ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΚΟΛΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΩΚΤΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΚΟΛΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΩΚΤΟΥ"

Transcript

1 1

2 2

3 3

4 Υπό την Αιγίδα της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΚΟΛΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΩΚΤΟΥ Βασίλειος Α. Κομπορόζος MD, PhD, FACS Διευθυντής Γ Χειρουργικής Κλινικής ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός Γεώργιος Ε. Θεοδωρόπουλος MD, PhD, FACS Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής ΓΝΑ Ιπποκράτειο Χρίστος Φ. Γεωργιάδης MD, Msc. Επιμελητής Γ Χειρουργικής Κλινικής ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός Επιμέλεια έκδοσης: Β. Α. Κομπορόζος Αθήνα

5 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΚΟΛΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΩΚΤΟΥ Βασίλειος Α. Κομπορόζος MD, PhD, FACS, Διευθυντής Γ Χειρουργικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός», Γεώργιος Ε. Θεοδωρόπουλος MD, PhD, FACS Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής ΓΝΑ «Ιπποκράτειο», Χρίστος Φ. Γεωργιάδης MD, Msc. Επιμελητής Γ Χειρουργικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός». Συνεργάτες συγγραφής Κ. Τούτουζας Ν. Μιχαλόπουλος Π. Πατρικάκος Δ. Τσάμης Π. Σταμόπουλος Ι. Φλέσσας ISBN: Εκτός εμπορίου Πρώτη έκδοση: Αύγουστος 2012 Επιμέλεια έκδοσης: Βασίλειος Α. Κομπορόζος Φωτοστοιχειοθεσία - Εκτύπωση: Εκτυπωτική Καρδίτσας, Μ. Αλεξάνδρου 10, Καρδίτσα , τηλ , fax: Αθήνα 2012 Χορηγός: Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική, καθώς και η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου του βιβλίου με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα. 5

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ: ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Συστάσεις για το γενικό πληθυσμό Προληπτικές εξετάσεις Eξετάσεις πρώιμης ανίχνευσης Συστάσεις σε άτομα με θετικό οικογενειακό ιστορικό ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Ορισμοί Επιδημιολογία Προσυμπτωματικός πληθυσμιακός έλεγχος Σταδιοποίηση Η περιεγχειρητική αγωγή Προετοιμασία του εντέρου Χημειοπροφύλαξη Μεταγγίσεις Θρομβοπροφύλαξη Έλεγχος θρέψης και διατροφική υποστήριξη ασθενών με καρκίνο παχέος εντέρου

7 2.5.6 Fast track surgery στον καρκίνο του παχέος εντέρου ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΚΟΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αρχές παθολογοανατομικής εξέτασης στον καρκίνο του κόλου ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Αντιμετώπιση ασθενών με κακοήθη πολύποδα Αντιμετώπιση ασθενών που χρήζουν διακοιλιακής ογκολογικής εκτομής Προεγχειρητικός έλεγχος Συστάσεις περιεγχειρητικής αγωγής Αρχές χειρουργικής εκτομής α Ιδανικό μήκος και όρια εκτομής β Εύρος εκτομής (R) γ Έκταση λεμφαδενεκτομής δ Τεχνική απομόνωσης του όγκου (No-Touch Technique) ε Σύγχρονος καρκίνος παχέος εντέρου στ Διήθηση οργάνων κατά συνέχεια ιστού ζ Ο ρόλος της ωοθηκεκτομής Αντιμετώπιση ειδικών καταστάσεων α Απόφραξη παχέος εντέρου β Διάτρηση παχέος εντέρου γ Μαζική αιμορραγία παχέος εντέρου δ Τοπικά μη χειρουργικά εξαιρέσιμος καρκίνος Ο ρόλος της λαπαροσκοπικής προσέγγισης Επικουρική χημειοθεραπεία για εξαιρέσιμο καρκίνο του παχέος εντέρου. 73 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Αντιμετώπιση ασθενών με μεταστατική νόσο από καρκίνο του κόλου Εκτίμηση της εξαιρεσιμότητας των ηπατικών μεταστάσεων Μετατροπή μη εξαιρέσιμων σε χειρουργικά εξαιρέσιμες μεταστάσεις Νεοεπικουρική και επικουρική χημειοθεραπεία για χειρουργικά εξαιρέσιμη μεταστατική νόσο Χημειοθεραπεία μετά από πρόοδο της νόσου Θεραπευτική στρατηγική στη μεταστατική νόσο Επιτήρηση μετά τη θεραπεία

8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Προεγχειρητική διερεύνηση ασθενών με καρκίνο του ορθού Αρχές παθολογοανατομικής εξέτασης παρασκευάσματος καρκίνου ορθού Κακοήθης πολύποδας που εξαιρείται ενδοσκοπικά Παρασκεύασμα διαπρωκτικής εκτομής Παρασκεύασμα διακοιλιακής εκτομής καρκίνου ορθού H αντιμετώπιση του καρκίνου του ορθού ανά κλινικό στάδιο Ασθενείς με εξαλλαγέντα πολύποδα ορθού Ασθενείς σταδίου ct 1 N 0 Μ Τεχνικές λεπτομέρειες διαπρωκτικής εκτομής Ασθενείς σταδίου ct 2 N 0 Μ Ασθενείς σταδίου ct 3 N 0 Μ 0 ή cτ 1-3 Ν 1-2 Μ Ασθενείς σταδίου cτ 4 N any M Ασθενείς κλινικού σταδίου cτ any N any M Ασθενείς κλινικού σταδίου Τ any N any M 1 που επιδέχονται ριζικής χειρουργικής εκτομής Ασθενείς κλινικού σταδίου cτ any N any M 1 που δεν επιδέχονται ριζικής χειρουργικής εκτομής Διακοιλιακές επεμβάσεις για καρκίνο ορθού Περιμετρικά όρια εκτομής Η τεχνική της Ολικής Εκτομής του Μεσοoρθού (Total Mesorectal Excision, ΤΜΕ) Η ανατομία του μεσοορθού Ολική εκτομή του μεσοορθού με διατήρηση των αυτόνομων νεύρων της πυέλου (Autonomic Nerves Preserving Total Mesorectal Excision) Tο επίπεδο της απολίνωσης των αγγείων Η πλάγια λεμφαδενεκτομή En block εκτομή συμφυομένων διηθημένων παρακειμένων οργάνων Η διεγχειρητική έκπλυση του κολοβώματος του ορθού Η διάτρηση του ορθού διεγχειρητικά Η αποκατάσταση της συνέχειας του πεπτικού με κολοπρωκτικές αναστομώσεις Λαπαροσκοπική εκτομή καρκίνου ορθού Αρχές εκτομής ηπατικών μεταστάσεων από καρκίνο ορθού Αρχές εκτομής πνευμονικών μεταστάσεων από καρκίνο ορθού

9 4.7 Χημειοθεραπεία και Ακτινοθεραπεία ασθενών με καρκίνο του ορθού Αρχές χημειοθεραπείας ασθενών με καρκίνο του ορθού Αρχές ακτινοθεραπείας ασθενών με καρκίνο του ορθού Συστάσεις και παρακολούθηση σε ασθενείς με καρκίνο του ορθού Αντιμετώπιση υποτροπής Αντιμετώπιση τοπικής υποτροπής Αυξημένα επίπεδα CEA Μετάχρονες μεταστάσεις ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΚΟΛΕΚΤΟΜΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ Προεγχειρητική αξιολόγηση Προεγχειρητική προετοιμασία ασθενών για λαπαροσκοπική κολεκτομή Επιλογή ασθενών για λαπαροσκοπική κολεκτομή Xειρουργική τεχνική Λαπαροσκοπική κολεκτομή για καρκίνο του κόλου Λαπαροσκοπική κολεκτομή για καρκίνο του ορθού Επαφή με παρακείμενα όργανα Διάτρηση του όγκου και no-touch τεχνική Αποφυγή μεταστάσεων στη θέση των τομών Mετεγχειρητικά αποτελέσματα Eκπαίδευση και εμπειρία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ Οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση (familial adenomatous polyposis, FAP) Παρακολούθηση του παχέος εντέρου των ασθενών Διαχείριση/Αντιμετώπιση πολυπόδων παχέος εντέρου και ορθού Παρακολούθηση του δωδεκαδακτύλου Διαχείριση/αντιμετώπιση πολυπόδων δωδεκαδακτύλου Διαχείριση δεσμοειδών όγκων Φαρμακευτική αντιμετώπιση ασθενών με οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση Αδενωματώδης πολυποδίαση σχετιζόμενη με το γονίδιο MUTYH Σύνδρομο Lynch (μη πολυποδισιακός ορθοκολικός καρκίνος - hereditary nonpolyposis colorectal cancer, HNPCC) Αναγνώριση ασθενών με σύνδρομο Lynch Παρακολούθηση του παχέος εντέρου των ασθενών Παρακολούθηση του ενδομητρίου και των ωοθηκών Παρακολούθηση για σχετιζόμενους με το σύνδρομο καρκίνους Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου Χημειοθεραπεία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ KΑΡΚΙΝΟY TOY ΠΡΩΚΤΟΥ Aρχικός έλεγχος ασθενών με καρκίνο πρωκτού Σταδιοποίηση καρκίνου πρωκτού Καρκίνωμα εκ πλακώδους επιθηλίου του πρωκτικού αυλού [Anal Canal] Πλακώδες καρκίνωμα του περιπρωκτικού δέρματος [Anal Margin] Παρακολούθηση Πρωκτική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία (ΑΙΝ) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

11 11

12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Με ιδιαίτερη χαρά προλογίζω το βιβλίο του συναδέλφου χειρουργού Βασίλη Κομπορόζου (επιμελητή έκδοσης) και των συνεργατών του, Γ. Θεοδωρόπουλου και Χ. Γεωργιάδη, με τίτλο «ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΚΟΛΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΩΚΤΟΥ» Πρόκειται για ένα λεπτομερές βιβλίο που διεξέρχεται το θέμα, με τρόπο εμπεριστατωμένο, με λόγο στρωτό και κατανοητό, με δομή απόλυτα οργανωμένη, έτσι ώστε να βοηθάει τον αναγνώστη να ανατρέχει και να ανευρίσκει πολύ εύκολα αυτό που αναζητεί, και τέλος, πλήρη τεκμηρίωση των γραφομένων, με βάση την πλέον πρόσφατη διεθνή βιβλιογραφία, που ασφαλώς προσδίδει στο βιβλίο κύρος και διαχρονική αξία. Η από πολλών ετών σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση και η απότοκος μεγάλη εμπειρία του συγγραφέα με τη χειρουργική του παχέος εντέρου και του ορθού, αλλά και η βαθειά θεωρητική του κατάρτιση, αποτελούν τα εχέγγυα της εγκυρότητας του πονήματος αυτού, που αποτελεί τη βάση αλλά και την παρακαταθήκη για την συγγραφή ανάλογων ελληνικών βιβλίων και σε άλλους τομείς της Γενικής Χειρουργικής, σε μία εποχή που και οι εξελίξεις είναι ραγδαίες αλλά και κάθε ιατρική απόφαση και πράξη, πρέπει να βασίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία και γνώσεις και όχι μόνο στην προσωπική εμπειρία και τις απόψεις του γιατρού (evidence-based medicine). To βιβλίο απαρτίζεται από επτά (7) κεφάλαια, ξεκινώντας από τον προσυμπτωματικό πληθυσμιακό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου (ΚΠΕ) (1 ο κεφάλαιο), το γενικό μέρος των οδηγιών για την αντιμετώπιση του ΚΠΕ (2 ο κεφάλαιο), τον καρκίνο του κόλου και του ορθού (3 ο και 4 ο κεφάλαια αντίστοιχα), τη λαπαροσκοπική κολεκτομή για την αντιμετώπιση του ΚΠΕ (5 ο κεφάλαιο), τον κληρονομικό ΚΠΕ (6 ο κεφάλαιο) και τέλος, τον καρκίνο του πρωκτού (7 ο κεφάλαιο) που αποτελεί άλλωστε αυτοτελή νοσολογική οντότητα. Κάθε κεφάλαιο, αποτελείται από πολλές υπο-ενότητες που καλύπτουν κάθε πιθανή περίπτωση ασθενή με ΚΠΕ, με τεκμηριωμένες απαντήσεις, που καθοδηγούν με ασφάλεια τον θεράποντα χειρουργό, ογκολόγο ή 12

13 ακτινοθεραπευτή, στη σωστή αξιολόγηση και αντιμετώπιση του πάσχοντα, με βάση τα τελευταία διεθνή πρότυπα και δεδομένα. Συμπερασματικά, η μονογραφία αυτή του Κου Κομπορόζου και των εκλεκτών συνεργατών του, την οποία έχει θέσει υπό την αιγίδα της η Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία, αποτελεί μία φιλόδοξη όσο και αξιόλογη προσπάθεια αξιόπιστης προσέγγισης στο θέμα το οποίο πραγματεύεται. Θα ήταν ευχής έργον να γραφτούν και άλλα ανάλογα βιβλία με κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) σε διάφορα θέματα από καταξιωμένους στον τομέα τους συναδέλφους, τα οποία η Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία πρόθυμα θα θέτει υπό την αιγίδα της, με την ευχή να προωθήσουν τη διαμόρφωση της χειρουργικής πρακτικής στη χώρα μας, με τελικό στόχο την ποιοτικότερη και πλέον σύγχρονη προσφορά υγείας στον Έλληνα ασθενή. Αθήνα, Μάιος 2012 ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΚΩΣΤΑΚΗΣ Ομότιμος Καθηγητής Χειρουργικής & Μεταμοσχεύσεων Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας 13

14 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ( ) Πρόεδρος: Αλκιβιάδης Κωστάκης Α Αντιπρόεδρος: Γεώργιος Αντσακλής Β Αντιπρόεδρος: Κωνσταντίνος Τσίκος Γεν. Γραμματέας: Γεώργιος Ν. Ζωγράφος Ειδικός Γραμματέας: Περικλής Τζαρδής Ταμίας: Ανδρέας Πολυδώρου Έφορος Βιβλιοθήκης Υπεύθυνος ιστοσελίδας: Πέτρος Σφηκάκης Σύμβουλοι: Σωτήριος Πρίγκουρης Σπυρίδων Δρακόπουλος Σταμάτης Πίνης Μιχαήλ Σούτης ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ Βασίλειος Κομπορόζος Μιλτιάδης Παπασταματίου Γεώργιος Θεοδωρόπουλος Κωνσταντίνος Τούτουζας 14

15 15

16 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ορθού και πρωκτού είναι ευρέως διαδεδομένες κλινικές οντότητες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η υπάρχουσα διεθνής βιβλιογραφία αυξάνεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, ενώ η πολυπαραγοντική αντιμετώπισή τους θεωρείται επιβεβλημένη. Η έλλειψη ποιοτικού ελέγχου εξ άλλου συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση των αποτελεσμάτων. Στο περιβάλλον αυτό ο χειρουργός δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζει τον ασθενή με προσωπικές πρακτικές, αλλά θα πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένες γνώσεις [evidence based medicine]. Το παρόν δοκίμιο εκπονήθηκε με πρωτοβουλία του τμήματος Χειρουργικής του Παχέος Εντέρου, υπό την Αιγίδα της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας, με σκοπό την συστηματική παρουσίαση των υπαρχουσών τεκμηριωμένων απόψεων και συστάσεων, σε ότι αφορά στην αντιμετώπιση του ορθοκολικού καρκίνου και του καρκίνου του πρωκτού. Ελπίζω ότι θα αποτελέσει χρήσιμη πηγή πληροφοριών αλλά και συστάσεων όχι μόνο για τον χειρουργό που το ειδικό ενδιαφέρον του εντοπίζεται στον συγκεκριμένο τομέα, αλλά και για τον γενικό χειρουργό και τον ειδικευόμενο. Η παρούσα έκδοση αντιπροσωπεύει τις προσπάθειες των συγγραφέων, οι οποίοι επελέγησαν λόγω του ειδικού ενδιαφέροντός τους, και οι οποίοι δεν εφείσθησαν χρόνου και προσπαθειών για την κατά το δυνατόν άρτια παρουσίαση του πονήματος. Ιδιαίτερη μνεία και ευχαριστίες αρμόζουν στους συγγραφείς-συνεργάτες μου κ.κ. Γ. Θεοδωρόπουλο και Χρ. Γεωργιάδη για την σημαντική και ενθουσιώδη συμβολή τους στην συγγραφή και ολοκλήρωση της παρούσης εκδόσεως, καθώς επίσης στους συναδέλφους κ.κ. Κ. Τούτουζα, Π. Πατρικάκο, Ν. Μιχαλόπουλο, Δ. Τσάμη, Π. Σταμόπουλο και Ι. Φλέσσα, για την βοήθεια που προσέφεραν. Τέλος, εκ μέρους του Τμήματος Χειρουργικής Παχέος Εντέρου της ΕΧΕ, επιθυμώ να εκφράσω θερμές ευχαριστίες στην εταιρεία Coloplast, Αν. Μαυρογένης A.E., με την ευγενική χορηγία της οποίας συνετελέσθη η παρούσα έκδοση. Ο επιμελητής της εκδόσεως ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΟΜΠΟΡΟΖΟΣ 16

17 17

18 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έκδοση κατευθυντήριων οδηγιών είναι στενά συνυφασμένη με αυτό που συλλήβδην ονομάζουμε ιατρική βασισμένη σε αποδείξεις (Evidence Based Medicine). Οι αποδείξεις για ένα θέμα στην ιατρική προέρχονται από διάφορες δημοσιεύσεις και βασίζονται κυρίως σε δημοσιευμένες μελέτες πάνω στο υπό συζήτηση θέμα. Όπως είναι λογικό η βαρύτητα μιας μελέτης πάνω σε ένα γνωστικό αντικείμενο εξαρτάται από το είδος και την ποιότητα της μελέτης. Ως προς το είδος και την ποιότητά τους, οι μελέτες ταξινομούνται ιεραρχικά σε αυτό που είναι γνωστό ως η πυραμίδα του Evidencebased Medicine (βλ. Σχήμα 1). Σχήμα 1: Η πυραμίδα του Evidence Based Medicine Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονται οι μετα-αναλύσεις και οι συστηματικές ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας και ακολουθούν οι τυχαιοποιημένες μελέτες, οι μελέτες cohort, άλλες αναδρομικές μελέτες, ιδέες και γνώμες ειδικών, έρευνες σε ζώα και τέλος πειραματικές μελέτες σε εργαστήρια. Το επίπεδο των ενδείξεων (level of evidence) καθορίζεται ανάλογα με την παρουσία ή όχι μελετών για ένα γνωστικό αντικείμενο στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Έτσι π.χ. αν για ένα γνωστικό αντικεί- 18

19 μενο υπάρχουν μελέτες μετα-ανάλυσης ή καλά σχεδιασμένες τυχαιοποιημένες μελέτες, το επίπεδο της ένδειξης είναι υψηλό ενώ αν οι δημοσιεύσεις που υπάρχουν αφορούν τη γνώμη ειδικών, το επίπεδο ένδειξης είναι χαμηλό. Αν και ο τρόπος με τον οποίο καθορίζεται το επίπεδο της ένδειξης από διάφορους επιστημονικούς φορείς δεν είναι κοινός (π.χ. US Preventive Services Task Force, UK National Health Service, GRADE Working Group) εν τούτοις όλες οι ταξινομήσεις του επιπέδου της ένδειξης βασίζονται στην πιο πάνω πυραμίδα. Οι κατευθυντήριες οδηγίες ή συστάσεις για την εφαρμογή ή όχι μιας ιατρικής πράξης μπορούν να ιεραρχηθούν σε διάφορες βαθμίδες με βάση το ισοζύγιο οφέλους ή κινδύνου από την εφαρμογή της πράξης αυτής και με βάση το επίπεδο ένδειξης που έχει η συγκεκριμένη πράξη στην βασισμένη σε αποδείξεις ιατρική. Αν και οι βαθμοί σύστασης από τον ένα επιστημονικό φορέα στον άλλο διαφέρουν, εν τούτοις σε αδρές γραμμές ο σκελετός και η φιλοσοφία τους είναι κοινή. Στο ανά χείρας σύγγραμμα, η προσπάθεια μας βασίστηκε στη φιλοσοφία της απόδοσης των σύγχρονων οδηγιών που αφορούν τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του πρωκτού με τη μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια και με τρόπο που να είναι εύχρηστο από την πλευρά του αναγνώστη. Το επίπεδο της ένδειξης και ο βαθμός σύστασης όπου αναφέρονται, βασίζονται στο αντίστοιχο επίπεδο ένδειξης και βαθμό σύστασης που περιγράφεται στη βιβλιογραφική αναφορά που το συνοδεύει. Π.χ. (Επίπεδο ένδειξης ΙΙ, Βαθμός σύστασης Α [2]) σημαίνει ότι η κατευθυντήρια οδηγία βασίζεται σε επίπεδο ένδειξης ΙΙ και έχει βαθμό σύστασης Α με βάση τη βιβλιογραφική αναφορά 2 που θα βρείτε στο τέλος του κεφαλαίου. Με μικρότερη πλάγια γραφή παρατίθενται δίκην επεξήγησης τα ευρήματα μελετών που υποστηρίζουν τη σύσταση που συνοδεύουν ή αναλύουν σε περισσότερο βάθος το θέμα που αναφέρεται πιο πάνω. Β. ΚΟΜΠΟΡΟΖΟΣ, Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Χ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ 19

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ: ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Στον καρκίνο του παχέος εντέρου από πολλά χρόνια έχει αναγνωριστεί τόσο η αναγκαιότητα της πρώιμης ανίχνευσης όσο και της πρόληψης του, λόγω της μεγάλης συχνότητας που αυτός εμφανίζει στον παγκόσμιο πληθυσμό. Τα τελευταία χρόνια προτείνονται κατευθυντήριες οδηγίες στην κατεύθυνση της πρόληψης και της πρώιμης ανίχνευσης [1-3]. 1.1 Συστάσεις για το γενικό πληθυσμό. Οι οδηγίες για το γενικό πληθυσμό που προτείνονται από το Αμερικανικό Κολέγιο των Γαστρεντερολόγων (2009), παρατίθενται συνοπτικά στον πίνακα 1. Το Αμερικανικό Κολέγιο των Γαστρεντερολόγων στις κατευθυντήριες οδηγίες του το 2009 ουσιαστικά ξεχώρισε τις εξετάσεις πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου από τις εργαστηριακές εξετάσεις ανίχνευσης του [3]. Η διαφορά τους έγκειται στο γεγονός ότι οι διαγνωστικές εξετάσεις πρόληψης έχουν τη δυνατότητα να απεικονίσουν και τον καρκίνο αλλά και άλλες προκαρκινικές καταστάσεις, όπως είναι οι πολύποδες στο παχύ έντερο. Αντίθετα, οι εξετάσεις ανίχνευσης του καρκίνου έχουν χαμηλή ευαισθησία στην ανίχνευση των πολυπόδων και χαμηλότερη ευαισθησία στην ανίχνευση των νεοπλασματικών εξαλλαγών [3-7]. Έτσι οι προληπτικές εξετάσεις είναι προτιμώμενες των εξετάσεων ανίχνευσης και αυτές πρέπει να προτείνονται πρώτα, χωρίς να προσφέρονται ισότιμα στον «ασθενή» όλες οι διαθέσιμες επιλογές που υπάρχουν. Εξ άλλου τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξαν ότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα ένα άτομο να προβεί τελικά σε προληπτικές εξετάσεις, παρά όταν του προτείνεται να επιλέξει από έναν μακρύ κατάλογο διαγνωστικών εξετάσεων. Επιπλέον τονίζεται ότι οι οδηγίες θα πρέπει να δίδονται με όσο το δυνατό μεγαλύτερη 20

21 απλότητα, γεγονός που βοηθά τόσο τον κλινικό ιατρό όσο και τον «ασθενή» [8, 9]. Πίνακας 1. Συστάσεις από το Αμερικανικό Κολέγιο των Γαστρεντερολόγων για την πρώιμη ανίχνευση και πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου (έτος: 2009) Εξετάσεις πρόληψης καρκίνου παχέος εντέρου Εξετάσεις ανίχνευσης καρκίνου παχέος εντέρου (πραγματοποιούνται σε περίπτωση άρνησης της κολοσκόπησης και των άλλων εξετάσεων πρόληψης) Κολοσκόπηση κάθε 10 έτη-ηλικία έναρξης: 50 έτη (Grade 1b) ή εναλλακτικά Εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση κάθε 5-10 έτη (Grade 2b) CT κολοσκόπηση κάθε 5 έτη (Grade 1c) Ανίχνευση αίματος στα κόπρανα με ανοσοχημεία ετησίως-ηλικία έναρξης: 50 έτη (Grade 1B) ή εναλλακτικά Hemoccult Sensa ετησίως (Grade 1B) DNA κοπράνων κάθε 3 έτη (Grade 2B) Προληπτικές εξετάσεις Η βασική προληπτική απεικονιστική εξέταση που πρέπει να προτείνεται αρχικά είναι η κολοσκόπηση (Σύσταση κατηγορίας 1B) [3]. Η κολοσκόπηση θα πρέπει να πραγματοποιείται κάθε 10 χρόνια, με ηλικία έναρξης τα 50 έτη και για τα δύο φύλα, με εξαίρεση τους Αφρο-Αμερικανούς που η ηλικία έναρξης μετακινείται νωρίτερα μια πενταετία, δηλαδή στα 45 έτη (Σύσταση κατηγορίας 2C) [3, 10]. Η ηλικία των 50 ετών, στην οποία θα πρέπει κάποιος να ξεκινήσει τον προληπτικό έλεγχο, αφορά σε άτομα που δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου, με μέτριο 21

22 κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του παχέος εντέρου. (Σύσταση κατηγορίας 1B) [3]. Για υποπληθυσμούς που ανήκουν στον προαναφερθέντα πληθυσμό, με λίγο όμως μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του παχέος εντέρου, όπως των ανδρών και περισσότερο των καπνιστών και των παχυσάρκων, δεν έχουν δοθεί διαφορετικές κατευθυντήριες οδηγίες [11-14]. Η έναρξη του προληπτικού ελέγχου σε νεαρότερη ηλικία σε παχύσαρκους και καπνιστές θα επανεκτιμηθεί και πιθανόν να ισχύσει στο μέλλον, αλλά προς το παρόν υπάρχει η τρέχουσα στρατηγική ο κλινικός ιατρός να καταβάλει ιδιαίτερη προσπάθεια προκειμένου να πεισθεί ένα τέτοιο άτομο να προβεί σε προληπτικό έλεγχο [15-19]. Η κολοσκόπηση αποτελεί πλέον την αιχμή της πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου. Αυτό συμβαίνει γιατί μπορεί να συνδυάσει την ευρεία διαθεσιμότητα με την εξέταση ολόκληρου του παχέος εντέρου, την διάγνωση και θεραπεία σε μια συνεδρία, την άνεση του ασθενούς όταν πραγματοποιείται υπό μέθη και τέλος είναι η μόνη εξέταση με τόσο μεγάλο μεσοδιάστημα (10 έτη) μεταξύ των συνεδριών. Το χρονικό διάστημα των 10 ετών που μεσολαβεί μέχρι την επενεξέταση για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, κρίνεται ασφαλές, με πολύ σπάνιες εξαιρέσεις παραλλαγών όγκων με πολύ μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης, όπως σε περιπτώσεις μικροδορυφορικής αστάθειας, ή φαινότυπου CpG Island Methylator [18, 19]. Βέβαια η κολοσκόπηση δεν είναι άμοιρη επιπλοκών αφού υπάρχει ο κίνδυνος διάτρησης του εντέρου και αιμορραγίας και επιπλέον εμπεριέχει και την δυσάρεστη συνιστώσα της εντερικής προετοιμασίας προ της εξετάσεως [20, 21, 22]. Οι αποδείξεις ότι η κολοσκόπηση συμβάλλει στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου είναι έμμεσες, δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη που να συγκρίνει ομάδα πληθυσμού με κολοσκόπηση και ομάδα πληθυσμού χωρίς καμία προληπτική εξέταση. Αντιθέτως οι ενδείξεις υπέρ της κολοσκόπησης είναι ουσιαστικές [23-28]. Τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξαν ελάττωση της επίπτωσης του καρκίνου του παχέος εντέρου έως και 80% σε πληθυσμούς που υποβλήθηκαν σε προληπτική σιγμοειδοσκόπηση και επί ανευρέσεως πολυπόδων σε ολική κολοσκόπηση έναντι πληθυσμών χωρίς κανένα προληπτικό έλεγχο [29]. Παράλληλα, αντίστοιχες μελέτες cohort έδειξαν μείωση της επίπτωσης του καρκίνου κατά 76-90% σε πληθυσμούς που υποβλήθηκαν σε ενδοσκοπικό έλεγχο του παχέος εντέρου και 22

23 πολυπεκτομή, σε σύγκριση με πληθυσμούς χωρίς κανένα προληπτικό έλεγχο [30-33]. Παρόλα ταύτα η κολοσκόπηση σαν διαγνωστική προληπτική μέθοδος θα πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, που θα λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να βελτιώνεται η ποιότητα και η αποδοτικότητα σε σχέση με το οικονομικό κόστος της εξέτασης [30]. Εναλλακτική εξέταση πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου αποτελεί η εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται κάθε 5 έως 10 έτη (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3]. Τα τελευταία χρόνια η χρήση της εύκαμπτης σιγμοειδοσκόπησης έχει μειωθεί δραματικά, γιατί μικρό μόνο μέρος του παχέος εντέρου μπορεί να εξεταστεί, η προετοιμασία του εντέρου δεν είναι τόσο αποδοτική και οι ασθενείς δεν υποβάλλονται σε ενδοσκόπηση υπό «μέθη». Παρόλα αυτά, περίπου το 60-70% των νεοπλασιών μπορούν να ανιχνευτούν με τη σιγμοειδοσκόπηση [34]. Στον προληπτικό έλεγχο η χρήση της προτείνεται ανά πενταετία ή δεκαετία, εφόσον το άτομο αρνείται τον πλήρη κολοσκοπικό έλεγχο [35, 36]. Ο βαριούχος υποκλυσμός διπλής σκιαγραφικής αντίθεσης δεν προτείνεται πλέον σαν μέσο προληπτικού ελέγχου και έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί, δεδομένου ότι η ικανότητα ανίχνευσης των πολυπόδων είναι σημαντικά μικρότερη από την CT κολοσκόπηση, η οποία έχει συμπεριληφθεί στις προληπτικές εξετάσεις για την ανίχνευση του καρκίνου του παχέος εντέρου και προτείνεται η πραγματοποίηση της ανά πενταετία (Σύσταση κατηγορίας 1C) [3]. Η επανάληψη σε βραχύτερο χρονικό διάστημα αυτής της εξέτασης έγκειται στο γεγονός ότι η ικανότητα ανίχνευσης των πολυπόδων μεγέθους μικρότερου των 5 mm είναι ελάχιστη. Μειονεκτήματα της μεθόδου είναι το γεγονός ότι η μέθοδος παρουσιάζει αρκετά ψευδώς θετικά ευρήματα, ενώ την ανίχνευση κάποιου πολύποδα μεγαλύτερου των 6 mm θα πρέπει να ακολουθήσει κολοσκόπηση και πολυπεκτομή [23, 24, 37]. Αξίζει να αναφερθεί ότι η αξία των υπολοίπων ευρημάτων πέραν του παχέος εντέρου είναι μη προσδιορίσιμη, ενώ θα πρέπει να ενημερώνεται ο ασθενής για την ακτινοβολία την οποία θα δεχτεί κατά τη διάρκεια του προληπτικού του ελέγχου [38, 39]. 23

24 1.1.2 Eξετάσεις πρώιμης ανίχνευσης Στην περίπτωση που κάποιος δεν επιθυμεί να πραγματοποιήσει ορισμένες από τις προληπτικές εξετάσεις, εναλλακτικά μπορεί να προσφύγει στις εξετάσεις ανίχνευσης του καρκίνου του παχέος εντέρου. Τις περισσότερες φορές η αιτία να καταφύγει κάποιος στις εξετάσεις ανίχνευσης, είναι η απροθυμία να πραγματοποιήσει κολοσκόπηση, ή σιγμοειδοσκόπηση, ή λόγοι οικονομικής φύσεως. Εν προκειμένω, η πρώτη εξέταση που προτείνεται είναι η εξέταση των κοπράνων για πρόσμιξη αίματος με χρήση ανοσοχημείας (FIT) που θα πρέπει να επαναλαμβάνεται ετησίως (Σύσταση κατηγορίας 1B) [3]. Η FIT έχει αποδεδειγμένα καλύτερα χαρακτηριστικά και ανώτερη αποδοτικότητα από τα test που βασίζονται στη γουαϊάκη [40]. Παράλληλα, είναι αρκετά φθηνότερη από τη μέτρηση του DNA των κοπράνων. Αυτοί είναι και οι δύο λόγοι που η FIT είναι η πρωταρχικά προτεινόμενη από τις εξετάσεις ανίχνευσης του καρκίνου στο παχύ έντερο [41]. Αντί της FIT μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην ανίχνευση του καρκίνου του παχέος εντέρου το Hemoccult Sensa και η μέτρηση του DNA των κοπράνων. Το Hemoccult Sensa είναι μια εξέλιξη των εξετάσεων ανίχνευσης αίματος που βασίζονται στη γουαϊάκη και έχει μεγαλύτερη ευαισθησία από τις παλαιότερες εξετάσεις, αλλά, όπως προαναφέρθηκε, χαμηλότερη από τη FIT. Προτείνεται η πραγματοποίησή του ετησίως (Σύσταση κατηγορίας 1B) [3]. H εξέταση του DNA των κοπράνων βασίζεται στην ανίχνευση σημειακών μεταλλάξεων στο DNA που απομονώνεται από τα κόπρανα, όπως κάποιες μεταλλάξεις στα γονίδια APC, KRAS, P53, BAT26. Σε νεότερες εκδόσεις αυτών των εξετάσεων έγινε προσπάθεια να ξεπεραστούν τεχνικά προβλήματα όπως η σταθεροποίηση των ρυθμιστικών διαλυμάτων αλλά και προσπάθεια βελτίωσης της ειδικότητας και της ευαισθησίας της εξέτασης. Στην τελευταία έκδοση η ευαισθησία αγγίζει το 87%, η ειδικότητα το 82%, ενώ το κόστος παραμένει υψηλότερο από εκείνα των FIT και Hemocult Sensa. Η χρήση του προτείνεται να γίνεται κάθε 3 έτη (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3]. Παρόλα αυτά δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα δεδομένα σε ότι αφορά το μεσοδιάστημα που θα πρέπει να παρεμβάλλεται μεταξύ των 24

25 διαδοχικών εξετάσεων, αλλά και της κλινικής σύστασης που θα πρέπει να δίδεται στον ασθενή σε περίπτωση θετικού DNA test και αρνητικής κολοσκόπησης. Οπωσδήποτε όμως, η πραγματοποίηση της εξέτασης σε χρονικό μεσοδιάστημα μικρότερο των 3 ετών θα αύξανε υπέρογκα το οικονομικό κόστος του προληπτικού ελέγχου [41-44]. 1.2 Συστάσεις σε άτομα με θετικό οικογενειακό ιστορικό Τα άτομα που προσέρχονται για προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου με θετικό οικογενειακό ιστορικό, χρήζουν ιδιαίτερων κατευθυντηρίων οδηγιών. Αν κάποιο άτομο έχει 1 ου βαθμού συγγενή, στον οποίο έχει διαγνωσθεί πάνω από την ηλικία των 60 είτε καρκίνος του παχέος εντέρου, είτε προχωρημένο αδένωμα, δηλαδή αδένωμα πάνω από 1 cm ή με υψηλού βαθμού δυσπλασία ή με λαχνωτά χαρακτηριστικά, τότε οι οδηγίες είναι ταυτόσημες με εκείνες του γενικού πληθυσμού, δηλαδή κολοσκόπηση από την ηλικία των 50 ετών κάθε δεκαετία (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3]. Στην περίπτωση που η διάγνωση στον 1 ου βαθμού συγγενή έγινε προ της ηλικίας των 60 ετών, ή υπάρχουν 2 συγγενείς 1 ου βαθμού με καρκίνο, ή προχωρημένο αδένωμα, τότε προτείνεται η κολοσκόπηση να γίνεται κάθε 5 χρόνια, αρχής γενομένης είτε στην ηλικία των 40 ετών, είτε σε ηλικία μικρότερη κατά 10 έτη από την πρωιμότερη ηλικία διάγνωσης του 1ου βαθμού συγγενή (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3]. Πολλές φορές δεν είναι εύκολη η αναζήτηση του τύπου του αδενώματος, εφόσον δεν υπάρχουν στοιχεία από τους ίδιους τους ασθενείς, καθώς τίθεται και το ζήτημα της έλλειψης αρχείων, ή του απορρήτου του κλινικού ιατρού που είχε χειρουργήσει, ή είχε κολοσκοπήσει το συγγενή 1 ου βαθμού. Στην περίπτωση που υπάρχει η υποψία ότι ένας ασθενής παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά κάποιου οικογενούς συνδρόμου και ιδιαίτερα της οικογενούς αδενωματώδους πολυποδίασης (FAP), τότε μια ενδεδειγμένη πρακτική είναι κατ αρχήν η γενετική συμβουλή και ακολούθως οι γενετικές εξετάσεις. Οι γενετικές εξετάσεις που πραγματοποιούνται αφορούν στην ανίχνευση μεταλλάξεων στο γονιδίωμα και συγκεκριμένα στο γονίδιο APC 25

26 και αν αυτό αποδειχθεί αρνητικό, στο γονίδιο MYH. Σε ασθενείς που έχουν αποδεδειγμένα FAP με γενετικά test, ή υπάρχει σοβαρή υποψία με βάση το οικογενειακό ιστορικό, η στρατηγική που θα πρέπει να ακολουθηθεί είναι ο ετήσιος κολοσκοπικός έλεγχος ή ο έλεγχος με εύκαμπτο σιγμοειδοσκόπιο, μέχρι του σημείου που η κολεκτομή θα αποτελέσει την καλύτερη λύση, σύμφωνα με τον κλινικό ιατρό αλλά και με την επιθυμία του ασθενή (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3, 45]. Μετά το χειρουργείο και εφόσον έχει παραμείνει τμήμα του ορθού, ο ενδοσκοπικός έλεγχος πρέπει να πραγματοποιείται κάθε 6-12 μήνες και ανάλογα πάντα με τα ευρήματα της ενδοσκόπησης (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3, 45]. Στην περίπτωση που ο ασθενής φέρει την εξασθενημένη μορφή της οικογενούς αδενωματώδους πολυποδίασης (attenuated FAP) με μικρότερο αριθμό πολυπόδων από την κλασική μορφή, ( πολύποδες), συνιστώμενη πρακτική είναι η γενετική συμβουλή, τα γενετικά test για ανεύρεση μεταλλάξεων στα γονίδια APC και MYH και ο κολοσκοπικός έλεγχος, τα ευρήματα του οποίου θα εξατομικεύσουν τον περαιτέρω έλεγχο και την παρακολούθηση (Σύσταση κατηγορίας 2C) [3]. Τέλος θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί ότι στην οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση εκτός από τον έλεγχο του παχέος εντέρου, απαιτείται παράλληλα και ενδοσκοπική παρακολούθηση του ανωτέρου πεπτικού. Οι ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια Bethesda για την ύπαρξη κληρονομούμενου μη πολυποδισιακού καρκίνου του παχέος εντέρου (HNPCC) θα πρέπει να υποβάλλονται σε εξέταση ανίχνευσης πιθανής μικροδορυφορικής αστάθειας των κυττάρων του όγκου τους, ή του όγκου κάποιου προσβεβλημένου μέλους της οικογένειας τους, ή/και ανοσοϊστοχημική χρώση του όγκου για πρωτεϊνες επιδιόρθωσης DNA. Όταν τα προηγούμενα test είναι θετικά, τότε απαιτείται και η διενέργεια γενετικών test, που όταν είναι θετικά στον ασθενή, θα πρέπει να διενεργούνται και στους εξ αίματος συγγενείς του [47]. Όταν τα γενετικά test βρεθούν θετικά, ή στην περίπτωση που τα test είναι ανεπιτυχή και υπάρχει μεγάλη υποψία για HNPCC, τότε ο κολοσκοπικός έλεγχος θα πρέπει να πραγματοποιείται κάθε 2 έτη, ξεκινώντας από την ηλικία των ετών και μέχρι την ηλικία των 40 ετών. Μετά την ηλικία των 40, η κολοσκόπηση είναι δόκιμο να πραγματοποιείται ετησίως (Σύσταση κατηγορίας 2B) [3, 48]. 26

Πρόληψη του Καρκίνου του Παχέος Εντέρου Κώστας Σουφλέρης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής A Γαστρεντερολογική Κλινική Α.Ν.Θ.

Πρόληψη του Καρκίνου του Παχέος Εντέρου Κώστας Σουφλέρης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής A Γαστρεντερολογική Κλινική Α.Ν.Θ. Πρόληψη του Καρκίνου του Παχέος Εντέρου Κώστας Σουφλέρης Γαστρεντερολόγος Επιμελητής A Γαστρεντερολογική Κλινική Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής 2015 2016

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη κληρονομικού καρκίνου παχέος εντέρου. Μιχάλης Οικονόμου Γαστρεντερολόγος

Πρόληψη κληρονομικού καρκίνου παχέος εντέρου. Μιχάλης Οικονόμου Γαστρεντερολόγος Πρόληψη κληρονομικού καρκίνου παχέος εντέρου Μιχάλης Οικονόμου Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παχέος Εντέρου (ΚΠΕ) ΚΠΕ είναι ο 3 ος συχνότερος καρκίνος ΚΠΕ είναι η 2 η αιτία θανάτου από καρκίνο Μείωση αριθμών

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Eπιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοδωροπούλου, Γεώργιος Καραμανώλης Μαρία Τζουβαλά, Γρηγόριος Αλ. Πασπάτης Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS.

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS. edtime - Σταδιοποίηση Καρκίνου Παχέος Εντέρου Written by Παπασταματίου Μιλτιάδης, Νικολόπουλος Δημήτριος Παρασκευή, 15 Ιανουάριος 2010 There are no translations available Παπασταματίου Μιλτιάδης, MD, PhD,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Έτος Σημαντικά γεγονότα 1981 G. Iddan,, P. Scapa η ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Eπιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοδωροπούλου, Γεώργιος Καραμανώλης Μαρία Τζουβαλά, Γρηγόριος Αλ. Πασπάτης Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη αιτία διεθνώς, θανάτων από κακοήθη νόσο. Ο λόγος είναι ότι οι πολύποδες

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας»

«ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ. Υπέρ. Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» «ΑΝΟΙΚΤΗ» ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Υπέρ Dr Βασίλης Αλιβιζάτος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Χειρουργική Κλινική Γ. Ν. Πατρών «Ο Αγιος Ανδρέας» ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ (open / lap) Η συχνότερη χειρουργική επέμβαση. 20.000.000 ασθενείς με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Crowne Plaza Aίθουσα Ballroom Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Νίκος Βιάζης Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» Ενδοσκοπική αντιμετώπιση Φαρμακευτική αντιμετώπιση Ο κίνδυνος επαναιμορραγίας ή συνεχιζόμενης αιμορραγίας σχετίζεται ισχυρά με τα ευρήματα της επείγουσας ενδοσκόπησης,

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013 Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο Μερικά δεδομένα 50-60% των ασθενών αναπτύσσουν ηπατικές μεταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά.

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Δηλώνω ότι δεν έχω σύγκρουση συμφερόντων Χρήση αντιαιμοπεταλιακών : REACH Registry Ασπιρίνη Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα Θιενοπυριδίνες

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ψιλόπουλος Γαστρεντερολόγος Επιστημ. Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών

Δημήτριος Ψιλόπουλος Γαστρεντερολόγος Επιστημ. Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριος Ψιλόπουλος Γαστρεντερολόγος Επιστημ. Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών AGA Medical Position Statement on the Diagnosis and Management of Colorectal Neoplasia in Inflammatory Bowel Disease Gastroenterology

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

λαπαροσκοπικά εργαλεία.

λαπαροσκοπικά εργαλεία. 1η Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Αθήνα., Κεντρικά Χειρουργεία, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, 3Παθολογοανατομικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών 1

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ Β Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν.Α. "Γ. Γεννηματάς", Αθήνα Εισαγωγή Ο καρκίνος του ορθού αποτελεί μια συχνή αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες, με συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 2 B' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 3 Β' Χημειοθεραπευτική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 13 Μάρτιος 2014. Πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη έναντι του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 13 Μάρτιος 2014. Πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη έναντι του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 13 Μάρτιος 2014 Πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη έναντι του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας Εισαγωγή Μισό αιώνα µετά τη θεµελιώδη ανακάλυψη της κυτταρολογικής εξέτασης κολπικών

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Χριστοδούλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ετήσια Ενδοσκοπική Ημερίδα ΕΓΕ

Δημήτρης Χριστοδούλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ετήσια Ενδοσκοπική Ημερίδα ΕΓΕ Δημήτρης Χριστοδούλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ετήσια Ενδοσκοπική Ημερίδα ΕΓΕ ΙΦΠΕ και καρκίνος παχέος εντέρου Οι ασθενείς με ΙΦΠΕ έχουν αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ.

Πρόληψη. Τι θα διαπραγµατευτεί το. Ορισµοί στην πρόληψη. Ιατρικές δραστηριότητες πρόληψης. Κατανόηση των βασικών αρχών της πρόληψης π.χ. Πρόληψη Να ζείτε συνετά, σε χίλιους ανθρώπους µόνο ένας θα πεθάνει φυσικά, οι υπόλοιποι θα υποκύψουν λόγω του παράλογου τρόπου ζωής τους Μαµµωνίδης 1135-1204 µ.χ. Τι θα διαπραγµατευτεί το µάθηµα Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Dept. Urology, Athens Medical School, J. Varkarakis ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΑΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΙ T1G3 Συχνότητα 20% Υποτροπή 80% Πρόοδος σε διηθητική νόσο 53% Θνησιμότητα 34% Rhijn et al Eur Urol 2009 Canookson

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ»

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου στην Ευρώπη. Σταθερή

Διαβάστε περισσότερα

12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ. Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ

12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ. Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ 12 η Διημερίδα ΕΠΕΓΕ Περικλής Αποστολόπουλος Επιμελητής Α Γαστρ/κή Κλινική ΝΙΜΤΣ Απλή γαστρίτιδα Ατροφική γαστρίτιδα Εντερική μεταπλασία Δυσπλασία Αδενοκαρκίνωμα Correa P. Cancer Res 1992; 52: 6735-40

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΗΓΑΣ MD, FEBU ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Da Vinci εντυπωσιακή τεχνολογία που αυξάνει

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Athens, Greece December 7-9, 2006 Athens Hilton Hotel ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πολλά χρόνια ζωής, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε μέχρι πρόσφατα, χαρίζουν σήμερα στους ασθενείς με καρκίνο οι επιστήμονες στη χώρα μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα

Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Ποσοστά χειρουργικής θεραπείας στη ΝC 60% των ασθενών θα έχουν χειρουργηθεί στα 4 χρόνια Βασικά ερωτήματα μετά το

Διαβάστε περισσότερα

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 395 396 ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 397 398 399 400 401 402 3 ο Εθνικό Συνέδριο Κλινικής Μικροβιολογίας 9 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων & Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΟΛΕΑΣΜΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΕΓΚΟΛΕΑΣΜΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Χειρουργική Κλινική Γ.Ν. Χαλκίδας Ο εγκολεασμός αποτελεί το συχνότερο αίτιο εντερικής απόφραξης και το δεύτερο αίτιο οξείας κοιλίας στα παιδιά. Αντιθέτως, στους ενήλικες εμφανίζεται σε ποσοστό μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων»

Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ. «Ενδοσκοπική. Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος. Επιμελητής Α. Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Τεκμηρίωση ΙΦΝΕ «Ενδοσκοπική Εκτίμηση» Φίλιππος Γεωργόπουλος Επιμελητής Α Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Αγ. Παντελεήμων» Περίγραμμα ομιλίας Ενδείξεις ενδοσκόπησης Συνήθεις ενδοσκοπικές βλάβες Σύστημα ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα