Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης"

Transcript

1 13 Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης Αικατερίνη Σαριδάκη 1. EΙΣΑΓΩΓΗ Ο υποθάλαμος και ο οπίσθιος λοβός της υπόφυσης, επονομαζόμενος Nευροϋπόφυσις, αποτελούν ένα πολύπλοκο νευροενδοκρινικό σύστημα. Η Αργινίνη Βαζοπρεσσίνη (AVP), μαζί με την Ωκυτοκίνη (ΟΤ), είναι πεπτιδικές ορμόνες με στενή αλληλουχία αμινοξέων οι οποίες βρίσκονται αποκλειστικά στα θηλαστικά, και εκκρίνονται από τη Νευροϋπόφυση στη συστηματική κυκλοφορία. Σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι να διευκρινιστεί η σχέση μεταξύ Νευροανατομίας και Μοριακής κυτταρικής Βιολογίας, όσον αφορά στη σύνθεση και έκκριση της AVP, καθώς επίσης να αναπτυχτεί η διπλή φυσιολογική της δράση, ως κύριας ορμόνης και ως νευρομεταβιβαστού και νευροτροποποιητικού παράγοντα στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Λόγω της προαναφερθείσας στενής σχέσης των δυο νευροϋποφυσιακών ορμονών, είναι αδύνατο να αποφευχθεί η σχέση και η συγκριτική αναφορά AVP και ΟΤ σε ορισμένα ιδίως κεφάλαια. 2. ΝΕΥΡΟΑΝΑΤΟΜΙΑ Σε αντίθεση με τον πρόσθιο λοβό οποίος προέρχεται από τι θύλακο του Rathke, ο οπίσθιος λοβός της υπόφυσης, προέρχεται από το νευρικό εκτόδερμα, και αποτελείται κυρίως από νευρικό ιστό. Βρίσκεται κάτωθεν του υποθαλάμου, με τον οποίο αποτελεί ανατομική και λειτουργική μονάδα, τη νευροϋπόφυση. H νευροϋπόφυση 1,2 αποτελείται από τρία μέρη: α) τον υπεροπτικό (SON) και παρακοιλιακό (PVN) πυρήνα του υποθαλάμου (οι οποίοι περιέχουν τα κυτταρικά σώματα των μακροκυτταρικών (magnocellular), νευροεκκριτικων νευρώνων οι οποίοι περιέχουν εκκριτικά κυστίδια όπου παράγονται AVP και ΟΤ, β) τον υπεροπτικουποφυσικό σωλήνα (tract) ο οποίος περιέχει τους άξονες αυτόν των νευρώνων και γ) τον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης στον οποίο οι νευρώνες καταλήγουν σε τριχοειδή της υποφυσιακής αρτηρίας. Εκεί αποθηκεύονται και απεκκρίνονται, ανάλογα με τα ερεθίσματα, εισέρχονται στην κάτω υποφυσιακή φλέβα, και έτσι απελευθερώνονται

2 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης 179 στη συστηματική κυκλοφορία. Τόσο ο PVN όσο και ο SON, περιέχουν ξεχωριστούς μακροκυτταρικούς νευρώνες για κάθε μία ορμόνη. Ο PVN ωστόσο περιέχει και μικρότερους νευρώνες (parvicellular), οι οποίοι επιπροβάλλονται στα τριχοειδή της μέσης εσοχής (median eminence - ΜΕ), στο ΕΝΥ και άλλες εξωυποθαλαμικές περιοχές συμπεριλαμβανομένων των περιοχών του στελέχους και τη σπονδυλική στήλη. Μερικοί από αυτούς είναι βαζοπρεσσινεργικοί. Μια ομάδα από τους επιπροβαλλόμενους στη μέση εσοχή (ΜΕ), παράγουν συγχρόνως AVP & CRH, καταλήγοντας στην πυλαία κυκλοφορία της αδενουπόφυσης. Η αιμάτωση του οπίσθιου λοβού προέρχεσαι από την κάτω υποφυσιακή αρτηρία και κλάδο της άνω υποφυσιακής, κλάδων της έσω καρωτίδος. Οι δυο πυρήνες αιματώνονται από την άνω υποφυσιακή αρτηρία, τις πρόσθιες και οπίσθιες επικοινωνούσες αρτηρίες και την πρόσθια εγκεφαλική αρτηρία. Όλες αυτές, προσέρχονται από το Εξάγωνα του Willis. Η φλεβική απαγωγή, γίνεται μέσω του εδάφους του σφηνοειδούς και του λιθοειδούς κόλπου (Εικόνα 1). 3. ΜΟΡΙΑΚΗ - ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ AVP Η AVP είναι ένα πεπτίδιο με 9 αμινοξέα με δισουλφιδικούς δεσμούς στις θέσεις 1 και 6, όπου υπάρχει κυστεΐνη. Στη θέση 8 στον άνθρωπο υπάρχει αργινίνη στα πλείστα θηλαστικά. Η ΟΤ διαφέρει μόνο κατά 2 αμινοξέα στις θέσεις 3 ισολευκίνη αντί φαινυλαλανίνης, και στη θεση 8 λευκίνη αντί αργινίνης. Τόσο η AVP, όσο και ΟΤ συντίθενται σαν μεγαλύτερες πρόδρομες πρωτεΐνες οι οποίες κόβονται και καταλήγουν στην τελική μοριακή μορφή (Εικόνα 2). Άλλα πολυπεπτιδικά τμήματα του πρόδρομου μορίου τα οποία υπάρχουν στους Εικόνα 1. Ανατομία νευροϋπόφυσης.

3 180 Α. Σαριδάκη Eικόνα 2. Μοριακή σύνθεση AVP. δενδρίτες, τα σώματα και τους άξονες των εκκριτικών νευροκυττάρων είναι ειδικά για την κάθε ορμόνη και ονομάζονται νευροφυσίνες, ΝΡΙΙ για την AVP, και ΝΡΙ για την ΟΤ, αντίστοιχα. Κι αυτές εκκρίνονται στην κυκλοφορία με την προαναφερθείσα διαδικασία. Τα γονίδια που κωδικοποιούν την AVP και την ΟΤ βρίσκονται στο χρωμόσωμα 20 στον άνθρωπο, και είναι ειδικού ενδιαφέροντος ότι διαχωρίζονται από λιγότερο από 12 kb παρεμβαλλομένη DNA σύνθεση, το οποίο κατά πάσα πιθανότητα αποτελεί τα υπολείμματα από τον διπλασιασμό ή άλλο μεταγραφικό γεγονός, το οποίο προηγήθηκε της εγκατάστασης των δυο γονιδίων με ανεξάρτητη μεταγραφική ρύθμιση και έκφραση ανάλογα με τον κυτταρικό σύστημα, με αποτέλεσμα την ειδική φυσιολογική

4 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης 181 δράση 7. Τέλος για την AVP ακόμα δεν έχει γίνει λεπτομερής ανάλυση του promoter, όπως για την ΟΤ. Το mrna και των δυο ορμονών μεταφέρεται από τους μακροκυτταρικούς νευρώνες στους άξονες με ενεργητική διαδικασία. Η λειτουργική αξία αυτής της λεπτομέρειας δεν είναι γνωστή, όπως και αν το ίδιο συμβαίνει στους νευρώνες που επιπροβάλλονται κεντρικά. 4. ΣΥΝΘΕΣΗ, ΕΚΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ AVP Τα πρόδρομα πεπτίδια παράγονται στα σωματα των εξειδικευμένων βαζοπρεσσινεργικων μακροκυτταρικών νευρώνων των SON και PVN. Η δημιουργία της δραστικής ορμόνης απαιτεί μεταφραστική διαφοροποίηση της μεγαλύτερης προμορφής. Αυτή γίνεται κατά τη μετανάστευσή της μέσα στους άξονες των νευρώνων, όπου οι ειδικές ενδοπεπτιδάσες, κόβουν το πεπτίδιο στην κάθε ορμόνη, και τις νευροφυσίνες τους, αντίστοιχα. Μετά τη διαδικασία αποθηκεύονται στα εκκριτικά κυστίδια των κυτταρικών αξόνων, μέσα στον οπίσθιο λοβό. Όταν υπάρξει ερέθισμα, τα κανάλια Ca 2+ των νευρικών απολήξεων ανοίγουν. Αυτό οδηγεί σε είσοδο Ca 2+ στα εκκριτικά κυστίδια τα οποία σε επαφή με τη μεμβράνη απελευθερώνουν τις ορμόνες τους στην κυκλοφορία. Ο μοναδικός ρόλος που έχει αναγνωριστεί για τις νευροφυσίνες, είναι ότι μεταφέρουν τις αντίστοιχες ορμόνες κατά τη μετανάστευσή τους, από τα σωματα στους άξονος των κυττάρων. Στην κυκλοφορία AVP και OT βρίσκονται σε ελεύθερη, μη συνδεδεμένη μορφή. Η AVP ωστόσο συνδέεται με ειδικούς υποδοχείς στα αιμοπετάλια. Ποικίλες ενδο- και άμινο-πεπτιδάσες στο ενδοθήλιο, και στην κυκλοφορία αποδομούν τις δυο ορμόνες. Μάλιστα μια ειδική πλακουντιακή κυστεινο-αμινοπεπτιδάση αποδομει ταχύτατα την AVP άλλα και την ΟΤ κατά την εγκυμοσύνη και κατά την περί τον τοκετό περίοδο. Έχουν μικρό χρόνο ημίσειας ζωής στην κυκλοφορία 5-15 min. 5. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ AVP Υπάρχουν δύο κύριοι υποδοχείς AVP, οι V1 και V2. Δραστηριοποίηση των V1 κάνει αγγειοσύσπαση και μεγάλη αύξηση των προσταγλανδινών. Oι V2 μεσολαβούν στην αντιδιουρητική δράση. Άλλος ένας υποδοχέας ο V1b ή V3 φαίνεται να μεσολαβεί για τη δράση της AVP στην υπόφυση για την απελευθέρωση της ACTH (Πίνακας 1). Οι παραπάνω υποδοχείς κωδικοποιούνται με διαφορετικά γονίδια και διαφέρουν ως προς τη διάταξή τους στα διάφορα όργανα, και στην τελική λειτουργία. Η ΑVP αποτελεί κλειδί στη ρύθμιση των υγρών και κατά συνέπεια των ηλεκτρολυτών, με άμεση επίδραση στον νεφρό, η οποία καθορίζει την αποβολή ύδατος κάθε στιγμή, ανάλογα με τις ανάγκες 4,5. Η κύρια δράση της είναι η αύξηση της διαπερατότητας της μεμβράνης του άπω εσπειραμένου, ώστε να επαναπορροφάται ή να απεκκρίνεται το νερό ωσμωτικά, ανάλογα με το πόσο υπερτονικό είναι το περιβάλλον (interstitial). Η αύξηση της διαπερατότητας γίνεται στα νεφρικά σωληνάρια με την επίδρασή της AVP, κυρίως στα βασικά κύτταρα. Η ενεργητική απορρόφηση ιόντων στην ανιούσα αγκύλη του Henle δημιουργεί πυκνό ενδιάμεσο περιβάλλον. Η AVP μέσω του V2 υποδοχέα στο κύτταρο του άπω

5 182 Α. Σαριδάκη Πίνακας 1. Φυσιολογία της AVP. εσπειραμένου, ξεκινά μια αλληλουχία γεγονότων η οποία αρχίζει με τη δραστηριοποίηση της αδενυλοκυκλάσης, την παραγωγή camp και τέλος στη διέγερση της πρωτεϊνικής κινάσης A, με αποτέλεσμα την έκφραση εδικών προτεινών που αποτελούν κανάλια μεταφοράς ύδατος (aquaporins). To κύριο κανάλι ονομάζεται aquaporin-2 (ΑQP2) 6,8, η οποία είναι πρωτεΐνη, εκφραζόμενη στη βασική μεμβράνη των νεφρικών σωληναρίων. Πρόκειται για ένα «κανάλι» μεταφοράς ύδατος μέσα στο σωληνάριο. H δραστηριότητά του εξαρτάται από την AVP. Bρίσκεται αποθηκευμένο στο κυτταρό-

6 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης 183 πλασμα. Με τη δράση της AVP, η πρωτεΐνη μετακινείτε στη βασική μεμβράνη (lateral membrane - LM), επιτρέποντας στο νερό να εισέλθει στα κύτταρα και στη συνέχεια στη συστηματική κυκλοφορία, κατά μήκος της βασικής (basolateral membrane - BM), η οποία, σημειωτέον, είναι διαπερατή στο νερό ακόμα και απουσία της AVP, και η οποία έχει πολύ μεγαλύτερη επιφάνεια από την LM. Έτσι τελικά διατηρείται η ωσμωτική ισορροπία. Βλάβη σε οποιοδήποτε σημείο αυτής της οδού, όπως πχ στη σύνδεση AVP με τον V2 υποδοχέα, ή στη λειτουργία του καναλιού ύδατος, προκαλεί αντίσταση, και αυξημένη διούρηση, δηλαδή νεφρογενή άποιο διαβήτη. Η μέγιστη διούρηση συμβαίνει σε συγκέντρωση AVP 0,5 pmol/l. Όπως αυξάνονται τα επίπεδά της υπάρχει μια σιγμοειδής σχέση μεταξύ της συγκέντρωσης στο πλάσμα και της οσμωτικότητας των ούρων. H μέγιστη συμπύκνωση των ούρων γίνεται σε επίπεδα AVP 3-4 pmol/l 9. Εμμένουσα έκκριση AVP μειώνει τη διούρηση έτι περαιτέρω. Για αυτό το φαινόμενο διαφυγής μπορεί να ευθύνεται παλίνδρομη αλληλορύθμιση (down regulation) του V2R και ΑQP2. Αλλά η AVP δρα και σε άλλα σημεία του νεφρού. Μειώνει την κυκλοφορία στο μυελώδες τμήμα, διεγείρει την ενεργητική μεταφορά της ουρίας στο άπω εσπειραμένο σωληνάριο (distal collecting tube). Με αυτό τον τρόπο συμβάλλει στη δημιουργία και διατήρηση υπερτονικού διάμεσου στον μυελό του νεφρού, και αυξάνει την εξαρτώμενη από την AVP επαναπορροφηση ύδατος. Ο ρόλος της AVP στη διατήρηση του ισοζυγίου των ηλεκτρολυτών είναι αβέβαιος, και μάλλον το Νa + και Κ + ακολουθούν τις μεταβολές του ύδατος. Συνδεόμενη με τους V1 υποδοχείς του νεφρού και με διάμεσο νευρομεταβιβαστή τη φωσφατιδική ινοσιτόλη (phosphatidylinositol), προκαλεί αγγειοσύσπαση 6-9. Έχει όμως μικρό ρόλο στη διατήρηση της Αρτηριακής πίεσης, καθώς το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και το σύστημα Ρενίνης Αγγειοτενσίνης έχουν τον μείζονα ρόλο. Σε ποικίλα κύτταρα του νεφρού, η ΑVP συνδεόμενη με τους V1 υποδοχείς, διεγείρει την έκκρισης προσταγλανδινών και ιδίως της Ε 2 και της προστακυκλίνης 10,11, οι οποίες ανταγωνίζονται τόσο την αντιδιουρητική όσο και την αγγεοσυσπαστική δράση της. Την πρώτη μεν, με την ύπαρξη μιας μικρής αγκύλης παλίνδρομης αλληλορύθμισης (short loop negative feedback) ενδονεφρικά, ώστε να εμποδίζεται υπερβολική τοπική αντιδιουρητική δράση, και τη δεύτερη ανταγωνιζόμενης την αγγειακή αντίσταση στον νεφρό, διατηρώντας την αιμάτωση όταν χρειάζεται Ωσμωτική ρύθμιση AVP Η ωσμοτικότητα του πλάσματος είναι το σημαντικότερο ερέθισμα για την έκκριση της AVP. Το σύστημα: Δίψα - AVP - κατακράτηση ύδατος, συντηρεί μια ωσμοτικότητα πλάσματος mosm/kg. Το σύστημα ωσμοτικότητας και AVP πλάσματος έχει τρία χαρακτηριστικά: 1. Τον ουδό ωσμοτικότητας, έναυσμα (set point) για την έκκριση AVP. 2. Το σχήμα της κατανομής των αλλαγών στη συγκέντρωση της AVP με την αλλαγή της ωσμοτικότητας πλάσματος. 3. Την ευαισθησία του ωσμορυθμιστικού μηχανισμού που συνδέει την ωσμοτικότητα του πλάσματος και την έκκριση AVP.

7 184 Α. Σαριδάκη Αύξηση της ωσμοτικότητας του πλάσματος, αυξάνει την έκκριση της AVP με γραμμική συσχέτιση. Ο μέσος ουδός ωσμοτικότητας για έκκριση της ορμόνης είναι οι 280 mosm/l. Αυτή είναι η μέση τιμή πάνω από την οποία αυξάνει η έκκρισή της, σε αντιστοιχία με την αύξηση της ωσμοτικότητας. Ωστόσο, δεν υπάρχει «αριθμητικό επίπεδο ωσμοτικότητας», κάτω από το οποίο αναστέλλεται η έκκριση της AVP. H έννοια: ουδός ωσμοτικότητας παραμένει ένα χρήσιμο εργαλείο για τον χαρακτηρισμό της ωσμωτικής ρύθμισης. Η αύξηση της AVP γίνεται με την ενεργοποίηση απολήξεων ωσμουποδοχέων (afferents), τους οποίους περιέγραψε ο Verney Η έκκριση της μειώνεται στο ελάχιστο όταν σταματά αυτή η δραστηριοποίηση με τη σύγχρονη διέγερση ανασταλτικών απολήξεων. H γραμμική σχέση στο διάγραμμα (Εικόνα 3.1, 3.2) αντανακλά την ευαισθησία της ωσμωτικής ρύθμισης της AVP. Φυσικά, υπάρχουν και ειδικά χαρακτηριστικά Εικόνα 3.1, 3.2. Φυσιολογία και ωσμωτική ρύθμιση AVP.

8 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης 185 ρύθμισης τόσο στον ουδό όσο και στην ευαισθησία ανταπόκρισης της ορμόνης 16. Γενικά, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η συγκέντρωση του Νa + η οποία είναι το αποτελεσματικό ιόν στην αύξηση της ωσμοτικότητας, αποτελεί και ερέθισμα έκκρισης για την AVP 16. Αλλά και η γλυκόζη αποτελεί μόριο αποφασιστικό για την ωσμοτικότητα. Αυξημένοι γλυκόζη, σημαίνει αύξηση της ινσουλίνης η οποία αυξάνει την είσοδο γλυκόζης στα κύτταρα άλλα και στους ωσμουποδοχείς, ώστε δεν διεγείρεται η AVP. Στον αρρύθμιστο ΣΔ όμως, λόγω έλλειψης της ινσουλίνης, παραμένει εξωκυττάρια η γλυκόζη, αποτελώντας ωσμωτικά δραστικό μόριο, για την έκκρισης AVP 17. Οι ωσμοϋποδοχείς είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι απαντώντας σε μεταβολές περί 1% της ωσμωτικής πίεσης Όπως είπαμε, ουδός έκκρισης AVP είναι τα mosm/ kg, (Εικόνα 3.1., 3.2) και κάτω από αυτόν, η έλλειψή AVP οδηγεί στη συμπύκνωση των ούρων, κάτω από 100 mοsm/kg. Το σύστημα είναι τόσο ευαίσθητο, ώστε η ωσμωτική πίεση δεν παρεκκλίνει άνω του 1-2%. Παράδειγμα: υπερφόρτωση με υγρά, μειώνει την ωσμωτική πίεση μέχρι να σταματήσει η έκκριση της AVP, με αποτέλεσμα την απέκκριση 80% του υπερβολικού φορτίου ύδατος σε 4 ώρες. Η φυσιολογική σχέση ωσμοτικότης και έκκρισης AVP διαρρηγνύεται στις παρακάτω περιπτώσεις: 1. στην ταχυτάτη αλλαγή της ωσμοτικότητας,,οπότε γίνεται ταχεία και υψηλή έκκριση AVP 2. στη γρήγορη ενυδάτωση per os, οπότε μέσω απολήξεων του ορθοφάρυγγα αναστέλλεται η AVP γ. στους ηλικιωμένους η AVP αυξάνεται μαζί με υπερέκκρισή της στην ωσμωτικής διέγερσης. Η τελευταία μπορεί να έχει σαν συνέπεια τη μειωμένη αντίληψη της δίψας, τη μείωση της λήψης υγρών, τη μείωση απέκκρισης ελευθέρου ύδατος από τα νεφρά, και τη μειωμένη ικανότητα του νεφρού να συγκεντρώσει τα ούρα. Αυτές οι αλλαγές προδιαθέτουν τους ηλικιωμένους σε υπέρ ή υπονατριαιμία και δηλητηρίαση δι ύδατος. δ. Η εγκυμοσύνη κατεβάζει τον ουδό έκκρισης της AVP Ωσμωτική ρύθμιση AVP Ογκοϋποδοχεις που ρυθμίζουν την έκκριση AVP Ασθενείς με μειωμένο όγκο αίματος όπως συμβαίνει στην κίρρωση του ήπατος, σε εμετούς ή καρδιακή ανεπάρκεια με χαμηλή παροχή, μπορούν να εκκρίνουν AVP ακόμα και όταν η ωσμωτική πίεση είναι χαμηλή (Εικόνα 4.1, 4.2). Αυτό δείχνει ότι εκτός από τους ωσμουποδοχείς υπάρχουν και άλλοι υποδοχείς οι οποίοι είναι ευαίσθητοι στον όγκο αίματος, μέσω των οποίων διεγείρεται η έκκριση AVP 21. Απολήξεις του παρασυμπαθητικού από τον καρωτιδικό κόλπο, είναι υπεύθυνες κατά κύριο λόγο, γι αυτή την έκκριση. Η ευαισθησία των ογκουποδοχέων είναι διαφορετική από εκείνη των ωσμουποδοχέων. Διαφορές μέχρι 1% στην ωσμοτικότητα διεγείρουν τους τελευταίους, ενώ μικρές, ταχείες αλλαγές στον όγκο, οι οποίες αυξάνουν τη ρενίνη, και τη νορεπινεφρίνη δεν επηρεάζουν την AVP. Μόνο αν ο όγκος αίματος μειωθεί σημαντικά και προκαλεί μείωση της αρτηριακής πίεσης, τότε η AVP εκκρίνεται μη ωσμωτικά. Στην υπόταση έχουμε μεγάλη αύξηση της AVP πολλαπλάσια εκείνης η

9 186 Α. Σαριδάκη Εικόνα 4.1, 4.2. Οσμωτική ρύθμιση. Εικόνα 4.1, 4.2. Οσμωτική ρύθμιση. οποία εκκρίνεται με ερέθισμα την υπεροσμωτικότητα Αλληλεπίδραση ωσμοϋποδοχέων και ογκοϋποδοχέων. Τα κύτταρα των SON και PVN που παράγουν AVP λαμβάνουν ερεθίσματα και από τους ωσμουποδοχείς και από τους ογκουποδοχείς, με αποτέλεσμα θετικές και αρνητικές αλληλεπιδράσεις, Αυτή η σχέση έχει κλινικές επιπτώσεις. Σε καταστάσεις υποογκαιμίας, είναι η συχνότερη αιτία κατακράτηση υγρών και υπονατριαιμίας. Αυτό συμβαίνει επειδή η AVP δεν αυξάνεται με ωσμωτικό μηχανισμό, ώστε να αποβληθεί

10 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης 187 το περιττό ύδωρ. Στην περίπτωση,ωστόσο, χρόνιας αύξησης του όγκου αίματος όπως στον πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό, μπορεί να ανεβάσει τον ουδό οσμωτικής έκκρισης της AVP και έτσι να οδηγήσει σε ήπια μόνο αύξηση του Νa + και της ωσμωτικής πίεσης ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΨΑΣ Η απάντηση στη υπεροσμοτικότητα, η οποία συμβαίνει μετά απώλεια υγρών, οφείλεται και σε ένα δεύτερο παράγοντα πλην της AVP, τη δίψα. Και οι δύο αυξάνουν τη λήψη ύδατος και μειώνουν την απέκκρισή του από τον νεφρό, ώστε να μειωθεί η ωσμοτικότης στο φυσιολογικό. Ο ουδός της δίψας είναι 2-5 mosm/kg υψηλότερος εκείνου της AVP. Ερώτημα παραμένει αν και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει ένας ωσμουποδοχέας, ή ένας για κάθε μία. Η δίψα ρυθμίζεται κεντρικά από τον φλοιό (μη απαραίτητη λήψη υγρών π.χ. για κοινωνικούς λόγους), γίνεται αντιληπτή περιφερικά σαν ξηροστομία, και σταματά μέσω μηχανουποδοχέα του ορθοφάρυγγα ανάλογα με την ποσότητα υγρών που καταπίνονται 21,22. Εξαιρετικού ενδιαφέροντος είναι το ότι, ενώ το νερό χρειάζεται min για να απορροφηθεί από το γαστρεντερικό, το αίσθημα κορεσμού της δίψας έρχεται στα min από την έναρξη της κατάποσης του, και επομένως πριν ακόμα μειωθεί η ωσμοτικότης πλάσματος 22. Αυτό συμβαίνει για να αποφευχθεί η υπερβολική λήψη ύδατος, για >30 min επιπλέον, περιμένοντας την ωσμωτική αποκατάσταση. Όπως και με την AVP, η δίψα διεγείρεται με τη μείωση του όγκου. Δεν είναι γνωστό πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό. 7. AΛΛΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΚΛΥΣΗΣ AVP Επιπλέον της ωσμοτικότητας και του όγκου, άλλοι παράγοντες επηρεάζουν την έκκριση της AVP (Πίνακας 2). Η ναυτία είναι κατά πάσα πιθανότητα το ισχυρότερο ερέθισμα άμεσης έκκρισης AVP φτάνει 500πλασια αύξηση, και μάλιστα δεν είναι γνωστή ούτε η αιτία, ούτε ο μηχανισμός αυτής της αύξησης 25. Πίνακας 2. Άλλοι παράγοντες έκλυσης AVP.

11 188 Α. Σαριδάκη Η μετεγχειρητική αύξηση της AVP, η οποία εμφανίζεται και επιμένει για αρκετά 24ωρα, με αποτέλεσμα να χρειάζεται προσεχή στη μετά φειδούς ενυδάτωση, προς αποφυγή υπονατριαιμίας, ιδίως των ασθενών με εγχειρήσεις στην κοιλιακή χώρα. Πρόκειται για απάντηση στο stress, μέσω των αντανακλαστικών του πόνου 26,27. Η εγκυμοσύνη, αντίθετα, μειώνει τον ουδό της ωσμωτικής έκκρισης της AVP και της δίψας, χαμηλώνει ο ωσμοστάτης, μειώνοντας το φυσιολογικό Νa + κατά 5 meq/l. Αίτιο θεωρείται η αυξημένη hcg. Το φαινόμενο αναστρέφεται γρήγορα μετά τον τοκετό 28, ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ AVP Στο καρδιαγγειακό σύστημα: μέσω των V1Rec, οι οποίοι εκφράζονται στις λείες μυϊκές ίνες των αγγείων, η AVP διατηρεί μέσω της αγγειοσυσταλτικής της δράσης, την ΑΠ σε μικρές απώλειες υγρών. Σε μεγάλη απώλεια η ίδια δράση στα εσωτερικά όργανα διατηρεί την ισορροπία. Στην υπόφυση: Η AVP είναι εκλυτικός παράγοντας της ACTH στην αδενουπόφυση μέσω V1b-res, Mόνη της έχει μικρή δράση, αλλά σε συνεργασία με τον CRF επιτυγχάνεται η απαιτούμενη έκκριση της ACTH. Στον πυρήνα PVN το σύστημα στο οποίο παράγεται CRF είναι η πηγή της AVP στο πυλαίο σύστημα της υπόφυσης, στο οποίο φτάνει από τη μέση εσοχή (ΜΕ). Υπάρχουν δύο μικρότερα αλλά περίπου ίσα υποσύνολα μικρονευρώνων που παραγουν CRF, τα οποία διακρίνονται γεωγραφικά, στη μέση περιοχή του πυρήνα. Οι μεν εκφράζουν μόνο CRF και οι δε εκφράζουν συγχρόνως και προ- AVP πεπτίδια. Λόγω της διαφορετικής θέσης των, θεωρείται το πιθανότερο να ρυθμίζονται ανεξάρτητα H AVP ΣΕ ΡΟΛΟ ΝΕΥΡΟΜΕΤΑΒΙΒΑΣΤΗ Βαζοπρεσσινεργικές ίνες και AVP-rec βρίσκονται στο ΚΝΣ, συμπεριλαμβανομένου του φλοιού και του μεταιχμιακού συστήματος. Οι μελέτες για τη σκοπιμότητα ύπαρξης των κεντρικών βαζοπρεσσινεργικών συστημάτων και του νευρουποφυσικού άξονα έκκρισης της AVΡ σύστημα του εγκεφάλου, γίνονται σε επίμυς με την ενδοκοιλιακή έγχυσή της, αυτής καθαυτής, ή παραγώγων με αγωνιστική ή ανταγωνιστική δράση, είτε με στερεοστατική χορήγησή σε ανατομικές μονάδες του εγκεφάλου υπεύθυνες για συναισθηματικές αλλαγές ή/και συμπεριφορές. Τα πειράματα αυτά συνήθως αφορούν και την ΟΤ η οποία έχει αντίθετη, παραπλήσια ή συμπληρωματική δράση με την AVP Ρόλος AVP στη μνήμη Θα μπορούσαμε σε γενικές γραμμές να πούμε ότι η AVP είναι η ορμόνη της μνήμης, ενώ η ΟΤ είναι αμνησιακή ορμόνη. Στους επίμυς η AVP, διεγείρει επί μακρόν την παθητική αλλά όχι την ενεργητική συμπεριφορά αποφυγής, αντίθετα από την ωκυτοκίνη η οποία την εξαφανίζει. Επίσης η AVP διευκολύνει την επίδραση της κοινωνικής μνήμης (διευκόλυνση εξερεύνησης άγνωστου περιβάλλοντος). Οι δράσεις αυτές επιτυγχάνονται μετά χορήγηση εξαιρε-

12 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης 189 τικά μικρών δόσεων των παραπάνω ορμονών, και αυτό γίνεται μέσω μεταβολής των κατεχολαμινών στις περιοχές όπου γίνεται η επεξεργασία της μνήμης. Σε ασθενείς με Alzheimer βρέθηκε παθολογικά χαμηλή η AVP στο ΕΝΥ, ενώ η ΟΤ βρέθηκε εξαιρετικά (35%) αυξημένη σε άνδρες με τη νόσο. Το μόνο που μπορούμε να πούμε για την ώρα είναι ότι για τη διαταραχή της μνήμης στη νόσο Alzheimer, τουλάχιστον εν μέρει, εμπλέκεται η μειωμένη AVP Ρόλος AVP στην κοινωνική συμπεριφορά Αν και οι πλείστες μελέτες, έχουν γίνει σε ζώα, και με όλη τη δυσκολία που υπάρχει να μεταφερθούν τα ευρήματα από είδος σε είδος, πρόσφατα έχουν γίνει αντίστοιχα, μελέτες και στον άνθρωπο. Ο μέγιστος αριθμός των, αφορούν στον ρόλο της ΟΤ στην ανθρώπινη συμπεριφοράς. Λιγότερες, ωστόσο, αλλά εξίσου σημαντικές μελέτες μας δίνουν πληροφορίες για τον ρόλο της AVP στη δημιουργία συναισθηματικού δεσμού μεταξύ ατόμων και τη γνωσιακή αντίληψη του περιβάλλοντος. Νέοι τρόποι πειραματικών μελετών, αλλά και η τεχνολογία, μας βοηθούν να μπούμε ακόμα και στον χώρο της μοριακής βάσης για την κοινωνική συμπεριφορά. Η κατανόηση της νευροβιολογίας και της νευρογενετικής της ανθρώπινης κοινωνικής γνωσιακής κατάστασης και συμπεριφοράς, μας δίνει εργαλεία για νέα προσέγγιση ψυχιατρικών διαταραχών με διαταραχές συμπεριφοράς, όπως π.χ. τα ποικίλα είδη αυτισμού, διαταραχές αγχώδους τύπου και οριακές διαταραχές προσωπικότητας. Οι μελέτες για την επίδραση των ορμονών της νευρουπόφυσης στηρίζονται: 1) σε συγκριτικές μελέτες μετρήσεων των AVP και OT στα ούρα, στο σάλιο, στο πλάσμα και στο ΕΝΥ, 2) στη διερεύνηση υποδοχέων και του πολυμορφισμού των, 3) τη χορήγηση των πεπτιδίων σε φαρμακολογικές δόσεις, ενδορινικά ή ενδοφλέβια με παρακολούθηση της συμπεριφοράς και 4) νευροακτινολογικές μέθοδοι, όπως το fmri μας δίνουν πληροφορίες για το ποιές περιοχές του εγκεφάλου, ενεργοποιούνται ή αναστέλλονται σε κάθε μελέτη, επιτρέποντας τα σχετικά συμπεράσματα. Η AVP όταν δρασει κεντρικά επηρεάζει την κοινωνική συμπεριφορά κατά φύλο. Προκαλεί τη χαρακτηριστική συμπεριφορά του άρρενος, συμπεριλαμβανομένης της επιθετικότητας, αλλά και την πρόκληση συναισθηματικού δεσμού με το θήλυ, καθώς και την άρρενος τύπου συμπεριφορά στο stress. Στις γυναίκες αντίθετα, προκαλεί ανάπτυξη σχέσης με άγνωστα πρόσωπα, και αυξάνει τη φιλικότητα προς αυτά. Το Avpr-1a gene, φαίνεται να σχετίζεται με αλτρουιστική ή προ-κοινωνική συμπεριφορά και στα δύο φύλα, σε δημιουργία συναισθηματικού δεσμού και ικανοποίηση στον γάμο για τους άνδρες ΠΙΘΑΝΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Υπάρχουν ερευνητικές αποδείξεις ότι τα παραπάνω γονίδια εμπλέκονται στην πρόκληση Αυτιστικών συνδρόμων, στα οποία απαντώνται μεταβολές της AVP και των σχετικών με αυτή νευροπεπτιδίων. Επίσης ότι σε περιπτώσεις μειωμένης φυσικής και ψυχικής επαφής στην παιδική ηλικία, Η ψυχική κλινικά έκδηλη διαταραχή σχετίζεται μειωμένα επίπεδα AVP. Στις ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές (OPD) τα δεδομένα είναι ανακόλουθα, όσον αφορά στον ρόλο της AVP στον ψυχαναγκασμό

13 190 Α. Σαριδάκη και στη δημιουργία φόβων και εμμονής σε κάποιες ιδέες. Τέλος στη σχιζοφρένεια, αν και υπάρχουν ενδείξεις για τη διαταραχή στην έκκριση και λειτουργία των νευρουποφυσικών πεπτιδίων, δεν υπάρχει σαφής ένδειξη για εμπλοκή της AVP στους μηχανισμούς πρόκλησης της νόσου. 11. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η Νευρουπόφυση αποτελεί ένα σύνθετο και πολύπλοκο σύστημα νευρώνων οι οποίοι εκκρίνουν την AVP, ορμόνη του οπισθίου λοβού της υπόφυσης. Ο κατεξοχήν ρόλος της, είναι η ομοιοστασία του ύδατος, και αμέσως μετά η αγγειοσυσταλτική δράση, ώστε με τη συνεργασία των δύο, να διατηρείται ο απαραίτητος όγκος παλμού, και η αιμάτωση του σώματος, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες. Η δράση της επιτελείται μέσω των V1, V2, V1a, οι οποίο κατανέμονται διάχυτα στον νεφρό και τα σπλάχνα και τον εγκέφαλο. Σημαντικός είναι η συνέργειά της με τον CRF στην έκκριση της ACTH η οποία την ταξινομεί στις ορμόνες του stress. Η συνύπαρξή της και η κατανομή των υποδοχέων δράσης της διάχυτα στο ΚΝΣ, της δίνει έναν επιπλέον σημαντικό ρόλο εκείνο του νευρομεταβιβαστού, με συμμετοχή στην κοινωνική συμπεριφορά στην έλξη ανάμεσα στα δύο φύλα και το σημαντικότερο όλων στη μνήμη. Δεν είναι υπερβολή ο χαρακτηρισμός της AVP ως ένα παράθυρο του ΚΝΣ προς το περιβάλλον. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Zimmerman EA, et al. Vasopressinergic and Oxytocinergic pathways in the CNS Fed Proc 1984;43: Rinaman L, et al. Vasopressin and Oxytocin in the central nervous system Neuropsychopharmacology Fifth Generation of Progress Bichet DG, et al. Hemodynamic and coagulation responses to 1desamino (8Darginine) vasopressin in patients with congenital nephrogenic diabetes insipidus. N Eng J Med 1988;318: Lancer WI, et al. Endocytosis of water channels in rat kidney: cell specificity and correlation with in vivo antidiuresis. Am J Physiol 1990;259:c Nielsen S, et al. Cellular and sub cellular immunolocalization of vasopressin regulated water channel in rat kidney. Proc Nat Acad Science USA 1993; 90: Deen PM, et al. Requirement of human renal water channel aquaporin 2 for vasopressin dependened concentration of urine. Science 1994;264: Deen PM, et al. Water Channels encoded by mutant aquaporin 2 genes in nephrogenic diabetes insipidus are impaired in their cellular routing. J Clin Invest 1995;95: Shafer JA, et al. Regulation of Na+ channels in the cortical collecting duct by AVP and mineralocorticoids. Kidney Int 1992;41: Cassola AC. Vasopressin increases density of apical low conductance K+ channels in rat CCD Am J. Physiol 1993;264-F Abramow M, et al. Cellular events in Vasopressin action Kidney Int Suppl 1987;21S Goldsmith SR. Vasopressin as vasopressor. Am J Med 1987;82: Bonvalet JP, et al. Segmental synthesis and actions of Prostaglandins along nephron. Am J Physiol 1987;253:F Scharschmidt LA, et al. Prostaglandin synthesis in rat glomerular mesangial cell in culture. Effects of angiotensin II and AVP. J Clin Invest 1983;71:1756.

14 Νευροανατομία, φυσιολογία, έκκριση και δράσεις της Αργινίνης Βαζοπρεσσίνης Scharschmidt LA, et al. Prostaglandin synthesis in rat glomerular mesangial cell in culture. Effects of angiotensin II and AVP. J Clin Invest 1983;71: Verney EB. Absorption and secretion of water. The antidiuretic hormone. Lancet 1946;2: Robertson GL. Physiology of ADH secretion. Kidney Int Suppl 1987;21:S Vokes TP, et al. Effect of Insuline in Osmoregulation of AVP. Am J Physiol 1987;252:E Baylis PH. Osmoregulation and control of vasopressin secretion in healthy humans. Am J Physiol 1987;253:R Robertson GL. Physiology of AVP secretion. Kidney Int 1987;21:S Leaf A, et al. The normal antidiuretic mechanism in man and dog; its regulation by extracellular fluid tonicity J Clin Invest 1952;31: Zimmerman EA, et al. Anatomical basis of thirst and AVP secretion. Kidney Int Suppll 1987;21:S Mann JF, et al. Thirst and rennin angiotensin system. Kidney Int Suppl 1987;21:S Seckl JR, et al. Oral hypertonic saline causes transient fall of vasopressin in humans Am J Physiol 1986;251:R Appelgren BH, et al. Mechanism of drinking induced inhibition of vasopressin secretion in dehydrated dogs Am J Physiol 1991;261:R Nausea and Vasopressin. Lancet 1991;337: Moore. Common patterns of water and electrolyte changes in injury, surgery and disease N Eng J Med 1958;258: Ukai M, et al. The role of visceral afferent pathways on vasopressin secretion and urinary excretory patterns during surgical stress. Ann Surg 1968;168: Lindheimer MD, et al. Osmoregulation of thirst and vasopressin release in pregnancy Am J Physiol 1989;257:F Davidson JM, et al. Serial evaluation of vasopressin release and thirst in human pregnancy. Role of hcg in the osmoregulatory changes in gestation. J Clin Invest 1988;81: Young LJ, et al. Increased affiliative response to AVP in mice expressing V1rec for monogamous vole. Nature 1999;400: Boesky, et al. Profound impairment in social recognition and reduction in anxiety like behaviour in AVP via V1a-rec knockout mice. Neuropsychopharmacology 2004;29: Wallum H, et al in humans. Genetic variation of AVPR1A associates with pair bonding behaviour Proceedings of Nat Acad of Science USA 105;

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα

Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα Υποθάλαµος & Υπόφυση Η υπόφυση και ο υποθάλαµος σχηµατίζουν µια λειτουργική µονάδα Ρυθµίζουν το µεταβολισµό του ύδατος την έκκριση γάλακτος την αναπαραγωγή τη γαλουχία την αύξηση και εκκριτική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νατρίου Μηχανισμοί που ρυθμίζουν την απέκκριση του Να Βασίζονται στις: μεταβολές της

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Οι λειτουργίες του νεφρού Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης και της Καρδιακής Παροχής

Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης και της Καρδιακής Παροχής Ρύθμιση της Αρτηριακής Πίεσης και της Καρδιακής Παροχής Βραχυπρόθεσμοι και Μακροπρόθεσμοι Μηχανισμοί ρύθμισης της Αρτηριακής Πίεσης Ζωτικοί Παράμετροι :Αρτηριακή Πίεση, Καρδιακή Συχνότητα, Συχνότητα της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα

Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα Κεντρικό νευρικό σύστημα. Το νευρικό σύστημα αποτελείται από ένα κεντρικό και ένα περιφερικό τμήμα. Το κεντρικό τμήμα του νευρικού συστήματος ονομάζεται κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) και αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ουροποιητικό Σύστημα Νεφροί Αποχετευτικό Σύστημα Καλυκοπυελικό Σύστημα Ουρητήρες, Ουροδόχος κύστη, Ουρήθρα Παραγωγή Μεταφορά Αποθήκευση Ποιοτικός έλεγχος ούρων Παροχέτευση Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. "ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014"

Λειτουργίες μαστού. Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος ΑΔΑΜΙΔΗΣ Δ. ΜΙΛΕΝΑ ΡΟΥΖΚΟΒΑ 2014 Λειτουργίες μαστού Σύνθεση γάλακτος Έκκριση γάλακτος Στάδια Ανάπτυξης Μαστού εφηβεία ενήλικη εγκυμοσύνη γαλουχία απογαλακτισμός λόβια Θηλαία άλω Θηλή λίπος Γαλακτοφόροι πόροι Μυοεπιθηλιακά κύτταρα (ωκυτοκίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Άποιος διαβήτης. Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου. Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ. 1.1. Φυσιολογία αντιδιουρητικής ορμόνης

Άποιος διαβήτης. Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου. Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ. 1.1. Φυσιολογία αντιδιουρητικής ορμόνης 14 Mέρος IV: ΟΠΙΣΘΙΟΣ ΛΟΒΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ - ΚΡΑΝΙΟΦΑΡΥΓΓΙΩΜΑ Άποιος διαβήτης Φωτεινή Ελένη Καραχάλιου 1. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 1.1. Φυσιολογία αντιδιουρητικής ορμόνης Η αργινίνη-βαζοπρεσσίνη είναι η ανθρώπινη αντιδιουρητική

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία κυττάρων

Επικοινωνία κυττάρων ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Επικοινωνία κυττάρων Σε τοπικό επίπεδο γίνεται μέσω: - μορίων της επιφάνειας τους και - με χασματικές συνάψεις Η επικοινωνία πιο απομακρυσμένων κυττάρων γίνεται μέσω: - έκκρισης χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ (I) Γιάννης Τσούγκος ΓΕΝΙΚΑ:...πολλούς αιώνες πριν μελετηθεί επιστημονικά ο ηλεκτρισμός οι άνθρωποι γνώριζαν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΦΥΡΟΠΡΟΜΗΚΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ (2 ο Μέρος) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Οι τασεοϋποδοχείς σε άλλα σημεία του κυκλοφορικού (1) Σε μεγάλα αγγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Θυρεοειδής κα παραθυροειδείς αδένες Θυρεοειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2009-2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - Πτυχιούχων Α.Ε.Ι. & Πτυχιούχων Ανωτέρων Σχολών Διετούς Κύκλου Σπουδών - Πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΙΑΛΕΞΗ 5. ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ Ι ΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Ηράκλειο, Νοέμβριος 2012 1 ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ Ισοζύγιο νερού και ωσμωρύθμιση Ρύθμιση των εξωκυττάριων υγρών

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΥΘΜΙΣΗΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ

ΗΡΥΘΜΙΣΗΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΗΡΥΘΜΙΣΗΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Μαζική αντίδραση (mass reaction)

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες.

Βιοδυναμικά: Ασθενή ηλεκτρικά ρεύματα τα οποία παράγονται στους ιστούς των ζωντανών οργανισμών κατά τις βιολογικές λειτουργίες. Bιοηλεκτρισμός To νευρικό σύστημα Το νευρικό κύτταρο Ηλεκτρικά δυναμικά στον άξονα Δυναμικά δράσης Ο άξονας ως ηλεκτρικό καλώδιο Διάδοση των δυναμικών δράσης Δυναμικά δράσεις στους μύες Δυναμικά επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα νευρώνει όργανα των οποίων οι λειτουργία δεν εξαρτάται από την θέλησή µας, όπως είναι η καρδιά, οι λείοι µύεςτωναγγείωνκαιτωνσπλάχνωνκαιοιαδένες. Xωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα