδρέας Καραμέρης 2, Ευάγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ;

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ; Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; Η πνευμονική ίνωση αποτελεί μια ειδική μορφή χρόνιας νόσου του πνεύμονα που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού πνεύμονα με ινώδη ιστό, που καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 27 SUPPLEMENT No 1 2014 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 27 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 2014 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 27 SUPPLEMENT No 1 2014 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 27 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 2014 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ PNEUMON VOL. 27 SUPPLEMENT No 1 2014 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 27 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 2014 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Οξειδωτικού τύπου βλάβη στο DNA και Σωματικές Μεταλλάξεις στη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Ελένη Γ. Τζωρτζάκη, Ειρήνη Νεοφύτου, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας Πνευμονολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON. www.pneumon.org ΑΘΗΝΑ. Cited in: SCOPUS Εmbase Copernicus Index Google Scholar doaj ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ATHENS

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON. www.pneumon.org ΑΘΗΝΑ. Cited in: SCOPUS Εmbase Copernicus Index Google Scholar doaj ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ATHENS ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 23 ΤΕΥΧΟΣ/No 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ/OCTOBER - ΔΕΚεμβριΟΣ/DECember 2010 ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ Αθηνών Αριθμός Άδειας 4/2007 ôåχíïãñáììámed Λ. Μεσογείων 380-15341 Áãßá ÐáñáóêåõÞ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 24 No 4 october-december 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 24 ΤΕΥΧΟΣ 4 οκτωβριοσ-δεκεμβριοσ 2011 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 24 No 4 october-december 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 24 ΤΕΥΧΟΣ 4 οκτωβριοσ-δεκεμβριοσ 2011 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ PNEUMON VOL. 24 No 4 october-december 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 24 ΤΕΥΧΟΣ 4 οκτωβριοσ-δεκεμβριοσ 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK

Διαβάστε περισσότερα

Έκφραση των CTGF και TNFa στα κυψελιδικά μακροφάγα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση προ και μετά θεραπείας με αζαθειοπρίνη και ιντερφερόνη-γ-1b

Έκφραση των CTGF και TNFa στα κυψελιδικά μακροφάγα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση προ και μετά θεραπείας με αζαθειοπρίνη και ιντερφερόνη-γ-1b Πρωτότυπη Εργασία Έκφραση των CTGF και TNFa στα κυψελιδικά μακροφάγα ασθενών με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση προ και μετά θεραπείας με αζαθειοπρίνη και ιντερφερόνη-γ-1b Aρετή Ξυφτέρη 1, Φώτης Δρακοπαναγιωτάκης

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 22 No 3 JULY-SEPTEMBER 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 22 No 3 JULY-SEPTEMBER 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 22 ΤΕΥΧΟΣ/No 3 ΙΟΥΛΙΟΣ/JULY - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ/SEPTEMBER 2009 PNEUMON VOL. 22 No 3 JULY-SEPTEMBER 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

22ο. Μετεκπαιδευτικό Συμπόσιο. 5-7 Ιουνίου 2015. Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας ΚΑΛΑΜΑΤΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ELITE

22ο. Μετεκπαιδευτικό Συμπόσιο. 5-7 Ιουνίου 2015. Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας ΚΑΛΑΜΑΤΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ELITE Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας 22ο Μετεκπαιδευτικό Συμπόσιο 5-7 Ιουνίου 2015 ΚΑΛΑΜΑΤΑ, ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ELITE www.synedra.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος: Θεοχάρης Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Λεωφόρος Δημοκρατίας 316, 2 ος όροφος Τηλέφωνο: 2551020004, 6932524687 akoulelidis@gmail.com Οικογενειακή κατάσταση : Έγγαμος

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Λεωφόρος Δημοκρατίας 316, 2 ος όροφος Τηλέφωνο: 2551020004, 6932524687 akoulelidis@gmail.com Οικογενειακή κατάσταση : Έγγαμος ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Όνομα: Ανδρέας Επώνυμο: Κουλελίδης Όνομα πατρός : Ηλίας Ημ/νία γέννησης: 18/04/1978 Τόπος γέννησης: Αλεξανδρούπολη Διεύθυνση: Λεωφόρος Δημοκρατίας 316, 2 ος όροφος

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Σας καλωσορίζουμε όλους και σας ευχαριστούμε θερμά. Με φιλικούς χαιρετισμούς. Πρόεδροι: Σπύρος Α. Παπίρης - Δημοσθένης Μπούρος

Σας καλωσορίζουμε όλους και σας ευχαριστούμε θερμά. Με φιλικούς χαιρετισμούς. Πρόεδροι: Σπύρος Α. Παπίρης - Δημοσθένης Μπούρος Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Εχουμε τη χαρά να σας προσκαλέσουμε στο Σεμινάριο που διοργανώνουμε, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας,

Διαβάστε περισσότερα

Σας προσκαλούμε όλους, σας καλωσορίζουμε ξανά και σας ευχαριστούμε θερμά. Πρόεδροι: Σπύρος Α. Παπίρης Δημοσθένης Μπούρος Κωνσταντίνος Ζαρογουλίδης

Σας προσκαλούμε όλους, σας καλωσορίζουμε ξανά και σας ευχαριστούμε θερμά. Πρόεδροι: Σπύρος Α. Παπίρης Δημοσθένης Μπούρος Κωνσταντίνος Ζαρογουλίδης Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Είναι τιμή μας να σας φιλοξενήσουμε για τρίτη φορά στο Σεμινάριο που διοργανώνουμε με θέμα «Τι νεότερο στα ιδιοπαθή και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Ερώτημα Ποια είναι η αντίδραση της καρδιάς μυοκαρδίου στα επιγεννετικά

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας.

Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Η έκφραση του μεταγραφικού παράγοντα GATA 4 σε ισχαιμικές αλλοιώσεις του μυοκαρδίου σαν ισχυρός προγνωστικός παράγοντας. Α. Τσίπης 1, Α.Μ. Αθανασιάδου 1, Ε. Πέτρου 2, Δ. Μηλιόπουλος 2, Α. Γκουζιούτα 2,

Διαβάστε περισσότερα

Σας προσκαλούμε όλους, σας καλωσορίζουμε ξανά και σας ευχαριστούμε θερμά. Με φιλικούς χαιρετισμούς

Σας προσκαλούμε όλους, σας καλωσορίζουμε ξανά και σας ευχαριστούμε θερμά. Με φιλικούς χαιρετισμούς Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Είναι τιμή μας να σας φιλοξενήσουμε για τρίτη φορά στο Σεμινάριο που διοργανώνουμε με θέμα «Τι νεότερο στα ιδιοπαθή και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 24 No 3 JULY-SEPTEMBER 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 24 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 24 No 3 JULY-SEPTEMBER 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 24 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ PNEUMON VOL. 24 No 3 JULY-SEPTEMBER 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 24 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 26 No 3 july-september 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟς 2013 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 26 No 3 july-september 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟς 2013 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 26 ΤΕΥΧΟΣ/No 3 ΙΟΥΛΙΟΣ/JULY - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ/SEPTEMBER 2013 ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ Αθηνών Αριθμός Άδειας 4/2007 ôåχíïãñáììámed Λ. Μεσογείων 380-15341 Áãßá ÐáñáóêåõÞ AÖÌ:

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα.

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2011 Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. Μιχάλης Αβέρωφ (επιστ. υπεύθυνος) Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Σας καλωσορίζουμε όλους και σας ευχαριστούμε θερμά.

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Σας καλωσορίζουμε όλους και σας ευχαριστούμε θερμά. Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι κ α ι Φ ί λ ο ι, Εχουμε τη χαρά να σας προσκαλέσουμε στο Σεμινάριο που διοργανώνουμε, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΑΘΗΝΑ. www.pneumon.org. Copernicus Index Google Scholar. Cited in: Εmbase ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ATHENS

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΑΘΗΝΑ. www.pneumon.org. Copernicus Index Google Scholar. Cited in: Εmbase ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ATHENS ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 23 ΤΕΥΧΟΣ/No 1 IANOYAΡΙΟΣ/JANUARY - ΜΑΡΤΙΟΣ/MARCH 2010 PNEUMON VOL. 23 No 1 JANUARY-MARCH 2010 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 23 ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL 105 106 107 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL ÅËËÇÍÉÊÇÓ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 21 No 4 OCTOBER-DECEMBER 2008 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 21 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-δΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 21 No 4 OCTOBER-DECEMBER 2008 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 21 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-δΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 21 ΤΕΥΧΟΣ/No 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ/OCTOBER - δεκεμβριοσ/december 2008 PNEUMON VOL. 21 No 4 OCTOBER-DECEMBER 2008 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 21 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-δΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL 299 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟNOΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK BRONCHOLOGIC HELLENIC THORACIC SOCIETY SOCIETY QUARTERLY MEDICAL JOURNAL ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÐÍÅÕÌÏÍÏËÏÃÉÊÇÓ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού

Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού Κάπνισμα και παθήσεις διαμέσου πνευμονικού ιστού Δ. Παπακώστα Αναπλ. Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Κάπνισμα και διάμεσες πνευμονοπάθειες Αναπνευστική βρογχιολίτιδα-διάμεση πνευμονική

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 26 No 2 ΑPRIL-jUNE 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 2 ΑΠΡΙΛΙος-ΙΟΥΝιος 2013 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 26 No 2 ΑPRIL-jUNE 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 2 ΑΠΡΙΛΙος-ΙΟΥΝιος 2013 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 26 ΤΕΥΧΟΣ/No 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ/APRIL - ΙΟΥΝΙΟΣ/JUNE 2013 ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ Αθηνών Αριθμός Άδειας 4/2007 ôåχíïãñáììámed Λ. Μεσογείων 380-15341 Áãßá ÐáñáóêåõÞ AÖÌ: 998414531

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 26 No 4 OCTOBER-DECEMBER 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟς 2013 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 26 No 4 OCTOBER-DECEMBER 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟς 2013 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ PNEUMON VOL. 26 No 4 OCTOBER-DECEMBER 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 26 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟς 2013 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ GREEK

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΙΜΟΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΑ Η συµβολή της µοριακής ανάλυσης Eλισάβετ Οικονοµάκη Βιολόγος Αιµοπαθολογοανατοµικό Εργαστήριο ΠΓΝΑ > ΜΟΡΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ (Μη µορφολογικές) Αλυσιδωτή Αντίδραση Πολυµεράσης

Διαβάστε περισσότερα

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι,

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι, Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι, Οι διάχυτες διάμεσες πνευμονοπάθειες αποτελούν ένα γοητευτικό κομμάτι στης σύγχρονης Πνευμονολογίας που θέτει τον πνευμονολόγο μπροστά σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω στη Ετήσια εκδήλωση της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, που απο φέτος μεγάλωσε χρονικά και διαρκεί περίπου δύο μέρες.

Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω στη Ετήσια εκδήλωση της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, που απο φέτος μεγάλωσε χρονικά και διαρκεί περίπου δύο μέρες. Χαιρετισµός Αγαπητοί Φίλοι και Συνάδελφοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω στη Ετήσια εκδήλωση της Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, που απο φέτος μεγάλωσε χρονικά και διαρκεί περίπου δύο μέρες. Η φετινή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΑΘΗΝΑ. www.pneumon.org. Cited in Εmbase. and Google Scholar ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ATHENS

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΑΘΗΝΑ. www.pneumon.org. Cited in Εmbase. and Google Scholar ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ATHENS ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 22 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ/SUPPLEMENT No 1 2009 PNEUMON VOL. 22 SUPPLEMENT No 1 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΕΥΧΟΣ 1 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

η Μετεκπαιδευτική Διημερίδα

η Μετεκπαιδευτική Διημερίδα Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας 17 η Μετεκπαιδευτική Διημερίδα Σάββατο-Κυριακή 29-30 Μαΐου 2010 Συνεδριακό Κέντρο ΑΤΕΙ Πατρών ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος: Γεωργόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ PRELIMINARY PROGRAM

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ PRELIMINARY PROGRAM 1 1 Ο ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΡΑΚΗΣ Διοργάνωση Πνευμονολογική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Κλινική Εντατικής Θεραπείας Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή

Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: φλεγμονή Νικολέττα Ροβίνα 1, Simonetta Baraldo 2, Marina Saetta 2 1 1 η Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» Ιατρική Σχολή, Εθνικό Καποδιστριακό

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΑΘΗΝΑ. www.pneumon.org ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914

ΠΝΕΥΜΩΝ PNEUMON ΑΘΗΝΑ. www.pneumon.org ISSN 1105-848X. e-issn 1791-4914 ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 22 ΤΕΥΧΟΣ/No 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ/January - ΜΑΡΤΙΟΣ/March 2009 PNEUMON VOL. 22 No 1 January-March 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες

Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Εργαστήριο Υγειοφυσικής & Περιβαλλοντικής Υγείας, ΙΠΤ-Α, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Η Κυτταρογενετική στις αιματολογικές κακοήθειες Μανωλά Καλλιόπη, Ph.D Ερευνήτρια Γ Κυτταρογενετική Κλάδος της Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση. Αγαπητοί συνάδελφοι,

Πρόσκληση. Αγαπητοί συνάδελφοι, Πρόσκληση Αγαπητοί συνάδελφοι, εδώ είμαστε πάλι. Μετά από 3 χρόνια σιωπής, λόγω των συνθηκών, θα ξανασυναντηθούμε στο 4 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τις Διαταραχές του Ύπνου που θα πραγματοποιηθεί στις 15

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα προσέγγιση στην ταχεία προγεννητική διάγνωση των χρωµοσωµατικών ανωµαλιών του εµβρύου

Η νέα προσέγγιση στην ταχεία προγεννητική διάγνωση των χρωµοσωµατικών ανωµαλιών του εµβρύου Αµνιο-PCR Η νέα προσέγγιση στην ταχεία προγεννητική διάγνωση των χρωµοσωµατικών ανωµαλιών του εµβρύου Αγγελική Χατζάκη, PhD Γεωργία Χριστοπούλου, MSc Τµήµα Γενετικής και Μοριακής Βιολογίας Μαιευτήριο «ΜΗΤΕΡΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι,

Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι, Μ ή ν υ µ α Π ρ ο έ δ ρ ω ν Α γ α π η τ ο ί Σ υ ν ά δ ε λ φ ο ι, Οι διάχυτες διάμεσες πνευμονοπάθειες αποτελούν ένα γοητευτικό κομμάτι στης σύγχρονης Πνευμονολογίας που θέτει τον πνευμονολόγο μπροστά σε

Διαβάστε περισσότερα

18 η. Μετεκπαιδευτική Διημερίδα. Σάββατο-Κυριακή 4 5 Ιουνίου 2011 Συνεδριακό & Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών

18 η. Μετεκπαιδευτική Διημερίδα. Σάββατο-Κυριακή 4 5 Ιουνίου 2011 Συνεδριακό & Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας 18 η Μετεκπαιδευτική Διημερίδα Σάββατο-Κυριακή 4 5 Ιουνίου 2011 Συνεδριακό & Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών www.synedra.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 22 No 3 JULY-SEPTEMBER 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΝΕΥΜΩΝ. PNEUMON VOL. 22 No 3 JULY-SEPTEMBER 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 PNEUMON ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΡΟΓΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΝΕΥΜΩΝ/PNEUMON ΤΟΜΟΣ/VOL. 22 ΤΕΥΧΟΣ/No 3 ΙΟΥΛΙΟΣ/JULY - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ/SEPTEMBER 2009 PNEUMON VOL. 22 No 3 JULY-SEPTEMBER 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΟΜΟΣ 22 ΤΕΥΧΟΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΠΝΕΥΜΩΝ ΤΡΙΜΗΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος

Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος Επιτροπή Νοτιοδυτικής Ελλάδος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Επίτιμος Πρόεδρος: Ιωάννης Λύχρος Πρόεδρος: Θεοχάρης Δήμου Γραμματέας: Γεώργιος Ευφραιμίδης Μέλη: Χρυσάνθη Μιχαλοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα