Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας Είναι βιώσιμη;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας Είναι βιώσιμη;"

Transcript

1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2011 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Μελέτες (Studies) / 12 Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας Είναι βιώσιμη; ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΓΕΙΤΗΣ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ

2

3 Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας: Είναι βιώσιμη;

4

5 Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας: Είναι βιώσιμη; Γεώργιος Αργείτης Μαρία Νικολαΐδη Αύγουστος 2011

6 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Εμμανουήλ Μπενάκη 71Α , Αθήνα Τηλ Fax Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν κείμενο είναι των συγγραφέων και δεν εκφράζουν κατ ανάγκη τις θέσεις της ΓΣΕΕ. Επιμέλεια εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου Γλωσσική επιμέλεια Διορθώσεις: Γιώτα Γ. Χρόνη Φωτογραφία εξωφύλλου: Ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Γιάννης Παπαδημητρόπουλος Εκτύπωση Παραγωγή: ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕΒΕ ΙΝΕ ΓΣΕΕ ISBN: Η παρούσα έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού»

7 Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων Το Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτελεί έναν χώρο έρευνας και δράσης που απευθύνεται στους εργαζομένους, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στους φορείς χάραξης πολιτικής και στο σύνολο των πολιτών. Στόχος του είναι να προσφέρει επιστημονικά τεκμηριωμένες αναλύσεις για μια σειρά κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων που βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας συγκυρίας και που έχουν άμεση σχέση με τα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας. Το Παρατηρητήριο είναι σημείο συνάντησης και δημιουργικού διαλόγου πληθώρας ερευνητών, με απώτερο στόχο την ανάδειξη διαστάσεων των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων που έχουν ιδιαίτερη αξία για την οπτική των εργαζομένων και των συνδικάτων. Παράλληλα, η ερευνητική του δραστηριότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια καταγραφής πολιτικών που δύνανται να συνεισφέρουν με ουσιαστικό τρόπο στην επίλυση των σημαντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην τρέχουσα περίοδο ο κόσμος της εργασίας. Η δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς τομείς: α) στην οικονομία και την ανάπτυξη, β) στο κοινωνικό κράτος και το μέλλον της εργασίας και γ) στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού σε περιβάλλον δημοκρατίας και ισότητας. Ο πρώτος τομέας αφορά τα αίτια και τις επιπτώσεις της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, τις σύγχρονες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο δημόσιος τομέας και η δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα, καθώς και τις αλλαγές που είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν στο αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας. Ο δεύτερος τομέας αναφέρεται στην ασκούμενη κοινωνική πολιτική, στα ζητήματα της φτώχειας και των ανισοτήτων, στις εργασιακές σχέσεις και στο θεσμικό πλαίσιο των αγορών εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην ανάλυση της τρέχουσας συγκυρίας και στην αποδόμηση που επιχειρείται σε μια σειρά δικαιω-

8 μάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων. Τέλος, ο τρίτος τομέας επικεντρώνεται σε θέματα που αφορούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση των εργαζομένων, τις ποιοτικές και ποσοτικές διαστάσεις της ανεργίας, τον κοινωνικό αποκλεισμό και το ρατσισμό που βιώνει σημαντική μερίδα των εργαζομένων και των ανέργων στη χώρα. Είναι προφανές ότι οι τρεις προαναφερθέντες τομείς έχουν επικαλύψεις μεταξύ τους. Μέσα από τα κείμενά του το Παρατηρητήριο επιδιώκει να αναδείξει αυτές τις επικαλύψεις και να φέρει στην επιφάνεια τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την πολύπλευρη ανάλυση των σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας που επιχειρείται, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η κατάθεση παρατηρήσεων, προτάσεων αλλά και εναλλακτικών προσεγγίσεων από όσους και όσες επιθυμούν να συνεισφέρουν στην ερευνητική δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου. Γιάννης Παναγόπουλος Πρόεδρος ΙΝΕ ΓΣΕΕ

9 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 9 2 Το βασικό αναλυτικό πλαίσιο του Minsky 11 3 Η επέκταση του αναλυτικού πλαισίου του Minsky στον δημόσιο τομέα 17 4 Κυρίαρχες προσεγγίσεις αξιολόγησης της δημοσιονομικής φερεγγυότητας και αξιοπιστίας 25 5 Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας Παρουσίαση του ΔΕΧΚ Ερμηνεύοντας το ΔΕΧΚ Η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας μετά την υπογραφή του ΜΟΧΠ: Ποιες είναι οι προοπτικές; 53 6 Σύνοψη και συμπεράσματα 63 Βιβλιογραφία 65 Παράρτημα: Ορισμοί δημοσιονομικών μεγεθών και πηγές δεδομένων 73

10

11 1. Εισαγωγή Τα τελευταία δύο χρόνια η ελληνική οικονομία έχει εισέλθει σε μια περίοδο υψηλής αστάθειας, αβεβαιότητας και μη προβλέψιμης προοπτικής. Η κατακόρυφη πτώση της οικονομικής δραστηριότητας και η δραματική αύξηση της ανεργίας έχουν ήδη επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στο πραγματικό εισόδημα και το επίπεδο διαβίωσης των μισθωτών και των συνταξιούχων, δοκιμάζοντας τα όρια της κοινωνικής συνοχής της χώρας. Ορόσημο αυτών των εξελίξεων αποτέλεσε η εκδήλωση της δημοσιονομικής κρίσης που βιώνει η ελληνική οικονομία από το φθινόπωρο του 2009, όταν η Ελλάδα βυθίστηκε στις «δίδυμες παγίδες της χρεοκοπίας και της κερδοσκοπίας», μετά τον «αποκλεισμό» της από τις διεθνείς αγορές ομολόγων. Η δημοσιονομική κρίση έχει φέρει στην επιφάνεια χρόνια δομικά προβλήματα του δημοσιονομικού συστήματος αλλά και της ελληνικής οικονομίας στο σύνολό της. Ωστόσο, ο δημόσιος διάλογος έχει εγκλωβιστεί στην παγίδα της χρεοκοπίας και της οικονομικής πολιτικής που έχουν επιβάλει οι πιστωτές της χώρας μας μέσω του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Στις σχετικές συζητήσεις ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο μέγεθος του ελληνικού δημόσιου τομέα και στην ανάγκη συρρίκνωσης του κράτους, στη μείωση των δαπανών, στη μείωση της δημόσιας απασχόλησης και, για ακόμη μια φορά, στο πρόβλημα της φοροδιαφυγής. Στόχος της παρούσας μελέτης είναι να αναδειχθεί μια εναλλακτική οπτική στην κρίση χρέους της Ελλάδας, η οποία στηρίζεται στο θεωρητικό πλαίσιο του Hyman Minsky. Η θεμελιακή συνεισφορά του Minsky στην οικονομική επιστήμη επικεντρώνεται κυρίως στους παράγοντες που προσδιορίζουν την εύθραυστη χρηματοπιστωτική κατάσταση των βιομηχανικών οικονομικών μονάδων και των τραπεζών, καθώς και στην ανάλυση του τρόπου που αυτή μπορεί να επηρεάσει το χρηματοπιστωτικό και το μακροοικονομικό σύστημα της οικονομίας. Με άλλα Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΕΙΝΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ;

12 λόγια, η βασική συνεισφορά του Minsky αφορά πρωτίστως τη συμπεριφορά και τη χρηματοπιστωτική λειτουργία του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Στην ανά χείρας μελέτη επιχειρείται η επέκταση της μεθοδολογίας του Minsky και του αναλυτικού του πλαισίου στον δημόσιο τομέα της ελληνικής οικονομίας. Την επέκταση αυτή πραγματεύονται το τελευταίο χρονικό διάστημα ολοένα και περισσότερες εμπειρικές κυρίως μελέτες σχετικά με τη χρηματοπιστωτική κατάσταση του κρατικού τομέα διαφόρων εθνικών οικονομιών. Το βασικό επιχείρημά μας στην ανάλυση που ακολουθεί είναι ότι ο δημόσιος τομέας στην Ελλάδα ήταν πάντα χρηματοπιστωτικά εύθραυστος, και η σημερινή κρίση θα μπορούσε να είχε εκδηλωθεί νωρίτερα. Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες και κυρίως η ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ δημιούργησαν ένα περιβάλλον υψηλής αισιοδοξίας και πλασματικών προσδοκιών, που απέκρυπταν την πραγματική χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα της Ελλάδας. Οι υψηλοί ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και μέχρι τα μέσα της τελευταίας δεκαετίας σε συνδυασμό με τη ρευστότητα και το κλίμα ευφορίας που επικρατούσε στις διεθνείς χρηματαγορές πριν από την κατάρρευσή τους το 2007 συνέβαλαν, μεταξύ άλλων, στην υποτίμηση του ρίσκου δανεισμού της Ελλάδας. Η διάρθρωση της μελέτης έχει ως εξής: Στην Ενότητα 2 παρουσιάζουμε συνοπτικά ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της θεωρίας που βασίζεται στον Minsky. Σκοπός μας είναι να εξοικειώσουμε τον αναγνώστη με τη φιλοσοφία της ανάλυσής μας και τη λογική βάση των επιχειρημάτων που αναπτύσσουμε στις επόμενες ενότητες. Στην Ενότητα 3 επιχειρούμε να επεκτείνουμε τη θεωρία του Minsky η οποία κατά βάση αναφέρεται στους περιορισμούς ρευστότητας και φερεγγυότητας του ιδιωτικού τομέα στην ανάλυση του δημόσιου τομέα. Στην Ενότητα 4 γίνεται μια σύντομη αναφορά στις κυρίαρχες προσεγγίσεις σχετικά με τη μελέτη του δημόσιου χρέους και σημειώνονται τα πλεονεκτήματα της προσέγγισης που βασίζεται στον Minsky. Η Ενότητα 5 αναλύει τη χρηματοπιστωτική κατάσταση του ελληνικού δημόσιου τομέα την περίοδο , εφαρμόζοντας το θεωρητικό πλαίσιο που αναπτύχθηκε στην Ενότητα 3. Επίσης αξιολογεί τις συνέπειες από την εφαρμογή του Μνημονίου Οικονομικής και Χρηματοπιστωτικής Πολιτικής (ΜΟΧΠ) και του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΜΠΔΣ). Τέλος, στην Ενότητα 6 συνοψίζονται τα ευρήματα της στατιστικής ανάλυσης και σχολιάζονται οι προοπτικές της χρηματοπιστωτικής κατάστασης του δημοσιονομικού συστήματος της Ελλάδας. 10 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 12

13 2. Το βασικό αναλυτικό πλαίσιο του Minsky Στη διάρκεια των δεκαετιών του 1970 και του 1980, ο Hyman Minsky ανέπτυξε μία κεϋνσιανής προέλευσης προσέγγιση της χρηματοπιστωτικής αστάθειας και των κυκλικών διακυμάνσεων των σύγχρονων καπιταλιστικών οικονομιών. Στο επίκεντρο της προσέγγισής του βρέθηκε η χρηματοοικονομική δομή των οικονομικών μονάδων και ειδικότερα οι χρηματοοικονομικές ροές μεταξύ επιχειρήσεων και τραπεζών τις οποίες ο Minsky θεωρεί κύριο προσδιοριστικό παράγοντα των επενδύσεων, της συσσώρευσης κεφαλαίου και της μακροοικονομικής συμπεριφοράς των καπιταλιστικών οικονομιών. Η βασική ιδέα της προσέγγισης Minsky είναι ότι οι χρηματοπιστωτικές σχέσεις που αναπτύσσονται στη διάρκεια της συσσώρευσης κεφαλαίου παράγουν χρηματοπιστωτικά εύθραυστες και ασταθείς οικονομικές μονάδες. Η αστάθεια αυτή μεταφέρεται μέσω του τραπεζικού συστήματος και των αγορών χρήματος και κεφαλαίου στο σύνολο του οικονομικού συστήματος, καθιστώντας τον καπιταλισμό μη άριστο σύστημα οργάνωσης των οικονομικών σχέσεων, αν δεν υπάρχουν οι κατάλληλες κρατικές παρεμβάσεις. Ο Minsky ανέπτυξε την εν λόγω προσέγγιση βασιζόμενος στην οικονομική θεωρία του Keynes. Ειδικότερα, ο Minsky επικεντρώθηκε στη μελέτη του ρόλου της αβεβαιότητας στη λήψη επενδυτικών αποφάσεων, της μη ουδετερότητας του χρήματος, των προσδοκιών των οικονομικών μονάδων και της προτίμησης ρευστότητας (βλ. ενδεικτικά Dymski and Pollin, 1992 Kregel, 1992 Charles, 2008b). Επιπλέον, ο Minsky διερεύνησε τον θεμελιώδη ρόλο του χρέους και της διαδικασίας αποπληρωμής του στην αστάθεια του καπιταλιστικού συστήματος. Πιο συγκεκριμένα, σημείο αφετηρίας του θεωρητικού πλαισίου του Minsky αποτελεί η ανάλυση των επενδυτικών αποφάσεων των βιομηχανικών επιχειρήσεων και του τρόπου που αυτές οι αποφάσεις είναι πιθανόν να επηρεαστούν από Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΕΙΝΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ; 11

14 τις προσδοκίες των επιχειρηματιών και των τραπεζιτών (βλ. λ.χ. Minsky, 1982, p. 94) και από την προτίμηση ρευστότητας των επιχειρήσεων (βλ. ενδεικτικά Minsky, 1975a Kregel, 2009). Ο Minsky υποστηρίζει ότι η απόφαση για την υλοποίηση ενός νέου επενδυτικού πλάνου βασίζεται στη σύγκριση των προσδοκώμενων εισροών (έσοδα) και εκροών (κυρίως του κόστους εργασίας και δανεισμού) που πηγάζουν από τις βασικές παραγωγικές δραστηριότητες της επιχείρησης. Η επένδυση πραγματοποιείται όταν οι εισροές αναμένεται να είναι υψηλότερες από τις εκροές. Εντούτοις, σε ένα περιβάλλον θεμελιώδους αβεβαιότητας, ο εκάστοτε επιχειρηματίας δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει σε ποιο βαθμό αυτό θα καταστεί εφικτό στην πράξη. Για το λόγο αυτό, ο βαθμός αισιοδοξίας του και η σχετική εμπειρία του παίζουν σημαντικό ρόλο στην επενδυτική απόφασή του. Παράλληλα, κεντρικό σημείο στη θεωρία του Minsky αποτελεί η διαπίστωση ότι κάθε επενδυτική δραστηριότητα δημιουργεί υποχρεώσεις που συνδέονται με την εξωτερική χρηματοδότηση της επένδυσης. Οι υποχρεώσεις αυτές είναι προς εκείνους που έχουν συνεισφέρει με τα κεφάλαιά τους στη χρηματοδότηση της επένδυσης μέσω δανείων, ομολόγων, μετοχών κ.λπ. Ενδεχόμενη αποτυχία της επένδυσης ή αδυναμία είσπραξης των προσδοκώμενων εισροών είναι δυνατόν είτε να δημιουργήσουν προβλήματα στην εκπλήρωση των εν λόγω υποχρεώσεων είτε να αναγκάσουν την επιχείρηση να προχωρήσει σε νέο δανεισμό, λόγω έλλειψης επαρκούς ρευστότητας. 1 Στο πλαίσιο αυτό, ο Minsky εισάγει την έννοια της εύθραυστης χρηματοπιστωτικής κατάστασης (financial fragility) μιας επιχείρησης, ως αρνητικής συνάρτησης των προσδοκώμενων εισροών και ως θετικής συνάρτησης των προσδοκώμενων εκροών της (Dymski and Pollin, 1992). Όσο πιο εύθραυστη είναι η χρηματοπιστωτική κατάσταση μιας επιχείρησης τόσο πιο εξαρτημένη είναι η βιωσιμότητά της από νέο δανεισμό. Ο βαθμός δανειακής εξάρτησης προσδιορίζει το κόστος δανεισμού της επιχείρησης, καθώς και την επιλογή της να πουλήσει περιουσιακά της στοιχεία (πιθανότατα κάτω από μη ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες) προκειμένου να μπορέσει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. 1. Αξίζει να σημειωθεί ότι μια επιχείρηση μπορεί να έχει εισροές και από δευτερογενείς πηγές, όπως είναι η πώληση περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, μια επιχείρηση μπορεί να έχει ρευστά διαθέσιμα (idle amount of cash), τα οποία δύναται να χρησιμοποιήσει ανά πάσα στιγμή προκειμένου να ικανοποιήσει τις δανειακές της υποχρεώσεις (βλ. Tymoigne, 2009, pp ). 12 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 12

15 Ο Minsky ταξινόμησε τις οικονομικές μονάδες σε τρεις χρηματοοικονομικές κατηγορίες. Στην πρώτη κατηγορία έδωσε την ονομασία «αντισταθμιστής» («hedge»). Αυτός ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την κατάσταση εκείνη όπου τα χρεολύσια και οι τόκοι της επιχείρησης είναι ως άθροισμα μικρότερα από τη διαφορά ανάμεσα στις προσδοκώμενες εισροές και εκροές. Αυτό σημαίνει ότι η εν λόγω επιχείρηση δεν έχει καμιά ανάγκη νέου δανεισμού ώστε να είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει τις συσσωρευμένες δανειακές της υποχρεώσεις. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει την «κερδοσκοπική» («speculative») επιχείρηση σε αυτή την περίπτωση, η διαφορά των προσδοκώμενων εισροών και εκροών δεν επαρκεί για να καλύψει τις υποχρεώσεις που αντιστοιχούν στα χρεολύσιά της, παρά μόνο την αποπληρωμή των τόκων. Αυτό σημαίνει ότι η κερδοσκοπική επιχείρηση έχει ανάγκη νέου δανεισμού προκειμένου να καλύψει το σύνολο ή ένα μέρος των χρεολυσίων της. Τέλος, η τρίτη κατηγορία αναφέρεται στην «πόνζι» («ponzi») επιχείρηση, όπου η διαφορά των προσδοκώμενων εισροών και εκροών δεν δύναται να καλύψει ούτε τα χρεολύσια ούτε και το σύνολο των τόκων. Η πόνζι οικονομική μονάδα είναι χρηματοπιστωτικά η πιο εύθραυστη, καθώς είναι ουσιαστικά εξαρτημένη από νέες δανειακές ροές προκειμένου να καλύψει τις υποχρεώσεις που έχει λόγω του συσσωρευμένου χρέους της. Στην πραγματικότητα, η πόνζι οικονομική μονάδα αντιμετωπίζει τα μεγαλύτερα προβλήματα ρευστότητας. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε τη διαφορά ανάμεσα στα προβλήματα ρευστότητας και στα προβλήματα φερεγγυότητας που μπορεί να χαρακτηρίζουν μια οικονομική μονάδα. Πιο συγκεκριμένα, το πρόβλημα ρευστότητας αφορά την έλλειψη ρευστών διαθεσίμων για να ικανοποιηθούν οι υποχρεώσεις της οικονομικής μονάδας. Από την άλλη, το πρόβλημα φερεγγυότητας συνδέεται με τη μειωμένη αξία των στοιχείων του ενεργητικού μιας μονάδας σε σχέση με την αξία των στοιχείων του παθητικού της. Ωστόσο, το πρόβλημα ρευστότητας μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα φερεγγυότητας. Αυτό δύναται να συμβεί όταν, για παράδειγμα, η έλλειψη ρευστότητας οδηγεί σε εσπευσμένη πώληση των περιουσιακών στοιχείων. Κατ επέκταση, μια οικονομική μονάδα που είναι διαχρονικά κερδοσκοπική ή πόνζι, δηλαδή αντιμετωπίζει συστηματικά προβλήματα ρευστότητας, έχει περισσότερες πιθανότητες να καταστεί αφερέγγυα. Συνεχίζοντας την περιγραφή του θεωρητικού πλαισίου του Minsky, χρειάζεται να επισημάνουμε ότι η χρηματοπιστωτική κατάσταση των οικονομικών μονάδων Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΕΙΝΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ; 13

16 έχει αντανάκλαση σε μακροοικονομικό επίπεδο. Η χρηματοπιστωτική κατάσταση της οικονομίας στο σύνολό της εξαρτάται από την προαναφερθείσα διάρθρωση της κατάστασης των οικονομικών μονάδων. 2 Η οικονομία θεωρείται αντισταθμιστής, κερδοσκόπος και πόνζι όταν το μεγαλύτερο ποσοστό των επιχειρήσεων χαρακτηρίζονται από την αντίστοιχη χρηματοπιστωτική κατάσταση. 3 Στο πλαίσιο αυτό, ο Minsky ανέπτυξε την «υπόθεση της χρηματοπιστωτικής αστάθειας» («financial instability hypothesis» [βλ. ενδεικτικά Minsky, 1975b, 1986a, 1986b]). Σύμφωνα με την υπόθεση αυτή, σε περιβάλλον παρατεταμένης σταθερότητας δυνητικά δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη εύθραυστων χρηματοπιστωτικά μονάδων. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκύψει μέσω διαφόρων μηχανισμών. Κατ αρχάς, οι σταθερές οικονομικές συγκυρίες γεννούν ευνοϊκές προσδοκίες και κατ επέκταση ενθαρρύνουν την ανάληψη δραστηριοτήτων υψηλού ρίσκου από τις επιχειρήσεις (Arestis, 2001 Arestis and De Antoni, 2009). Η ανάληψη τέτοιων δραστηριοτήτων μπορεί να έχει ως συνέπεια τη δημιουργία σημαντικών χρηματοπιστωτικών υποχρεώσεων στις οποίες οι επιχειρήσεις είναι πιθανόν να μην μπορούν να ανταποκριθούν στο μέλλον, εξαιτίας μιας πιθανής αντιστροφής των ευνοϊκών συνθηκών. 4 Επίσης, ένα περιβάλλον σταθερότητας συχνά οδηγεί και σε αλλαγές του θεσμικού πλαισίου, σε χαλαρές ή ανύπαρκτες ρυθμίσεις, οι οποίες επιτρέπουν υψηλότερα κέρδη και μόχλευση. Κάτι τέτοιο μπορεί να συνεισφέρει περαιτέρω στην επιδείνωση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης των οικονομικών μονάδων. 2. Βλ., για παράδειγμα, Minsky (1982, p. 22). 3. Έχοντας ως βάση την κατηγοριοποίηση του Minsky, διάφοροι συγγραφείς έχουν αναπτύξει δείκτες προκειμένου να ενσωματώσουν την εύθραυστη χρηματοπιστωτική κατάσταση των οικονομικών μονάδων στη μακροοικονομική συμπεριφορά των καπιταλιστικών οικονομιών. Βασικός στόχος είναι να μελετηθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες είναι δυνατόν να ανακύψει χρηματοπιστωτική αστάθεια σε μια οικονομία. Αντιπροσωπευτική είναι η μελέτη του Charles (2008a), ο οποίος χρησιμοποιεί το λόγο των τόκων προς τα κέρδη για να διακρίνει τις επιχειρήσεις σε αντισταθμιστές, κερδοσκόπους και πόνζι. Επίσης, οι Lima and Meirelles (2007) προσδιορίζουν τη χρηματοπιστωτική ευθραυστότητα των επιχειρήσεων χρησιμοποιώντας ένα δείκτη που βασίζεται στη σύγκριση ανάμεσα στα κέρδη πριν από τους τόκους και στις δαπάνες για επενδύσεις και τόκους. Βλ. επίσης τις οικονομετρικές μελέτες των Arza and Espanol (2008) και Schroeder (2009). 4. Παρά το γεγονός ότι αυτή η συμπεριφορά είναι «επιθετική», δύναται να θεωρηθεί «υγιής» μέσα σε ένα ευνοϊκό οικονομικό περιβάλλον (Mendonca and Deos, 2009). 14 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 12

17 Παράλληλα, η γενικευμένη ευφορία που προκύπτει σ ένα σταθερό περιβάλλον μειώνει την προτίμηση ρευστότητας των οικονομικών μονάδων και ενθαρρύνει τις επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως ομόλογα και μετοχές (βλ. Erturk, 2007). Η αύξηση της τιμής των τελευταίων ενισχύει τη δυνατότητα δανεισμού των επιχειρήσεων και των οικονομικών μονάδων γενικότερα, συμβάλλοντας στη δημιουργία συνθηκών οικονομικής άνθησης αλλά και κερδοσκοπίας. Το σημείο-κλειδί στην υπόθεση του Minsky που προαναφέρθηκε είναι ο ισχυρισμός ότι μια τέτοια πορεία δεν μπορεί να έχει μεγάλη διάρκεια. Η ανάληψη δραστηριοτήτων με μεγάλο ρίσκο, που στηρίζονται στο δανεισμό, οδηγεί στη βαθμιαία μετατροπή των οικονομικών μονάδων από αντισταθμιστές σε κερδοσκόπους ή πόνζι (Minsky, 1982, p. 29). Αυτός ο μετασχηματισμός της χρηματοπιστωτικής κατάστασης των οικονομικών μονάδων τις καθιστά ευάλωτες σε πιθανές μεταβολές των οικονομικών συνθηκών. Οι εν λόγω μεταβολές μπορεί να αφορούν είτε τη μείωση των πωλήσεων είτε την άνοδο του επιτοκίου είτε ακόμη και τη δυσκολία πρόσβασής τους στις αγορές χρήματος και κεφαλαίου (Papadimitriou and Wray, 1998). Σημειώνεται ότι η αύξηση στο επιτόκιο δανεισμού μπορεί να προέλθει από την αντιστάθμιση που επιθυμούν οι δανειστές για την ανάληψη υψηλού ρίσκου ή από τον πληθωρισμό και τη συνακόλουθη αύξηση του βασικού επιτοκίου (ως αποτέλεσμα της αντιπληθωριστικής νομισματικής πολιτικής της Κεντρικής Τράπεζας). Πιθανή συνέπεια των παραπάνω είναι οι επιχειρήσεις να αντιμετωπίσουν σημαντικά προβλήματα στην αποπληρωμή των δανειακών υποχρεώσεών τους, κάνοντας χρήση των ταμειακών τους εισροών από τις βασικές παραγωγικές τους δραστηριότητες (βλ. ενδεικτικά Minsky, 1991, p. 14 Dymski and Pollin, 1992 Bellofiore and Ferri, 2001). 5 Κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ταυτόχρονα, πολλές από τις επιχει- 5. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η αύξηση των επενδύσεων μέσω της εξωτερικής χρηματοδότησης δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε επιδείνωση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης στο σύνολο των επιχειρήσεων. Δεδομένου ότι οι νέες επενδύσεις αυξάνουν τη συνολική ζήτηση στην οικονομία, είναι πιθανόν ο δανεισμός να επιφέρει αύξηση των κερδών των επιχειρήσεων και άρα να βελτιώσει τη χρηματοπιστωτική τους κατάσταση. Συνεπώς, ο νέος δανεισμός και η κατάσταση ευφορίας δεν οδηγούν πάντα σε επιδείνωση της ευθραυστότητας του συνόλου της οικονομίας. Βλ. σχετικά Lavoie (1995), De Antoni (2007) και Charles (2008b). Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΕΙΝΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ; 15

18 ρήσεις μπορεί να αναγκαστούν να καταφύγουν στην πώληση των περιουσιακών τους στοιχείων (όπως είναι ο κεφαλαιακός εξοπλισμός ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του ενεργητικού τους) για να αποκτήσουν την επιθυμητή ρευστότητα. Μια γενικευμένη όμως πώληση περιουσιακών στοιχείων μπορεί να μειώσει σημαντικά την τιμή τους, καθιστώντας και τη συγκεκριμένη μέθοδο αναποτελεσματική για την ικανοποίηση των υποχρεώσεων των οικονομικών μονάδων. Στην περίπτωση αυτή, πολλές επιχειρήσεις είναι πιθανόν να οδηγηθούν στην αφερεγγυότητα και τελικά στη χρεοκοπία, προκαλώντας αστάθεια στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, βαθιά ύφεση και ανεργία, καθώς και κατακόρυφη άνοδο της συστημικής αβεβαιότητας. 16 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 12

19 3. Η επέκταση του αναλυτικού πλαισίου του Minsky στον δημόσιο τομέα Το πλαίσιο που έχει χρησιμοποιήσει ο Minsky για την εξέταση της χρηματοπιστωτικής ευθραυστότητας των οικονομικών μονάδων μπορεί να επεκταθεί στην ανάλυση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης του δημόσιου τομέα. Όπως θα επιχειρήσουμε να δείξουμε στην παρούσα μελέτη, η προσέγγιση του Minsky μπορεί να μας δώσει χρήσιμη γνώση και πληροφόρηση τόσο για τον προσδιορισμό της εύθραυστης χρηματοπιστωτικής κατάστασης του δημόσιου τομέα της Ελλάδας, όσο και για την εξέταση των παραγόντων εκείνων που έχουν συμβάλει στη σημερινή δημοσιονομική κρίση. Η επέκταση αυτή στηρίζεται στις εργασίες του Minsky (1982, p , p. 28), όπου προτείνεται η διάκριση του δημόσιου τομέα σε αντισταθμιστή, κερδοσκόπο και πόνζι ανάλογα με την ικανότητά του να αποπληρώνει το άθροισμα των δανειακών υποχρεώσεών του σε τόκους και χρεολύσια. Την ικανότητα αυτή ο Minsky την προσδιόριζε ως συνάρτηση του πλεονάσματος του κρατικού προϋπολογισμού, δηλαδή της διαφοράς μεταξύ αναμενόμενων φορολογικών εσόδων και δαπανών της γενικής κυβέρνησης. Η συγκεκριμένη επέκταση έχει πρόσφατα χρησιμοποιηθεί από τους Ferrari- Filho et al. (2010) για τον δημόσιο τομέα της Βραζιλίας. Ειδικότερα, οι συγγραφείς αυτοί ορίζουν τον δημόσιο τομέα ως αντισταθμιστή όταν το πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού μπορεί να καλύψει το σύνολο των χρεολυσίων και των τόκων. Όταν το πρωτογενές πλεόνασμα δεν μπορεί να καλύψει το σύνολο των δανειακών υποχρεώσεων, ο δημόσιος τομέας είναι κερδοσκόπος. Στην περίπτωση αυτή, η εξυπηρέτηση των τοκοχρεολυσίων προϋποθέτει νέο δανεισμό. Ο πόνζι δημόσιος τομέας αντιστοιχεί στην περίπτωση όπου υπάρχει πρωτογενές έλλειμμα στον προϋπολογισμό, συνεπώς η κυβέρνηση χρειάζεται να προβεί σε νέο Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΕΙΝΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ; 17

20 δανεισμό όχι μόνο για να καλύψει τα τοκοχρεολύσια, αλλά και για να χρηματοδοτήσει το κομμάτι των πρωτογενών δαπανών που δεν καλύπτεται από τα έσοδα. Προκειμένου να γίνει κατανοητή η λογική αυτής της προσέγγισης χρησιμοποιούμε τον εισοδηματικό περιορισμό του δημόσιου τομέα, κάνοντας την υπόθεση ότι μια κυβέρνηση δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το εκτυπωτικό της δικαίωμα ώστε να χρηματοδοτήσει τις δανειακές της ανάγκες: TE t + i t D t 1 = TR t + (D t D t 1 ) (1) όπου TR είναι τα συνολικά έσοδα γενικής κυβέρνησης, TE οι πρωτογενείς δαπάνες της γενικής κυβέρνησης (δηλαδή οι συνολικές δαπάνες μείον τους τόκους), i είναι το επιτόκιο το οποίο πληρώνει η γενική κυβέρνηση για το χρέος D και t είναι ο χρόνος. 6 Ισχύει ότι: (D t D t 1 ) = NB t AMORT t 1 (2) όπου ΝΒ είναι ο νέος δανεισμός και AMORT τα χρεολύσια της γενικής κυβέρνησης. Συνδυάζοντας τις Εξισώσεις (1) και (2) προκύπτει: NB t = AMORT t 1 + i t D t 1 + TE t TR t (3) Η Εξίσωση (3) δείχνει ότι ο νέος δανεισμός του δημόσιου τομέα (και συνεπώς η εξάρτηση από εξωτερική χρηματοδότηση) είναι θετική συνάρτηση των τοκοχρεολυσίων και του πρωτογενούς ελλείμματος. Έχοντας ως βάση τη συγκεκριμένη σχέση, οι Ferrari-Filho et al. (2010) κατασκευάζουν ένα δείκτη για τη μέτρηση της εύθραυστης χρηματοπιστωτικής κατάστασης του δημόσιου τομέα. Ο δείκτης έχει ως εξής: TR TE INT + AMORT (4) όπου INT = i t D t 1 είναι οι τόκοι. Όταν ο δείκτης έχει τιμή μεγαλύτερη της μονάδας, ο δημόσιος τομέας χαρακτηρίζεται αντισταθμιστής: το πρωτογενές πλεόνασμα δύναται να καλύψει το σύνολο των τοκοχρεολυσίων. Κερδοσκόπος είναι ο δημόσιος τομέας στην περίπτωση που η τιμή του δείκτη είναι θετική αλλά μικρότερη της μονάδας: το πρω- 6. Στο Παράρτημα παρατίθενται οι ακριβείς ορισμοί των συγκεκριμένων μεταβλητών καθώς και αυτών που θα χρησιμοποιηθούν στο στατιστικό μέρος της παρούσας μελέτης. 18 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 12

21 τογενές πλεόνασμα δεν καλύπτει το σύνολο των δανειακών υποχρεώσεων. Τέλος, όταν η τιμή του εν λόγω δείκτη είναι αρνητική, η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα χαρακτηρίζεται πόνζι: τα συνολικά έσοδα δεν καλύπτουν τις πρωτογενείς δαπάνες. Επομένως, όσο μικρότερος είναι ο δείκτης τόσο υψηλότερες είναι οι δανειακές ανάγκες και άρα τόσο πιο εύθραυστη θεωρείται η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα κατ επέκταση, τόσο πιο ευάλωτη είναι η δυνατότητα κάλυψης των δανειακών υποχρεώσεων σε αυξήσεις του επιτοκίου δανεισμού, σε μεταβολές των προσδοκιών των δανειστών του ή σε επιδείνωση των εγχώριων και των διεθνών οικονομικών συνθηκών. Ωστόσο, ο δείκτης των Ferrari-Filho et al. (2010) διακρίνεται από δύο μειονεκτήματα. Πρώτον, όταν γίνεται αρνητικός (δηλαδή TR < TE), ο δημόσιος τομέας εμφανίζεται περισσότερο εύθραυστος χρηματοπιστωτικά όσο μικρότερο είναι το άθροισμα INT + AMORT. Το στοιχείο αυτό περιορίζει τη στατιστική αξιοπιστία του, καθώς ο δείκτης θα έπρεπε να γίνεται περισσότερο αρνητικός όσο μεγαλύτερο είναι το παραπάνω άθροισμα. Δεύτερον, ο δείκτης δεν ενσωματώνει με ακρίβεια τη διάκριση που έχει υιοθετήσει ο Minsky ανάμεσα στις κερδοσκοπικές και τις πόνζι οικονομικές μονάδες. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι πρώτες αποπληρώνουν τους τόκους χωρίς νέο δανεισμό, ενώ οι δεύτερες έχουν ανάγκη την εξωτερική χρηματοδότηση για την κάλυψη των τόκων. Έχοντας υπόψη τις παραπάνω διαπιστώσεις, στην παρούσα μελέτη ορίζουμε το Δείκτη Εύθραυστης Χρηματοπιστωτικής Κατάστασης (ΔΕΧΚ) του δημόσιου τομέα ως εξής: TR TE INT AMORT, εάν TR TΕ INT 0 ΔΕXΚ= TR TE + INT + AMORT TR TE + INT + AMORT 1, εάν TR TΕ < INT και TR TΕ 0 2, εάν TR TΕ < 0 (5) Ο ΔΕΧΚ παίρνει τιμές από -2 και πάνω. Όσο πιο χαμηλή είναι η τιμή του δείκτη τόσο πιο εύθραυστη είναι η χρηματοπιστωτική κατάσταση του δημόσιου τομέα. Αναλυτικότερα, όταν ο ΔΕΧΚ είναι μεγαλύτερος του 1, τότε ο δημόσιος τομέας χαρακτηρίζεται αντισταθμιστής, καθώς τα πρωτογενή πλεονάσματά του επαρκούν για τη χρηματοδότηση του συνόλου των δανειακών του υποχρεώσεων. Όταν ο Η ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: ΕΙΝΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ; 19

22 ΔΕΧΚ είναι μικρότερος του 1 αλλά θετικός, ο δημόσιος τομέας είναι κερδοσκόπος και τα πρωτογενή πλεονάσματά του επαρκούν μόνο για την αποπληρωμή των τόκων. Ωστόσο, η κυβέρνηση είναι αναγκασμένη να προχωρήσει σε νέο δανεισμό για την αποπληρωμή των χρεολυσίων. Όταν ο ΔΕΧΚ είναι αρνητικός αλλά μεγαλύτερος του -1, ο δημόσιος τομέας είναι πόνζι. Στην περίπτωση αυτή τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν επαρκούν για να χρηματοδοτήσουν το σύνολο των τόκων. Τέλος, όταν ο ΔΕΧΚ είναι μικρότερος του -1, υπάρχει πρωτογενές έλλειμμα και ο δημόσιος τομέας θεωρείται ultra πόνζι. Αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκασμένος να προσφύγει σε νέο δανεισμό για τη χρηματοδότηση του πρωτογενούς ελλείμματος και του συνόλου των δανειακών υποχρεώσεων. 7 Ο ΔΕΧΚ αντιμετωπίζει τα μειονεκτήματα του δείκτη των Ferrari-Filho et al. (2010). Πιο συγκεκριμένα, όταν ο ΔΕΧΚ παίρνει αρνητικές τιμές, είναι περισσότερο αρνητικός όσο μεγαλύτερο είναι το άθροισμα TE + INT + AMORT σε σχέση με τα συνολικά έσοδα TR. Επίσης, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα δεν καλύπτει το σύνολο των τοκοχρεολυσίων, γίνεται διάκριση ανάμεσα στην περίπτωση όπου ο δημόσιος τομέας δύναται να αποπληρώσει τους τόκους (οπότε ο δείκτης παίρνει τιμές από 0 έως 1) και στην περίπτωση όπου κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό (οπότε και οι τιμές του δείκτη είναι από -1 έως 0). Χρειάζεται να σημειωθεί ότι ο προτεινόμενος δείκτης περιλαμβάνει τις χρηματικές εισροές που πηγάζουν από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του δημόσιου τομέα δεν ενσωματώνει πιθανές εισροές που συνδέονται με την πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου. Κατά συνέπεια, έσοδα που προκύπτουν από αποκρατικοποιήσεις θεωρείται ότι δεν επηρεάζουν άμεσα τη χρηματοπιστωτική ευθραυστότητα του δημόσιου τομέα. Ωστόσο, υπάρχουν έμμεσες συνέπειες: οι αποκρατικοποιήσεις συμβάλλουν στη μείωση του χρέους και άρα στον περιορισμό των τοκοχρεολυσίων τις επόμενες περιόδους. Είναι ενδιαφέρον επίσης ότι, παρόλο που οι αποκρατικοποιήσεις μειώνουν το ακαθάρι- 7. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ΔΕΧΚ δεν είναι συνεχής στο σημείο όπου τα συνολικά έσοδα μείον τις συνολικές πρωτογενείς δαπάνες είναι ίσα με τους τόκους και στο σημείο όπου τα συνολικά έσοδα είναι ίσα με τις συνολικές πρωτογενείς δαπάνες. Επομένως θα υπάρχει φαινομενικά σημαντική επιδείνωση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης όταν ο δημόσιος τομέας μεταπηδήσει από την κατάσταση του κερδοσκόπου σε αυτήν του πόνζι και από την κατάσταση του πόνζι σε αυτήν του ultra πόνζι. 20 ΜΕΛΕΤΕΣ (STUDIES) / 12

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Νέα δανειακή συμφωνία και Μνημόνιο ΙΙ: Η Ελλάδα εγκλωβισμένη στην «παγίδα χρεοκοπίας»

Νέα δανειακή συμφωνία και Μνημόνιο ΙΙ: Η Ελλάδα εγκλωβισμένη στην «παγίδα χρεοκοπίας» ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 3 Νέα δανειακή συμφωνία και Μνημόνιο ΙΙ: Η Ελλάδα εγκλωβισμένη στην «παγίδα χρεοκοπίας» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΓΕΙΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση χρέους, δηµοσιονοµική λιτότητα και οικονοµική κρίση στην Ευρωζώνη

Κρίση χρέους, δηµοσιονοµική λιτότητα και οικονοµική κρίση στην Ευρωζώνη ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 214 Μελέτες (Studies) / 3 Κρίση χρέους, δηµοσιονοµική λιτότητα και οικονοµική κρίση στην Ευρωζώνη ΣΤΕΛΛΑ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 1 ΤΟΜΟΣ ΚΑΘΑΡΑ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΞΙΑ Η καθαρή Παρούσα Αξία ισούται με το άθροισμα προεξοφλημένων καθαρών ταμειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 3 (Μακροοικονομική) Ακαδ. Έτος: 2007-8 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

No 1_Μάρτιος 2013. Κείμενο Πολιτικής. Κρίση Χρέους, Λιτότητα και Οικονομική Κρίση: Υπάρχει Διέξοδος. Γιώργος Αργείτης Αν.

No 1_Μάρτιος 2013. Κείμενο Πολιτικής. Κρίση Χρέους, Λιτότητα και Οικονομική Κρίση: Υπάρχει Διέξοδος. Γιώργος Αργείτης Αν. No 1_Μάρτιος 2013 Κείμενο Πολιτικής Κρίση Χρέους, Λιτότητα και Οικονομική Κρίση: Υπάρχει Διέξοδος Γιώργος Αργείτης Αν. Καθηγητής, ΕΚΠΑ Copyright 2013 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση δημόσιου χρέους στην Ελλάδα

Κρίση δημόσιου χρέους στην Ελλάδα ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Επιστημονικές Εκθέσεις (Reports) / 4 Κρίση δημόσιου χρέους στην Ελλάδα Αιτίες και προοπτικές ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΓΕΙΤΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Κεφάλαιο 1 Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Επιτόκιο: είναι η αμοιβή του κεφαλαίου για κάθε μονάδα χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

No 22_Φεβρουάριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Εσωτερική Υποτίμηση: Προοπτικές, Περιορισμοί και Εναλλακτικές Επιλογές Γιώργος Αργείτης Αν.

No 22_Φεβρουάριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Εσωτερική Υποτίμηση: Προοπτικές, Περιορισμοί και Εναλλακτικές Επιλογές Γιώργος Αργείτης Αν. No 22_Φεβρουάριος 2014 Κείμενο Πολιτικής Εσωτερική Υποτίμηση: Προοπτικές, Περιορισμοί και Εναλλακτικές Επιλογές Γιώργος Αργείτης Αν. Καθηγητής, ΕΚΠΑ Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 2 Κεφάλαιο 2: Διαχρονική αξία του χρήματος 6 Κεφάλαιο 3: Ανάλυση χρηματοοικονομικών δεικτών 34

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 2 Κεφάλαιο 2: Διαχρονική αξία του χρήματος 6 Κεφάλαιο 3: Ανάλυση χρηματοοικονομικών δεικτών 34 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xiv ΜΕΡΟΣ Α Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 2 1.1 Αντικειμενικός σκοπός μιας επιχείρησης 2 1.2 Βασικές χρηματοοικονομικές αποφάσεις 3 Σύνοψη 4 Κεφάλαιο 2: Διαχρονική αξία του χρήματος 6 2.1 Απλός

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση

Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ KAI ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Μελέτες (Studies) / 26 Η συµβολή του συστήµατος κοινωνικής προστασίας στην οικονοµική µεγέθυνση ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου)

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου) ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου Ορισμός: είναι το κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων που έχουν όλοι οι επενδυτές της εταιρείας (μέτοχοι και δανειστές) Κόστος ευκαιρίας: είναι η απόδοση της καλύτερης εναλλακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη: Υπάρχει ελπίδα για την Ελλάδα

Απασχόληση, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη: Υπάρχει ελπίδα για την Ελλάδα ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 4 Απασχόληση, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη: Υπάρχει ελπίδα για την Ελλάδα ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 22 Ιουνίου 2012 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 2. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 3. Χρήμα, τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία (μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Οριακή κερδοφορία για τους πρώτους έξι μήνες Στο 61% τα ΜΕΔ Παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση Ενθαρρυντικές οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων Θετικό το μομέντουμ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Θεωρία Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 7: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται και αναλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ

Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ Προκειμένου να εξετάσουμε την οικονομική κατάσταση μίας οικονομικής μονάδας σε μακροχρόνια κλίμακα θα πρέπει να αναλύσουμε την διάρθρωση των κεφαλαίων της. Λέγοντας

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑ 11 Αυγούστου 211 Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων Σύγκριση συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων για την Κύπρο και τη ζώνη του ευρώ ΙΟΥΛΙΟΣ 211 Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Το Eurogroup καλωσορίζει τη συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς με την προσθήκη του ΔΝΤ για το πρόγραμμα του ESM. ΤΟ Eurogroup συγχαίρει τις ελληνικές αρχές για την ισχυρή δέσμευση

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 215 Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Ιούλιος 215 6 η τριμηνιαία έρευνα στις επιχειρήσεις-μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία κατάρτισης της νέας σειράς επιτοκίων τραπεζικών καταθέσεων και δανείων

Μεθοδολογία κατάρτισης της νέας σειράς επιτοκίων τραπεζικών καταθέσεων και δανείων Μεθοδολογία κατάρτισης της νέας σειράς επιτοκίων τραπεζικών καταθέσεων και δανείων Η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), εφαρµόζοντας την Π /ΤΕ 2496/28.5.2002, άρχισε από το Σεπτέµβριο του 2002 να συγκεντρώνει

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Το Διοικητικό Συμβούλιο ενημερώνει τους Μετόχους της Εταιρείας για τα ακόλουθα ζητήματα:

Το Διοικητικό Συμβούλιο ενημερώνει τους Μετόχους της Εταιρείας για τα ακόλουθα ζητήματα: «ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Γ. ΝΙΚΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ» ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ Σύμφωνα με το άρθρο 13 10 του κ.ν. 2190/1920 Δυνάμει

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις. ιάρκεια εξετάσεων: Μια ώρα και 30 λεπτά Ονοµατεπώνυµο φοιτητού/τριας;... Αρ. Μητρ.:...

Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις. ιάρκεια εξετάσεων: Μια ώρα και 30 λεπτά Ονοµατεπώνυµο φοιτητού/τριας;... Αρ. Μητρ.:... ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ: ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΜΑΘΗΜΑ: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α.ΝΟΥΛΑΣ Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις. ιάρκεια εξετάσεων: Μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy)

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων Χρήµα Χρήσιµο για τις συναλλαγές Μία µορφή πλούτου Χωρίς Χρήµα Επάρκεια Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) 1 Λειτουργίες του Χρήµατος Μέσο διατήρησης της αξίας Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 Έκδοση 01 9/1/2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ι. Δάνεια ή πιστωτικά όρια προς 1. Το τελευταίο τρίμηνο, ποιες μεταβολές σημειώθηκαν όσον αφορά τα κριτήρια της τράπεζάς σας για τη χορήγηση δανείων ή πιστωτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες 1 Περιεχόμενα Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αγορές Χρήματος Χρηματοοικονομική Διοίκηση Μακροπρόθεσμο χρέος 2 Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Οι μονάδες οι οποίες έχουν τρέχουσες

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του Παρουσίαση «Έκθεσης για την Οικονομία και την Απασχόληση 2013» 16 Δεκεμβρίου 2013, Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΤΚΑ/ΠΕΟ Άνοιγμα Παύλου Καλοσυνάτου, Γενικού Διευθυντή του ΙΝΕΚ- ΠΕΟ Συνάδελφε Γ.Γ. της ΠΕΟ και Πρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων

Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων Περίληψη Στο επίκεντρο της Έκθεσης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του έτους 2015 βρίσκεται η αξιολόγηση των επιπτώσεων των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής και η συμβατότητά

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις παρακάτω καταστάσεις:

Σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις παρακάτω καταστάσεις: Σύμφωνα με τα ΔΠΧΠ οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις παρακάτω καταστάσεις: Ισολογισμό ή κατάσταση χρηματοικονομικής θέσης Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης ή κατάσταση εισοδήματος Κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οι μακροοικονομικές παραδοχές του προγράμματος δημοσιονομικής λιτότητας στην Ελλάδα: Πόσο ρεαλιστικές είναι;

Οι μακροοικονομικές παραδοχές του προγράμματος δημοσιονομικής λιτότητας στην Ελλάδα: Πόσο ρεαλιστικές είναι; ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 2 Οι μακροοικονομικές παραδοχές του προγράμματος δημοσιονομικής λιτότητας στην Ελλάδα: Πόσο ρεαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα