«Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας"

Transcript

1 «Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας Luciana Benincasa Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Παν/μιο Ιωαννίνων, Τμήμα ΦΠΨ, Τομέας Παιδαγωγικής Δουρούτη 4110 Ιωάννινα Τηλ και

2 «Αυτοί που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται» Η επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών ως ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας Περίληψη Στην εργασία αυτή χρησιμοποιώ ανάλυση λόγου για να εξετάσω τις ομιλίες που εκφώνησε ο Έλληνας πρωθυπουργός σε τρεις εκδηλώσεις για την επιβράβευση αριστευσάντων μαθητών γυμνασίου. Ο λόγος του (α) εξαίρει τους πολιτισμικούς στόχους της επιτυχίας, της πρωτιάς και της αριστείας και (β) προτείνει για την επίτευξη των στόχων τις στρατηγικές του αγώνα και της προσπάθειας. Αρχικά προσεγγίζω τον αγώνα και την προσπάθεια ως πολιτισμικές κατηγορίες. Έπειτα, με έμφαση στη λειτουργία τους στο πλαίσιο της εκδήλωσης και της ευρύτερης κοινωνικής ζωής, ερμηνεύω το σχετικό λόγο και τις τελετές που τον πλαισιώνουν ως εργαλείο νομιμοποίησης και ιδεολογικό άλλοθι της εξουσίας. 1. Εισαγωγή 1.1 Υπόβαθρο Κατά κάποιον τρόπο η εργασία αυτή συμπληρώνει προηγούμενη μελέτη περίπτωσης μιας τελετής επιβράβευσης μαθητών, στην οποία πήρε μέρος ο Έλληνας Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ε. Στυλιανίδης, καθώς και άλλα δυο υψηλόβαθμα στελέχη της εκπαίδευσης, τον Ιανουάριο 2008 στα Ιωάννινα (Benincasa, 2009β). Οι ομιλίες προτείνουν ένα βασικό «σενάριο» που αποτελείται από στόχους και από στρατηγικές για την επίτευξή τους. Εξαίροντας την αριστεία, την πρωτιά και την επιτυχία, οι τρεις αυτοί ομιλητές προσφέρουν την ερμηνεία τους σχετικά με τα μέσα και τις στρατηγικές που επέτρεψαν στους βραβευμένους μαθητές και μαθήτριες να πετύχουν την υψηλή τους βαθμολογία. Αυτές φέρονται να είναι κυρίως η προσπάθεια, η επιμονή, η προσήλωση και η μεθοδικότητα. Εστιάζοντας στους στόχους, εκεί υποστηρίζω ότι αριστεία, πρωτιά και επιτυχία «έχουν απήχηση στην ευρύτερη κοινωνία και αναπλαισιώνονται στον Τύπο και στα ΜΜΕ γενικότερα». Δεύτερον, «αφυπνίζουν έντονα συναισθήματα μεταξύ των ανθρώπων», εκπαιδευτικών και μαθητών. Τρίτον, οι στόχοι που προβάλλονται σε αυτές τις τελετουργίες βρίσκονται στο επίκεντρο πλούσιας λεξιλογικής επεξεργασίας, πράγμα που δε συμβαίνει σε άλλες γλώσσες. Τέλος, το γεγονός ότι «μια ειδική εκδήλωση αφιερώνεται στη βράβευση μαθητών και μαθητριών που κατέκτησαν την πιο υψηλή βαθμολογία», σημαίνει ότι η βράβευση των μαθητών που «αρίστευσαν» θεωρείται πολιτισμικά σημαντικό γεγονός. Οι βραβευμένοι μαθητές παινεύονται (α) για τους στόχους που έθεσαν και (β) για τις επιλογές τους σχετικά με τις στρατηγικές που τους οδήγησαν στην αριστεία. Έτσι, είτε έμμεσα είτε άμεσα, η μέχρι τώρα σχολική τους πορεία προτείνεται ως πρότυπο προς μίμηση στο κοινό, και ειδικά στους παρευρισκόμενους μαθητές και μαθήτριες (Benincasa, 2009β). 1.2 Μια επισκόπηση της παρούσας εργασίας Στην εργασία αυτή χρησιμοποιώ ανάλυση λόγου για να εξετάσω τις ομιλίες που εκφώνησε ο Έλληνας πρωθυπουργός σε τρεις εκδηλώσεις βράβευσης αριστευσάντων μαθητών, στις οποίες έγινε απονομή ηλεκτρονικών υπολογιστών στους πρωτεύσαντες των 3 τάξεων του γυμνασίου. Ο λόγος που εκφωνήθηκε εξαίρει κάποιους στόχους, οι οποίοι καταλαμβάνουν κεντρική θέση στον καθημερινό λόγο στην ελληνική κοινωνία, σε ποικιλία περιστάσεων. Η παρούσα εργασία εστιάζει στις στρατηγικές που ο 1

3 ομιλητής προτείνει για την επίτευξη αυτών των στόχων. Αυτές συνοψίζονται στο δίδυμο «αγώνας και προσπάθεια» και δε διαφέρουν από εκείνες που προβάλλονται σε εκδηλώσεις που διοργανώνονται σε σχολεία και δημόσιους χώρους για τον ίδιο σκοπό. Τονίζοντας ότι βραβεύονται η αριστεία και οι συμπεριφορές που την κατέστησαν δυνατή ο πρωθυπουργός δείχνει να προσδίδει μεγάλη σημασία στην αξιοκρατία. Τέλος υποστηρίζω ότι η τελετουργία επιβράβευσης μαθητών, στο σύνολό της, μπορεί να ερμηνευτεί ως εργαλείο νομιμοποίησης της εξουσίας. 1.3 Το πλαίσιο Η απονομή βραβείων και αριστείων σε αριστεύσαντες μαθητές στο ελληνικό σχολείο γίνεται κάθε χρόνο, συνήθως τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την εθνική γιορτή (Βenincasa, 2009α). Έπειτα επαναλαμβάνεται σε άλλους χώρους, έστω και με κάποιες παραλλαγές, από άλλους φορείς, π.χ. τους κατά τόπους Δήμους. Μερικές φορές την απονομή αναλαμβάνει κάποιο υψηλόβαθμο στέλεχος της εκπαίδευσης. Επιπλέον, από το σχολικό έτος το υπουργείο Παιδείας με την Ο.Σ.Κ. Α.Ε. (Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων) χορηγεί δωρεάν ηλεκτρονικούς υπολογιστές στους μαθητές γυμνασίου που έχουν πρωτεύσει σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία της χώρας (ΥΠΕΠΘ, 2006, 2007). Πηγές του ΥΠΕΠΘ αναφέρουν ότι η πρωτοβουλία στοχεύει στην «εξοικείωση των μαθητών με την Πληροφορική», στη «γενικότερη ενασχόλησή τους με τις Νέες Τεχνολογίες», καθώς και στην «ενίσχυση της ευγενούς άμιλλας και της προόδου των μαθητών» (Ελληνικό Κοινοβούλιο, 2006). Για την παράδοση των υπολογιστών (τους οποίους ένας εκφωνητής στις ειδήσεις έχει ονομάσει «ηλεκτρονικά αριστεία») διοργανώνεται συνήθως επίσημη τελετή, στην οποία δίπλα σε εκπροσώπους των τοπικών εκπαιδευτικών αρχών μπορεί να παρίστανται και στελέχη του ΥΠΕΠΘ. 2. Εννοιολογικό πλαίσιο 2.1 Σύμβολα κλειδιά και σενάρια κλειδιά Οι ομιλίες προβάλλουν ένα «σενάριο» που πληροί πολιτισμικές προδιαγραφές. Σε κάθε πολιτισμό υπάρχουν κάποια κεντρικά σύμβολα ή σύμβολα-κλειδιά. Πρόκειται για έννοιες, λέξεις, πράξεις, εικόνες ή καταστάσεις που αφυπνίζουν στα μέλη έντονα συναισθήματα και συγκινήσεις. Μερικά σύμβολα-κλειδιά είναι κοινά σε πολλές κοινωνίες, όπως η ιδέα της δημοκρατίας ή ο σταυρός, ενώ άλλα είναι πιο περιορισμένης εμβέλειας. Ανάμεσα στα σύμβολα-κλειδιά ένα επιμέρους σύνολο έχει ιδιαίτερες προεκτάσεις για τη δράση των μελών της ομάδας. Πρόκειται για εκείνα τα σύμβολα, τα οποία προτείνουν βασικούς πολιτισμικούς στόχους, καθώς και πολιτισμικά εγκεκριμένες στρατηγικές για την επίτευξή τους. Τα σύμβολα αυτά, που η Ortner (1973) ονομάζει βασικά σενάρια ή σενάρια κλειδιά, μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από τόπο σε τόπο. Για παράδειγμα, ως στόχος στη ζωή η απόκτηση τίτλου σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορεί να αποτελεί προτεραιότητα σε κάποιους πολιτισμούς, αλλά σε άλλους να μην επιδιώκεται με τόση επιμονή. 2.2 Συμβολισμός: Νόημα και λειτουργία Ο λόγος που εξετάζεται εδώ αποτελεί μέρος μιας τελετουργίας. Στη συμβολική ή πολιτισμική προσέγγιση που αποτελεί εξέλιξη της ντυρκεμιανής παράδοσης η τελετουργία θεωρείται επικοινωνία. Η εστίαση είναι στο νόημα των τελετουργικών συμβόλων στο πλαίσιο του συμβολικού συστήματος (Bell, 1992, 1997). Σε μια ακόμα προσέγγιση που ανάγεται και αυτή στον Durkheim, στην οποία η σύγκρουση θεωρείται 2

4 αναπόφευκτο στοιχείο της κοινωνικής ζωής, το ζήτημα είναι πώς η τελετουργία χειρίζεται μια συγκρουσιακή ή αντιφατική κατάσταση (Bell, 1992, 1997). Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία η τελετουργία συμβιβάζει τον κοινωνικό μύθο και μια κοινωνική πραγματικότητα που διαψεύδει το μύθο (Gluckman, 1962, σελ. 40). Οι δυο προσεγγίσεις όχι μόνο δεν αλληλοαποκλείονται, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό. 1 Μπορούν επίσης να συνυπάρχουν με τη λειτουργιστικήστρουκτουραλιστική προσέγγιση, όπου η σύγκρουση αποτελεί κεντρικό στοιχείο. Η μαρξιστική ανθρωπολογία έχει αναδείξει την πολιτική λειτουργία των συμβόλων, καθώς και το ρόλο των συμβολικών συστημάτων ως ιδεολογιών που στηρίζουν τις κυρίαρχες ομάδες 2 (Bell, 1992, 1997, Lenclud, 1991). 3. Μεθοδολογικά ζητήματα 3.1 Στόχος της εργασίας Η μελέτη περίπτωσης (Benincasa, 2009β) που ανακεφαλαιώνεται πιο πάνω εστιάζει στους στόχους που οι ομιλητές προβάλλουν ως επιθυμητούς μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό κάνει αναφορά στις στρατηγικές που φέρονται να επέτρεψαν στους μαθητές την επίτευξη των στόχων αυτών. Η παρούσα εργασία, αντίθετα, εξετάζει τις στρατηγικές που στον επίσημο λόγο προβάλλονται ως «συνταγή» για να επιτύχει κανείς το στόχο της αριστείας στο σχολείο. Στη μελέτη αυτή προσπαθώ να απαντήσω τα εξής ερωτήματα: Πώς εξηγεί ο ομιλητής γιατί κάνει αυτό που κάνει, δηλαδή το ότι βραβεύει τους αριστεύσαντες μαθητές; Γιατί πρέπει οι αριστεύσαντες να βραβεύονται; Ποιο σενάριο προβάλλουν οι ομιλίες που εξετάζονται εδώ; Ποιους στόχους αναδεικνύουν; Ποια μέσα ή στρατηγικές προτείνονται ως πρότυπο στο ακροατήριο; Σε ποιο βαθμό μπορούν αυτά τα μέσα ή στρατηγικές να λέγονται πολιτισμικές; Ποια θέση καταλαμβάνει στην ελληνική κοινωνία η επίκληση ορισμένων συμπεριφορών; Γιατί υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι των θεσμών εμπλέκονται προσωπικά στην επιβράβευση μαθητών; Ποιο νόημα μπορεί να προσδίδουν σε αυτές τις τελετές; 3.2 Το δείγμα Όπως συμβαίνει με προηγούμενη σχετική μελέτη μου (Benincasa, 2009β), έτσι και στην παρούσα εργασία το ευρύτερο πλαίσιο αποτελείται από τις τελετές κατά τη διάρκεια των οποίων βραβεύονται μαθητές και μαθήτριες. Ωστόσο, διαφέρει το δείγμα λόγου που εξετάζεται. Πρόκειται εδώ για τρεις ομιλίες που εκφώνησε ο Πρωθυπουργός στη διάρκεια εκδηλώσεων μεταξύ Δεκεμβρίου 2005 και Σεπτεμβρίου 2006 και είναι καταχωρισμένες σε γραπτή μορφή στο διαδικτυακό του χώρο. 3 Είναι επομένως προσβάσιμες στους αναγνώστες (βλ. βιβλιογραφικές παραπομπές, στο τέλος). 3.3 Μερικές παραδοχές Η εργασία αυτή βασίζεται σε τουλάχιστον δυο παραδοχές: Πρώτον, ο λόγος γενικά και ο τελετουργικός λόγος ειδικότερα, αποτελεί κοινωνικοπολιτισμικό προϊόν. Δεύτερον, αν οι εκπαιδευτικοί, για να προστατέψουν την εικόνα τους και/ ή για να μη 1 Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στο έργο των V.Turner, M. Douglas και E.Leach. 2 Για παράδειγμα, ο M. Bloch (1989) δείχνει τον τρόπο με τον οποίο η τελετουργία κατασκευάζει την εξουσία. 3 Αυτές οι ομιλίες είναι στην κατηγορία τους οι μόνες που εκεί προσφέρονται. Όταν αναζήτησα από το γραφείο τύπου του Πρωθυπουργού και άλλες ομιλίες του για το ίδιο θέμα, μια συνεργάτιδά του μου υποσχέθηκε ότι θα φρόντιζε για την αποστολή τους. Παρόλο που της υπενθύμισα δυο φορές την υπόσχέσή της, μέχρι σήμερα δεν έχω λάβει τίποτα. 3

5 δυσαρεστήσουν το ακροατήριο τείνουν να είναι πολύ προσεκτικοί στην επιλογή του τόνου των σχολικών τους ομιλιών και να συμμορφωθούν προς αυτό που θεωρούν τον «κοινό νου» (Benincasa, 2006), κατά μείζονα λόγο αυτό θα ισχύει για τους πολιτικούς. Διακυβεύεται η εικόνα του ομιλητή, καθώς και της παράταξης/ ιδεολογίας με την οποία (επιθυμεί να) ταυτίζεται, ή την οποία αντιπροσωπεύει πρόκειται εν τέλει για ένα ζήτημα ταυτότητας. Με αυτή την έννοια ο λόγος που εκφωνείται σε αυτές τις συνθήκες μπορεί να θεωρηθεί μέρος μιας αλληλεπίδρασης. 3.4 Ανάλυση λόγου: Γιατί; Τα κείμενα υποβλήθηκαν σε ανάλυση λόγου. Πώς εξηγεί ο ομιλητής της παρούσας μελέτης το λόγο για τον οποίο κάνει αυτό που κάνει (βλ. 3.1); Πώς εξηγεί, δηλαδή, το ότι βραβεύει τους αριστεύσαντες μαθητές και μαθήτριες; Ποιες «στρατηγικές λογοδοσίας» ( accountability strategies ) (Faircloth, 2009, σελ. 15) χρησιμοποιεί; Η ανάλυση λόγου είναι μια ερμηνευτική προσέγγιση που μελετά τα κείμενα και το λόγο ως κοινωνικοπολιτισμικά προϊόντα, μέρος ευρύτερων κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, στις οποίες οι άνθρωποι κατασκευάζουν, διαχειρίζονται, επεξεργάζονται και στηρίζουν μια εικόνα του εαυτού (Potter & Wetherell, 1987, Wood & Kroger, 2000). Ο λόγος θεωρείται μια μορφή αλληλεπίδρασης και ταυτόχρονα εργαλείο που ο ομιλητής αξιοποιεί για τη διαχείριση της εικόνας του. Σύμφωνα με τον Van Dijk (1993) μια πολύ σημαντική ιδιότητα του λόγου, σχετικά με την οποία ο ίδιος χρησιμοποιεί τον όρο implications, επιτρέπει στον ομιλητή να «πει» κάτι χωρίς να το δηλώσει ευθέως. O λόγος μοιάζει με ένα παγόβουνο: μόνο λίγα νοήματα είναι στην επιφάνεια, ενώ άλλα παραμένουν άρρητα. Ωστόσο, σε οικείο πολιτισμικό πλαίσιο είμαστε συνήθως σε θέση να συνάγουμε τα πιο βαθιά νοήματα μελετώντας τα στοιχεία εκείνα που είναι ορατά. Η ανάλυση λόγου επιτρέπει να διεισδύσουμε σε αυτούς τους μηχανισμούς, οι οποίοι παίζουν βασικό ρόλο στην αναπαραγωγή κοινωνικών σχέσεων (Van Dijk, 1993). 4. Τα ευρήματα Σε αυτό το τμήμα συνοψίζω αρχικά τους στόχους που ο ομιλητής προβάλλει ως επιθυμητούς, παραθέτοντας αποσπάσματα από τις ομιλίες του. Έπειτα παρουσιάζω τους παράγοντες που, σύμφωνα με την ερμηνεία του, επέτρεψαν στους νέους την επίτευξη των στόχων αυτών και τους χωρίζω σε δυο κατηγορίες. Η πρώτη, που έχω ονομάσει «προϋποθέσεις», αναφέρεται στις συνθήκες και στα γνωρίσματα που, κατά τον ομιλητή, χαρακτηρίζουν τους πρωταγωνιστές της εκδήλωσης. Επέλεξα να μη χρησιμοποιήσω στην επικεφαλίδα όρους όπως «στάσεις» ή «προσανατολισμοί», παρόλο που αυτοί οι όροι εμφανίζονται στο λόγο του ομιλητή, διότι δεν κρίνεται απαραίτητο στα πλαίσια αυτού του άρθρου. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε πρόσθετη συζήτηση και διευκρινίσεις, οι οποίες ενδεχομένως να οδηγούσαν σε απώλεια εστίασης. Η δεύτερη κατηγορία, που αποτελείται από στρατηγικές, αφορά τρόπους ενέργειας που οι νέοι και οι νέες φέρονται να υιοθέτησαν για να εκπληρώσουν τους στόχους τους. Έχω αριθμήσει τις παραγράφους κάθε ομιλίας όπως αυτές παρουσιάζονται στα κείμενα στο διαδίκτυο. Κάθε παράθεμα προσδιορίζεται (α) από ένα γράμμα που αντιστοιχεί στην ημερομηνία στην οποία έχει εκφωνηθεί η ομιλία και (β) από έναν αριθμό που αναφέρεται στην παράγραφο. Η αντιστοιχία είναι ως εξής: Α =11 Δεκ. 2005, Β =06 Ιουλ και Γ = 07 Σεπτ Η έμφαση μέσα στα παραθέματα είναι δική μου. 4

6 4.1 Οι στόχοι που προβάλλονται Για να εντοπίσουμε τους στόχους μπορούμε να αναζητήσουμε ποιος είναι, σύμφωνα με τον ομιλητή, ο σκοπός της εκδήλωσης και η σημασία της. Πώς εξηγεί ο ομιλητής γιατί κάνει αυτό που κάνει, δηλαδή το ότι βραβεύει τους αριστεύσαντες μαθητές; (βλ. 3.1) «Φίλες και φίλοι. Η Πολιτεία, επιβραβεύοντάς σας, σήμερα, τιμά την ευγενή άμιλλα, την αριστεία, τη διάθεσή σας για πρόοδο» (Β, παρ. 8). Σε άλλα σημεία ο ομιλητής συγχαίρει τους βραβευθέντες για τις «επιδόσεις» τους και για τις «πρωτιές» που κατέκτησαν. 4.2 Παράγοντες: προϋποθέσεις και στρατηγικές Οι προϋποθέσεις Οι νέοι που σημειώνουν υψηλές επιδόσεις φέρονται να είναι «ιδιαίτερα προσανατολισμένοι στην προκοπή, στην πρόοδο, στην επιτυχία» (Α, παρ. 6). Οι βραβευθέντες μαθητές και μαθήτριες δείχνουν ότι έχουν ορισμένα χαρακτηριστικά και «διαθέσεις»: «Φίλες και φίλοι. Η Πολιτεία, επιβραβεύοντάς σας, σήμερα, τιμά [...] τη διάθεσή σας για πρόοδο» (Β, παρ. 8). Οι επιδόσεις των μαθητών και μαθητριών φέρονται επίσης ως αποδεικτικά στοιχεία άλλων γνωρισμάτων, όπως επιμονή, προσήλωση στο στόχο και ωριμότητα: Σας αξίζει ένα μεγάλο μπράβο. Για την επιμονή σας, για την προσήλωσή σας στο στόχο σας. Για την ωριμότητά σας, που σας επέτρεψε να επιλέξετε πολύ νωρίς το δρόμο που οδηγεί μπροστά. Στην ατομική προκοπή, αλλά και στη συλλογική πρόοδο. (Β, παρ. 1) Τέλος, από τις υψηλές επιδόσεις των νέων αυτών ο ομιλητής εξάγει το συμπέρασμα ότι διαθέτουν τόλμη και δύναμη να αγωνίζονται: Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που είμαστε σήμερα μαζί. Γιατί είμαι ανάμεσα σε νέους ανθρώπους, που έχουν την τόλμη να βάζουν ψηλά τον πήχη και τη δύναμη να αγωνίζονται να τον περάσουν. (Β, παρ. 1) Άλλοι παράγοντες που αναφέρει είναι ενθουσιασμός και δέσμευση: [ Σ]ας συγχαίρω και σας ευχαριστώ. Και σας ζητώ να συνεχίσετε με τον ίδιο ενθουσιασμό, με την ίδια δέσμευση, να χτίζετε τα θεμέλια του αύριο, για σας, για τις οικογένειές σας, για το μέλλον του τόπου. (Γ, παρ. 17) Οι στρατηγικές Οι σχετικές με τις στρατηγικές έννοιες-κλειδιά, οι οποίες εκφράζονται με τη μορφή ουσιαστικών ή και ρημάτων, είναι προσπάθεια, αγώνας και σκληρή δουλειά: Πιστεύω σε μια κοινωνία που δεν κάνει διακρίσεις. Αλλά, δεν μπορεί να μη λέμε «μπράβο», με τρόπο μάλιστα πρακτικό, σε εκείνους που προσπαθούν περισσότερο, πετυχαίνουν, αγωνίζονται, έχουν καλύτερη επίδοση και απόδοση. Άλλωστε, στο κάτωκάτω της γραφής, είναι και τα καλύτερα παραδείγματα για όλους μας. (Α, παρ. 7) Σε δυο από τις τρεις ομιλίες εμφανίζεται η έννοια της κατάκτησης της πρωτιάς. Αυτή η λεξιλογική επιλογή προβάλλει ένα στόχο και ταυτόχρονα μια ερμηνεία του πώς αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε: «Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι, θέλω πρώτα απ όλα να σας συγχαρώ για τις επιδόσεις σας, για τις πρωτιές που κατακτήσατε» (Β, παρ. 1). 5

7 Εκφράζοντας τα συγχαρητήριά του στις οικογένειες των βραβευμένων μαθητών ο ομιλητής τονίζει τις θυσίες στις οποίες συχνά υποβάλλονται: «Θέλω, μαζί με σας, να συγχαρώ και τις οικογένειες σας, που σας στηρίζουν, πολλές φορές με θυσίες, σ αυτήν την προσπάθεια» (Γ, παρ. 2). 5. Συζήτηση 5.1 Ανακεφαλαίωση Και στις τρεις περιπτώσεις ο ομιλητής προβάλλει το ίδιο βασικό σενάριο και έμμεσα ή άμεσα προτρέπει τους παρόντες να το υιοθετήσουν. Περιγράφει την υψηλή βαθμολογία των μαθητών και μαθητριών με όρους αριστείας και πρωτιάς. Με αυτό τον τρόπο αναδεικνύει την αριστεία και την πρωτιά σε στόχους, όπως κάνουν οι ομιλητές σε παρόμοια εκδήλωση, την οποία εξετάζω σε προηγούμενη μελέτη μου (Benincasa, 2009β). Στη συνέχεια αποδίδει τη σχολική αριστεία σε ορισμένους παράγοντες, τους οποίους παρουσιάζει ως αιτίες των επιτυχιών. Στην ουσία προσφέρει μια ερμηνεία, την οποία όμως εμφανίζει ως δεδομένο: το αποτέλεσμα Χ οι μαθητές και οι μαθήτριες πέτυχαν με τη στρατηγική Υ. Δε λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως η τύχη, η ευκολία ή δυσκολία των θεμάτων σε διαγωνίσματα ή εξετάσεις και οι ικανότητες, 4 οι οποίες σίγουρα έπαιξαν κάποιο ρόλο για τους περισσότερους μαθητές και μαθήτριες, όχι μόνο σύμφωνα με την κοινή λογική, αλλά και σύμφωνα με τη μαρτυρία των νέων πληροφορητών και πληροφορητριών της Benincasa (1997). Ο ομιλητής παινεύει τους νέους που θα βραβευτούν γιατί έχουν «τη δύναμη να αγωνίζονται», «βάζουν ψηλά τον πήχη και [...] αγωνίζονται να τον περάσουν», «προσπαθούν περισσότερο» από άλλους, βάζουν «ψηλούς στόχους, στόχους που απαιτούν δέσμευση και σκληρή δουλειά». Στα λόγια του ομιλητή, οι «πρωτιές» είναι κάτι που οι μαθητές και οι μαθήτριες κατέκτησαν, και η κατάκτηση προϋποθέτει πάλη, μάχη και, όπως διευκρινίζει το λεξικό, «μεγάλες και επίπονες προσπάθειες». Ο ομιλητής εξαίρει την προσπάθεια, τον αγώνα, τη σκληρή δουλειά των μαθητών και συναφείς παράγοντες. Η σχολική βαθμολογία μετράει (ή υποτίθεται ότι μετράει) την επίδοση ή το βαθμό κατάκτησης της διδασκόμενης ύλης. Αλλά πώς να μετρήσει κανείς την προσπάθεια; Μπορεί μερικοί να την ταυτίζουν με το χρόνο που ξόδεψε κανείς διαβάζοντας, αλλά ο ομιλητής δεν έχει πρόσβαση σε τέτοιου είδους δεδομένα. Δεν είναι σε θέση να μετρήσει την προσπάθεια που κατέβαλε ο κάθε μαθητής ή η κάθε μαθήτρια και να τις συγκρίνει μεταξύ τους. Στη συζήτηση που ακολουθεί δείχνω ότι στις παραπάνω στρατηγικές γίνεται συχνά αναφορά στον καθημερινό λόγο στο σχολείο και στην ευρύτερη κοινωνία. Έπειτα εφιστώ την προσοχή στο δημόσιο τομέα, όπου κατά κανόνα οι υπάλληλοι δεν επιβραβεύονται για τυχόν σκληρή δουλειά και καταβολή ιδιαίτερης προσπάθειας. 5.2 Αγώνας και προσπάθεια στο πλαίσιο του σχολείου Ο αγώνας Ο πρωθυπουργός, εξαίροντας τον αγώνα ως επιλογή που οδηγεί στη σχολική επιτυχία και στην αριστεία, τον προτείνει ως πρότυπο ζωής. Σύμφωνα με τους Triandis & Vassiliou (1972) οι Έλληνες βλέπουν την επιτυχία με όρους αγώνα. Ακόμη, ο αγώνας είναι η μεταφορά που χρησιμοποίησαν πιο συχνά στο λόγο τους οι νέοι πληροφορητές και οι γονείς τους για να περιγράψουν την εμπειρία των εισαγωγικών εξετάσεων 4 Ικανότητες: Ακόμα και αν συμμεριζόμαστε την άποψη ότι οι ικανότητες δεν είναι έμφυτες και επιδέχονται βελτίωση, σε κάποια δεδομένη στιγμή οι ικανότητες του καθένα σε κάποιο συγκεκριμένο πεδίο είναι συγκεκριμένες. 6

8 (Benincasa, 1997). Μερικοί γονείς μάλιστα, από τη σκοπιά τους, περιγράφουν ως αγώνα ολόκληρη την πορεία προς τις εξετάσεις, η οποία συμπεριλαμβάνει σχεδόν πάντα κάποια μορφή φροντιστηριακών μαθημάτων για τα παιδιά τους και έτσι, πέρα από τη συναισθηματική εμπλοκή, συνεπάγεται και οικονομική συμμετοχή (ibid.). Στο εκπαιδευτικό σύστημα καλλιεργείται με ποικίλους τρόπους η μεταφορά του αγώνα, για παράδειγμα μέσα από τις σχολικές εκδηλώσεις για τις εθνικές γιoρτές. Μια από αυτές τιμά τον αγώνα για την απελευθέρωση που ξεκίνησε το 1821 και οδήγησε στην ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Συχνά ονομάζεται απλώς «Αγώνας» χωρίς περαιτέρω προσδιορισμούς. Σε αυτά τα πλαίσια το λεξιλόγιο, οι μύθοι και οι απεικονίσεις στα βιβλία, καθώς και τα πορτραίτα ιστορικών προσώπων στους τοίχους του σχολείου, όλα εξαίρουν την εικόνα ενός λαού/ έθνους που μάχεται, παλεύει και αγωνίζεται (Benincasa, 2004). Σε κρίσιμες στιγμές της σχολικής ζωής ο Τύπος, εθνικός και τοπικός αναδεικνύει και εξαίρει τον αγώνα, την προσπάθεια, τον κόπο και τη θυσία, τόσο εκ μέρους των νέων όσο και εκ μέρους των γονέων. Αυτό φαίνεται καθαρά από μια σχετική εμπειρία που μου διηγήθηκε μια φοιτήτρια από μικρή πόλη στη Δυτική Ελλάδα--θα την ονομάσω Φωτεινή. 5 Μόλις ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα η Φωτεινή έλαβε τηλεφώνημα από μια δημοσιογράφο τοπικής εφημερίδας, η οποία την πληροφόρησε ότι εισήχθη πρώτη στη σχολή ΧΥ και ακριβώς γι αυτό επιθυμούσε να τη συναντήσει. Επιμένοντας για να νικήσει τους δισταγμούς της κοπέλας, την παρακάλεσε να ετοιμάσει «ένα κειμενάκι» και να περάσει από τα γραφεία της εφημερίδας: Ε, κάνε κάτι μου λέει να έρθεις οπωσδήποτε εδώ. Οπωσδήποτε [Έμφαση της πληροφορήτριας]. Πηγαίνω κάτω, τραβάει εκεί μια φωτογραφία, είχε και τους υπόλοιπους, μου δίνει ένα χαρτί και μολύβι, την κοίταζα, δεν ήξερα τι να γράψω. Γράψε, μου λέει, πως αυτή η σχολή, το ότι πέρασες πρώτη, σχολίασέ μου κάποια πράγματα, μου δίνει εκεί πράγματα που είχαν γράψει οι άλλοι. Της λέω δεν ξέρω να σας γράψω τέτοια πράγματα, εγώ. Εμένα πριν πέντε λεπτά μου είπατε ότι πέρασα πρώτη-- εντάξει, πέρασα πρώτη... Και παίρνει και το φτιάχνει μόνη της. Γράφει ένα κείμενο το οποίο έλεγε για στόχους και σκοπούς ζωής, όνειρο παιδικό, για πολύ σκληρό διάβασμα, δηλαδή αγώνα για την εκπλήρωση του στόχου [Έμφαση δική μου], μου το δίνει εκεί, μου λέει: αυτό σ αρέσει; Της λέω δε στέκει τίποτα από δω μέσα. Και λέει τι πειράζει, τι θες να γράψουμε. [γελάει]. Ναι, πήρα κάπως, άλλαξα κάποια πράγματα, γιατί εντάξει--- όχι ότι δεν ήθελα [την ΧΥ σχολή], αλλά εντάξει ήτανε και λίγο τυχαίο γιατί ήταν 15,400 τα μόρια. Για μια οποιαδήποτε άλλη σχολή θα μπορούσε να ήταν η απόλυτη αποτυχία. Δεν ήταν-- τι ήταν ο βαθμός να το κάνει να το τραβήξει τόσο πολύ. Στη συνέχεια το κείμενο, το οποίο στην ουσία έγραψε η ίδια η δημοσιογράφος, δημοσιεύτηκε σαν να ήταν η καταγραφή μιας συνέντευξης με τη μαθήτρια. Το περιεχόμενό του, στην περίληψη που μου έκανε η Φωτεινή, θυμίζει τις ομιλίες του πρωθυπουργού που εξετάζω εδώ, καθώς και το λόγο των ομιλητών παρόμοιας εκδήλωσης (Benincasa, 2009β). Αυτό το μικρό επεισόδιο δίνει το κλίμα που επικρατεί στην κοινωνία. Όχι μόνο η δημοσιογράφος θεωρούσε απαραίτητο να δημοσιεύσει ένα «δισέλιδο με όσους είχαν μπει με τις τρεις πρώτες θέσεις» (όπως είπε, σύμφωνα με τη Φωτεινή), αλλά έπρεπε τα κείμενα να πληρούν συγκεκριμένες προδιαγραφές ως προς 5 Στη συνέχεια παρακάλεσα τη φοιτήτρια να μου αφηγηθεί ξανά την ιστορία για να την μαγνητοφωνήσω. Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από αυτή τη δεύτερη αφήγηση. Η Φωτεινή ήθελε να σπουδάσει Μουσικολογία, αλλά εξαιτίας της χαμηλής της επίδοσης σε ένα από τα ειδικά μαθήματα εισήχθη σε άλλη σχολή. 7

9 τις έννοιες που χρησιμοποιούνταν. Με τους όρους της Ortner, έπρεπε να είναι πιστά σε ένα συγκεκριμένο «βασικό σενάριο». Όποιος ζει στην ελληνική κοινωνία μπορεί εύκολα να διαπιστώσει ότι κάθε χρόνο πολλά τέτοια κείμενα δημοσιεύονται ως συνεντεύξεις με τους «πρώτους» μαθητές και όλα ακολουθούν το ίδιο «βασικό σενάριο». Στις ομιλίες των εκπαιδευτικών για τις σχολικές εθνικές γιορτές κεντρικό ρόλο έχει η έννοια του ελληνικού εθνικού χαρακτήρα. Διακριτικά του γνωρίσματα φέρονται να είναι, μεταξύ άλλων, η επιμονή, η δύναμη και η αγωνιστικότητα όλες έννοιες που χρησιμοποιούνται στον έπαινο των βραβευθέντων μαθητών. Στη διάρκεια συνομιλίας για την υψηλή ζήτηση για τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα, μια εκπαιδευτικός αναφέρει τη δίψα που πάντα έδειχναν οι Έλληνες για μόρφωση από την αρχαιότητα. Μετά σημειώθηκε μια πτώση, λέει, την οποία φαίνεται να εξηγεί με την «Τουρκική κυριαρχία»: «Αλλά ο Έλληνας αγωνίζεται. Πάντα θα αγωνίζεται. [...]» (Benincasa, 1977, σελ. 144). Σε σχέση με την προετοιμασία για τις εξετάσεις, οι τότε πληροφορητές μου (Benincasa, 1997) έχουν χρησιμοποιήσει ως σχεδόν συνώνυμο του αγώνα την έννοια της θυσίας: «Αγωνίζεσαι, θυσιάζεσαι για χρόνια». Εκπρόσωποι του κράτους χαιρετίζουν τους νεοεισαγόμενους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση φοιτητές και φοιτήτριες με αναφορά σε έννοιες από το ίδιο σημασιολογικό πεδίο: οι «κόποι και οι θυσίες τους» που «επιβραβεύονται», καθώς και η «μάχη των Πανελληνίων Εξετάσεων», που «δεν είναι η τελευταία». Συχνά οι νέοι πρωτοετείς προτρέπονται «να αγωνίζονται πάντα για να πετυχαίνουν υψηλούς και ευγενείς στόχους» (π.χ. Κωνσταντόπουλος, 2008, σελ. 1). Η προσπάθεια Ο πρωθυπουργός ισχυρίζεται ότι η σχολική αριστεία είναι αποτέλεσμα της προσπάθειας των νέων και της στήριξης που τους προσέφεραν γονείς και εκπαιδευτικοί (καθώς και της προσπάθειάς τους). Η προσπάθεια έχει κοινά σημεία με τον αγώνα, καθώς και με άλλα στοιχεία όπως η επιμονή, η οποία επίσης μνημονεύεται από τον ομιλητή. Η προσπάθεια είναι και αυτή πολύ σημαντική στο πολιτισμικό σύστημα αναφοράς των πληροφορητών και πληροφορητριών παλαιότερης μελέτης μου (Benincasa, 1997) όταν ανακαλούν στη μνήμη τους τις εισαγωγικές εξετάσεις. Έτσι μια μαθήτρια είπε: «[Εάν δεν περάσω] θα νιώθω καλά με τον εαυτό μου, που είναι πολύ σημαντικό. Γιατί έκανα την προσπάθειά μου». Μια ακόμη συχνή φράση των νέων στην ίδια μελέτη είναι «Έδωσα τον αγώνα μου». Οι φράσεις «ο αγώνας μου» και «η προσπάθειά μου» φαίνονται να υπονοούν ότι υπάρχει ένα μερίδιο προσπάθειας και αγώνα που αντιστοιχεί σε κάθε άτομο. Αυτό το μερίδιο δεν είναι απλώς διαθέσιμο: το άτομο πρέπει κατά κάποιον τρόπο να το εξαντλήσει. Οι πληροφορητές αναφέρουν συχνά τον όρο «αξιοκρατία», ως επί το πλείστον σε σχέση με την προσπάθεια, καθώς και με την ποσότητα του χρόνου που επένδυσαν στη μελέτη και στο «διάβασμα»: σε ένα αξιοκρατικό σύστημα, δηλαδή, πρέπει να αμείβεται η προσπάθεια, η οποία ορίζεται κυρίως ως επένδυση σε χρόνο (Benincasa, 1997). Η Βαλεντίνα, μαθήτρια λυκείου που από το γυμνάσιο βραβευόταν κάθε χρόνο, μου έλεγε ότι ένιωθε αμηχανία ανεβαίνοντας στην εξέδρα για να παραλάβει το αριστείο γιατί θα φαινόταν ότι ήταν «πιο έξυπνη από τους συμμαθητές» που δε βραβεύονταν, ενώ «δεν είναι έτσι. Δεν είναι θέμα εξυπνάδας τόσο πολύ-- είπε η Βαλεντίνα-- είναι θέμα διαβάσματος. Όχι ότι αυτά δεν είναι έξυπνα, και έτυχε και δεν πήραν αριστείο, και αυτά... Είναι που... δεν προσπάθησαν τόσο, ίσως» (Βαλεντίνα, 2005, Έμφαση δική μου). 8

10 Αγώνας και προσπάθεια σε άλλες εκδηλώσεις επιβράβευσης μαθητών Εμφανής είναι η σύγκλιση του λόγου του πρωθυπουργού με τα λόγια άλλων στελεχών της εκπαίδευσης (βλ. Benincasa, 2009β). Οι μαθητές και μαθήτριες που βραβεύονται «αποδεικνύουν εμπράκτως πως για την επίτευξη των στόχων απαιτείται επιμονή, μεθοδικότητα και προσήλωση». Η «κορυφή» που δείχνουν να έθεσαν ως «στόχο στη ζωή τους» είναι κάτι που «κατακτάται» ύστερα από «πολλές προσπάθειες». Οι βραβευθέντες μαθητές ξεπέρασαν «δυσκολίες και αντικειμενικά προβλήματα» και «κατάφεραν να διαπρέψουν». Σχεδόν παράφραση του λόγου του πρωθυπουργού που ανέφερα προηγουμένως αποτελούν τα λόγια του Δημάρχου Ιωαννίνων σε εκδήλωση για τη χορήγηση ηλεκτρονικών υπολογιστών σε αριστεύσαντες μαθητές: αφού θέσει κανείς τον «στόχο», είπε, χρειάζονται «κόποι, εργασία, θυσίες», «μελέτη και προσπάθεια» (Π.Κ., 2006). Ο Υπουργός Παιδείας τόνισε ότι μαζί με τους μαθητές βραβεύονται και ο «δάσκαλος που αγωνίζεται», «βραβεύουμε τους εκπαιδευτικούς που μόχθησαν για αυτό» και κάλεσε έπειτα την/ τον εκπαιδευτικό να «αγωνίζεται να βγάλει τον καλό το μαθητή» (Benincasa, 2009β, σελ. 6). Αποτελεί κοινό τόπο ότι «η κατάκτηση της πρωτιάς απαιτεί κοινή προσπάθεια μαθητών, γονιών, εκπαιδευτικών», όπως δηλώνει ο Δήμαρχος Ιωαννίνων στην εκδήλωση βράβευσης των αριστούχων του νομού ( ) (Πρωινός Λόγος, , σελ. 9). Στα σχετικά ρεπορτάζ ή σχόλια των ΜΜΕ τις κρίσιμες ημέρες κυριαρχούν οι έννοιες του αγώνα, της προσπάθειας, του κόπου, της θυσίας και της επιμονής, όλες τους ταυτόσημες ή συμβατές με τις έννοιες που αναδεικνύει ο λόγος του ομιλητή στην παρούσα εργασία. Σε αυτές τις έννοιες θα αναφερθώ στη συνέχεια. 5.3 Αγώνας, προσπάθεια και θυσία στον καθημερινό λόγο Μια αισθητή παρουσία.... Ποια θέση έχουν στην ευρύτερη κοινωνία οι ιδέες του αγώνα και της προσπάθειας, καθώς και συναφείς έννοιες; Εδώ θα προσπαθήσω να δώσω δείγματα της παρουσίας των εννοιών του αγώνα και της προσπάθειας στον καθημερινό λόγο σε ποικίλους τομείς της κοινωνικής ζωής. Στο σχολείο και στην ευρύτερη κοινωνία η σχολική αριστεία θεωρείται σημαντική προϋπόθεση και εκλαμβάνεται ως αποτέλεσμα της προσπάθειας και του αγώνα. Όχι μόνο στο σχολείο, αλλά και σε άλλα πλαίσια καλλιεργείται η εικόνα του Έλληνα που «έμαθε να αγωνίζεται μέχρι τελευταία στιγμή με πίστη και θάρρος στα σχέδια του» (Νέκτος, 2007). Για παράδειγμα, εκπρόσωποι του κράτους θυμίζουν στα μέλη της ομογένειας στις ΗΠΑ «τα διαχρονικά και πάντα επίκαιρα μηνύματα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821», υπογραμμίζοντας ότι «ο λαός μας θέλει και μπορεί να αγωνίζεται» ενώ υμνείται η «μαχόμενη ομογένεια» (Σιούφας, 2008). 6 Συχνά έχω ακούσει να αναφέρονται στους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στις τάξεις (και όχι π.χ. σε διάφορα γραφεία του Υπουργείου ή της τοπικής διοίκησης) με τη φράση «μάχιμοι εκπαιδευτικοί» 7, η οποία υπαινίσσεται ότι η ζωή του εκπαιδευτικού αποτελεί καθημερινή μάχη. Σε παλαιότερη μελέτη μου (Benincasa, 1997), μια φιλόλογος που 6 Αυτά τα γνωρίσματα μπορεί να αποδίδονται και σε επιμέρους ομάδες του ελληνισμού, όπως οι Θράκες, ένας λαός «που ξέρει να αγωνίζεται μέχρι εσχάτων» (ΕΠΣΘ, 2003), και οι Έλληνες του Πόντου: «Αυτή είναι η τύχη του Ελληνισμού, αυτή είναι η τύχη των Ελλήνων του Πόντου! Να αγωνίζονται συνέχεια. Να αγωνίζονται χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση» (Πολιτίδης, 2008). 7 Ή «μάχιμοι εκπαιδευτικοί τάξης», βλ. (Ημερομηνία ανάκτησης ) 9

11 δίνει την ερμηνεία της για τις εισαγωγικές εξετάσεις, φαίνεται σε κάποιο σημείο να συγχωνεύει την εθνική με την ατομική διάσταση. Η θυσία, λέει, «είναι στο πετσί [του Έλληνα]». 8 Μια παροιμία μπορεί να εκφράζει σε συμπυκνωμένη μορφή αυτό το τεμάχιο πολιτισμικής γνώσης: «Δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει δε θέλω». 9 Η μεταφορά του αγώνα είναι συνηθισμένη στην καθημερινή γλώσσα. Σχεδόν 50 χρόνια μετά από τη δημοσίευση της εθνογραφίας της Friedl (1962), η απάντηση «εδώ, στον αγώνα» ή «το παλεύουμε» αποτελεί ακόμα και τώρα τυποποιημένη απάντηση στην (επίσης τυποποιημένη) ερώτηση «Τι κάνετε;». Περιγράφοντας τη ζωή σε ένα χωριό της Βοιωτίας η Friedl έγραφε: [Σ]τα Βασιλικά, όταν περπατάει κανείς στα χωράφια και ρωτάει πώς πάει η δουλειά, η συνηθισμένη απάντηση είναι «Παλεύουμε». Μια τέτοια απάντηση δεν είναι απλώς ένα κλισέ στο οποίο η κυριολεκτική σημασία έχει χαθεί. [...] Όποιος δεν κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί με αυτή την έννοια είναι ανόητος και του αξίζει να χάσει τη μάχη. Όσοι προσπαθούν μπορεί και αυτοί να αποτύχουν, και τότε οι χωριανοί επιστρατεύουν τη μοίρα ή το Θεό ως εξήγηση. Αλλά μια επίκληση στη μοίρα ή στο Θεό δεν αποτελεί ποτέ δικαιολογία για να αμελήσει πράξεις που είναι ανθρωπίνως δυνατές. (Friedl, 1962, σελ. 75) Φορείς της εκκλησίας αναφέρονται π.χ. στον «αγώνα των μοναχών» και υπενθυμίζουν στους πιστούς ότι «πρέπει να αγωνίζονται» π.χ. για να διατηρήσουν τη θεία Χάρη μέσα τους ή για να εφαρμόσουν τις χριστιανικές αλήθειες στη ζωή τους. 10 Οι μάρτυρες της εκκλησίας αναφέρονται πολλές φορές ως «αγωνιστές και μάρτυρες» και η ζωή τους χαρακτηρίζεται ως «πορεία γεμάτη αγώνες». 11 Επιτυχίες Ελλήνων αθλητών σε διεθνείς διαγωνισμούς περιγράφονται με παρόμοιο ύφος. Ένα παράδειγμα αποτελεί χωρίο από μια ομιλία του δείγματός μας: «Οι νίκες της Εθνικής μας δείχνουν ότι όταν αφοσιωνόμαστε με όλες τις δυνάμεις μας σε έναν στόχο, τότε μπορούμε να φτάσουμε 8 «Γενικά, η ελληνική κοινωνία ζει με αυτή την αντίληψη, ότι πρέπει να θυσιάσεις κάτι για να κερδίσεις κάτι άλλο. Το ελληνικό έθνος είναι ένα έθνος που επιβίωσε χάρη στις θυσίες τους. Πάρα πολλές θυσίες. Η μητέρα μου λέει ότι ο κόσμος της λέει: ε, Μαρία, εσύ έχεις σπίτι δικό σου. Ναι, αλλά για να ζω εγώ σε αυτό το σπίτι πόσοι άνθρωποι θυσιάστηκαν πριν από μένα! Η μητέρα μου μοιραζόταν ένα δωμάτιο με άλλους δέκα. Δεν αγόρασε καινούργιο ρούχο για δεκαπέντε χρόνια. Δεν έβγαινε έξω. Ο Ελληνισμός έχει ζήσει με θυσίες. Η θυσία είναι στο πετσί του. Γι αυτό είναι άνθρωποι που μπορούν να πετύχουν πολλά, γιατί μπορούν να θυσιαστούν. Παρά πολύ. Είναι αποφασισμένοι, οι Έλληνες. Αν το εκπαιδευτικό σύστημα ήταν λίγο καλύτερο θα ήταν πρωτοπόροι σε όλο τον κόσμο» (Benincasa, 1997, Έμφαση της πληροφορήτριας). 9 Το γεγονός ότι παρόμοια ρητά βρίσκουμε και σε άλλες γλώσσες, π.χ. Where there s a will there s a way, δε σημαίνει ότι οι τελετές επιβράβευσης μαθητών αποτελούν φαινόμενο ρουτίνας και σε άλλα εθνικά πλαίσια, όπως μερικοί ίσως νομίζουν. Ένας συνάδελφος μου είπε: «Καλά, και τι θέλεις να πει ο ομιλητής; Αυτά θα πει. Σε άλλες χώρες σε τέτοιες εκδηλώσεις δε λένε τα ίδια πράγματα, για αγώνα, προσπάθεια κλπ.;» Δε θα ξεχάσω την έκφρασή του όταν του είπα ότι σε άλλες χώρες δε συνηθίζεται να βραβεύονται οι μαθητές για την επίδοσή τους. Σαν η απάντησή μου, που δεν περίμενε, να τον είχε αποπροσανατολίσει. 10 Στο εγχειρίδιο των θρησκευτικών της Ε Δημοτικού, που έχει τίτλο Στη ζωή χρειάζονται αγώνες, τέσσερα από τα έξι κεφάλαια περιστρέφονται γύρω από την έννοια του αγώνα και περιέχουν φράσεις όπως «ο καθηµερινός αγώνας της ζωής» (Π.Ι., ). Αυτά τα τέσσερα κεφάλαια έχουν τίτλο (α) Οι αγώνες στη ζωή µας (Στόχοι του κεφαλαίου είναι «να γνωρίσουν [οι μαθητές] τις Δέκα Εντολές και να αντιληφθούν ότι η τήρηση των θείων εντολών δίνει νόηµα στη ζωή και θάρρος για αντιµετώπιση των δυσκολιών και συνέχιση του αγώνα»), (β)αγωνιστές και µάρτυρες, (γ) Αγώνας για την αλλαγή του εαυτού µας και (δ)αγώνας για έναν κόσµο ανθρωπινότερο (Π.Ι., , σελ. 171). 11 Βλ. το βιβλίο των θρησκευτικών της Δ Δημοτικού (με αναφορά στον Ιωάννη το Χρυσόστοµο). 10

12 πολύ ψηλά» (Γ, παρ. 3). Λίγα χρόνια πριν, σχολιάζοντας κάποια αθλητική διάκριση του Κ. Κεντέρη σε διεθνείς αγώνες στίβου στον Καναδά, η Αράπογλου έγραφε: Σε όλες τις ερωτήσεις [ο Κεντέρης] απαντούσε με επιμονή ότι η επιτυχία οφείλεται στη σκληρή προσπάθεια και στην πίστη. Γιατί βέβαια τίποτα δεν είναι τυχαίο. [...] Μπορεί η εικόνα της νίκης να φθάνει ξαφνικά στην οθόνη μας αλλά η εργώδης προσπάθεια είναι προϋπόθεση. [...] Μαθήματα εθνικής σημασίας σε μια εποχή της «ήσσονος προσπάθειας». Μαθήματα επίσης περί του «στόχου», προσωπικού ή συλλογικού, προς ιδιώτες και πολιτικούς. Μαθήματα μεθόδου, συγκέντρωσης δυνάμεων, επίγνωσης της δυσκολίας διατήρησης της δόξας, έλλειψης φόβου συναγωνισμού ίσου προς ίσον με τους κολοσσούς. Γιατί η αναγνώριση δεν έρχεται με την υποτέλεια ή την παραίτηση από τους δικούς σου στόχους αλλά με την επιμονή και την καλλιέργεια της εικόνας της επιτυχίας. (Αράπογλου, 2002)... και μια αισθητή απουσία Είναι άξιο προσοχής το γεγονός ότι στο δημόσιο τομέα δεν συνηθίζεται να επιβραβεύονται οι υπάλληλοι, π.χ. εκπαιδευτικοί ή διευθυντές σχολείων, για τη «επίδοσή» τους ή για τον «αγώνα» για τη βελτίωση των υπηρεσιών που προσφέρονται στο σχολείο τους. 12 Αντίθετα, οι διαδικασίες επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων ή σχολικών συμβούλων προκαλούν κάθε φορά διαμαρτυρίες, καταγγελίες, ενστάσεις και εξώδικα από πολλούς εμπλεκόμενους (Μαυρέλης, 2008, Συγγούνας, 2008, Τρίγκα, 2007). Εξίσου επίμαχες είναι οι διαδικασίες επιλογής των εκπαιδευτικών που θα στελεχώσουν τις θέσεις συντονιστών σε χώρες του εξωτερικού (Τρίγκα, 2008). Σύμφωνα με αρκετούς εκπαιδευτικούς που συναντώ τακτικά, ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα είναι στην κυβέρνηση, η επιλογή διεξάγεται κυρίως με πελατειακά και κομματικά κριτήρια. Τα συμβούλια επιλογής ελέγχονται ουσιαστικά από το Υπουργείο Παιδείας και εν μέρει από τις δυο πιο δυνατές παρατάξεις του εκπαιδευτικού συνδικαλισμού. Στις πρόσφατες επιλογές σχολικών συμβούλων (2007) δε δημοσιεύτηκαν αναλυτικά τα μόρια κάθε υποψηφίου (χρόνια υπηρεσίας και προσόντα): «Όπως ειπώθηκε, κάτι τέτοιο ήταν αντίθετο με την αρχή του απορρήτου των προσωπικών δεδομένων» (Συγγούνας, 2008, σελ. 41). Αντ αυτού η/ ο κάθε υποψήφιος πληροφορήθηκε την αναλυτική της/ του βαθμολογία (και μόνο εκείνη) μέσω κλειστής επιστολής. 13 Στις κρίσεις στελεχών της εκπαίδευσης όλα δείχνουν ότι το ζητούμενο ήταν να μη φανερωθεί ο βαθμός της συνέντευξης, η οποία χρησιμοποιείται για να υπερκαλυφτούν μεγάλες διαφορές μεταξύ υποψηφίων, ούτως ώστε να ανέβει η βαθμολογία εκείνων που είχαν ήδη «προεπιλεγεί». Η συνέντευξη, που τυπικά έχει βαρύτητα 40%, στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει συχνά το 50-60% (Μαυρέλης, 2008, Συγγούνας, 2008) ή ακόμα και το % του τελικού βαθμού των υποψηφίων (Μαυρέλης, 2008). Έτσι, όσοι συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό μορίων από μεταπτυχιακά ή διδακτορικά μπορεί να έχουν πολύ χαμηλότερη σειρά κατάταξης σε σύγκριση με υποψηφίους χωρίς τέτοια προσόντα. Μεταξύ των σχολίων διαμαρτυρίας που παραθέτει η Τρίγκα (2007) είναι και το εξής: «Υποψήφιοι διευθυντές, δάσκαλοι και καθηγητές, με προσόντα και πολλά πτυχία σφαγιάστηκαν σαν αμνοί και η συνέντευξη 12 Δεν με απασχολεί εδώ το αν αυτό θα έπρεπε να γίνεται ή όχι. Απλώς επισημαίνω μια διαφορά που δε θεωρώ καθόλου αυτονόητη. 13 Πολύ σπάνια κάνει χρήση του ταχυδρομείου η ελληνική διοίκηση. Αναρωτιέμαι γιατί οι βαθμοί των μαθητών στις εισαγωγικές εξετάσεις να μην ανακοινώνονται με τον ίδιο τρόπο: γιατί το υπουργείο να μη δείχνει την ίδια ευαισθησία για τα προσωπικά δεδομένα νέων (και ανήλικων, μερικές φορές) ανθρώπων; 11

13 αντί να καθορίζει το 20% του συνόλου της βαθμολογίας καθόριζε σε πολλές περιπτώσεις το 90% και το 100%» (Έμφαση δική μου). Στο προηγούμενο απόσπασμα τόνισα τη φράση «προσόντα και πολλά πτυχία» γιατί, σύμφωνα με το λόγο του πρωθυπουργού, τα πτυχία αυτά θα έπρεπε να θεωρούνται δείγμα της προσπάθειας και της διάθεσης για αγώνα συμπεριφορές που τόσο παινεύονται στους μαθητές και τις μαθήτριες και, σύμφωνα με τη φιλοσοφία που διέπει τις τελετές επιβράβευσης μαθητών, να αμείβονται ανάλογα. Τα φαινόμενα τα σχετικά με την επιλογή διευθυντών σχολείων ή σχολικών συμβούλων, γνωστά στο πανελλήνιο, δεν περιορίζονται στο χώρο της εκπαίδευσης. Με το χρόνο, μάλιστα, αυξάνεται ο αριθμός των υψηλόβαθμων και υψηλόμισθων θέσεων που μοιράζονται με μη αξιοκρατικά κριτήρια. Νέες βαθμίδες της διοίκησης επινοούνται, όπως η σχετικά πρόσφατη βαθμίδα του περιφερειάρχη ή η θέση δεύτερου προϊσταμένου σε γραφεία διεύθυνσης της μέσης εκπαίδευσης. Η στελέχωση αυτών των θέσεων απαντά σε κομματικά κριτήρια. Η απουσία μορφών επιβράβευσης στο δημόσιο τομέα καθώς και η απουσία κάθε αξιοκρατίας μοιάζει να αποτελεί ανωμαλία μπροστά σε όσα λέγονται από εκπροσώπους των θεσμών στις εκδηλώσεις επιβράβευσης μαθητών. Με αφετηρία αυτή τη διαπίστωση, στο τμήμα που ακολουθεί θα προσφέρω μια ερμηνεία των τελετουργιών επιβράβευσης μαθητών. 6. Μια ερμηνεία Συμμερίζομαι απόλυτα τις ανησυχίες που εκφράζουν πολλοί μελετητές των ελληνικών εκπαιδευτικών πραγμάτων σχετικά με τον αρνητικό ρόλο που παίζει στο σχολείο η έμφαση στην πρωτιά και στις ιεραρχίες μεταξύ μαθητών (για μια επισκόπηση βλ. Benincasa, 2009α). Οι εκδηλώσεις επιβράβευσης μαθητών και ο λόγος που τις συνοδεύει ενδέχεται να ενθαρρύνουν σχέσεις ανταγωνισμού μεταξύ συμμαθητών. Αυτό τις καθιστά μη συμβατές με ορισμένους βασικούς στόχους που θέτει για την εκπαίδευση το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) (Π.Ι., ). Ειδικά η ανάπτυξη ικανότητας για συνεργασία σίγουρα δεν ευνοείται από δημόσιες πρακτικές σύγκρισης και κατάταξης μαθητών με σκοπό την επιβράβευσή τους. Σχετικές ανησυχίες εκφράζω σε άλλη εργασία (Benincasa, 2009β). Ωστόσο, εδώ θα περιοριστώ στο να σχολιάσω άλλη διάσταση του φαινομένου. Η συζήτηση που ακολουθεί βασίζεται στο διαχωρισμό μεταξύ του νοήματος των τελετουργικών συμβόλων και της λειτουργίας τους (βλ. εννοιολογικό πλαίσιο). Μέσα από αυτό το πρίσμα, ερμηνεύω τις τελετές επιβράβευσης μαθητών ως εργαλείο νομιμοποίησης. 6.1 Αγώνας, προσπάθεια και θυσία ως νόημα Ο λόγος που εκφώνησε ο πρωθυπουργός προβάλλει ένα «βασικό» σενάριο το οποίο αναδεικνύει τους στόχους της επιτυχίας, της αριστείας και της πρωτιάς. Πρόκειται για το ίδιο σενάριο που προβάλλουν οι ομιλίες άλλων εκπροσώπων των εκπαιδευτικών αρχών σε παρόμοιες με αυτή τελετές. Τους εν λόγω στόχους προηγούμενη μελέτη έχει αναδείξει ως πολιτισμικούς (Benincasa, 2009β). Οι στρατηγικές για να πετύχει κανείς τους στόχους, δηλαδή η προσπάθεια, ο αγώνας και η επιμονή, μπορούν επίσης να θεωρηθούν πολιτισμικές. Και οι μεν και οι δε ουσιαστικά ανταποκρίνονται στον «κοινό νου» ή την κυρίαρχη «πολιτισμική γνώση» της συγκεκριμένης κοινωνίας. Στη συζήτηση που προηγήθηκε ανέπτυξα το περιεχόμενο του βασικού σεναρίου που εμπεριέχεται στις τρεις ομιλίες, την εκφραστική και νοητική του 12

14 διάσταση και το εύρος της χρήσης του στον καθημερινό λόγο. Τα παραδείγματα που επέλεξα εικονογραφούν τη νοητική και εκφραστική διάσταση των συμβόλων και της τελετουργίας στην οποία είναι ενσωματωμένα. Οι έννοιες αγώνας και προσπάθεια χρησιμοποιούνται καθημερινά σε πολλά πλαίσια, εντός και εκτός σχολείου. Ανθρωπολογικές μελέτες δείχνουν ότι μάλλον οι έννοιες αυτές δεν είναι νέες και δεν εξηγούνται απλώς με την αναγωγή τους π.χ. στην ανταγωνιστικότητα που χαρακτηρίζει τις συνθήκες ζωής στις σύγχρονες κοινωνίες. Αναφέρονται σε γνωρίσματα, τρόπους δράσης και συμπεριφορές στις οποίες προσδίδεται μεγάλη αξία στα πλαίσια της ελληνικής κοινωνίας. Όπως οι στόχοι της επιτυχίας, της αριστείας και της πρωτιάς (Benincasa, 2009β), έτσι και οι «στρατηγικές» αυτές «αναπλαισιώνονται στον Τύπο και στα ΜΜΕ γενικότερα». Επομένως ο αγώνας και η προσπάθεια μπορούν να θεωρηθούν «πολιτισμικές στρατηγικές». Όπως η υπόλοιπη πολιτισμική γνώση, έτσι και η γνώση η σχετική με αυτές τις αξίες «μεταβιβάζεται» από γενιά σε γενιά με κοινωνικό τρόπο, δηλαδή μέσα από αλληλεπιδράσεις της καθημερινής ζωής, όπως είναι οι τελετές επιβράβευσης αριστευσάντων μαθητών. 6.2 Αγώνας, προσπάθεια και θυσία: η λειτουργία Στο τμήμα αυτό της ερμηνείας μου εστιάζω στην εργαλειακή διάσταση της χρήσης του βασικού σεναρίου της επιτυχίας-αριστείας-πρωτιάς. Γιατί ο πρωθυπουργός, ο υπουργός παιδείας και άλλοι εκπρόσωποι του κρατικού μηχανισμού εμπλέκονται προσωπικά στην επιβράβευση μαθητών; Ποια λειτουργία ή ποιες λειτουργίες μπορεί να έχει, για τον ομιλητή και τις ομάδες που αυτός εκπροσωπεί, το βασικό σενάριο όπου ο αγώνας και η προσπάθεια προβάλλονται ως πολιτισμικά εγκεκριμένες στρατηγικές; Στις τελετές επιβράβευσης μαθητών εκπρόσωποι του κράτους επικροτούν όσους «παίζουν» στη ζωή τους σύμφωνα με το πολιτισμικό «σενάριο» που έχω περιγράψει. Σε αυτό το σημείο, ο «εθνογράφος από τον Άρη» (Malinowski, 2002, σελ. 427) θα διερευνούσε εάν και σε ποιο βαθμό παρόμοια φιλοσοφία διαπνέει τους κανόνες και τις πρακτικές ανάδειξης διευθυντών, σχολικών συμβούλων και στελεχών της εκπαίδευσης στο δημόσιο τομέα. Θα διαπίστωνε ότι στην πραγματικότητα τίποτα τέτοιο δε συμβαίνει. Συχνά η διαμόρφωση της τελικής βαθμολογίας ελάχιστα επηρεάζεται από τους τίτλους σπουδών του υποψηφίου, αφού η συνέντευξη μπορεί να ανατρέψει κάθε κατάταξη βασισμένη στα «αντικειμενικά» μόρια. Δεν υπάρχει, σύμφωνα με τους Συγγούνα (2008) και Μαυρέλη (2008), πολιτική βούληση, ώστε να επινοηθεί ένα δίκαιο σύστημα επιλογής στελεχών της εκπαίδευσης. Σε αυτό το τοπίο πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε την τελετή επιβράβευσης αριστευσάντων μαθητών; Δεδομένων των συνθηκών αναξιοκρατίας που επικρατούν στο δημόσιο τομέα, τις οποίες η πολιτική τάξη συντηρεί γιατί την ωφελούν, ο πολιτικός αξιοποιεί την ευκαιρία που του δίνεται, χωρίς πολιτικό κόστος, να προσπαθήσει να συμφιλιώσει το μύθο της αξιοκρατίας με μια κοινωνική πραγματικότητα που τον διαψεύδει. Εξάλλου, τα «βασικά σενάρια συχνά αποκρυσταλλώνονται γύρω από τις εσωτερικές αντιφάσεις μιας κοινωνίας» (Moore, 2004, σελ. 313). 14 Μπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι οι τελετές επιβράβευσης μαθητών και ο λόγος που εκφωνείται στο πλαίσιό τους θεωρούνται πολύτιμα εργαλεία από αυτούς που είναι στην κορυφή του κρατικού μηχανισμού και έχουν ανάγκη να νομιμοποιήσουν τη θέση τους, την εξουσία που κατέχουν, καθώς και το χάσμα που χωρίζει τις δηλώσεις τους από τις πρακτικές 14 Η Ortner (1973) φέρνει ως παράδειγμα βασικού σεναρίου το μύθο του Horatio Alger, που αποτελεί επιτομή του αμερικάνικου ονείρου (Benincasa, 2009β) και οπωσδήποτε μπορεί να ερμηνευτεί μέσα από το πρίσμα της νομιμοποίησης. 13

15 που ακολουθούν. Οι τελετές αυτές θεωρητικά έχουν το δυναμικό να νομιμοποιούν την εκάστοτε κυβέρνηση, την άρχουσα τάξη και εν τέλει την παρούσα κοινωνική διαστρωμάτωση. Θέλοντας σε αυτό το πλαίσιο να αξιοποιήσουμε την έννοια της ταυτότητας που ο ομιλητής κατασκευάζει, επεξεργάζεται και διαχειρίζεται μέσα από το λόγο του, θα έπρεπε να υιοθετήσουμε έναν πολυεπίπεδο ορισμό. Πράγματι, ο αγορητής δε μιλά μόνο ως άτομο, αλλά επίσης ως (α) εκπρόσωπος ενός κόμματος/ μιας ιδεολογίας, (β) εκπρόσωπος της κυβέρνησης και επομένως των θεσμών γενικά, και (γ) μέλος μιας εθνικής ομάδας της ίδιας εθνικής ομάδας στην οποία θεωρεί ότι ανήκουν οι παρόντες στην εκδήλωση. Ο τρόπος που θα παρουσιάσει αυτά τα ζητήματα έχει άμεση σχέση με αυτήν την πολυεπίπεδη ταυτότητα. Δραματοποιώντας την αφοσίωσή του σε διαμοιρασμένες «εθνικές» αξίες, όπως η προσπάθεια και ο αγώνας, ο ομιλητής επιχειρεί να παραγάγει συναίνεση γύρω από το ευρύτερο έργο του. Ταυτόχρονα το γεγονός ότι επικαλείται πολιτισμικά κεντρικές αξίες συμβάλλει στην αναπαραγωγή του κοινού νου, δηλαδή της πολιτισμικής γνώσης που είναι η κυρίαρχης στην κοινωνία. Η ανάλυση του λόγου των ομιλητών σε τέτοιες εκδηλώσεις επιτρέπει να διεισδύσουμε στο μικροεπίπεδο της αναπαραγωγής (α) της συναίνεσης και (β) της κυρίαρχης πολιτισμικής γνώσης μιας κοινωνίας. 7. Τελικά σχόλια Η περιοδική επιβράβευση μαθητών αναδεικνύει την εκπαίδευση σε προνομιούχο χώρο, όπου οι εκπρόσωποι του κράτους μπορούν να ταυτίσουν τον εαυτό τους και το κόμμα τους με την αξιοκρατία. Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατα νέες εκδηλώσεις επιβράβευσης μαθητών έχουν προστεθεί στις ήδη υπάρχουσες, και σε αυτές επιλέγουν να εμφανίζονται ο Υπουργός Παιδείας ή ο ίδιος ο πρωθυπουργός. (Σύμφωνα με τον πρώτο νόμο του Lamarck, στους ζωντανούς οργανισμούς η λειτουργία «δημιουργεί» το όργανο-- εδώ η λειτουργία δημιουργεί το θεσμό). Το νόημα που αποτελεί τον πυρήνα της τελετής («το σχολείο μας είναι αξιοκρατικό») πιθανώς αποτελεί, με μια έννοια, μεταφορά του ευρύτερου κοινωνικού σχηματισμού, έτσι όπως ο ομιλητής έμμεσα το παρουσιάζει («η διακυβέρνηση της χώρας/ η ελληνική κοινωνία είναι αξιοκρατική»). Παρόμοια συμπεράσματα εξάγει ο Μαυρογιώργος (2001α, 2001β) από τη λεπτομερή του ανάλυση των εισαγωγικών εξετάσεων ως τελετουργίας. Στις τελετουργίες επιβράβευσης μαθητών το κράτος-κόμμα μέσα από τους εκπροσώπους του «ασπρίζει» περιοδικά την πρόσοψή του, διεκδικώντας την ταυτότητα της αξιοκρατικής κυβέρνησης μιας αξιοκρατικής χώρας. Η εκπαίδευση έχει επιλεγεί ως ο χώρος όπου «ξεπλένονται» βρώμικες πελατειακές συναλλαγές ώστε το κράτος-κόμμα να αναδυθεί από τη διαδικασία με το «λευκό που ξεχωρίζει». Το αν τα καταφέρνει ή όχι θα αποτελέσει θέμα άλλης εργασίας. 14

16 Βιβλιογραφικές παραπομπές Αράπογλου, Χρύσα (2002). O Kεντέρης δίδαξε. Μακεδονία, 30/8/2002. Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ). Bell, Catherine (1992). Ritual Theory, Ritual Practice. New York: Oxford University Press. Bell, Catherine (1997). Ritual: Perspectives and Dimensions. New York: Oxford University Press. Benincasa, Luciana (1997). A Journey, a Struggle, a Ritual. Higher Education and the Entrance Examinations in a Greek Province Town. PhD dissertation. Stockholm: Stockholm University, Institute of International Education. Benincasa, Luciana (2004). «History is the Mirror of Our Character»: National Character in Greek Teachers Speeches on National Day Commemorations. Ethnologia Europaea, 34(1): Benincasa, Luciana (2006). School and Memory: Teachers Speeches on National Day Commemorations. Ioannina: University of Ioannina. Benincasa, Luciana (2009α). «Δημοσιοποίηση της αξιολόγησης των μαθητών και κατασκευή της αποτυχίας. Προς μια πολιτισμική ανάλυση» Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία, 2: Benincasa, Luciana (2009β). «Εσείς που ύστερα από πολλές προσπάθειες κατακτήσατε την κορυφή» Πολιτισμικοί στόχοι στο λόγο εκπροσώπων του κράτους σε μια τελετή επιβράβευσης αριστευσάντων μαθητών. Νέα Παιδεία, 132 (υπό δημοσίευση). Bloch, Maurice (1989). Ritual, History and Power: Selected Papers in Anthropology. Atlantic Highlands, NJ: Athlone Press. Ελληνικό Κοινοβούλιο (2006). ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΡΟΘ, ΣΥΝΟΔΟΣ Β, ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΑ. Τρίτη 22 Αυγούστου Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Hμερομηνία ανάκτησης ) ΕΠΣΘ (2003). Χαιρετισμός του Βουλευτή της Ν.Δ. του Νομού Έβρου κ. Θ. Δημοσχάκη. Έκτο Παγκόσμιο Συνέδριο Θρακών. Αλεξανδρούπολη, Αυγούστου, Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Hμερομηνία ανάκτησης ) Faircloth, Charlotte (2009). Mothering as Identity-Work. Long-Term Breastfeeding and Intensive Motherhood. Anthropology News, February 2009, Friedl, Ernestine (1962). Vasilika. A Village in Modern Greece. New York: Holt, Rinehart and Winston. Gluckman, Max, ed. (1962). Essays on the Ritual of Social Relations. Manchester, UK: University Press. Κωνσταντόπουλος, Γεώργιος Λ. ( Ανακοίνωση Τύπου - Υπ. Υγείας - Συγχαρητήρια Υφυπουργού για εισακτέους σε ΑΕΙ και ΤΕΙ. Γραφείο Τύπου Υφυπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γ. Κωνσταντόπουλου, %3D3%26maindoc%3D (Ημερομηνία ανάκτησης ). Lenclud Gérard, (1991). Symbolisme. Στο Pierre Bonte & Michel Izard, Dictionnaire de l ethnologie et de l anthropologie. Λήμμα «Symbolisme». Paris: Presses Universitaires de France. Malinowski, Bronislaw (2002). Malinowski: Collected Works. London: Routledge Μαυρέλης, Μάκης (2008). Επιλογή στελεχών στην εκπαίδευση: απόπειρα ελέγχου και χειραγώγησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Σύγχρονη Εκπαίδευση, 152: Μαυρογιώργος, Γεώργιος (2001α) Εξετάσεις επιλογής: Ιδεολογική ενορχήστρωση και τελετουργία, Στο Γ., Μαυρογιώργος, Σχολείο: Διδασκαλία και αξιολόγηση, σελ Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Μαυρογιώργος, Γ. (2001β) Γενικές εξετάσεις και η εξαγορά της εύκολης νομιμοποίησης. Στο: Μαυρογιώργος, Γ. Σχολείο: Διδασκαλία και αξιολόγηση, σελ Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Moore, Jerry D. (2004). Visions of Culture: An Introduction to Anthropological Theories and Theorists. Manham, MD: Rowman & Littlefield. 15

17 Νέκτος (2007, 07 Αυγ.). Η ηττοπαθής Πρόξενος. Νεκτος. Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) Ortner, Sherry (1973). On Key Symbols. American Anthropologist, 75(5): Π.Ι. ( ). Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ) και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.). ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ Θρησκευτικών. Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ). Π.Κ. (2006). Προσωπικές σημειώσεις από εκδήλωση επιβράβευσης πρωτευσάντων μαθητών. Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών, Ιανουάριος Πολιτίδης, Γιάννης (2008). Ο Ελληνισμός του Πόντου. Scripta manent, 3-4: Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) Potter, Jonathan & Wetherell, Margaret (1987). Discourse and Social Psychology. Beyond Attitudes and Behaviour. London: Sage. Σιούφας (2008) , Από την Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Νέας Υόρκης τιμήθηκε ο πρόεδρος της Βουλής κ.δ.σιουφας. Sofia Times Magazine. Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) Συγγούνας, Γεώργιος (2008). Επιλογή Σχολικών Συμβούλων: μια επαναλαμβανόμενη ιστορία. Σύγχρονη Εκπαίδευση, 152: Triandis, Harry C. & Vasso Vassiliou (1972). A Comparative Analysis of Subjective Culture. In Harry C. Triandis, in association with Vasso Vassiliou, George Vassiliou, Yasumasa Tanaka, A.V. Shanmugam, and with the assistance of Earl E. Davis, Keith M. Kilty, Howard McGuire, Tulsi Saral & Kuo-shu Yang, eds., The Analysis of Subjective Culture. New York: Wiley Interscience. Τρίγκα, Νότα (2007, 25 Νοεμβρ.). Χιονοστιβάδα αντιδράσεων για τις αλλαγές διευθυντών. Οργή και αναστάτωση στα σχολεία για τις αντικαταστάσεις δοκιμασμένων στελεχών από «γαλάζιους.» Το Βήμα, online, σελ. Α49. Κωδικός άρθρου: B15225A491. (Ημερομηνία ανάκτησης ) Τρίγκα, Νότα (2008, 09 Νοεμβρ.). Διακοπές με το Υπουργείο Παιδείας. Το Βήμα της Κυριακής, σελ. Α42. ΥΠΕΠΘ (2006). Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Δελτίο Τύπου. Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ). ΥΠΕΠΘ (2007). Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Το Έργο μας για την Παιδεία. Δράσεις του ΥΠΕΠΘ για την Αναβάθμιση της Ποιότητας της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Μάρτιος Μαϊος Προσβάσιμο στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) Van Dijk, Teun (1993). Analyzing Racism through Discourse Analysis. Some Methodological Reflections. In J. Stanfield (ed.), Race and Ethnicity in Research Methods, pp Newbury Park, CA: Sage. Wood Linda A. & Rolf O. Kroger (2000). Doing Discourse Analysis: Methods for Studying Action in Talk and Text. London: Sage. Ομιλίες του Πρωθυπουργού: Ομιλία , προσβάσιμη στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) Ομιλία , προσβάσιμη στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) Ομιλία , προσβάσιμη στη διεύθυνση (Ημερομηνία ανάκτησης ) 16

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Προώθησης Θετική Συμπεριφοράς: Η Στρατηγική «Ελέγχω και Αποχωρώ» στη δευτερογενή πρόληψη

Σύστημα Προώθησης Θετική Συμπεριφοράς: Η Στρατηγική «Ελέγχω και Αποχωρώ» στη δευτερογενή πρόληψη Σύστημα Προώθησης Θετική Συμπεριφοράς: Η Στρατηγική «Ελέγχω και Αποχωρώ» στη δευτερογενή πρόληψη Η στρατηγική Ελέγχω και Αποχωρώ επικεντρώνεται στην ανάπτυξη αυτοελέγχου σε μαθητές με δυσκολίες συμπεριφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012 2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012 2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012 2013 ΠΡΟΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΙΑ ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ») ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» (ΓΙΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ Παράρτημα Ι Εργαλείο 1: Γνωριμία - Διερεύνηση προσωπικών θεωριών 1. Τα πιο σημαντικά πράγματα που θέλω να πετύχω στην τάξη μου είναι: Α. Β. Γ. Δ. 2. Είμαι ευχαριστημένος/η από τη δουλειά μου όταν: Α. Β.

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιήθηκαν. ο πίνακας και ένα χαρτόνι, όπου θα αναγράφονται κάποια προϊόντα.

Χρησιμοποιήθηκαν. ο πίνακας και ένα χαρτόνι, όπου θα αναγράφονται κάποια προϊόντα. Αποτίμηση της διδασκαλίας της Μελέτης Περιβάλλοντος Δ Τάξη Δημοτικού Ονοματεπώνυμο:. Ομάδα:Α Γενική εκτίμηση της διδασκαλίας: Πιστεύω ότι η διδασκαλία μου κινήθηκε σε αρκετά καλά πλαίσια. Οι στόχοι, που

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιήθηκε ο πίνακας, ό- που σημείωνα τις απαντήσεις τους.

Χρησιμοποιήθηκε ο πίνακας, ό- που σημείωνα τις απαντήσεις τους. Αποτίμηση της διδασκαλίας της Κοινωνικής & Πολιτικής Αγωγής ΣΤ Τάξη Δημοτικού Ονοματεπώνυμο:. Ομάδα:Α Γενική εκτίμηση της διδασκαλίας: Πιστεύω ότι η διδασκαλία μου ήταν αποτελεσματική και πολύ ευχάριστη

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αγόρι 390 (51.25%) 360 (43.11%) 750 Κορίτσι 371 (48.75%) 475 (56.89%) (100%) 835 (100%) 1596

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αγόρι 390 (51.25%) 360 (43.11%) 750 Κορίτσι 371 (48.75%) 475 (56.89%) (100%) 835 (100%) 1596 ΙΙ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Α. Γενικά στοιχεία. Όπως φαίνεται παραπάνω, το 4.55% των ερωτηθέντων μαθητών πηγαίνουν στο Γυμνάσιο ενώ 47.48% αυτών φοιτούν στο Λύκειο ( για το 11.97% των μαθητών του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Παιδεία (2009, υπό δημοσίευση)

Νέα Παιδεία (2009, υπό δημοσίευση) «Εσείς που ύστερα από πολλές προσπάθειες κατακτήσατε την κορυφή» Πολιτισμικοί στόχοι στο λόγο εκπροσώπων του κράτους σε μια τελετή επιβράβευσης αριστευσάντων μαθητών Νέα Παιδεία (2009, υπό δημοσίευση)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

Του Βασίλη Παπαδάκη* Οι "μεταγραφές" στο παιδικό ποδόσφαιρο: Ένα παιχνίδι στην πλάτη των Παιδιών από Προπονητές

Του Βασίλη Παπαδάκη* Οι μεταγραφές στο παιδικό ποδόσφαιρο: Ένα παιχνίδι στην πλάτη των Παιδιών από Προπονητές Του Βασίλη Παπαδάκη* Τα παιδιά συμμετέχουν σε ένα άθλημα για να διασκεδάσουν, να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους, να αποτελέσουν μέλη μιας ομάδας, να κερδίσουν αναγνώριση, καλή φυσική κατάσταση και να ζήσουν

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικά στη Φ.Α. Αθανάσιος Παπαϊωάννου καθηγητής

Παιδαγωγικά στη Φ.Α. Αθανάσιος Παπαϊωάννου καθηγητής Παιδαγωγικά στη Φ.Α. Αθανάσιος Παπαϊωάννου καθηγητής Μεταπτυχιακό Ψυχολογία της Άσκησης: Διδάσκοντες ΣΚΟΠΟΣ Μαθησιακά Αποτελέσματα Φοιτητές που πετυχαίνουν σ αυτό το μάθημα ΓΝΩΣΗ Κατανοούν τις

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park

Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου 2013, ώρα: 5:30 μ.μ. Ξενοδοχείο Hilton Park Χαιρετισμός του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού κ. Κυριάκου Κενεβέζου, εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στην τελετή αποφοίτησης του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Φεβρουάριος ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Π.2: Αξιολογήσεις ανά Πράξη

Φεβρουάριος ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Π.2: Αξιολογήσεις ανά Πράξη Έκθεση Εξωτερικής Αξιολόγησης των Πράξεων με τίτλο «Εκπαίδευση των παιδιών Ρομά» στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, με MIS 303169 και 303167 Στο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕ ΤΟΝ ΓΡΙΦΟ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ (ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ)

ΛΥΣΕ ΤΟΝ ΓΡΙΦΟ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ (ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ) ΛΥΣΕ ΤΟΝ ΓΡΙΦΟ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ (ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ) Η συμπλήρωση του μηχανογραφικού δελτίου αποτελεί μια σημαντική απόφαση για τη ζωή και το μέλλον των μαθητών μας. Η λήψη αυτής της απόφασης

Διαβάστε περισσότερα

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π.

«STORI» Stages of Recovery Instrument. Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π. «STORI» Stages of Recovery Instrument Andresen, R., Caputi, P., & Oades, L., 2006 (μτφ. Ζήνδρος Ι., Μήλιου Α. & Παπανικολοπούλου Π., 2012) Το ερωτηματολόγιο που ακολουθεί διερευνά το πώς αισθάνεστε για

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

Κας. ΜΑΡΙΕΤΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ

Κας. ΜΑΡΙΕΤΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Κας. ΜΑΡΙΕΤΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ Στην Έναρξη του Εθνικού Διαλόγου Παιδείας ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2005 Κύριε Πρωθυπουργέ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ: Σεβασμός Κοινωνική δεξιότητα: Ακούω τον ομιλητή στο μάθημα Στόχοι μαθήματος: Ο μαθητής να: 1. Ονομάζει τα βασικά βήματα της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

«Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!»

«Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!» 2 ΟΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 «Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!» Προκήρυξη Φιλολογικών Αγώνων «ΔΕΛΑΣΑΛ» Το Τμήμα Φιλολογικών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς τους γονείς στα πλαίσια της αυτοαξιολόγησης του σχολείου

Ερωτηματολόγιο προς τους γονείς στα πλαίσια της αυτοαξιολόγησης του σχολείου 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Ερωτηματολόγιο προς τους γονείς στα πλαίσια της αυτοαξιολόγησης του σχολείου Α! Γενικές Πληροφορίες 1. Ποιος συμπληρώνει τo ερωτηματολόγιο ; α) Πατέρας β) Μητέρα γ) Άλλος κηδεμόνας:

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Οδηγός για τους Γονείς

ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Οδηγός για τους Γονείς ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Οδηγός για τους Γονείς Γνωρίζουμε πως ο Έλληνας γονιός θέλει να έχει στη διάθεσή του τις πληροφορίες που χρειάζεται ώστε να επιλέξει τις εξετάσεις που θα λάβει μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2013/14. Μιχαηλίδου Αγγελική Λάλας Γεώργιος

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2013/14. Μιχαηλίδου Αγγελική Λάλας Γεώργιος ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2013/14 Μιχαηλίδου Αγγελική Λάλας Γεώργιος Περιγραφή Πλαισίου Σχολείο: 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών Τμήμα: Β 3 Υπεύθυνος καθηγητής: Δημήτριος Διαμαντίδης Συνοδός: Δημήτριος Πρωτοπαπάς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΧΕΡΙΟΥ (Π. ΚΟΥΠΑΝΟΣ)

ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΧΕΡΙΟΥ (Π. ΚΟΥΠΑΝΟΣ) "Πανηγύρι της Επιστήμης" ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΧΕΡΙΟΥ (Π. ΚΟΥΠΑΝΟΣ) Το Πανηγύρι της Επιστήμης είναι μια από τις δραστηριότητες που διοργανώνεται στα πλαίσια του μαθήματος ΕΠΑ 336 Διδακτική των Φυσικών Επιστημών.

Διαβάστε περισσότερα

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας «Ψηφιακή Τάξη Χημείας στη Β Λυκείου. Ονοματολογία οργανικής Χημείας. Από τη θεωρία στο εργαστήριο φυσικών επιστημών και από εκεί στην αίθουσα υπολογιστών» Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από Αναπληρωτή Κοσμήτορα ΣΘΕΕ Βραβεία Πρωτευσάντων Φοιτητών 2011

Μήνυμα από Αναπληρωτή Κοσμήτορα ΣΘΕΕ Βραβεία Πρωτευσάντων Φοιτητών 2011 Αγαπητέ κύριε Αντιπρύτανη, Αγαπητοί Πρόεδροι των Τμημάτων της ΣΘΕΕ, Αγαπητοί Γονείς, Θα ήθελα αρχίζοντας αυτό το σύντομο χαιρετισμό μου να απευθυνθώ πρώτα στους αγαπητούς τελειόφοιτους και αριστεύσαντες

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Οι τεχνικές διαμορφωτικής αξιολόγησης του μαθητή ως εργαλεία παρακολούθησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων

Οι τεχνικές διαμορφωτικής αξιολόγησης του μαθητή ως εργαλεία παρακολούθησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων Οι τεχνικές διαμορφωτικής αξιολόγησης του μαθητή ως εργαλεία παρακολούθησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων Συνέδριο Χριστίνα Σταύρου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου stavrou.chr@cyearn.pi.ac.cy 1 Σκοπός του

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΣΤΟΧΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. Ομαλή μετάβαση μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους.

Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους. Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους. Κάθεται στο παράθυρο του δωματίου της και σκέφτεται, στεναχωρημένη τους παλιούς της φίλους και συμμαθητές.

Διαβάστε περισσότερα

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης 1. Εισαγωγή στη διαμεσολάβηση (30 ) Στόχοι Να εντοπίσουν παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης. Διαδικασία Έχουμε από πριν καλέσει δυο μέλη (ένα αγόρι Α και ένα κορίτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Διεθνές Συνέδριο «Άτομα με αναπηρία & ΜΜΕ» Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας - Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης Ιουνίου 2008

3 ο Διεθνές Συνέδριο «Άτομα με αναπηρία & ΜΜΕ» Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας - Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης Ιουνίου 2008 3 ο Διεθνές Συνέδριο «Άτομα με αναπηρία & ΜΜΕ» Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας - Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης 23 24 Ιουνίου 2008 Ομιλία του κ. Ροδόλφου Μορώνη, Προέδρου Διευθυντή Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus

Maria Gravani Open University of Cyprus Εστιάζει σε δυο σημεία του ρόλου του ΣΕΠ στο ΑΠΚΥ: 1) ως εκπαιδευτή ενηλίκων, δεδομένου ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται αποτελείται κατά αποκλειστικότητα από ενήλικους εκπαιδευόμενους. 2) ως συνεργάτη

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Τι είναι παρακίνηση; Στοιχεία της παρακίνησης. Λειτουργίες της παρακίνησης. Η παρακίνηση επηρεάζει κυρίως τέσσερις λειτουργίες

Θέµατα της παρουσίασης. Τι είναι παρακίνηση; Στοιχεία της παρακίνησης. Λειτουργίες της παρακίνησης. Η παρακίνηση επηρεάζει κυρίως τέσσερις λειτουργίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Παρακίνηση για επίτευξη στη φυσική αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαγωνισμοί «Αριστοτέλης» και οι Ολυμπιάδες Φυσικής

Οι Διαγωνισμοί «Αριστοτέλης» και οι Ολυμπιάδες Φυσικής Οι Διαγωνισμοί «Αριστοτέλης» και οι Ολυμπιάδες Φυσικής 21 ΦΕΒ 2017 Η εμπιστοσύνη σχολείων και μαθητών στους Πανελλήνιους Διαγωνισμούς Φυσικής / Φυσικών «Αριστοτέλης» αποδεικνύεται από τις συνεχιζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής: Τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΛΙΖΑΣ ΞΕΝΟΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

ΜΑΡΙΛΙΖΑΣ ΞΕΝΟΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΜΑΡΙΛΙΖΑΣ ΞΕΝΟΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΕΝΓΕ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 5 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 Μ. ΞΕΝΟΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Ο εαυτός μας Τι μπορούμε να κάνουμε Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας Πως αντιδρούμε σε καταστάσεις ή περιβάλλοντα Είδη / Τύποι «Εαυτού»

Διαβάστε περισσότερα

Τα «ακατανόητα» του Δ.Σ της Ε.Λ.Μ.Ε Ηρακλείου

Τα «ακατανόητα» του Δ.Σ της Ε.Λ.Μ.Ε Ηρακλείου Τα «ακατανόητα» του Δ.Σ της Ε.Λ.Μ.Ε Ηρακλείου Κώστας Ν. Κωνσταντίνου Τι γράφει ακριβώς το Δ.Σ. της Ε.Λ.Μ.Ε Ηρακλείου ό,τι κάνω στο απευθυνόμενο προς «ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΥΣ, ΜΜΕ» κείμενο της 21 ης Νοεμβρίου του 2014:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

«Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!»

«Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!» 1 ΟΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 2 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2016 «Στα μονοπάτια της ιστορίας & των λέξεων!» Προκήρυξη Φιλολογικών Αγώνων «ΔΕΛΑΣΑΛ» Το Τμήμα Φιλολογικών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα