e-government Forum Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης Προστασία Κρίσιμων Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Κρίσιμων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "e-government Forum Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης Προστασία Κρίσιμων Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Κρίσιμων"

Transcript

1 Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. e-government Forum Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Κρίσιμων Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης (CICIP) Προστασία Κρίσιμων Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης Εισηγητής Ομάδας Εργασίας: Αναπλ. Καθ. Δημήτρης Γκρίτζαλης, Τμήμα Πληροφορικής,, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προστασία Κρίσιμων Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης: Στρατηγικός Σχεδιασμός Επιστημονική Επιμέλεια: Δημήτρης Γκρίτζαλης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νίκος Μήτρου, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Βικτωρία Σκουλαρίδου, Υπουργείο Εσωτερικών egovforum-cicip-d1-v2.3.1/ Σεπτέμβρης 2008

2 Σύνθεση Ομάδας Εργασίας Συντονιστής: Εισηγητής: Μέλη (αλφαβητικά): Σπύρος Καρούσος Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. Δημήτρης Γκρίτζαλης Αναπληρωτής Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αλέξανδρος Ζαχαρής Εμπορικός Διευθυντής SYNET, Eκπρόσωπος ΣΕΠΕ Μαριάνθη Θεοχαρίδου Ερευνήτρια, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Παναγιώτης Κοτζανικολάου Ειδικός Επιστήμονας, Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) Δημήτριος Λέκκας Λέκτορας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Νίκος Μήτρου Καθηγητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Δέσποινα Πολέμη Επίκουρη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ιωάννα Σαμπράκου Μηχανικός Η/Υ και Πληροφορικής, Σύμβουλος Υπουργού Μεταφορών και Ε- πικοινωνιών Βικτωρία Σκουλαρίδου Υπαστυνόμος Α (Ειδικών Καθηκόντων) Πληροφορικής, Ελληνική Αστυνομία, Υπουργείο Εσωτερικών Βασίλης Τσούμας Senior Manager, Ernst και Young Α.Ε. Γραμματεία: Αγγελική Κλάδη Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής Έργου Πρόεδρος: Μέλη: Στέφανος Ξαρχουλάκος Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. Ηλίας Κοντάκος Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. Θεόδωρος Σαμπατακάκης Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. 2

3 Α ι τ ι μ α ί μ ε γ ά λ α ι α ν α π ο κ τ ε ί ν ε ι τ ι ς ο υ κ λ έ π τ ε ι ν, α λ λ ά τ ύ ρ α ν ν ο ν Aριστοτέλης Περίληψη 1 : Η λειτουργία της σύγχρονης Δημόσιας Διοίκησης εξαρτάται, σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό, από την εύρυθμη λειτουργία των πληροφοριακών και επικοινωνιακών υποδομών της. Οι υποδομές αυτές είναι εκτεθειμένες σε σωρεία απειλών, οι ο- ποίες μπορεί να προκαλέσουν την υποβάθμιση ή τη διακοπή της λειτουργίας τους, πράγμα που θα προκαλέσει, με τη σειρά του, την υποβάθμιση ή τη διακοπή των παρεχόμενων υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Για την αποφυγή του ενδεχομένου αυτού η σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση, διεθνώς, έχει καταφύγει στη σχεδίαση, ανάπτυξη και θέση σε λειτουργία σειράς οργανωτικών και διοικητικών σχημάτων, τα οποία αποβλέπουν στην αντιμετώπιση των σχετικών απειλών. Στο παρόν παραδοτέο προτείνεται ένα τέτοιο σχήμα, με στόχο την προστασία των κρίσιμων πληροφοριακών και επικοινωνιακών υποδομών της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης. Για τη σχεδίαση του σχήματος αυτού λήφθηκε υπόψη τόσο η σχετική διεθνής εμπειρία - η οποία περιγράφεται συνοπτικά και συστηματικά στο κείμενο - όσο και ορισμένες υπάρχουσες και αναπτυσσόμενες κρίσιμες υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα (πχ. Σύζευξις, ΤaxisNET, Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών, Κέντρα Δεδομένων ΚτΠ Α.Ε κλπ.). Για τη συστηματικότερη μελέτη του ζητηματος διοργανώθηκε ειδική ημερίδα διαβούλευσης με ενδιαφερόμενα μέρη, στα οποία δόθηκε η ευκαιρία να διατυπώσουν τις σχετικές θέσεις και προτάσεις τους. Οι απόψεις αυτές καταγράφονται στο παρόν παραδοτέο. Το προτεινόμενο σχήμα περιγράφεται στο παραδοτέο αναλυτικά, πλαισιούμενο από σειρά εναλλακτικών λύσεων που αφορούν τη δομή του, μια από τις οποίες θα μπορούσε να υιοθετηθεί από την αρμόδια πολιτική ηγεσία για την έγκαιρη και αποτελεσματική προστασία των κρίσιμων πληροφοριακών και επικοινωνιακών υποδομών της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης. Στο παραδοτέο περιλαμβάνοναι, επίσης, για λόγους πληρότητας, τρία ενδεικτικά σενάριο αξιοποίησης του προτεινόμενου φορέα σε περιπτώσεις μείζονων κρίσεων. Λέξεις κλειδιά: Κρίσιμες Υποδομές, Προστασία Κρίσιμων Υποδομών, Πληροφοριακές Υποδομές, Επικοινωνιακές Υποδομές, Ασφάλεια Πληροφοριών, Ασφάλεια Υπολογιστών, Α- σφάλεια Δικτύων, Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων, Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση. Ευχαριστίες: Τα μέλη της ΟΕ εκφράζουμε τις θερμές ευχαριστίες μας στη Συντονιστική Επιτροπή του e-government Forum και στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚτΠ Α.Ε. για την ανάθεση του παρόντος έργου. Επίσης, ευχαριστούμε ιδιαίτερα τους (αλφαβητικά) κκ. Κώστα Βασιλείου (ΚτΠ), Στέφανο Ξαρχουλάκο (ΚτΠ), Στάθη Παναγιωτόπουλο (ΥΠΟΙΚ), Κώστα Τζοάννη (ΚτΠ) και Πέτρο Τσώνη (ΚτΠ), καθώς και όλους τους συναδέλφους που συμμετείχαν στη διαδικασία διαβούλευσης. 1 Η επιτελική σύνοψη του παραδοτέου παρατίθεται (σελ ) ειδικά για τους αναγνώστες που ενδιαφέρονται για μια μεστή και συνοπτική ενημέρωση για το περιεχόμενο, τα συμπεράσματα και τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στο παραδοτέο, χωρίς τεχνικές λεπτομέρειες. 3

4 Τα αναφερόμενα στο παρόν πόνημα απηχούν, αυστηρά και μόνον, τις προσωπικές απόψεις των μελών της Ομάδας Εργασίας. Δεν εκφράζουν, κατ ανάγκην, ούτε δεσμεύουν με οποιονδήποτε τρόπο τη Συντονιστική Επιτροπή του egovernment Forum, το Διοικητικό Συμβούλιο της Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε. ή οποιοδήποτε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Η ακρίβεια των περιεχομένων του κειμένου ελέγχθηκε με βάση τους διαθέσιμους πόρους και τα διαθέσιμα μέσα κατά το χρόνο της συγγραφής του. Παραταύτα, τυχόν σποραδικές αποκλίσεις από τα κατά περίπτωση ισχύοντα δεν μπορούν να αποκλεισθούν και, εάν υπάρχουν, βαρύνουν αποκλειστικά και μόνο τα μέλη της Ομάδας Εργασίας. 4

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΡΙΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ CICIP Κρίσιμες Υποδομές Πυλώνες ενός οργανωσιακού σχήματος CICIP Προσεγγίσεις CIP Κριτήρια αξιολόγησης προσεγγίσεων ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Εισαγωγή Ευρώπη Χώρες εκτός Ευρώπης Άλλες Χώρες Διεθνείς Οργανισμοί Διεθνείς Φορείς Άλλοι Διεθνείς Οργανισμοί ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Επισκόπηση κριτηρίων αξιολόγησης προσεγγίσεων CICIP ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ CICIP Προτεινόμενο Μοντέλο συνεργασίας ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΕΠΟΠΤΙΚΟΙ/ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟΙ/ΔΙΩΚΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΓΕΕΘΑ Εθνική Αρχή Ασφάλειας Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ)/ΥΠΕΣ Διεύθυνση Πολιτικού Σχεδιασμού Έκτακτης Ανάγκης/ΥΠΕΣ Υπηρεσίας Ανάπτυξης Πληροφορικής (ΥΑΠ)/ΥΠΕΣ Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών Τράπεζα Ελλάδος Ελληνική Αστυνομία Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΠΔ) Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Ομάδα Αντιμετώπισης Περιστατικών Ασφαλείας για το Εθνικό Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας (GRNET-CERT) European Network Information Security Agency (ENISA) ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΦΟΡΕΙΣ/ΙΣΤΟΧΩΡΟΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Ελληνικός Φορέας Πρόληψης Τηλεπικοινωνιακής Απάτης (ΕΦΤΑ) Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας Ελληνικός Κόμβος Ασφαλούς Διαδικτύου SafeNetHomePlus SafeLine DART (Digital Awareness and Response to Threats) Κέντρο Μελετών Ασφάλειας (ΚΕ.ΜΕ.Α) Ινστιτούτο Ερευνών / Μελετών Τηλεπικοινωνιών και Πληροφορικής Χωρών Νοτιαοανατολικής Ευρώπης (ΙΝΑ) ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΦΟΡΕΩΝ

6 5. ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Σκοπός Εκτίμηση κρισιμότητας μέσω εκτίμησης επικινδυνότητας Κριτήρια επικινδυνότητας Ταξινόμηση και αποτίμηση επιπτώσεων σε ΠΕΥ ΔΔ Μέθοδος αξιολόγησης κρισιμότητας ΠΕΥ ΔΔ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΖΕΥΞΙΣ Στοιχεία ταυτότητας έργου Αρχιτεκτονική ΟΠΣ/Δικτύου Παρεχόμενες υπηρεσίες Συνδεόμενοι/εξαρτώμενοι φορείς/οπσ Μελέτη Ασφάλειας ΟΠΣ/Δικτύου Εφαρμογή κριτηρίων χαρακτηρισμού ΟΠΣ/Δικτύου ως υποδομής Ένταξη στις εθνικές ΠΕY Εφαρμογή στο ΠΣ/Δίκτυο κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής Συμπεράσματα TAXISNET TAXIS - Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Φορολογίας Παρουσίαση Υφιστάμενης Κατάστασης TAXISnet Παρεχόμενες υπηρεσίες ΝΕΟΥ TAXISnet Υφιστάμενο επίπεδο ασφάλειας Ελλείψεις Συμπεράσματα Προτεινόμενες Δράσεις Εφαρμογή κριτηρίων χαρακτηρισμού TAXIS - TAXISnet ως υποδομής Εφαρμογή στο ΠΣ/Δίκτυο κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής Συμπεράσματα DATA CENTERS ΚΤΠ ΑΕ Πρόσβαση Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) στις υπηρεσίες Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού και Παρατηρητήριο Τουρισμού Σύστημα Διαχείρισης της Εκπαιδευτικής Διαδικασίας και του Εκπαιδευτικού Περιεχομένου (ΥΛΠΗΣΔΕΔ) Πληροφοριακό Σύστημα Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων: Λειτουργικές Περιοχές Υγείας, Δημόσιας Υγιεινής και Κοιvωνικής Πρόνοιας Πληροφοριακό Σύστημα Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων: Λειτουργικές Περιοχές Εμπορίου και Ανωνύμων Εταιριών Πληροφοριακά Συστήματα Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων: Λειτουργική Περιοχή Πολεοδομίας ΡΑΠΤΑΡΧΗΣ Εθνική Πύλη ΕΡΜΗΣ Σχεδίαση και Κατασκευή Διαδικτυακής Πύλης για τα Δάση και τη Διαχείριση Υδάτινων Πόρων Αρχιτεκτονική ΟΠΣ/Δικτύου Πολεοδομία ΙΙ Εφαρμογή κριτηρίων χαρακτηρισμού ΟΠΣ/Δικτύου ως υποδομής Εφαρμογή στο ΠΣ/Δίκτυο κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής Συμπεράσματα ΟΠΣ ΚΕΠ Στοιχεία ταυτότητας έργου Αρχιτεκτονική ΟΠΣ/Δικτύου Παρεχόμενες Υπηρεσίες Συνδεόμενοι/εξαρτώμενοι φορείς/οπσ Μελέτη Ασφάλειας ΟΠΣ/Δικτύου Εφαρμογή κριτηρίων χαρακτηρισμού ΟΠΣ/Δικτύου ως υποδομής Εφαρμογή στο ΠΣ/Δίκτυο κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής Συμπεράσματα

7 6. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ ΣΧΗΜΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Μορφές οργάνωσης Οργανωτικό Σχήμα ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΟΜΑΔΕΣ Συντονιστική Επιτροπή Ομάδα Ελέγχου Ομάδα συμβούλων - εμπειρογνωμόνων Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων Ομάδα για τη συλλογή πληροφοριών περιστατικών Ομάδα για την Ενημέρωση και Πρόληψη Ομάδα για την Αντιμετώπιση Περιστατικών Ομάδα για τη Διερεύνηση Περιστατικών (Investigation) Αλλες ομάδες ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΔ Σενάριο 1 - Υποβάθμιση Επιπέδου Παρεχόμενων Υπηρεσιών στη Νησίδα Χ του ΣΥΖΕΥΞΙΣ Σενάριο 2 - Άγνωστου τύπου Επίθεση στο Υπουργείο Χ Σενάριο 3 - Κρίση στο Κεντρικό Δίκτυο Τραπεζών (Τράπεζα της Ελλάδος) ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Συμπεράσματα από τις απαντήσεις των Ερωτηματολογίων Ε Συμπεράσματα από τις απαντήσεις των Ερωτηματολογίων Ε Συμπεράσματα από τις απαντήσεις των Ερωτηματολογίων Ε ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Σκοπός και διάρθρωση Επί μέρους θέματα συζήτησης Σταχυολόγηση απόψεων Συμπεράσματα ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΠΕΥ ΤΗΣ ΔΔ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

8 ΣΧΗΜΑΤΑ Σχήμα 1: Αδρή Οντολογία Επικινδυνότητας (Risk) [Γκρ-07]...29 Σχήμα 2: Μέθοδος εργασίας O.E. CICIP...34 Σχήμα 3: Πυλώνες CICIP [Sut-07]...37 Σχήμα 4: Αρμοδιότητες BMI [BSI-05b]...41 Σχήμα 5: Αρμοδιότητες βασικών υπηρεσιών του BMI [BSI-05b]...42 Σχήμα 6: Γερμανικές Ομοσπονδιακές Αρχές αρμόδιες σε θέματα CICIP [BSI-05b]...43 Σχήμα 7: Δομές Αυστραλίας, σχετικά με CICIP...66 Σχήμα 8: European Unio - From PASR to the FP7 Theme «Security» (Πηγή: Information Day on Critical Infrastructure Protection Joint Call, Brussels, 27 September 2007)...78 Σχήμα 9: European Union CICIP Policies and RTD (Πηγή: Information Day on Critical Infrastructure Protection Joint Call, Brussels, 27 September 2007)...79 Σχήμα 10: Δομή οργανωτικού σχήματος CICIP [Sut-07]...82 Σχήμα 11: Οργανόγραμμα ενός σχήματος CICIP [Sut-07]...82 Σχήμα 12: Δίκτυο επαφών οργανωτικού σχήματος CICIP [Sut-07]...83 Σχήμα 13: Δομή CCB [Sut-07]...83 Σχήμα 14: Διαβάθμιση πληροφορίας CCB [Sut-07]...84 Σχήμα 15: Σύγκριση CCB και OCB [Sut-07]...84 Σχήμα 16: Οργανόγραμμα Ελληνικής Αστυνομίας...89 Σχήμα 17: Αρμοδιότητες ENISA...97 Σχήμα 18: Χρονική κατανομή έντασης επιπτώσεων και υπολογισμός κατά κεφαλή επίπτωσης (οι αναφερόμενες τιμές είναι ενδεικτικές) Σχήμα 19: Μέγεθος επιπτώσεων, ως συνδυασμóς των χαρακτηριστικών κλίμακας (ένταση, χρονική διάρκεια, πληθυσμιακή πυκνότητα) (οι αναφερόμενες τιμές είναι ενδεικτικές) Σχήμα 20: Απεικόνιση νησίδας δικτύου Σύζευξις Σχήμα 22: Αρχιτεκτονική υποδομής ΟΠΣ TAXISnet Σχήμα 23: Αρχιτεκτονική υποδομής DataCenter TAXISnet Σχήμα 24: Αρχιτεκτονική ΟΠΣ πρόσβασης ΑΜΕΑ στις υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 25: Παρεχόμενες Υπηρεσίες για ΑΜΕΑ (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 26: Αρχιτεκτονική ΟΠΣ Στρατηγικού Σχεδιασμού του Τουριστικού Τομέα (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 27: Αρχιτεκτονική συστήματος διαχείρισης εκπαιδευτικής διαδικασίας και εκπαιδευτικού περιεχομένου (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 28: Αρχιτεκτονική ΟΠΣ Εμπορίου και Α.Ε. (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 29: Αρχιτεκτονική ΟΠΣ Πολεοδομιών (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 30: Αρχιτεκτονική ΕΡΜΗΣ (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 31: Αρχιτεκτονική Άξονα Γ' (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 32: Σύστημα ανάκαμψης από καταστροφές (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 33: Αρχιτεκτονική Σχεδίαση Πύλης για Δάση και Διαχείριση Υδάτινων Πόρων (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 34: Αρχιτεκτονική Σχεδίαση (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 35: Χρήστες ΟΠΣ Πολεοδομία ΙΙ (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 36: Λειτουργική Αρχιτεκτονική ΟΠΣ ΚΕΠ (Πηγή: Μελέτη Εφαρμογής Αναδόχου) Σχήμα 37: Προτεινόμενο οργανωτικό σχήμα Σχήμα 38: Διασύνδεση με άλλους φορείς Σχήμα 39: Κατανεμημένο μοντέλο ελέγχου Σχήμα 41: Ακολουθία δράσεων Φ. στο Σενάριο Σχήμα 42: Ακολουθία δράσεων Φ. στο Σενάριο

9 ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας 1: Κριτήρια αξιολόγησης προσεγγίσεων CICIP...80 Πίνακας 2: Κριτήρια αξιολόγησης προσεγγίσεων CICIP...81 Πίνακας 3: Προσόντα εταίρων οργανωτικού σχήματος CICIP [Sut-07]...82 Πίνακας 4: Στόχοι ENISA...97 Πίνακας 5: Ρυθμιστικοί/ Ελεγκτικοί Φορείς Ασφάλειας Πίνακας 6: Εποπτικοί/Κανονιστικοί φορείς ασφάλειας στην Ελλάδα Πίνακας 7: Επίπεδο επικινδυνότητας, ως συνδυασμός πιθανοφάνειας, απειλής και επιπτώσεων Πίνακας 8: Αποτίμηση επιπτώσεων [NCIAP-04] Πίνακας 9: Κριτήρια επιλογής Κρίσιμων Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης (ΠΕΥ ΔΔ) Πίνακας 10: Κρίσιμες Πληροφοριακές και Επικοινωνιακές Υποδομές της Ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης (ΠΕΥ ΔΔ) (ενδεικτικές) Πίνακας 11: Εφαρμογή κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής Πίνακας 12: Λειτουργούντα και αναπτυσσόμενα ΟΠΣ ΓΓΠΣ Πίνακας 13: Ταυτότητα έργου TAXISnet Πίνακας 14: Βασικές ηλεκτρονικές υπηρεσίες της Δημόσιας Διοίκησης Πίνακας 15: Εφαρμογή κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής Πίνακας 16: Εφαρμογή κριτηρίων κρισιμότητας υποδομής TAXIS TAXISnet Πίνακας 17: ΟΠΣ στα Data Centers της ΚτΠ Πίνακας 18: Πιθανά μελλοντικά Data Centers της ΚτΠ Α.Ε Πίνακας 19: Ταυτότητα έργου πρόσβασης ΑΜΕΑ στις υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης Πίνακας 20: Ταυτότητα έργου Δορυφόρος Λογ/μός Τουρισμού και Παρατηρητήριο Τουρισμού Πίνακας 21: Ταυτότητα του έργου Υ.Λ.ΠΗ.Σ.Δ.Ε.Δ Πίνακας 22: Ταυτότητα έργου ΟΠΣΝΑ Υγείας, Δημόσιας Υγείας και Κοιvωνικής Πρόνοιας Πίνακας 23: Ταυτότητα έργου ΟΠΣΝΑ Εμπορίου και Α.E Πίνακας 24: Ταυτότητα έργου ΟΠΣΝΑ Πολεοδομίας Πίνακας 25: Ταυτότητα έργου ΡΑΠΤΑΡΧΗΣ Πίνακας 26: Ταυτότητα έργου Εθνική Πύλη ΕΡΜΗΣ Πίνακας 27: Ταυτότητα έργου Διαδικτυακής Πύλης για Δάση και Διαχείριση Υδάτινων Πόρων Πίνακας 28: Ταυτότητα έργου ΟΠΣ Πολεοδομία ΙΙ Πίνακας 29: Εφαρμογή κριτηρίων κρισιμότητας πληροφοριακών και επικοινωνιακών υποδομών..204 Πίνακας 30: Ταυτότητα έργου ΟΠΣ ΚΕΠ Πίνακας 31: Εφαρμογή κριτηρίων κρισιμότητας πληροφοριακών και επικοινωνιακών υποδομών

10 ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Εισαγωγή και οριοθέτηση έργου Η ραγδαία διείσδυση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στη Δημόσια Διοίκηση (ΔΔ), κυρίως μέσω της ανάπτυξης ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων και της διάχυσης και συνδυαστικής αξιοποίησης των ευρυζωνικών επικοινωνιακών υποδομών, επέφερε σημαντικές και πολλαπλές διαφοροποιήσεις στις υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (e-government services). Μια από τις βασικές διαφοροποιήσεις είναι η μετατόπιση του κέντρου βάρους των ζητημάτων Ασφάλειας στις ΤΠΕ από την Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων (ΠΣ) στην Προστασία Κρίσιμων Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Υποδομών 2. Στις τρέχουσες συνθήκες,, το διακύβευμα της προστασίας τείνει να μην είναι μόνον - ή κυρίως - τα Ολοκληρωμενα Πληροφοριακά Συστήματα, αλλά πρωτίστως οι Κρίσιμες Πληροφοριακές και Επικοινωνιακές Υποδομές (ΠΕΥ). Αυτό ισχύει γιατί μέσω των υποδομών αυτών καθίσταται δυνατή - αλλά και από αυτές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό - η λειτουργία των πληροφοριακών συστημάτων της ΔΔ, καθώς και η παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Για να επιτευχθεί η αναγκαία προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ απαιτείται έγκαιρη, μεθοδική και συστηματική εργασία των αρμόδιων φορέων της Πολιτείας, σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι πανεπιστημιακοί και ερευνητικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στη γνωστική αυτή περιοχή, οι επιχειρήσεις του κλάδου των ΤΠΕ, αλλά και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών. Οι αναγκαίες πρωτοβουλίες δεν πρέπει να περιορίζονται μόνον - ούτε κυρίως - στην ταχεία και αποτελεσματική επίλυση των όποιων μείζονων προβλημάτων τυχόν εμφανιστούν, αλλά πολύ περισσότερο, στην προληπτική αντιμετώπιση και την αποφυγή των προβλημάτων αυτών. Ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η εφαρμογή των ΤΠΕ έχει σημαντικά περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης, αλλά και η ε- μπιστοσύνη των πολιτών στη ΔΔ είναι ακόμη σχετικά περιορισμένη, η ασφαλής και ποιοτική παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης αποτελεί μείζονα στόχο των εμπλεκομένων επιστημόνων και τεχνικών, αλλά και βασικό μέσο για τη σταδιακή καταξίωση της ΔΔ. Η δυνατότητα προληπτικής αντιμετώπισης των απειλών που αντιμετωπίζουν οι ΠΕΥ της ΔΔ προϋποθέτει οργάνωση, σχεδιασμό, ενημέρωση, συνεργασία και διαρκή εξάσκηση. Για να υπάρξει πραγματική δυνατότητα πρόληψης χρειάζεται αξιόλογη επένδυση σε ανθρώπινους και υλικούς πόρους, Η ε- πένδυση αυτή, που πρωτίστως αποτελεί στόχο και καθήκον της ΔΔ έναντι των πολιτών, μπορεί να α- ποσβεσθεί γρήγορα μέσω του πολύ σημαντικού οικονομικού οφέλους που προκύπτει από την αποφυγή μείζονων προβλημάτων στη λειτουργία των ΠΕΥ της ΔΔ Υποδομή (Infrastructure): Πλέγμα αλληλοεξαρτώμενων δικτύων και συστημάτων που παρέχει αξιόπιστη ροή προϊόντων, υπηρεσιών και αγαθών, για τη λειτουργία της ΔΔ, της Οικονομίας, της Κοινωνίας ή/και άλλων υποδομών. Κρίσιμη Υποδομή: (Critical Infrastructure): Υποδομή μεγάλης κλίμακας, της οποίας τυχόν υποβάθμιση, διακοπή ή δυσλειτουργία έχει σοβαρή επίπτωση στην υγεία, ασφάλεια ή ευμάρεια των πολιτών ή στην ομαλή λειτουργία της ΔΔ ή/και της Οικονομίας. Πληροφοριακή και Επικοινωνιακή Υποδομή (ΠΕΥ): Υποδομή που αποσκοπεί στην παροχή πληροφοριών, υπηρεσιών επικοινωνίας ή άλλων ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Κρίσιμη ΠΕΥ (Critical Information and Communication Infrastructure): Πληροφοριακό και επικοινωνιακό σύστημα που είναι κρίσιμη υποδομή ή αποτελεί προϋπόθεση για τη λειτουργία άλλων τέτοιων υποδομών. Προστασία Κρίσιμης ΠΕΥ (Critical Information and Communication Infrastructure Protection): Ενέργειες των κατόχων, κατασκευαστών, χρηστών, διαχειριστών, ερευνητικών ιδρυμάτων, Δημόσιας Διοίκησης ή/και κανονιστικών/ρυθμιστικών αρχών, για τη διατήρηση της ποιοτικής λειτουργίας της υποδομής σε περίπτωση επιθέσεων, ατυχημάτων και σφαλμάτων, καθώς και για την ανάκαμψη, σε εύλογο χρόνο, της υποδομής μετά από τέτοια γεγονότα. Σε περιπτώσεις επιτυχών προληπτικών δράσεων συμβαίνει το εξής φαινόμενο. Όσο πιο αποτελεσματική είναι η προστασία ενός ΠΣ, τόσο λιγότερα περιστατικά ανασφάλειας συμβαίνουν. Όσο λιγότερα περιστατικά συμβαίνουν, τόσο λιγότερη συζήτηση γίνεται σε θέματα ασφάλειας. Το γεγονός αυτό συχνά υποβιβάζει την ασφάλεια στην agenda της κοινής γνώμης, αλλά και των διοικήσεων ορισμένων φορέων και οργανισμών. Πιθανή συνέπεια αυτού είναι ο περιορισμός των επενδύσεων σε θέματα ασφάλειας και - ως εκ τούτου - η εμφάνιση μιας νέας απειλής. Αντίθετα, η κατά καιρούς εμφάνιση μείζονων περιστατικών ανασφάλειας (horror stories) προκαλεί αύξηση των επενδύσεων σε ασφάλεια. Τελικά, η εμπειρία αποδεικύει ότι η επιτυχής πρόληψη προκαλεί εφησυχασμό, ο οποίος αποτελεί βασική απειλή για την ασφάλεια. 10

11 Δεδομένης της ιεραρχικής δομής και λειτουργίας της ΔΔ, η προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της αποτελεί το αντικείμενο μιας από τις πρωτουβουλίες που ήταν εφικτό και σκόπιμο να αναλάβει η ίδια η ΔΔ. Η πρωτοβουλία αυτή αναλήφθηκε μέσω των δράσεων του e-government Forum 4, το οποίο χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κοινωνία της Πληροφορίας. Ειδικότερα, στο πλαίσιο του e-government Forum συστήθηκε Ομάδα Εργασίαςς (OE) εμπειρογνωμόνων, με αντικείμενο την Προστασία των Κρίσιμων (Critical Information and Communication Infrastructure Protection, CICIP). Οι βασικοί στοχοι της ΟE ήσαν: α. H αποτελεσματική αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας σε θέματα προστασίας κρίσιμων ΠΕΥ. β. Η προώθηση της σύζευξης ΤΠΕ και διοικητικής δράσης, μέσω της προδιαγραφής του οργανωτικού σχήματος που είναι αναγκαίο για την αποτελεσματική προστασία κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ. γ. Η πρόταση δράσεων για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του επιχειρηματικού τομέα του χώρου των ΤΠΕ, με στόχο την αποτελεσματικότερη υλοποίηση, παραγωγική λειτουργία και τεχνική υ- ποστήριξη του οργανωτικού σχήματος που θα προταθεί. Μέθοδος εργασίας Το παρόν πόνημα αποτελεί το αποτέλεσμα της εργασίας της ΟE CICIP. Το κείμενο επικεντρώνεται στην περιγραφή ενός ευέλικτου και αποτελεσματικού οργανωτικού σχήματος, το οποίο προτείνεται να δημιουργηθεί, στο πλαίσιο της λειτουργίας της ΔΔ, με στόχο την προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ. Η μέθοδος που επελέγη για τη σχεδίαση του οργανωτικού σχήματος προστασίας των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ αποτελείται από τα εξής εφτά βήματα: 1 Διεθνή οργανωτικά σχήματα για την προστασία κρίσιμων ΠΕΥ 2 Τρέχον οργανωτικό πλαίσιο και πρακτικές Στρατηγικός Σχεδιασμός για την Προστασία Κρίσιμων Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης 7 Δημόσια παρουσίαση & κριτική αξιολόγηση αποτελεσμάτων 6 Προδιαγραφή οργανωτικού σχήματος 3 Κρίσιμες ΠΕΥ της Δημόσιας Διοίκησης 4 Αξιολόγηση των ΠΕΥ ΔΔ ως προς την κρισιμότητα 5 Οργανωμένη διαβούλευση Βήμα 1: Καταγραφή και αξιολόγηση ώριμων οργανωτικών σχημάτων που λειτουργούν διεθνώς και α- φορούν προστασία κρίσιμων ΠΕΥ. Ειδικότερα, έγινε αναλυτική επισκόπηση των σχετικών οργανωτικών σχημάτων που έχουν αναπτυχθεί σε διάφορες χώρες (εντός και εκτός ΕΕ), καθώς και σχετικών δράσεων και πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί α- πό εθνικούς και διεθνείς oργανισμούς. Ειδικότερη α- νάλυση έγινε για ορισμένες επιλεγμένες χώρες (Γερμανία, Ελβετία, Ενωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία, Ολλανδία και Σουηδία). Βήμα 2: Καταγραφή οργανωτικών σχημάτων προστασίας ΠΕΥ και διαχείρισης κρίσεων, που λειτουργούν σήμερα στο πλαίσιο της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης, καθώς και των επιχειρησιακών πρακτικών που αφορούν τις κρίσιμες ΠΕΥ. Ειδικότερα, α- ναζητήθηκαν οι οργανισμοί και φορείς που μπορεί να ενταχθούν στο πλαίσιο της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης και έχουν ρόλο που σχετίζεται με προστασία κρίσιμων ΠΕΥ. Η καταγραφή περιέλαβε εποπτικούς/κανονιστικούς φορείς, ρυθμιστικούς φορείς ασφάλειας, καθώς και φορείς 5 ενημέρωσης για τέτοια θέματα στον ελληνικό χώρο. Βήμα 3: Εντοπισμός και περιγραφή κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ στην Ελλάδα. Δεδομένου ότι δεν θα ήταν ρεαλιστικό να εκτιμηθούν ως προς την κρισιμότητά τους όλες οι λειτουργούσες ή οι αναπτυσσόμενες 4 Σύσταση του e-government Forum, ΦΕΚ 1517/2006, τ. Β, σελ , Αν και καταβλήθηκε σύντονη προσπάθεια ο σχετικός κατάλογος νάναι πλήρης, δεν μπορεί να αποκλειστεί η περίπτωση κάποιος τέτοιος φορέας να διέλαθε της προσοχής των μελών της Ο.Ε. Στην περίπτωση αυτή παρακαλούμε για την κατανόηση του φορέα που παραλήφθηκε, αλλά και του αναγνώστη. 11

12 ΠΕΥ, επελέγη ένα υποσύνολό τους. Η επιλογή βασίστηκε σε σχετική προσέγγιση της ΕΕ, με βάση την οποία καθορίστηκαν 20 υπηρεσίες 6 ως οι βασικές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για τα κράτη-μέλη της. Οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται μέσω κατάλληλων ΠΕΥ, οι οποίες θεωρήθηκαν ως υποψήφιες κρίσιμες ΠΕΥ της ΔΔ. Οι ΠΕΥ αυτές μελετήθηκαν με βάση τη διαθέσιμη τεκμηρίωση, αλλά και με συνεντεύξεις με στελέχη της ΚτΠ Α.Ε. που διετέλεσαν υπεύθυνοι ανάπτυξης των ΠΕΥ. Βήμα 4: Αξιολόγηση των ΠΕΥ της ΔΔ ως προς την κρισιμότητα. Αρχικός στόχος ήταν η επιλογή κατάλληλων κριτηρίων για την αξιολόγηση των ΠΕΥ που εντοπίστηκαν και μελετήθηκαν σε προηγούμενα βήματα, ως προς την κρισιμότητά τους. Επίσης, η περιγραφή μιας συγκεκριμένης μεθόδου που θα επιτρέψει μια τέτοια αξιολόγηση. Η μέθοδος που τελικά επελέγη επιτρέπει τη δυαδική ταξινόμηση των ΠΕΥ ΔΔ σε κρίσιμες ΠΕΥ (ζωτικής σημασίας) και μη κρίσιμες ΠΕΥ (μη ζωτικής σημασίας). Η μέθοδος που επελέγη για την αξιολόγηση της κρισιμότητας των ΠΕΥ βασίστηκε σε δύο παραμέτρους: (α). Τα είδη των επιπτώσεων που προκύπτουν από την ανεπαρκή διαθεσιμότητα της ΠΕΥ και (β). την ένταση των επιπτώσεων από την ανεπαρκή διαθεσιμότητα της ΠΕΥ. Ο χαρακτηρισμός μιας ΠΕΥ ως κρίσιμης βασίστηκε στο συνδυασμό της έντασης κάθε επίπτωσης, η οποία επέρχεται από τον περιορισμό της διαθεσιμότητας της ΠΕΥ (με βάση το θεωρητικά εκτιμώμενο δυσμενέστερο ενδεχόμενο 7 ). Η τελική επιλογή των κρίσιμων ΠΕΥ ήταν αποτέλεσμα ποιοτικής ανάλυσης και συλλογικής επαγγελματικής εμπειρογνωμοσύνης (professional judgement). Βήμα 5: Οργανωμένη διαβούλευση με εμπειρογνώμονες που είτε εμπλέκονται ex officio στο χώρο αυτό, είτε εκτιμάται εύλογα ότι μπορούν να συνεισφέρουν με γόνιμες προτάσεις. Η διαβούλευση οργανώθηκε σε τέσσερις φάσεις: (α). Επιλογή συμμετεχόντων στη διαβούλευση, (β). Σύνταξη-αποστολή ειδικά σχεδιασμένων ερωτηματολογίων, (γ). Συλλογή-επεξεργασία απαντήσεων και (δ). Διοργάνωση και διεξαγωγή ημερίδας μεταξύ των μελών της ΟΕ και των εμπειρογνωμόνω που επελέγησαν. Βήμα 6: Αναλυτική προδιαγραφή ενός ευέλικτου και αποτελεσματικού οργανωτικού σχήματος, σε στρατηγικό και επιτελικό επίπεδο, που αποσκοπεί στην προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ. Με βάση τα αποτελέσματα προηγούμενων βημάτων, αλλά και τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη διαβούλευση σχεδιάστηκε ένα ευέλικτο οργανωτικό σχήμα, που αποσκοπεί στην προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ ΔΔ και λαμβάνει υπόψη τις τρέχουσες ερευνητικές εξελίξεις στο CICIP, τις τρέχουσες πρακτικές σε διεθνές επίπεδο, αλλά ταυτόχρονα είναι προσαρμοσμένο στην ελληνική πραγματικότητα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες σε τεχνολογικό αλλά και οργανωτικό επίπεδο. Βήμα 7: Δημόσια παρουσίαση και κριτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του έργου της ΟΕ, με τον ενδεδειγμένο τρόπο και στον κατάλληλο χρόνο. Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ΟΕ προγραμματίζεται να γίνει με ανάρτηση ενημερωτικού υλικού, βιβλιογραφίας, αλλά και του παρόντος παραδοτέου στο δικτυακό τοπο του e-governement Forum (www.e-governmentforum.gr). Περαιτέρω, τα αποτελέσματα του έργου της ΟΕ προγραμματίζετια να παρουσιαστούν σε διάφορα fora που α- φορούν τις ΤΠΕ και τη ΔΔ. Επισκόπηση διεθνούς εμπειρίας Τα θέματα προστασίας των κρίσιμων υποδομών ανήκουν στις προτεραιότητες όλων των τεχνολογικά προηγμένων χωρών. Ειδικότερα, η προσοχή των χωρών αυτών δεν περιορίζεται μόνο στις ΠΕΥ, αλλά επεκτείνεται και σε άλλες κρίσιμες υποδομές, όπως η ενέργεια, η παροχή υπηρεσιών υγείας, η πυροπροστασία κλπ., μέσω μιας ολιστικής θεώρησης που αποβλέπει στην προστασία του συνόλου των κρίσιμων υποδομών (all-hazards approach). 6 Οι 20 βασικές υπηρεσίες έχει συμφωνηθεί να αξιολογούνται με βάση μια κοινή μέθοδο, σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Έτσι, είναι δυνατή η σύγκριση της προόδου των κρατών-μελών της EE σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη των ίδιων υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (βλ. Βέργη Ε., Παππάς Θ., Εξέλιξη των 20 βασικών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα, Παρατηρητήριο για την Κοινωνία της Πληροφορίας, Αθήνα, Νοέμβρης 2007). 7 Η εκτίμηση με βάση το θεωρητικά δυσμενέστερο ενδεχόμενο (worst-case scenario) είναι συνήθης σε μεθόδους ανάλυσης επικινδυνότητας ΠΣ. Με την υπόθεση αυτή καθίσταται εφικτή μια ρεαλιστική εκτίμηση της επικινδυνότητας, αν και η βελτιστοποίηση του συντελεστή κόστους-απόδοσης (cost-benefit factor) δεν είναι αυστηρά εγγυημένη. 12

13 Αποτέλεσμα του πολύ αυξημένου διεθνούς ενδιαφέροντος είναι η ανάπτυξη σειράς οργανωτικών σχημάτων, που εντάσσονται κυρίως στο πλαίσιο των κρατικών δομών κάθε χώρας, τα οποία αποσκοπούν στην επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου. Τα οργανωτικά αυτά σχήματα διαφέρουν, από χώρα σε χώρα, τόσο σε ό,τι αφορά την έκτασή τους, όσο και σε ό,τι αφορά τη δομή τους. Η διαφοροποίηση μπορεί να ερμηνευτεί με βάση το βαθμό της τεχνολογικής προόδου κάθε χώρας, τις τρέχουσες τοπικές κοινωνικο-οικονομικές ιδιαιτερότητες, τις στρατηγικές ένταξης των ΤΠΕ στο σχέδιο ανάπτυξης κάθε χώρας, καθώς και στο ιστορικό συμφραζόμενο που αφορά τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της χώρας. 8 Η επισκόπηση των οργανωτικών σχημάτων και δομών έδειξε, μεταξύ άλλων, ότι η προστασία των κρίσιμων υποδομών, ΠΕΥ ή άλλων, δεν είναι μονόδρομος, καθώς δεν υ- πάρχει βέλτιστο σχήμα, δεδομένων των αναπόφευκτων διαφοροποίησεων μεταξύ των διαφόρων χωρών. Από την άλλη, η επισκόπιση αποκάλυψε, επίσης, ότι υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες επιλογές, οι οποίες φαίνεται ότι υιοθετούνται από αρκετές χώρες και οι οποίες εκτιμάται ότι διαμορφώνουν έ- να σύνολο καλών πρακτικών (good practices) για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Για παράδειγμα, ως πυλώνες της προστασίας των κρίσιμων υποδομών θεωρουνται δράσεις που αποβλέπουν στην πρόληψη και την έγκαιρη προειδοποίηση, στην έγκαιρη ανίχνευση των επιθέσεων, στην άμεση και αποτελεσματική αντίδραση σε αυτές, καθώς και στη διαχείριση των κρίσεων που προκύπτουν. Περαιτέρω, η σύγκλιση ορισμένων χωρών στην υιοθέτηση παρόμοιων οργανωτικών σχημάτων προστασίας των κρίσιμων υποδομών επιτρέπει τη διαμόρφωση μιας αδρής μεθοδολογίας, η οποία μπορεί να ακολουθηθεί από κάποια χώρα, όπως η Ελλάδα, που δεν διαθέτει ακόμη ένα τέτοιο οργανωτικό σχήμα, αλλά ενδιαφέρεται να αναπτύξει. Η μεθοδολογία αυτή, ως αρκούντως γενική και παραμετρική, δεν περιορίζει το πεδίο εφαρμογής της μόνο στις ολιστικές προσεγγίσεις (all-hazards), αλλά είναι εφαρμόσιμη και σε υποδομές περιορισμένου εύρους. Για παράδειγμα, είναι εφαρμόσιμη στην περίπτωση της Ελλάδας, όπου το τρέχον ενδιαφέρον εστιάζεται στην προστασία κρίσιμων (μόνον) ΠΕΥ, αλλά (με κάποιους περιορισμούς που αφορούν κυρίως την αλληλεπίδραση μεταξύ ΠΣ) και σε περιορισμένα πεδία εφαρμογής των ΤΠΕ (πχ. σε υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης). Τα βασικά συστατικά μέρη ενός τέτοιου οργανωτικού σχήματος είναι (α). Μια Κρατική Υπηρεσία, (β). ένα Κέντρο Ανάλυσης (που μπορεί να δημιουργηθεί γιαυτό το λόγο και μόνο), καθώς και (γ). ένα Κέντρο Αριστείας (πχ. ένα Ερευνητικό Ινστιτούτο ή ένα CERT με διευρυμένες αρμοδιότητες). Με βάση τη διεθνή εμπειρία προκύπτει ότι, πέραν των βασικών μερών από τα οποία πρέπει να αποτελείται ένα οργανωτικό σχήμα προστασίας κρίσιμων υποδομών, ιδιαίτερη σημασία έχει η εσωτερική οργανωτική του διάρθρωση (πχ. η αυξημένη διοικητική του αυτονομία, η ύπαρξη επαρκών διοικητικών μονάδων υποστήριξης κλπ.), οι διασυνδέσεις του με το περιβάλλον (καθώς αναμένεται να υπάρχει σειρά επικαλύψεων και συναρμοδιοτήτων με άλλες υπηρεσίες, κάποιες από τις οποίες θάναι αναγκαίες και κάποιες άλλες ενδεχομένως όλως περιττές), καθώς και ο χαρακτήρας και η φύση του. Ειδικά το τελευταίο χαρακτηριστικό, για παράδειγμα η επιλογή ανοικτών σχημάτων διοίκησης σε βά- 8 Η παράμετρος αυτή φαίνεται ότι έχει αποκτήσει σημαντική βαρύτητα στον καθορισμό των οργανωτικών σχημάτων προστασίας κρίσιμων υποδομών, ειδικά μετά τα γεγονότα της Χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημασίας της α- ποτελεί η ίδρυση νέου Υπουργείου των ΗΠΑ (Dept. of Homeland Security), που διαθέτει, μεταξύ άλλων, τη σχετική αρμοδιότητα. Άλλα παραδείγματα, τηρουμένων των αναλογιών, αποτελούν οι σύνθετες οργανωτικές δομές που έχουν υιοθετηθεί από το Ενωμένο Βασίλειο, αλλά και τη Γερμανία. 13

14 ρος κλειστών φορέων εξουσίας, η προτεραιότητα της ελεγκτικής ή της συμβουλευτικής δραστηριότητας ή η ισορροπία μεταξύ των δύο, η έμφαση στην πρόληψη ή την καταστολή κλπ. αποτελούν κομβικές επιλογές για την πετυχημένη λειτουργία του. Η παρουσία και ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα (της επιχειρηματικής κοινότητας) διαφοροποιείται, επίσης, από χώρα σε χώρα. Η τάση που παρατηρείται, γενικά, είναι να διαδραματίζει κάποιο ρόλο, ενίοτε αξιόλογης εμβέλειας (σε συγκεκριμένα ζητήματα), αλλά κυρίως σε συμβουλευτικό επίπεδο ή σε ε- πίπεδο ανταλλαγής πληροφόρησης και εμπειριών. Σε χώρες όπου η Δημόσια Διοίκηση έχει σχετικά περιορισμένο εύρος (πχ. ΗΠΑ), ο ρόλος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας είνα σημαντικά διευρυμένος και έχει προσλάβει χαρακτηριστικά ουσιαστικά στρατηγικού εταίρου, μερικές φορές ακόμη και σε ζητήματα προστασίας κρίσιμων υποδομών 9. Οι συνθήκες στην Ελλάδα Στην Ελλάδα, σήμερα (Αύγουστος 2008), υπάρχει σειρά δημόσιων υπηρεσιών, ανεξάρτητων αρχών, οργανισμών και φορέων που περιλαμβάνουν μεταξύ των αρμοδιοτήτων τους θέματα που σχετίζονται με την προστασία και ασφάλεια κρίσιμων ΠΕΥ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: (α). Το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ), που έχει επιτελικό ρόλο σε εθνικό επίπεδο και είναι αρμόδιο για την έκδοση του Εθνικού Κανονισμού Ασφάλειας (ΕΚΑ) (Π.Δ. 17/1974), σε συνεργασία με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ). Ο ΕΚΑ έχει εφαρμογή σε όλη τη ΔΔ. (β). Η ΕΥΠ, που αποτελεί Αρχή Ασφάλειας Πληροφοριών (INFOSEC) (N. 39/2008), είναι υπεύθυνη για το εθνικό Computer Emergency and Response Team (CERT) (Π.Δ. 325/2003) και αποτελεί την Εθνική Αρχή Αντιμετώπισης Ηλεκτρονικών Επιθέσεων (Π.Δ. 325/2003). (γ). Η Διεύθυνση Πολιτικού Σχεδιασμού Έκτακτης Ανάγκης (ΠΣΕΑ) και η Υπηρεσία Ανάπτυξης Πληροφορικής (ΥΑΠ) του Υπουργείου Εσωτερικών (ΥΠΕΣ), που διαθέτουν ορισμένες αρμοδιότητες αμέσως ή εμμέσως συσχετιζόμενες με την προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η Διεύθυνση ΠΣΕΑ είναι αρμόδια για την κατάρτιση, τήρηση και αναθεώρηση σχεδίων εξυπηρέτησης των υπηρεσιών της Γενικής Γραμματείας ΔΔ και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, ενώ η ΥΑΠ έχει οριστεί ως Αρχή Πιστοποίησης του Ελληνικού Δημοσίου (ΑΠΕΔ), δηλαδή ως Πρωτεύουσα Αρχή (ΠΑΠ) (Ν. 3448/2006). (δ). Η Ελληνική Αστυνομία (ΕΛΑΣ), ως υπαγόμενη στο ΥΠΕΣ, που εμπλέκεται κυρίως μέσω της Διεύθυνσης Χειρισμού Κρίσεων, της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Υπηρεσιών, της Υπηρεσίας Δίωξης Ηλεκτρονικου Εγκλήματος, του Τομέα Εξέτασης Ψηφιακών Πειστηρίων κλπ. (ε). Το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών (ΥΜΕ), που είναι αρμόδιο για τη χάραξη πολιτικής για την ασφάλεια των δημόσιων δικτύων και των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (Ν. 3431/2006), από κοινού με συναρμόδια Υπουργεία. 9 Το γεγονός αυτό είναι αυτονόητο, δεδομένου ότι πολύ μεγάλο μέρος των κρίσιμων υποδομών (πχ. ενέργεια, επικοινωνίες κλπ.) στις ΗΠΑ, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες, είναι - ή περιέρχεται σταδιακά - υπό τον έλεγχο του ιδιωτικού τομέα. 14

15 (στ).ανεξάρτητες αρχές, όπως η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (ΑΠΠΔ), η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) και η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), οι οποίες παρεμβαίνουν σε θέματα της αρμοδιότητάς τους. Ενδεικτικά, η ΑΠΠΔ είναι αρμόδια για θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και για τον έλεγχο ό- λων των εμπλεκόμενων φορέων (Ν. 2472/1997, Ν. 2774/1999), η ΑΔΑΕ είναι αρμόδια για την τήρηση του απόρρητου της ελεύθερης επικοινωνίας, για την πιστοποίηση προϊόντων ασφαλείας και για τον έλεγχο όλων των εμπλεκόμενων φορέων (Ν. 3115/2003), ενώ η ΕΕΤΤ είναι αρμόδια, μεταξύ άλλων, για τον έλεγχο των φορέων παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικής υπογραφής (Π.Δ. 150/2001), καθώς και για την ακεραιότητα και διαθεσιμότητα των δημόσιων δικτύων επικοινωνίας - και σε περιόδους έκτακτης ανάγκης. (ζ).η Τράπεζα της Ελλάδας (ΤτΕ), που εμπλέκεται στην πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση ειδικών εγκλημάτων βίας (Ν. 3601/2007, Πλαίσιο Εποπτείας - Βασιλεία ΙΙ κλπ.). (η). Η Ομάδα Αντιμετώπισης Περιστατικών Ασφάλειας του Εθνικού Δικτύου Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΔΕΤ-CERT, GRNET-CERT), που είναι αρμόδια να ανταποκρίνεται σε περιστατικά ανασφάλειας στον ελληνικό δικτυακό χώρο (.gr), να παρέχει πληροφορίες, εκπαίδευση και τεχνική βοήθεια και να αντιπροσωπεύει την Ελλάδα στα αντίστοιχα ευρωπαϊκά και διεθνή fora. (θ). Η υπηρεσία ENISA (European Network Information Security Agency) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που λειτουργεί κυρίως ως Κέντρο Εμπειρογνωμοσύνης για θέματα ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών, παρέχοντας συμβουλευτικές υπηρεσίες σε θέματα όπως το ηλεκτρονικό έγκλημα και οι μεθοδολογίες αποτίμησης επικινδυνότητας και εκπονώντας σχετικές μελέτες. (ι). Φορείς και υπηρεσίες, όπως ο Ελληνικός Φορέας Πρόληψης της Ηεκτρονικής Απάτης (ΕΦΤΑ), ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας (ΣΕΠΕ), ο ελληνικός κόμβος ασφαλούς διαδικτύου SafeNetHomePlus, η υπηρεσία SafeLine, καθώς και ιδιαιτέρως, λόγω της ιδιαίτερης δυναμικής που μπορεί να επιδείξει, η Ομάδα Δράσης για την Ψηφιακή Ασφάλεια (Digital Awareness and Response to Threats, DART), που λειτουργεί στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Ψηφιακή Ελλάδα. Οι επικαλύψεις, οι συναρμοδιότητες και οι ελλείψεις του πλαισίου αυτού είναι εμφανείς. Μια ενδεικτική δομημένη (Πίνακας Ι) απεικόνιση των αρμοδιοτήτων των ρυθμιστικών και ελεγκτικών φορέων αναδεικνύει το πρόβλημα. ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Ενδεικτικές επικαλύψεις φορέων ΡΟΛΟΙ ΦΟΡΕΑΣ ΣΧΕΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Ρυθμίσεις, κανονισμοί Έλεγχοι εφαρμογής θεσμικού πλαισίου Παροχή προϊόντωνυποδομών ασφαλείας Πιστοποίηση προϊόντων και υπηρεσιών ασφαλείας ΑΠΠΔ ΑΔΑΕ ΕΕΤΤ ΕΦΤΑ GRNET Προστασία προσωπικών δεδομένων Προστασία απορρήτου των επικοινωνιών Ρύθμιση θεμάτων τηλεπικοινωνιών Πρόληψη τηλεπικοινωνιακής απάτης Προϊόντα/υπηρεσίες ασφάλειας συστημάτων Όσο οι κρίσιμες ΠΕΥ ήσαν ελάχιστες στο πλήθος και εξυπηρετούσαν περιορισμένο αριθμό χρηστών, τόσο το πρόβλημα της ασφαλούς διαχείρισής τους παρέμενε υπό έλεγχο, δεδομένου ότι οι σχετικές α- 15

16 πειλές δεν αναμενόταν να προκαλέσουν αξιοσημείωτες επιπτώσεις. Επίσης, τυχόν επικαλύψεις και συναρμοδιότητες μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και φορέων προκαλούσαν μάλλον αμελητέες επιπτώσεις, δεδομένης της περιορισμένης έκτασης του πραγματικού προβλήματος. Η κατάσταση αυτή ανατράπηκε άρδην, κατά την τελευταία τριετία, ειδικά μετά την ανάπτυξη σημαντικού πλήθους ΟΠΣ και δικτυακών υποομών, που χρηματοδοτηθηκαν κυρίως - αλλά όχι μόνο - μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Κοινωνία της Πληροφορίας, καθώς και μετά την εντεινόμενη διάχυση των ευρυζωνικών επικοινωνιών και υπηρεσιών. Στις τρέχουσες συνθήκες - και ειδικά όταν περιέλθουν σε πλήρη παραγωγική λειτουργία το δίκτυο ΣΥΖΕΥΞΙΣ της ΔΔ, καθώς και η εθνική διαδικτυακή πύλη (portal) ΕΡΜΗΣ - εκτιμάται ότι τυχόν μείζονα περιστατικά ανασφάλειας στις κρίσιμες ΠΕΥ της ΔΔ όχι απλώς δεν θα είναι εύκολο να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, αλλά πιθανότατα θα οδηγούν σε σύγχυση και σε δημόσιες διαμάχες για το εύρος και το είδος της αρμοδιότητας καθενός των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών. Εάν ο σκοπός της χρηστής και ευνομούμενης ΔΔ δεν είναι η διάχυση των ευθυνών και η αποσιώπηση των προβλημάτων, αλλά η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπισή τους, τότε μια χαοτική πανσπερμία αρμόδιων-συναρμόδιων-ημιαρμόδιων, ιδιωτικών και δημόσιων, φορέων προστασίας των κρίσιμων ΠΕΥ πολύ απέχει από το να μπορεί να υπηρετήσει το σκοπό αυτό. Κρίσιμες ΠΕΥ στην ελληνική ΔΔ Βασικό μέσο για την προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ είναι η επιλογή κατάλληλων κριτηρίων για την αξιολόγηση των υπαρχουσών ΠΕΥ και την επιλογή, μεταξύ αυτών, αυτών που είναι κρίσιμες. Για το σκοπό του παρόντος πονήματος αρκεί μια αδρή προσέγγιση του ζητήματος, η οποία θα επιτρέψει να καταστεί δυνατή η δυαδική ταξινόμηση των ΠΕΥ ΔΔ σε κρίσιμες (ζωτικής σημασίας) και μη κρίσιμες (μη ζωτικής σημασίας). Χαρακτηριστικό γνώρισμα της κρισιμότητας των ΠΕΥ είναι ότι διαρκώς μεταβάλλεται, αφού οι κύριοι παράγοντες που την προσδιορίζουν (απειλές, τρωτότητα, επιπτώσεις) συνεχώς διαφοροποιούνται (οι απειλές και οι επιπτώσεις από εξωγενείς παράγοντες, η τρωτότητα από την εξέλιξη της τεχνολογίας και τα λαμβανόμενα μέσα προστασίας των συγκεκριμένων υποδομών κλπ.). Για την αξιολόγηση της κρισιμότητας μιας υποδομής μπορεί να χρησιμοποιηθεί η επικινδυνότητα της υποδομής ή των υπό αξιολόγηση στοιχείων της. Με μια αδρή μοντελοποίηση, η επικινδυνότητα παρέχεται ως συνάρτηση των εξής παραγόντων 10 : (Επικινδυνότητα) = (Απειλή) (Τρωτότητα) (Επίπτωση), όπου ο τελεστής είναι ένας γενικευμένος πολλαπλασιαστής. Βεβαίως, η επικινδυνότητα α- ποτελεί εύλογο (αλλά όχι μοναδικό, ούτε κυρίαρχο) μέσο για τη διαβάθμιση της κρισιμότητας μιας υ- ποδομής. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες δυσκολίες, τόσο θεωρητικές, όσο και πρακτικής εφαρμογής της ως άνω εξίσωσης, ειδικά στις περιπτώσεις υποδομών μεγάλης κλίμακας. Ενδεικτικά υπάρχει: (α). Δυσχέρεια στην ανάλυση της επικινδυνότητας γεγονότων πολύ μικρής πιθανότητας εμφάνισης, αλλά εξαιρετικά σημαντικών επιπτώσεων (σε αυτά ανήκουν και οι ανθρωπογενείς απειλές, πχ. ειδικές επιθέσεις βίας), (β). Δυσχέρεια στην ακριβή εκτίμηση της τρωτότητας μεγάλων και σύνθετων συστημάτων και υποδομών (όπως των ΠΕΥ), (γ). Δυσχέρεια στην εκτίμηση των επιπτώσεων, ειδικότερα όταν υπάρχουν πολλές και ισχυρές άλληλεξαρτήσεις (αυτό αληθεύει στην περίπτωση των ΠΕΥ, από τις ο- ποίες εξαρτώνται άλλες σημαντικές υποδομές (ενέργεια, μεταφορά, υγεία κλπ.), (δ) Δυσχέρεια στη χρήση πολυκριτηριακών μεθόδων, (ε). Δυσχέρεια στην ποσοτικοποίηση ορισμένων επιπτώσεων (πχ. επιπέδου εμπιστοσύνης, ψυχολογικών επιπτώσεων από κάποιο ατύχημα ή αστοχία, αλλαγής προδιαθέσεων των χρηστών ή του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου κλπ.) και (στ). ειδικά για την περίπτωση των ΠΕΥ, δυσχέρεια στη διαβάθμιση της ασφαλούς παροχής υπηρεσιών (διαθεσιμότητας, ακεραιότητας, εμπιστευτικότητας). Ειδικότερα, μεταξύ άλλων ανακύπτει και το πώς θα εκτιμηθούν οι επι- 10 Η χρήση μοντέλων όπως αυτό που περιγράφεται από την εξίσωση, καθώς και η εκτίμηση των παραγόντων που υπεισέρχονται σε αυτά αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής δραστηριότητας στις γνωστικές περιοχές Risk Analysis, Threat E- stimation, Impact Analysis, System Reliability, καθώς και σε άλλες συναφείς περιοχές, τόσο γενικές, όσο και εξειδικευμενες σε συγκεκριμένα συστήματα ή περιοχές εφαρμογής. 16

17 πτώσεις της περιορισμένης διαθεσιμότητας, δηλαδή της μη εύλογης καθυστέρησης (πχ. μακροχρόνιας διακοπής) της παροχής κρίσιμης πληροφορίας. Με την υιοθέτηση μιας μετρικής αναλογίας μεταξύ κρισιμότητας και επικινδυνότητας, καθώς και με την περαιτέρω απλούστευση του προσδιορισμού τους με βάση τις επιπτώσεις που θα είχε ενδεχόμενη προσβολή των υπό αξιολόγηση ΠΕΥ στη διαθεσιμότητά τους, μπορούν να υιοθετηθούν ως κριτήρια κρισιμότητας εκείνα που αφορούν την αξιολόγηση των αντίστοιχων επιπτώσεων. Η μέθοδος που επελέγη, τελικά, για την αξιολόγηση της κρισιμότητας των ΠΕΥ βασίζεται σε τέσσερις παραμέτρους: (α). Είδη των επιπτώσεων που προκύπτουν από την ανεπαρκή διαθεσιμότητα της ΠΕΥ. Τα είδη που λήφθηκαν υπόψη είναι: πληθυσμός (αριθμός χρηστών) που επηρεάζεται, (άμεση) οικονομική επίπτωση από τη μη διαθεσιμότητα, ένταση διασυνοριακότητας, αλληλεξάρτηση ΠΕΥ με άλλες, α- νακαμψη ΠΕΥ, αντίδραση της κοινής γνώμης, επίπτωση στην εφαρμογή πολιτικών και στη λειτουργία της ΔΔ, επίπτωση στην προσωπική ασφάλεια των εμπλεκομένων, επίπτωση στην ιδιωτικότητα, επιρροή στην άποψη (μεπιστοσύνη) του κοινού για τις ΤΠΕ. (β). Ένταση των επιπτώσεων από την ανεπαρκή διαθεσιμότητα της ΠΕΥ. Η ένταση κάθε επίπτωσης αποτιμήθηκε μέσω μιας 5-βάθμιας κλίμακας τύπου Likert, με τις δυνατές τιμές: {Πολύ υψηλή, Υψηλή, Μέτρια, Χαμηλή, Πολύ χαμηλή}. (γ). Υποψήφιες κρίσιμες ΠΕΥ ΔΔ. Δεδομένου ότι δεν θα ήταν αντικειμενικά ρεαλιστικό, στο πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου, να εκτιμηθούν ως προς την κρισιμότητά τους όλες οι λειτουργούσες ή οι αναπτυσσόμενες ΠΕΥ της ΔΔ, επελέγη ένα υποσύνολό τους. Η επιλογή βασίστηκε στην προσέγγιση της ΕΕ, η οποία έχει καθορίσει 20 υπηρεσίες ως τις βασικές υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται μεσω κατάλληλων ΠΕΥ, οι οποίες θεωρήθηκαν ως υποψήφιες κρίσιμες ΠΕΥ της ΔΔ. (δ). Διαδικασία επιλογής των κρίσιμων υποδομών. Η διαδικασία αυτή δε βασίστηκε σε ποσοτική ε- κτίμηση, αλλά ήταν αποτέλεσμα ποιοτικής ανάλυσης και συλλογικής επαγγελματικής εμπειρογνωμοσύνης. Το θεμελιώδες σημείο αναφοράς της ανάλυσης υπήρξε η χρήση του θεωρητικά δυςμενέστερου ενδεχομένου. Έτσι, ως κρίσιμες ΠΕΥ της ελληνικής ΔΔ ορίστηκε να είναι αυτές για τις οποίες ένα τουλάχιστον από τα κριτήρια κρισιμότητας λαμβάνει τουλάχιστον υψηλή τιμή. Ο Πίνακας ΙΙ, που προκύπτει από το συνδυασμό των ως άνω παραμέτρων, εμπλουτίστηκε με τις τιμές εκείνες που συνδέουν κάθε είδος επίπτωσης με την αντίστοιχη ένταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές αυτές επελέγησαν ad hoc, προκειμένου να ανακλούν τις συγκεκριμένες ελληνικές συνθήκες. Η εφαρμογή των επιλεγέντων κριτηρίων αξιολόγησης στις υποψήφιες κρίσιμες ΠΕΥ της ΔΔ οδηγεί στον Πίνακα ΙΙΙ που περιλαμβάνει τις υπάρχουσες και τις αναπτυσσόμενες κρίσιμες ΠΕΥ της ελληνικής ΔΔ, οι οποίες εκτιμήθηκε ότι είναι (η σειρά της αναγραφής τους δεν σχετίζεται, κατ ανάγκην, με κάποιου είδους προτεραιότητα, σημασία ή ενδιαφέρον): (α). To Εθνικό Δίκτυο Δημόσιας Διοίκησης ΣΥΖΕΥΞΙΣ. (β). Το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ). (γ). Τα Κέντρα Δεδομένων (Data Centers) που στεγάζονται στις εγκαταστάσεις της ΚτΠ 11 Α.Ε. (δ). Το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φορολογίας TaxisNET του Υπ. Οικονομίας και Οικονομικών. 11 Στις παρούσες συνθήκες (Σεπτέμβρης 2008), στις εγκαταστάσεις της ΚτΠ ΑΕ στεγάζονται 2 Κέντρα Δεδομενων, ενώ σχεδιάζεται η στέγαση ενός τρίτου. Στα Κέντρα Δεδομένων είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν παραγωγικά οκτώ (8) ΟΠΣ, ενώ μελετάται η εγκατάσταση τουλάχιστον πέντε (5) επιπλέον ΟΠΣ (βλ. Κεφ. 5.4 για αναλυτικό κατάλογο). Πρόκειται για τυπική περίπτωση Πολυκέντρου Δεδομένων. 17

18 Πίνακας ΙI: Κριτήρια επιλογής κρίσιμων ΠΕΥ της ελληνικής ΔΔ Κριτήριο Επίπτωση Πολύ υψηλή Υψηλή Μέτρια Χαμηλή Πολύ χαμηλή Επηρεαζόμενος πληθυσμός >100,000 10, ,000 1,000-10, ,000 <100 Οικονομική επίπτωση >100 x x x ,1-1 x 10 6 <0,1 x 10 6 Ένταση διασυνοριακότητας Ευρύτερη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ευρωπαϊκή Ένωση Εθνική Περιφερειακή Τοπική Αλληλοεξάρτηση Καταλυτική επίδραση σε άλλες υποδομές/τομείς Σημαντική επίδραση σε άλλες υποδομές/τομείς Μέτρια επίδραση σε άλλες υ- ποδομές/τομείς Μικρή επίδραση σε άλλες υ- ποδομές/τομείς Επίδραση σε μία υποδομή- /τομέα Ανάκαμψη ΠΕΥ Υψηλό κόστος σε πολλούς τομείς, μακρύς χρόνος ανάκαμψης (μήνες - χρόνια) Υψηλό κόστος, υψηλός απαιτούμενος χρόνος ανάκαμψης (βδομάδες - μήνες) Μέσο κόστος, σημαντικός χρόνος ανάκαμψης (μέρες - βδομάδες) Χαμηλό κόστος, μικρός απαιτούμενος χρόνος ανάκαμψης (ώρες - μέρες) Αμελητέο κόστος, μικρός απαιτούμενος χρόνος ανάκαμψης (ώρες) Αντίδραση της κοινής γνώμης Διεθνής αποδοκιμασία Περιορισμός κυβερνητικής αξιοπιστίας σε διεθνές επίπεδο Μετριασμός κυβερνητικής αξιοπιστίας σε εθνικό επίπεδο Αρνητική δημοσιότητα περισσοτέρων του ενός κυβερνητικών οργανισμών/ φορέων Αρνητική δημοσιότητα ε- νός κυβερνητικού οργανισμού/φορέα Εφαρμογή πολιτικής και λειτουργία ΔΔ Σοβαρή παρεμπόδιση ή διακοπή της ανάπτυξης/εφαρμογής κυβερνητικών πολιτικών Υποβάθμιση της διαπραγματευτικής και συναλλακτικής δυνατότητας της κυβέρνησης Παρεμπόδιση της αποτελεσματικής ανάπτυξης/εφαρμογής κυβερνητικών πολιτικών Υπονόμευση της σωστής διαχείρισης ή λειτουργίας μιας δημόσιας υπηρεσίας Ανεπαρκής λειτουργία μιας δημόσιας υπηρεσίας Προσωπική ασφάλεια Απώλεια πολλών ανθρώπινων ζωών Απώλεια ανθρώπινης ζωής Σημαντικός τραυματισμός πολλών προσώπων Μικροτραυματισμοί πολλών προσώπων Μικροτραυματισμός ενός προσώπου Επίπτωση στην ιδιωτικότητα Αποκάλυψη απόρρητων δεδομενων που επηρεάζουν μείζονες κυβερνητικές πολιτικές Παραβίαση νομοθεσίας και σοβαρή ενόχληση πολλών προσώπων Παραβίαση νομοθεσίας και σοβαρή ενόχληση ενός προσώπου Μικρή ενόχληση πολλών προσώπων Μικρή ενόχληση ενός προσώπου Επηρεασμός του κοινού για τις ΤΠΕ Απαξίωση των ΤΠΕ/ΠΕΥ από το κοινωνικό σύνολο Αρνητικός επηρεασμός του κοινωνικού συνόλου Κλονισμός της εμπιστοσύνης του κοινωνικού συνόλου Απογοήτευση επιμέρους ομάδων του πληθυσμού Απογοήτευση μεμονωμένων πολιτών 18

19 ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙI: Κρίσιμες ΠΕΥ της ελληνικής ΔΔ Κριτήριο Πληροφοριακή και Επικοινωνιακή Υποδομή Εθνικό Δίκτυο ΔΔ ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΟΠΣ Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών Κέντρα Δεδομένων (Data Centers) ΚτΠ Α.Ε. Ολοκληρωμένο Σύστημα Φορολογίας TaxisNET Επηρεαζόμενος πληθυσμός Πολύ υψηλή Πολύ υψηλή Πολύ υψηλή Πολύ υψηλή Οικονομική επίπτωση Χαμηλή Χαμηλή Χαμηλή Πολύ υψηλή Ένταση διασυνοριακότητας Υψηλή Υψηλή Υψηλή Πολύ υψηλή Αλληλοεξάρτηση Πολύ υψηλή Μέτρια Υψηλή Υψηλή Ανάκαμψη Χαμηλή/Μέτρια Χαμηλή Υψηλή Χαμηλή Αντίδραση της κοινής γνώμης Υψηλή Μέτρια Μέτρια Μέτρια Εφαρμογή πολιτικής και λειτουργία ΔΔ Μέτρια Χαμηλή Μέτρια Μέτρια Προσωπική ασφάλεια Πολύ χαμηλή Πολύ χαμηλή Πολύ χαμηλή Πολύ χαμηλή Επίπτωση στην ιδιωτικότητα Υψηλή Υψηλή Υψηλή Υψηλή Επηρεασμός του κοινού για τις ΤΠΕ Υψηλή Υψηλή Πολύ υψηλή Υψηλή Χρωματικός κώδικας έντασης της τιμής της παραμέτρου Χαμηλή Μέτρια Υψηλή 19

20 Προτεινόμενο οργανωτικό σχήμα Τα βασικά χαρακτηριστικά, τα οποία επιδιώκεται να διαθέτει το οργανωτικό σχήμα που προτείνεται να δημιουργηθεί για την προστασία των κρίσιμων ΠΕΥ της ΔΔ, είναι τα εξής: Ευελιξία, έτσι ώστε να μην υπάρχουν υπέρμετρα δεσμευτικές γραφειοκρατικές διαδικασίες. Αυτονομία, έτσι ώστε να μπορεί να λειτουργει ανεμπόδιστα, γρήγορα και αποτελεσματικά. Ευρύτητα, έτσι ώστε να καλύπτει όλες τις παραμέτρους προστασίας μιας κρίσιμης ΠΕΥ. Ανοικτότητα, έτσι ώστε να αποφεύγονται στεγανά και αποκλεισμοί και να διευκολύνεται ο ανοικτός, διαλογικός, ενημερωτικός και συμβουλευτικός του χαρακτήρας και να εξασφαλίζεται, εν τέλει, η απαραίτητη εμπιστοσύνη και προθυμία συνεργασίας εκ μέρους των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι, σε μεγάλο βαθμό, αντίστοιχη με τις τρέχουσες πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών χωρών και επικεντρώνεται κυρίως σε θέματα ήπιας κρισιμότητας (soft criticality), δηλαδή κρισιμότητας που δεν σχετίζεται και δεν αφορά ευθέως θέματα εθνικής ασφάλειας, διεθνών σχέσεων, εξωτερικής πολιτικής και προστασίας του πολιτεύματος. Είναι σαφές ότι η ονομασία, καθώς και η διοικητική δομή-υπαγωγή του προτεινόμενου οργανωτικού σχήματος θα αποτελέσει προϊόν απόφασης των αρμόδιων πολιτικών οργάνων. Για το λόγο αυτό, παρόλο που τα μέλη της Ο.Ε. κατέθεσαν προς συζήτηση σειρά ονομασιών 12, τελικά εκτιμήθηκε ότι δεν ήταν αναγκαίο να προεπιλεγεί και να προταθεί κάποια από αυτές. Καθώς το οργανωτικό σχήμα θα πρέπει να εμφανίζει πολλαπλές, διαρκείς και συστηματικές συνέργειες με σειρά φορέων της Δημόσιας Διοίκησης (και όχι μόνον), εξετάστηκαν οι παρακάτω ενδεικτικές εναλλακτικές δομικές μορφές του: (α). Σχήμα χωρίς αυστηρή ιεραρχική δομή, σύμφωνα με το ανεξάρτητο επιχειρηματικό μοντέλο (independent business model) για την οργάνωση ενός CSIRT (Computer Security Incident Response Team). Το σχήμα πρέπει να εσωματωθεί σε έναν ανεξάρτητο οργανισμό, με δικό του προσωπικό και αυξημένη αυτονομία (πχ. Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου). Ο οργανισμός δεν είναι αναγκαίο (αλλά δεν πρέπει να αποκλείεται) να αποτελεί Ανεξάρτητη Αρχή, ούτε να υποκαθιστά ή να επικαλύπτει αρμοδιότητες των υπαρχουσών Ανεξάρτητων Αρχών. Αντίθετα, πρέπει να διαθέτει διεπαφές συνεργασίας με τις Αρχές αυτές, όπου και θα παραπέμπει θέματα της αρμοδιότητάς τους. Η πρόταση αυτή επικεντρώνεται κυρίως στον αυτονομο χαρακτήρα του σχήματος. (β). Δημιουργία Γενικής Γραμματείας, ενδεχομένως υπαγόμενης απευθείας στο Γραφείο του Πρωθυπουργού, με μόνη και αποκλειστική αρμοδιότητα την προστασία των κρίσιμων υποδομών. Η πρακτική αυτή προσομοιάζει με το οργανωτικό σχήμα που έχει δημιουργήσει και λειτουργεί με επιτυχία κυρίως η Νέα Ζηλανδία. Η πρόταση αυτή επικεντρώνεται κυρίως στον επιτελικό χαρακτήρα του σχήματος, καθώς και στην πολύ υψηλή ιεραρχική ενσωμάτωσή του στην πυραμίδα της ΔΔ. (γ). Ενσωμάτωση της οργανωτικής δομής στη Γενική Γραμματεία Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης (Σώμα Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης). Αντίστοιχης δομής σενάριο είναι, αντί της ενσωμάτωσης στη Γενική Γραμματεία Επιθεωρητών ΔΔ, η δημιουργία ενός Σώματος Ελεγκτών για την προστασία των κρίσιμων υποδομών με αντίστοιχη δομή, ιεραρχία και ρόλο. Η πρακτική αυτή υιοθετηθηκε κυρίως από την Αυστραλία (TISN). Η πρόταση αυτή επικεντρώνεται κυρίως στον ελεγκτικό χαρακτήρα του σχήματος. (δ). Ενσωμάτωση και εποπτεία της οργανωτικής δομής από ένα υπουργείο ή/και ενσωμάτωση σε κάποια υφιστάμενη Ειδική/Γενική Γραμματεία ή Γενική Διεύθυνση. Πιθανές λύσεις είναι η ένταξη της οργανωτικής δομής στο: (α). Υπουργείο Εσωτερικών (Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης), (β). Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, (γ). Υ- 12 Οι ονομασίες που προτάθηκαν μπορούν να κατανεμηθούν σε δύο ομάδες. Αυτές που παραπέμπουν σε υπηρεσία της ΔΔ και αυτές που παραπέμπουν σε ένα πιο αυτόνομο σχήμα. Στην πρώτη ομάδα ανήκουν, ενδεικτικά, οι ονομασίες Γενική ή Ειδική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Υποδομών. Στη δεύτερη ομάδα ανήκουν, επίσης ενδεικτικά, οι ονομασίες Εθνικό ή Συντονιστικό Κέντρο Προστασίας Κρίσιμων Υποδομών. 20

e-government Forum Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης Προστασία Κρίσιμων Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Κρίσιμων

e-government Forum Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης Προστασία Κρίσιμων Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Κρίσιμων Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. e-government Forum Ομάδα Εργασίας για την Προστασία των Κρίσιμων Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Υποδομών της Δημόσιας Διοίκησης (CICIP) Προστασία Κρίσιμων Πληροφοριακών

Διαβάστε περισσότερα

Νόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Νόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Νόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Πλαίσιο παροχής ηλεκτρονικών υπηρεσιών για: Πολίτες (G2C) Επιχειρήσεις και τα άλλα Νομικά Πρόσωπα (G2B) Φορείς της Δημόσιας Διοίκησης (G2G) Ενοποιεί παλαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι SEVESO ΙΙΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ REACH, CLP-2015 & Εθνική Συνάντηση Εργασίας (Workshop) Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS ΑΘΗΝΑ, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

7-12-2011 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ 1010106 - ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ

7-12-2011 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ 1010106 - ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Α/Α ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΟ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Νόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Νόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Σεμινάρια για την ΚτΠ Σύρος 2011 Infostrag.gr/syros Καραµανώλης Γιώργος, Ψαλλίδας Μιχάλης Οµάδα Σύνταξης Επιχειρησιακού Σχεδίου Nόμος Πλαίσιο για την Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ Εσ. ΥΕΕΠ: 805 Αθήνα, 19/07/2007 Αριθμ. Πρωτ.: 7210 Διεκπ.: 4908 ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ ΜΕ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΟΥ Έχοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΟΡΟΙ ΕΝΤΟΛΗΣ 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το Ινστιτούτο Κύπρου στα πλαίσια της συνεχούς ανάπτυξής των ερευνητικών δραστηριοτήτων του αλλά και την στρατηγική του για ευρύτερη συμμετοχή στην προώθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Γ ΚΠΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟ ΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟ ΦΟΡΙΑΣ» ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης. Κύριος στόχος Απαιτούμενη ενέργεια Χρονοδιάγραμμα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης. Κύριος στόχος Απαιτούμενη ενέργεια Χρονοδιάγραμμα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Προκαταρκτική Eργασία: Σύσταση Ομάδων Διοικητικής Aναδιάρθρωσης 0.1 Σύσταση Υψηλού Επιπέδου Ομάδας Αναδιάρθρωσης της Δημόσιας Διοίκησης 0.2 Σύσταση Ομάδας Υποστήριξης της

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. ΔΡΑΣΕΙΣ ΚτΠ Α.Ε. ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ»

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. ΔΡΑΣΕΙΣ ΚτΠ Α.Ε. ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ» ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚτΠ Α.Ε. ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ» 1. Προοίμιο Με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» Ν3852/2010 επανασχεδιάζονται τα επίπεδα διακυβέρνησης, σε μια Νέα Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης Κύριες εξελίξεις: Πρόσφατα, ελήφθη απόφαση σταθμός για τη σύσταση διευθύνουσας ομάδας υψηλού επιπέδου για τη μεταρρύθμιση υπό την εποπτεία του πρωθυπουργού. Στις 6 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ

Α/Α ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ Α/Α ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΔ ΗΜ/ΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΗΜ/ΝΙΑ ΛΗΞΗΣ Βελτίωση και κωδικοποίηση του 1011409 - Ε. Υ. ΣΥΝΤ/ΣΜΟΥ κανονιστικού και ρυθμιστικού πλαισίου & ΕΦ/ΓΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

14o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ 16/10/2012

14o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ 16/10/2012 14o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 16/10/2012 2 Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης Νοσοκo μεία, ΕΟΠΥΥ,.. ΦΚΑ Η.ΔΙ.ΚΑ Α.Ε ΓΓΚΑ Υπουργείο Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων. Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων. Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Πολιτικές Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων Σωκράτης Κ. Κάτσικας Τμήμα Μηχ/κών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Αιγαίου Στόχοι της παρουσίασης H παρουσίαση αυτή στοχεύει στην απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Εξυπηρέτησης Πολιτών και Παρόχων

Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Εξυπηρέτησης Πολιτών και Παρόχων Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Εξυπηρέτησης Πολιτών και Παρόχων Γιάννης Γιαννάκος Ηλεκτρονικός Μηχανικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών/ Α.Δ.Α.Ε. Ηράκλειο,1Δεκεμβρίου 2008 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4Α86Φ-ΦΕΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: 4Α86Φ-ΦΕΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΔΑ: 4Α86Φ-ΦΕΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠ ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ Ταχ. Δ/νση : Λέκκα 23-25 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S Ιnnοvation for Sustainable Tourism & Services in South Aegean Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο DG REGIO ΥΠ.ΟΙ.Ο Το Πρόγραµµα Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Σκοπός: Ο σκοπός της πολιτικής ποιότητας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος είναι η συνεχής και συστηματική διασφάλιση, βελτίωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΓΨΧ-ΧΔΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β4ΓΨΧ-ΧΔΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση»: Χρηματοδοτικό Πλαίσιο

Μεταρρύθμιση»: Χρηματοδοτικό Πλαίσιο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΉΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π. «Διοικητική Μεταρρύθμιση»: Χρηματοδοτικό Πλαίσιο ΟΤΑ, Περιφερειών και Αποκεντρωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Διεξαγωγή επιμορφωτικών προγραμμάτων στο πλαίσιο του προγράμματος κινητικότητας των άρθρων 90 και 91 του ν. 4172/2013

Διεξαγωγή επιμορφωτικών προγραμμάτων στο πλαίσιο του προγράμματος κινητικότητας των άρθρων 90 και 91 του ν. 4172/2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ Aθήνα, 13 /11 /2013 Αρ.πρωτ. 12315/Φ.234.03 Προς: Δ/νσεις Διοικητικού & Δ/νσεις Εκπαίδευσης Όπως

Διαβάστε περισσότερα

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Ένα ευρωπαϊκό εγχειρίδιο σχετικά µε τη λειτουργία έγκαιρης πληροφόρησης για τα νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη Συνοπτικη Παρουσιαση Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτοµίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτοµίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτοµίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Το Ινστιτούτο Πληροφοριακών

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Οµάδα Εργασίας Γ2 Συντονιστές: Νατάσα Κωνσταντέλου, Ερευνήτρια ' ΕΠΙΣΕΥ- ΕΜΠ Αγγελική Πουλυµενάκου, Επικ. Καθηγήτρια,

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr

Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 5 (2013): 9-14. http://www.jodysseus.gr Δράση 07: Γιώργος Πιερράκος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 Εισαγωγή Η παρούσα παρουσίαση της στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας του Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ Μ Ε Τ Α Ρ Ρ Υ Θ Μ Ι Σ Τ Ι Κ Ε Σ Δ Ρ Α Σ Ε Ι Σ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ Αθήνα, 23 Απριλίου 2013 Υ φ ι σ τ ά μ ε ν ο Ο ρ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης

Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Κοκκινοπλίτης Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Α.Μ.Θ. : καθορισμός προτεραιοτήτων και πιλοτικές προσκλήσεις χρηματοδότησης του Επιχειρησιακού Προγράμματος Α.Μ.Θ. 2014 2020 Καβάλα, 23

Διαβάστε περισσότερα

Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης και Σχεδιασμός Χρήσεων Γης

Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης και Σχεδιασμός Χρήσεων Γης ΤΟΜΕΑΣ ΙΙ: Ανάλυσης, Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Διεργασιών και Συστημάτων Βιομηχανικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης και Σχεδιασμός Χρήσεων Γης Ι. Ζιώμας, Καθηγητής ΕΜΠ Αντικείμενο Η ανάπτυξη μεθοδολογίας λήψης

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα Ασφάλειας στο σχεδιασμό Επιχειρησιακής Συνέχειας. Τσώχου Αγγελική atsohou@ionio.gr

Ζητήματα Ασφάλειας στο σχεδιασμό Επιχειρησιακής Συνέχειας. Τσώχου Αγγελική atsohou@ionio.gr Ζητήματα Ασφάλειας στο σχεδιασμό Επιχειρησιακής Συνέχειας Τσώχου Αγγελική atsohou@ionio.gr Περιεχόμενα 2 Βασικές έννοιες Επιχειρησιακή Συνέχεια και Ανάλυση Επικινδυνότητας Πλαίσιο Διοίκησης Επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Τόπος : Αθήνα Ημερομηνία : 05/07/2010 Α.Π. : 152442/ΨΣ3509-Α2

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Τόπος : Αθήνα Ημερομηνία : 05/07/2010 Α.Π. : 152442/ΨΣ3509-Α2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠ ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ Ταχ. Δ/νση : Λέκκα 23-25 Αθήνα Ταχ.Κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ

Κεφάλαιο 5 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ Άρθρο 5.1 - Γενικά Κεφάλαιο 5 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ Στο ΕΜΠ εφαρμόζεται σύστημα διασφάλισης ποιότητας, καθώς και πλαίσιο αρχών και διαδικασιών μέσω των οποίων επιτυγχάνεται διαφάνεια στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΑΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ Α. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 1. Το Τεχνικό Επιμελητήριο στο οποίο

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΘΕΣΠΙΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2015-2019

ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΘΕΣΠΙΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2015-2019 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Αλίαρτος, 13-07-2015 ΔΗΜΟΣ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΘΕΣΠΙΕΩΝ Αρ. Πρωτ.: 6.938 Γραφείο Δημάρχου Ταχ.Δ/νση: Λεωφόρος Αθηνών Τ.Κ.: 32001 ΑΛΙΑΡΤΟΣ Τηλ.: 22683-50.235 Fax: 22680-22.690 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΟΜΩΝ ΔΗΜΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΟΜΩΝ ΔΗΜΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΔ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΟΜΩΝ ΔΗΜΩΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 10-10-2013 Εισηγητής: Γούπιος Γιάννης ΕΕΤΑΑ ΣΚΟΠΟΣ Αποτύπωση και αξιολόγηση της υπάρχουσας κατάστασης και εντοπισμό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Συγκρότηση Μονάδας Πολιτικού Σχεδιασμού Εκτάκτου Ανάγκης στην ΕΕΤΤ. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)

ΑΠΟΦΑΣΗ. Συγκρότηση Μονάδας Πολιτικού Σχεδιασμού Εκτάκτου Ανάγκης στην ΕΕΤΤ. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Μαρούσι, 21.01.2013 Α. Π.: 679/12 ΑΠΟΦΑΣΗ Συγκρότηση Μονάδας Πολιτικού Σχεδιασμού Εκτάκτου Ανάγκης στην ΕΕΤΤ Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Έχοντας υπόψη : α. Το Ν. 4070/2012,

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων Πίνακας Περιεχομένων Πρόλογος...13 Πρόλογος του Συγγραφέα...15 Κεφάλαιο 1: Βασικές Έννοιες της Διοίκησης - Διαχείρισης Έργου...19 1.1 Λειτουργία, Έργο, Πρόγραμμα...19 1.2 Οι Εμπλεκόμενοι στο Έργο...21

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «Ολοκληρωμένες Υπηρεσίες Ενίσχυσης Ψηφιακής Εμπιστοσύνης»

Πράξη «Ολοκληρωμένες Υπηρεσίες Ενίσχυσης Ψηφιακής Εμπιστοσύνης» Πράξη «Ολοκληρωμένες Υπηρεσίες Ενίσχυσης Ψηφιακής Εμπιστοσύνης» Καθ. Σωτήρης Νικολετσέας (Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου) ΙΤΥΕ «Διόφαντος» και Πανεπιστήμιο Πατρών Ημερίδα με Καθηγητές Δ/θμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Αξιολόγησης υποψηφίων Ερευνητών και ΕΛΕ ΕΚΕΤΑ

Κριτήρια Αξιολόγησης υποψηφίων Ερευνητών και ΕΛΕ ΕΚΕΤΑ Κριτήρια Αξιολόγησης υποψηφίων Ερευνητών και ΕΛΕ ΕΚΕΤΑ Στόχος των προτεινόμενων παρακάτω διαδικασιών και γενικών κριτηρίων είναι να υπάρχει, ένα «σύστημα αναφοράς» για τις κρίσεις ερευνητών και ΕΛΕ που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β49ΙΧ-ΥΗΘ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β49ΙΧ-ΥΗΘ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

Διασφάλιση Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση

Διασφάλιση Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Α.Δ Ι.Π. ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ HELLENIC REPUBLIC H.Q.A. HELLENIC QUALITY ASSURANCE AND ACCREDITATION AGENCY Διασφάλιση Ποιότητας στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Τόπος : Αθήνα Ημερομηνία : 18/11/2010 Α.Π. : 155.217/ΨΣ8620-Α2

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Τόπος : Αθήνα Ημερομηνία : 18/11/2010 Α.Π. : 155.217/ΨΣ8620-Α2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠ ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ Ταχ. Δ/νση : Λέκκα 23-25 Αθήνα Ταχ.Κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Τίτλος Κριτηρίου. Α.1 Οργανωτική Δομή - Οικονομικά στοιχεία 10%

ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Τίτλος Κριτηρίου. Α.1 Οργανωτική Δομή - Οικονομικά στοιχεία 10% Κριτήρια Αξιολόγησης Η αξιολόγηση των υποβαλλόμενων προτάσεων θα πραγματοποιηθεί βάσει του ακόλουθου Πίνακα Κριτηρίων Αξιολόγησης. Παράλληλα με τα εν λόγω κριτήρια, θα συνυπολογισθεί η αξιοπιστία της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (Ε.Σ.Π.Α.) ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων

Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων ούµα Αθανασία /νση Πολιτικής Προστασίας Αποκεντρωµένη ιοίκηση Μακεδονίας- Θράκης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές έννοιες κινδύνου Σχέδια Εκτάκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Μυτιλήνη, 09 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθμ. Πρωτ.: 7862 Θέμα: Ορισμός Αναπληρωτών Πρύτανη, μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στους Αναπληρωτές Πρύτανη και καθορισμός σειράς αναπλήρωσης του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης»

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β492Χ-6ΙΧ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β492Χ-6ΙΧ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΛΑΧ-ΜΡΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β4ΛΑΧ-ΜΡΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΟΖ2Χ-ΨΓΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: ΒΟΖ2Χ-ΨΓΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 45ΨΨΧ-ΝΔΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: 45ΨΨΧ-ΝΔΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β499Χ-Λ1Ζ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β499Χ-Λ1Ζ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε για την υποβολή των προτάσεων, παρατηρήσεων και σχολίων έως τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2015.

Παρακαλούμε για την υποβολή των προτάσεων, παρατηρήσεων και σχολίων έως τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2015. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ 2015-2019 ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-65 65- και πάνω Περιοχή Κατοικίας Προσωπικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β41ΡΧ-ΟΕΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β41ΡΧ-ΟΕΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β41ΡΧ-ΕΒ6 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β41ΡΧ-ΕΒ6 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

1. Το Περιβάλλον του Έργου

1. Το Περιβάλλον του Έργου Περιεχόμενα 1. Το Περιβάλλον του Έργου... 2 2. Πλαίσιο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης... 3 3. Στόχοι και Κύρια Ζητήματα του Έργου... 6 3.1 Στόχοι του Έργου... 6 3.2 Διαλειτουργικότητα και Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Το Ινστιτούτο Δια Βίου Εκπαίδευσης και το Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011.

Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011. Κυρίες και Κύριοι, Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011. Η επίκαιρη θεματολογία και οι εμπεριστατωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Επιχειρηματικότητας ΕΚΠΑ

Εργαστήριο Επιχειρηματικότητας ΕΚΠΑ Εργαστήριο Επιχειρηματικότητας ΕΚΠΑ Για την εξυπηρέτηση εκπαιδευτικών και ερευνητικών αναγκών στην επιχειρηματικότητα, ιδρύθηκε και λειτουργεί στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4ΑΜ4Χ-11Ξ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: 4ΑΜ4Χ-11Ξ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ πρώην ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΣΚ46941Δ-64Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΔΑ: Β4ΣΚ46941Δ-64Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΥΝΑΨΗΣ (έως 9) ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Π1109_14-11-2012 (ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Αθήνα, 08/05/2015 Α.Π. : 7333 Προς: Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΕΙ Θεσσαλίας T.K : 41110

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Αθήνα, 08/05/2015 Α.Π. : 7333 Προς: Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΕΙ Θεσσαλίας T.K : 41110 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΜΕΑΚΩΝ ΕΠ ΤΟΥ ΕΚΤ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕ54Φ-ΩΔΨ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: ΒΕ54Φ-ΩΔΨ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ - ΕΣΠΑ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας για τον σχηματισμό πιλοτικού άξονα των τριών πόλεων με στόχο τη δυναμική τουριστική ανάπτυξή τους, με μοχλό εξέλιξης τη δημιουργία σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΜΕΑΚΩΝ ΕΠ ΤΟΥ ΕΚΤ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Mo.D.A.V.I. - Onlus (Movement of Voluntary Associations Italian)

Mo.D.A.V.I. - Onlus (Movement of Voluntary Associations Italian) ΣΧΕΔΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EC-ASE: Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας «Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό για τους Συμβούλους / Εκπαιδευτές Κοινωνικής Οικονομίας» Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ H1 Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες και Εφαρµογές. Προοπτικές. Εισηγητής: ρ. Νικήτας Νικητάκος

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ H1 Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες και Εφαρµογές. Προοπτικές. Εισηγητής: ρ. Νικήτας Νικητάκος ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ H1 Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες και Εφαρµογές στη Ναυτιλία: Ισχύουσα Κατάσταση και Προοπτικές Εισηγητής: ρ. Νικήτας Νικητάκος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τµήµα Ναυτιλίας και Επιχειρηµατικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΔΘΧ-7Η9 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΕΔΘΧ-7Η9 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013" Ταχ. Δ/νση : Μεναίχμου & Θεοφιλοπούλου 18 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β41ΦΘ-ΞΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: Β41ΦΘ-ΞΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ταχ. Δ/νση : Γλάδστωνος 1α & Πατησίων ΑΘΗΝΑ Ταχ.Κώδικας : 10677 Πληροφορίες : ΕΥΑ ΦΛΕΒΑΡΗ Τηλέφωνο : 2131500800

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΟΝ3Χ-ΛΒ7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: ΒΟΝ3Χ-ΛΒ7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013"

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΔΘΧ-ΛΦΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: ΒΕΔΘΧ-ΛΦΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 2007-1013" Ταχ. Δ/νση : Μεναίχμου & Θεοφιλοπούλου 18 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 24/03/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 2359

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 24/03/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 2359 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 24/03/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ /ΝΣΗ ΙΟΙΚ.& ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ω /ΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 2359 Ταχ. /νση: Πλατεία Ελευθερίας 1, ιοικητήριο Ταχ.Κωδ: 85100, Ρόδος

Διαβάστε περισσότερα

- ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ - ΝΕΟ ΕΠΙΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ - ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΙΙ

- ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ - ΝΕΟ ΕΠΙΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ - ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΙΙ Λ. Συγγρού 310 & Σπάρτης 1, 17673 Καλλιθέα τηλ.: 210 4838714 & 706 // fax: 210 4822091 e-mail: info@excellence-lean.gr // www.excellence-lean.gr - ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ - ΝΕΟ ΕΠΙΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός)

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) 1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) Περιγραφή Βραβείου Βραβεύονται συγκεκριμένες δράσεις ή προγράμματα που επιδρούν στη σκέψη, το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα