Training Modules Multilateral Project SHIVAA LLP FR- GRUNDTVIG -GMP

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Training Modules Multilateral Project SHIVAA 502901 LLP-1-2009-1-FR- GRUNDTVIG -GMP"

Transcript

1 Training Modules Multilateral Project SHIVAA LLP FR- GRUNDTVIG -GMP Successful Help for Inclusion by Valorised Actions for Adults in the field of environment SHIVAA LLP FR-GRUNDTVIG-GMP / MAISON DE LA PROMOTION SOCIALE ARTIGUES PRES BORDEAUX-FRANCE AVRIL 2011 document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

2 THEME 1 Rural Tourism DEFINITION of Rural tourism Challenges of Rural tourism Examples, aims and training modules Summary Example of a training unit THEME 2 Eolic Energy INTRODUCTION Methodology Program Module - Content Resources Policy report, evaluation of activities document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

3 THEME 3 - Photovoltaic Introduction Initial Situation Objective Training modules Methodology Requirements THEME 4 - Beekeeping INTRODUCTION Context and objectives Methodology Training modules Bibliography Final session Evaluation of activities document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

4 THEME 5 Eco counsellor Training program Methods and evaluation LOCAL NETWORK THEME 6 Le recycling Objectives Methodology Training Modules Bibliography document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

5 THEME 1 Rural Tourism DEFINITION of Rural tourism Challenges of Rural tourism Examples, aims and training modules Summary Example of a training unit document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

6 ECO Tourisme and rural tourism Under SOURCE, the national center of tourism resources and rural heritage, rural tourism means a local tourism, fashioned and controlled by the people of the country, a gathering and sharing tourism, drawing its arguments in the rich soils and the friendliness of the people. Henri Grolleau then General Secretary of the National Association "Tourism in Rural Area ", in 1993, defines it as a "... local tourism, it is of leader and local management, it focus on local benefits, it adds value to natural resources, landscapes, heritage and local culture. " The definition of Eurotas ( Rural Tourism in Europe ) from 1992 gives even more details: " Rural tourism is defined in the global tourism economy as the tourism development of rustic areas, natural resources, cultural heritage, rural frame, village traditions, local products, by qualified products, illustrations of regional identities, covering the needs of consumers for accommodation, catering, leisure, entertainment and miscellaneous services, for sustainable local development and adequate response to leisure needs in modern society, in a new town and countryside social solidarity. " Ecotourism is a newer designation that includes the following features: It gathers together all forms of tourism-based on nature and in which the main motivation of tourism is to observe and appreciate nature and traditional cultures prevailing in natural areas. It contains a bit of education and interpretation of the environment. It is generally organized for small groups by small local and specialized companies It supports the protection of natural areas, and ensure the well being of local people. By: 1. providing economic benefits to host communities, organizations and government agencies that ensure the preservation of natural areas 2. creating jobs and income opportunities for local people 3. promoting awareness among residents of the host country as among the tourists of the need to preserve the natural and cultural capital document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

7 CHALLENGES OF RURAL TOURISM Boost the local economy Based on the objectives set by the Grenelle Environment Forum and the latest trends, ADEME estimates that global annual average growth of sustainable development sectors (equipment for the production of renewable energy, efficiency in the residential sector, eco-construction,...) should reach 21% per year by Enter a project of sustainable tourism as a pillar of development allows a country to promote both the emergence and the development of tourism responsible activities, but also tourism providers whose activity is related to sustainable development. Maximize the economic impact of tourism on the territory To the extent that local people face the external costs associated with tourism, it is important that local policies seek to maximize economic benefits for the community. Therefore sustainable tourism seeks both to reduce revenue leakage outside the territory and to maximize the use of local resources (local guides, food producers, transport services, guides, etc. Encourage investment in the territory Keep costs in resources and find alternatives that consume less means save and have more control over its budget, but it is also more money available for future investment. In addition, to enter in an ecological approach to the territorial scale may allow both to benefit from financial assistance, to anticipate possible future environmental regulations, but also to attract socially responsible investors. Ensure social equity Tourist seasons are becoming more and more a fight between residents and tourists to both the resources and services. Significant financial windfall, tourism can become a priority for access to resources or services. However, a tourism development project is an ideal opportunity to develop services and facilities ( eg : facilities for elderly and disabled people ) who would not be viable document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

8 if they worked only on the participation of local people but become so thanks to revenue from tourism. Maintain a pleasant living environment for local people An uncontrolled tourism is a source of air pollution, environmental, but also visual and sound for local people. The channel and distribution of tourist flows would preserve the general surrounding of the area. Motivate citizen participation Citizen participation is mainly missing from the process of tourism planning, yet it would both avoid many conflicts and would be an interesting opportunity to raise awareness of environmental issues. Sustainable tourism proposes to empower people to participate in decision concerning the management and future development of tourism in their region. The theme of environmental challenges awake particularly the people and thus will involve them in local tourism development. Preserve and enhance the regional identity Nature and culture are both tourism products and a quality of life for local people. It is therefore doubly important for a tourist destination to preserve this heritage. A successful tourism planning can raise sufficient resources to protect and maintain the local heritage and maintain a lasting identity of the host territory. Conserve natural resources Tourism is both a major consumer of natural resources and depends on these same resources to carry on. Not to jeopardize the future of the destination, it is important to compare the needs of tourism with natural resources that are available. In addition, consuming fossil fuels produces greenhouse gas emissions and exacerbates global warming. If the causes are global, the consequences will be more and more local and the future of certain areas has been compromised. Create and export a positive image of the territory The French as foreigners, are more sensitive to environmental issues. A commitment charge of his territory will thus build a positive image for promotional operations in France and abroad. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

9 Sustainable tourism, means to satisfy the expectations of visitors by allowing them to discover a preserved heritage and by providing quality services. A satisfied customer is both a customer who will come back and promotes the trip when return from his vacation. Ensure the credibility of the destination Few areas have, until now, really committed a comprehensive approach for responsible development. It is however important to be credible at all levels since consumers are becoming better informed and every element not in accordance with the image promoted by the destination (e.g. : frame not embedded in a landscape, polluting activities,... ) will be relayed outside the territory and become a major handicap for tourism development of the latter. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

10 Rural tourism contributes to the diversification of rural activities. Tourism spending in rural areas, which occupies 30% of French territory, barely 20% of total expenditure, while in 2001 this area has attracted more than a third of French tourists. Rural tourism corresponds to the objectives of the overall development of economy and planning of the territory, it has several funding sources (individuals, local authorities, ministries of Agriculture and Environment, DATAR, Europe etc ).A diversity which has allowed that rural areas became major holiday destination. But the development of tourism products requires specific skills according to their objectives. For example, the organization offers trips focused on the practice of a major activity such as fishing, should be particularly studied. These customers are much specified, so they require the mastery of skills at various levels, such as lodging and services, but also an increased professionalism of the organizers. Similarly, traveling leisure, such as hiking, requires a deep understanding between the partners to the success of projects, not to mention, again, the quality of accommodation and services adapted to the new demands of customers. Indeed, many factors suggest that over the next few years domestic tourism will continue to grow, but it is obvious that its rise will be linked to increased customers from other European countries or even further afield. The offer will need to be diverse, original, and above all quality. It will hang into account the costs of promotion, distribution and marketing of original products in order to make them known and recognized at fair value. The multitude of independent providers geographically dispersed and loosely structured is a handicap to effective marketing. Do not overlook the quality requirements that must be set according to a national scheme for consistency reasons but must pass through decentralized solutions for efficiency reasons.therefore rural tourism is a powerful opportunity to enhance the diverse strengths of rural areas. It is a lever for local development because all dimensions of development are present in rural tourism: the economic dimension, social dimension and cultural dimension. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

11 Aquitania : DISCOVERIES BY BICYCLE. "The" hiking-themes "allow me to travel by making people travelling. " Born near Bordeaux, at the entrance of the Medoc, Didier Feron accompanies three hundred people each year to the discovery of Aquitaine, its charms, typical places of its region, its local products. Combining agricultural technician certificate, Certificate of State sports and knowhow in French cooking, he launched in 1992 in support of these tours that combine the discoveries of an entire country: "I traveled a lot. When I returned to France, I told myself that I would not stop. I wanted to share the taste of the discovery of a territory and to leave amazed by the people and landscapes. His randosthèmes, which still did not wear the name but were led by the same spirit, were so named when Didier Feron was recruited in 2001 by the Regional Committee of sport in rural areas of Aquitaine: "The concept has emerged in the Loire Valley. The label was then introduced at the level of the National Federation of sport in rural areas. It meets the criteria of quality, interest, friendliness and safety on the journey. "Since then, installed on their bikes, hikers are pedaling on paths and small roads, "The themes are developed in relation to a selected region. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

12 A LA CARTE In Gironde, the circuit can bring them in the Bordeaux vineyards to meet winemakers. A stop allows visiting the château, tasting the production and following a basic introduction to wine tasting. In the Lands, the stop may be in a duck farmer: "You have exchanges and encounters with people who live in the area. And then, the goal is also to make live actors and the rural sector. "The circuit can also roam medieval villages and fortified towns or go on the footsteps of the pilgrims of Saint Jacques de Compostela. This discovery of all facets of a region by bicycle sometimes involves a rediscovery of an area by its own inhabitants. "Discovering a place to bike or car, this is not the same. People are often surprised. We are surrounded by wealth that we misunderstood. " I organize hikes rather cyclists," he says. In cycling, you can see more things than on foot. The outputs are intended for all audiences. It must be really a sport for all. No question of having the head to the grindstone or swallow for miles! ". On one afternoon, a day or several days, the Chief of action sports and tourism CRSMR Aquitaine, offers a quarterly schedule and responds to requests. Duration of the hike, stay, accommodations, tours, tasting and can be selected a la carte... Didier Feron also organizes "Bike Rally" that ends with traditional games and a huge picnic, Supports associations and sets up events, such as " Cyclofestin "or " Bicycle Gourmet " which over the ride, give the opportunity to taste the dishes of a menu on different sites. Here, the starter, over there the grill, elsewhere, wine tastes "I am never bored. The circuits are always composed of selected pieces, the best possible. It is a pleasure to see people filled after the ride. This is the best reward! " document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

13 RUYNES EN MARGERIDE : A lively museum to protect and make the heritage living In the front of the school Clemence Fontille in "Signalize, the bell dominates the entrance.inside this building from the late nineteenth century, the smell of the stove mix with that of chalk. On the blackboard: the morality of the day. We're on one of the nostalgic sites said Francois Moulier, cultural mediator of the eco-museum Margeride high-auvergne, in Ruins Margeride (Cantal). Through three sites included in the supplementary inventory of historic monuments, the museum keeps alive the history and tradition of Margeride and its inhabitants, while keeping his eyes resolutely open to the news and the future. The region takes its name from a mountain that took his ease in the Cantal, the Haute-Loir and the Lozere. "The population is said from Margeride. The identity is very strong, "said Francois, pointing to the granite mountain. IRON RULERS AND GOOD POINTS From school to the farm through the garden, no window, no pre-written text, but guided and free tours, in a relaxed and smiling ambiance, "We do not want to have an outdated image. The museum has several missions: research, conservation, development planning, facilitation and re-creation. The school closed in 1983 when it had only four students. Over twenty years later, it is reopened, but in his face of the Thirties. Clemence Fontille named in tribute to a teacher, she plunges visitors to the iron rulers of time and good points. In the apartment, the exhibition evokes the pupils s way: "At the time, children come to school on foot. This path was a space of freedom between two worlds supervised by adults: the school and home, says Francis. To revive the museum and the community of communes Margeride Truyère, have reopened and transformed into hiking trails. Each is punctuated by granite posts materializing "breaks hooky" referring to a guide that assumes school memories and stories. The footsteps of hikers sometimes overlap those of the document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

14 inhabitants. The dialogue is tied regularly. "It allows meetings. It keeps us at heart. The population, at the initiative of the restoration in 1975 of one of the sites the Farm of Pierre Allegre - took an active part in the actions of the museum: "The museum is for people and with the population. We work on the history and give ways of development. «In the village of Loubaresse, separated from the school by the Garabit viaduct, built by Eiffel, four markets join local producers to tourists. The inhabitants are cooking the aligot. Forty events are organized on the territory during the season, as dictations at school, certificate of study, a blueberry festival, conferences or a party around "honey and other sweets, in the Farm of Pierre Allegre. Facing the church, this building built of basalt and granite, housed ten to fifteen people. The visitor enters the nineteenth century in an atmosphere maintained as if the inhabitants had just left. In the main room, soaps dry over the fireplace, where crossed the stories in the past. Cheeses are stored on shelves. Objects remain in their context. An exhibition is also dedicated to the harvest. Wearing headphones, visitors can listen to recordings of testimonies from farmers... "This garden is our observatory, our call site. Then we give useful information for people to go on the field and then discover the Margeride, says Francis, while the church bells are ringing. The museum Margeride high-auvergne, the only one of Auvergne recognized by the Directorate of Museums of France, welcomes 20,000 visitors each year: "We are a living museum, an active museum. The idea is to protect the heritage and make it live. I think we can learn while having fun. We must talk, give people the desire to discuss and understand why. " INTERVIEW document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

15 Interview with Leon Bertrand Former State Secretary for Tourism "RELATED TO SUSTAINABLE DEVELOPMENT" How rural tourism participates in your opinion to the management and sustainable development of territories? Through its nationwide network, its environmental component, leisure nature activities that are contiguous, it is naturally associated with sustainable development. And this is an issue of government to foster a truly sustainable business. The tourist accommodation in rural areas is based on a varied range of activities, accommodation and catering, participating in the development of the areas concerned, along with other economic activities, mainly agriculture. However, farmers are still a minority among the tourism contractors in rural areas. Increasingly, the rural non-farmers have this type of activity, creating a harmonious combination that ultimately benefits greatly to territories. That, in my view, sustainable tourism. How to develop it more? Rural tourism was in 2002, over one third of the French tourists. It is essentially nonprofit and not always rewarding. We have three types of customers : "Homecoming" taking part in a non-market tourism, social and shared tourism, and this of the country s fans, a recent customer, enthusiastic and profitable, growing steadily. This new category of tourists gives a particularly positive image of rural areas. This phenomenon is amplified by the staggering of holidays over the year or long weekends that reduced work now allows. The rural offer is particularly suited to short stays and these customers are critical to the future of profitable rural tourism. The associations are heavily involved in rural tourism. How to help to sustain the activities undertaken and to professionalize the offer? They are mainly the only operating infrastructure in areas of low tourist attraction and are often the only economic activity different from agriculture. The Secretary of State for Tourism supports them in their actions. Partnerships are regularly fitted with large national networks to help them develop new products or structuring actions. In addition, we developed a device to aid the renovation of their property, called "consolidation program equipment of social tourism". A partnership with tourism associations focusing social issues for an integrated approach to plan and adapt equipment to the new demands of audiences. These actions will allow having a quality equipment package for social tourism throughout the territory, operated in addition on rate bases for the integration of stay in programs to fight against exclusion. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

16 The tourism in rural areas should it be based on a comprehensive concept incorporating a range of cultural and sports leisure and services around the accommodation? It is attractive, but we do not forget the economic imperatives that can prevent the development of global touristic services. I believe much more in the specialization of equipment dedicated to a particular form of tourism, which can serve as a lean for other benefits. I also believe in the networking of local actors, through structures such as host tourism countries, natural regional parks, pole tourist offices, green stations or the most beautiful villages in France. Accommodation alone will not attract a tourist customer: the quality of activities and services offered, the welcoming, from the natural and cultural heritage are essential elements of this offer. To consolidate this process of networking, we have established the Standing Conference of Rural Tourism to allow a more harmonious development of the tourism economy of rural areas. Training Objectives: OBJECTIVES: Concerning Rural Tourism, we can identify the following objectives : Awareness of rural tourism economic sector by the discovery of problems related to environment and sustainable development. Knowledge of the business and stakeholders of rural tourism, link them with the sports and entertainment sector. Extend of the activities areas of the future leaders and educators. CONTENTS: - Citizenship and Eco-citizenship. - Raising awareness of sustainable development and fair tourism. - Rural tourism: issues, problems, future. - Ecotourism in defined area - Develop and lead activities related to land. - Immersion in the workplace. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

17 DURATION : 3 months - 6 hours weekly during 10 weeks (including coaching) - 2 weeks work placement TEACHING METHOD: - Expository method to introduce the topic and its issues. - Participatory method to make the trainee player of his choices. - Individual support. VALIDATION: Capitalized unit or Certification in Rural Tourism Facilitator Eco Tourism TEACHING supports: see documents on next sheet. SUMMARY Citizen : A characteristic that brings together a group of people in an organized society and that manifests itself by influencing public decision, through their representatives. The Citizen is an individual in a society, having both rights (vote, marry, and attend an election...) but also Duties (obey the law, pay taxes, help his fellow man...). Eco-citizen or responsible citizen: He first makes part of a land that guarantees his existence, which should involve Rights and Duties towards the Environment. (E.g.: right to enjoy a healthy environment, duty not to pollute the environment). document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

18 Each eco-citizen, which means all of us, has the means to ensure sustainable development through its daily actions. Responsible citizen Citizen who makes choices For Sustainable Development Sustainable Development: Economic development that respects the environment and social equity. "Development that meets present needs without compromising the ability of future generations UN - Rio document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

19 The three spheres of sustainable development Economical Social Environmental Lasting Fair Liveable - Viable Economic Sphere: controlling the growth by maintaining economic efficiency; Social Sphere: ensuring social equity in order to allow the flourishing of human. Environmental Sphere: to conserve natural resources and assure a responsible management of the environment. Economic / Social: fair, seeking equality between profit and social justice. Eg : fair trade... document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

20 Economic / Environmental: sustainable, to seek equality between profit and environmental protection. E.g.: the preservation of coastal, rural tourism, ecotourism Social / Environmental: livable, seeking equality between social justice and defense of the environment. E.g.: right to live in a healthy environment. To reach a sustainable development! document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

21 1 Training : Responsible Citizen and rural tourism Sequence: awareness of sustainable development. Educational objective : To inform students about sustainable development and bring them willing to become actors. Phases Objective Teacher activities Trainee activities Support Duration Intention Method used Contents Welcoming - Contextualizingintervention - Reassure trainees - - Evaluate the group's interest in the topic of the meeting - Expository method - Explain, write on the blackboard the purpose and the process. - Answer to any questions. - Introduce oneself Listen et ask questions if necessary Synthesis drawn from the animation guide of the module p 3 5 mn Diagnostic - Assess the Interrogative method Answer individually 15 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

22 evaluation practices of learners on the subject - Let them speak Make a round table to ask everyone his name, and whether daily gestures for Sustainable Development Knowledge evaluation - Measure the knowledge about the citizen, ecocitizen and sustainable development basics. - Make the trainees participate for improvement Interrogative method - Ask the question : What does mean the word citizen? - Write ideas on the blackboard. - Give a clue. - Write the main idea on the blackboard. - Start with that clue to make the same step for the word Write on the white board Sheet n 1 : Clues and sustainable 25 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

23 eco-citizen. - From the clue of eco-citizen, jump on the sustainable development et ask question : What does mean sustainable development? - Rural Tourism and Ecotourism. development. 2 Phases Objective Teacher activities Trainee activities Support Duration Intention Method used Contents Knowledge evaluation - Draw 3 circles with different colors on the blackboard Give ideas White board document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

24 - Note classified ideas within respect of 3 items : environment, economy, society. Propose titles - Ask trainees to find the title for each of these circles. - Help if necessary Note titles. Sustainable Development talk - Inform about the three main fields of sustainable development and the biodiversity - Make the trainees conscious of the Expository method - When titles have been found, tell the objective of the sentence. - - Project the drawing of the Sustainable development. - Listen - Consider Cd rom p35 to mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

25 interactions between these fields and the importance of preserving the biodiversity. - - Explain the meaning of each word. - - Explain the interactions between each of the 3 fields. - Listen, ask questions if necessary Knowledge evaluation Participating method - Evoke the biodiversity - Participate - Participate Cd rom p mn - Explain the stakes of Development. - Listen Cd rom p 19 and 20 Cd rom p 21 and 22 - Conclusion - Give a sheet with all the clues studied and the drawing of Sustainable - Read and ask for explanation if necessary. Sheet n 1 : Clues and sustainable development. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

26 Development 3 Phases Objective Teacher activities Trainee activities Support Duration Intention Method used Contents Role plays Make trainees living a situation where they realize how it is difficult to impose his values. - Defuse the resistances. - Confirm the difficulty : Exchange upon the subject. Change usages.. Active method - Announce of the objective. - Divide trainees in 2 groups : one, for Sustainable Development, the second one, not very concerned. Give scenario Give the order Are divided in 2 groups whether their choice Listen Exchange and write arguments. Exchange with the other group trying to convince them their ideas are Blackboard 30 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

27 You have 5mn to find 6 arguments to convince the other group, depending the scenario. Prepare 2 columns on the blackboard to write the arguments of each group. After the 5mn, ask the 2 groups to start the play. good. Listen Write arguments on the blackboard while arguing. Regular if the talk became angry or lost. Do the synthetics of the exercise and conclude about the goals of the play. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

28 Pause 15 mn Phases Objective Teacher activities Trainee activities Support Duration Intention Method used Contents Link with the training and the job Make them conscious we can make a lot as future leader. Expository method Introduce the phase starting by the clue of RSE Link with the job profile : read an extract of REAC Listen and participate. Cd rom p 40 Sheet n 3 Extract of REAC 30 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

29 Participating method Ask the trainees on which competences or activities they think to act for Sustainable Development. Ask the group to give examples. Participate and talk about competences. Give examples. Listen Give, now, some examples. Debate Give behavior ideas to adopt to become eco citizen. Make think the trainees about their consuming uses. Participating method Give the objective. Ask trainees if after this work or whether their habits, they do have some new proposals. Listen Answer, give their opinion, and propose their ideas. Sheet n 6 : what can we do to better consume. Our waste? 15 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

30 Drive the talk in the direction wanted. Conclude the talk on the results of these choices. Listen Phases Objective Teacher activities Trainee activities Support Duration Intention Method used Contents Formative evaluation Check their knowledge of eco labels. Tackle the subject on play way Interrogative method - Explain the objective. - Deliver a eco label s quiz - Give the order You have 5mn to answer this quiz Take again each question; ask the Listen Answer the quiz Give and explain their choices or listen to. Sheet n 7 Eco labels quiz. Document: The labels without worrying about. 15 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

31 Inform about the consuming product labels group its answer et corrects if necessary. Deliver the sheet n 4 and the document the labels. Summative evaluation Developing of a responsible trainee chart which will be used during the training and which can be brought into firms. Active method Explain the chart principles. Give the order: You have 15mn to build your functional chart used during the training. Exchange and decide together about the main points to act. One of them writes the chart on the white board. 20 mn Leave the classroom during the time they build the chart Put it up in the classroom as soon as it is finished. Come back 15 mn later. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

32 Conclusion End the workshop. End the workshop. Listen 5 mn Answer to the last questions Thanks the trainees for their participation. Eventually ask questions. Give sites addresses. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

33 THEME 2 Eolic Energy INTRODUCTION Methodology Program Module - Content Resources Policy report, evaluation of activities document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

34 SHIVAA PROJECT. EOLIC ENERGY MODULE INTRODUCTION The improving of the traditional mill of wind has led to modern aero-engine which makes use of the wind energy to generate electricity. These aero-engines can be settled isolated or in groupings that contribute energy to the distribution networks. Nevertheless, the wind has two characteristics that separates it from other energy sources: its unforeseeable changeability and its dispersion. It forces to subtle improvements in the design of the spades and the control system that regulates the revolutions per minute, to avoid excessive speeds during the strong winds and to guide the rotor towards the most favourable position. The source of wind energy is the wind, or rather, the mechanical energy that, in the shape of kinetic energy the air transports in movement. The wind is caused by the unequal warming of the surface in our planet, causing connective movements of the atmospheric mass. The Earth receives a big quantity of energy proceeding from the Sun. This energy, in favourable places, can perform about Kwh/m2 per year. In Old Ages this information was not known, but intuitively they knew the big potential of this energy. The most used forms are those of producing electrical and mechanical energy, for selfsufficiency of electricity as well as for water pumping. Windmills have been used for many hundreds of years to pump water, to grind grain and other materials, even to pump crude oil from shallow wells. Background This unit will introduce SHIVAA learners to the concept of generating electricity from the wind. Students will be familiarized with these concepts through further information and explication about eolic energy. Warm air is less dense than cool air. When warm air contacts cool air, the density difference can cause the warm air to rise. As it rises, cool air flows in to replace the rising air. This convection current is the source of wind. Since air is warmed, either directly or indirectly, by the sun, wind energy is really solar energy. Wind turbines transform this wind energy into mechanical energy and then to electrical energy. Objectives With this module inside SHIVAA project pilot training, we, trainers, hope to achieve in learners, their development of cognitive skills as for: Basic knowledge about ecology, on using clean energy, conservation of natural resources, etc. To develop the scientific spirit, across: to observe, to formulate hypothesis, to verify, to extract conclusions, to classify, etc To value the use of the clean Energies, resorting to different skills and means. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 34/362

35 To value and to respect the ideas different from the our own ones. Study and Comprehension of the Nature To know the development of the wind energy as part of the current energetic panorama, its main characteristics and the possibilities of management in our environment. To define, to describe and to analyse the most important aspects that characterize the wind energy. To know the available tools at present on the market in order to take to the practice projects of development in the field of the wind energy To know and to apply all the aspects that a professional must know about the Wind sector. METHODOLOGY The use of support materials. In these training sessions, partners in SHIVAA project, we will make use of the new technologies to accompany, to advise and to help learners in this fascinating trip across learning. Learners will receive the programme, depending on their needs, in paper or digital format, providing them with handbooks or by means of our own SHIVAA e-learning platform. All the lessons have been developed by professionals in the matter. The programme has been adapted to learners' needs and. Trainers will try to make programme be lively, nearby and practical. The team of tutors/trainers, specialists in the different areas of study, will attend to learners via , through e-learning platform tools or, face-to-face in workshops. The Online form supposes the total achievement of the course from Internet e-learning platform.. All this includes, the download of every file inside the course. 1 Required competencies from trainees Trainers will provide a level of supervision appropriate to the competence and experience of SHIVAA learners. Trainers will be fully involved in, and contribute to, the environmental learning. Trainers will be supported in their role by partners educational team and will have a suitable job plan with an appropriate workload and time to develop trainees. Trainers will be should be part-time and practitioners in the area they teach in order to understand the structure and purpose of, and their role in, the training programme of their trainees and ensure that trainees have the right skills and competencies Timing Online e-learning platform: timing will be "on demand». Internet-based e-learning technology will enable learners to achieve training in an easier way and will also enable trainers monitor who has completed the training, when and how they have performed. Duration: 5 months. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 35/362

36 MODULE PROGRAM AND CONTENT Actual content Historically the first applications of the wind energy were the impulsion of vessels, the grinding of grains and the water pumping, and only until ends of last Century, the creation of electrical energy. At present the wind turbines turn the kinetic energy of the wind into electricity with sails or helices that make turn a connected essential part, across a series of cogwheels (the transmission) to an electrical generator There are several competitive advantages of the wind energy with regard to other options, since they are: The dependency on fossil fuels diminishes. The levels of emission pollutants associated with the consumption of fossil fuels come down in proportional to the generation with wind energy. The eolic energy technologies are developed to compete with other energy sources. The time of construction is minor with regard to other energy options On being modular plants, they are suitable when answer time of quick response is required The investigation and development of new designs and materials for applications in wind turbines, make this technology be one of the most dynamic. For this reason, new and more efficient products are going out to the market with a bigger capacity and reliability Applications and Technologies. Wind systems. Description. A system which turns into wind energy consists of the following parts: PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 36/362

37 1. The rotor, which turns the kinetic energy of the wind into a rotator movement into the principal arrow of the system The rotor can have horizontal or vertical axis. This one recovers, as theoretical maximum, 60 % of the kinetic energy of the wind flow that drives it. It is formed by sails and a central mace where sails are concentrated and joined in the main arrow; the rotor can have one or more sails. A small rotor, of two sails, works to 900 revolutions per minute (rpm), while a big one, with three sails and 56 meters of diameter, does it to 32 rpm. 2. A system of transmission, which connects this mechanical potency of rotation in accordance with the type of application: --water pumping --mechanical device --electrical generator The transmission can consist of a mechanism to turn the rotary movement of the arrow into a movement to drive used in rural areas to give water to troughs. In order to generate electricity normally is used to increase the revolutions to 900, 1,200 or 1,800 rpm, to obtain a three phase AC/DC of 60 cycles per second. Wind systems. Technologies. From the diverse international experiences of operation in big sets of modern wind turbines, constituting eolo electrical power stations, from 1980 to 1995 was evolved from the machine of 50 kw to the one of 500 kw, being at present in process of introduction the units of 750 and 1000 kw, which are considered to be the limit for this type of architecture and current technologies of big wind turbines. The technology of materials about the compound materials, which allow more slender and lighter structures, which are more resistant to the oxidation and the corrosion, and more fortresses simultaneously, as well as of super magnetos in the generators(turbines), will allow to develop new more reliable and economic concepts, from units of dozens of Watts up to big potency wind turbines, being employed at variable speed, making a better use of the energy of the wind and constituting together with the hydroelectric energy, the main support of the electrical generation in the national systems. End of the year 2000 more than 14,000 MW were settled in the world,. In Europe, Germany, Denmark, the United Kingdom, Spain and Greece have the most ambitious programs in eolic energy. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 37/362

38 Consequences for the environment and people Basic analysis: Identification of impacts based on sustainable development The wind energy has many environmental positive facets. It is clean, renewable and a way of sustainable generation. Some environmental impacts of the use of the wind energy are the visual factors and landscape painter, noise and electromagnetic interferences. Although none of these effects lasts longer than the operational life of the system, they are generally so significant as the effects on the ecology and they determine if a proposal of installation of a wind power station will obtain authorization to be materialized. Effect on the ecology, in this context, includes all the material effects on the flora and the fauna. Normally it includes some effects on the birds, on types of not traditional or rare vegetation and changes on the local hydrology. On the other hand, the employment of the wind energy generates a saving in the use of fossil fuel reservations in general, a contribution to the rational use of the energy, and in particular for many countries a saving of currencies, contributing to the safety and to the diversity in the supply of energy. Intermediate analysis: The concept of environment services and human wellbeing The public health and the safety linked with the classic facilities of generation of electricity are typically related to the gas emission in the atmosphere and to the solid and liquid residues that are thrown to water. Any of these residues cause adverse impacts to the health of the population, or represent risks for the worker people. Also, the potentially poisonous or dangerous material only are associated with most of wind power stations are the relatively small quantities of lubricating oils, hydraulic and insulating fluids used in the turbines. Nevertheless, we must bear that even small losses of these materials can contaminate the underground water or produce impacts on the habitat if the loss is not controlled for a long time. Advanced analysis: An introduction to economic costs and benefits of impacts on environmental services and human well-being. The wind energy helps to the economies, in particular to the local ones, in several important aspects. In the areas and communities where the wind-power stations are located, jobs and greater incomes are generated and there is a contribution to the regional development. The wind power stations pay considerable taxes to the property and possibly leases. In case of leasing, these can be a small fraction of the income of the power station but, when they are located in rural areas, they can mean an increase of his revenue in values that can be about 50 PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 38/362

39 to 100 % for the owner and, also the production of these grounds, cattle or agricultural, it can continue almost without being affected. The regions and communities that have intentions of investing in wind energy can obtain additional benefits encouraging the creation of a wind local industry that could export electrical energy to other regions. The processes of placement with conventional power-stations have moved in the direction of increasing the participation of the public in the first moments of the study. Although an additional negotiation is imposed on having made to inform from the beginning the public, this provides the opportunity to solve problems before the final decision is taken and the problems caused by possible litigations and the costs of the associate delays can be reduced. This participation is not a guarantee of absence of problems if there is no a public significant diffusion, or interest on behalf of this one, nevertheless it is generally desirable to communicate about the proposed project to the population the soonest possible. The participation of the population provides with an opportunity, to the groups and affected individuals, to learn about the project and to express their opinions. The provinces or communities that have interest in future facilities of wind farms must develop their laws ordinances and regulations for the authorization of the selected place as soon as possible. The environmental aspects must be considered carefully in order to avoid negative impacts and on the other hand to make use of all the positive impacts that can contribute to the locality source of energy Resources Didactic Material. Any additional materials that support learning: articles, websites, links to articles on Wikipedia and others, platforms, videos... Wikipedia: Videos: Articles: Bibliography Wind Power-Renewable Energy for Home, Farm, and Business-by Paul Gipe Wind Energy Comes of Age-by Paul Gipe Wind Energy Fundamentals by Sathyajith Mathew. Wind Energy Explained by J. F. Manwell, J.G. McGowan and A. L. Rogers. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 39/362

40 CONCLUDING SESSION / EVALUATION OF ACTIVITIES SELECTION OF EVALUATION MEANS. The evaluation resources will be considered to be according to the characteristics of the course and they will be the following ones: - INITIAL: Across a rain of ideas, using of pupils' previous knowledge - DURING THE PROCESS: During the development of the project, across observations rules, lists of comparison and technical records. - FINAL: Development of activities (measurement of achievements across rules of evaluation) Investigation, orations, creation of texts, resolution of problems, development of signs. Self-assessment by means of a rule delivered by the trainer, who will have a percentage of the final qualification How the evaluation of module activities is made National and Partnership Reports in SHIVAA project on the Environment State will try to serve as an instrument of environmental management with the purpose of informing about the environmental situation of SHIVAA partner countries, of a such way that it should facilitate to the different social actors the capture of consistent decisions with the search of options for the sustainable use of environment and natural resources. It is an important tool because it will allow, from a process of a participative evaluation, to obtain a shared document that assembles the knowledge of experts and specialists in the different environmental topics. Also, reports will show the evolution of the environmental management, indicating the advances and the environmental priorities by means of an analysis of the indicators of the state of environment in SHIVAA partners countries. The policy narrative sheet summarizing policy failures and successes For the year 2020, the European Association of Wind Energy, estimates to have more than 20,000 installed MW of wind potency for generation of electricity. China and the India are two countries that have decided to give a big impulse to this form of electrical generation, for which they have collaborated with European companies to make in these countries the required equipment. Avantages The wind energy is continuously renewable. Some other advantages of the wind energy the fact is that it is widely distributed, cheaply, and also to reduce the emission of poisonous gases. The wind energy is also an advantage on the traditional methods of energy, to the effect that it is cheaper and cheaper to produce wind energy. Wind energy soon can be the cheapest way of producing large-scale energy. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 40/362

41 The cost of production of wind energy has come at least eighty per cent from the eighties. Together with the economy, the wind energy also is said to reduce the greenhouse effect. Also, the wind energy does not generate contamination. The wind energy is also a more permanent type of the energy. The wind exists up to the moment in which the sun exists, which is more or less another four million years. Theoretically, if all the available windenergy for the humanity is used, it can be ten times more of energy that we are using. Other one of the advantages of the wind energy that is easily available in the whole world, and therefore there would no be need of dependency on the energy for any country. The wind energy can be the response to the question of the planet of the energy in the face of the petrol and the increase of the prices of the gas. Disadvantages Although the costs of the creation of the wind energy are lowered, nowadays a big number of turbines have still to be constructed to generate a suitable quantity of the wind energy. Although the wind energy does not contaminate, the turbines can create a lot of noise, which indirectly contributes to the acoustic contamination. The wind can never be predicted. Since the wind energy needs the knowledge of the meteorological conditions and the wind based on long term, it can be a litle bit little impractical. Therefore, in the areas where a big quantity of wind energy is needed, one cannot depend completely on wind. Many wind potential parks, places where the wind large-scale energy takes place, are much far from places for that the wind energy is the most suitable. Therefore, the economic nature of the wind energy can receive a drubbing in cost terms of new substations and lines of transmission. The wind energy is not manageable. This also can let a key according to the wind energy as a provider of primary energy. The wind energy depends on the wind in an area and therefore it is a variable source of energy. The quantity of wind given a place and the quantity of energy produced from it will depend on several factors as the speed of the wind and the characteristics of the turbine. Some critics also wonder if the wind energy can be used in areas of high demand. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 41/362

42 THEME 3 - Photovoltaic Introduction Initial Situation Objective Training modules Methodology Requirements PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 42/362

43 Curriculum Module Photovoltaic 1. Introduction The energy industry is going to face a change. To think about the finiteness of common energy sources, the constant shortage of fossil resources and the increased ecological awareness are forcing a sustainable economic management. That s why the exploring and the expansion of green technology as a future energy source is a very current topic. Energy- turnaround instead of climate change is representative for the 21 st century. By use of renewable energies, moreover, energy costs can be reduced, conserved resources and safeguarded a lasting energy supply with a high value-added share in the respective country of one's own. One focus of the current terms of energy- and climate change policy discussion is the energy efficiency. This stands for primary energy savings and higher profitability. With the goal the increase of the rate of renewable energy sources on the total energy occurrence is all over Europe legally prescribed since April Hereafter the carbon dioxide emissions shall be reduced by 20% until 2020, the regenerative energy sources rate of energy- needs shall be increased to 20% and the consumption shall be reduced via efficiency- increase by 20%. A fifth part of the energy- consumption in the EU shall be covered by renewable energy sources until These are very ambitious objectives Initial situation Why is a didactical- module photovoltaic offered? The photovoltaic is deemed to be the green energy- technology of the 21 st century. After estimation of the Bundesverband Solarwirtschaft e.v. more than solar power plants, with a total performance of 7 to 8 gig watt, newly went on stream alone in Germany, in Actually the expansion rate of the international markets has almost tripled, such as Italy, France, Japan, Australia and the USA. Therewith by now approximately two- thirds of all new photovoltaic plants are installed outside of Germany. The solar- energy progressively develops towards the most essential column of a safe, clean and reliable energy- source. Energy-, environment- and climate- questions don t stop at the border. This fact was painfully visualized by the catastrophe of Tschernobyl. Also the crisis- prone oil price and the worldwide effects of the global warming affect everyone. An exchange about experiences in handling with climate protection and energy production is stringently required to solve cross- border questions suitably. With this suggested training concept made by trainers for photovoltaic, the initiative is seized, to realize, together with the partners of respective countries, projects of professionals- qualification, especially in the range of service and installation of solar plants. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 43/362

44 1.2 Objective: How can existing experiences be implemented for the project? Energy is the engine of the economy. But: Scarcely anything threatened the economic growth as much as the lack of professionals. Already today to find qualified staff gets more and more complicated for companies. This especially applies to the solar- sector which is developing rapidly. Therefore the development of a prospectus for advanced and further educations for all areas along the solar- value chain and its certification by appropriate testing centres was already started in The leading Institution in Thuringia is: IWM Gesellschaft für Internationale Wirtschaftsförderung & Management mbh Außenstelle Arnstadt Dienstleistungszentrum für Solartechnik Bierweg 27; Arnstadt We could get the IWM GmbH as a partner for this special qualification. The IWM GmbH is a perfect partner for our interests, as we could convince ourselves about the conditions on site. Together we could develop a suitable program successfully, which represents the first step for the PV- technology qualification. Essential goals of this program are: Short- and middle- term preparation of employees by impartation of specialist knowledge and accomplishments Job- training by development of professional competence and acquisition/consolidation of respective occupational competence Advanced training close to the process Key aspects beside technology- oriented trainings are increasingly service- qualifications, like professional for installation and maintenance for solar- plants. Based on the theoretical and practical experiences it is recommended to execute a gradual (regular) qualification of national trainers in Germany. The group level should be limited to approximate 16 attendees. As special alignment the IHK professional for installation and maintenance for solar- plants is suggested. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 44/362

45 The chronological sequence of the training- courses depends among others of the professional prior knowledge of the attendees (education language skills) and has to be specially adjusted. The following model is suggested: Basic- class solar- technology/assembly of solar- plants (photovoltaic & solar heat) for trainers 2 month theory (320 lessons 45min each) + 1 month practical instructions (graduation with IHK- Professional- Certificate + recommendation as a trainer) Regular advanced training courses (approx. 1 month theory + 1 month praxis); initially approx. 6 month after completion of the basic- class; after that to current market- trend or desired additions with other technology- sectors of the solar- technology/renewable energies/energy- storage/energy transportation/energy- grid/etc. Respective scripts are provided to all attendees. In the training- facility of the IWM GmbH well equipped practice rooms (solar- laboratory, EDV etc.) and practical- workshops (basics of metal/electro, installation work, etc.) are available. For the execution of the internships, agreements with companies of the regional solar industry are existing (primary in Thuringia). With the training of EU- trainers a contribution to professional- protection and -qualification can be achieved in involved EU- countries. It has to be the goal, to win and qualify professionals and to keep them in the company. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 45/362

46 2. Curriculum: The qualification takes place corresponding to the underlying certified curriculum. The curriculum for the professional for installation and maintenance for solar- plants is a nationally authorized and includes the following qualification- modules: I. Basics for a specialized qualification Modules: Scientific and mathematical basics Technical basics Related to practice computer knowledge II. Specialized qualification Modules: Solar- energy as usable energy- source Photovoltaic Solar heat Practical construction and operation of solar- plants Construction of photovoltaic energy- supply- systems III. Specialized Internships Modules: Insemination of metal/electro basics Worker protection / safety at work Quality protection Reading and apply of technical documents Schedule of work- process, dispose of working appliance Installation work Legal parameters for the usage of renewable energies Internship in a company Trainings for measuring technique VDE- regulations and TAB IV. Related to practice preparation on the job- market Modules: Current job- marked- situation Communication, motivation- and application- training Project management V. Graduation Modules: Evaluation, presentation of project work, exams Optional there is the opportunity to integrate the following additional trainings: Ability to work with aerial- work- platform/hoisting- technology and forklift truck First aider PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 46/362

47 Hazardous substances (especially for the work with thin- layer- modules) Comprehensive professional literature to the respective topics can be lent in the trainingfacility; PC- technology is available for personal research during the office hours. There are comprehensive, temporal concrete schedules, didactical materials and scripts for the courseattendees for all listed modules. Option : Intégration de modules de formation complémentaires : - Capacité de travailler avec les plateformes de travail aérien et des équipements de levage et chariots de manutention (chariots élévateurs) - les premiers intervenants - substances dangereuses (notamment pour travailler avec des modules à couches minces) Un Centre de Documentation est à la disposition de l ensemble des stagiaires. (proposant l utilisation des outils informatiques). Pour l ensemble des modules, un emploi du temps concret a été réalisé, des documentations pédagogiques sont disponibles pour l ensemble des participants. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 47/362

48 3. Methodology & procedure For the realization of the abovementioned didactic- modules several methods and didactical opportunities are used (please note advice at point 2). Among the usage of the comprehensive technical equipment in the particular practice rooms this could be: Teacher- centered teaching Lectures Presentations Scenario- techniques Training films / -videos Project- tasks Group work Discussions Trainings Knowledge- tests Multiple choice tests Experiments Excursions After the respective didactic- modules internal tests will be performed to control and prove gained knowledge and skills. The results will be accordingly documented. In case that the achievement isn t sufficed, the training would end immediately. 4. Requirements The eligibility for acceptance for the qualification should be clarified by a personal interview (if necessary in combination with a test). To this methodical material can be provided and general support can be given if necessary. The most acceptance / essential selection criterion should be: Degree and experiences in a commercial- technical job Eligibility for technical activities Good manual and motor operating- skills Good physical shape Keen quality awareness and ability to work in a team Mobility Basic knowledge of MS office programs It is desirable to speak the German language properly (the trainings- language is German); alternatively it should be investigated if it is possible to realize the trainings in English. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 48/362

49 The just described qualification professional for installation and maintenance for solar- plants is only a part of potential qualifications, which are possible in Thuringia. Beside the basic- course for craftsman and tradesperson, which is listed under the perception professional for solar- technique, there are 6 further qualification- activities. These are: Professional Ingot- and Wafer- production with the specialty crystal- pulling, pre- saw, wire- saw and cleaning/control/packaging Professional solar- cell- production with the specialty crystalline resp. amorphous siliconcell Professional for production of solar- cells with the specialty crystalline resp. thin- layermodules Professional commercial employee for solar- technique Professional for marketing and technical sales of solar- plants Professional recycling of solar- plants All these qualifications show the whole value- added- process in the solar- industry. Starting with the processing of raw materials across the Wafer- and Module- production, trade and craft right up to the recycling- process. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 49/362

50 THEME 4 - Beekeeping INTRODUCTION Context and objectives Methodology Training modules Bibliography Final session Evaluation of activities PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 50/362

51 BEEKEEPING Example for a SHIVAA course of instruction, Module Index 1. Introduction Albert Einstein is supposed to having expressed the saying: "If the bees disappear from the earth, then man has to live only for four years. " These words are an impressive indication of the importance and relevance of a comprehensive beekeeping. Beekeeping concerns in a special way people living outside the big cities. On the one hand the number of socially disadvantaged people is high in rural areas. On the other hand, the conditions for a practical beekeeping for individuals in most cases can easily be fulfilled: The amount of investment required remains at a reasonable level when operating with naturefriendly equipment according to the recommendations of the international standards. This is especially true when the beekeeping is successively built up and expanded step by step. A comprehensive beekeeping - even with a few colonies per site - provides regional responses to a global problem. 1.1 Background Why such a module? What is it for? With a comprehensive beekeeping, it succeeds in a convincing manner to ensure the existence and quality of life of humankind determined by the conservation of biological diversity. Simultaneously, the newcomers of beekeeping can improve their social situation, or even create an economic livelihood for himself and his family. In contrast to all known agricultural uses and stock breeding it is unique that with an operational area of a few square meters can be handled rural areas of over ha. On this areas is collected by the bees nectar and pollen for the particular use of feeding the next generation of bees. While collecting food occurs the pollination of plants which is of fundamental importance for the harvest of agricultural fruits. Furthermore during this procedure, bees create various bee products, honey, preferably. This all happens without someone else lays claim to this "raw material" and without that are created waste products or pollutants. The module has been rigorously designed in such a way that this excellent starting point can be used by anyone. Special emphasis was laid on to take away from beekeeping the myth of a "secret science of the old men" and open the door for people interested in beekeeping and living in industrially disadvantaged regions. The module is based on the innovative strategy BEE PARTNER developed by ILMTEC / Dr. Prüger. This includes both - a novel equipment under intellectual property protection and modern, but natural, and bee-friendly methods of operation. The module was designed with paying a special attention on the knowledge collected about beekeeping around the world and including the experience of specialists from many countries all over the world. Unfortunately the last point is currently not an important part of beekeeping in Germany and so it means a change of thinking for many local beekeepers as well. The module should appeal to young people in a particular way because the average age of beekeepers is increasing globally and in Germany currently the age is alarming 62 + years. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 51/362

52 1.2. Objectives Module objectives: the coach teaches..., the trainees should... The coach explains the relationship between flower and bee in the course of development. - The trainee should recognize that this relationship has led to interdependence (biogenesis) as regards 80% of our flowering plants and the super-organism of the bee. The trainer teaches the characteristics that result from the use of stinging insects. - The trainee should recognize whether he is suitable constitutionally, particularly by his immune system (allergy), and his attitude to work (quiet manner, determination) for a job in and with nature. The coach provides the fact that more than 30% of our food depend on the pollination of flowering plants by honey bees. - The student should realize that honey bees are of vital importance for the conservation of biological diversity (biodiversity) and thus for the survival of humanity. The coach teaches the use of honey in human history from the honey collector (wild bees) predators up to the today s beekeeping. - The student should realize that honey bees have become the third most important production animal (after cow and pig) for humanity. The coach teaches the growth and lifestyle of the super organism BEE and shows starting points for the zoo technical use. - The trainee should recognize that a breeding influence and use of the super organism BEE is possible, but must be used responsibly. The coach explains the possibilities and problems of influencing the lifestyles of the super organism BEE. - The trainee should recognize that arise problems from the influence of man (prevention of swarming, expansion of Varroa mites, distortion of the wax cycle, disorder in the reproduction of colonies; etc.). A non sufficient care taken on this problems can call in question the survival of the honey bee. The coach teaches the fundamentals of a nature-friendly and bee conform beekeeping (apiculture). - The trainee should recognize that a modern beekeeping must be done according to generally accepted principles and in compliance with the latest findings. The trainer demonstrates the structure of a modern hive made from wood and shows the interaction of the different parts. - The trainee should learn that a SIMPLE BEEKEEPING according to the standards of WORLD BEEKEEPING in many countries is a basic condition for a bee conform, comparable and economic beekeeping. The coach teaches the principles of positioning the colonies according to the local conditions and the optimized number of colonies. - The trainees learn that it is to be differentiated between beekeeping with a stationary (in house), a free-range (outside buildings) and the mobile beekeeping. In any case, the number of colonies has to be adjusted to the local supply of flowers if will be treated a certain area. Furthermore the urban apiary becomes more and more important. The coach provides knowledge about structure, function and practical use of the new fourcolonies-table after Dr. Prüger. - The trainee should realize the modular principle of the PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 52/362

53 innovative four-colonies-table and experience its particular suitability for people with a handicap. The four-colonies-table has a simple but effective equipment for back-friendly lifting of the hives. The coach teaches the economical fundamentals of beekeeping with an emphasis on marketing of honey. - The trainee should learn what are the requirements for a cost-covering leisure beekeeping, a lucrative sideline beekeeping and a professional beekeeping safeguarding the economical existence of the beekeeper. The coach teaches the different methods for the management of bee colonies by using different modes of operation. - The student should learn how he can solve the problems of health of bees, how to control the swarm behaviour an the reproduction of the colonies and how he can combine this all with a rational and efficient operation including the production of honey and wax. 2. Methodology / Procedure 2.1. The use of auxiliary materials How the content is supplemented with auxiliary materials? As an aid above all, as auxiliary materials are used real parts of the module BEE PARTNER ILMTEC / Dr.Prüger. Thus, the trainee will be trained directly on the real components of the module and he will become acquainted with its functions. In addition, graphics, pictures and models to illustrate the content are used. The auxiliary materials of BEE PARTNER: See of flowers Fruit flower PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 53/362

54 Bees population PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 54/362

55 The three bees are: drone (a) worker bee (b) queen (c) Template for the flight courses in the scale of existing cadastral maps. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 55/362

56 PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 56/362

57 Various beekeepings tools and puncture protection PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 57/362

58 Bees compass, to illustrate the information about honey flow. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 58/362

59 BIBOWHIVE, magazine hive, bee-hive of wood in the frame size of the world apiculture (Langstroth), including grid floor and inspection slider for varroa check and treatment against varroa, protective grating, intermediate bottom, feeder, inner cover and hood. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 59/362

60 FOUR-COLONIES-TABLE with hive elevator for space-saving assembly and elevating of magazine hives allowing a back-friendly and relaxed handling. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 60/362

61 Health saving handling PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 61/362

62 Swarm in nature PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 62/362

63 Swarm catch hive, used for the capture of natural swarms. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 63/362

64 Modern radial wall sling in use How auxiliary materials are used? The teaching materials are used to illustrate factual situations and to understand their practical use. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 64/362

65 In all training sessions teaching materials are used to give the trainees memory aids for the better management of the subject matter. Special emphasis is placed on ensuring that the innovative system BEEPARTNERS combined from its real components is presented in a way near to the practical reality in order to allow the students the direct implementation of their acquired knowledge and to make it easy to start the practical business of beekeeping Required skills of the trainees For a beekeeper: every person older than 16 years. The activities can be carried out by persons without any age restrictions until a ripe old age depending on their constitution. Under certain conditions, there is also an option to perform beekeeping for men and women with a physical handicap. The prerequisite is an interest in natural processes and relationships and a willingness to to get physical active outdoor. Beginners in beekeeping should have a quiet and balanced character and readiness to make decisions even in the event of unforeseen situations. Exclusion criterion is the presence of a not treatable by desensitization bee venom allergy! 2.3. Schedule This module takes... Variation between theory and practice This module takes about 50 hours. This is for the 30 hours of theoretical training and 20 hours of practical instruction. To establish the unique contact between the trainees and vital colonies, it is desirable to organize a visit of a real beekeeping, advantageously according to the innovative principles of BEE PARTNER developed by ILMTEC / Dr. Prüger. The visit of a real beekeeping and the confrontation with live bee colonies is considered as essential. 3. Module program and content 3.1. Actual Content Theoretical background plus practical activities, step by step A brief report at the end of each part / section - highlights PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 65/362

66 The theoretical background will be clearly taught using the above mentioned tools and teaching materials. Regardless of the time required to achieve the subject matter the following steps and associated highlights can also be selected: FLOWER and BEE - pollination of the flowers by honey bees is an essential component of fundamental biological processes in botany. The three KIND OF BEES an their INTERACTION - the super organism BEE has an "intelligence" acquired over millions of years that the beekeeper has to understand and to keep in mind. The BEEHIVE as the most important EQUIPMENT of the beekeeper - must be performed according to good conditions for the bees and the beekeeper as well. Furthermore it has to be economically acceptable. LOCATION and SITE DISTRIBUTION - are important for the efficient action of the bees in the region and provide REGIONAL ANSWERS (pollination) to the global problem (BIODIVERSITY) HONEY BEES are the third most important farm animals of the world. This comes from their pollination with a value of more than ten times higher than the value of honey they produce. The world s first FOUR-HIVE-TABLE has been created not only for space-saving and backfriendly operation but also provides the smallest element for an economically manageable beekeeping as leisure activity, as sideline job or as full time money making opportunity. SWARMING is the natural way of reproduction of honey bees - is contrary to the behaviour of the most beekeepers aimed at maximum honey production. The course of the BEE YEAR seems to be simply and logically - but under the conditions of today s beekeeping needs to be accompanied by means for bee health (varoo acaricide), breeding, reproduction, cycle of wax, feeding and care over the winter. The RIGHT TO EXIST of any real beekeeping gives the ECONOMY - Therefore, anyone beekeeper shall consider the cost effectiveness of its activities. BEEKEEPING SUCCESS - depends on WEATHER, HONEY-FLOW, BEE, HIVE AND KIND OF OPERATION. To clarify these relationships by using examples is a task of bee partners. OPERATION MANAGEMENT FOR GUIDING COLONIES considers the objective and subjective categories - they are the fundamentals of a modern beekeeping Consequences for humans and the environment Fundamental analysis: identification of the impact based on sustainable development. Interim analysis: the concept of environmental services and human well-being. Further analysis: An introduction to economic costs and benefits of impacts on environmental services and human well- being. PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 66/362

67 Beekeeping, comprehensive, in a natural way and bee conform practiced is an absolute requirement for the conservation of biological diversity. The project BEE PARTNER developed by ILMTEC / Dr. Prüger and creates favourable conditions for many people interested in certifiable and sustainable solutions Resources Teaching materials and additional materials that support learning: articles, Web pages, links to articles on Wikipedia and other platforms, videos. LITERATURE: Bentzien, Claudia: Ökologisch imkern, Kosmos-Verlag Stuttgart 2006 Blackiston, Howland: Beekeeping for dummies, Wiley Publishing, Inc, Indianapolis Bruder Adam: Meine Betriebsweise, Kosmos-Verlag, Stuttgart Kohfink, Marc-Wilhelm: Bienen halten in der Stadt, Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart Liebig, Dr. Gerhard: Einfach imkern- Leitfaden zum Bienen halten, TC Druck Tübinger Chronik Lampeitel, Franz: Bienenbeuten und Betriebsweisen, Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart Pohl, Friedrich: Moderne Imkerpraxis, Kosmos-Verlag, Stuttgart Tautz, Jürgen: Phänomen Honigbiene, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg Wallner, Wolfgang; Spannböchel, Alois: Imker-Praxis, Leopold Stocker Verlag, Graz 2006 LINKS: More then 1000 videos by YOUTUBE BEEKEEPING 3.4. LINKS: You will find more than 1000 videos in YOUTUBE BEEKEEPING 4. Final session / evaluation of activities Summaries at the end of each module 4.1 How is implemented the evaluation of the module activities? 2.4 Final Report - Summary of successes and failures PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 67/362

68 THEME 5 Eco counsellor Training program Methods and evaluation LOCAL NETWORK PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 68/362

69 Eco-counsellor The educational objectives are available in two areas, this of both advice and knowledge of the professional environment and this of sustainable development, the eco material and in Habitat and the building sector. Employment of consultants and knowledge of the professional environment Unit A: The role of the consultant: in a traditional store, in the DIY superstores, in distribution centers and specialized deposits, in building companies or groups of craftsmen: Objectives of employment of consultants Environment in marketing of material and equipment in the building and DIY sector Identify the specificities of the different contexts of professional exercises The future professional Unit B: Sales techniques and professional communication Bases of the sale techniques Develop and mobilize its relational know-how for a seller/ advice in general and/or craftsmen approach Module C: Commercial management Bases of commercial management Unit D: Inventory and stocking management Control the bases of the flow management (inventory and stocking management techniques) Establish forecast purchases and sales (follow-up and dashboards) Knowledge of objectives concerning the employment of consultants Know the professional environment of the marketing of material and equipment in the building and DIY sector Identify the specificities of the different contexts of professional exercises Be situated as future professional PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 69/362

70 Sustainable development, eco-material and equipment in the sector of Habitat and building Unit E: Introduction to sustainable development and issues for the habitat/building sector Situate its professional action in a process of sustainable development Identify the key issues of social, economic and environmental Habitat and building sector Unit F; The bases of eco construction and renovation Awareness of the principles and basis rules of eco-construction and eco renovation Knowledge of the current and future regulation (HQE - BBC.) Unit G: Knowledge of the building sector Know the building sector: its structures, its organization, its main regulations, its vocabulary, its mood. Unit H: Basis knowledge of thermal buildings Know the thermal of old and new buildings Master the bases of vocabulary, technical and regulatory data, the modes of calculation of the thermal data applied to buildings Unit I: Knowledge of eco-material The objective is to be able to identify the technical characteristics, properties, performances for each of these materials upon: Energy efficiency Health Comfort Sustainability Compliance with standards Guarantees Purchase and installation cost Existence of nearby suppliers Precautions and recommendations for implementation Impact on the environment Unit J: Knowledge of eco equipment The objective is to be able to identify the technical characteristics, properties, performances for each of these materials upon: PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 70/362

71 Energy efficiency Health Comfort Sustainability Compliance with standards Guarantees Purchase and installation cost Existence of nearby suppliers Precautions and recommendations for implementation Impact on the environment Unit K: period of application in business Define and implementation research of integration strategy. (Re) discover the company and whether to locate, adjust its representations. Become familiar with work situations. Develop personal abilities and well prepare the remainder of the route. Apply the knowledge and the know-how acquired in training. Make the point with a professional on its strengths and capabilities to develop. Meet other people, to enhance its professional network Lie on the professional plan (advice seller) and in the professional sector (large surfaces of DIY, deposits of materials and equipment for the building, traditional stores, building contractors, grouping of craftsmen) Situate its professional action in a process of sustainable development and identify the issues of economic, social, environmental habitat/building sector Additional unit: strengthen the integration of computers and Internet Optimize the use of desktop tools and Internet functions in connection with the professional activity For beginners to learn about ICTs Additional unit: validate its project and training Control of research techniques of employment applied to the professional sector Validate training and the professional project PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 71/362

72 1.2 Content of the action (Description of contents) Educational content is available in two areas, this of advice saler and knowledge of the professional environment and sustainable development, the eco-material and equipment in the sector of housing and building The consultant and knowledge of his professional environment Unit A: The role of the consultant: in the traditional store, in the DIY superstores, in distribution centers and specialized deposits, in building companies or groups of craftsmen. Knowledge of consulting concerning materials, construction materials and DIY Application in the field of sale advice in eco-material and equipment Unit B: Sales techniques and professional communication Communication: listen, understand the expectations and needs of the customer, take into account his level of information Sales techniques: welcome the customer, specify the request, inform, advice, and finalize the sale, monitoring the sale Shipping techniques (internet, mail, phone) Manage difficult situations Unit C: Commercial management The basics of commercial law: estimation, the sale contract, the guarantees, the duty of information Commercial calculations (margin ratio, threshold profitability ) The development of specifications Monitoring of billing, specificities Unit D: Inventory and stocking management PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 72/362

73 The receipt of goods, legal rules concerning logistics Inventory and stocking management Order management The sustainable development, the eco-material and equipment in the Habitat and building sector Unit E: Introduction to sustainable development and the issues for the habitat/building sector The greenhouse effect: main causes and consequences of global warming The evolution of the costs of energy, the scarcity of resources French and global objectives Regional climate plan Issues in the sector of building and habitat Eco-conditionality criteria Domestic pollution, their effects on health Complementary inputs on the concept of life cycle, of grey energy Unit F: The bases of the eco construction and renovation History of the approach Eco building today: principles and realities Report of the urban and rural environment, climate, exposition The structure of the building The choice of material Control of energies The use of renewable energy The health and comfort in the use of the building Environmental impact Management and water harvesting Unit G: The world of building knowledge New and old Habitat From craft to industrial construction The chronology of the construction The different bodies of trades Regulations, standards, labels The DTU, the CSTB The FFB, the CAPEB, Chamber Trade Complementary inputs: Reading plans Useful calculations: surfaces, volume, demarcation Unit H: Basis knowledge of the thermal buildings PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 73/362

74 Thermal characteristics of former buildings (before-1975) Thermal regulations since 1975 DPE: regulation, utility, modes of calculation, elements of diagnosis The concepts and basis calculations: conductivity, resistance, thermical loss Comparative analysis of the performance of different insulation and alternative constructions Existing and emerging standards: HQE, EFFINERGIE, MINERGIE, PASSIV HAUSS Unit I: Knowledge of eco-materials Large work material (brick mono-wall, vegetal blocks ) Material for framing, cover, seal Joinery products High-performance glazing and frames The traditional insulation materials (glass wool, rock wool, polystyrene ) The natural insulation materials (hemp, cork, wool sheep, flax wool, wood, wadding cellulose ) Insulation changing phase Finishing eco-products (coatings, paints, lacquers, wood stains, waxes, varnishes, glues, joins) The treatment of wood (fungicides and insecticides preventive or curative) Financial and technical aids (tax credit, the EIA Aquitaine and Gironde s networks.) Unit J: Knowledge of eco-equipment Fossil fuel heating systems: electrical inertial, PAC, condensing gas Renewable energy heating systems: stoves and boilers using wood or pellets, CESI, solar Photovoltaic s, small wind system Water management: economizer, recuperators The plant purification Equipment for regulation, programming, management of watches, presence detectors Ventilation systems: dual stream, hydro adjustable... PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 74/362

75 Canadian or from Provence wells High-performance lighting: compact fluorescent lamps, LED, OLED Financial and technical aids (tax credit, the EIA from Aquitaine and Gironde network) Module K: period of application in the firm Before the training period in the firm: negotiating objectives and activities. Welcome in the firm and at the workplace. Follow up with the tutor during the period. Final review with the tutor and the trainer in charge of monitoring. After the training: summary and action plan Add-on: strengthen its control over desktop and dedicated Internet functions Excel, Word and Power Point development on this area of application Use of internet resources on this area of application Add-on: validate his project and training Identification of the major employers by type of structures Elaboration and validation of the professional project Review of CV and motivation letter 1.3 Describe methods and tools (What are the documentation, software on disposal? Do you give training sheets to the trainees?) Teaching tools and methods are available in two areas, for consultants and for knowledge of the professional environment and this for sustainable development, the eco material and equipment in the sector of housing and building. The consultant and knowledge of his professional environment Module A: The role of the consultant: in traditional commercial activities, in supermarkets, in DIYs, in distribution centers or in specialized deposits, in companies specialized in construction or in the craft area. Analysis of repositories: employment and skills Testimonies of professionals working Analysis of specific jobs Search for information in the press and specialized internet sites Professional surveys and results Visits of sales places. Tools: Repositories jobs and skills PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 75/362

76 Job profiles Specialized advertising Specialized magazines and websites Support of professional inquiry Professional directories Module B: Sales techniques and professional communication Methods Practical and theoretical contributions Role games, in professional situations Application exercises Practical case study Contributions of professionals working Use of sale supports Construction of sales arguments. Tools Video Role plays Studies sheets Sales documentation (catalogues, material, equipment ) SONCAS Method Module C: Commercial management Methods Practical and theoretical contributions Practical case study Application exercises Contributions of working professionals Use of commercial management documentation Tools Study sheets Commercial management tools Module D: Inventory and stocking management Methods Practical and theoretical contributions Practical case study Application exercises Contributions of exercice professionals Use of management documentation FIFO, LIFO methods Tools Course sheets Inventory and stocking management sheets Dashboards Receipt slips Control slips PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 76/362

77 The sustainable development, the eco-materials and equipment in the Habitat and building sector Module E: Introduction to sustainable development and the issues for the habitat/building sector Methods Inputs of specialized stakeholders Organization of documentary research, constitution and presentation of thematic files Visits to sites and building works Tools Film of Al Gore: Climate Plan of the region Aquitaine for the sector "building and eco habitat". Senate Report Books and site Jean-Marc Jancovici (Manicore) Documents and site ADEME and the CLER Course sheets Specialized documentary Fund Module F: The bases of the eco construction and renovation Methods Practical and theoretical contributions Practical case study Application exercises Contributions of working professionals Site visits - eco centre of Périgord Meetings of professionals: businesses - eco material - building Economist - designer of cellulose wadding - solar photovoltaic energy - architect specialized in bio climate Conferences during the week of the eco construction Tools: Course sheets Thematic file Books, magazines and specialized sites Documents and site ADEME and the CLER (for France) Works of Jean-Pierre Oliva - Earth alive Info Energy Desk Unit G: Knowledge of the building sector Methods Practical and theoretical contributions Practical case study Application exercises Contributions of working professionals and skilled stakeholders (FFB Aquitaine, Aquitaine CAPEB, Chamber of crafts of the Gironde, Compagnonnique Federation for Building Trades ) (for France) Visits to sites and buildings works Meetings of professionals PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 77/362

78 Tools Course sheets Thematic file Application exercises for habitat transformation Magazines and specialized sites Unit H: Knowledge of the thermal building Methods Practical and theoretical contributions Application exercises - calculations of thermal resistance Input of professionals in exercise - thermal offices - Thermal diagnostics Visit sites and building works - BBC homes, frame wood and traditional in the district of Bordeaux Lac Tools Course sheets Thematic file Books, magazines and specialized sites Calculator 3 CL and the Ministry of the housing/acd software Info Energies Desks Unit I: Knowledge of eco-material Methods Practical and theoretical contributions In situation application exercises Working professionals inputs - ARBOGA - West eco habitat Visits to sites of production and marketing Site visits Handling of samples, material Participation in specialized fairs Vivons bois Eco construction s week Study of technical sheets and product arguing sheets Tools Course sheets Thematic file Books, magazines and specialized sites Documentation center Info Energy Desk of the MPS Unit J : Knowledge of eco-material Methods Practical and theoretical contributions Application exercises Contributions of working professionals Visits to sites of production and marketing Site visits - Eco Busseix hamlet Handling of samples, equipments Participation in specialized fairs PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 78/362

79 Study of technical sheets and product arguing sheets Tools Course sheets Thematic file Books, magazines and specialized sites Material of demonstration Documentation Centre Info Energy Desk of the MPS Unit K : period of application in the firm Method Before the training: validation of the research and the choice of the company by the referee, signing the training contract Telephone interview with the professional to inquire about the welcome and the entry into the training period. Visit and interview with the professional for the assessment of the period Tools The MPS firms network to collect information about companies or specialized directories. Contract of alternately training. Sign sheets. Evaluation grid for the period Add-on : strengthen its control over desktop and dedicated Internet functions Methods Educational inputs and application exercises Tools Desktop workshop and internet resources Add on : validate his project and training Methods Employment Research Techniques Professional surveys (see Module 1.1) Progressive structuring of employment/skills repository during the practical training period in the company Formalization, presentation and validation of the professional project Tools Partners network Professional directories Employment Research Techniques Supports of professional surveys Repository job/skills Certificate of internship PRF 2010 MC n 1 lot 050 "vendeur conseil en éco matériel et éco matériaux" - MPS 79/362

80 1.4 - Positioning at the entrance of the training and adaptation of the course To position the participants and build their route, it is necessary to collect information regarding the assessment of their level, those relating to their training, their professional experience. The assessment of knowledge which is done to the collective briefing and at the beginning of the training concerns areas which will be studied during the training. This evaluation is intended to identify the areas of progress of people and evaluate the gap with the targeted trade. The passage of this assessment can be performed on paper and/or computer workstation with the use of positioning tools. These results are reviewed and then handed over to the trainee. Personal information: initial or continuing training, experience, abilities and personal motivation, orientation of the project, are contained in the personal file of the trainee and collected during the talk. They come to complete or adjust the results of the assessment. On the other hand, for acting the trainee in the positioning, human and material resources are submitted at the beginning of the training..depending of all these elements the personalized route will be built and carried over to the educational schedule Conditions of access and pre-required training (How do you check that the candidate meets the requirements for access? What are pre-required necessary to follow this training? How do you check if the candidate has definitely the pre-required?) > Conditions of access We check that each person is followed and accompanied by a structure which will previously establish a record of prescription via the site of CAP METIERS (for France). This sheet provides the first evidence of the application. During the Individual interview, administrative conditions (status, situation, compliance and valid documents, availability...) are examined. > The pre-required To follow with profit and achieve the objectives of this action, it is necessary that the need for training of the candidate be identified and be compatible with the duration of the proposed training route. Training accessible to audiences: Level V with experience in sales or technical skills in the building Level IV acquired Level III non-validated It is necessary to be voluntary and available to follow the training. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

81 Positioning in French (national languages) and mathematics is carried out at the end of the collective information meeting, it is supplemented by an individual interview Times and objectives of firm s sequences (What are the terms and objectives of the different planned sequences?) 10 weeks (twice 5 weeks) in firm for a route of 700 h Objectives: As mentioned in the preamble, consultants for eco-material and equipment is an emerging profession and is a vector for employability, particularly in structures that are opened to these new markets and which wish to professionalize their business approach. Between a trading structure, generalist or specialist distribution, eco material consultants do not practice the same functions. We propose therefore two periods in a company so that each trainee can develop these different aspects of the trade and enhance the network of the companies likely to hire. The general objective of these two significant periods of professional immersion in the firm is to enable the future professional to create its workspace and benefit from the recognition of specific inputs. In opposition, he will develop the complementary skills lacking or specific to the context of professional practice. Then business monitoring becomes strategic because it goes gradually to structure and consolidate employment coming. 1.8 Underlying firms network for France: (For this specific training action, introduce your ready-to-go firms network with identified contacts (professional in the firm, resource person )) Name of the firme Address 1 Town Contact Contact name ARBOGA BOURG CAMARSAC Monsieur BENEZT AKUO SARL RUE ALFONSEA FLOIRAC Monsieur MACDONALD BATIECOLO CAZENAVE BISCAROSSE 9 ALLEE FELIX NADAR ZONE INDUSTRIELLE MERIGNAC Monsieur CNADELA BISCARROS SE Monsieur ALEXANDRE document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

82 CHALEUR ET BIO COULEURS DE TOLLENS CRESPOS ISABELLE ECOCONSTRUCTION ET BOIS L' ECO DU BASSIN LA MAIN VERTE 13 COURS EDOUARD VAILLANT 103 COURS BALGUERIE STUTTENBERG 14 RUE HECTOR BERLIOZ BORDEAUX BORDEAUX Monsieur Mademoisel le RENAUDINEA U LARQUE LE HAILLAN Madame CREPOS 63 RUE BOUTHIER BORDEAUX Monsieur DULOUBE 4 AVENUE GUTENBERG ROUTE BERNARD DE JACQUES ANDERNOS LES BAINS PARENTIS EN BORN Madame Monsieur TORIO BURLIN LEROY MERLIN CCIAL LE LAC BORDEAUX Monsieur CORDONNIER MAISON DE LA NATURE ET DE L ENVIRONNEMENT MAISONS COTE BOIS OUEST ECO HABITAT 3 RUE TAUZIA BORDEAUX Monsieur MAZEL 61 COURS GAMBETTA 20 AVENUE DES FRERES BUREAU TALENCE Monsieur SAUVAGENT CASTILLON LA BATAILLE Monsieur PERISSE Validations available at the end of training Completion of internship in a company given to each person. Attestation of skills provided at the end of training of each trainee, embodying different made learning Methods, tools and assessment rhythm Continuous evaluations of basis knowledge at the end of each unit, talks, case studies rated and commented, defense in front of a jury of professionals are the elements of assessment. The booklet resources will allow each student to capitalize these assessment tools supplemented by the results of the evaluation in a company by the professional in the firm. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

83 Individual monitoring of the progress is done periodically in a meeting by the educational team and observations are returned personally to each trainee by the trainer referent. All the results of the positions and assessments are deferred on the follow-up to individual trainee progress sheet. These evaluations throughout the training provide: - To the trainee the ability to position himself relative to his objective and if necessary to make changes in his work, his investment. - To the educational team to bring modifications to the personalized course of the trainee, to the methods proposed to accompany the student - The prescriber to be aware of the changing of the trainee and if necessary propose meetings with the trainee and / or the referent. Intermediate and final allow hearing the trainee on his route and his progress. All this will be noted in the synthesis and individual balance sheet. Rhythms and Tools: Evaluation by unit tests Talks and case studies between the two periods in the firm. Grid achievement and follow of the team progression, on the trainee sheet of the participant. Grid achievements of the firm period. Defence in front of a jury at the end of the training In-training evaluations are corrected and annotated by the trainer who reports the production to each trainee, his achievements and gaps, provides guidance on the method, on further work to be undertaken and the tools to be used for individualization. The results of the monitoring by the whole team focus on the overall progression to the objectives of the course. They are provided individually to each trainee and noted on his booklet document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

84 THEME 6 Le recycling Objectives Methodology Training Modules Bibliography document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

85 1. INTRODUCTION Recycling basically consists of using again materials that were rejected and still suitable to prepare other products or re-make the same ones. Recycling is a process used in the reduction of the volume of the solid residues. Recycling is to help to protect the environment in order to stop the environmental contamination. To take part with the compilation, separation and the recycling is a different way of conceiving the life and of perceiving the natural environment. The garbage is a big daily problem, which we have to fight against. People, we are the first ones in consuming and in contaminating, and the principal ones in being affected since with garbage generate bad smells in the streets, infections and even illnesses being our health in risk. Recycling is not a new idea. In the nature many things are recycled repeatedly. In Old Times things were done so that they lasted, and people were used them again instead of throwing them. Cars, kitchens, washing machines, refrigerators, furniture and other many objects can be recycled. The recyclable products are gathered in the places or in the centres of selective collection and, if they are already classified, are transported directly to the plant of treatment. If they are not classified, this classification work is made. Next the material is cleaned and all kinds of pollutants is eliminated. The glass is melt to make new bottles and pots. The second-hand role of more quality can take advantage as raw material to make role for printing. 2. Background Recycling begins about the same time as human civilizations, that is, according to the recent estimations, around twelve thousand years ago. The vegetable manure is one of the oldest ways of recycling. As soon as the first ways of life existed there has been garbage. Once the human beings obtained began to invent, the garbage began to fill up. The earliest evidence of the collection of organized garbage began in 400 B.C. with the classic Greeks. In Middle Ages, recycling took an interesting way: paper was extremely rare and expensive, so the books and the ancient manuscripts were often re-used. Recycling formally began in the United States from 1690, with a mill dedicated to the paper recycling in Philadelphia, established by Rittenhouse family. During the 70s, many States helped to this process forward approving laws that offered nickel and ten cents currency. Referred to Spain, from ends of 70s legislation was approved with the objective of obtaining a sure elimination of the municipal residues and that the volume of these residues was minimal. The proportion of residues unloaded in not controlled document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

86 dumps was reduced from 60 % to 25 % in 15 years (1980 to 1995). In the 80s we have legislated on the poisonous and dangerous residues. From 1991 an inventory of contaminated soils is being achieved. The continuous increase of the quantity of residues that we generate is causing important problems. Among used goods every time, there are more objects that are made to last a few years and later to be replaced with other ones. Many products, from the handkerchiefs or paper napkins, up to shaving razors, nappies, or drinks cans, are designed to be used once and then to be rejected. The things are used and they are rejected in big quantities, without a clear conscience, in many cases, that, then, it is necessary to do something with all these residues. The problem is getting worse because the increasing industrial activity generates many products that are toxic or very difficult to be incorporated to the cycles of the natural elements. In several occasions the chemical products accumulated in dumps that later have been covered with ground and used to construct housings on them, have caused serious problems, even damaging the people health. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

87 3. Objectives GENERAL OBJECTIVE. Awareness on recycling by learners and trainers. Knowledge of concepts related to the recycling. Implication of the individual with the environment across the recycling of residues. Promotion of the practices of recycling from the individual and collective point of view. Development of a network of collection of residues points. Generation of a dynamics of recycling inside workplaces, homes, etc. Implication of learners in recycling activities inside their social scope 3. METHODOLOGY 1. The use of support materials. In these training sessions, partners in SHIVAA project, we will make use of the new technologies to accompany, to advise and to help learners in this fascinating trip across learning Learners will receive the programme, depending on their needs, in paper or digital format, providing them with handbooks or by means of our own SHIVAA e-learning platform. All the lessons have been developed by professionals in the matter. The programme has been adapted to learners' needs and. Trainers will try to make programme be lively, nearby and practical. The team of tutors/trainers, specialists in the different areas of study, will attend to learners via , through e-learning platform tools or, face-to-face in workshops. The Online form supposes the total achievement of the course from Internet e-learning platform.. All this includes, the download of every file inside the course 2. Required competences from trainees Trainers will provide a level of supervision appropriate to the competence and experience of SHIVAA learners. Trainers will be fully involved in, and contribute to, the environmental learning. Trainers will be supported in their role by partners educational team and will have a suitable job plan with an appropriate workload and time to develop trainees. Trainers will be should be part-time and practitioners in the area they teach in order to understand the structure and purpose of, and their role in, the training programme of their trainees and ensure that trainees have the right skills and competencies document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

88 3. Timing Online e-learning platform: timing will be "on demand». Internet-based e-learning technology will enable learners to achieve training in an easier way and will also enable trainers monitor who has completed the training, when and how they have performed. Duration: 5 months document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

89 4. MODULE PROGRAM AND CONTENT 1. Actual content In order to solve the recycling problem, we must know about the three Rs : Reduce: To reduce means to throw less, for that reason, one of the best forms of reducing the garbage quantity is to stop buying things we do not need with urgency. Re-use: We can avoid to throw many things in the dumps, like an old book, a plastic bag, etc., using them again or giving them to someone who could reusing them. To re-use means to keep and to use again. Recycle: There are many objects that cannot be re-used, but the materials they are made of can be re-used repeatedly, recycling them. The aluminium cans, bottles of crystal, paper, pasteboard, bottles of plastic and other recyclable packing can be take to a recycling centre. In these recycling centres, materials are classified and sent to factories in order to make new products. From paper it is possible to make new one. The used bottles of crystal are crushed and melt to make new glass articles. The second-hand aluminium cans are melting and other new products of aluminium can be made. Used plastic bottles of plastic are crumbled to make carpeting. The purpose is to turn an old thing into another new piece. WHY TO RECYCLE? Recycling is the best way of solving the problem of the garbage. Unfortunately, at present we recycle very little amount of garbage. Not to throw things to the garbage and to give them a new utility is a marvellous way of helping to the health of the planet. Everything we use every day (newspapers, bottles of plastic, etc.) are made with materials proceeding from the Earth. Our planet has a limited quantity of these valuable natural resources. In our times, the uncontrolled consumerism has been settled in our homes, granting us more disadvantages than advantages. The named "developed/industrialised" world, offers us the whole series of devices and tools that guarantee us a better life. They assure us that we cannot live without them. The publicity is overwhelming, they bombard us with information about such and such product in any moment and in any situation. And in this way, we are working to obtain more money to consume more, and on having consumed more, we need to work more to be able to buy more things, that force us to work more time. This wheel without end leads us to discover that our quality of life is not such and that we really live overwhelmed by the tension, the anxiety and the stress that entails chasing something that perhaps is not so important. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

90 We can observe many announcements that inform us about the enormous advantages of some products that only we have to use and to pull them out. Saying like that, it seems something extraordinary, but just thinking about it, we will realize that although this can seem profitable, it is tremendously harmful, since we are squandering resources that are not inexhaustible. Wouldn't it be more sensible to use a product that we could use often? This way we would pillage less to the Nature and would have our primary needs insured. Nature gives us all the natural resources that we need and we take charge wasting them in an implacable way, generating enormous volumes of residues that are difficult to be eliminated and whose management costs big amounts of money that not all the governments, places or nationals, are ready to pay. A garbage bag, contains on average 50 % of organic matter, 20 % is paper, pasteboard or wood, 10 % glass, 8 % metals, 7 plastic % and 5 % is formed by minority residues. Although in the last years there have been constructed Plants of treatment of solid urban residues, we can still find uncontrolled dumps in some ravines or hollows. The forbidden garbage produces liquids that can be filtered in the soil, being able to contaminate the superficial or underground waters. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

91 A good management of the residues in a village/city will direct its garbage to a Plant of separation. It is therefore essential that the competent authorities take very seriously the topic of the garbage, control all the dumps, and promote positive behaviours among its citizens so that they separate garbage in different bags, facilitating in this way their recycling. The exhaustion of natural resources in the last decades has led to the human being to worrying for the environment and considering solutions to avoid this situation.. WHAT CAN WE, CITIZENS, DO? First of all, we should reflect on how we want to live. If the idea in which we think is in harmony with the natural way, it is the moment to do daily performances, which joined many others of some other citizens, and the ones will improve the health of our environment, and finally, our own one. We should generate the least garbage possible, since it is not necessary to forget that the most bigger quantity, the most bigger the cost to recycle it, and also it will have a negative after-effect on the environment on having produced gases, bad smells, liberation of heavy metals, etc. It is suitable to re-use everything that could still be useful for us, pushing the disposable products, since with their consumption we favour the "squandering" of the natural resources. When we buy, we must not do it compulsively, but thinking what we really need. We must not allow ourselves to cheat by offers in which anything is given to us, since this strategy of selling just gets expensive the price of the initial product. At homes, we can gather our garbage selectively, that is to say, place separately the organic matter, the paper and pasteboard, the glass, the plastic and the batteries. It is an obligation of the corresponding administration to provide with specific containers for every product. It is suitable to buy articles done with recycled material, since, in this way, we help to reduce the consumption of the basic natural resources and promote the use of articles of this type. We must reject products with sophisticated and unnecessary packing, since in addition to increasing our garbage, they get more expensive the product. We should use recycled paper which has not been whitened by chlorine, since this component is poisonous and its spilt can damage seriously the life of our rivers. Due to the low demand of the recycled paper, its price is usually higher than that of the new virgin one, but if we think that recycling a tenth part of the second-hand newspapers we might save trees. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

92 Instead of throwing sheets written by a side, it would be good to keep them to take notes, to do the shopping list or to give them to the children so that they draw. For sure that children and especially the trees will be grateful for it. It is better to use a not-disposable shaving razor, in this way we will use the same product during more time.. Batteries contain, among other elements, mercury and cadmium that are dangerous pollutants. Also the energy to make the batteries is a few two hundred times bigger than the one that they provide, and very few companies achieve their recycling. It would be therefore very suitable to use rechargeable batteries, which last more than the alkaline ones. Always, at the time of getting rid of them, do it in the installed containers specifically for batteries. And, finally, to reduce, to re-use and to recycle everything that our common sense tells us. Only in this way we will brake the "race" of a world exposed to being full of garbage. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

93 2. Consequences for the environment and people Basic analysis It is the consensus for world states to develop human kind and society with the sustainable development strategy. The core characteristics of sustainable development are: sustainable ecosystem, sustainable economy, sustainable society It virtually means the result that people turns to the social system boundary expansion. The social system is no longer considered as people s production and material wealth s production system, but a system that gets along with the nature harmoniously. Closure of existing and commissioning of new dumping grounds is always controversial due to expenditure and pollution impacts.thousands of cores of rupees are being spent on landfill garbage management with incineration technology on long term basis. the green energy designation creates a social acceptance of waste and detracts from efforts to reduce waste and use resources more efficiently, both more important areas of focus in advancing towards sustainable resource management. It will also ensure more materials are sent to incinerators for destruction contrary to the goals of sustainable source management. Intermediate analysis The environmental impacts of recycling are very important. Indeed, there are ecological standards, and citizens are normally informed about it. The lowest environmental impact of bio-waste management is achieved by home composting. Where this is not possible, or where there is no use for the compost at home, the untainted bio-waste could be recycled through separate collection to ensure purity, or after separation from the residual waste, if comparable quality of the bio-waste is reached. Advanced analysis In European countries, the collection, transport and recycling of e-waste is very organized. Moreover, in some European countries, citizens pay a tax for recycling, or more generally, can recycle their waste free of charge. ll around the globe the consumption of raw materials by the construction industries is accumulating resulting with an depletion of natural resources, increasing the environmental impacts and CO2 emissions all over the surroundings. Nowadays steel and concrete are widely used and are dominating construction materials in construction industry. These two construction materials are different products and have distinct production flow with significant impact on the environment. The amount of embodied energy and operational energy which is consumed in the process of document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

94 production, recycling and reuse are becoming increasingly more important in the construction industries due to the potential shortage of natural resources in the-near by future and due to the inflation in the energy price. Companies should set goals for waste minimisation, recycling and life cycle targets for minerals/mineral products. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

95 3. Resources Websites info: Articles: Videos: Bibliography High Tech Trash: Digital Devices, Hidden Toxics, and Human Health byelizabeth Grossman Recycling Projects for the Evil Genius by Russel Gehrke Reusing and Recycling (Help the Environment) by Charlotte Guillain Recycle: The Essential Guide by Lucy Siegle Why Do We Recycle?: Markets, Values, and Public Policy by Frank Ackerman Why Should I Recycle Garbage? (One Small Step) by M. J. Knight document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

96 5. CONCLUDING SESSION / EVALUATION OF ACTIVITIES SELECTION OF EVALUATION MEANS. The evaluation resources will be considered to be according to the characteristics of the course and they will be the following ones: - INITIAL: Across a rain of ideas, using of pupils' previous knowledge - DURING THE PROCESS: During the development of the project, across observations rules, lists of comparison and technical records. - FINAL: Development of activities (measurement of achievements across rules of evaluation) Investigation, orations, creation of texts, resolution of problems, development of signs. Self-assessment by means of a rule delivered by the trainer, who will have a percentage of the final qualification 1. How the evaluation of module activities is made National and Partnership Reports in SHIVAA project on the Environment State will try to serve as an instrument of environmental management with the purpose of informing about the environmental situation of SHIVAA partner countries, of a such way that it should facilitate to the different social actors the capture of consistent decisions with the search of options for the sustainable use of environment and natural resources. It is an important tool because it will allow, from a process of a participative evaluation, to obtain a shared document that assembles the knowledge of experts and specialists in the different environmental topics. Also, reports will show the evolution of the environmental management, indicating the advances and the environmental priorities by means of an analysis of the indicators of the state of environment in SHIVAA partners countries document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

97 2. The policy narrative sheet summarizing policy failures and successes The process of recycling has a scale of advantages and disadvantages. It is fundamental that in the scales advantages weigh more than the disadvantages, since as the recycling has been said, it is a positive initiative.. The advantages of the recycling are different and they have diverse aspects, ecological, economic and social. AT ECOLOGICAL LEVEL: Environment survives and the contamination is reduced. Sanitary systems get longer useful life e renewable and not renewable natural resources are protected 6. AT ECONOMIC LEVEL document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

98 Raw materials are saved in the manufacture of new products with recyclable materials. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

99 AT SOCIAL LEVEL Creation of employment since the process needs to achieve it in diverse phases by different work-people. The disadvantages of recycling can take place because people do not have of clear idea about how it works since up to today. Some points of interest to be improved would be the following ones: Absence in development of markets for the recycled products Need of political will and planning of the authorization of licenses. The political aspect does not interfere completely with projects of recycling and the participation of the citizenship where any of these obstacles are separating. The need to be informed mainly to be able to contribute to a better recycling (the society does not know exactly what happens in the nature, which are the principal substances that damage it, for this motive they do not understand the importance recycling has. the societies tend to resist to the changes. The traditional cycles of acquiring, consuming, rejecting are very easy to be broken.. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

100 MODULES DE FORMATION PROJET PILOTE SHIVAA LLP FR- GRUNDTVIG -GMP MAISON DE LA PROMOTION SOCIALE ARTIGUES PRES BORDEAUX-FRANCE AVRIL 2011 document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

101 THEME 1 - ECO Tourisme et tourisme rural DEFINITIONS DU TOURISME RURAL LES ENJEUX DU TOURISME RURAL Aquitaine : Découverte en pédalant - A la carte OBJECTIFS DE LA FORMATION RESUME EXEMPLE DE SEANCE THEME 2 - Energie éolienne INTRODUCTION METHODOLOGIE PROGRAMME - MODULE CONTENU RESSOURCES SESSION DE CLÔTURE / EVALUATION DES ACTIVITES Le compte rendu politique résumé des échecs et succès des politiques Comment l'évaluation des activités du module est elle faite? document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

102 THEME 3 - Photovoltaïque INTRODUCTION SITUATION INITIALE L OBJECTIF POSE PROGRAMME MODULAIRE ET CONTENU METHODOLOGIE ET PROCEDURE EXIGENCES THEME 4 - L Apiculture INTRODUCTION Contexte -Objectifs METHODOLOGIE -PROCEDURE L'utilisation de matériaux auxiliaires Qualifications des stagiaires Programme CONTENU ET PROGRAMME DU MODULE Bibliographie SESSION FINALE EVALUATION DES ACTIVITES document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

103 THEME 5 - Vendeur conseil, les ECO matériaux et matériels PROGRAMME PEDAGOGIQUE DE LA FORMATION CONDITIONS D'ACCES ET PRE-REQUIS A LA FORMATION METHODES, OUTILS ET RYTHME DES EVALUATIONS LA VEILLE SE CONCRETISE DE LA FAÇON SUIVANTE : ANIMATION DU RESEAU LOCAL DE PARTENAIRES THEME 6 Le recyclage OBJECTIFS METHODOLOGIE DUREE PROGRAMME DU MODULE ET CONTENU QUE POUVONS NOUS FAIRE EN TANT QUE CITOYENS? CONSEQUENCES POUR L ENVIRONNEMENT ET LA POPULATION RESSOURCES - BIBLIOGRAPHIE SESSION DE CONCLUSION / ÉVALUATION DES ACTIVITÉS Quelques points intéressants à améliorer, à savoir : AU NIVEAU SOCIAL AU NIVEAU ÉCONOMIQUE AU NIVEAU ÉCOLOGIQUE : document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

104 ECO Tourisme et tourisme rural Projet Européen «SHIVAA» DEFINITIONS DU TOURISME RURAL Selon SOURCE, le centre national de ressources du tourisme et du patrimoine rural, le tourisme rural désigne un tourisme local, voulu et maîtrisé par les gens du pays, un tourisme de rencontre et de partage, puisant ses arguments dans la richesse des terroirs et la convivialité des habitants. Henri Groleau alors secrétaire général de l association nationale «Tourisme en Espace Rural», en 1993, le définit comme un «... tourisme d échelle locale, il est d initiative et de gestion locale, il vise des retombées locales, il valorise les ressources naturelles, les paysages, les patrimoines et la culture locale». La définition d Euroter (Tourisme en Europe rurale) de 1992 donne encore d autres précisions: «Le tourisme rural se définit dans l économie globale du tourisme comme la valorisation touristique des espaces ruraux, des ressources naturelles, du patrimoine culturel, du bâti rural, des traditions villageoises, des produits du terroir, par des produits labellisés, illustratifs des identités régionales, couvrant les besoins des consommateurs en hébergement, restauration, activités de loisirs, animation et services divers, à des fins de développement local durable et de réponse adéquate aux besoins de loisirs dans la société moderne, dans une nouvelle solidarité sociale ville-campagne». L'écotourisme est une appellation plus récente qui regroupe les caractéristiques suivantes : Il rassemble toutes les formes de tourisme axées sur la nature et dans lesquelles la principale motivation du tourisme est d'observer et d'apprécier la nature ainsi que les cultures traditionnelles qui règnent dans les zones naturelles. Il comporte une part d'éducation et d'interprétation de l'environnement. Il est généralement organisé pour des groupes restreints par de petites entreprises locales spécialisées. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

105 Il favorise la protection des zones naturelles, et veille au bien être des populations locales : - en procurant des avantages économiques aux communautés d'accueil, aux organismes et aux administrations qui veillent à la préservation des zones naturelles; - en créant des emplois et des sources de revenus pour les populations locales; - en favorisant une prise de conscience chez les habitants du pays d'accueil comme chez les touristes de la nécessité de préserver le capital naturel et culturel. LES ENJEUX DU TOURISME RURAL Dynamiser le tissu économique local Sur la base des objectifs tracés par le Grenelle de l'environnement et des dernières tendances, l'ademe estime que la croissance globale annuelle moyenne des secteurs du développement durable (équipements pour la production d'énergies renouvelables, efficacité dans le secteur résidentiel, éco-construction,...) devrait atteindre 21% par an d'ici Inscrire un projet de tourisme durable comme l'un des piliers de son développement permet à un territoire de favoriser à la fois l'émergence et le développement d'activités touristiques responsables, mais aussi de prestataires du secteur touristique dont l'activité est liée au développement durable. Maximiser les retombées économiques du tourisme sur le territoire Dans la mesure où les populations locales doivent faire face aux coûts externes associés au tourisme, il est important que les politiques locales s efforcent de maximiser les bénéfices économiques pour la collectivité. C'est pourquoi le tourisme durable s'efforce à la fois de limiter les fuites de revenus hors du territoire et de maximiser l'utilisation des ressources locales (guides locaux, producteurs de produits alimentaires, services de transport, guides, etc.) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

106 Favoriser l'investissement sur le territoire Bien gérer ses dépenses en ressources et trouver des alternatives moins consommatrices c'est faire des économies et mieux contrôler son budget, mais c'est aussi plus d'argent disponible pour des investissements ultérieurs. En outre, s'engager dans une démarche écologique à l'échelle territoriale peut permettre à la fois de bénéficier d'aides financières, d'anticiper d'éventuelles réglementations environnementales ultérieures, mais aussi d'attirer des investisseurs socialement responsables. Garantir l'équité sociale Les saisons touristiques sont de plus en plus l'occasion d'une lutte entre résidents et touristes à la fois pour les ressources et les services. Manne financière importante, le tourisme peut alors devenir prioritaire pour l'accès aux ressources ou services. Pourtant, un projet de développement touristique est l'occasion idéale pour mettre en place des services et aménagements (ex: aménagements pour personnes âgées et personnes handicapées) qui ne seraient pas viables s'ils fonctionnaient sur la seule participation de la population locale mais qui le deviennent grâce aux revenus du tourisme. Conserver un cadre de vie agréable pour les populations locales Un tourisme non maîtrisé est source de pollutions atmosphériques, environnementales, mais aussi visuelles et sonores pour les populations locales. La canalisation et la répartition des flux touristiques permettent de préserver l'ambiance générale du territoire. Motiver la participation citoyenne La participation citoyenne est généralement absente des processus de planification touristique, elle permettrait pourtant à la fois d'éviter de nombreux conflits et serait document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

107 une occasion intéressante pour sensibiliser les populations aux problèmes environnementaux. Le tourisme durable propose de donner les moyens aux populations de participer au processus décisionnel concernant la gestion et l évolution future du tourisme dans leur région. La thématique de l'environnement interpelle particulièrement les populations et permettra ainsi de les associer au développement touristique local. Préserver et valoriser l'identité territoriale Nature et culture sont à la fois des produits touristiques et un cadre de vie pour les populations locales. C'est pourquoi il est doublement important pour une destination touristique de préserver ce patrimoine. Une planification touristique réussie permet de prélever suffisamment de ressources pour protéger et entretenir le patrimoine local et ainsi conserver durablement l'identité du territoire d'accueil. Préserver les ressources naturelles Le tourisme est à la fois grand consommateur de ressources naturelles et dépend de ces mêmes ressources pour perdurer. Pour ne pas compromettre l'avenir de la destination, il est donc important de comparer les besoins de l'activité touristique avec les ressources naturelles qui sont disponibles sur le territoire. En outre, consommer des combustibles fossiles produit du gaz à effet de serre et accentue les dérèglements climatiques. Si les causes sont globales, les conséquences seront de plus en plus locales et l'avenir de certains territoires est compromis. Créer et exporter une image positive du territoire Les français comme les étrangers, sont de plus sensibles aux questions environnementales. Un engagement responsable du territoire lui permettra donc de se construire une image positive pour des opérations de promotion en France comme à l'étranger. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

108 Un tourisme durable, c'est satisfaire les attentes des visiteurs en leur permettant de découvrir un patrimoine préservé et en leur offrant des services de qualité. Une clientèle satisfaite est à la fois une clientèle qui peut revenir et qui promeut la destination au retour de ses vacances. Assurer la crédibilité de la destination Peu de territoires ont, jusqu'à aujourd'hui, véritablement engagé une démarche globale de développement responsable. Il est pourtant primordial d'être crédible à tous niveaux car les consommateurs sont de mieux en mieux informés et chaque élément ne concordant pas avec l'image promue par la destination (ex: bâti non intégré dans un paysage, activités polluantes,...) sera relayé hors du territoire et deviendra un handicap majeur pour le développement touristique de ce dernier. Une image positive ne permettra donc au territoire de se développer durablement qu'à la condition d'être crédible. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

109 Le tourisme rural contribue à la diversification des activités rurales. Les dépenses touristiques en espace rural, qui occupe 30 % du territoire français, représentent à peine 20 % du total des dépenses, alors qu en 2001 cet espace a attiré plus du tiers de la fréquentation touristique française. Le tourisme rural répondant à des objectifs de développement général de l économie et d aménagement du territoire, il bénéficie de plusieurs sources de financement (particuliers, collectivités locales, ministères de l Agriculture et de l Environnement, DATAR, Europe etc). Une diversité qui a permis aux espaces ruraux de devenir une destination majeure. Mais la mise en place des produits touristiques exige des compétences spécifiques en fonction de leurs objectifs. Par exemple l organisation d offres de séjours fixes centrés sur la pratique d une activité principale comme la pêche doit plus particulièrement faire l objet d études détaillées. Ces clientèles étant très ciblées elles nécessitent la maîtrise de compétences à plusieurs niveaux, tels que l hébergement ou les services, mais aussi un professionnalisme accru de la part des organisateurs. De même, les loisirs itinérants, comme les randonnées, nécessitent une profonde entente entre les partenaires locaux pour la réussite des projets, sans oublier, là aussi, la qualité de l hébergement et des services adaptés aux nouvelles demandes des clientèles. En effet, de nombreux facteurs semblent indiquer qu au cours des prochaines années le tourisme intérieur continuera à se développer, mais il est évident que son essor sera lié à l accroissement des clientèles provenant d autres pays européens, voire plus lointains. L offre devra alors être diversifiée, originale, mais surtout de qualité. Elle devra pendre en compte les coûts de promotion, distribution et commercialisation de ces produits originaux, afin de pouvoir se faire connaître et reconnaître à sa juste valeur. La multitude de prestataires indépendants dispersés géographiquement et peu structurés est un handicap certain à une commercialisation efficace. Il ne faut pas passer sous silence les exigences de la qualité qui doivent être définies selon un schéma national pour des raisons de cohérence mais qui doivent passer par des solutions décentralisées, pour des raisons d efficacité. Ainsi le tourisme rural est une opportunité forte pour valoriser les différents atouts du milieu rural. Il est un levier pour le développement local, car toutes les dimensions du développement sont présentes dans le tourisme rural : la dimension économique, la dimension sociale et la dimension culturelle. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

110 Aquitaine : DECOUVERTES EN PEDALANT «Les «randos-thèmes» me permettent de voyager en faisant voyager les autres». Né près de Bordeaux, à l entrée du Médoc, Didier Féron accompagne trois cents personnes chaque année à la découverte de l Aquitaine, de ses charmes, lieux typiques, de son terroir, de ses produits locaux. Il cumule brevet de technicien agricole, brevet d État sportif et un savoir-faire en cuisine française, il s est lancé en 1992 dans l accompagnement de ces randonnées qui conjuguent les découvertes de tout un pays : «J ai pas mal voyagé. Quand je suis rentré en France, je me suis dit que je n allais pas arrêter. J ai eu envie de faire partager le goût de la découverte d un territoire et de se laisser étonner par les gens et les paysages Ses randos-thèmes, qui n en portaient pas encore le nom mais étaient animées par le même esprit, ont été ainsi baptisées lorsque Didier Féron a été recruté, en 2001, par le Comité régional du sport en milieu rural d Aquitaine : «Le concept a vu le jour dans les Pays de Loire. Le label a ensuite été déposé à l échelon de la Fédération nationale du sport en milieu rural. Il répond à des critères de qualité, d intérêt, de convivialité et de sécurité sur les parcours». Depuis, installés sur leur vélo, les randonneurs pédalent sur les sentiers et les petites routes : «Des thématiques sont développées en rapport avec un territoire choisi». document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

111 A LA CARTE En Gironde, le circuit peut les entraîner dans le vignoble bordelais à la rencontre de viticulteurs. Une halte permet de visiter l exploitation, de goûter la production et de suivre une initiation à la dégustation du vin. Dans les Landes, l arrêt peut se faire chez un éleveur de canards : «Il faut des échanges et des rencontres avec des gens qui vivent sur le territoire. Et puis, le but est aussi de faire vivre les acteurs du secteur et le milieu rural». Le circuit peut aussi sillonner villages médiévaux et bastides ou partir sur les traces des pèlerins de Saint-Jacques-de- Compostelle. Cette découverte de toutes les facettes d une région en pédalant se traduit parfois par une redécouverte d un secteur par ses propres habitants : «Découvrir un endroit à vélo ou en voiture, ce n est pas pareil. Les gens sont souvent étonnés. On est entouré de richesses que l on méconnaît». «J organise plutôt des randos cyclotouristes, poursuit-il. À vélo, on peut voir plus de choses qu à pied. Les sorties sont destinées à tous publics. Il faut que ce soit vraiment du sport pour tous. Pas question d avoir la tête dans le guidon ou d avaler des kilomètres!» Sur une après-midi, une journée ou plusieurs jours, le délégué aux actions sport et tourisme du CRSMR d Aquitaine, propose un calendrier trimestriel et répond aux sollicitations. Durée de la randonnée, du séjour, hébergement, visites, dégustations peuvent ainsi être choisies à la carte Didier Féron organise également des «rallyes-vélos» qui s achèvent par des jeux traditionnels et un pique-nique géant, apporte son appui à des associations et met sur pieds des événementiels, comme «Cyclofestin» ou «Vélo gastronome» qui, au fil de la balade, donnent l occasion de déguster les plats d un menu sur des sites différents. Ici, l entrée. Là, la grillade. Ailleurs, la dégustation du vin «Je ne m ennuie jamais. Les circuits sont toujours composés de morceaux choisis, les meilleurs possibles. C est un plaisir de voir les gens comblés après la balade. C est la meilleure récompense!» document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

112 Ruynes-en-Margeride UN MUSÉE VIVANT POUR PROTÉGER ET FAIRE VIVRE LE PATRIMOINE Sur la façade de l école de Clémence Fontille, à «Signalauze», la cloche domine l entrée. À l intérieur de ce bâtiment de la fin du XIXe siècle, l odeur du poêle côtoie celle de la craie. Sur le tableau noir : la morale du jour. «Nous sommes sur l un des sites nostalgiques», explique François Moulier, médiateur culturel de l écomusée de Margeride haute-auvergne, à Ruynes-en-Margeride (Cantal). À travers trois sites inscrits à l inventaire supplémentaire des Monuments historiques, l écomusée maintient vivantes l histoire et la tradition de la Margeride et de ses habitants, tout en gardant les yeux résolument ouverts sur l actualité et le futur. La région tire son nom d une montagne qui prend ses aises sur le Cantal, la Haute-Loire et la Lozère. «La population se dit de Margeride. L identité est très forte», souligne François, en désignant le massif granitique. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

113 RÈGLES EN FER ET BONS POINTS De l école à la ferme en passant par le jardin, pas de vitrine, pas de texte pré rédigé, mais des visites guidées et libres, dans une ambiance détendue et souriante : «Nous n avons pas envie d avoir une image passéiste. L écomusée a plusieurs missions : recherche, conservation, valorisation du territoire, animation et restitution». L école a fermé ses portes en 1983 alors qu elle ne comptait plus que quatre élèves. Plus de vingt ans plus tard, elle est rouverte, mais dans sa physionomie des années trente. Nommée Clémence Fontille, en hommage à une enseignante, elle replonge les visiteurs au temps des règles en fer et des bons points. Dans l appartement, une exposition évoque le chemin des écoliers : «À l époque, les enfants venaient à l école à pied. Ce chemin était un espace de liberté entre deux mondes encadrés par les adultes : l école et la maison», indique François. Pour les faire revivre, l écomusée et la communauté de communes Margeride-Truyère, les ont rouverts et transformés en circuits de randonnée. Chacun est ponctué de piquets en granit matérialisant des «pauses buissonnières» renvoyant à un guide qui décline souvenirs d écoliers et histoires. Les pas de randonneurs croisent parfois ceux des habitants. Le dialogue se noue régulièrement : «Cela permet des rencontres. Cela nous tient à cœur». La population, à l initiative de la restauration, en 1975, de l un des sites - la ferme de Pierre Allègre - prend une part active aux actions de l écomusée : «l écomusée, c est pour la population et avec la population. Nous travaillons sur l histoire et donnons des pistes de développement». Dans le village de Loubaresse, séparé de l école par le viaduc de Garabit, construit par Eiffel, quatre marchés réunissent ainsi touristes et producteurs locaux. Les habitants préparent l aligot. Une quarantaine d animations sont organisées sur le territoire durant la saison, comme des dictées à l école, le certificat d étude, une Fête de la myrtille, des conférences ou encore une fête autour «du miel et autres douceurs», à la ferme de Pierre Allègre. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

114 Tournée vers l église, cette bâtisse construite en basalte et en granit, abritait dix à quinze personnes. Le visiteur part au XIXe siècle dans une atmosphère préservée, comme si les habitants venaient de s absenter. Dans la pièce principale, des savons sèchent au-dessus du cantou, où se croisaient les histoires au temps des veillées. Les fromages sont stockés sur des étagères. Les objets demeurent dans leur contexte. Une exposition est aussi dédiée à la cueillette. Casque sur les oreilles, les visiteurs peuvent écouter des enregistrements de témoignages d agriculteurs «Ce jardin est notre observatoire, notre site d appel. Ensuite, on donne les renseignements utiles pour que les gens aillent sur le terrain et qu ils découvrent la Margeride», poursuit François alors que les cloches de l église sonnent. L écomusée de Margeride haute- Auvergne, le seul d Auvergne reconnu par la direction des Musées de France, accueille visiteurs par an : «Nous sommes un musée vivant, un musée en activité. L idée est de protéger le patrimoine et de le faire vivre. Je pense que l on peut apprendre en s amusant. Il faut parler, donner aux gens l envie de discuter et de comprendre pourquoi». document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

115 INTERVIEW Entretien avec Léon Bertrand - Ancien Secrétaire d Etat au Tourisme 2002 «ASSOCIÉ AU DÉVELOPPEMENT DURABLE» En quoi le tourisme rural participe, selon vous, à l aménagement et au développement durable des territoires? Par son maillage territorial, sa composante environnementale, les activités de loisirs de nature qui lui sont accolées, il est naturellement associé au développement durable. Et c est un enjeu du gouvernement de favoriser une activité véritablement durable. L accueil touristique en milieu rural repose sur une offre variée d activités, d hébergements et de restauration qui participent au développement des territoires concernés, aux côtés d autres activités économiques, principalement l agriculture. Cependant, les agriculteurs restent minoritaires parmi les entrepreneurs touristiques en milieu rural. De plus en plus, des ruraux non agriculteurs proposent ce type d activités, créant une combinaison harmonieuse qui, à terme, profite largement aux territoires. C est cela, à mon sens, un tourisme durable. Comment le développer plus encore? Le tourisme rural représentait, en 2002, plus du tiers de la fréquentation touristique française. Il est essentiellement non marchand et pas toujours très rémunérateur. On a trois types de clientèles : les «retours au pays» qui pratiquent un tourisme non marchand, le tourisme social et associatif, et celui des amateurs de campagne, une clientèle récente, enthousiaste et rémunératrice, en hausse constante. Cette nouvelle catégorie de touristes donne une image particulièrement positive du milieu rural. Ce phénomène est amplifié par l étalement des vacances sur l année ou les longs weekends que la réduction du travail permet désormais. L offre rurale est particulièrement adaptée aux courts séjours et cette clientèle est donc déterminante pour l avenir d un tourisme rural rémunérateur. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

116 Les associations sont largement impliquées dans le tourisme rural. Comment les aider à pérenniser les actions engagées et à professionnaliser l offre? Elles sont pratiquement les seules à gérer des équipements dans les zones à faible attractivité touristique et constituent souvent l unique activité économique autre que l agriculture. Le secrétariat d État au Tourisme les accompagne dans leurs actions. Des partenariats sont régulièrement montés avec les grands réseaux nationaux pour les aider à développer de nouveaux produits ou des actions de structuration. En outre, nous avons mis en place un dispositif d aide à la rénovation de leur patrimoine, intitulé «programme de consolidation des équipements du tourisme social». Un partenariat avec les associations de tourisme social dans une démarche intégrant les problématiques d aménagement du territoire et d adaptation des équipements aux nouvelles exigences des publics concernés. Ces actions vont permettre à la France de disposer d un ensemble d équipements de tourisme social de qualité sur tout le territoire, exploité de surcroît sur des bases tarifaires permettant l intégration des séjours dans les programmes de lutte contre l exclusion. L offre touristique en milieu rural doit-elle reposer sur un concept global intégrant un choix de loisirs culturels et sportifs et des services autour de l hébergement? C est séduisant, mais il ne faut pas oublier les impératifs économiques qui peuvent empêcher le développement de prestations touristiques globales. Je crois beaucoup plus en la spécialisation des équipements dédiés à telle ou telle forme de tourisme, lesquels peuvent servir de point d appui à d autres prestations. Je crois également à la mise en réseau des acteurs locaux, par le biais de structures telles que les pays d accueil touristiques, les parcs naturels régionaux, les offices de tourisme de pôle, les stations vertes ou Les plus beaux villages de France. Un hébergement n attire pas à lui seul une clientèle touristique : la qualité des activités et des services proposés, de l accueil, du patrimoine tant naturel que culturel sont des éléments incontournables de cette offre. Pour conforter cette démarche de travail en réseaux, nous avons mis en place la Conférence permanente du tourisme rural pour permettre un développement plus harmonieux de l économie touristique du milieu rural. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

117 OBJECTIFS DE LA FORMATION : OBJECTIFS : Sur le thème du Tourisme Rural, on peut dégager les objectifs suivants : - Sensibiliser au secteur économique de tourisme rural par la découverte des problématiques liées à l environnement et au développement durable - Connaitre les métiers et les acteurs du tourisme rural, les mettre en lien avec le secteur sport et animation - Développer les champs d interventions des futurs animateurs ou éducateurs - Faire de l Ecotourisme une réalité de terrain en AQUITAINE CONTENUS : - Citoyenneté et Ecocitoyenneté - Sensibilisation au développement durable et au tourisme équitable - Le tourisme rural : enjeux, problématiques, avenir - L Ecotourisme en Aquitaine - Développer et animer des activités liées aux terroirs - Immersion en milieu professionnel DUREE : 3 mois - 6 heures hebdomadaires sur 10 semaines (dont accompagnement individuel) - 2 semaines de stage professionnel METHODE D ENSEIGNEMENT : - Méthode expositoire pour présenter le sujet et ses enjeux - Méthode participative pour que le stagiaire soit acteur de ses choix - Accompagnement individuel VALIDATION : Unité Capitalisable ou Certification d Animateur en Tourisme Rural ou Ecotourisme SUPPPORTS PEDAGOGIQUES : voir documents page suivante document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

118 Résumé Citoyen : Caractéristique qui réunit un groupe de personnes dans une société organisée et qui se manifeste en agissant sur la décision publique, à travers leurs représentants. Le Citoyen est donc un individu dans une société, disposant à la fois de Droits (voter, se marier, se présenter à une élection ) mais aussi de Devoirs (respecter la loi, payer des impôts, aider son semblable ). Eco-citoyen ou Citoyen Responsable : Il appartient d abord à un territoire qui garantit son existence, qui devrait impliquer des Droits et Devoirs par rapport à l Environnement. (Ex : droit de profiter d un environnement sain, devoir de ne pas polluer cet environnement) Chaque éco-citoyen, c est à dire nous tous, a les moyens d assurer un développement durable par ses actions quotidiennes Citoyen Responsable Citoyen qui fait des choix En faveur du Développement Durable Développement durable : Développement économique respectueux de l environnement et de l équité sociale. «Développement qui répond au besoin du présent sans compromettre la capacité des générations futures» ONU Conférence de Rio document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

119 Les trois sphères du développement durable Sphère Economique : maitriser la croissance en conservant une efficacité économique Sphère Social : assurer l équité sociale afin de permettre l épanouissement de l être humain Sphère Environnementale : préserver les ressources naturelles et assurer une gestion responsable de l environnement Economique/ Social : équitable, rechercher l égalité entre profit et justice sociale Ex : le commerce équitable Economique / Environnementale : viable, rechercher l égalité entre profit et défense du milieu Ex : la préservation du littoral, tourisme rural, écotourisme Social / Environnementale : vivable, rechercher l égalité entre justice social et défense du milieu Ex : droit à vivre dans un environnement sain.pour atteindre un Développement Durable! document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

120 Exemple de séance Formation : Citoyen responsable et tourisme rural Séquence : Sensibiliser au Développement Durable. Objectif pédagogique : Informer les stagiaires sur le Développement Durable et les amener à vouloir en devenir acteurs. Phases Objectif Intention Activités du formateur Méthode utilisée Activités stagiaires Support Contenus Temps Accueil Evaluation diagnostique -Contextualiser l intervention -Rassurer les stagiaires -Evaluer l intérêt du groupe pour le sujet de la séance -Evaluer les pratiques des apprenants sur le sujet -Les laisser s exprimer sur le sujet Méthode expositive Explique, écris au tableau l objectif et le déroulement. Répond aux questions éventuelles. Se présente Méthode interrogative Fait un tour de table pour demander à chacun son nom et s il a des gestes au quotidien en faveur du Développement Durable Ecoutent et posent des questions si besoin Répondent individuellement Synthèse tirée du guide d animation du module p 3 5 mn 15mn Evaluation des connaissances -Mesurer les connaissances sur la notion de citoyen, d écocitoyen et de Développement Durable -Faire participer les stagiaires pour les impliquer Méthode interrogative Pose la question : «Qu évoque pour vous le terme de citoyen?» Note les idées au tableau Donne une définition Note l idée principale au tableau Part de cette définition comme transition pour effectuer la même démarche pour le terme éco citoyen. A partir de la définition d éco citoyen rebondit sur le développement durable et pose la question : «qu est-ce que c est pour vous le Développement Durable?» Tourisme Rural et Ecotourisme Tableau blanc Fiche n 1 : définitions et Développement Durable 25 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

121 Phases Objectif Intentions Activités du formateur Méthode utilisée Activités stagiaires Support Contenus Temps Evaluation des connaissances Trace 3 cercles de couleurs différentes au tableau Inscrit les idées en les classant et en respectant les 3 items : environnement, économie, société. Demande aux stagiaires de retrouver le titre pour chacun des cercles. Aide si nécessaire Note les titres Donnent des idées Proposent des titres -Tableau blanc Exposé sur le Développement Durable -Informer sur les trois grands domaines du Développement Durable et la biodiversité -Faire prendre conscience aux stagiaires des interactions entre ces domaines et de l importance de préserver la biodiversité Méthode expositive Quand les 3 titres ont été trouvés annonce l objectif de cette phase. Projette le schéma du DD Explique ce que recouvre chacun des termes Explique les interactions entre chacun des 3 domaines Méthode participative Evoque la biodiversité Explique les enjeux du Développement Durable Conclue Distribue un document reprenant toutes les définitions abordées ainsi que le schéma du DD Répond aux questions éventuelles Ecoutent Regardent Ecoutent, posent des questions si besoin Participent Participent Ecoutent Lisent et demandent des éclaircissements si besoin -Cd-rom p35 à 39 -Cd-rom p 18 -Cd-rom p 19 et 20 -Cd-rom p 21 et 22 Fiche n 1 : définitions et Développement Durable. 30 mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

122 Phases Objectif Intention Activités du formateur Méthode utilisée Activités stagiaires Support Contenus Jeu de rôles Faire vivre aux -Méthode active stagiaires une situation qui leur permette de réaliser combien il est difficile d imposer ses valeurs -Désamorcer les résistances -Souligner la difficulté : d échanger sur le sujet de changer ses habitudes Annonce l objectif Divise les stagiaires en 2 groupes : un en faveur du DD, le second pas très concerné. Distribue les scénarii. Donne la consigne : «Vous avez 5mn pour trouver au moins 6 arguments afin de convaincre l autre groupe, en fonction du scénario.» Prépare 2 colonnes au tableau afin de noter les arguments de chacun des 2 camps Au terme des 5mn demande aux 2 groupes de démarrer le jeu Note les arguments au tableau pendant qu ils débattent Régule si la discussion devient trop houleuse ou bien s égare. Fait la synthèse de l exercice, conclu sur les intentions du jeu. Se divisent en 2 groupes selon celui auquel ils choisissent d appartenir. Ecoutent Echangent et notent leurs arguments Echangent avec le groupe «adverse» en essayant de le convaincre que leur position est la bonne Ecoutent Pause 15mn Tableau 30 mn Temps document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

123 Phases Lien avec la formation et le métier Objectif Intention - -Leur faire prendre conscience que l on peut faire beaucoup en tant que futur animateur Activités du formateur Méthode utilisée Méthode expositive Introduit la phase à partir de la définition de la RSE Fait le lien avec le métier : lis un extrait du Réac Méthode participative Demande aux stagiaires à travers quelles compétences et activités ils pensent pouvoir agir pour le Développement Durable Demande au groupe de donner des exemples. Donne à son tour quelques exemples Activités stagiaires Ecoutent, participent. Participent, citent des compétences Donnent des exemples Support Contenus -Cd rom : p40 -Fiche n 3 : extrait du REAC Temps 30 mn Débat -Donner des pistes de comportements à adopter pour être des écocitoyens -Faire réfléchir les stagiaires sur leurs habitudes de consommation Méthode participative Donne l objectif Demande aux stagiaires si à la suite de ce que l on vient d aborder ou bien selon leurs habitudes ils ont des propositions à faire. Dirige la discussion selon ses intentions Conclu la discussion sur l incidence de nos choix Ecoutent Ecoutent Répondent, donnent leur avis, font part de leurs idées Ecoutent -Fiche n 6 :«que peut-on faire pour mieux consommer? nos déchets 15mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

124 Phases Evaluation formative Objectif Intention -Vérifier leurs connaissances des écolabels -Aborder le sujet de manière ludique -Informer sur les étiquettes des produits de consommation Activités du formateur Méthode utilisée Méthode interrogative Explique l objectif Distribue un quizz sur les écolabels Donne la consigne : «Vous avez 5mn pour répondre à ce quizz» Reprend chaque question, demande au groupe sa réponse et corrige si besoin Distribue la fiche 4 et le document «les étiquettes» Activités stagiaires Ecoutent Répondent au quizz Donnent et expliquent leurs choix ou bien écoutent Support Contenus -Fiche n 7 : Quizz sur les écolabels -Document : «Les étiquettes sans prise de tête!» 15mn Temps Evaluation sommative -Elaboration d une Charte du stagiaire responsable qui servira pour l ensemble de la formation et éventuellement transférable au monde professionnel. Méthode active Explique le principe de la Charte Donne la consigne : «vous avez 15 mn pour construire votre Charte de fonctionnement à l intérieur de la formation» Sort durant le temps de constitution de la Charte Revient dans la salle après 15 mn Conclusion -Clore la séance Clos la séance Répond aux questions éventuelles Remercie les stagiaires pour leur participation Donne des adresses de sites Notes : Echangent et décident entre eux des points qu ils veulent voir inscrire. L un d eux copie la Charte sur une feuille de paperboard Ils l affichent dans la salle dès qu elle est terminée Ecoutent Questionnent éventuellement 20 mn 5mn document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

125 Energie éolienne Projet Européen «SHIVAA» INTRODUCTION L'amélioration des moulins à vent traditionnels a conduit à l éolienne moderne qui permet l'utilisation de l'énergie du vent pour produire de l'électricité. Ces éoliennes peuvent être installées de façon isolée ou en groupes, pour alimenter en énergie les réseaux de distribution. Néanmoins, le vent a deux caractéristiques qui le séparent des sources d'énergie autres : son intermittence imprévisible et sa dispersion. Ceci amène à de profondes améliorations dans la conception des pales et du régulateur, mécanisme qui contrôle la vitesse de rotation, afin d éviter des vitesses excessives lors de vents forts et régler le rotor sur la position la plus favorable. La source de l'énergie éolienne est le vent, ou plutôt, l'énergie mécanique de l air en mouvement. Le vent est causé par le réchauffement inégal de la surface de notre planète, provoquant des mouvements conjonctifs de la masse atmosphérique. La Terre reçoit une grande quantité d énergie du Soleil. Cette énergie, en des lieux privilégiés, permet de produire environ kwh/m2 par an. Autrefois, cette information n'était pas connue, mais intuitivement les hommes voyaient le grand potentiel de cette énergie. Le plus souvent on l utilisait pour la production d'énergie électrique et mécanique, pour les besoins personnels en électricité selon le même principe que celui du pompage de l eau Les moulins à vent ont été utilisés pendant plusieurs centaines d'années pour pomper l'eau, pour moudre le grain et d'autres produits, et même pomper du pétrole brut provenant de puits peu profonds. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

126 Contexte Cette étude permettra aux apprenants de SHIVAA de s approprier les notions de production d'électricité grâce au vent. Les étudiants seront familiarisés avec ces concepts par le biais de plus amples informations et explications sur l'énergie éolienne. "L'air chaud est moins dense que l'air froid. Lorsque l'air chaud entre en contact avec l air froid, la différence de densité provoque la montée de l air chaud. Lors de cette montée, l air froid s immisce pour remplacer l air chaud montant. Ce courant de convection provient du vent. Comme l'air est réchauffé, soit directement, soit indirectement, par le soleil, l'énergie éolienne est en vérité l'énergie solaire. Les éoliennes transforment cette énergie du vent en énergie mécanique puis en énergie électrique. Objectifs Grâce à ce module de formation, initié dans le cadre du projet Européen SHIVAA, nous souhaitons développer les compétences cognitives des participants, à savoir : Développer des connaissances de base en écologie, l'utilisation de l'énergie propre, la conservation des ressources naturelles, etc. Développer l'esprit scientifique comme : observer, formuler des hypothèses, les vérifier, tirer des conclusions, analyser, etc. Evaluer l'utilisation des énergies propres, en considérant les diverses valeurs et possibilités Evaluer et respecter les idées différentes Observer et comprendre la nature Connaître le développement de l'énergie éolienne dans le cadre de l'actuel paysage énergétique, ses principales caractéristiques et les possibilités de gestion de notre environnement Définir, décrire et analyser les aspects les plus importants qui caractérisent l'énergie éolienne Connaître les outils disponibles afin de pouvoir réaliser des projets de développement dans le domaine de l'énergie éolienne Connaître et appliquer tous les aspects qu'un professionnel doit connaître sur le secteur éolien document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

127 PROGRAMME - MODULE CONTENU Contenu actuel Historiquement, les premières applications de l'énergie éolienne ont été faites sous l'impulsion des navires, la mouture de céréales et le pompage de l'eau, et ce n est seulement qu à partir de la fin du siècle dernier qu apparut la création d'énergie électrique. À l'heure actuelle les éoliennes transforment l'énergie cinétique du vent en électricité avec des hélices ou des pales qui font tourner un alternateur, au moyen d une série de roues dentées (la transmission) activant un générateur électrique. A la différence d'autres producteurs d énergie, l énergie l éolienne recèle de nombreux avantages : Le besoin nul en combustibles fossiles. L énergie éolienne n émet pas de polluants et ne consomme pas de combustibles fossiles. La technologie énergétique des éoliennes est développée afin de concurrencer d'autres sources d'énergie. La durée de construction est minime en comparaison d'autres modèles énergétiques Implantée de façon modulaire, leur utilisation permet en particulier une réponse rapide La recherche et le développement sur de nouveaux designs et matériaux appliqués aux éoliennes, rend cette technologie très dynamique. De cette façon, des matériaux nouveaux et plus efficaces émergent sur le marché et apportent une amélioration et une fiabilité plus grandes. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

128 APPLICATIONS ET TECHNOLOGIE Les systèmes éoliens. Description. Un système qui transforme le vent en énergie électrique est composé de la sorte : 1. Le rotor, qui transforme l'énergie cinétique du vent dans un mouvement de rotation de l hélice Le rotor peut avoir un axe horizontal ou vertical. Celui-ci récupère, en théorie, 60% de l'énergie cinétique du vent qui l'anime. Il est constitué par des pales et un «nez» qui constituent la nacelle qui se joint au mât ; l hélice peut avoir deux ou trois pales. Un petit rotor, de deux pales, produit une vitesse de rotation de 900 tours par minute tandis qu'une grande hélice, avec trois pales et de 56 mètres de diamètre, ne produit une vitesse de rotation que de 32 tours par minute. 2. La nacelle abrite l arbre principal qui entraîne un alternateur où se concentre la puissance mécanique de la rotation et qui fournit différents types d'application : - Pompage de l'eau - Dispositif mécanique - Générateur électrique La transmission est constituée d'un mécanisme qui entraine un mouvement de rotation de l hélice, mécanisme utilisé dans les zones rurales pour approvisionner les auges en eau. La tension de l électricité produite par l alternateur à une puissance qui augmente la vitesse jusqu à 900, ou tours par minute, jusqu à obtenir une puissance triphasée de 60 tours par seconde (AC triphasé / DC). Les systèmes éoliens. Technologies. De 1980 à 1995, diverses expériences internationales sur le fonctionnement des éoliennes modernes, en l occurence des stations de production d énergie électrique, ont montré une évolution des mécanismes qui autrefois produisaient de 50 kw à 500 kw, et aujourd hui une nouvelle génération d unités produit de 750 et 1000 kw, ce qui est considéré comme une limite pour ce type d'architecture et de technologie des grandes éoliennes. La technologie des matériaux composites, qui permettent des structures plus minces et plus légères, s avèrent être plus résistantes à l'oxydation et à la corrosion, également plus robustes, comme les convertisseurs électroniques de puissance dans les générateurs (turbines), ce qui permettra de développer de nouveaux concepts plus fiables et plus économiques, produisant d importantes puissances en Watts, appropriées aux vitesses des éoliennes, allouant une meilleure utilisation de l'énergie du vent tout en constituant avec l'énergie hydroélectrique, un soutien essentiel pour la production d électricité au niveau national. A la fin de l'année 2000, des unités produisant MW ont été installées dans le monde,. En Europe, l'allemagne, le Danemark, le Royaume-Uni, l'espagne et la Grèce ont des programmes très ambitieux en énergie éolienne. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

129 CONSEQUENCES SUR L ENVIRONNEMENT ET LES HUMAINS Analyse de base : Identification des impacts sur le développement durable L'énergie éolienne a de nombreux aspects positifs sur l'environnement. Elle est une énergie propre, renouvelable et fonctionne sous un mode de production durable. Certains impacts environnementaux de l'utilisation de l'énergie éolienne sont d ordre visuels et d images dans le paysage, le bruit et les interférences électromagnétiques. Bien qu'aucun de ces effets ne durent plus longtemps que la durée de vie opérationnelle du système, ils sont généralement aussi importants que les effets sur l'écologie et ils déterminent l autorisation d'installation d'une centrale éolienne. Dans ce contexte, les impacts sur l'écologie incluent tous les effets sur la flore et la faune. Sont concernés, les oiseaux, les différents types de végétation peu commune ou rare et les modifications sur l'hydrologie locale. D'autre part, l'emploi dans l'énergie éolienne génère une économie de l'utilisation des réserves de combustibles fossiles et permet une contribution à l'utilisation rationnelle de l'énergie ; en particulier dans de nombreux pays c est une économie de devises, contribuant à la sécurité et à la diversité de l'approvisionnement en énergie. Analyse intermédiaire : Le concept d'environnement et de bien-être humain La santé publique et la sécurité liées aux installations classiques de production d'électricité sont généralement liées à l'émission de gaz dans l'atmosphère ainsi qu aux résidus solides et liquides jetés dans l'eau. N'importe lequel de ces résidus présente des effets néfastes pour la santé de la population, ou constitue des risques pour les salariés. En outre, le matériel potentiellement toxique ou dangereux ne peut être associé à la plupart des stations d'énergie éolienne qui n utilisent que de faibles quantités d'huiles lubrifiantes, de fluides hydrauliques et d'isolation pour le fonctionnement des turbines. Néanmoins, nous devons garder à l idée que ces déperditions de matières, encore minimes, peuvent contaminer les eaux souterraines ou avoir des impacts sur l'habitat si les pertes ne sont pas contrôlées dans le temps. Les pales La puissance nominale Le système furling document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

130 Analyse avancée et le bien-être humain. : Une introduction aux coûts et bénéfices économiques des impacts sur l'environnement L'énergie éolienne contribue, de façon importante à l'économie locale. Dans les régions et les communes où les stations d'énergie éolienne apportent des emplois et augmentent les revenus, on voit une contribution au développement régional. Les centrales éoliennes apportent des impôts considérables notamment concernant les baux de propriété et dans les cas de location, constituent une petite fraction de revenus pour le particulier; mais, quand elles sont situées en zones rurales, elles signifient une augmentation des revenus d environ 50 à 100% pour le propriétaire et n affectent en rien la production agricole ou l exploitation du bétail. Les régions et les communes qui souhaitent investir dans l'énergie éolienne peuvent obtenir des avantages supplémentaires lorsqu elles encouragent la création d industries éoliennes pour l exportation d'énergie électrique dans d'autres régions. Le processus classique d installation de centrales électriques a évolué de sorte qu il favorise la participation du public aux études. Même si une négociation supplémentaire s impose lors de l information au préalable du public, ce n en est pas moins l'occasion idéale pour limiter les problèmes relatifs à la décision finale et aux éventuels litiges causés par les coûts et les retards. Cette participation n'est pas une garantie d'absence de problèmes lorsqu il n'y a pas de diffusion publique importante, néanmoins il est généralement souhaitable de communiquer sur le projet proposé à la population le plus vite possible. La participation de la population donne l'occasion, pour les groupes et les personnes concernées, de se renseigner sur le projet et d'exprimer ses opinions. Les régions ou les communes qui ont un intérêt dans de futures installations de parcs éoliens doivent réviser dès que possible leurs ordonnances, lois et règlements pour les autorisations des sites choisis. Les aspects environnementaux doivent être considérés avec soin afin d'éviter les impacts négatifs et d'autre part faire valoir tous les effets positifs que peut apporter cette source d énergie sur le plan local. Ressources Matériel didactique. Tout matériel supplémentaire qui complète l'apprentissage : articles, sites Internet, liens vers des articles de Wikipedia et autres plates-formes, clips... Wikipedia : # Wind_energy Vidéos : Articles : Bibliographie L'énergie éolienne-renouvelable pour la maison, la ferme, et les affaires par Paul Gipe L'énergie éolienne Comes of Age par Paul Gipe Fondements de l'énergie éolienne par Mathew Sathyajith. L'énergie éolienne expliquée par J. F. Manwell, J.G. McGowan et A. L. Rogers. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

131 SESSION DE CLÔTURE / EVALUATION DES ACTIVITES CHOIX D'ÉVALUATION DES MOYENS. Les ressources d'évaluation seront considérées comme les caractéristiques du cours et seront les suivantes: - INITIAL : Dans un brainstorming : en utilisant les connaissances des élèves. - Pendant le processus : lors de l'élaboration du projet, au travers des règles d observations, des documents de comparaisons et des enregistrements techniques. - FINAL : Dans un développement des activités (mesure des réalisations dans les règles de l'évaluation) - Enquête, discours, création de textes, résolution de problèmes, listes de repères. - Auto-évaluation au moyen d'une règle délivrée par le formateur, qui correspondra à un pourcentage de la qualification finale. Comment l'évaluation des activités du module est elle faite Ce module est un outil important, car il permettra, à partir d'un processus d évaluation participative, d obtenir un document collégial qui rassemble les connaissances d'experts et de spécialistes sur différents thèmes de l'environnement. En outre, les rapports montrent l'évolution de la gestion de l'environnement, indiquent les progrès et les priorités grâce à une analyse des indicateurs de l'état de l'environnement dans les pays partenaires SHIVAA. Le compte rendu politique résumé des échecs et succès des politiques Pour l'année 2020, l'association européenne de l'énergie éolienne, estime avoir plus de MW en puissance éolienne installée pour la production d'électricité. La Chine et l'inde sont les deux pays qui ont décidé de donner une grande impulsion à cette forme de production d'électricité, pour laquelle ils ont travaillé avec des entreprises européennes sur les besoins en matériel. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

132 Avantages L'énergie éolienne est continuellement renouvelable. D autres avantages de l'énergie éolienne consistent en sa large distribution, son prix avantageux, et également la réduction d émissions de gaz toxiques. Un autre avantage consiste dans les méthodes traditionnelles de production d énergie, moins coûteuses. L'énergie éolienne peut bientôt devenir à grande échelle le moyen de production d'énergie le moins coûteux. Le coût de production de l'énergie éolienne a atteint 80 % depuis les années quatre-vingt. En économie, l'énergie éolienne est également préconisée pour réduire l'effet de serre. En outre, l'énergie éolienne ne génère pas de contamination. L'énergie éolienne est également une forme plus stable de l'énergie. Le vent existe puisque le soleil existe, et ce depuis au moins quatre millions d'années. Théoriquement, si tous les vents disponibles pour l'énergie nécessaire à l'humanité étaient utilisés, on produirait dix fois plus d'énergie que nous en utilisons. L'autre avantage de l'énergie éolienne est qu elle est facilement disponible dans le monde entier, et donc il ne devrait pas y avoir de dépendance énergétique dans tous les pays. L'énergie éolienne peut être la réponse à la question de l énergie sur la planète au regard de l augmentation de l'essence et du gaz. Inconvénients Bien que les coûts de la création de l'énergie éolienne se soient abaissés, de nos jours, un grand nombre de turbines doivent encore être construites de manière à générer la quantité nécessaire d énergie éolienne. Bien que l'énergie éolienne ne pollue pas, les turbines peuvent générer beaucoup de bruit, ce qui renforce la pollution sonore. Le vent ne peut être prévu. Puisque l'énergie éolienne nécessite la connaissance des conditions météorologiques et du vent sur des longues périodes, il en résulte que c est peu pratique. Par conséquent, dans les zones où une grande quantité d'énergie éolienne est nécessaire, on ne peut pas dépendre totalement du vent. Beaucoup de parcs éoliens sont éloignés des endroits qui nécessitent beaucoup d énergie. Par conséquent, l économie des parcs d éoliennes constitue une prise en compte de coûts élevés pour les nouvelles installations et les lignes de transmission. L'énergie éolienne n'est pas gérable. Ceci est une caractéristique de l'énergie du vent qui est donc une fourniture d'énergie primaire. L'énergie éolienne dépend du vent dans une zone et il est donc une source d'énergie variable. La quantité de vent et d'énergie produits dépendront de plusieurs facteurs comme la vitesse du vent et les caractéristiques de la turbine. Certains observateurs se demandent également si l'énergie éolienne peut être utilisée dans les zones de forte demande. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

133 Photovoltaïque Projet Européen «SHIVAA» 1. INTRODUCTION Le secteur de l'énergie va faire face à un changement. Pour penser à l'épuisement des sources d'énergie commune, la pénurie constante de ressources fossiles et la prise de conscience écologique obligent une gestion économique durable. C'est pourquoi l'exploration et l'expansion des "technologies vertes" comme source d'énergie future est un sujet très actuel. Le redressement énergétique doit remplacer le changement climatique au 21 ième siècle. Énergie Grâce à l'utilisation des énergies renouvelables, en outre, les coûts d'énergie peuvent être réduits, les ressources conservées et il s avère de première nécessité de préserver un approvisionnement énergétique durable. L'une des priorités du débat politique actuel sur le changement climatique est l'efficacité énergétique. Elle représente une économie d'énergie primaire et une rentabilité plus élevée. Avec «l objectif », l'augmentation du taux des sources d'énergie renouvelables sur la présence totale d'énergie est prévue dans toute l'europe, prévu par la loi depuis avril Les émissions de dioxyde de carbone doivent être réduites de 20% jusqu'en 2020, le taux d'énergie renouvelable des sources d'énergie des besoins doit être porté à 20% et la consommation doit être réduite grâce à l'efficacité de 20%. Une cinquième partie de la consommation d'énergie dans l'ue devra être couverte par des sources d'énergie renouvelables d'ici à Il s agit ici d objectifs très ambitieux. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

134 1.1. SITUATION INITIALE Pourquoi proposer un module de formation sur le photovoltaïque? Le photovoltaïque est réputé pour devenir la technologie de l'énergie verte du 21ème siècle. Après estimation du Bundesverband Solarwirtschaft e.v. plus de installations solaires, avec un rendement total de 7 à 8 gigawatts, ont été réalisées en 2010 en Allemagne. En fait, le taux d'expansion des marchés internationaux a presque triplé, comme en Italie, en France, au Japon, en Australie et aux États-Unis. On estime qu actuellement environ les deux tiers de toutes les nouvelles installations photovoltaïques sont installés en dehors de l'allemagne L'énergie solaire se développe progressivement vers la colonne la plus essentielle d'une énergie de source sûre, propre et fiable. Les questions concernant l énergie, l'environnement et le climat ne s'arrêtent pas à la frontière. Ce fait a été douloureusement vécu lors de la catastrophe de Tchernobyl. L augmentation du prix du pétrole, en proie aux crises et les effets à travers le monde du réchauffement climatique, touchent tout le monde. Un échange sur les expériences dans le traitement avec la protection du climat et la production d'énergie est strictement nécessaire pour résoudre les questions transfrontalières convenablement. Avec ce concept de formation proposé, réalisé par des formateurs spécialisés en photovoltaïque, l'initiative est saisie, pour réaliser, en collaboration avec les partenaires des pays respectifs, des projets de qualification professionnelle, en particulier dans la gamme des services et l'installation de centrales solaires. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

135 1.2. L OBJECTIF POSE Comment pouvons-nous intégrer des expériences existantes dans le projet SHIVAA? L'énergie est le moteur de l'économie. Mais: rien ne menace la croissance économique autant que le manque de professionnels qualifiés. Nous pouvons constater qu il est très difficile pour les entreprises de trouver du personnel qualifié. Ceci s'applique en particulier à l'énergie solaire du secteur qui se développe rapidement. C'est pourquoi le développement d'un guide pour des études approfondies concernant toutes les zones le long de la chaîne de la «valeur solaire» et à sa certification par les centres de tests appropriés a déjà commencé en L'institution de premier plan dans la Thuringe est: IWM Gesellschaft für Internationale Wirtschaftsförderung & Management mbh Außenstelle Arnstadt Dienstleistungszentrum für Solartechnik Bierweg 27; Arnstadt En partenariat avec le IWM GmbH nous développons une qualification spéciale. "PVtechnologie". Les objectifs essentiels du programme sont: La préparation des salariés à court et à moyen terme grâce au transfert de savoirs des spécialistes Formation professionnelle ayant pour objectif de développer/ renforcer les compétences clés nécessaires Formation professionnelle spécialisée Les principaux aspects en dehors des formations axées sur la technologie sont de plus en plus basés sur les métiers de services, comme les "professionnels pour l'installation et de maintenance des panneaux solaires". Basé sur les expériences théoriques et pratiques, il est recommandé de créer une qualification adaptée pour les formateurs. Le nombre des participants devrait être limité à 16. La séquence chronologique de la formation des cours dépend entre autres de la connaissance professionnelle préalable des participants (l'éducation > compétences linguistiques) et doit être spécialement adaptée. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

136 Le modèle suivant est proposé: formation de base sur la technologie solaire / assemblage de panneaux solaires (photovoltaïque et thermique) pour les formateurs : 2 mois de théorie (320 leçons de 45minutes) + 1 mois d instructions pratiques (obtention de la qualification professionnelle par la Chambre de commerce + certification de formateur) cours de formation avancée ( environ 1 mois + 1 mois de travaux pratiques); environ. 6 mois après la fin de la formation de base, puis adaptée à la tendance du marché et en fonction des besoins comme le stockage d'énergie / le transport de l'énergie / le réseau d'énergie etc. L ensemble des participants bénéficieront d une mallette pédagogique Les salles des formations de la IWM GmbH sont équipées avec des installations professionnelles (laboratoire solaire, informatique, etc. ), des ateliers pratiques sont proposés. Pour la mise en œuvre pratique des accords avec des entreprises régionales dans l'industrie solaire (principalement dans le Land de Thuringe) ont été réalisés. Avec la formation européenne des formateurs dans le domaine de la technologie solaire, photovoltaïque on peut contribuer à la qualification professionnelle dans les pays de l'ue. L'objectif doit être de qualifier les professionnels et de les garder au sein de l entreprise. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

137 2. PROGRAMME MODULAIRE ET CONTENU La formation qualifiante correspond au programme de formation certifié : «Professionnel en installation et en maintenance des panneaux solaires» et comprend les modules de formation suivants : I. Bases spécifiques liées à la qualification professionnelle Modules: Bases en science et mathématiques Bases techniques Connaissances adaptées en informatique II. Qualification spécifique Modules: Energie solaire, source énergétique utilisable Photovoltaïque Chauffage solaire Mise en œuvre et exploitation des installations solaires Développement des systèmes d énergie photovoltaïque III. Enseignements pratiques spécifiques/ stages Modules: Enseignements de base: Métaux/ Electrique Sécurité et Santé au travail Assurance Qualité Lire et appliquer la documentation technique Planifier le processus professionnel, planification des équipements professionnels Réglementation spécifique Assemblage Systèmes autonomes Conditions juridiques pour l utilisation des énergies renouvelables Formation: Techniques de mesures Stage pratique en entreprise IV. Préparation pratique pour le marché du travail Modules: Situation du marché du travail Techniques de Recherches d Emploi Management de projet Intégration de connaissances du savoir être V. Qualification Modules: Evaluation, présentation de travaux pratiques, examens document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

138 Option : Intégration de modules de formation complémentaires : - Capacité de travailler avec les plateformes de travail aérien et des équipements de levage et chariots de manutention (chariots élévateurs) - les premiers intervenants - substances dangereuses (notamment pour travailler avec des modules à couches minces) Un Centre de Documentation est à la disposition de l ensemble des stagiaires. (proposant l utilisation des outils informatiques). Pour l ensemble des modules, un emploi du temps concret a été réalisé, des documentations pédagogiques sont disponibles pour l ensemble des participants. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

139 3. METHODOLOGIE ET PROCEDURE Pour la réalisation des modules didactiques cités ci-dessus, plusieurs méthodes et possibilités didactiques sont utilisées (voir point 2). Il peut s'agir: d enseignement en présentiel de Conférences de présentations de Scénarios techniques de films/ vidéos de la réalisation d un projet défini du travail de groupe de discussions d exercices de tests de connaissances de tests à choix multiples d expérimentations d excursions Après la formation des modules respectifs, des tests de connaissances en interne seront effectués pour attester les connaissances et compétences pratiques acquises. Les résultats seront évalués et si les résultats obtenus ne sont pas suffisants, la formation sera interrompue. 4. EXIGENCES Un entretien individuel (parfois en lien avec un test théorique) devrait déterminer l acceptation pour intégrer la formation qualifiante. En cas de besoin du matériel méthodique peut être mis à disposition pour proposer une aide sur le plan général. Les critères principaux d admissibilité devraient être: Diplôme/ expérience(s) dans un métier de technologie industrielle Compétences pour les activités techniques Bonnes aptitudes manuelles Bonne conditions physiques Consciencieux et capable de travailler en équipe Mobilité Connaissance de base du programme MS office La maîtrise de la langue nationale est appréciée; des cours en anglais peuvent être envisagés. En dehors du parcours de formation professionnelle "Installation et entretien de systèmes solaires" d autres formations qualifiantes sont proposées par le Land de Thüringen. En dehors du cours de base pour les artisans et commerçants, nommé «spécialiste de la technologie solaire", 6 autres programmes de formation qualifiantes sont proposées, directement liés aux métiers verts. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

140 L Apiculture Projet Européen «SHIVAA» 1. INTRODUCTION Albert Einstein est censé avoir exprimé le dicton: «Si les abeilles disparaissent de la terre, les hommes n auront plus que quatre ans à vivre» Ces mots traduisent l'importance et la pertinence de l apiculture raisonnée. L'apiculture s adresse spécialement à une population vivant à l'extérieur des grandes villes. D'une part, le nombre de personnes socialement défavorisées est élevé dans les zones rurales, d autre part, les conditions d exercice de l apiculture sont dans la plupart des cas facilement accessibles à des particuliers. Le montant de l'investissement nécessaire reste raisonnable pour une mise en route conforme aux recommandations des normes internationales. Cela se vérifie lorsque l exploitation apicole est par étapes successives créée puis développée. Une ferme apicole constituée uniquement de quelques colonies par site- fournit une réponse régionale à un problème global. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

141 1.1 Contexte Pourquoi un tel module? Les raisons? L apiculture raisonnée permet d'assurer l'existence et la qualité de vie de l'humanité, tout en maintenant la conservation de la diversité biologique. Simultanément, les nouveaux arrivants en apiculture peuvent améliorer leur situation sociale ou de même créer un moyen de subsistance pour eux et leur famille. Contrairement à toutes les activités agricoles et d élevage, il est fondamental de considérer qu'avec seulement quelques mètres carrés d exploitation, des zones rurales de plus de ha pourront être valorisées. Sur ces exploitations les abeilles collecteront le nectar et le pollen afin de fournir essentiellement l'alimentation nécessaire à la prochaine génération d'abeilles. La collecte d alimentation entraîne la pollinisation des plantes, ce qui est d'une importance fondamentale pour l agriculture fruitière. De plus au cours de ce procédé, les abeilles fabriquent différents produits mellifères, notamment le miel. Tout cela se déroule sans l aide de personne, au moyen de supports très simples et sans production de déchets ni de polluants. Le module a été rigoureusement conçu de telle manière que son démarrage peut être réalisé par n'importe qui. Mettre l accent sur ce point éloigne l idée que l apiculture reste le mythe de «la science secrète du vieil homme» et ouvre les portes à des futurs apiculteurs vivants dans des régions dépourvues d activités économiques. Le module est basé sur la stratégie innovante BEE PARTNER développée par ILMTEC / Dr Prüger. Il se décline en, à la fois - un matériel neuf dont l exploitant sera propriétaire mais aussi des méthodes modernes, et cependant naturelles et respectueuses du fonctionnement de l'abeille. Le module a été conçu en s appuyant tout particulièrement sur les connaissances et l'expérience des spécialistes en apiculture à travers le monde. Malheureusement, ce dernier point n'est actuellement pas encore pris en considération dans l'apiculture allemande et cela implique la nécessité d un changement de pensée chez de nombreux apiculteurs. L opportunité serait que ce module plaise particulièrement aux jeunes, car à l échelle mondiale, l'âge moyen des apiculteurs augmente de façon alarmante pour atteindre aujourd hui en Allemagne une tranche d âge supérieure à 62 ans. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

142 1.2. Objectifs Objectifs du module : le formateur enseigne..., les stagiaires doivent... Le formateur enseigne la relation entre la fleur et l'abeille au cours de son développement. Le stagiaire en conclue que cette relation amène à une interdépendance (biocénose) entre 80 % de nos plantes à fleurs et l extraordinaire organisme que représente l'abeille. Le formateur enseigne les caractéristiques qui résultent de l'utilisation des insectes piqueurs. Le stagiaire doit évaluer si il est adapté d'un point de vue constitutionnel, notamment en ce qui concerne son système immunitaire (allergie) et son aptitude à travailler (de façon calme et déterminée ) à un emploi dans et avec la nature. Le formateur atteste le fait que plus de 30 % de nos aliments dépendent de la pollinisation des plantes à fleurs par les abeilles mellifères. L'étudiant se rend à l évidence que les abeilles sont d'une importance vitale pour la conservation de la diversité biologique (biodiversité) et donc pour la survie de l'humanité. Le formateur enseigne l'utilisation du miel dans l'histoire humaine depuis les prédateurs de miel (d abeilles sauvages) jusqu'à l'apiculture d'aujourd'hui. L'étudiant apprendra que les abeilles sont devenues le troisième plus important groupe animal producteur pour l'humanité (après la vache et le porc). document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

143 Le formateur enseigne la croissance et le mode de vie de ce formidable organisme qu est L ABEILLE et présente à partir de quels points l'utilisation zootechnique.peut démarrer Le stagiaire évalue l influence de la reproduction et l'utilisation possible de l ABEILLE tout en respectant un mode de fonctionnement responsable. Le formateur enseigne les risques et les problèmes influençant la qualité de vie de l ABEILLE. Le stagiaire prend conscience du problème de l'influence de l'homme ( prévention de l'essaimage, expansion des souches de varroa, distorsion du cycle de la cire, troubles de la reproduction des colonies, etc..). Des soins insuffisants en ce domaine peuvent remettre en cause la survie de l'abeille. Le formateur enseigne les principes fondamentaux du respect de la nature et de l'abeille en apiculture Le stagiaire intègre les principes et les résultats des dernières études en apiculture moderne. Le formateur illustre la structure de la ruche moderne en bois et en décrit ses différentes parties. Le stagiaire apprend les modes mondiaux d application de l APICULTURE SIMPLE conforme aux normes du monde apicole ainsi que les conditions fondamentales à la conformité de l abeille, de l apiculture raisonnée et de son impact économique. Le formateur enseigne les principes de positionnement des colonies conformément aux conditions locales et à un nombre optimisé de colonies. Le stagiaire fera ainsi la distinction entre l'apiculture stationnaire ( dans la maison ), l apiculture fermière ( en extérieur ) et l'apiculture mobile. Dans tous les cas, le nombre de colonies doit être ajusté à l'approvisionnement local en fleurs qui sera la zone de référence donnée. Il est à noter, que, le «rucher urbain» devient de plus en plus fréquent. Le formateur apporte des connaissances sur la structure, la fonction et l'utilisation pratique de la nouvelle table des quatre colonies, en référence à l étude du Docteur Prüger.- Le stagiaire s approprie la réalisation du principe modulaire novateur de la table des quatre colonies et s informe des expériences particulièrement intéressantes réalisables par des personnes handicapées. La table de quatre colonies nécessite un matériel simple mais qui reste très efficace pour faciliter le soulèvement des ruches. Le formateur enseigne les fondements économiques de l'apiculture et complète son cours par un approfondissement sur la commercialisation du miel. Le stagiaire évalue les exigences nécessaires au maintien économique d une apiculture soit, de loisirs, à but lucratif ou professionnelle. Le formateur enseigne les différentes méthodes de gestion des colonies d'abeilles domestiques se déclinant selon différents principes. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

144 Le stagiaire apprend les modes de résolution des problèmes de santé des abeilles, les contrôles des comportements des essaims, les cycles de reproduction des colonies ainsi que l organisation d une exploitation rationnelle et efficace produisant du miel et de la cire. 2. METHODOLOGIE -PROCEDURE 2.1. L'utilisation de matériaux auxiliaires La formation et le matériel auxiliaire? Le formateur enseigne les connaissances nécessaires sur les matériaux auxiliaires qui font partie intégrante du module BEE PARTNER ILMTEC / Dr.Prüger. Ainsi, les stagiaires sont directement formés aux composants réels du module et en connaissent leurs fonctions. Des graphiques, des images et des modèles illustrent le contenu. Le matériel auxiliaire des abeilles : PHOTOGRAPHIE : mer de fleurs, en premier plan une fleur. PHOTOGRAPHIE : Colonie, la vie d'une abeille à miel Les trois principales abeilles étant : l abeille ouvrière, la reine, le mâle ou faux bourdon. DIAPORAMA : cours de lecture de cartes sur des plans du cadastre. CALENDRIER des périodes de floraison des fleurs les plus courantes. MODÈLE d'abeilles au compas, pour illustrer les informations relatives à la production de nectar. PATRONS de vêtements de protection : salopettes, voiles-masques et gants. MODÈLE de peigne râteau sur magazine, MODELE DE RUCHE magazine sur les ruches, les ruches de bois au format de celle utilisées mondialement en apiculture (Langstroth) Incluant la grille de sol et celle d inspection des ruches pour capter le varroa, le traitement contre le varroa, le grattoir de protection, fond intermédiaire, le matériel d'engraissement, la couverture intérieure et la cagoule. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

145 PATRON de la TABLE des QUATRE COLONIES magazine avec un ascenseur de ruche pour économiser de l'espace et permettre l'élévation des ruches, ce qui permet une manipulation détendue et aisée pour le dos. PATRON capteur d essaims, utilisé pour la capture naturelle d'essaims. MODELE de cadres à alvéoles pour la reproduction des colonies. MODÈLES outils et équipement de récolte du miel, MODE de traitement du varroa avec un tissu éponge et de l'acide formique, TABLES d algorithmes pour apiculture avec nids d'abeilles. Application avec des peignes complets et plats. Comment les matériaux auxiliaires sont ils utilisés? Le matériel didactique est utilisé pour illustrer des situations de fait comprendre leur utilisation pratique. Dans toutes les sessions de formation le matériel didactique sert à donner aux stagiaires des aides mémoire pour une meilleure gestion du sujet. Insister sur le système novateur BEEPARTNER ainsi que ses composants réels permet aux élèves la mise en œuvre directe de leurs connaissances et ainsi leur facilite le démarrage d une entreprise apicole Qualifications des stagiaires Devenir apiculteur est accessible à toute personne âgée d au moins 16 ans. Les activités peuvent être réalisées par tout le monde, aucune restriction d'âge, on peut même aller jusqu à un âge avancé, tout dépend de sa constitution. Sous certaines conditions, il existe également la possibilité de se lancer dans l'apiculture aux hommes et aux femmes ayant un handicap physique. La condition préalable est un intérêt dans les processus naturels et relationnels ainsi qu un goût pour les activités physiques en plein air. Les débutants en apiculture doivent avoir un tempérament calme et équilibré et être prêts à prendre des décisions même en cas de situations imprévues. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

146 Le seul critère d'exclusion est l impossibilité de traiter l allergie au venin d abeille Programme Ce module comprend... Variation entre théorie et pratique Ce module comprend environ 50 heures : 30 heures de formation théorique et 20 heures de formation pratique. Afin d établir le meilleur contact entre les stagiaires et les colonies, il est souhaitable d'organiser la visite d'une véritable exploitation apicole, développée selon les principes novateurs de BEEPARTNER ILMTEC / Dr Prüger. La visite d'une véritable exploitation apicole ainsi que la confrontation avec les colonies d'abeilles sont essentiels. 3. CONTENU ET PROGRAMME DU MODULE 3.1 Contenu réel Contexte théorique et activités pratiques, étape par étape. Un bref rapport à la fin de chaque partie - faits majeurs. La partie théorique sera enseignée en utilisant les outils et le matériel didactique mentionnés ci-dessus. Indépendamment du temps nécessaire pour atteindre l'objectif, les étapes suivantes et les points essentiels seront également traités. LA FLEUR et L ABEILLE - la pollinisation des fleurs par les abeilles mellifères est une composante essentielle du processus biologique fondamental de la botanique. LES TROIS TYPES D ABEILLES ET LEUR INTERACTION -.L apiculteur doit savoir et garder en mémoire que l ABEILLE a une intelligence acquise depuis des millions d années. La RUCHE l'équipement le plus important de l'apiculteur - doit être construite conformément aux normes établies par les apiculteurs pour le confort des abeilles. Cependant, son coût ne doit pas compromettre l équilibre économique de l exploitation. EMPLACEMENT et ACCES au SITE ces points sont importants pour un impact efficace de l apiculture et l apport d une réponse régionale ( pollinisation ) à un problème planétaire ( biodiversité ) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

147 LES ABEILLES MELLIFERES sont les représentantes de la troisième plus grande exploitation agricole mondiale. Cela provient de la pollinisation qui insuffle une plus-value dix fois supérieure à celle de la valeur du miel produit. Le premier principe mondial de la TABLE DES QUATRES RUCHES a été créé non seulement pour son aspect peu encombrant et son peu d impact environnemental mais parce qu il répond à une apiculture économiquement gérable adaptée à une activité de loisirs, à un emploi complémentaire ou à un temps plein particulièrement rémunérateur. L'essaimage est le phénomène le plus naturel de reproduction des abeilles mellifères il est contraire au comportement courant de nombreux apiculteurs visant à une production de miel maximale. Le CYCLE de l ANNEE de L ABEILLE semble être simple et logique - mais nécessite dans les conditions actuelles de l'apiculture d'être accompagné de moyens pour le suivi de la santé des abeilles ( varoo acaricide ), de l élevage, de la reproduction, du cycle de la cire, de l alimentation et des soins durant la période hivernale. LE DROIT D EXISTER pour toute apiculture engendre une économie - donc, quiconque devient apiculteur doit examiner la rentabilité de son activité. SUCCÈS de l'apiculture - dépend de la METEO, du NECTAR, de l ABEILLE, de la RUCHE et du MODE OPERATIONNEL. Synchroniser ces relations et les illustrer d'exemples est la tâche des partenaires de l'abeille. LES OPÉRATIONS de GESTION de SUIVI des COLONIES prennent en considération les composantes objectives et subjectives elles constituent les principes fondamentaux de l apiculture moderne. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

148 3.2. Les conséquences sur le plan humain et environnemental Analyse fondamentale : identification de l'impact fondée sur le développement durable. Analyse intermédiaire : la notion de services environnementaux et de bien-être humain. Analyse approfondie : introduction aux coûts et bénéfices de l impact sur les conséquences environnementales et humaines. L apiculture, globale, naturelle et respectueuse de l'abeille constitue un impératif pour la conservation de la diversité biologique. Le projet BEEPARTNER développé par ILMTEC / Dr Prüger présente les conditions adéquates nécessaires aux personnes intéressées par des solutions durables Ressources Matériel didactique et documents complémentaires favorisant l'apprentissage : articles, pages Web, liens vers des articles sur Wikipedia et d'autres plates-formes, vidéos. 4. SESSION FINALE EVALUATION DES ACTIVITES Résumés à la fin de chaque module. 4.1 Comment est mise en œuvre l'évaluation des activités du module? 4.2 Rapport final - Résumé des réussites et des échecs document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

149 Quelques Images :: Un peuple d abeilles Le drone (a) l abeille travailleuse (b) la reine (c) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

150 Modèle de cercle dans l'échelle des plans cadastraux existants document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

151 Outils de l'apiculture et la protections diverses Modèle d un habitat pour abeilles document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

152 Formations qualifiantes spécialisées Eco Conseiller Le métier de vendeur conseil et la connaissance de son environnement professionnel Le développement durable, les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

153 1-PROGRAMME PEDAGOGIQUE DE LA FORMATION Objectifs pédagogiques Les objectifs pédagogiques se déclinent dans deux domaines, celui du métier de vendeur conseil et connaissance de l'environnement professionnel et celui du développement durable, les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment Le métier de vendeur conseil et la connaissance de son environnement professionnel Module A:- Le rôle du vendeur conseil : en magasin traditionnel, dans les grandes surfaces de bricolage, dans les centres de distribution et dépôts spécialisés, dans des entreprises du bâtiment ou regroupement d artisans Connaître les composantes de l emploi cible de Vendeur Conseil Connaître l environnement professionnel de la commercialisation de matériaux et de matériels dans le secteur bâtiment et bricolage Identifier les spécificités des différents contextes d exercices professionnels Se situer en tant que futur professionnel Module B : Les techniques de vente et la communication professionnelle Maîtriser les bases des techniques de vente Développer et mobiliser ses savoir-faire relationnels dans une démarche de vente/conseil auprès du grand public et/ou d artisans Module C : La gestion commerciale Maîtriser les bases de la gestion commerciale Module D : La gestion des stocks et des approvisionnements Maîtriser les bases de la gestion des flux (techniques de la gestion des stocks et des approvisionnements) Etablir des prévisionnels d achats et de ventes (suivi et tableaux de bord) Connaître les composantes de l emploi cible de Vendeur Conseil Connaître l environnement professionnel de la commercialisation de matériaux et de matériels dans le secteur bâtiment et bricolage Identifier les spécificités des différents contextes d exercices professionnels Se situer en tant que futur professionnel document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

154 Le développement durable, Les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment Module E : Introduction au développement durable et aux enjeux pour le secteur habitat/bâtiment Situer son action professionnelle dans une démarche de développement durable Identifier les principaux enjeux sociaux, économiques et environnementaux du secteur de l habitat et du bâtiment Module F : Les bases de l éco construction et rénovation Connaître les principes et règles de base de l éco construction et de l éco rénovation Connaître la règlementation en cours et à venir (HQE BBC.) Module G : Connaissance du monde du bâtiment Connaître le monde du bâtiment : ses structures, son organisation, ses principales réglementations, son vocabulaire, son état d esprit Module H : Connaissance de base de la thermique des bâtiments Connaître les bases de la thermique des bâtiments anciens et nouveaux Maîtriser les bases du vocabulaire, des données techniques et réglementaires, des modes de calculs de la thermique appliquée aux bâtiments Module I : Connaissance des éco matériaux Pour chacun des matériaux l objectif est d être en capacité d identifier les caractéristiques techniques, les propriétés, les performances sur le plan : de l efficacité énergétique de la santé du confort de la durabilité de la conformité aux normes des garanties du coût à l achat et à la pose de l existence de fournisseurs proximité de précautions et recommandations de mise en œuvre de l impact sur l environnement Module J : Connaissance des éco matériels Pour chacun des matériels l objectif est d être en capacité d identifier les caractéristiques techniques, les propriétés, les performances sur le plan : de l efficacité énergétique de la santé du confort de la durabilité document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

155 de la conformité aux normes des garanties du coût à l achat et à la pose de l existence de fournisseurs proximité de précautions et recommandations de mise en œuvre de l impact sur l environnement Module K: période d'application en entreprise Définir et mettre en œuvre une stratégie de recherche d'insertion. (Re)découvrir l entreprise et savoir s y situer, ajuster ses représentations. Se familiariser avec les situations de travail. Mettre en valeur ses qualités personnelles et bien préparer la suite du parcours. Appliquer les connaissances et les savoir faire acquis en formation. Faire le point avec un professionnel sur ses forces et les capacités à développer. Rencontrer d'autres personnes, enrichir son réseau professionnel Se situer sur le plan professionnel (Vendeur Conseil) et dans le secteur professionnel (grandes surfaces de bricolage, dépôts de matériaux et matériels pour le bâtiment, magasins traditionnels, entrepreneurs du bâtiment, regroupement d artisans) Situer son action professionnelle dans une démarche de développement durable et identifier les enjeux économiques, sociaux, environnementaux du secteur de l habitat/bâtiment Module complémentaire : renforcer sa maîtrise des outils bureautiques et des fonctions Internet dédiées Optimiser l utilisation d outils bureautiques et de fonctions Internet en lien avec l activité professionnelle Pour les débutants, s'initier aux NTIC Module complémentaire : valider son projet et sa formation Maîtriser des Techniques de Recherche d Emploi appliquées au secteur professionnel Valider sa formation et son projet professionnel document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

156 1.2 Contenus de l action Les contenus pédagogiques se déclinent dans deux domaines, celui du métier de vendeur conseil et connaissance de l'environnement professionnel et celui du développement durable, les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment Le métier de vendeur conseil et la connaissance de son environnement professionnel Module A:: Le rôle du vendeur conseil: en magasin traditionnel, dans les grandes surfaces de bricolage, dans les centres de distribution et dépôts spécialisés, dans des entreprises du bâtiment ou regroupement d artisans Compétences et emplois du métier de Vendeur Conseil en matériaux et matériels de construction et bricolage Application au domaine de la vente conseils éco-matériaux et matériels dans trois types d entreprises Module B : Les techniques de vente et la communication professionnelle La communication : écouter, comprendre les attentes et besoins du client, tenir compte de son niveau d information Les techniques de vente : accueillir le client, faire préciser la demande, informer, conseiller, conclure la vente, assurer le suivi de la vente Les techniques de vente à distance (internet, courrier, téléphone) La gestion des situations difficiles Module C : La gestion commerciale Les bases du droit commercial : le devis, le contrat de vente, les garanties, l obligation d information Les calculs commerciaux (taux de marge, seuil de rentabilité ) La réalisation de devis Le suivi de facturation Module D : La gestion des stocks et des approvisionnements La réception des marchandises et les règles juridiques associées La gestion des stocks et des approvisionnements La gestion des commandes document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

157 Le développement durable, les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment Module E : Introduction au développement durable et aux enjeux pour le secteur habitat/bâtiment L effet de serre : principales causes et conséquences du réchauffement climatique L évolution des coûts de l énergie, la raréfaction des ressources Les objectifs mondiaux et français Le plan climat régional Les enjeux dans le secteur de l habitat et du bâtiment Les critères d éco-conditionnalité Les pollutions domestiques, leurs effets sur la santé Apports complémentaires sur la notion de cycle de vie, d énergie grise Module F : Les bases de l éco construction et rénovation Historique de la démarche L éco construction aujourd hui : principes et réalités La prise en compte de l environnement urbain, rural, climat, exposition La structure du bâtiment Le choix des matériaux La maîtrise des énergies L utilisation des énergies renouvelables La santé et le confort dans l usage du bâtiment L impact environnemental Gestion et récupération de l'eau Module G : Connaissance du monde du bâtiment L habitat neuf, l habitat ancien De la construction artisanale à la construction industrielle La chronologie de la construction Les différents corps de métiers Réglementations, normes, labels Les DTU, le CSTB La FFB, la CAPEB, les Chambres des Métiers Apports complémentaires : lecture de plans calculs utiles : surfaces, volume, métrés document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

158 Module H : Connaissance de base de la thermique des bâtiments Caractéristiques thermiques de bâtiments anciens (antérieurs à 1975) Les réglementations thermiques depuis 1975 Le DPE : utilité, réglementation, modes de calcul, éléments de diagnostic Les notions et calculs de bases : conductivité, résistance, déperdition thermique Analyse comparée des performances de différents isolants et de différents modes constructifs Les normes existantes et émergentes : HQE, EFFINERGIE, MINERGIE, PASSIV HAUSS Module I : Connaissance des éco matériaux Les matériaux de gros œuvre (brique monomur, parpaings végétaux ) Les matériaux de charpente, de couverture, d étanchéité Les produits de la menuiserie Les huisseries et vitrages performants Les isolants traditionnels (laine de verre, de roche, polystyrène ) Les isolants naturels (chanvre, liège, laine de mouton, de lin, de bois, ouate de cellulose ) Les isolants à changement de phase Les éco-produits de finition (enduits, peintures, laques, lasures, cires, vernis, colles, joints) Les traitement du bois (fongicides et insecticides préventif ou curatif) Les aides financières et techniques (Crédit d impôt, réseau des EIE Aquitains et Girondins ) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

159 Module J : Connaissance des éco matériels Les systèmes de chauffage à énergies fossiles : électrique à inertie, PAC, Gaz à condensation Les systèmes de chauffage à énergie renouvelables : poêles et chaudières à bois ou granulés, CESI, Solaire PhotoVoltaïque, petit éolien La gestion de l eau : économiseur, récupérateur La phytoépuration Les appareils de régulation, de programmation, de gestion des veilles, les détecteurs de présence Les systèmes de ventilation : double flux, hygro réglable Les puits canadiens ou provençaux Les systèmes d éclairage performants : lampes fluocompactes, LED, OLED Les aides financières et techniques (Crédit d impôt, réseau des EIE Aquitains et Girondins ) Module K: période d'application en entreprise Avant l'entrée en stage entreprise : négociation des objectifs et des activités. Accueil dans l'entreprise et sur le poste de travail. Suivi avec le tuteur en cours de période. Bilan final avec le tuteur et le formateur chargé du suivi. Après le stage : synthèse et plan d'action. Module complémentaire : renforcer sa maîtrise des outils bureautiques et des fonctions Internet dédiées Perfectionnement Excel, Word et Power Point sur ce domaine d application Utilisation de ressources internet sur ce domaine d application Module complémentaire : valider son projet et sa formation Identification des principaux employeurs par type de structures Elaboration et validation du projet professionnel Réactualisation du CV et lettre de motivation 1.3 Décrire les méthodes et outils Les méthodes et outils pédagogiques se déclinent dans deux domaines, celui du métier de vendeur conseil et connaissance de l'environnement professionnel et celui du développement durable, les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

160 Le métier de vendeur conseil et la connaissance de son environnement professionnel Module A : Le rôle du vendeur conseil : en magasin traditionnel, dans les grandes surfaces de bricolage, dans les centres de distribution et dépôts spécialisés, dans des entreprises du bâtiment ou regroupement d artisans Méthodes: Analyse de référentiels emploi et compétences Témoignages de professionnels en poste Analyse d offres d emplois spécifiques Recherche d informations dans la presse et les sites internet spécialisés Réalisation d enquêtes professionnelles et présentation des résultats Visites de points de vente Outils: Référentiels emplois et compétences Fiches de poste Annonces spécialisées Revues et sites internet spécialisées Support d enquête professionnelle Annuaires professionnels Module B : Les techniques de vente et la communication professionnelle Méthodes Apports pratiques et théoriques Jeux de rôle, mises en situations professionnelles Exercices d application Etude de cas pratiques Apports de professionnels en exercice Utilisation de supports de vente Construction d argumentaires de vente. Outils Vidéo scopie Jeux de rôle Supports de cours Supports de ventes (catalogues, matériaux, matériels ) Méthode SONCAS document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

161 Module C : La gestion commerciale Méthodes Apports pratiques et théoriques Etude de cas pratiques Exercices d application Apports de professionnels en exercice Utilisation de supports de gestion commerciale Outils Supports de cours Outils de gestion commerciale Module D : La gestion des stocks et des approvisionnements Méthodes Apports pratiques et théoriques Etude de cas pratiques Exercices d application Apports de professionnels en exercice Utilisation de supports de gestion Méthodes FIFO, LIFO Outils Supports de cours Supports de gestion des stocks et approvisionnements Tableaux de bord Bordereaux de réception Bordereaux de commande document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

162 Le développement durable, les écos matériaux et matériels dans le secteur de l habitat et du bâtiment Module E : Introduction au développement durable et aux enjeux pour le secteur habitat/bâtiment Méthodes Apports d intervenants spécialisés Organisation de recherches documentaires, constitution et présentation de dossiers thématiques Visites de sites et de chantiers Module F : Les bases de l éco construction et rénovation Méthodes Apports pratiques et théoriques Etude de cas pratiques Exercices d application Apports de professionnels en exercice Visites de sites éco centre du Périgord Rencontres de professionnels: négoces éco matériaux économiste du bâtiment projeteur de ouate de cellulose énergie solaire Outils Film d Al Gore : Plan Climat de la Région Aquitaine secteur «bâtiment et éco habitat» Rapport du Sénat Ouvrages et site (Manicore) de Jean-Marc Jancovici Documents et site de l ADEME et du CLER Supports de cours Fonds documentaire spécialisé photovoltaïque architecte spécialisé en bio climatique Conférences lors de la semaine de l'éco construction au centre d'innovation de Floirac Outils Supports de cours Dossier thématique Livres, revues et sites spécialisés Documents et site de l ADEME et du CLER Ouvrages de Jean-Pierre Oliva - Terre Vivante Espace Info Energie document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

163 Module G : Connaissance du monde du bâtiment Méthodes Apports pratiques et théoriques Etude de cas pratiques Exercices d application Apports de professionnels en exercice et d intervenants spécialisés (FFB Aquitaine, CAPEB Aquitaine, Chambre des Métiers de la Gironde, Fédération Compagnonnique des Métiers du Bâtiment ) Visites de sites et de chantiers Rencontres de professionnels Outils Supports de cours Dossier thématique Exercices d application de transformation de l'habitat Revues et sites spécialisés Module H : Connaissance de base de la thermique des bâtiments Méthodes Apports pratiques et théoriques Exercices d application calculs de résistances thermiques Apports de professionnels en exercice bureaux d'études thermiques diagnostics thermiques Visite de sites et de chantiers maisons BBC, à ossature bois et traditionnelles à Bordeaux lac Outils Supports de cours Dossier thématique Livres, revues et sites spécialisés Calculateur 3CL et logiciel du ministère du logement/dpe Espace Info Energie de la MPS document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

164 Module I : Connaissance des éco matériaux Méthodes Apports pratiques et théoriques Exercices d application en situation Apports de professionnels en exercice ARBOGA West éco habitat Visites de sites de production et de commercialisation eco du Bassin Visites de chantier Manipulation d échantillons, de matériaux Participation à des salons spécialisés Vivons bois semaine éco construction Etude de fiches techniques et d argumentaires produits Outils Supports de cours Dossier thématique Livres, revues et sites spécialisés Centre de documentation Espace Info Energie de la MPS Module J : Connaissance des éco matériels Méthodes Apports pratiques et théoriques Exercices d application Apports de professionnels en exercice Visites de sites de production et de commercialisation Visites de chantier Eco hameau de Busseix Manipulation d échantillons, de matériels Participation à des salons spécialisés Etude de fiches techniques et d argumentaires produits Outils Supports de cours Dossier thématique Livres, revues et sites spécialisés Matériels de démonstration Centre de documentation Espace Info Energie de la MPS document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

165 Module K: période d'application en entreprise Méthode Avant le stage :validation de la recherche et du choix de l'entreprise par le formateur référent, signature de la convention Entretien téléphonique avec le tuteur pour s'informer de l'accueil et de l'entrée en stage. Visite et entretien avec le tuteur pour l'évaluation de la période Outils Réseau d'entreprise de la MPS permettant la collecte d'information sur l'entreprise ou les annuaires spécialisés. Convention d'alternance. Feuilles d'émargement. Grille d'évaluation de la période Module complémentaire : renforcer sa maîtrise des outils bureautiques et des fonctions Internet dédiées Méthodes Apports pédagogiques et exercices d application Outils Atelier bureautique et ressources internet Module complémentaire : valider son projet et sa formation Méthodes TRE Réalisation d enquêtes professionnelles (cf. Module 1.1) Structuration progressive du référentiel emploi/compétences durant le stage pratique entreprise Formalisation, présentation et validation du projet professionnel Outils Réseau de partenaires Annuaires professionnels Outils TRE de la MPS Supports d enquêtes professionnelles Référentiel emploi/compétences Attestation de stage document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

166 1.4 - Positionnement à l'entrée de la formation et adaptation du parcours Pour positionner les participants puis construire leur parcours, il est nécessaire de recueillir des informations concernant l'évaluation de leur niveau, celles relatives à leur formation, à leur expérience professionnelle. L évaluation des connaissances qui s effectue à la réunion d information collective et à l entrée en formation concerne les domaines qui seront abordés lors de la formation. Cette évaluation est destinée à identifier les domaines de progression des personnes et à évaluer l écart avec le métier visé. Le passage de cette évaluation peut s effectuer sur poste informatique avec l utilisation des outils de positionnement de la plate forme MPS et/ou sur support papier. Ces résultats sont commentés puis remis au stagiaire. Les informations personnelles : formation initiale ou continue, expérience, capacités et motivation personnelle, orientation du projet d insertion, sont contenues dans le dossier individuel du stagiaire et recueillies lors de l'entretien. Elles viennent compléter ou pondérer les résultats de l'évaluation. D autre part pour que le stagiaire soit acteur du positionnement, les ressources humaines et matérielles lui sont présentées en début de formation.en fonction de tous ces éléments le parcours personnalisé sera construit et reporté sur l'annexe pédagogique Conditions d'accès et pré-requis à la formation Les pré requis Pour suivre avec profit et atteindre les objectifs de cette action, il est nécessaire que le besoin de formation du candidat soit identifié et qu il soit compatible avec la durée du parcours de formation proposé. Formation accessible à des publics : De niveau EQF 2,3 avec expérience professionnelle dans la vente ou des compétences techniques dans le bâtiment De niveau EQF 3 acquis De niveau EQF 4 non validé Il est nécessaire d être volontaire et disponible pour suivre la formation. Un positionnement en français et mathématiques est réalisé à l'issue de l'information collective, il est complété par un entretien individuel. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

167 1.6 - Méthodes, outils et rythme des évaluations Evaluations continues sur les connaissances de bases en fin de chaque module, exposés, études de cas notés et commentés, soutenance devant un jury de professionnels constituent les éléments d'évaluation. Le livret ressources permettra à chaque stagiaire de capitaliser ces outils d évaluation complétés par les résultats de l évaluation en entreprise par le tuteur. Ainsi:, l évaluation pédagogique du stagiaire comporte plusieurs éléments. Une évaluation initiale pour le positionnement permettant de repérer les points forts et les lacunes et de construire l individualisation. Une évaluation formative continue par module dont le but est de capitaliser les acquis de la formation et de repérer les insuffisances afin d y remédier sans retard. Le comportement du stagiaire est aussi évalué de façon informelle par l équipe pédagogique: autonomie, investissement, méthodes de travail. Les séquences en entreprise permettent aussi d apprécier ces éléments, de même que les entretiens individuels avec le référent. Les séances d accompagnement permettent de mesurer l investissement dans le projet personnel : préparation et exploitation des séquences entreprises, inscriptions aux concours, recherche d information sur les emplois, les métiers, les qualifications. L évaluation pour chaque période de stage en entreprise se fait conjointement avec le stagiaire, le tuteur et chargé du suivi, elle est reportée sur cette fiche de suivi. Un suivi individuel de la progression est effectué périodiquement en réunion par l équipe pédagogique et les observations sont restituées personnellement à chaque stagiaire par le formateur référent. Tous les résultats des positionnements et évaluations sont reportés sur la fiche de suivi de la progression individuelle du stagiaire. Ces évaluations tout au long de la formation permettent : - au stagiaire de se positionner par rapport à son objectif et si nécessaire d apporter des modifications dans sa manière de travailler, son investissement. - à l équipe pédagogique d apporter des modifications du parcours personnalisé du stagiaire, aux méthodes proposées, à l accompagnement du stagiaire. - au prescripteur d avoir connaissance de l évolution du stagiaire et de proposer si nécessaire des rencontres avec le stagiaire et/ou le référent. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

168 document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

169 Les bilan intermédiaire et bilan final permettent d entendre le stagiaire s exprimer sur son parcours et sa progression. Tout ceci sera noté sur la fiche de synthèse de bilan individuel RYTHME ET OUTILS : Tests d évaluation par module avec correspondance EQF Exposés et études de cas entre les deux périodes en entreprise Grille des acquis et suivi de la progression en équipe, sur le livret de formation du participant Grille d évaluation de la période en entreprise Soutenance devant jury en fin de formation Les évaluations en cours de formation sont corrigées et annotées par le formateur intervenant qui rend compte à chaque stagiaire de sa production, de ses acquis et de ses lacunes, donne des conseils sur la méthode, sur les travaux complémentaires à entreprendre et les outils à utiliser dans le cadre de l individualisation. Les résultats du suivi par l ensemble de l équipe portent sur la progression globale par rapport aux objectifs du parcours. Ils sont communiqués individuellement à chaque stagiaire et notés sur son livret Connaissance des métiers, des pratiques d embauche et tendances du marché par secteur d activité. > Exploitation des sources papier et sites Internet des grands relais d information : ROME/ANPE, CIDJ/CIJA/, ONISEP, et du logiciel d orientation PASS AVENIR. > Des sites généralistes présentant les métiers par secteur d activité et par centres d intérêt : plus l accès à des centaines de vidéos > Exploitation du guide des réseaux et services d accès à l emploi édité tous les ans par le CLIP Paris. Pour tous les emplois-type des différents secteurs d activité, sont présentés les sites Internet spécifiques au secteur, pour : la description des caractéristiques des métiers des compétences et de l environnement professionnel, les coordonnées du syndicat, fédération ou groupement professionnel; les titres de la presse spécialisée, des indications précises sur les tendances de l emploi et des sites supplémentaires pour progresser dans sa recherche sur le groupe métiers sélectionné. > Exploitation du répertoire national des certifications professionnelles document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

170 > Mise à disposition des cd-rom et traitement documentaire des ressources papier (ouvrages spécifiques publications particulières, plaquettes ) publiées par les organisations professionnelles, les OPCA, mise en place d un CV EUROPASS. Métiers de demain : Le baromètre des métiers, les métiers de demain : Accès au rapport complet de la Dares «les métiers à l horizon 2015» de janvier L étude résumée est accessible sur : Economie locale. > Conseil Régional d Aquitaine : Les diagnostics territoriaux, Traits de territoire. > Dispositions des Contrats d'objectifs signés en Aquitaine ( source CAP METIER) en lien avec les points saillants sur les différents GFE décrits par les diagnostics territoriaux de la région. > INSEE Aquitaine : le portrait de votre région. > AQUIECO : Site économique de la Chambre régionale de Commerce et d Industrie d aquitaine : analyses locales/portrait de territoire, analyses sectorielles et thématiques, l économie aquitaine : tous les dossiers, les pôles de compétitivité en Aquitaine. > Les sites des CCI des départements d'aquitaine et des conseils généraux - Economie régionale et vie locale pour la France comme exemple: Sud-Ouest, L Aquitaine : Le journal d Information du Conseil Régional d Aquitaine, Atlantica, CESR la Lettre (Conseil Economique et Social Régional), H 20 La revue des sciences et de l industrie en Aquitaine, Objectif Aquitaine et supplément la Lettre, Situations Aquitaine (CRCI Aquitaine), La lettre Economique de Bordeaux, L Echo des collines, Gironde Magazine, Jeunes Informations : Lettre d info de la Mission Locale des Hauts de Garonne, MLT Lettre d info de la Mission Locale Technowest - Connaissance des métiers et des filières de formation : Actuel CIDJ (National) et Top CIJA (Aquitaine), Bref (CEREQ), Editions nationales et régionales de l ONISEP, Connaissance de l Emploi (Centre d Etude de l Emploi),... document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

171 - Environnement : Ecologie et Développement Durable, Environnement magazine, Environnement et Technique, Instantanés Techniques, La Lettre Techniques de l Ingénieur, Recyclage Magazine Récupération, Techniques de l Ingénieur, Techniques de l Ingénieur : instantanés Techniques, document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

172 Animation du réseau local de partenaires, exemple pour la France : Le réseau d entreprises partenaires s est constitué à partir des différents contacts noués depuis de longues années avec des entreprises ou des organisations professionnelles : les entreprises d accueil recevant régulièrement des stagiaires de la MPS en insertion, orientation, pré-qualification et qualification - les entreprises ou organisations. Les organisations professionnelles comme (OPCA ou branches tels Unifaf, Uriops, Opcareg, Federec, Agefos pme, FAFSEA, FAFEA, Uniformation, Forcemat, Forfhac, Fafih, ), des entreprises dont la MPS accueille les salariés en formation en inter ou intra entreprise, ou à titre individuel. Les contacts avec les responsables formation ou de service permettent de faire connaître l ensemble des missions confiées à la MPS en particulier celle de conduire des demandeurs d emploi dans leur parcours d insertion et de qualification. Ces relations permettent d une part d enrichir notre connaissance dans les différents secteurs professionnels, de leurs évolutions de leurs besoins en ressources humaines. C est aussi parfois l occasion de concrétiser un partenariat permettant la collaboration dans les instances (groupe de pilotage, comité d orientation), l accueil de stagiaires ou des opportunités d embauche. Les relations suivies avec les OPCA et les branches, permettent de mieux cerner les évolutions et exigences des différents secteurs professionnels. La MPS fait partie du club d entreprise d Artigues. La MPS est en relation avec les institutions et organismes chargés de l accompagnement et de l insertion des travailleurs handicapés, l AGEFIPH pour laquelle des formations préqualifiantes sont organisées, les Cap emploi Girpeh et Média Hand treprise, mais aussi des centres de reclassement professionnel l ERP La Teulade, CRP La Tour de Gassies dont certains de leurs stagiaires ont suivi une remise à niveau à la MPS dans le cadre de leur parcours de reclassement. De plus avec l Université de la formation de l Education et de l Orientation, la MPS organise chaque année des échanges entre les entreprises et tous les acteurs de la formation. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

173 Le recyclage Projet Européen «SHIVAA» 1. INTRODUCTION Le recyclage consiste fondamentalement à utiliser une fois de plus des matériaux qui ont été rejetés et qui toujours propres permettent la fabrication soit de nouveaux soit de similaires. Le recyclage est un procédé utilisé pour réduire le volume des résidus solides. Le recyclage sert à aider à protéger l'environnement afin de stopper la pollution. Prendre part à ces mécanismes, de tri et de recyclage amène à concevoir la vie et à appréhender notre environnement naturel autrement. Les ordures sont un important problème quotidien, contre lequel nous devons lutter. Les gens, sont les premiers à consommer et à contaminer, les premiers à être affectés par les déchets générant des mauvaises odeurs dans les rues, des infections et des maladies mettant notre santé en danger. Le recyclage n'est pas une idée nouvelle. Dans la nature, beaucoup de choses sont recyclées à plusieurs reprises. Autrefois les produits étaient faits pour durer, et les gens les réutilisaient au lieu de les jeter. Voitures, cuisines, machines à laver, réfrigérateurs, meubles et de nombreux autres objets peuvent être recyclés. Les produits recyclables sont rassemblés dans les lieux ou dans des centres de collecte sélective et, s ils sont déjà triés, ils sont transportés directement à l'usine de traitement. S ils ne le sont pas, un tri est réalisé. Après ce processus le matériel est nettoyé de sorte que tous les polluants soient éliminés. Le verre est fondu pour fabriquer de nouvelles bouteilles et contenants en verre. Une étape secondaire du procédé qualité permet de profiter de la matière première et de l utiliser en impression. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

174 2. HISTORIQUE Le recyclage a démarré au commencement de la civilisation humaine, c'est-à-dire, selon des estimations récentes, il y a environ douze mille ans. Le fumier végétal est un procédé des plus anciens du recyclage. Dès que le genre humain apparut il y eut des ordures. Dès que les êtres humains ont commencé à inventer, des ordures ont été produites. La première preuve de collecte organisée des ordures a démarré en 400 av. J.C. à l époque des Grecs. Au Moyen âge, le recyclage se développa de façon intéressante : le papier étant très rare et cher, les livres et manuscrits anciens étaient souvent réutilisés. Le recyclage a commencé aux États-Unis dès 1690, à Philadelphie, dans un moulin dédié aux documents à recycler, créé par la famille Rittenhouse. Durant les années 70, de nombreux États ont participé à ce processus après l approbation de la loi de mise en place de la monnaie de dix cents en nickel. Déjà en Espagne, dès la fin des années 70, une loi approuva l élimination des déchets des municipalités, leur volume était alors minime. La proportion de résidus livrés dans des décharges non contrôlées a ainsi été réduite de 60 % à 25 % en 15 ans ( ). Dans les années 80, nous avons légiféré sur les résidus toxiques et dangereux. Depuis 1991, l inventaire des sols contaminés a et réalisé. L'augmentation continue de la quantité de résidus que nous générons est à l'origine de problèmes importants. Parmi les biens de consommation, la majorité sont faits pour ne pas durer et être vite remplacés. Beaucoup de produits, les mouchoirs ou les serviettes en papier, jusqu'aux rasoirs, les couches ou les canettes, sont conçus pour être utilisés une fois et ensuite jetés. Les biens sont utilisés et rejetés en grandes quantités, sans conscience claire, la majorité du temps, alors qu il est nécessaire de faire quelque chose avec tous ces résidus. Le problème s'aggrave, car l'activité industrielle croissante génère de nombreux produits à la fois toxiques ou difficilement incorporables aux cycles des éléments naturels. Régulièrement, les produits chimiques se sont accumulés dans les décharges puis ont été recouverts et utilisés et ont servi de base de construction de logements, ce qui cause de graves problèmes et nuit à la santé de la population. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

175 7. OBJECTIFS Objectifs généraux Prise de conscience des principes du recyclage chez les apprenants et formateurs. Connaissance des concepts liés au recyclage. Implication de l'individu dans l'environnement à travers le recyclage des déchets. Promotion des pratiques de recyclage du point de vue individuel et collectif. Le développement d'un réseau de collecte des déchets. Elaboration domestique et en entreprise d'une dynamique de recyclage. Implication sociale des apprenants dans les activités de recyclage. 8. METHODOLOGIE 1. L'utilisation de matériel ressource Lors de ces sessions de formation, développées par les partenaires du projet SHIVAA, nous allons amener les élèves à l utilisation de nouvelles technologies, puis les conseiller et les aider dans ce voyage fascinant. Les apprenants recevront le programme, selon leurs besoins, sur papier ou en format numérique, nous leur fournirons des manuels ou l accès à notre propre plateforme d'e-learning SHIVAA. Tous les cours ont été élaborés par des professionnels en la matière. Le programme a été adapté aux besoins des apprenants, les formateurs proposeront un programme vivant, pratique et accessible. L'équipe de tuteurs/formateurs, spécialistes dans les différents domaines d'étude, assistera les apprenants par courriel, grâce aux outils de la plateforme e-learning ou en face à face lors d ateliers. Le formulaire en ligne suppose la réalisation complète du cours de la plateforme e-learning sur Internet. Ceci implique le téléchargement de tous les fichiers de cours. 2 Compétences requises pour les formateurs Les formateurs feront preuve de vigilance sur l acquisition des compétences et de l'expérience des étudiants SHIVAA. Les enseignants seront pleinement impliqués dans leur cours, ce qui contribuera à l'éducation environnementale des étudiants. Les formateurs seront soutenus par l'équipe éducative des partenaires du projet dans l'accomplissement de leurs tâches, ce soutien dans leur rôle et leur charge de travail leur permettra de bénéficier de temps nécessaire pour former les élèves. Les formateurs seront à temps partiel et praticiens dans le domaine qu ils enseignent, document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

176 afin de s approprier les composantes du programme de formation, lequel sera d éduquer leurs étudiants afin qu'ils puissent acquérir les aptitudes et les compétences nécessaires. 9. DUREE Plateforme d'apprentissage en ligne : fonctionnera à la demande.cette technologie d'apprentissage sur Internet permettra aux étudiants d intégrer plus facilement la formation et également aux formateurs qui ont terminé la formation, d évaluer le temps et les moyens qui ont été nécessaires à son acquisition. Durée: 5 mois. PROGRAMME DU MODULE ET CONTENU 1. Contenu actuel Pour résoudre le problème du recyclage, nous avons besoin de connaître les trois «R» : Réduire: Réduction signifie jeter moins, ainsi, l'un des meilleurs moyens de réduire la quantité de déchets est de stopper les actes d'achat dont nous n'avons pas un besoin urgent. Réutiliser: Nous pouvons éviter de jeter beaucoup de choses dans les décharges, comme les vieux livres, les sacs de plastique, etc., en les utilisant à nouveau ou les donnant qui pourrait les utiliser. La réutilisation sous-entend préserver et réutiliser. Recycler: Il existe de nombreux objets qui ne peuvent pas être réutilisés, mais ils sont composés de matériaux réutilisables au travers des procédés de recyclage. Les canettes en aluminium, les bouteilles en verre, le papier, le carton, les contenants en plastique recyclable et autres produits peuvent être amenés dans un centre de recyclage. Dans ces centres de recyclage, les matériaux sont triés et envoyés aux usines afin de fabriquer de nouveaux produits. Du papier, il est possible d en fabriquer du nouveau. Des bouteilles de verre usagées, écrasées puis mixées on fabrique de nouveaux produits en verre. Les boîtes en aluminium usagées sont fondues et de nouveaux produits d'aluminium sont fabriqués. Par exemple, le plastique des bouteilles usagées est utilisé dans la fabrication de tapis. L'objectif est de transformer un objet usagé en un nouvel objet. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

177 Pourquoi recycler? Le recyclage est la meilleure façon de résoudre le problème des déchets. Malheureusement, à l'heure actuelle, nous recyclons une très petite quantité de déchets. Ne pas jeter les choses et leur donner une nouvelle utilisation est une merveilleuse façon de contribuer à la santé de la planète. Tout ce que nous utilisons tous les jours ( journaux, bouteilles en plastique, etc.) est fabriqué avec des matériaux provenant de la terre. Notre planète a une quantité limitée de ces précieuses ressources naturelles. À notre époque, le consumérisme débridé a été installé dans nos maisons, nous apportant plus d'inconvénients que d'avantages. Le monde soit - disant «développé / industrialisé», nous offre une gamme de dispositifs et d outils qui nous garantit une meilleure vie et nous assure que nous ne pouvons pas vivre sans eux. La publicité est omniprésente, elle nous bombarde sans cesse d informations. Ainsi, nous travaillons pour gagner plus d'argent afin de consommer davantage, et consommer plus, nous oblige à travailler plus pour acheter plus de choses, ce qui nous oblige à travailler plus longtemps. Cette roue sans fin nous amène à découvrir que «notre qualité de vie» n'est pas là et que nous vivons vraiment accablés par la tension, l anxiété et l'angoisse qui consiste à poursuivre quelque chose qui n'est peut-être pas si important. Nous voyons beaucoup de publicités qui nous renseignent sur les énormes avantages de certains produits que nous avons seulement «à utiliser et jeter». Dit ainsi, il semble donc essentiel de réfléchir à ce sujet, nous nous rendrons compte que, bien que cela puisse paraître rentable, c est extrêmement dommageable, car nous gaspillons nos ressources qui ne sont pas inépuisables. Ne serait-il pas plus judicieux d'utiliser un produit dont on se servirait souvent? Cette attitude nous éviterait de piller la nature, et nous permettrait de satisfaire nos besoins primaires. La nature nous donne toutes les ressources naturelles dont nous avons besoin et nous rejetons sans cesse des déchets, générant d énormes volumes, difficiles à éliminer et dont les instances locales ou nationales ne sont pas prêtes à supporter les coûts de gestion. Un sac à ordures contient en moyenne 50 % de matière organique, 20 % de papier, carton ou bois, 10 %, de verre, 8 % de métaux, 7 % de plastique, et 5 % de résidus de déchets. Bien qu'au cours des dernières années, des usines de traitement de déchets aient été construites en zone urbaine, nous trouvons encore des décharges sauvages dans des ravins. Les déchets non contrôlés produisent des liquides filtrés par le sol ce qui peut contaminer les eaux de surfaces et souterraines. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

178 La bonne gestion des déchets dans une ville se concrétise par des usines de tri des ordures. Il est donc essentiel que les autorités compétentes puissent prendre très au sérieux les questions de gestion des déchets, le contrôle des décharges et promeuvent des comportements citoyens responsables, en proposant un premier tri des déchets dans des containers différents, ce qui facilitera leur recyclage. L'épuisement des ressources naturelles au cours de ces dernières décennies conduit l'homme à se préoccuper de son environnement et à la recherche de solutions adaptées. QUE POUVONS NOUS FAIRE EN TANT QUE CITOYENS? Tout d'abord, nous devons réfléchir à la façon dont nous voulons vivre. Si l'idée à laquelle nous adhérons est en harmonie avec la nature, il est temps de se mobiliser au quotidien au sein d un groupe de citoyens, afin d'améliorer la santé de notre environnement et au bout du compte la nôtre également. Nous devons générer le moins d ordures possible car il ne faut pas oublier que plus le coût du recyclage augmente plus nous aurons à assumer les effets négatifs sur notre environnement notamment les émissions de gaz, les odeurs nauséabondes, la libération de métaux lourds, etc.. Il convient de réutiliser tout ce qui pourrait nous être encore utile, éviter les produits jetables", car en les consommant nous favorisons le «gaspillage» des ressources naturelles. Lorsque nous achetons, nous devons éviter les attitudes compulsives et réfléchir à ce dont nous avons vraiment besoin. Nous ne devons pas nous laisser fourvoyer par des offres commerciales dans lesquelles en fait rien ne nous est donné, mais il s agit juste de stratégie de vente. À maison, nous pouvons trier nos ordures, c'est à dire séparer la matière organique, le papier et carton, le verre, le plastique et les batteries. Nos municipalités ont l obligation de nous fournir des containers spécifiques à chaque type de produit. Il est conseillé d'acheter des articles fabriqués à partir de matériaux recyclés, de cette façon, nous favorisons la réduction de la consommation des ressources naturelles et favorisons la promotion et l utilisation de ces articles. Nous devons rejeter les produits munis d emballages sophistiqués et inutiles, car en plus d'accroître nos ordures, ils sont plus chers. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

179 Nous devrions utiliser du papier recyclé qui n'a pas été blanchi au chlore, ce composant est toxique et son déversement peut endommager gravement l équilibre de nos rivières. En raison de la faible demande de papier recyclé, son prix reste généralement supérieur au nouveau vierge, mais si nous envisagions le recyclage d un dixième de nos journaux usagés nous pourrions sauver arbres. Au lieu de jeter les feuilles, écrites d un seul côté, il serait préférable de les garder pour prendre des notes, faire la liste des courses ou les donner aux enfants pour qu ils dessinent. Il est certain que les enfants et surtout les arbres nous en seraient reconnaissants. Il est préférable d'utiliser un rasoir non jetable, de cette façon, nous utiliserons le même produit pendant plus longtemps... Les piles contiennent, entre autres, du mercure et du cadmium qui sont des polluants dangereux. L'énergie nécessaire pour fabriquer des batteries est deux cent fois plus importante que celle qu elle procure, très peu d'entreprises réalisent leur recyclage. Il serait donc adapté d utiliser des piles rechargeables, qui durent plus longtemps que les alcalines. Toujours, lorsque l on s en débarrasse, le faire dans des containers spécifiques. Finalement, réduisons, réutilisons et recyclons tout ce que notre bon sens nous suggère. Uniquement de cette façon, nous apporterons un frein à la «course» de ce monde amené à être rempli d'ordures. CONSEQUENCES POUR L ENVIRONNEMENT ET LA POPULATION Analyse de base La politique consensuelle des états du monde entier consiste à développer le genre humain et la société selon une stratégie de développement durable. Les caractéristiques essentielles du développement durable sont : la durabilité des écosystèmes, de l'économie, de la société. Le système social n'est plus considéré comme un système de production humain et de richesses matérielles, mais comme un système qui est en harmonie avec la nature. La fermeture d anciennes décharges et le lancement de nouvelles est toujours un sujet controversé en raison de la pollution liée aux impacts économiques et sociaux. Des sommes très importantes sont utilisées pour la gestion des décharges équipées de technologies d incinération à long terme. L intitulé énergie document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

180 verte amène à une acceptation sociale des déchets et soustrait de la valeur aux efforts visant à réduire les déchets et à utiliser les ressources plus efficacement, afin de donner plus d'importance à une progression vers une gestion durable des ressources. Cette réflexion permet de veiller également à ce que la plupart des matériaux soient envoyés dans des incinérateurs pour être détruits ce qui est contraire aux objectifs de gestion durable. Analyse intermédiaire Les impacts environnementaux du recyclage sont très importants. En effet, il existe des normes écologiques et les citoyens en sont normalement informés. Le plus faible impact environnemental de la gestion des déchets bio est réalisé par le compostage domestique. Lorsque cela n'est pas possible, ou lorsqu'il n'y a aucun besoin de compost domestique, les biodéchets en décomposition pourraient être recyclés par le biais de collecte séparée pour garantir la pureté, ou après le tri, en une qualité équivalente de bio-déchets. Analyse avancée Dans les pays européens, la collecte, le transport et le recyclage des déchets électroniques est très organisé. En outre, dans certains pays européens, les citoyens payent une taxe pour le recyclage, ou plus généralement, peuvent recycler leurs déchets gratuitement. Partout dans le monde la consommation de matières premières par les industries de construction s'accumule ce qui résulte en un épuisement des ressources naturelles, augmentant l impact sur l'environnement et les émissions de CO2 dans les environs. De nos jours l acier et le béton sont largement utilisés et dominent dans l'industrie de la construction. Ces deux matériaux sont des produits différents qui ont une production de flux distinct avec des répercussions importantes sur l'environnement. La quantité d'énergie intrinsèque et l énergie opérationnelle, consommées dans le processus de production, de recyclage et de réutilisation deviennent de plus en plus plus importants dans les industries de la construction en raison de la pénurie potentielle des ressources naturelles dans un avenir proche et en raison de l'inflation du prix de l'énergie. Les entreprises devraient fixer des objectifs pour minimiser les déchets, le recyclage et les cycles de vie des minéraux. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

181 Déchets Combustible document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

182 RESSOURCES Websites info: Articles: Videos: # BIBLIOGRAPHIE High Tech Trash : Dispositifs numériques, Substances toxiques cachées, Santé humaine d Elizabeth Grossman Projets de recyclage pour le génie du mal par Russel Gehrke Réutilisation et recyclage (aide à l'environnement) par Charlotte Guillain Recyclage : Le Guide essentiel par Lucy Siegle Pourquoi nous recyclons?: marchés, valeurs et politiques publiques par Frank Ackerman Pourquoi devrais-je recycler vos déchets? (Un petit pas) par M. j. Knight document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

183 SESSION DE CONCLUSION / ÉVALUATION DES ACTIVITÉS Sélection des moyens d évaluation Les évaluations ressources seront étudiées selon les caractéristiques du cours et seront les suivantes : -INITIALE: à l aide d un brainstorming et des connaissances antérieures des élèves -AU COURS DU PROCESSUS : durant l'élaboration du projet, au travers des observations, des listes de comparaison et des dossiers techniques. -FINALE : développement des activités ( mesure des réalisations au regard des règles d'évaluation ) Enquête, discours, création de textes, résolution de problèmes, développement de signes. Auto-évaluation grâce à une norme dictée par le formateur, qui correspondra à un pourcentage de la note finale. Unité de compostage document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

184 Comment est faite l évaluation des activités du module? Les rapports nationaux comme ceux des partenaires du projet SHIVAA sur l'état de l'environnement tentera de servir d'instrument de gestion de l'environnement dont le but sera d'informer sur la situation environnementale des pays partenaires du projet SHIVAA, de telle manière qu'ils devraient faciliter des prises de décisions cohérentes concernant la recherche d'options durables par les différents acteurs sociaux de l utilisation de l'environnement et des ressources naturelles. C'est un outil important qui permettra par un processus d'évaluation participative d obtenir un document partagé qui rassemble les connaissances des experts et des spécialistes des différentes questions environnementales. En outre, les rapports montreront l'évolution de la gestion de l'environnement, les indications sur les progrès et les priorités environnementales au moyen d'une analyse des indicateurs de l'état de l'environnement dans les pays partenaires SHIVAA. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

185 FEUILLE DE ROUTE RESUME DES ECHECS ET REUSSITES Le procédé de recyclage présente un certain nombre d'avantages et d inconvénients. Il est essentiel que les avantages aient plus de poids que les inconvénients, comme il a été dit, le recyclage est une initiative positive. Les avantages du recyclage sont différents, présentant divers aspects écologiques, économiques et sociaux. AU NIVEAU ÉCOLOGIQUE : La survie de l'environnement naturel et la réduction de la pollution. Systèmes de santé allouant une longévité Protection des ressources naturelles renouvelables et non renouvelables AU NIVEAU ÉCONOMIQUE Les matières premières sont évitées dans la fabrication de nouveaux produits au profit des matières recyclables. Le processus de création d'emploi exige des différents niveaux de formation des travailleurs. AU NIVEAU SOCIAL Création d emplois, le processus nécessitant différents profils professionnels. Les inconvénients du recyclage peuvent apparaître car les gens n'ont pas une idée claire de son fonctionnement. Quelques points intéressants à améliorer, à savoir : Absence de développement des marchés de produits recyclés Besoin d une volonté politique et d une planification d autorisation des licences. L'aspect politique ne doit pas empêcher l élaboration de projets de recyclage ou l engagement participatif des citoyens. Besoin d information du particulier afin de contribuer à un meilleur recyclage (la société ne sait pas exactement ce qui se passe dans la nature, quelles sont les principales substances nocives, pour cette raison, la population ne comprend pas l'importance du recyclage.) «les sociétés tendent à résister aux changements». Les cycles traditionnels de réalisation, d'utilisation et de rejets sont très faciles à rompre. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

186 ΜΟΝΤΕΛΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ SHIVAA LLP FR- GRUNDTVIG -GMP document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

187 ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οικολογικός Τουρισμός και Αγροτουρισμός ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 Αιολική Ενέργεια ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΑΠΙΔΕΥΣΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΘΟΥΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3- Φωτοβολταικά ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΧΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΤΟΧΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Μελισσοκομία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορικό - Στόχοι ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ- ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

188 Χρήση βοηθητικών υλών Απαιτούμενη Επιδεξιότητα των Εκπαιδευομένων Πρόγραμμα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βιβλιογραφία ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ/ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 5- Διαχείριση Απορριμάτων ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΟΡΟΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΘΑΟΡΙΣΜΟΣ ΔΡΟΜΩΝ ΒΑΣΙΚΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗΣ ΥΔΡΑΥΛΙΚΟΙ ΥΛΙΑΚΟΙ ΛΕΒΗΤΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΞΥΠΝΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 6 Ανακύκλωση ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

189 ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Πλοήγηση σε ένα μάθημα διευκόλυνσης στον αγρο-τουρισμό με Επαγγελματικό Δίπλωμα στη Νεολαία, τη Λαϊκή Διδασκαλία και τον Αθλητισμό στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα «SHIVAA» Ορισμοί του αγρο-τουρισμού Βάση του SOURCE, που είναι το Εθνικό Κέντρο Τουριστικών Πόρων και Αγροτικής Κληρονομιάς, ο αγρο-τουρισμός επεξηγείται ως ο τοπικός τουρισμός, διαμορφωμένος και ελεγχόμενος από τους κατοίκους της χώρας, ένας συμμετοχικός και διαμοιραστικός τουρισμός, ο οποίος αντλεί τις τοποθετήσεις του στα πλούσια εδάφη και την φιλικότητα των ανθρώπων. Το 1993 ο Γενικός Γραμματέας της Εθνικής Ένωσης «Τουρισμός στις Αγροτικές Περιοχές», Henry Grolleau, εξηγεί τον όρο ως «τοπικός τουρισμός, είναι για ηγετική τοπική διαχείριση, εστιάζει την προσοχή του στα τοπικά ωφελήματα, προσθέτει αξία στους φυσικούς πόρους, τα τοπία, την κληρονομιά και την τοπική κουλτούρα.» Ο ορισμός από το Eurotas (Αγρο-τουρισμός στην Ευρώπη) από το 1992 δίνει ακόμα πιο πολλές λεπτομέρειες: «Ο αγρο-τουρισμός ορίζεται στην παγκόσμια τουριστική οικονομία ως η ανάπτυξη του τουρισμού στις αγροτικές περιοχές, τούς φυσικούς πόρους, την παραδοσιακή κληρονομιά, τη αγροτική δομή, τις χωριάτικες παραδόσεις και τα τοπικά προϊόντα, μέσω εγκεκριμένων προϊόντων, παρουσιάσεις περιφεριακών ταυτοτήτων, καλύπτοντας τις ανάγκες των καταναλωτών για διαμονή, τροφοδοσία, απασχόληση ελεύθερου χρόνου, διασκέδασης και διάφορων άλλων υπηρεσιών, για τοπική βιώσιμη ανάπτυξη και επαρκή ανταπόκριση στην ανάγκη για ασχολίες ελεύθερου χρόνου στην εκμοντερνισμένη κοινωνία μας, σε μια καινούργια πόλη και ως κοινωνική αλληλεγγύη προς τους κατοίκους που ζουν στην ύπαιθρο». Ο Οικολογικός Τουρισμός είναι μια νεότερη ονομασία που συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

190 Συλλέγει μαζί όλες τις μορφές τουρισμού που είναι βασισμένες στη φύση και στις οποίες το κύριο κίνητρο του τουρισμού είναι να παρατηρεί και να εκτιμά τη φύση και τους παραδοσιακούς πολιτισμούς που κυριαρχούν στις φυσικές περιοχές. Περιέχει ένα μέρος εκπαίδευσης και ερμηνείας του περιβάλλοντος. Οργανώνεται γενικά για μικρές ομάδες από μικρές τοπικές και ειδικευμένες επιχειρήσεις. Υποστηρίζει την προστασία των φυσικών περιοχών, και εξασφαλίζει ευημερία των τοπικών κατοίκων. με την παροχή οικονομικών ωφελημάτων στις κοινότητες υποδοχής, τις οργανώσεις και τα κυβερνητικά πρακτορεία που εξασφαλίζουν τη συντήρηση των φυσικών περιοχών δημιουργώντας θέσεις εργασίας και εισοδηματικές ευκαιρίες για τους τοπικούς ανθρώπους προωθώντας τη συνειδητοποίηση μεταξύ των κατοίκων της χώρας υποδοχής καθώς επίσης και μεταξύ των τουριστών για την ανάγκη να συντηρηθεί το φυσικό και πολιτιστικό αβαντάζ. ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟ-ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας Βάση των στόχων που τέθηκαν από το Περιβαλλοντικό Φόρουμ Grenelle και τις πρόσφατες τάσεις, η ADEME υπολογίζει ότι ο ετήσιος μέσος όρος ανάπτυξης των τομέων βιώσιμης ανάπτυξης (εξοπλισμός για την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποτελεσματικότητα στον οικιστικό τομέα, οικολογικές κατασκευές, ) πρέπει να φτάσει το 21% ανά έτος με το τέλος του Η ένταξη σε ένα πρόγραμμα βιώσιμου τουρισμού ως μια υποστήριξη ανάπτυξης δίνει την ευκαιρία στη χώρα να προωθήσει τόσο την εμφάνιση όσο και την ανάπτυξη δραστηριοτήτων σχετικά με τον τουρισμό, αλλά επίσης και την εμφάνιση και ανάπτυξη πυρήνων προώθησης τουρισμού, των οποίων οι δραστηριότητες σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Μεγιστοποίηση των οικονομικών επιδράσεων του τουρισμού στην περιοχή Στην έκταση που οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν το εξωτερικό κόστος που σχετίζεται με τον τουρισμό, είναι σημαντικό οι τοπικές πολιτικές να επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση των οικονομικών ωφελημάτων προς την κοινότητα. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

191 Επομένως ο βιώσιμος τουρισμός επιδιώκει τόσο να μειώσει την απώλεια εισοδήματος εκτός της περιοχής όσο και να μεγιστοποιήσει τη χρήση των τοπικών πόρων (τοπικοί σύμβουλοι, παραγωγοί φαγητού, υπηρεσίες μεταφοράς, ξεναγοί, κλπ). Ενθάρρυνση επενδύσεων στην περιοχή Διατήρηση του κόστους των πόρων και η εξεύρεση εναλλακτικών τρόπων που καταναλώνουν λιγότερο, σημαίνει εξοικονόμηση και περισσότερος έλεγχος του προϋπολογισμού, αλλά και περισσότερα χρηματικά αποθέματα για μελλοντικές επενδύσεις. Επιπρόσθετα, η ένταξη σε μια οικολογική προσέγγιση στην εδαφική κλίμακα θα δώσει την ευκαιρία τόσο στο να ωφεληθούν μέσω χρηματικής υποστήριξης, να προβλέψουν πιθανές μελλοντικές περιβαλλοντικές νομοθεσίες, αλλά επίσης και να προσελκύσουν κοινωνικά υπεύθυνους επενδυτές. Διασφάλιση κοινωνικής δικαιοσύνης Οι τουριστικές περίοδοι εξελίσσονται ολοένα σε μια διαμάχη μεταξύ κατοίκων και τουριστών ως προς τους διαθέσιμους πόρους και υπηρεσίες. Λόγω σημαντικών απροσδόκητων κερδών, ο τουρισμός μπορεί να γίνει προτεραιότητα ως προς την πρόσβαση στους πόρους και τις υπηρεσίες. Παρόλα αυτά, ένα πρόγραμμα ανάπτυξης τουρισμού είναι μια ιδανική ευκαιρία για την ανάπτυξη υπηρεσιών και διευκολύνσεων (π.χ. διευκολύνσεις για ηλικιωμένους και άτομα με κάποια αναπηρία) οι οποίες δεν θα ήταν εφικτές σε περίπτωση που οι υπηρεσίες και οι πόροι βασίζονταν μόνο στον τοπικό πληθυσμό και όχι στο εισόδημα από τον τουρισμό. Διατήρηση ενός ευχάριστου περιβάλλοντος ζωής για τον τοπικό πληθυσμό Ο ανεξέλεγκτος τουρισμός είναι πηγή μόλυνσης του αέρα, μόλυνση του περιβάλλοντος, καθώς επίσης οπτική και ακουστική μόλυνση για τον τοπικό πληθυσμό. Το κανάλι και η σωστή διανομή της ροής τουριστών θα προστάτευε το γενικό περιβάλλον της περιοχής. Παρακίνηση των πολιτών για συμμετοχή Η συμμετοχή των πολιτών λείπει κυρίως από τη διαδικασία του τουριστικού προγραμματισμού, παρόλα αυτά αν υπήρχε θα αποφεύγονταν τόσο πολλές συγκρούσεις όσο και θα ήταν μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία να βελτιωθεί η πληροφόρηση ως προς περιβαλλοντολογικά θέματα. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

192 Ο βιώσιμος τουρισμός προτείνει την εξουσιοδότηση ατόμων για συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη διαχείριση και τη μελλοντική ανάπτυξη του τουρισμού στην περιοχή τους. Το θέμα των περιβαλλοντικών προκλήσεων αφυπνίζει ιδιαίτερα τους ανθρώπους και έτσι θα τους εμπλέξει στην ανάπτυξη τοπικού τουρισμού. Προφύλαξη και ενίσχυση της περιφερειακής ταυτότητας Η φύση και ο πολιτισμός είναι και τα δύο προϊόντα τουρισμού και μια ποιότητα ζωής για τους τοπικούς ανθρώπους. Επομένως είναι διπλά σημαντική η προφύλαξη αυτής της κληρονομιάς ενός τουριστικού προορισμού. Ένας επιτυχής τουριστικός προγραμματισμός μπορεί να μαζέψει ικανοποιητικούς πόρους για να προστατεύσει και να διατηρήσει την τοπική κληρονομιά και να διατηρήσει μια μόνιμη ταυτότητα της περιοχής υποδοχής. Συντήρηση των φυσικών πόρων Ο τουρισμός είναι τόσο σημαντικός καταναλωτής φυσικών πόρων,αλλά και εξαρτάται από αυτούς τους ίδιους πόρους η συνέχεια του τουρισμού. Για να μην διακινδυνεύσει το μέλλον του προορισμού, είναι σημαντικό να γίνει σύγκριση μεταξύ των τουριστικών αναγκών και των διαθέσιμων φυσικών πόρων. Επιπλέον, η κατανάλωση απολιθωμένων καυσίμων παράγει εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και επιδεινώνει την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου. Εάν οι αιτίες είναι παγκόσμιες, οι συνέπειες θα είναι όλο και περισσότερο τοπικές και το μέλλον ορισμένων περιοχών έχει εκτεθεί. Δημιουργία και προώθηση προς τα έξω μιας θετικής εικόνας της περιοχής Οι Γάλλοι ως αλλοδαποί, είναι πιο ευαίσθητοι στα περιβαλλοντολογικά θέματα. Μια υποχρεωτική χρέωση προς την χρησιμοποίηση της περιοχής θα χτίσει μια θετική εικόνα για προωθητικές διαδικασίες στη Γαλλία και στο εξωτερικό. Βιώσιμος τουρισμός, σημαίνει η ικανοποίηση των προσδοκιών που έχουν οι επισκέπτες και αυτό θα επιτευχθεί επιτρέποντάς τους να ανακαλύψουν την προστατευμένη κληρονομιά και με την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών. Ένας ικανοποιημένος πελάτης είναι ο πελάτης που θα επισκεφτεί ξανά τον ίδιο προορισμό και θα μιλάει με θετικά σχόλια, συνιστώντας τον προορισμό με την επιστροφή στην περιοχή του από τις διακοπές. Εξασφάλιση της αξιοπιστίας του προορισμού document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

193 Μόνο μερικές περιοχές, μέχρι τώρα, έχουν δεσμεύσει πραγματικά μια περιεκτική προσέγγιση για υπεύθυνη ανάπτυξη. Εντούτοις είναι σημαντικό να υπάρχει αξιοπιστία σε όλα τα επίπεδα μιας και έτσι οι καταναλωτές ενημερώνονται καλύτερα και κάθε στοιχείο, όχι μόνο σύμφωνα με την εικόνα που προωθείται για τον προορισμό (π.χ.: το πλαίσιο που δεν ενσωματώνεται σε ένα τοπίο, ρυπογενείς δραστηριότητες, ) θα αναμεταδοθεί έξω από την περιοχή και θα είναι ένα σημαντικό μειονέκτημα για την ανάπτυξη του τουρισμού στους συγκεκριμένους προορισμούς. ΜΕΡΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Ο αγρο-τουρισμός συμβάλλει στη διαφοροποίηση των αγροτικών δραστηριοτήτων. Τα τουριστικά έξοδα στις αγροτικές περιοχές, που καταλαμβάνουν το 30% του γαλλικού εδάφους, καταναλώνουν μόλις το 20% των συνολικών δαπανών, ενώ το 2001 αυτή η περιοχή προσέλκυσε περισσότερο από ένα τρίτο Γάλλων τουριστών. Ο αγρο-τουρισμός για να επιτύχει τους γενικούς στόχους της οικονομικής ανάπτυξης και του εδαφικού προγραμματισμού, χρηματοδοτείται από διάφορες πηγές (άτομα, τοπικές αρχές, Υπουργεία Γεωργίας και Περιβάλλοντος, DATAR, την Ευρώπη κλπ ). Μια ποικιλομορφία που έχει επιτρέψει στις αγροτικές περιοχές να γίνουν ένας σημαντικός προορισμός. Αλλά η ανάπτυξη των τουριστικών προϊόντων απαιτεί συγκεκριμένες δεξιότητες σύμφωνα με τους στόχους που έχουν τεθεί. Παραδείγματος χάριν, η οργάνωση προσφέρει ταξίδια που επικεντρώνονται στην πρακτική μιας σημαντικής δραστηριότητας όπως η αλιεία και έτσι οι μελέτες πρέπει να είναι ιδιαίτερα λεπτομερείς. Αυτοί οι πελάτες είναι μια ξεχωριστή στοχευμένη ομάδα, έτσι απαιτούν ειδικευμένες δεξιότητες σε διάφορα επίπεδα, όπως το κατάλυμα και οι υπηρεσίες, αλλά και αυξημένο επαγγελματισμό από τους διοργανωτές. Παρομοίως, οι τουριστικές δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, όπως η πεζοπορία, απαιτεί βαθιά κατανόηση μεταξύ των συνεργατών για την επιτυχία των προγραμμάτων, για να μην αναφέρουμε, πάλι, την ποιότητα στέγασης και των υπηρεσιών που πρέπει να προσαρμόζονται στα νέα αιτήματα των πελατών. Πράγματι, πολλοί παράγοντες δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια των επόμενων λίγων χρόνων ο εσωτερικός τουρισμός θα συνεχίσει να αυξάνεται, αλλά είναι προφανές ότι η άνοδός του θα είναι συνδεδεμένη με την αύξηση πελατών από άλλες ευρωπαϊκές χώρες ή ακόμα και από πιο μακρινές περιοχές. Η προσφορά θα πρέπει να είναι διαφορετική, πρωτοποριακή και προ πάντων ποιοτική. Θα λάβει υπόψη στον απολογισμό των δαπανών το κόστος προώθησης, διανομής και το εμπόριο των αρχικών προϊόντων προκειμένου να γίνουν ευρέως γνωστά και να αναγνωρίζονται για τη θεμιτή τους αξία. Το πλήθος ανεξάρτητων προμηθευτών που είναι διασκορπισμένοι γεωγραφικά και αόριστα δομημένοι είναι ένα πρόβλημα για αποτελεσματικό εμπόριο. Μην αγνοήσετε τις ποιοτικές απαιτήσεις που πρέπει να τεθούν document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

194 σύμφωνα με το εθνικό σχέδιο για λόγους συνέπειας, αλλά πρέπει να περάσουν μέσω των αποκεντρωμένων λύσεων για λόγους αποδοτικότητας. Επομένως ο αγρο-τουρισμός είναι μια ισχυρή ευκαιρία για ενίσχυση των διαφορετικών δυνάμεων των αγροτικών περιοχών. Είναι ένας κινητήριος μοχλός για τοπική ανάπτυξη επειδή όλες οι διαστάσεις ανάπτυξης είναι παρούσες στον αγρο-τουρισμό: η οικονομική διάσταση, η κοινωνική διάσταση και η πολιτιστική διάσταση. Aquitaine: ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΜΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ «Μέσω των «θεμάτων περιπάτου» μου δίνεται η ευκαιρία να ταξιδεύω, κάνοντας τους ανθρώπους να ταξιδεύουν. «Γεννημένος κοντά στο Μπορντώ, στην είσοδο του Medoc, ο Didier Feron συνοδεύει τριακόσιους ανθρώπους κάθε έτος στην ανακάλυψη της Aquitaine, στις γοητείες της, σε χαρακτηριστικές τοποθεσίες της περιοχής της και στα τοπικά της προϊόντα. Το 1992 λάνσαρε τα «θέματα περιπάτου», συνδυάζοντας το Πιστοποιητικό Γεωργικού Τεχνικού, το Πιστοποιητικό Κρατικού Αθλητισμού και την τεχνογνωσία στη γαλλική κουζίνα, για υποστήριξη αυτών των εκδρομών που συνδυάζουν τις ανακαλύψεις μιας ολόκληρης χώρας: «Ταξίδευσα πολύ. Όταν επέστρεψα στη Γαλλία, είπα στον εαυτό μου ότι δε θα σταματούσα να ταξιδεύω. Ήθελα να μοιράζομαι την ευχαρίστηση της ανακάλυψης μιας περιοχής και να φεύγω εντυπωσιασμένος από τους ανθρώπους και τα τοπία.» Οι περίπατοί του, που ακόμα δεν έφεραν το όνομα, αλλά καθοδηγούνταν από το ίδιο πνεύμα, ονομάστηκαν έτσι όταν στρατολογήθηκε ο Didier Feron το 2001 από την Περιφερειακή Επιτροπή Αθλητισμού στις αγροτικές περιοχές Aquitaine: Η ιδέα εμφανίστηκε στην κοιλάδα της Loire. Η ετικέτα έπειτα εισήχθη στο επίπεδο της Εθνικής Ομοσπονδίας Αθλητισμού, στις αγροτικές περιοχές. Ικανοποιεί τα κριτήρια της ποιότητας, του ενδιαφέροντος, της φιλικής διάθεσης και της ασφάλειας στο ταξίδι. Από τότε καθισμένοι στα ποδήλατά τους οι ποδηλάτες, πορεύονται σε μονοπάτια και στενά δρομάκια. Τα θέματα αναπτύσσονται σε αντιστοιχία με μια επιλεγόμενη περιφέρεια. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

195 «A LA CARTE» Στη Gironde, ο γύρος μπορεί να φέρει τους ποδηλάτες στους αμπελώνες της Bordeaux για να συναντήσουν κρασοπαραγωγούς. Μια στάση επιτρέπει την επίσκεψη στο «château», για δοκιμή της παραγωγής και στη συνέχεια μια βασική εισαγωγή στην δοκιμή κρασιού. Στις Landes η στάση μπορεί να είναι σε ένα εκτροφείο παπιών: «Θα έχετε συνομιλίες και ανταλλαγές ιδεών με τους κατοίκους που ζουν στην περιοχή». Στη συνέχεια ο στόχος είναι να κάνεις ενεργό συντελεστή και τον αγροτικό τομέα. «Ο γύρος μπορεί επίσης να περιπλανηθεί σε μεσαιωνικά χωριά και τις οχυρωμένες πόλεις ή να πάει στα σκαλιά των προσκυνητών του Αγίου Ζακ de Compostela. Αυτή η ανακάλυψη με το ποδήλατο όλων των τοποθεσιών μιας περιοχής περιλαμβάνει μερικές φορές την επανεύρεση μιας περιοχής από τους ίδιους της τους κατοίκους. Ανακαλύπτοντας μια τοποθεσία με το ποδήλατο ή με το αυτοκίνητο δεν είναι το ίδιο. Οι άνθρωποι μένουν συχνά έκπληκτοι. Περιβαλλόμαστε από ένα πλούτο τον οποίο δεν αντιλαμβανόμαστε σωστά. «Μάλλον θα οργανώνω πορείες ποδηλατιστών αντί για πεζοπορίες», λέει. «Με την ποδηλασία, μπορείς να δεις περισσότερα πράγματα παρά με την πεζοπορία. Αυτές οι οργανωμένες πορείες προορίζονται για όλα τα ακροατήρια. Πρέπει να είναι πραγματικά ένας αθλητισμός για όλους. Καμία σκέψη στο κεφάλι ή να καταπίνεις για μίλια!». Ένα απόγευμα μιας μέρας ή περισσότερων μερών ο προϊστάμενος δράσης Αθλητισμού και Τουρισμού CRSMR Aquitaine, δίνει ένα τριμηνιαίο πρόγραμμα και ανταποκρίνεται στα διάφορα αιτήματα. Διάρκεια πορείας, διαμονή, στέγαση, πορείες και δοκιμή προϊόντων μπορούν να επιλεχτούν a la carte. Ο Didier Feron οργανώνει επίσης «Αγώνα ποδηλάτου» ο οποίος τελειώνει με παραδοσιακά παιχνίδια και τεράστιο πίκνικ, υποστηρίζει τις ενώσεις και οργανώνει εκδηλώσεις, όπως το «Cyclofestin» ή το «Γαστρονομικό Ποδήλατο» στα οποία πέρα από την πορεία, δίνουν την ευκαιρία να δοκιμαστούν πιάτα των μενού των διαφόρων περιοχών. Εδώ είναι το ορεκτικό, εκεί φαγητά σχάρας και αλλού το κρασί.»δε βαριέμαι ποτέ. Οι γύροι είναι πάντοτε οργανωμένοι με τις καλύτερες υπάρχουσες επιλεγμένες δραστηριότητες. Είναι μια απόλαυση να βλέπεις τους ανθρώπους να τρώνε μετά τον περίπατο. Είναι η καλύτερη ανταμοιβή!». RUYNES EN MARGERIDE Ένα ζωντανό μουσείο προστασίας και διαβίωσης της κληρονομιάς Στην είσοδο του σχολείου Clemence Fontille στη»signalauze», το κουδούνι δεσπόζει της εισόδου. Μέσα σε αυτό το κτίριο, χτισμένο στα τέλη του 19 ου αιώνα, υπάρχει η μυρωδιά της σόμπας αναμεμειγμένης με κιμωλία. Στον πίνακα: η ηθική της ημέρας. «Είμαστε σε μια από τις νοσταλγικές περιοχές,» είχε πει ο Francois Moulier, πολιτιστικός μεσολαβητής του οικολογικού μουσείου Margeride high-auvergne, in Ruynes Margeride (Cantal). Ανάμεσα σε τρεις περιοχές που περιλαμβάνονται στο συμπληρωματικό κατάλογο των ιστορικών document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

196 μνημείων, το μουσείο κρατά ζωντανή την ιστορία και την παράδοση της Margeride και των κατοίκων της, ενώ λαμβάνει αποφασιστικά υπόψη τις ειδήσεις και το μέλλον. Η περιοχή πήρε το όνομά της από ένα βουνό που υπήρχε στο Cantal, το haute-loir και το Lozere. «Ο πληθυσμός λέγεται ότι προέρχεται από την Margeride. Η ταυτότητα είναι πολύ δυνατή», είπε ο Francois, δείχνοντας προς το βουνό του γρανίτη. ΣΙΔΕΡΕΝΙΕΣ ΡΙΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΑ ΣΗΜΕΙΑ Από το σχολείο στο αγρόκτημα μέσω του κήπου, χωρίς κανένα παράθυρο, κανένα προγραπτό κείμενο, αλλά μόνο τις οργανωμένες και ελεύθερες περιηγήσεις, σε ένα κλίμα χαλάρωσης και χαμόγελου. «Δεν θέλουμε να έχουμε μια ξεπερασμένη εικόνα. Το μουσείο έχει διάφορες αποστολές: έρευνα, συντήρηση, ανάπτυξη προγραμματισμού, διευκόλυνση και αναψυχή. Το σχολείο έκλεισε το 1983 όταν είχε μόνο τέσσερις μαθητές. Πάνω από είκοσι χρόνια αργότερα, ξανά άνοιξε, αλλά στο πρόσωπό της δεκαετίας του '30». Η Clemence Fontille διόρισε έναν δάσκαλο, διδάσκοντας τους επισκέπτες για τα χρόνια των σιδερένιων ρηγών και των καλών σημείων. Στο διαμέρισμα, η έκθεση προκαλεί τον τρόπο των μαθητών: «Τότε, τα παιδιά έρχονταν στο σχολείο με τα πόδια. Αυτή η πορεία ήταν ένα διάστημα ελευθερίας μεταξύ δύο κόσμων που εποπτεύονταν από ενηλίκους, το σχολείο και το σπίτι», είπε ο Francis. Για αναβίωση του μουσείου και την επικοινωνία της κοινότητας, η Margeride Truyère, το ξανά άνοιξε και το διαμόρφωσε σε μονοπάτι πεζοπορίας. Το κάθε μονοπάτι είναι σηματοδοτημένο με πινακίδες από γρανίτη κατασκευάζοντας «κοπάνες διαλειμμάτων», αναφερόμενες σε ένα οδηγό σχολικών αναμνήσεων και ιστοριών. Τα βήματα των οδοιπόρων συμπίπτουν μερικές φορές εκείνα των κατοίκων. Ο διάλογος είναι τακτικά αναμενόμενος. «Επιτρέπει τις συναντήσεις. Μας κρατά στην καρδιά.» Ο πληθυσμός, έπειτα από την πρωτοβουλία της αποκατάστασης μιας από τις περιοχές το του αγροκτήματος του Pierre Allegre - συμμετείχε ενεργά στις ενέργειες του μουσείου: «Το μουσείο είναι για τους ανθρώπους και τον πληθυσμό. Εργαζόμαστε με την ιστορία και δίνουμε χώρο στην ανάπτυξη.» Στο χωριό Loubaresse, που χωρίζεται από το σχολείο με την οδογέφυρα Garabit, που χτίστηκε από τον Άιφελ, τέσσερις αγορές ενώνουν τους τοπικούς παραγωγούς με τους τουρίστες. Οι κάτοικοι μαγειρεύουν το aligot. Σαράντα εκδηλώσεις οργανώνονται στην περιοχή κατά τη διάρκεια της σαιζόν, όπως υπαγορεύσεις στο σχολείο, πιστοποιητικά μάθησης, ένα φεστιβάλ βατομούρων, διασκέψεις ή ένα πάρτι για «το μέλι και άλλα γλυκά», στο αγρόκτημα του Pierre Allegre. Αντικρύζοντας την εκκλησία, αυτό το κτίριο κτίστηκε από βασάλτη και γρανίτη, στεγάζοντας δέκα έως δεκαπέντε ανθρώπους. Ο επισκέπτης μεταφέρεται στο 19 ο αιώνα σε μια ατμόσφαιρα που διατηρείται μοιάζοντας λες και οι κάτοικοι είχαν μόλις φύγει. Στο κυρίως δωμάτιο, τα σαπούνια ξεραίνουν πάνω από το τζάκι, όπου στο παρελθόν εξιστορούνταν ιστορίες. Τα τυριά είναι αποθηκευμένα στα ράφια. Τα αντικείμενα παραμένουν στην αρχική τους τοποθεσία. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

197 Μια έκθεση είναι αφιερωμένη στη συγκομιδή. Φορώντας ακουστικά, οι επισκέπτες μπορούν να ακούσουν τις καταγραφές των καταθέσεων από τους αγρότες «Αυτός ο κήπος είναι το παρατηρητήριό μας, η περιοχή κλήσης μας. Κατόπιν δίνουμε χρήσιμες πληροφορίες στους ανθρώπους για να ενταχθούν στον τομέα και να ανακαλύψουν έπειτα τη Margeride», λέει ο Francis, καθώς τα κουδούνια των εκκλησιών χτυπούν. Το μουσείο Margeride high-auvergne, το μοναδικό στην Auvergne που αναγνωρίζεται από τη Αρχή Μουσείων της Γαλλίας, καλωσορίζει επισκέπτες κάθε χρόνο: «Είμαστε ένα ζωντανό μουσείο, ένα ενεργό μουσείο. Η ιδέα είναι να προστατευθεί η κληρονομιά και να της δοθεί ζωή. Σκέφτομαι ότι μπορούμε να μάθουμε καθώς διασκεδάζουμε. Πρέπει να μιλήσουμε, να δώσουμε στους ανθρώπους την επιθυμία να συζητήσουν και να καταλάβουν το γιατί». ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Συνέντευξη με τον Leon Bertrand- Πρώην Κυβερνητικό Γραμματέα Τουρισμού «ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» Πώς ο αγρο-τουρισμός κατά τη γνώμη σας συμβάλλει στη διαχείριση και βιώσιμη ανάπτυξη περιοχών; Μέσω του πανεθνικού δικτύου, των περιβαλλοντικών συστατικών και των φυσικών δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου οι οποίες είναι συνεχιζόμενες, υπάρχει η σύνδεση με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Είναι ένα ζήτημα των κυβερνήσεων να προωθήσουν πια πραγματική βιώσιμη επιχείρηση. Η τουριστική στέγαση στις αγροτικές περιοχές είναι βασισμένη σε μια ποικιλία δραστηριοτήτων, όπως στέγασης και τροφοδοσίας, συμμετοχή στην ανάπτυξη των ενδιαφερόμενων περιοχών, παράλληλα με άλλες οικονομικές δραστηριότητες, κυρίως γεωργικές. Όμως. οι αγρότες είναι ακόμα μειονότητα μεταξύ των τουριστικών εργολάβων, στις αγροτικές περιοχές. Οι κάτοικοι αγροτικών περιοχών οι οποίοι δεν ασχολούνται με την γεωργία, ασχολούνται όλο και περισσότερο με τις προαναφερθείσες δραστηριότητες, δημιουργώντας ένα αρμονικό συνδυασμό, που σε τελική ανάλυση ευεργετεί κατά πολύ αυτές τις περιοχές. Η άποψή μου είναι ότι αυτός είναι ο βιώσιμος τουρισμός. Πώς να τον αναπτύξουμε ακόμη περισσότερο; Το 2002 περισσότερο του 1/3 των Γάλλων τουριστών ήταν αγρο-τουρίστες. Κατά βάθος είναι μη κερδοσκοπικός και δεν υπάρχουν πάντοτε ανταμοιβές. Έχουμε τριών ειδών πελάτες: «Πελάτες που γυρίζουν πίσω» συμμετέχοντας σε μη εμπορικής αξία τουρισμό, κοινωνικό και συμμετοχικό τουρισμό, που αυξάνεται συνεχώς και περιλαμβάνει τους λάτρεις της χώρας, πρόσφατο πελάτη, καθώς επίσης ενθουσιώδεις και επικερδείς πελάτες. Αυτή η νέα κατηγορία τουριστών δίνει μια θετική εικόνα στις αγροτικές περιοχές. Το φαινόμενο αυτό ενισχύεται από τις αυξημένες διακοπές κατά τη διάρκεια του χρόνου και τα μεγαλύτερης διάρκεια Σαββατοκύριακα που είναι εφικτά λόγω της λιγότερης ώρας εργασίας. Η διαμονή σε αγροτικές περιοχές προσφέρεται ειδικότερα για πιο μικρές document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

198 περιόδους διαμονής, και αυτοί οι πελάτες είναι πολύ σημαντικοί για το μέλλον ενός επικερδούς αγρο-τουρισμού. Οι συνεταιρισμοί είναι πολύ αναμιγμένοι στον αγρο- τουρισμό. Πώς μπορεί να βοηθηθεί η διαβίωση των αναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων και ο επαγγελματισμός των προσφορών; Είναι κυρίως οι μόνες λειτουργικές υποδομές σε περιοχές μειωμένης τουριστικής προσέλευσης και συχνά οι μόνες οικονομικές δραστηριότητες εκτός από τη γεωργία. Ο Κυβερνητικός Γραμματέας Τουρισμού τους υποστηρίζει σε αυτές τους τις ενέργειες. Οι συνεταιρισμοί συχνά συνεργάζονται με μεγάλα εθνικά δίκτυα για να τις βοηθήσουν στη δημιουργία νέων προϊόντων ή στη δόμηση ενεργειών. Επιπρόσθετα, αναπτύσσουμε μια επινόηση ως βοήθημα για την ανακαίνιση των περιουσιών τους και η οποία ονομάζεται «Πρόγραμμα Ενοποίησης του Εξοπλισμού Κοινωνικού Τουρισμού». Ένας συνεταιρισμός με τουριστικές ενώσεις σε κοινωνικά θέματα για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στο σχεδιασμό και τον προσαρμοσμένο εξοπλισμό των νέων απαιτήσεων του κοινού. Αυτές οι ενέργειες θα δώσουν την ευκαιρία στη Γαλλία να έχει ένα ποιοτικό πακέτο εξοπλισμού για κοινωνικό τουρισμό σε όλη την περιοχή και λειτουργούν επιπρόσθετα σε μια βάση ποσοστών για την ολοκληρωμένη διαμονή στα προγράμματα και για αντιμετώπιση του αποκλεισμού. Θα έπρεπε ο τουρισμός στις αγροτικές περιοχές να είναι βασισμένος σε μια περιληπτική ιδέα ενσωματώνοντας μια ποικιλία παραδοσιακών και αθλητικών ασχολιών καθώς επίσης και υπηρεσίες στέγασης; Αν και είναι ελκυστικό, δεν πρέπει να ξεχνούμε τα οικονομικά κριτήρια που μπορούν να μας εμποδίσουν από την ανάπτυξη παγκόσμιων τουριστικών υπηρεσιών. Πιστεύω πολύ στην εξειδίκευση του εξοπλισμού που είναι αφιερωμένος σε μια συγκεκριμένη μορφή τουρισμού, που επίσης μπορεί να εξυπηρετήσει ως υποστήριξη άλλων ωφελημάτων. Επίσης πιστεύω στη δικτύωση των τοπικών συντελεστών, μέσω κατασκευών όπως φιλοξενούσες τουριστικές χώρες, φυσικά περιφερειακά πάρκα, μικρά τουριστικά γραφεία, πράσινους σταθμούς ή τα πιο όμορφα χωριά στη Γαλλία. Μόνον η διαμονή δεν θα προσελκύσει ένα τουρίστα πελάτη: η ποιότητα των προσφερόμενων δραστηριοτήτων και υπηρεσιών, το καλωσόρισμα, η φυσική και παραδοσιακή κληρονομιά, είναι βασικά στοιχεία αυτής της προσφοράς. Για κατοχύρωση αυτής της διαδικασίας δικτύωσης, έχουμε ιδρύσει τη Μόνιμη Διάσκεψη του Αγρο-Τουρισμού, για να επιτρέψουμε μια πιο αρμονική ανάπτυξη της τουριστικής οικονομίας των αγροτικών περιοχών. Ως μέρος της εκπαίδευσης του BPJEPS στους τομείς της άθλησης και της αναψυχής του MPS, ο κάθε ένας μπορεί να φανταστεί την ολοκλήρωση του προγράμματος SVIVAA ως κατωτέρω: document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

199 ΣΤΟΧΟΙ : Όσον αφορά τον αγρο-τουρισμό, μπορούμε να προσδιορίσουμε τους ακόλουθους στόχους: Συνειδητοποίηση ως προς τον οικονομικό τομέα του αγρο-τουρισμού με την ανακάλυψη προβλημάτων σχετικά με το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Γνώση της επιχείρησης και των μετόχων του αγρο-τουρισμού, και τη σύνδεσή τους με τον αθλητικό και ψυχαγωγικό τομέα. Επέκταση των περιοχών δραστηριότητας των μελλοντικών ηγετών και των εκπαιδευτών. Να γίνει ο οικολογικός τουρισμός μια πραγματικότητα στην AQUITAINE. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Υπηκοότητα και οικολογική υπηκοότητα. Βελτίωση της πληροφόρησης για βιώσιμη ανάπτυξη και δίκαιου τουρισμού. Αγρο-τουρισμός: ζητήματα, προβλήματα, μέλλον. Οικολογικός τουρισμός στην AQUITAINE. Δημιουργία και οδηγός δραστηριοτήτων σχετικά με τη Γη. Βούτηγμα στον εργασιακό χώρο. ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Εξηγηματική μέθοδος για εισαγωγή στο θέμα και τα ζητήματά του. Συμμετοχική μέθοδος για να κάνει τον εκπαιδευόμενο φορέα των επιλογών του. Ατομική υποστήριξη ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ: Κεφαλαιοποιημένη μονάδα ή Πιστοποίηση στη διευκόλυνση στον Αγροτουρισμό για Οικολογικό Τουρισμό. ΥΠΟ ΟΡΟΥΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗ: Ώντας εκπαιδευόμενος στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα BPJEPS MPS Artigues. ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: Κοιτάξτε το σχετικό έγγραφο στην επόμενη σελίδα. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πολίτης: Ένα χαρακτηριστικό που συγκεντρώνει μια ομάδα ανθρώπων σε μια οργανωμένη κοινωνία και που φανερώνεται με τον επηρεασμό της δημόσιας απόφασης, μέσω των αντιπροσώπων της. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

200 Ο πολίτης είναι ένα άτομο σε μια κοινωνία, που έχει τόσο δικαιώματα (ψήφου, γάμου, υποψηφιότητας σε εκλογές ) όσο και υποχρεώσεις (να υπακούει το νόμο, να πληρώνει φόρους, να βοηθά το συνάνθρωπό του ). Οικολογικός πολίτης ή υπεύθυνος πολίτης: είναι μέρος της γης που εγγυάται την ύπαρξή του, η οποία πρέπει να περιπλέκει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις προς το περιβάλλον. (Π.χ.: δικαίωμα απόλαυσης ενός υγιούς περιβάλλοντος, καθήκον να μην μολύνει το περιβάλλον). Ο κάθε οικολογικός πολίτης, που σημαίνει ο κάθε ένας από εμάς, έχει τη δυνατότητα να διασφαλίσει τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω των καθημερινών του ενεργειών. Υπεύθυνος Πολίτης Πολίτης που κάνει επιλογές Για Βιώσιμη Ανάπτυξη Βιώσιμη Ανάπτυξη: Οικονομική ανάπτυξη η οποία σέβεται την περιβαλλοντική και κοινωνική ισότητα. «Ανάπτυξη η οποία καλύπτει τις παρούσες ανάγκες χωρίς να εκθέτει την ικανότητα κάλυψης των αναγκών που θα έχουν οι μελλοντικές γενιές». UN Rio 1992 Τα τρία πεδία δράσης της βιώσιμης ανάπτυξης Οικονομική Κοινωνική Περιβαλλοντική Διαρκής Δίκαιη Βιοτική Βιώσιμη Οικονομικό Πεδίο Δράσης: Έλεγχος της ανάπτυξης διατηρώντας οικονομική αποδοτικότητα Κοινωνικό Πεδίο Δράσης: Εγγύηση της κοινωνικής ισότητας για να οδηγήσει σε άκμανση της ανθρωπότητας. Περιβαλλοντικό Πεδίο Δράσης: Η συντήρηση των φυσικών πόρων και η βεβαίωση μιας υπεύθυνης διαχείρισης του περιβάλλοντος. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

201 Οικονομικό/Κοινωνικό: δίκαιο, αναζητώντας ισότητα μεταξύ οικονομικού κέρδους και κοινωνικού δικαίου.π.χ. : δίκαιο εμπόριο... Οικονομικό/Περιβαλλοντικό: βιώσιμο, αναζήτηση ισότητας μεταξύ οικονομικού κέρδους και προστασίας του περιβάλλοντος. Π.Χ. : η συντήρηση των παράκτιων περιοχών, του αγρο-τουρισμού, του οικολογικού τουρισμού Κοινωνικό/ Περιβαλλοντικό: βιοτικό, αναζητώντας ισότητα μεταξύ του κοινωνικού δικαίου και της προστασίας του περιβάλλοντος. Π.Χ. : δικαίωμα ζωής σε ένα υγειές περιβάλλον Για να φτάσουμε στη βιώσιμη ανάπτυξη! document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

202 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Εκπαίδευση: Υπεύθυνος Πολίτης και αγρο-τουρισμός Σειρά: συνειδητοποίηση για βιώσιμη ανάπτυξη Εκπαιδευτικός Στόχος : Η ενημέρωση των μαθητών σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη με σκοπό να γίνουν μελλοντικοί συντελεστές. Φάσεις Υποδοχή Στόχος Πλαισίωση - Επέμβαση Πρόθεση - Καθησύχαση εκπαιδευόμενων - - Αξιολόγηση του ομαδικού ενδιαφέροντος ως προς το θέμα της συνάντησης. Δραστηριότητες του Εκπαιδευτή Μέθοδος που ακολουθήθηκε Μέθοδος Ανάπτυξης - Επεξήγηση, γράφοντας στον πίνακα, το σκοπό και τη διαδικασία. - Απάντηση τυχών ερωτημάτων. - Δραστηριότητες των εκπαιδευομένων Ακρόαση και εκφώνηση τυχών ερωτήσεων Υποστήριξη Περιεχόμενα Σύνθεση που βγαίνει από τον οδηγό εμψύχωσης της μονάδας της σελ. 3 5 λεπτά Διάρκεια document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

203 Διαγνωστική αξιολόγηση Αξιολόγηση γνώσεων - Κεφάλαιο πρακτικών των εκπαιδευομένων στο θέμα - Επίτρεψέ τους να μιλήσουν - Μέτρηση της γνώσης σχετικά με τον πολίτη, τον οικολογικό πολίτη και τις βασικές αρχές βιώσιμης ανάπτυξης. - Οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να συμμετάσχουν σε αυτή την αξιολόγηση για τη βελτίωσή τους. Μέθοδος με ερωτήσεις Τοποθέτηση εκπαιδευομένων σε στυλ κυκλικού τραπεζιού, ρωτώντας τον κάθε ένα το όνομά του και τυχόν καθημερινές ενέργειες ως προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Μέθοδος με ερωτήσεις - Κάνε την ερώτηση: «Τι σημαίνει πολίτης;» - Καταγραφή ιδεών στον πίνακα. - Βοήθεια δίνοντας κάποιο στοιχείο. - Καταγραφή της βασικής ιδέας στον πίνακα. - Εκκίνηση δίνοντας κάποιο Απαντήσεις ο καθ ένας ξεχωριστά Καταγραφή στον άσπρο πίνακα Φυλλάδιο αρ.1 : Στοιχεία και βιώσιμη 15 λεπτά 25 λεπτά document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

204 στοιχείο για τη φράση οικολογικός πολίτης. - Μετά από το στοιχείο για τη φράση οικολογικός πολίτης, μεταπήδηση στη φράση βιώσιμη ανάπτυξη με την ερώτηση; «Τι σημαίνει βιώσιμη ανάπτυξη;» - Αγρο- τουρισμός και οικολογικός τουρισμός. ανάπτυξη. 2 Φάσεις Στόχος Πρόθεση Δραστηριότητες του Εκπαιδευτή Μέθοδος που Δραστηριότητες των εκπαιδευομένων Υποστήριξη Περιεχόμενα Διάρκεια document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

205 ακολουθήθηκε Αξιολόγηση Γνώσης - Σχεδιασμός στον πίνακα 3 κύκλων διαφορετικών χρωμάτων. - Σημείωση ιδεών σχετικά με 3 κατηγορίες: περιβάλλον, οικονομία, κοινωνία. - Ανάθεση στους εκπαιδευόμενους να βρουν τους κατάλληλους τίτλους για κάθεκύκλο. - Παροχή βοήθειας εκεί που χρειάζεται. Καταγραφή τίτλων. Δώσε Ιδέες. Πρόταση πιθανών τίτλων. Άσπρος Πίνακας Συζήτηση για τη βιώσιμη ανάπτυξη -Ενημέρωση σχετικά με τα 3 βασικά πεδία της βιώσιμης ανάπτυξης και της βιοποικιλότητας. -Συνειδητοποίηση των εκπαιδευόμενων σχετικά με την αλληλεπίδραση μεταξύ Μέθοδος ανάπτυξης - Μετά την συμφωνία του κάθε τίτλου, να γίνει ακρόαση για τους στόχους της κάθε πρότασης. - Άκου Ψηφιακός Δίσκος σελ. 35 ως λεπτά document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

206 των πεδίων και την σημαντικότητα στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. - Σχεδίασε το σκίτσο για βιώσιμη ανάπτυξη. - Επεξήγηση της έννοιας της κάθε λέξης. - Σκέψου - Άκου, κάνε ερωτήσεις εκεί που χρειάζεται - Επεξήγηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των 3 πεδίων. Αξιολόγηση Γνώσης Μέθοδος Συμμετοχής - Συμμετοχή 25 λεπτά - Και πάλι αναφορά στη βιοποικιλότητα. - Εξήγησε τα οικονομικά συμφέροντα της Ανάπτυξης. - Επίλογος. - Συμμετοχή - Άκου - Διάβασε και ρώτα σχετικά για Ψηφιακός Δίσκος σελ. 18 Ψηφιακός Δίσκος σελ. 19 και 20 Ψηφιακός Δίσκος σελ. 21 και 22 document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

207 - Διαμοίραση ενός φυλλαδίου με όλα τα στοιχεία που διδάχτηκαν και το σχεδιασμό της Βιώσιμης Ανάπτυξης. επεξηγήσεις εκεί που χρειάζεται. Φυλλάδιο αρ.1 : Στοιχεία και βιώσιμη ανάπτυξη 3 Φάσεις Στόχος Παιγνίδια ρόλων Πρόθεση Κάνε τους εκπαιδευόμενους να ζήσουν μια κατάσταση στην οποία θα κατανοήσουν τη δυσκολία στο να επιβάλουν την αξία τους. -Διάλυσε τις Δραστηριότητες του Εκπαιδευτή Μέθοδος που ακολουθήθηκε Ενεργητική Μέθοδος. - Εκφώνηση του στόχου. - Διαμοίραση εκπαιδευόμενων σε 2 ομάδες: μια για Βιώσιμη Ανάπτυξη, η άλλη δεν έχει Δραστηριότητες των εκπαιδευομένων Χωρίζονται σε 2 ομάδες της επιλογής τους. Άκου. Υποστήριξη Διάρκεια Περιεχόμενα Πίνακας 30 λεπτά document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

208 αντιστάσεις. - Επιβεβαίωση της δυσκολίας : ανταλλαγές σχετικά με το θέμα. αλλαγή χρήσεων. καθοριστεί ακόμα. Δώσε σενάρια. Δώσε την οδηγία. «Έχετε 5 λεπτά να βρείτε 6 επιχειρήματα για να πείσετε την άλλη ομάδα σχετικά με το σενάριο». Προετοιμασία 2 στηλών στον πίνακα για καταγραφή των επιχειρημάτων της κάθε ομάδας. Μετά τα 5 λεπτά να δοθεί το σήμα για να ξεκινήσει η συζήτηση. Καταγραφή επιχειρημάτων στον πίνακα καθώς γίνεται ησυζήτηση Ανταλλαγή και γράψιμο επιχειρημάτων. Ανταλλαγή με την άλλη ομάδα και προσπάθεια στο να την πείσεις ότι οι δικές τους ιδέες είναι καλές. Άκου. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

209 Συντόνισε αν η συζήτηση εκτραπεί. Κάνε τη σύνθεση της άσκησης και δώσε το συμπέρασμα σχετικά με τους σκοπούς της άσκησης. Παύση 15 λεπτά Φάσεις Στόχος Πρόθεση Δραστηριότητες του Εκπαιδευτή Μέθοδος που Δραστηριότητες των εκπαιδευομένων Υποστήριξη Περιεχόμενα Διάρκεια document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

210 Σύνδεση της εκπαίδευσης με την εργασία Κάντε τους να καταλάβουν ότι μπορούμε να κάνουμε πολλά ως μελλοντικοί ηγέτες. ακολουθήθηκε Μέθοδος ανάπτυξης Εισαγωγή στη φάση ξεκινώντας από το στοιχείο της RSE. Άκου και κάνε συμμετοχή. Ψηφιακός Δίσκος σελ. 40 Φυλλάδιο αρ λεπτά Σύνδεση με το προφίλ της εργασίας : διάβασμα ενός αποσπάσματος του REAC. Απόσπασμα του REAC Συμμετοχική Μέθοδος. Ρωτήστε τους εκπαιδευόμενους σε ποιες ειδικότητες ή δραστηριότητες σκέφτονται να ενεργήσουν για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Συμμετοχή και συνομιλία σχετικά με τις ικανότητες. Δώσε παραδείγματα. Ρωτήστε την ομάδα να δώσει παραδείγματα. Άκου. Δώστε, τώρα, μερικά document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

211 παραδείγματα. Συζήτηση Δώσε ιδέες συμπεριφοράς για να υιοθετηθούν, ώστε να γίνει κάποιος οικολογικός πολίτης. Κάνε τους εκπαιδευόμενους να σκεφτούν για τις καταναλωτικές τους χρήσεις. Μέθοδος Συμμετοχής Να δοθεί ο στόχος. Ρώτα τους εκπαιδευόμενους αν μετά αυτή την εκπαίδευση ή λόγω των συνηθειών τους, έχουν κάποιες μέες προτάσεις. Καθοδήγηση της συζήτησης προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Άκου. Να απαντούν, να δίνουν τις απόψεις τους και να προτείνουν τις ιδέες τους. Άκου. Φυλλάδιο αρ.6 : «τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να καταναλώνουμε καλύτερα τα απορρίμματα μας 15 λεπτά Ολοκλήρωσε τη συζήτηση στα αποτελέσματα αυτών των επιλογών. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

212 Φάσεις Διαμορφωτική αξιολόγηση Στόχος Πρόθεση Έλεγχος γνώσεων των εκπαιδευομένων σχετικά με τις οικολογικές ετικέτες. Καταπιάστου με το αντικείμενο με τρόπο παιγνιδιού. Ενημέρωση σχετικά με τις ετικέτες των προϊόντων κατανάλωσης. Δραστηριότητες του Εκπαιδευτή Μέθοδος που ακολουθήθηκε Μέθοδος με ερωτήσεις - Επεξήγηση του στόχου. - Παράδοση ενός διαγωνισμού γνώσεων σχετικά με τις οικολογικές ετικέτες. - Δώσε την εντολή «Έχετε 5 λεπτά να απαντήσετε στο διαγωνισμό γνώσεων». Να ρωτηθεί η κάθε ομάδα για την απάντησή της στην ερώτηση και να γίνει διόρθωση όπου χρειάζεται. Παράδοση του φυλλαδίου αρ. 4 και του εγγράφου «οι ετικέτες». Δραστηριότητες των εκπαιδευομένων Άκου Συμπλήρωση του διαγωνισμού γνώσεων Δώσε και επεξήγα τις επιλογές τους ή άκου τες. Υποστήριξη Περιεχόμενα Φυλλάδιο αρ. 7. Διαγωνισμός γνώσεων σχετικά με τις οικολογικές ετικέτες. Έγγραφο: «Οι ετικέτες χωρίς να ανησυχείς για αυτές». 15 λεπτά Διάρκεια document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

213 Συνολική αξιολόγηση Δημιουργία διαγράμματος υπεύθυνου εκπαιδευόμενου, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης και το οποίο μπορεί να δοθεί στις εταιρείες. Ενεργειακή Μέθοδος Εξήγησε τους κανόνες του διαγράμματος. Δώσε την οδηγία: «Έχετε 15 λεπτά να ετοιμάσετε το λειτουργικό σας διάγραμμα που θα χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της κατάρτισης». Φύγε από την αίθουσα κατά τη διάρκεια που ετοιμάζουν το διάγραμμα. Αντάλλαξε και αποφάσισε μαζί για τα κύρια σημεία που πρέπει να ενεργήσεις. Ένας από αυτούς να γράψει το διάγραμμα στον άσπρο πίνακα. Βάλε το πάνω στην αίθουσα μόλις είναι έτοιμο. 20 λεπτά Επίστρεψε μετά από 15 λεπτά. Επίλογος Ολοκλήρωση του εργαστηρίου. Ολοκλήρωσε το εργαστήρι. Άκου 5 λεπτά document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

214 Απάντησε τις τελευταίες ερωτήσεις. Κάνε τελικές ερωτήσεις Ευχαρίστησε τους εκπαιδευόμενους για τη συμμετοχή τους. Δώστε τις διευθύνσεις των ιστοσελίδων. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

215 ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η βελτίωση του παραδοσιακού ανεμόμυλου έχει οδηγήσει στο σύγχρονο αεροκινητήρα που χρησιμοποιεί την ενέργεια αέρα για να παράγει ηλεκτρική ενέργεια. Αυτοί οι αεροκινητήρες μπορούν να εγκατασταθούν απομονωμένοι ή σε ομάδες, συμβάλλοντας στην τροφοδοσία ενέργειας στα δίκτυα διανομής. Εντούτοις, ο αέρας έχει δύο χαρακτηριστικά που τον κάνουν να διαφέρει από άλλες πηγές ενέργειας: την απρόβλεπτη αλλαγή του και τη διασπορά του. Έτσι επιβάλλονται λεπτές βελτιώσεις στο σχεδιασμό των φτυαριών και του συστήματος ελέγχου που ρυθμίζει τις περιστροφές ανά λεπτό, για να αποφευχθούν οι υπερβολικές ταχύτητες κατά τη διάρκεια των ισχυρών ανέμων και για να καθοδηγηθεί ο στροφέας προς την ευνοϊκότερη θέση. Η πηγή ενέργειας του αέρα είναι ο αέρας, ή μάλλον, η μηχανική ενέργεια που, με μορφή της κινητικής ενέργειας μεταφέρει τον αέρα με κίνηση. Ο αέρας προκαλείται από την άνιση θέρμανση της επιφάνειας του πλανήτη μας, προκαλώντας συνδετικές μετακινήσεις της ατμοσφαιρικής μάζας. Η Γη λαμβάνει μια μεγάλη ποσότητα ενέργειας προερχόμενη από τον ήλιο. Αυτή η ενέργεια, σε ευνοϊκές περιοχές, μπορεί να αποδώσει περίπου Kwh/m2 το χρόνο. Στα παλιά χρόνια αυτές οι πληροφορίες δεν ήταν γνωστές, αλλά από διαίσθηση ήξεραν τη μεγάλη δυνατότητα αυτής της ενέργειας. Οι πιο γνωστές μορφές χρησιμοποίησης είναι εκείνες της παραγωγής ηλεκτρικής και μηχανικής ενέργειας, για την αυτάρκεια της ηλεκτρικής ενέργειας καθώς επίσης και για την άντληση νερού. Οι ανεμόμυλοι έχουν χρησιμοποιηθεί επί πολλές εκατοντάδες χρόνια για άντληση νερού, για την άλεση του σιταριού και άλλων υλικών, ακόμη και για άντληση ακατέργαστου πετρελαίου από ρηχά φρεάτια. ΙΣΤΟΡΙΚΟ Αυτή η ενότητα θα εισάγει τους μαθητευόμενους του προγράμματος SHIVAA στην ιδέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον αέρα. Οι μαθητές θα εξοικειωθούν με αυτές τις ιδέες μέσω επιπλέον πληροφοριών και επεξηγήσεων για την αιολική ενέργεια. «Ο θερμός αέρας είναι λιγότερο πυκνός από το κρύο αέρα. Όταν ο θερμός αέρας έρθει σε επαφή με τον κρύο αέρα, η διαφορά πυκνότητας μπορεί να αναγκάσει το θερμό αέρα να ανυψωθεί. Καθώς ανυψώνεται, κρύος αέρας ρέει μέσα για να αντικαταστήσει τον ανυψούμενο αέρα. Αυτό το ρεύμα μεταγωγής είναι η πηγή του ανέμου. Μιας και ο αέρας θερμαίνεται, άμεσα ή έμμεσα, από τον ήλιο, η αιολική ενέργεια στην document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

216 πραγματικότητα είναι ηλιακή ενέργεια. Οι ανεμογεννήτριες μετασχηματίζουν αυτήν την αιολική ενέργεια σε μηχανική ενέργεια και έπειτα σε ηλεκτρική ενέργεια». ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την ενότητα, μέσα στην πειραματική κατάρτιση του προγράμματος SHIVAA, εμείς οι εκπαιδευτές ελπίζουμε να επιτύχουμε την ανάπτυξη των γνωστικών δεξιοτήτων των μαθητευομένων εν σχέση με: Βασική γνώση για την οικολογία, χρησιμοποίηση καθαρής ενέργειας, συντήρησης των φυσικών πόρων κ.λ.π. Ανάπτυξη του επιστημονικού πνεύματος, ως προς: την παρατήρηση, τη διατύπωση της υπόθεσης, τον έλεγχο, την εξαγωγή συμπερασμάτων, την ταξινόμηση, κ.λ.π. Την εκτίμηση της χρήσης των καθαρών Ενεργειών, προσφεύγοντας σε διαφορετικές δεξιότητες και μέσα. Την εκτίμηση και το σεβασμό προς ιδέες διαφορετικές από τις δικές μας. Τη μελέτη και κατανόηση της Φύσης. Την γνώση για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας ως τμήμα του παρόντος ενεργητικού πανοράματος, των κύριων χαρακτηριστικών του και των δυνατοτήτων της διαχείρισης στο περιβάλλον μας. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

217 Τον καθορισμό, την περιγραφή και την ανάλυση των σημαντικότερων πτυχών που χαρακτηρίζουν την αιολική ενέργεια. Την επίγνωση όσον αφορά τα διαθέσιμα εργαλεία στην αγορά αυτή τη χρονική περίοδο, προκειμένου να ληφθούν υπόψη και να χρησιμοποιηθούν στην πρακτική του προγράμματος της ανάπτυξης στον τομέα της αιολικής ενέργειας. Τη γνώση και την εφαρμογή όλων των πτυχών που πρέπει να γνωρίζει ένας επαγγελματίας που ασχολείται με τον αιολικό τομέα. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Η χρήση υποστηρικτικών υλικών. Σε αυτά τα εκπαιδευτικά συνέδρια, εμείς οι συνεργάτες στο πρόγραμμα SHIVAA, θα χρησιμοποιήσουμε νέες τεχνολογίες για να συνοδεύσουμε, να συμβουλέψουμε και να βοηθήσουμε τους μαθητευόμενους σε αυτό το συναρπαστικό ταξίδι εκμάθησης. Οι μαθητευόμενοι θα λάβουν το πρόγραμμα, ανάλογα με τις ανάγκες τους, σε έγγραφη ή ψηφιακή μορφή, παρέχοντάς τους τα εγχειρίδια ή με τη βοήθεια της πλατφόρμας ηλεκτρονικής-εκμάθησης του προγράμματος SHIVAA. Όλα τα μαθήματα έχουν ετοιμασθεί από επαγγελματίες στον τομέα. Το πρόγραμμα έχει προσαρμοστεί στις ανάγκες των μαθητευομένων και οι εκπαιδευτές θα προσπαθήσουν να κάνουν το πρόγραμμα να είναι όσο το δυνατόν γίνεται πιο ζωντανό, κοντινό στην πραγματικότητα και πρακτικό. Η ομάδα των δασκάλων/εκπαιδευτών, που είναι ειδικοί στους διαφορετικούς τομείς της μελέτης, θα παράσχουν υπηρεσίες στους μαθητευόμενους μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μέσω των διαδικτυακών πλατφορμών εκμάθησης ή κατ ιδίαν στα εργαστήρια. Ο διαδικτυακός τρόπος εκμάθησης υποθέτει το συνολικό επίτευγμα της σειράς μαθημάτων από την διαδικτυακή πλατφόρμα εκμάθησης. Όλο αυτό περιλαμβάνει τη μεταφόρτωση κάθε αρχείου που διδάσκεται στο μάθημα. 1. Απαιτούμενες ικανότητες των εκπαιδευτών Οι εκπαιδευτές θα παράσχουν ένα επίπεδο επίβλεψης κατάλληλο για την ενίσχυση της ικανότητας και εμπειρίας των μαθητευομένων του προγράμματος SHIVAA. Οι document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

218 εκπαιδευτές θα είναι πλήρως αναμεμιγμένοι, και θα συμβάλουν, στην περιβαλλοντική εκμάθηση. Η εκπαιδευτική ομάδα των συνεργατών θα παράσχει υποστηρικτικό ρόλο στους εκπαιδευτές, που θα έχουν ένα κατάλληλο σχέδιο εργασίας, κατάλληλο φόρτο εργασίας και αρκετό χρόνο για να αναπτύξουν τα προσόντα των εκπαιδευόμενων. Οι εκπαιδευτές θα είναι μερικής απασχόλησης και πρέπει να είναι επαγγελματίες στον τομέα που διδάσκουν, προκειμένου να κατανοήσουν τη δομή και το σκοπό, καθώς επίσης και το ρόλο τους στο επιμορφωτικό πρόγραμμα και να εξασφαλίσουν ότι οι εκπαιδευόμενοι θα διαμορφώσουν τις σωστές δεξιότητες και ικανότητες. ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Διαδικτυακή ηλεκτρονική πλατφόρμα εκμάθησης: ο χρόνος εκπαίδευσης θα είναι "σύμφωνα με τη ζήτηση". Η βασισμένη στο διαδίκτυο τεχνολογία εκμάθησης θα επιτρέψει στους μαθητευόμενους να επιτύχουν την κατάρτισή τους με έναν ευκολότερο τρόπο και θα επιτρέψει επίσης στους εκπαιδευτές να ελέγχουν ποιος εκπαιδευόμενος έχει ολοκληρώσει την κατάρτιση, καθώς επίσης και την απόδοση του καθενός κατά τη διάρκεια της κατάρτισης. Διάρκεια: 5 μήνες. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Πραγματικό περιεχόμενο Ιστορικά οι πρώτες λειτουργίες της αιολικής ενέργειας ήταν η ώθηση των σκαφών, το άλεσμα των σιτηρών και η άντληση νερού, φτάνοντας στα τέλη του προηγούμενου αιώνα όπου ξεκίνησε η χρήση της αιολικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σήμερα οι ανεμογεννήτριες μετατρέπουν την κινητική ενέργεια του αέρα σε ηλεκτρική ενέργεια με τα πανιά ή τους έλικες, κάνοντας να κινηθεί ένα ενωμένο βασικό μέρος, μέσα από μια σειρά οδοντωτών τροχών (η μετάδοση) σε μια ηλεκτρική γεννήτρια. Υπάρχουν διάφορα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της χρήσης της αιολικής ενέργειας εν σχέση με άλλες επιλογές, όπως: Η εξάρτηση από τα (παραδοσιακά) απολιθωμένα καύσιμα μειώνεται. Τα επίπεδα εκπομπής ρύπων που συνδέονται με την κατανάλωση απολιθωμένων καυσίμων είναι μεγαλύτερα σε αναλογία με τα επίπεδα τα συνδεδεμένα με την αιολική ενέργεια. Οι τεχνολογίες της αιολικής ενέργειας αναπτύσσονται για να ανταγωνιστούν με άλλες πηγές ενέργειας. Ο χρόνος κατασκευής είναι μηδαμινός σε σχέση με άλλες πηγές ενέργειας. Είναι εργοστάσια αποτελούμενα από υπομονάδες και είναι κατάλληλα, όταν απαιτείται γρήγορη απάντηση. Η συνεχής έρευνα και ανάπτυξη νέων σχεδίων και υλικών για τις λειτουργίες των τουρπίνων αέρα, κάνουν αυτήν την τεχνολογία να είναι μια από τις πιο document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

219 δυναμικές. Για αυτόν τον λόγο, νέα και αποδοτικότερα προϊόντα βγαίνουν στην αγορά έχοντας μεγαλύτερη ικανότητα και αξιοπιστία. Εφαρμογές και Τεχνολογίες. Αιολικά Συστήματα - Περιγραφή. Ένα σύστημα που μετατρέπει τον αέρα σε αιολική ενέργεια αποτελείται από τα ακόλουθα μέρη: 1. Ο στροφέας, ο οποίος μετατρέπει την κινητική ενέργεια του αέρα σε περιστροφική κίνηση στο κύριο μέρος του συστήματος. Ο στροφέας μπορεί να έχει οριζόντιο ή κάθετο άξονα. Αυτός, ως θεωρητικό μέγιστο, ανακτά 60% της κινητικής ενέργειας της ροής του ανέμου που τον οδηγεί. Αποτελείται από τα πανιά και μια κεντρική ράβδο όπου τα πανιά είναι συγκεντρωμένα και ενωμένα στο κύριο μέρος. Ο στροφέας μπορεί να έχει ένα ή περισσότερα πανιά. Ένας μικρός στροφέας, δύο πανιών, λειτουργεί παράγοντας 900 περιστροφές ανά λεπτό (περ./λ.), ενώ ο μεγάλος, με τρία πανιά και 56 μέτρα διάμετρο, κάνει 32 περ./λ. 2. Ένα σύστημα μετάδοσης, το οποίο συνδέει την μηχανική δύναμη της περιστροφής σύμφωνα με το είδος εφαρμογής: --άντληση νερού --μηχανική συσκευή --ηλεκτρική γεννήτρια Η μετάδοση μπορεί να αποτελείται από έναν μηχανισμό που μετατρέπει την περιστροφική μετακίνηση του βέλους όπως την κίνηση που χρησιμοποιείται στις αγροτικές περιοχές για να δώσει το νερό στις γούρνες. Συνήθως η εκπομπή χρησιμοποιείται προκειμένου να αυξηθούν οι περιστροφές κατά τη διάρκεια της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε 900, ή περ./λ., για να λειτουργήσει ένα τριφασικό AC/DC των 60 κύκλων ανά δευτερόλεπτο. Συστήματα Ανέμου: Τεχνολογίες Από τις διαφορετικές διεθνείς εμπειρίες όσον αφορά τη λειτουργία μεγάλων ομάδων σύγχρονων ανεμογεννητριών, που αποτελούν το Αιολικό Πάρκο Ηλεκτρικής Ενέργειας, από το 1980 ως το 1995, τα πάρκα εξελίχθηκαν από τη μηχανή των 50 KW στη μηχανή των 500 KW, και αυτή τη χρονική περίοδο βρίσκονται στο στάδιο της εισαγωγής μηχανών που βγάζουν 750 και 1000 KW, τα οποία θεωρούνται το όριο για αυτόν τον τύπο αρχιτεκτονικής και υπάρχων τεχνολογιών των μεγάλων ανεμογεννητριών. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

220 Η τεχνολογία των υλικών για τα σύνθετα υλικά, που επιτρέπουν πιο λεπτομερείς και ελαφρύτερες κατασκευές, οι οποίες είναι ανθεκτικότερες στην οξείδωση και τη διάβρωση, και πιο ανθεκτικές όταν λειτουργούν ταυτόχρονα, καθώς επίσης και των έξοχων ταμείων ηλεκτροπαραγωγικής ενέργειας στις γεννήτριες (στρόβιλοι), θα επιτρέψει την ανάπτυξη νέων πιο αξιόπιστων και οικονομικών ιδεών, από μονάδες των δωδεκάδων Watt μέχρι μεγάλης ισχύος ανεμογεννήτριες, δουλεύοντας με μεταβλητή ταχύτητα, κάνοντας καλύτερη χρήση της αιολικής ενέργειας, αποτελώντας μαζί με την υδροηλεκτρική ενέργεια, την κύρια υποστήριξη της ηλεκτρικής παραγωγής στα εθνικά συστήματα. Μέχρι το τέλος του έτους 2000 περισσότερα από MW εγκαταστάθηκαν στον κόσμο. Στην Ευρώπη, η Γερμανία, η Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία και η Ελλάδα έχουν τα πιο φιλόδοξα προγράμματα αιολικής ενέργειας. Συνέπειες για το περιβάλλον και τους ανθρώπους Βασική ανάλυση: Προσδιορισμός επιδράσεων βασισμένες στη βιώσιμη ανάπτυξη Η αιολική ενέργεια έχει πολλές θετικές περιβαλλοντικές επιδράσεις. Είναι καθαρή, ανανεώσιμη και ένας τρόπος βιώσιμης παραγωγής. Μερικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της χρήσης της αιολικής ενέργειας είναι οι οπτικοί παράγοντες και το «ζωγράφισμα των τοπίων», ο θόρυβος και οι ηλεκτρομαγνητικές παρεμβάσεις. Αν και κανένα από αυτά δεν διαρκεί περισσότερο από τη λειτουργική ζωή του συστήματος, είναι γενικά τόσο σημαντικά στην οικολογία που καθορίζουν εάν μια πρόταση για εγκατάσταση ενός σταθμού αιολικής ενέργειας θα λάβει έγκριση να υλοποιηθεί. Η επίδραση στην οικολογία, περιλαμβάνει όλες τις υλικές επιπτώσεις στη χλωρίδα και στη πανίδα. Συνήθως περιλαμβάνει επιπτώσεις στα πουλιά, σε είδη μη παραδοσιακών ή σπάνιων βλαστήσεων και στις αλλαγές στην τοπική υδρολογία. Από την άλλη η χρήση της αιολικής ενέργειας βοηθάει στην εξοικονόμηση της χρήσης των απολιθωμένων καυσίμων γενικά, συμβάλλει στην ορθολογική χρήση της ενέργειας, και συγκεκριμένα για πολλές χώρες εξοικονόμηση συναλλάγματος, συμβάλλοντας στην ασφάλεια και ποικιλομορφία του ανεφοδιασμού ενέργειας. Ενδιάμεση ανάλυση: Η έννοια των υπηρεσιών περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ευημερίας. Η δημόσια υγεία και η ασφάλεια που συνδέονται με τις κλασικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, συσχετίζονται χαρακτηριστικά με την εκπομπή καυσαερίων στην ατμόσφαιρα και με τα στερεά και υγρά υπολείμματα που ρίχνονται στο νερό. Όλα τα είδη αυτών των υπολειμμάτων έχουν δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία του πληθυσμού, ή αποτελούν κινδύνους για τους εργαζόμενους στο συγκεκριμένο χώρο. Επίσης, τα μόνα ενδεχομένως δηλητηριώδη ή επικίνδυνα υλικά που συνδέονται με τους document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

221 περισσότερους από τους σταθμούς αιολικής ενέργειας είναι οι σχετικά μικρές ποσότητες λιπαντικών λαδιών, υδραυλικών και μονωτικών υγρών που χρησιμοποιούνται στους στροβίλους. Εντούτοις, πρέπει να κατανοήσουμε ότι ακόμη και μικρές απώλειες αυτών των υλικών μπορούν να μολύνουν τα υπόγεια νερά και στην περίπτωση που η απώλεια μείνει ανεξέλεγκτη για μεγάλο χρονικό διάστημα να έχει επιπτώσεις στους ζωντανούς οργανισμούς του βιοτόπου. Προηγμένη ανάλυση: Μια εισαγωγή στις οικονομικές δαπάνες και τα ωφέλη των επιδράσεων στις περιβαλλοντικές υπηρεσίες και την ανθρώπινη ευημερία. Η αιολική ενέργεια βοηθάει την οικονομία σε διάφορες σημαντικές πτυχές και ιδιαίτερα την τοπική οικονομία. Στις περιοχές και τις κοινότητες όπου τοποθετούνται σταθμοί αιολικής ενέργειας, δημιουργούνται μεγαλύτερες ευκαιρίες εργασίας και παράγονται μεγαλύτερα ποσοστά εισοδήματος συμβάλλοντας στη περιφερειακή ανάπτυξη. Οι σταθμοί αιολικής ενέργειας πληρώνουν ειδικούς φόρους για της γη και ενδεχομένως στις μισθώσεις. Στην περίπτωση μίσθωσης, οι φόροι μπορεί να είναι ένα μικρό μέρος του εισοδήματος του σταθμού παραγωγής, αλλά όταν βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές, μπορούν να σημαίνουν αύξηση του εισοδήματός του ιδιοκτήτη από 50 μέχρι 100%, και στην περίπτωση που ο ιδιοκτήτης παράγει γεωργικά ή κτηνοτροφικά προϊόντα, μπορεί να συνεχίσει την παραγωγή σχεδόν χωρίς καμία επίπτωση. Οι περιφέρειες και οι κοινότητες που έχουν προθέσεις να επενδύσουν στην αιολική ενέργεια μπορούν να λάβουν πρόσθετα οφέλη ενθαρρύνοντας τη δημιουργία μιας τοπικής βιομηχανίας αιολικής ενέργειας που θα μπορούσε να εξαγάγει ηλεκτρική ενέργεια σε άλλες περιφέρειες. Οι διαδικασίες τοποθέτησης συμβατικών σταθμών παραγωγής ενέργειας κινούνται προς την αύξηση συμμετοχής του κοινού από τα πρώτα στάδια της μελέτης. Αν και επιβάλλεται μια πρόσθετη διαπραγμάτευση για την αρχική ενημέρωση του κοινού, αυτό παρέχει την ευκαιρία λύσης των προβλημάτων προτού ληφθεί η τελική απόφαση καθώς επίσης και τα προβλήματα που προκαλούνται από πιθανές προσφυγές στο δικαστήριο και επίσης να περιοριστούν τα έξοδα που σχετίζονται με τέτοιου είδους καθυστερήσεις. Αυτή η συμμετοχή δεν είναι εγγύηση για την απουσία προβλημάτων εάν και εφόσον δεν υπάρχει σημαντική δημόσια διάχυση πληροφοριών, ή ενδιαφέροντος από το κοινό, εντούτοις είναι γενικά επιθυμητό να ενημερωθεί το συντομότερο δυνατό ο πληθυσμός για το προτεινόμενο έργο. Η συμμετοχή του πληθυσμού παρέχει μια ευκαιρία στις ομάδες και τα επηρεαζόμενα άτομα, να μάθουν για το πρόγραμμα και να εκφράσουν τις απόψεις τους. Οι επαρχίες ή κοινότητες που ενδιαφέρονται για μελλοντική δημιουργία αιολικών πάρκων πρέπει να ολοκληρώσουν τις νομοθετικές διατάξεις και τους κανονισμούς για την έγκριση της επιλεγμένης τοποθεσίας το συντομότερο δυνατόν. Οι περιβαλλοντικές document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

222 πτυχές πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά προκειμένου να αποφευχθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και από την άλλη να γίνει σωστή και αποτελεσματική χρήση όλων των θετικών επιδράσεων που μπορεί να προσφέρει αυτή η πηγή ενέργειας στη συγκεκριμένη περιοχή. Πόροι Εκπαιδευτικά υλικά και πρόσθετα υλικά που υποστηρίζουν την εκμάθηση: άρθρα, ιστοσελίδες, σύνδεσμοι με σχετικά άρθρα στη βικιπαίδεια και άλλες πλατφόρμες, βίντεο Βικιπαίδεια: Βίντεο: Άρθρα: Βιβλιογραφία: Wind Power-Renewable Energy for Home, Farm, and Business-by Paul Gipe Wind Energy Comes of Age-by Paul Gipe Wind Energy Fundamentals by Sathyajith Mathew. Wind Energy Explained by J. F. Manwell, J.G. McGowan and A. L. Rogers. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ/ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Τα μέσα αξιολόγησης θα θεωρηθούν σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της σειράς μαθημάτων και θα είναι τα ακόλουθα: ΑΡΧΙΚΑ: Mέσω καταιγισμού ιδεών, χρησιμοποίηση της προηγούμενης γνώσης των παιδιών. ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του προγράμματος, μέσω κανόνων παρατηρήσεων, μέσω καταλόγων σύγκρισης και τεχνικά αρχεία. ΤΕΛΙΚΟ: Ανάπτυξη δραστηριοτήτων (καταμέτρηση επιτευγμάτων βάση των κανόνων αξιολόγησης) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

223 Έρευνα, λειτουργίες, δημιουργία κειμένων, επίλυση προβλημάτων, ανάπτυξη εγγράφων. Αυτοαξιολόγηση με τη βοήθεια ενός πακέτου κανόνων παραδοτέου από τον εκπαιδευτ, και το οποίο αναδεικνύει ένα ποσοστό των τελικών προσόντων. Πώς γίνεται η αξιολόγηση των δραστηριοτήτων ενότητας Εθνικές και Εταιρικές Εκθέσεις του προγράμματος SHIVVAA για το Περιβαλλοντικό Θέμα, θα εξυπηρετήσουν ως ένα εργαλείο περιβαλλοντικής διαχείρισης με σκοπό την ενημέρωση σχετικά με την περιβαλλοντική κατάσταση των χωρών που είναι συνεργάτες στο πρόγραμμα SHIVVAA με τρόπο ούτως ώστε να διευκολυνθεί η λήψη σύμφωνων αποφάσεων από τα διάφορα κοινωνικά όργανα, με την αναζήτηση επιλογών για βιώσιμη χρήση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. Είναι ένα σημαντικό εργαλείο επειδή μέσω μιας διαδικασίας συμμετοχικής αξιολόγησης θα ετοιμαστεί ένα κοινό έγγραφο, συγκεντρώνοντας τις γνώσεις εμπειρογνωμόνων και ειδικών πάνω στα διάφορα περιβαλλοντικά θέματα. Επίσης οι εκθέσεις θα αναδείξουν την εξέλιξη της περιβαλλοντικής διαχείρισης, αναδεικνύοντας επίσης την πρόοδο και τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες μέσω μιας ανάλυσης των δεικτών του περιβαλλοντικού θέματος στις χώρες των εταίρων του προγράμματος SHIVVAA. Το έγγραφο αφηγηματικής πολιτικής Συνόψιση των επιτυχιών και αποτυχιών της πολιτικής. Για το έτος 2010, ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Αιολικής Ενέργειας υπολογίζει να έχει εγκατεστημένα πάνω από 20,000 MV αιολικής ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρισμού. Η Κίνα και η Ινδία είναι δύο χώρες οι οποίες αποφάσισαν να δώσουν μεγάλη ώθηση σε αυτής της μορφής παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και έτσι έχουν συνεργαστεί με Ευρωπαϊκές Εταιρείες για απόκτηση του απαιτούμενου εξοπλισμού. Πλεονεκτήματα Η αιολική ενέργεια είναι συνεχώς ανανεώσιμη. Μερικά άλλα πλεονεκτήματα είναι το ότι διανέμεται ευρέως, είναι φτηνή και επίσης βοηθάει στη μείωση εκπομπής δηλητηριωδών αερίων. Η αιολική ενέργεια πλεονεκτεί σε σχέση με άλλες μορφές ενέργειας μιας και τόσο η παραγωγή όσο και η αγορά της είναι πιο φτηνή. Σύντομα μπορεί να είναι ο πιο φτηνός τρόπος παραγωγής ενέργειας μεγάλης κλίμακας. Το κόστος παραγωγής αιολικής ενέργειας έχει μειωθεί κατά 80% από τη δεκαετία του Παράλληλα με την οικονομία, η αιολική ενέργεια συμβάλει στη μείωση του φαινόμενου του θερμοκηπίου. Επίσης, η αιολική ενέργεια δεν παράγει ρύπανση. Επιπρόσθετα είναι μια μόνιμη πηγή ενέργειας μιας και όσο υπάρχει ο ήλιος θα υπάρχει και άνεμος και όπως εκτιμάται αυτό θα συνεχίσει για τουλάχιστο ακόμα 4 εκατομμύρια χρόνια. Θεωρητικά αν όλη η αιολική ενέργεια document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

224 χρησιμοποιηθεί από την ανθρωπότητα, θα είναι δέκα φορές μεγαλύτερη σε ποσότητα από την ενέργεια που χρησιμοποιούμε τώρα. Ένα άλλο πλεονέκτημα της αιολικής ενέργειας είναι ότι είναι διαθέσιμη σε όλο τον κόσμο και έτσι δεν θα υπάρχει εξάρτηση οποιασδήποτε χώρας από άλλη για τη χρήση της ενέργειας. Η αιολική ενέργεια μπορεί να είναι η απάντηση του ερωτήματος για το που οδηγείται ο πλανήτης μας εν σχέση με τις πηγές ενέργειας λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση της τιμής του πετρελαίου και του αερίου. Μειονεκτήματα Αν και το κόστος παραγωγής αιολικής ενέργειας είναι μειωμένο, ένας μεγάλος αριθμός ανεμογεννητριών πρέπει να κατασκευαστεί ακόμη ούτως ώστε να παραχθεί η κατάλληλη ποσότητα ενέργειας. Αν και η αιολική ενέργεια δεν ρυπαίνει το περιβάλλον, οι ανεμογεννήτριες προκαλούν αρκετό θόρυβο, ο οποίος έμμεσα συμβάλλει στην ηχορύπανση. Η ροή του ανέμου είναι απρόβλεπτη. Μιας και η αιολική ενέργεια χρειάζεται τη γνώση μακροπρόθεσμων μετεωρολογικών συνθηκών, μπορεί να μην είναι απόλυτα πρακτική η χρήση της. Έτσι σε περιοχές όπου χρειάζεται μεγάλη ποσότητα ανέμου, η απόλυτη εξάρτηση στη χρήση του ανέμου μπορεί να μην είναι αποδοτική. Πολλά πάρκα αιολικής ενέργειας και τοποθεσίες όπου παράγεται υψηλής κλίμακας αιολική ενέργεια είναι αρκετά μακριά από περιοχές όπου η χρήση της ενέργειας είναι αναγκαία. Λόγω αυτού, η οικονομική φύση της αιολικής ενέργειας μπορεί να υποστεί αύξηση εν σχέση με την κατασκευή νέων υποσταθμών και νέων γραμμών μετάδοσης της ενέργειας. Η αιολική ενέργεια δεν μπορεί να διαχειριστεί. Αυτό είναι πρόβλημα όσον αφορά τη παραγωγή αιολικής ενέργειας ως πρώτιστη πηγή ενέργειας. Η αιολική ενέργεια εξαρτάται από τη ποσότητα ανέμου σε μια περιοχή και έτσι θεωρείται μεταβλητή πηγή ενέργειας. Η ποσότητα ανέμου σε μια περιοχή και η ποσότητα ενέργειας που μπορεί να παραχθεί εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως την ταχύτητα του ανέμου και τα χαρακτηριστικά της ανεμογεννήτριας. Υπάρχουν κριτικές για το αν υπάρχει πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί η αιολική ενέργεια σε περιοχές υψηλής ζήτησης. ΕΝΟΤΗΤΑ 3:ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΑ document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

225 Εισαγωγή Η βιομηχανία ενέργειας πρόκειται να αντιμετωπίσει αλλαγές. Σκεφτόμενοι τη μείωση των κοινών πηγών ενέργειας, τη σταθερή μείωση των απολιθωμένων κοιτασμάτων και την αύξηση της οικολογικής ευαισθητοποίησης, υπάρχει η ανάγκη για μια βιώσιμη οικολογική διαχείριση. Για αυτό το λόγο η εξερεύνηση και επέκταση της «πράσινης τεχνολογίας» ως μελλοντική πηγή ενέργειας είναι ένα τρέχον θέμα. Αντιπροσωπευτική για τον 21 ο αιώνα είναι η μεταβολή ενέργειας, αντί η κλιματική αλλαγή. Επιπρόσθετα, με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το κόστος που σχετίζεται με την ενέργεια μπορεί να μειωθεί, η διατήρηση πόρων και η εξασφάλιση μόνιμης παροχής ενέργειας με ψηλό προστιθέμενο ποσοστό στην αντίστοιχη χώρα. Οι τρέχοντες όροι της συζήτησης σχετικά με την ενέργεια και την πολιτική για την κλιματική αλλαγή εστιάζονται στην ενεργειακή αποδοτικότητα. Αυτό έχει να κάνει με πιο βασική την οικονομία στην ενέργεια και ψηλότερα οικονομικά κέρδη. Με τον « στόχο», η αύξηση του ποσοστού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική ενέργεια έχει οριστεί νόμιμα σε όλη την Ευρώπη από τον Απρίλιο του Από τώρα οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να μειωθούν κατά 20% έως το 2020, οι αναπαραγωγικές πηγές ενέργειας για τις ενεργειακές ανάγκες πρέπει να αυξηθεί κατά 20% και η κατανάλωση θα πρέπει να μειωθεί μέσω της αύξησης αποδοτικότητας - αύξηση κατά 20%. Το ένα πέμπτο της κατανάλωσης ενέργειας στην Ε.Ε. θα πρέπει να καλυφθεί από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το Αυτοί είναι πολύ φιλόδοξοι στόχοι. Αρχική κατάσταση Γιατί προσφέρεται μια διδακτική ενότητα σχετικά με τα φωτοβολταϊκά; document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

226 Τα φωτοβολταϊκά θεωρούνται να είναι η πράσινη ενεργειακή τεχνολογία του 21 ου αιώνα. Μετά από την εκτίμηση του Bundesverband Solarwirtschaft e.v., μέσα στο 2010, στη Γερμανία, περισσότερες από εγκαταστάσεις παραγωγής ηλιακής ενέργειας, με συνολική απόδοση των έως MV, τέθηκαν σε λειτουργία. Στην πραγματικότητα σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Αυστραλία και οι Η.Π.Α. το ποσοστό επέκτασης των διεθνών αγορών έχει σχεδόν τριπλασιαστεί. Συνεπώς ήδη 2/3 των νέων φωτοβολταϊκών μονάδων εγκαθίστανται έξω από τη Γερμανία. Η ηλιακή ενέργεια αναπτύσσεται σταδιακά προς τo να γίνει η πιο ουσιαστική κολώνα μιας ασφαλούς, καθαρής και αξιόπιστης πηγής ενέργειας. Οι ερωτήσεις σχετικά με την ενέργεια, το περιβάλλον και το κλίμα δεν σταματούν στα σύνορα. Αυτό το γεγονός απεικονίστηκε οδυνηρά με την καταστροφή του Τσέρνομπιλ. Επίσης η κρίση της επιρρεπούς τιμής του πετρελαίου και τα αποτελέσματα της παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασίας λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου έχουν επιπτώσεις στον καθένα ανεξαιρέτως. Ανταλλαγή εμπειριών στο χειρισμό της κλιματικής αλλαγής και την παραγωγή ενέργειας, απαιτείται αυστηρά για την σωστότερη λύση ερωτήσεων για διασυνοριακά ζητήματα. Με αυτήν την προτεινόμενη ιδέα κατάρτισης που έγινε από τους εκπαιδευτές για τα φωτοβολταϊκά, η πρωτοβουλία πάρθηκε, για να πραγματοποιήσει, μαζί με τους εταίρους των αντίστοιχων χωρών, προγράμματα επαγγελματικών προσόντων, ειδικά στην ποικιλία της υπηρεσίας και της εγκατάστασης των ηλιακών μονάδων. Τοποθέτηση Στόχων: Πώς μπορεί η υπάρχουσα εμπειρία να εφαρμοστεί για το πρόγραμμα; Η ενέργεια είναι η μηχανή της οικονομίας. Αλλά: Σχεδόν τίποτα δεν απείλησε τόσο την οικονομική ανάπτυξη όσο η έλλειψη επαγγελματικής ικανότητας. Ήδη στη σημερινή εποχή η διαδικασία ανεύρεσης προσοντούχου προσωπικού από διάφορες εταιρείες γίνεται όλο και πιο περίπλοκη. Αυτό ισχύει ειδικότερα στον ηλιακό τομέα ο οποίος αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς. Επομένως η ανάπτυξη ενός οδηγού για τις προηγμένες και επιπρόσθετες εκπαιδεύσεις για όλες τις περιοχές της ηλιακής αλυσίδας και της πιστοποίησής της από κατάλληλα εξεταστικά κέντρα ξεκίνησε ήδη το Το κύριο όργανο στη Thuringia είναι: IWM Gesellschaft für Internationale Wirtschaftsförderung & Management mbh Außenstelle Arnstadt Dienstleistungszentrum für Solartechnik Bierweg 27; Arnstadt document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

227 Θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε το IWM GmbH ως συνεργάτη για αυτά τα πρόσθετα προσόντα. Το IWM GmbH είναι ένας τέλειος συνεργάτης για τα ενδιαφέροντά μας, δεδομένου ότι μπορούμε να πειστούμε σχετικά με τις επικρατούσες συνθήκες στην περιοχή. Μαζί θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε επιτυχώς ένα κατάλληλο πρόγραμμα, το οποίο θα αντιπροσωπεύσει το πρώτο βήμα για το πτυχίο «τεχνολογίας PV». Οι βασικοί στόχοι αυτού του προγράμματος είναι: Βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη προετοιμασία των υπαλλήλων με τη μετάδοση ειδικευμένης γνώσης και κατορθωμάτων. Επαγγελματική κατάρτιση μέσω της ανάπτυξης επαγγελματικής ικανότητας και την απόκτηση/σταθεροποίηση της αντίστοιχης επαγγελματικής ικανότητας. Προηγμένη κατάρτιση σχετική με τη διαδικασία. Βασική προσανατολισμένη κατάρτιση, εκτός από τον τομέα της τεχνολογίας, είναι όλο και περισσότερο τα υπηρεσιακά προσόντα όπως «επαγγελματικά προσόντα για την εγκατάσταση και συντήρηση των ηλιακών μονάδων». Με βάση θεωρητικές και πρακτικές εμπειρίες συστήνεται η βαθμιαία (τακτικά) προώθηση πιστοποίησης προσόντων των εθνικών εκπαιδευτών στη Γερμανία. Το επίπεδο ομάδας πρέπει να περιοριστεί σε 16 συμμετέχοντες. Ως ειδική ευθυγράμμιση προτείνεται το «IHK, επαγγελματίας στην εγκατάσταση και συντήρηση ηλιακών μονάδων». Η χρονολογική σειρά των εκπαιδευτικών μαθημάτων εξαρτάται μεταξύ άλλων από τις πρότερες επαγγελματικές γνώσεις των συμμετεχόντων (εκπαίδευση γλωσσικές δεξιότητες) και πρέπει να ρυθμιστεί ανάλογα. Προτείνεται το ακόλουθο μοντέλο: Βασική τάξη ηλιακή τεχνολογία/συναρμολόγηση ηλιακών μονάδων (φωτοβολταϊκή & ηλιακή θερμότητα) για τους εκπαιδευόμενους 2 μήνες θεωρία (320 μαθήματα 45 λεπτών το καθένα) + 1 μήνα πρακτικές οδηγίες (αποφοίτηση με το επαγγελματικό πιστοποιητικό IHK + σύσταση ως εκπαιδευτής) Τακτικά προηγμένα εκπαιδευτικά μαθήματα (περίπου 1 μήνα θεωρία + 1 μήνα πρακτική εξάσκηση) αρχικά περίπου 6 μήνες μετά την ολοκλήρωση της βασικής τάξης. Στη συνέχεια στη σύγχρονη τάση αγοράς ή επιθυμητές προσθήκες στη γνώση άλλων τεχνολογιών τομείς της ηλιακής τεχνολογίας/ ανανεώσιμες ενέργειες/ αποθήκευση ενέργειας/ μεταφορά ενέργειας/ πλέγματος ενέργειας/ κλπ. Αντίστοιχα χειρόγραφα παρέχονται σε όλους τους συμμετέχοντες. Στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις της IWM GmbH υπάρχουν καλά εξοπλισμένα δωμάτια πρακτικής document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

228 εξάσκησης (ηλιακό εργαστήριο, EDV κ.λπ.) και πρακτικά εργαστήρια (βασικά των μετάλλων/ηλέκτρων, της εργασίας εγκατάστασης, κ.λ.π.) είναι διαθέσιμα. Για την υλοποίηση της εκπαιδευτικής μάθησης, υπάρχουν συμφωνίες με τις επιχειρήσεις της περιφερειακής ηλιακής βιομηχανίας (κυρίως στην Thuringia). Με την κατάρτιση εκπαιδευομένων της Ε.Ε. γίνεται μια συμβολή στην επαγγελματική προστασία και μπορεί να επιτευχθεί η απόκτηση προσόντων στις εμπλεκόμενες χώρες της Ε.Ε. Ο στόχος πρέπει να είναι, να κερδηθούν και να πιστοποιηθούν προσοντούχοι και να κρατηθούν μέσα στην εταιρεία. Πρόγραμμα και περιεχόμενο της ενότητας Η απόκτηση προσόντων πραγματοποιείται σε αντιστοιχία με το πιο κάτω επικυρωμένο πρόγραμμα σπουδών. Το πρόγραμμα σπουδών για τον «επαγγελματισμό στην εγκατάσταση και συντήρηση των ηλιακών μονάδων» είναι εξουσιοδοτημένο εθνικά και περιλαμβάνει τα ακόλουθα προσόντα-ενότητες: Ι. Βασικά για ειδικό προσόν Ενότητες: Επιστημονικές και μαθηματικές βασικές γνώσεις Τεχνικές βασικές γνώσεις Συσχέτιση με πρακτική γνώση υπολογιστών ΙΙ. Ειδικευμένο Προσόν Ενότητες: Ηλιακή ενέργεια ως χρησιμοποιήσιμη πηγή ενέργειας Φωτοβολταϊκά Ηλιακή θέρμανση Πρακτική κατασκευή και λειτουργία των ηλιακών μονάδων Κατασκευή συστημάτων εφοδιασμού φωτοβολταϊκής ενέργειας ΙΙΙ. Ειδικευμένες Εκπαιδευτικά Θέματα Ενότητες: «Γονιμοποίηση» βασικών μετάλλων/ ήλεκτρων Προστασία των υπαλλήλων/ ασφάλεια στο χώρο εργασίας Προστασία ποιότητας Διάβασμα και εφαρμογή τεχνικών εγγράφων Πρόγραμμα εργασίας, ξεφόρτωμα εργασιακών μηχανημάτων Εργασία εγκατάστασης Νομικοί παράμετροι για τη χρησιμοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Εκπαίδευση στην εταιρεία Εκπαιδεύσεις στην τεχνική μέτρησης Κανονισμοί VDE και TAB document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

229 IV. Σχετικά με την πρακτική προετοιμασία για την αγορά εργασίας Ενότητες: Τρέχουσα εργασία, κατάσταση καλών προοπτικών για το μέλλον Επικοινωνία, εκπαίδευση στα κίνητρα και την εφαρμογή Διαχείριση προγράμματος V. Αποφοίτηση Ενότητες: Αξιολόγηση, παρουσίαση σχεδίου εργασίας, εξετάσεις Προαιρετικά υπάρχει η δυνατότητα ολοκλήρωσης των ακόλουθων πρόσθετων δεξιοτήτων: Δυνατότητα εργασίας με εναέριες πλατφόρμες/ τεχνολογίες ανύψωσης και φορτηγού φόρκλιφτ. Πρώτες Βοήθειες Επικίνδυνες ουσίες (ειδικά σε σχέση με εργασία με λεπτές στρώσεις μονάδων) Περιληπτική επαγγελματική φιλολογία για τα αντίστοιχα θέματα μπορεί να δανειστεί στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις. Τεχνολογία ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι διαθέσιμη για προσωπική έρευνα κατά τη διάρκεια των ωρών γραφείου. Για όλες τις αναγραφόμενες ενότητες υπάρχουν συγκεκριμένα περιληπτικά χρονοδιαγράμματα, διδακτικά υλικά και έγγραφα για τους παρευρισκόμενους των μαθημάτων κατάρτισης. Μεθοδολογία και Διαδικασία Για την πραγματοποίηση των πιο πάνω αναφερθέντων διδακτικών ενοτήτων, χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι και διδακτικές τεχνικές (παρακαλείστε όπως ανατρέξετε στο σημείο 2). Αναφέρονται περιληπτικά κάποια από τα τεχνικά υλικά πού θα χρησιμοποιηθούν σε συγκεκριμένες αίθουσες εκπαίδευσης: Δάσκαλος κεντρική διδασκαλία Διαλέξεις Παρουσιάσεις Σενάρια τεχνικών Εκπαιδευτικά έργα/ βίντεο Καθήκοντα του έργου Ομαδική εργασία Συζητήσεις Καταρτίσεις Εξετάσεις γνώσεων Εξετάσεις πολλαπλών επιλογών Πειράματα document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

230 Εκδρομές Με το τέλος των αντίστοιχων διδακτικών ενοτήτων, θα γίνουν εσωτερικές εξετάσεις με σκοπό να ελέγξουν και να αναδείξουν της αποκτούμενες γνώσεις και δεξιότητες. Τα αποτελέσματα θα καταγραφούν αναλόγως. Σε περίπτωση που τα αποτελέσματα δεν είναι επαρκή, η εκπαίδευση θα τερματιστεί αμέσως. Απαιτήσεις Η καταλληλότητα αποδοχής στο πρόγραμμα απόκτησης προσόντων θα ξεκαθαρίσει μέσω προσωπικής συνέντευξης (αν χρειαστεί σε συνδυασμό με μια εξέταση). Για επιτυχή ανταπόκριση στα προαναφερθέντα θα δοθεί υποστηρικτικό υλικό σε όσους το έχουν ανάγκη. Το βασικό απαιτούμενο κριτήριο για αποδοχή είναι το ακόλουθο: Πτυχίο και πείρα σε εμπορική τεχνική εργασία Καταλληλότητα για τεχνικές δραστηριότητες Καλή δεξιότητα χειρισμού χειρονακτικών οχημάτων Καλή φυσική κατάσταση Οξεία συνειδητοποίηση ποιότητας και ικανότητα εργασίας σε ομάδα Κινητικότητα Βασική γνώση του Προγράμματος υπολογιστών Microsoft Office Είναι επιθυμητή η δυνατότητα ομιλίας της Γερμανικής γλώσσας (γλώσσα εκπαίδευσης είναι η Γερμανική). Θα διερευνηθεί αν είναι δυνατή η πραγματοποίηση της κατάρτισης στην Αγγλική γλώσσα. Το προαναφερθέν προσόν για «επαγγελματισμό στην εγκατάσταση και συντήρηση των ηλιακών μονάδων» είναι μόνο ένα μέρος των πιθανών προσόντων που μπορούν να διδαχτούν στην περιοχή της Thuringia. Επιπλέον από το βασικό πρόγραμμα μαθημάτων για τεχνίτες και εμπόρους που είναι αναγραμμένο κάτω από το πρόγραμμα «επαγγελματισμός για ηλιακή τεχνική», υπάρχουν περαιτέρω ακόμα 6 προσόνταδραστηριότητες. Αυτά είναι: Επαγγελματισμός παραγωγής Σιδηρομετάλλου και Όστιας, με το ειδικό τέντωμα κρυστάλλου, προ-κομμένο, συρματοκομμένο, καθώς επίσης και καθαρισμό/ έλεγχο/ πακετάρισμα. Επαγγελματισμός παραγωγής ηλιακού πυρήνα με το ειδικό αντίστοιχο άμορφο πυρήνα πυριτίου. Επαγγελματισμός στην παραγωγή ηλιακού πυρήνα με τις ειδικές αντίστοιχες κρυστάλλινες με λεπτή στρώση μονάδες. Επαγγελματισμός στην εμπορική απασχόληση για ηλιακές τεχνικές Επαγγελματισμός στο εμπόριο και στις τεχνικές πώλησης των ηλιακών μονάδων Επαγγελματισμός στην ανακύκλωση των ηλιακών μονάδων document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

231 Όλα αυτά τα προσόντα αναδεικνύουν την όλη διαδικασία προστιθέμενης αξίας στην ηλιακή βιομηχανία. Ξεκινώντας με την επεξεργασία ακατέργαστων υλικών από την Όστια και παραγωγής Μονάδας, το εμπόριο και την τέχνη, μέχρι την τελική διαδικασία ανακύκλωσης. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

232 ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ Εισαγωγή Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν φαίνεται να είχε εκφράσει κάποτε ότι: «Εάν εξαφανιστούν όλες οι μέλισσες από τη γη, το ανθρώπινο γένος θα ζήσει μόνο για ακόμα 4 χρόνια». Αυτή η φράση είναι μια εντυπωσιακή απόδειξη της σημαντικότητας και σχετικότητας της δημιουργίας μελισσοκομικών μονάδων. Η δημιουργία μελισσοκομικών μονάδων αφορά περισσότερο τους κατοίκους που ζουν έξω από τις μεγάλες πόλεις. Από τη μια, ο αριθμός των κοινωνικά εξαρτώμενων ατόμων είναι μεγάλος στις αγροτικές περιοχές. Από την άλλη, σε ατομικό επίπεδο, στις πλείστες περιπτώσεις είναι εφικτές οι πρακτικές συνθήκες δημιουργίας μελισσοκομικών μονάδων: Το επενδυτικό ποσό που χρειάζεται παραμένει σε λογικά επίπεδα, εφόσον διαχειρίζεται με φιλικό προς τη φύση εξοπλισμό, σύμφωνα με τις εισηγήσεις των διεθνών προτύπων. Αυτό είναι ιδιαίτερα ορθό όταν οι κυψέλες είναι κατασκευασμένες η μια μετά την άλλη και επεκτείνονται βήμα προς βήμα. Μια περιεκτική μελισσοκομική μονάδα ακόμα και με λίγες κυψέλες ανά μονάδα παρέχει μια περιφερειακή ανταπόκριση σε ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Ιστορικό Γιατί τέτοια ενότητα; Τι αφορά; Με μια περιεκτικήμελισσοκομία, επιτυγχάνεται με ένα πειστικό τρόπο η εξασφάλιση της ύπαρξης και της ποιότητας ζωής της ανθρωπότητας, με τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλομορφίας. Ταυτόχρονα, οι νέοι παραγωγοί μελισσιών μπορούν να βελτιώσουν την κοινωνική τους κατάσταση, ή ακόμα να δημιουργήσουν μια οικονομικά άνετη ζωή για τους ιδίους και τις οικογένειές τους. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

233 Σε αντίθεση με όλες τις άλλες γνωστές αγροτικές και κτηνοτροφικές ασχολίες, η παραγωγή μελισσιών είναι ξεχωριστή, καθώς με μόνο μερικά τετραγωνικά μέτρα επιχειρησιακού χώρου μπορούν να τύχουν χειρισμού αγροτικές περιοχές μεγαλύτερες των 20,000 εκταρίων. Σε αυτές τις περιοχές το νέκταρ και γύρη μαζεύεται από τις μέλισσες για την τροφοδοσία της επόμενης γενιάς μελισσών. Καθώς οι μέλισσες μαζεύουν φαγητό, γίνεται και η επικονίαση των φυτών που είναι ζωτικής σημασίας για τι συγκομιδή των αγροτικών καρπών. Επιπρόσθετα, κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, οι μέλισσες παράγουν διάφορα μελισσοκομικά προϊόντα, κυρίως το μέλι. Αυτό γίνεται χωρίς κάποιος να διεκδικεί αυτά τα «ακατέργαστα προϊόντα» και χωρίς να παράγονται απορρίμματα και ρύποι. Η ενότητα έχει αυστηρά σχεδιασθεί με τέτοιο τρόπο ώστε αυτό το εξαιρετικό ξεκίνημα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από οποιοδήποτε. Ειδική πρόνοια δόθηκε στο να αφαιρεθεί από τη μελισσοκομία ο μύθος «μυστική επιστήμη των ηλικιωμένων» και να ανοίξει η πόρτα για ανθρώπους που ενδιαφέρονται να ασχοληθούν με τη μελισσοκομία και να ζήσουν σε βιομηχανικά υποβαθμισμένες περιφέρειες. Η ενότητα είναι βασισμένη στην καινοτομική στρατηγική «ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ» αναπτυγμένο από την ILMTEC / Dr. Prüger. Αυτό συμπεριλαμβάνει τόσο νέο εξοπλισμό κάτω από την πνευματική προστασία περιουσίας, καθώς επίσης και μοντέρνους, αλλά φυσικούς, και φιλικούς προς τις μέλισσες τρόπους λειτουργίας. Η ενότητα σχεδιάστηκε δίνοντας σπουδαία έμφαση στη γνώση που συλλέχθηκε για τη μελισσοκομεία από όλο τον κόσμο και συμπεριλαμβανομένης της εμπειρίας ειδικών από όλο τον κόσμο πάνω στον τομέα αυτό. Δυστυχώς το τελευταίο σημείο αυτήν την περίοδο δεν είναι ένα σημαντικό μέρος της μελισσοκομίας στη Γερμανία και οδηγεί στην αλλαγή σκέψεως αρκετών τοπικών μελισσοκόμων. Η ενότητα πρέπει να απευθυνθεί στους νέους με έναν ιδιαίτερο τρόπο επειδή ο παγκόσμια συνολικός μέσος όρος ηλικίας των μελισσοκόμων αυξάνεται και αυτή την περίοδο στη Γερμανία έχει ξεπεράσει τα 62 χρόνια. 1.2 Στόχοι Στόχοι Ενότητας: ο εκπαιδευτής διδάσκει, οι εκπαιδευόμενοι πρέπει Ο εκπαιδευτής παρομοιάζει τη σχέση μεταξύ του λουλουδιού και της μέλισσας κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να αναγνωρίσει ότι αυτή η σχέση έχει οδηγήσει σε μια αλληλεξάρτηση ( biocenosis ) όσον αφορά το 80% των φυτών μας που ανθίζουν και τον υπερ-οργανισμό της μέλισσας. Ο εκπαιδευτής διδάσκει τα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από τη χρήση του τσιμπήματος των εντόμων. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να αναγνωρίσει εάν είναι κατάλληλος σωματικά, όσον αφορά το ανοσοποιητικό σύστημά του (αλλεργίες), και τη document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

234 στάση του απέναντι στην εργασία (ήρεμος τρόπος, αποφασιστικότητα) για μια εργασία σε και με τη φύση. Ο εκπαιδευτής παρέχει τα στοιχεία ότι περισσότερο από 30% των τροφίμων μας εξαρτώνται από τη γονιμοποίηση των φυτών που ανθίζουν από τις μέλισσες. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι οι μέλισσες είναι ζωτικής σημασίας για τη συντήρηση της βιολογικής ποικιλομορφίας (βιοποικιλότητα) και παράλληλα για την επιβίωση της ανθρωπότητας. Ο εκπαιδευτής διδάσκει τη χρήση του μελιού από τα πρώτα στάδια της ιστορίας της ανθρωπότητας, από την αρπακτική συλλογή μελιού (άγριες μέλισσες) μέχρι τη σημερινή συγκομιδή μελιού από μελισσοκομικές μονάδες Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι οι μέλισσες έχουν γίνει το τρίτο σημαντικότερο ζώο παραγωγής (μετά από την αγελάδα και το χοίρο) για την ανθρωπότητα. Ο εκπαιδευτής διδάσκει την ανάπτυξη και τον τρόπο ζωής του υπερ-οργανισμού ΜΕΛΙΣΣΑ και παρουσιάζει αφετηρίες για τη ζωοτεχνική χρήση. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να αναγνωρίσει ότι μια επιρροή αναπαραγωγής και μια χρήση του υπεροργανισμού ΜΕΛΙΣΣΑ είναι δυνατή, αλλά πρέπει να χρησιμοποιείται υπεύθυνα. Ο εκπαιδευτής εξηγεί τις δυνατότητες και τα προβλήματα στην επιρροή του τρόπου ζωής του υπερ-οργανισμού ΜΕΛΙΣΣΑ. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να κατανοήσει ότι προκύπτουν προβλήματα από την επιρροή του ανθρώπου (πρόληψη της συρροής, επέκταση των ζωυφίων Varroa, διαστρέβλωση του κύκλου κεριών, αναταραχή στην αναπαραγωγή των αποικιών κ.λ.π.). Η μη ικανοποιητική προσοχή αυτών των προβλημάτων μπορεί να στοιχήσει την επιβίωση της μέλισσας. Ο εκπαιδευτής διδάσκει τις βασικές αρχές για μια φιλική προς τη φύση και εύκολη για τη προσαρμογή των μελισσών δημιουργία μελισσοκομικής μονάδας (μελισσοκομία). - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να αναγνωρίσει ότι μια σύγχρονη μελισσοκομική μονάδα πρέπει να γίνει σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές αρχές και σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα πορίσματα. Ο εκπαιδευτής καταδεικνύει τη δομή μιας σύγχρονης κυψέλης φτιαγμένης από ξύλο και παρουσιάζει την αλληλεπίδραση των διαφορετικών μερών της. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να μάθει ότι μια ΑΠΛΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ σύμφωνα με τα πρότυπα της ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ σε πολλές χώρες είναι ένας βασικός όρος για μια εύκολη προσαρμογή, σχετική και οικονομική μελισσοκομική μονάδα. Ο εκπαιδευτής διδάσκει τις βασικές αρχές τοποθέτησης των αποικιών σύμφωνα με τις τοπικές συνθήκες και το βελτιστοποιημένο αριθμό αποικιών. - Οι εκπαιδευόμενοι document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

235 μαθαίνουν ότι μια μονάδα διαφοροποιείται μεταξύ της στάσιμης μονάδας (στο σπίτι), μιας ελεύθερης-σειράς (εξωτερικά κτίρια) και της κινητής μονάδας. Εν πάσει περιπτώσει, ο αριθμός των αποικιών πρέπει να προσαρμοστεί στον τοπικό ανεφοδιασμό λουλουδιών εάν θα έχει να κάνει με μια συγκεκριμένη περιοχή. Επιπλέον το «αστικό μελισσουργείο» γίνεται όλο και περισσότερο σημαντικό. Ο εκπαιδευτής παρέχει τη γνώση του για τη δομή, τη λειτουργία και την πρακτική χρήση του τέσσερις-αποικίες- νέου πίνακα του Δρ Prüger. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να κατανοήσει τη μορφωματική αρχή του καινοτόμου τέσσερις-αποικίες-πίνακα και να δοκιμάσει την ιδιαίτερη καταλληλότητά του για τους ανθρώπους με αναπηρία. Ο τέσσερις-αποικίες-πίνακας έχει έναν απλό αλλά αποτελεσματικό εξοπλισμό για την πίσω-φιλική ανύψωση των κυψελών. Ο εκπαιδευτής διδάσκει τις βασικές αρχές της μελισσοκομίας δίνοντας έμφαση στην εμπορία του μελιού. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να μάθει ποιες είναι οι απαιτήσεις οι οποίες καλύπτουν τα έξοδα διατήρησης μελισσοκομικής μονάδας ως απασχόληση στον ελεύθερο χρόνο, μια προσοδοφόρα μελισσοκομίκή δραστηριότητα στον ελεύθερο χρόνο και μια επαγγελματική μελισσοκομία, προστατεύοντας την οικονομική ύπαρξη του μελισσοκόμου. Ο εκπαιδευτής διδάσκει τις διαφορετικές μεθόδους διαχείρισης των αποικιών μελισσών μέσω διαφορετικών τρόπων λειτουργίας. - Ο εκπαιδευόμενος πρέπει να μάθει πώς μπορεί να λύσει τα προβλήματα της υγείας των μελισσών, πώς να ελέγξει τη συμπεριφορά σμηνών και την αναπαραγωγή των αποικιών και πώς μπορεί να τα συνδυάσει αυτά με μια λογική και αποδοτική λειτουργία συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής μελιού και κεριού. Μεθοδολογία/Διαδικασία document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

236 Η χρήση βοηθητικών υλικών Πώς το περιεχόμενο συμπληρώνεται με βοηθητικά υλικά; Ως ενίσχυση, ως βοηθητικά υλικά χρησιμοποιούνται πραγματικά μέρη της ενότητας του ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ILMTEC/Dr.Prüger. Έτσι, ο εκπαιδευόμενος θα εκπαιδευθεί άμεσα στα πραγματικά συστατικά της ενότητας και θα εξοικειωθεί με τις λειτουργίες της. Επιπλέον, γραφικές παραστάσεις, εικόνες και πρότυπα χρησιμοποιούνται για την επεξήγηση του περιεχομένου. Τα βοηθητικά υλικά του ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Θάλασσα λουλουδιών, καθιέρωση ενός ενιαίου λουλουδιού. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ αποικία, κατασκευή μέλισσας μελιού, οι τρεις μέλισσες: εργαζόμενη μέλισσα, βασίλισσα, κηφήνας. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ Πρότυπο για τις σειρές μαθημάτων πτήσης στην κλίμακα των υπαρχόντων κτηματολογικών χαρτών. ΠΙΝΑΚΑΣ Χρονικό ημερολόγιο με τις ημερομηνίες άνθισης των σημαντικότερων λουλουδιών. ΜΟΝΤΕΛΟ Πυξίδα μελισσών, για να επεξηγήσει τις πληροφορίες ροής μελιού. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Προστατευτικά ρούχα: Φόρμες με τα πέπλα και τα γάντια. ΜΟΝΤΕΛΟ Χτένα φωτογραφιών στο περιοδικό. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ BIBOWHIVE, περιοδικό για κυψέλες, ξύλινη κυψέλη της οποίας το μέγεθος είναι στα πλαίσια της παγκόσμιας μελισσοκομίας ( Langstroth ), συμπεριλαμβανομένου του πατώματος πλέγματος και του ολισθαίνοντος ρυθμιστή επιθεώρησης για varroa και τον έλεγχο και επεξεργασία ενάντια στο varroa, το προστατευτικό κιγκλίδωμα, το ενδιάμεσο κατώτατο σημείο, τον τροφοδότη, την εσωτερική κάλυψη και την κουκούλα. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΙΝΑΚΑΣ-ΤΕΣΣΕΡΙΣ-ΑΠΟΙΚΙΕΣ, με τον ανελκυστήρα κυψελών για την εξοικονόμηση χώρου, και ανύψωση των κυψελών των περιοδικών που επιτρέπουν έναν πίσω-φιλικό και χαλαρωμένο χειρισμό. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Κυψέλη σύλληψης σμηνών, που χρησιμοποιείται για τη σύλληψη των φυσικών σμηνών. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

237 ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Κιβώτιο παραφυάδων για την αναπαραγωγή των αποικιών με τη χρησιμοποίηση της δημιουργίας παραφυάδων. εργαλεία και εξοπλισμός για τη συγκομιδή του μελιού. επεξεργασία εντόμων varroa με το σφουγγάρι και το μυρμηκικό οξύ. αλγόριθμος για τη μελισσοκομία με τις ομοιόμορφα υψηλές κηρήθρες: λειτουργία με τις πλήρεις χτένες, λειτουργία με τις επίπεδες χτένες. αλγόριθμος για τη μελισσοκομία με τα διαφορετικά μεγέθη κηρηθρών: λειτουργία- Dadant. Πώς χρησιμοποιούνται τα βοηθητικά υλικά; Το διδακτικό υλικό χρησιμοποιείται για να επεξηγήσει συγκεκριμένα περιστατικά και να βοηθήσει στην κατανόηση της πρακτικής τους χρήσης. Σε όλες τις περιόδους διδασκαλίας, διδακτικό υλικό χρησιμοποιείται ούτως ώστε να δώσει μνημονικό βοήθημα στους εκπαιδευόμενους για καλύτερη διαχείριση του συγκεκριμένου θέματος. Όσον αφορά το καινοτομικό σύστημα ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ συνδυασμένο με τα αληθινά του συστατικά, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η παρουσίαση του συστήματος όσο γίνεται πιο κοντά στην πρακτική πραγματικότητα και document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

238 να δοθεί η δυνατότητα στους μαθητές για άμεση εφαρμογή των γνώσεών τους και να ευκολυνθούν τα πρώτα τους βήματα στην μελισσοκομεία. Απαιτούμενη επιδεξιότητα των εκπαιδευόμενων Κάθε άτομο άνω των 16 χρονών είναι κατάλληλο για να ακολουθήσει το επάγγελμα του μελισσοκόμου. Οι δραστηριότητες μπορούν να υλοποιηθούν από κάθε άτομο χωρίς περιορισμούς όσον αφορά την ηλικία μέχρι το άτομο να φτάσει μια μεγάλη ηλικία ανάλογα με την η ιδιοσυγκρασία τους. Κάτω από ορισμένες συνθήκες, είναι επίσης δυνατόν να εκτελέσουν τα καθήκοντα μελισσοκόμου για άνδρες γυναίκες που έχουν κάποιου είδους αναπηρία. Αυτό που προαπαιτείται για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι ενδιαφέρον για φυσικές λειτουργίες και σχέσεις και προθυμία του ατόμου να γίνει σωματικά ενεργών σε εξωτερικό χώρο. Οι αρχάριοι στη μελισσοκομία πρέπει να διαθέτουν ένα ήσυχο και ισορροπημένο χαρακτήρα και ετοιμότητα στο να παίρνουν γρήγορες αποφάσεις ακόμη και όταν έρθουν αντιμέτωποι με απρόβλεπτες καταστάσεις. Κριτήριο αποκλεισμού θεωρείται η ύπαρξη μιας μη ανατρεπόμενης ευαισθησίας στο δηλητήριο της μέλισσας! Πρόγραμμα Αυτή η ενότητα παίρνει Παραλλαγή μεταξύ της θεωρίας και της πρακτικής. Αυτή η ενότητα διαρκεί περίπου 50 ώρες. Αυτό είναι για 30 ώρες της θεωρητικής κατάρτισης και 20 ώρες της πρακτικής οδηγίας. Για να καθιερωθεί μια ξεχωριστή επαφή μεταξύ των εκπαιδευόμενων και των ζωτικής σημασίας αποικιών, είναι επιθυμητό να οργανωθεί μια επίσκεψη σε μια πραγματική μελισσοκομική μονάδα, σύμφωνα με τις καινοτόμες αρχές του ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ που αναπτύσσονται από το ILMTEC/ Δρ Prüger. Ως ουσιαστικής σημασίας θεωρείται η επίσκεψη σε μια πραγματική μελισσοκομική μονάδα και η επαφή με ζωντανές αποικίες μελισσών. Πρόγραμμα της ενότητας και περιεχόμενο document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

239 Συγκεκριμένο περιεχόμενο Θεωρητικό υπόβαθρο και πρακτικές δραστηριότητες, βήμα προς βήμα Συνοπτική έκθεση στο τέλος κάθε μέρους/τμήματος - κυριότερα σημεία Το θεωρητικό υπόβαθρο θα διδαχθεί χρησιμοποιώντας τα προαναφερθέντα εργαλεία και εκπαιδευτικά υλικά. Ανεξάρτητα από το χρόνο που απαιτείται για την επίτευξη του περιεχομένου, τα ακόλουθα βήματα και τα σχετικά κυριότερα σημεία μπορούν επίσης να επιλεχτούν: ΛΟΥΛΟΥΔΙ και ΜΕΛΙΣΣΑ - η γονιμοποίηση των λουλουδιών από τις μέλισσες μελιού είναι ένα ουσιαστικό συστατικό των θεμελιωδών βιολογικών διαδικασιών στη βοτανική. Τα ΤΡΙΑ ΕΙΔΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ και οι ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ τους ο υπερ-οργανισμός ΜΕΛΙΣΣΑ έχει " νοημοσύνη" η οποία αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών και την οποία ο μελισσοκόμος πρέπει να καταλάβει και να έχει υπόψη. Η ΚΥΨΕΛΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ είναι ο σημαντικότερος ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ του μελισσοκόμου - πρέπει να εκτελεσθεί σύμφωνα με καλές συνθήκες για τις μέλισσες και το μελισσοκόμο επίσης. Επιπλέον πρέπει να είναι οικονομικά αποδεκτή. ΘΕΣΗ και ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΕΡΙΟΧΩΝ - είναι σημαντική για την αποδοτική δράση των μελισσών στην περιφέρεια και δίνει τις ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (γονιμοποίηση) στο παγκόσμιο πρόβλημα (ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ). Οι ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΜΕΛΙΟΥ είναι το τρίτο πιο σημαντικό ζώο αγροκτήματος στον κόσμου. Αυτό προέρχεται από την αξία της διαδικασίας γονιμοποίησης η οποία είναι δέκα φορές υψηλότερη από την αξία του μελιού που παράγουν. Ο πρώτος παγκόσμιος ΠΙΝΑΚΑΣ - ΤΕΣΣΕΡΙΣ - ΚΥΨΕΛΕΣ - έχει δημιουργηθεί όχι μόνο για την εξοικονόμηση χώρου και την πίσω-φιλική λειτουργία αλλά παρέχει και το μικρότερο στοιχείο για μια οικονομικά εύχρηστη μελισσοκομία ως δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου, ως δεύτερη εργασία ή ως μια πλήρους απασχόλησης ευκαιρία για απόκτηση χρημάτων. Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΑΤΑ ΜΑΖΕΣ είναι ο φυσικός τρόπος της αναπαραγωγής των μελισσών μελιού που έρχεται σε αντίθεση με τη συμπεριφορά των περισσότερων μελισσοκόμων που στοχεύουν στη μέγιστη παραγωγή μελιού. Η πορεία του ΕΤΟΥΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ φαίνεται να είναι απλή και λογική - αλλά υπό τους όρους της σημερινής μελισσοκομίας πρέπει να συνοδεύεται με τα απαραίτητα μέσα για την document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

240 υγεία των μελισσών (έντομο varoo ), την εκτροφή, την αναπαραγωγή, τον κύκλο του κεριού, τη σίτιση και τη φροντίδα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Το ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΥΠΑΡΞΗΣ οποιασδήποτε πραγματικής μελισσοκομικής μονάδας προσφέρει στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - επομένως, κάθε μελισσοκόμος πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αποτελεσματικότητα των δαπανών για τις δραστηριότητες του. ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΜΙΑΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ - ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ, ΤΗ ΡΟΗ ΜΕΛΙΟΥ, ΤΗ ΜΕΛΙΣΣΑ, ΤΗΝ ΚΥΨΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Ένας στόχος των συνεργατών μελισσών είναι να διευκρινιστεί αυτή η σχέση με τη χρησιμοποίηση παραδειγμάτων. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΓΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΑΠΟΙΚΙΩΝ λαμβάνει υπόψη τις αντικειμενικές και υποκειμενικές κατηγορίες - είναι οι βασικές αρχές μιας σύγχρονης μελισσοκομικής μονάδας. Συνέπειες για τους ανθρώπους και το περιβάλλον Θεμελιώδης ανάλυση: προσδιορισμός του αντίκτυπου βασισμένου στη βιώσιμη ανάπτυξη. Προσωρινή ανάλυση: η ιδέα των περιβαλλοντικών υπηρεσιών και της ανθρώπινης ευημερίας. Περαιτέρω ανάλυση: Μια εισαγωγή στις οικονομικές δαπάνες και τα κέρδη των επιδράσεων στις περιβαλλοντικές υπηρεσίες και στην ανθρώπινη ευημερία. Η περιεκτική μελισσοκομική μονάδα, με έναν φυσικό τρόπο και η διαδικασία προσαρμογής των μελισσών είναι μια απόλυτη απαίτηση για τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλομορφίας. Το πρόγραμμα ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ που αναπτύχθηκε από το ILMTEC/Δρ Prüger και δημιουργεί τους ευνοϊκούς όρους για πολλούς ανθρώπους ενδιαφερόμενους στις αποτελεσματικές και βιώσιμες λύσεις. Πόροι Εκπαιδευτικά υλικά και πρόσθετα υλικά που υποστηρίζουν την εκμάθηση: άρθρα, Ιστοσελίδες, σύνδεσμοι με σχετικά άρθρα στη Wikipedia και άλλες πλατφόρμες, βίντεο. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ π.χ.: να ετοιμαστούν ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΒΙΝΤΕΟ από YouTube, μεταξύ άλλων πραγμάτων document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

241 Τελευταία περίοδος/αξιολόγηση των δραστηριοτήτων Περιλήψεις στο τέλος κάθε ενότητας 4.1 Πώς εφαρμόζεται η αξιολόγηση των δραστηριοτήτων; 4.2 Τελική Έκθεση - περίληψη των επιτυχιών και αποτυχιών. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

242 ΕΝΟΤΗΤΑ 5:ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ Διαχείριση Απορριμμάτων: Περιβάλλον Εμπορικής Ανακάλυψης και Αστικής Καθαριότητας. Στόχοι Αποκτήστε γνώση της ποικιλίας των περιβαλλοντικών επαγγελμάτων και της αστικής καθαρότητας και αναπτύξτε ένα σχέδιο σταδιοδρομίας. Πρόσβαση στις εκπαιδευτικές δεξιότητες ως προς την εμπορική και την περιβαλλοντική καθαρότητα. Πρόσβαση στην απασχόληση. Όροι και προγράμματα κατάρτισης Σειρά μαθημάτων: Ελάχιστο: 300 ώρες ανά σειρά μαθημάτων και μέγιστο 600 ώρες. Χρόνος στην επιχείρηση: από 150 ώρες ως 300 ώρες. Εβδομαδιαίως 35 ώρες στο κέντρο/35 ώρες στην επιχείρηση Φιλοξενία συνεδριάσεων και πληροφοριών με ραντεβού Κοινό και όροι πρόσβασης στην κατάρτιση Κοινό: ευρύ κοινό, νεολαία ή ενήλικοι που πρέπει να μάθουν, να ετοιμάσουν ένα πρόγραμμα για περιβαλλοντικές σταδιοδρομίες ή να βρουν ένα κατάλληλο εκπαιδευτικό προσόν. Προϋποθέσεις Κανένα απαραίτητο επίπεδο, ή βαθμός που απαιτείται Όλα τα επίπεδα αποδεκτά Να είστε εθελοντικός και διαθέσιμος. Συνήθες πρόγραμμα εξαγόμενο από το ακόλουθο περιεχόμενο. Τίτλος κατώτατο/ ανώτατο Ενότητα Σχηματισμός σπιτιών και ομάδας 3,5 ώρες /7 μ.μ Ενότητα Προσδιορισμός θέσης 3,5 ώρες / 7π.μ. Ενότητα Αναγνώριση της επιχείρησης 7 ώρες /21 ώρες Ενότητα Καθορισμός περιβαλλοντικών σταδιοδρομιών στους τομείς της αύξησης της απασχόλησης και των κενών θέσεων, τα εκπαιδευτικά μαθήματά τους 63 ώρες / 126 ώρες Ενότητα Προσδιορισμός και κινητοποίηση των πόρων (προσωπικών και εξωτερικών) 14 ώρες / 21 ώρες Ενότητα Διατύπωση των σχεδίων σταδιοδρομίας τους 14 ώρες / 28 ώρες document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

243 Ενότητα Οργάνωση των επιχειρησιακών περιόδων 14 ώρες /28 ώρες Ενότητα Ανάπτυξη κινητικότητας 3,5 ώρες / 7am Ενότητα Αληθινές εμπειρίες στην επιχείρηση 140 ώρες / 280 ώρες Ενότητα Πίσω στην επιχειρησιακή περίοδο και τον καθορισμό του σχεδίου δράσης 7 ώρες /14 ώρες Ενότητα Τεχνικές αναζήτησης εργασίας 7 ώρες /14 ώρες Ενότητα Τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνία 10,5 ώρες / 21 ώρες Ενότητα Απολογισμός 7 ώρες / 7am CAP Διαχείριση απορριμμάτων και καθαρισμός δρόμων Στόχοι Μηχανοποιημένο σύστημα καθαρισμού > Στόχος: Λήψη πιστοποιητικού - Δυνατότητα να προσδιοριστούν και να ελεγχθούν τα απορρίμματα - Ικανότητα εκτέλεσης της προκαταρκτικής ανάλυσης των τοποθεσιών - Δυνατότητα ελέγχου και οδήγησης μηχανημάτων - Ικανότητα συντήρησης του εξοπλισμού, των οχημάτων και των εγκαταστάσεων - Ικανότητα εκτέλεσης ποιοτικού ελέγχου των υπηρεσιών Ο ιδιοκτήτης της CAP " Διαχείριση απορριμμάτων και καθαρισμός δρόμων (GDPU) είναι καταρτισμένος επαγγελματίας που θα εκτελέσει τις ακόλουθες θέσεις: - Οδηγός οχήματος συλλογής και μεταφοράς στερεών απορριμμάτων - Αντιπρόσωπος ταξινόμησης απορριμμάτων - Οδηγός του εξοπλισμού καθαρισμού, μεταφοράς και αναγκαίων μηχανημάτων στην επεξεργασία των απορριμμάτων Περίοδοι και προγράμματα εκπαίδευσης Μάθημα: 1225 ώρες σε ένα ολοκληρωμένο ταξίδι με περιόδους στο εκπαιδευτικό κέντρο: 847 λεπτά /περίοδοι στην εταιρεία: 378 ώρες Μηχανισμός εκπαίδευσης για εισαγωγή και εξαγωγή, μεταξύ τις 18 Οκτωβρίου 2010 και 30 Νοεμβρίου 2010 (αδύνατη η εγγραφή μαθητών μετά τη συγκεκριμένη μέρα) Κλείσιμο κέντρου προγραμματισμένο στις 24 Δεκεμβρίου 2010 και 3 Ιανουαρίου 2011 Ώρες εκπαίδευσης: 8:30 12:30, 13:30-17:15 μμ. Εβδομαδιαία 35 ώρες στο κέντρο / 35 ώρες στην επιχείρηση Περίοδοι στις επιχειρήσεις 2 εβδομάδες του Δεκέμβρη / 3 εβδομάδες του Γενάρη / 3 εβδομάδες του Φλεβάρη και 3 εβδομάδες του Απρίλη Συναντήσεις και πληροφορίες με ορισμό ραντεβού document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

244 2 συλλογικές ενημερώσεις: Ιούλιο 2010 και Σεπτέμβριο 2010 Και όροι για πρόσβαση του κοινού στην εκπαίδευση. Ακροατήριο: κοινό, νέοι ή ενήλικες που χρειάζονται την απόκτηση προσόντων. Προαπαιτούμενα - Βαθμός ισοδύναμος 4 ος - 3 ος - Διάβασμα, γράψιμο και αριθμητική. - Να είναι πρόθυμοι και διαθέσιμοι να παρακολουθούν την εκπαίδευση σε διάφορες γεωγραφικές θέσεις. Διάρκεια Προγράμματος Ελάχιστο/Μέγιστο Ενότητα 1: Καλωσόρισμα της ομάδας και τοποθέτηση 7/14 ώρες. Ενότητα 2: Γενική Περιοχή: Γαλλική έκφραση της επιστήμης 105/245 ώρες Ενότητα 3: Επιχειρησιακός Τομέας: Ρύθμιση, γνώση ως προς τη συλλογή και μεταφορά των απορριμμάτων στα κέντρα συλλογής απορριμμάτων, πορεία και τεχνικές μεταχείρισης, ταξινόμηση, Αστική καθαριότητα, υγιεινή, ασφάλεια και κανόνες εργασίας, οργάνωση, διαχείριση και επικοινωνία 287/427 ώρες Ενότητα 4: Περιοχή Πρακτικής Προετοιμασία/ έλεγχος/ αποκατάσταση στην εταιρεία Επιχειρησιακή Περίοδος 21/49 ώρες 280/378 ώρες Ενότητα 5: Ενότητα: Υπολογιστές και TRE, Εκπαίδευση PSC 1105 ώρες Ενότητα 6: Αξιολόγηση της εκπαίδευσης 7μμ./ 7πμ Επικεφαλής του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης Στόχοι - Να είσαι σε θέση να συμμετέχεις στην ανάπτυξη, υλοποίηση και παρακολούθηση της περιβαλλοντικής πολιτικής. - Ικανότητα για παρακολούθηση και υλοποίηση της ποιοτικής διαχείρισης, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος. - Ικανότητα στην υποστήριξη και διαχείριση πρωτοβουλιών βιώσιμης ανάπτυξης. - Να είσαι σε θέση να δημιουργήσεις μια υπόθεση για την αναβάθμιση των κανόνων περί περιβάλλοντος και ασφάλειας. - Ικανότητα να εκπαιδεύεις και να επικοινωνείς ιδέες σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο Λειτουργός Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη ετοιμάζει τους μαθητές για καριέρα: - Ποιότητα- Ασφάλεια- Περιβάλλον - Επικεφαλής του Περιβάλλοντος Υγείας και Ασφάλειας - Υπεύθυνη περιβαλλοντική κοινότητα - Ανάθεση (ηλ.) αποστολής για το περιβάλλον document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

245 - Ανάθεση (ηλ.) αποστολής ως εμπειρογνώμονας - Εμπειρογνώμονας / Περιβαλλοντικός Σύμβουλος Όροι και πρόγραμμα εκπαίδευσης Μάθημα: Ελάχιστο 800 λεπτά / Μέγιστο 1340 ώρες Χρόνος στην επιχείρηση: 600 ώρες Μηχανισμός εκπαίδευσης για εισαγωγή και εξαγωγή μεταξύ 7 Οκτωβρίου 2010 και 31 Δεκεμβρίου 2010 Ημερομηνία έναρξης: Πέμπτη 7 Οκτωβρίου 2010 Ημερομηνία ολοκλήρωσης: Τετάρτη 13 Ιουλίου 2011 Κλείσιμο του κέντρου προγραμματίστηκε για τις 24/12/2010 ως 3/01/2011 Ώρες εκπαίδευσης: 9:00 ως 12:30, 13:30 ως 17:30 Εβδομαδιαία: 35 ώρες στο κέντρο / 35 ώρες στην επιχείρηση Συλλογικές ενημερώσεις: Τρίτη 29 Ιουνίου :00, Παρασκευή 3 Σεπτεμβρίου :00 Πληροφορίες σχετικά με προσωπική συνέντευξη: μετά από ραντεβού Κοινό και όροι για πρόσβαση στην εκπαίδευση Όλες οι ηλικίες, άτομα που ζητούν εργασία και που χρειάζονται απόκτηση προσόντων σε βιομηχανικό περιβάλλον Προαπαιτήσεις Μπάτσελορ + 3 επικυρωμένα (βιομηχανικά, τεχνικά, επιστημονικά, νομικά, χρήση εδάφους, αστικός σχεδιασμός, γεωγραφία) Μπάτσελορ +2 με σημαντική επαγγελματική πείρα ως προς το περιβάλλον ή τη βιομηχανία. Γεωγραφική κινητικότητα. Πρόγραμμα: Χρόνος (Ελάχιστο / Μέγιστο) Ενότητα1: Καλωσόρισμα της ομάδας και τοποθέτηση 7 /14 ώρες Ενότητα 2: Περιβαλλοντικοί νόμοι και βιώσιμη ανάπτυξη 189 / 210 ώρες Ενότητα 3: Διαχείριση του περιβάλλοντος, ασφάλεια, ποιότητα και ρίσκο 315 / 364 ώρες Ενότητα 4: Οικονομική Μηχανική 35 / 42 ώρες Ενότητα 5: Αποστολή Εταιρική επαγγελματικότητα 521 / 628 ώρες Ενότητα 6: Επιχειρησιακό Πλάνο 21 / 63 ώρες Ενότητα 7: Αξιολόγηση της εκπαίδευσης 7πμ. /7 πμ. Οικολογικός-πωλητής document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

246 Πωλητής (Σερβιτόρα) οικολογικά υλικά ομάδας διοικούντων / οικολογικά υλικά Στόχοι - Γνώση του ρόλου της συμβουλής του πωλητή: τεχνικές πώλησης και επικοινωνία στην επιχείρηση, διοίκηση επιχειρήσεων, διαχείριση απογραφής και προμήθειας - Τοποθέτηση της βιώσιμης ανάπτυξης στην εργασία τα βασικά των οικολογικών κατασκευών και της ανακαίνισης - Ο Κόσμος των κτιρίων: τα βασικά των μοντέλων κτιρίων, οικολογικών υλικών. - Ενδυνάμωση του ελέγχου επιτραπέζιων εργαλείων και διαδικτυακών εφαρμογών - Επικύρωση του προγράμματος και της εκπαίδευσης του Περίοδος και πρόγραμμα εκπαίδευσης Μάθημα: 535 ώρες (268 ώρες στο κέντρο / 267 ώρες στην εταιρεία) Εβδομαδιαία 35 ώρες στο κέντρο / 35 ώρες στην εταιρεία Ωράριο στο κέντρο: 8:30 ως 12:30 / 1:30 ως 17:30 μμ. Κοινό Ακροατήριο: Ενδιαφερόμενοι για εργασία χωρίς προσόντα ή επανεκπαίδευση, εγγραμμένοι σε μια διαδικασία για απόκτηση πτυχίου Όροι πρόσβασης και Προαπαιτήσεις Για πλήρη ωφέλεια και επίτευξη των στόχων αυτής της ενέργειας είναι απαραίτητο η εκπαίδευση των υποψηφίων να είναι τακτοποιημένη και συνεπής με τη διάρκεια εκπαίδευσης που προσφέρεται. Στο επίπεδο V με επαγγελματική πείρα στις πωλήσεις ή τεχνική πείρα στην οικοδόμηση Στο επίπεδο ΙV επιτεύγματα Στο επίπεδο ΙΙΙ μη επικυρωμένο Είναι αναγκαία η προθυμία και η διαθεσιμότητα για παρακολούθηση της εκπαίδευσης. Θέση στα Γαλλικά και μαθηματικά γίνεται με την ολοκλήρωση συλλογικών πληροφοριών, συμπληρώνεται με ατομική συνέντευξη. Περιεχόμενο Στοιχείων Ενότητα A: O ρόλος του εμπορικού συμβουλίου Ενότητα Β: Τεχνικές πώλησης και επαγγελματική επικοινωνία Ενότητα Γ: Διαχείριση Εμπορίου Ενότητα Δ: Διαχείριση της Απογραφής και Προμήθειας Ενότητα Ε: Εισαγωγή στη βιώσιμη ανάπτυξη και προκλήσεις του τομέα των σπιτιών / οικοδομών Ενότητα Ζ: Τα βασικά των οικολογικών κατασκευών και της ανακαίνισης Ενότητα Η: Γνώση του Κόσμου των Οικοδομών. Ενότητα Θ: Βασική γνώση θερμικού κτισίματος Ενότητα Ι: Γνώση περιβαλλοντικών υλικών Ενότητα Κ: Γνώση περιβαλλοντικών υλικών document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

247 Επιπρόσθετα: Ενδυνάμωση του ελέγχου επιτραπέζιων εργαλείων και διαδικτυακών εφαρμογών Επιπρόσθετα: Επικύρωση του προγράμματος και της εκπαίδευσης Ενότητα Λ: Περίοδος για αιτήσεις στην επιχείρηση Ηλιακός ηλεκτρολόγος διασπά ηλιακά και φωτοβολταϊκά ταμπλό και Υδραυλικά «δικτυωτή σύνδεση φωτοβολταικών συστημάτων ηλεκτρικές ικανότητες» Εκπαιδευτικοί Στόχοι Απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων που είναι αναγκαίες για την εγκατάσταση ηλιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων συνδεδεμένα στο δίκτυο. - Έλεγχος του κατά πόσο είναι εφικτό το πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη την τοποθεσία της περιοχής. - Επιλογή ενός κατάλληλου συστήματος και ανταπόκριση στης ανάγκες των πελατών. - Εκτέλεση εγκατάστασης με τις καλύτερες συνθήκες Αναγνωστικό κοινό Τεχνίτες, Τεχνικοί που αναλαμβάνουν ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Αριθμός συμμετεχόντων: μέγιστος αριθμός 12 μαθητές. Διάρκεια Εκπαίδευσης 3 ημέρες ή 21 ώρες εκπαίδευσης. Προαπαιτήσεις - Βασικός ηλεκτρισμός BT - Να είναι σε γνώση οι ηλεκτρικοί κίνδυνοι κατά την εξουσιοδότηση του ΒR. ΜΕΡΑ 1 25 λεπτά Παρουσίαση και ονομασία του Qualit EnR QualiPV 40 λεπτά Αγορά Στόχοι: Αναγνώριση της αγοράς - Η αγορά ηλιακών φωτοβολταϊκών (παγκόσμια, Ευρωπαϊκή, Γαλλική) - Η δυνατότητα ανάπτυξης ηλιακών φωτοβολταϊκών λεπτά το ηλιακό πεδίο. Στόχος: Η αναγνώριση της δυνατότητας της ηλιακής ακτινοβολίας. Θεωρητική προσέγγιση (60 λεπτά) Η δυνατότητα της ηλιακής ακτινοβολίας - Διαθέσιμοι ηλιακοί πόροι - Επίδραση της τάσης και του προσανατολισμού της ηλιακής ενέργειας document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

248 Πρακτική προσέγγιση (60 λεπτά) - Εργαστήριο: Κατάσταση των εξωτερικών καλύψεων λεπτά Στοιχεία, Ενότητες και PV. Στόχος: Ο καθορισμός της τεχνολογίας, αποδοτικότητας, χαρακτηριστικά των φωτοβολταϊκών συστημάτων Η λειτουργία ενός φωτοβολταϊκού στοιχείου: - Φωτοβολταϊκό αποτέλεσμα, χαρακτηριστικά του ρεύματος και της τάσης - Διαφορετικές τεχνολογίες των ηλιακών στοιχείων Ενότητα - Σύσταση της ενότητας - Ηλεκτρική ενότητα - Σύνδεση ενοτήτων Τα φωτοβολταϊκά συστήματα - Συστήματα άντλησης γύρω από τον ήλιο - Υβριδικά συστήματα - Συστήματα συνδεδεμένα με το δίκτυο Πώληση του περισσεύματος Ολικές πωλήσεις 60 λεπτά - UPS Στόχος: Η κατανόηση της εφαρμογής και του ρόλου του αντιστροφέα στο φωτοβολταϊκό σύστημα Το UPS: - Κανόνες λειτουργίας - Αποδοτικό UPS - Αρχιτεκτονική των διαφόρων συστημάτων ΜΕΡΑ λεπτά Προστασία των ατόμων Στόχος: Η αναγνώριση των κινδύνων και αποτρεπτικών μεθόδων τόσο για τις περιουσίες, όσο και τους ανθρώπους που είναι σχετικοί με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του φωτοβολταϊκού συστήματος Πυροσβέστες επί τόπου: - Ατομικός και συλλογικός προστατευτικός εξοπλισμός - Εφαρμογή του προστατευτικού εξοπλισμού. - Προστασία ενάντια στην ηλεκτροπληξία. - Κατηγορία Εναλλασσόμενου και Ευθέως ρεύματος (AC & DC) Διαφορετικές μέθοδοι προστασίας - Προστασία ενάντια στους κεραυνούς: document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

249 - Κανόνες των ενώσεων των SPD. - Ενότητες συρμάτωσης 60 λεπτά Το κατασκευάσιμο Στόχος: Αναγνώριση της αναμενόμενης απόδοσης του φωτοβολταϊκού συστήματος, λαμβάνοντας υπόψη εξωγενείς παράγοντες. Θέματα - Αριστοτεχνία ενέργειας (DOE) - Αξιολόγηση ενός παραγωγικού συστήματος GPVR - Κατάσταση των εξωτερικών καλύψεων - Ανταπόκριση 60 λεπτά Εισαγωγή στα φωτοβολταϊκά Στόχος: Η γνώση ως προς τις διάφορες επιλογές για εφαρμογή του φωτοβολταϊκού συστήματος στο πλαίσιο. Θέματα: - Πρόσθετη στέγη, πλαίσια, κεραμίδια κλπ - Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα στην κατασκευή ολοκληρωμένου κυκλώματος φωτοβολταϊκών - Συνθήκες για ολοκλήρωση επιβραβευμένων οικοδομών 120 λεπτά Διαδικασία Εγκατάστασης Στόχος: Αναγνώριση του τι πρέπει να γίνει όταν γίνεται εγκατάσταση ενός συστήματος φωτοβολταϊκών συνδεδεμένου με το δίκτυο. Συζήτηση διαφόρων διαδικασιών: - Κατασκευή στην οροφή - προστατευτικός και περισυλλέγοντας εξοπλισμός - Ηλεκτρική Ασφάλεια υπενθυμίσεις για τους κινδύνους του ηλεκτρισμού. - Ολοκληρωμένες κεραμιδένιες οροφές - Πώς να γίνεται εγκατάσταση των υπομονάδων και του εναλλάκτη (πλευρά εναλλασσόμενου ρεύματος AC, πλευρά συνεχούς ρεύματος DC) - Επιφόρτιση της εγκατάστασης - Έλεγχος και παραλαβή 70 λεπτά Εμπόριο και Διαχείριση Στόχος: Αντίληψη των οικονομικών πτυχών ενός συστήματος φωτοβολταϊκών (PV) συνδεδεμένο με το δίκτυο Δημιουργία πρότασης για τον πελάτη Τεχνικές πτυχές της τοποθεσίας, επιλογή εξοπλισμού, κόστος του φωτοβολταϊκού συστήματος που θα επιστραφεί, οικονομική βοήθεια διαθέσιμη στο κάθε άτομο Διαχειριστικές διαδικασίες σύνδεσης ΜΕΡΑ 3 document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

250 6:30 Έλεγχος Στόχος: Πρόγραμμα 3 Πρακτική εξάσκηση επιλογής QualiPV Η ημέρα, αφιερωμένη στην πρακτική εξάσκηση (7:00 πμ.) είναι ως ακολούθως: - Παρουσίαση από τον εκπαιδευτή των διαφόρων πρακτικών (30 λεπτά) - Γενική παρουσίαση από τον εκπαιδευτή της τεχνικής ασφάλειας και πρόσβαση στην οροφή - Πρακτικές ροής εργασίας (4.30) - Σύνθεση της πρακτικής εργασίας από τον εκπαιδευτή (30 λεπτά) - Ασκήσεις για: Κατάσταση μονάδων κάλυψης χαρακτηριστικών...(1 ώρα) 30 λεπτά Επισημοποίηση του QCM ΒΑΣΙΚΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗΣ Εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης χρησιμοποιώντας ανανεώσιμες ενέργειες GRETA Στόχοι: - Επιλογή και χρήση κατάλληλου εξοπλισμού για υγιείς εγκαταστάσεις και θέρμανσης - Διεξαγωγή σχηματισμού, συναρμολόγησης και φτιάξιμο των σωλήνων: σιδερένιων ή χάλκινων - Ανάλυση και σχεδιασμός ενός υδραυλικού συστήματος - Ανάπτυξη μιας υγιούς εγκατάστασης και/ ή θέρμανσης (φούρνος σβηστός) - Σχεδιασμός ενός υδραυλικού συστήματος θέρμανσης και αναγνώριση ενός κατάλληλου τρόπου ελέγχου - Ανάλυση και σχεδιασμός ενός απλού υδραυλικού συστήματος (εκτός του φούρνου): σχέδια, τοποθεσία, ενώσεις, μετρήσεις και έλεγχοι, προβλήματα. Περιεχόμενο: Τεχνολογία 12 ώρες - Το οικιακό σύστημα ύδρευσης - Σωληνώσεις - Παραγωγή ζεστού νερού (SHW) - Θέρμανση - Ρύθμιση Σχεδιασμός (8 ώρες) - Σχεδιασμούς ενός υγιούς οικιακού συστήματος - Σχεδιασμός ενός υδραυλικού συστήματος θέρμανσης - Ρύθμιση θέρμανσης Ξεκίνημα Δημιουργίας (20 ώρες) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

251 - Εργαλεία - Βασικά της κατασκευής και συναρμολόγησης χαλκού - Βασικά της κατασκευής και συναρμολόγησης μαύρου σιδήρου - Διόρθωση σωλήνων και εξοπλισμού σύνδεσης - Παραγγελία υδραυλικών συστημάτων θέρμανσης ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ (8 ώρες) - Συντήρηση των εγκαταστάσεων παραγωγής της ECS - Συντήρηση της υδραυλικής θέρμανσης ΔΙΑΡΚΕΙΑ 48 ώρες μέσα σε 6 μέρες από τις 8πμ. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: Θεωρητικοί, μεθοδολογικοί, τεχνικά αρχεία, επίδειξη και εφαρμογή σε πρακτικές περιπτώσεις, παράδοση εγγράφων ΟΡΟΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΚΟΙΝΟ: υπάλληλοι εταιριών, άτομα που ζητούν εργασία, άλλα άτομα Προαπαιτήσεις: 3 ο βασικό επίπεδο μαθηματικών ΕΠΙΚΥΡΩΣΗ: Έκδοση πιστοποιητικού εκπαίδευσης Υδραυλικοί ηλιακοί λέβητες Σύμβουλος εγκατάστασης υδραυλικών εκπαιδευτικών συστημάτων χρησιμοποιώντας «ανανεώσιμες ενέργειες» GRETA Στόχοι: Εξουσιοδότηση στους συμμετέχοντες να αποκτήσουν γνώση και βασικές τεχνικές στην υδραυλική θέρμανση (BEP επικύρωση ενόςτεχνικού Αποχέτευσης και Θερμαντικής) και να ειδικευτούν στην εφαρμογή συστημάτων ενέργειας χρησιμοποιώντας τις «ανανεώσιμες» (ηλιακή, ξύλο και γεωθερμική ενέργεια) μέσω επικύρωσης των αντίστοιχών ετικετών: Quali Sol, Quali Boίs, Qualipac. Μετά από την εκπαίδευση οι συμμετέχοντες θα δημιουργήσουν ή θα αποκτήσουν μια επιχείρηση, ή απασχόληση ως υπάλληλοι σε αυτό τον επαγγελματικό τομέα. Συμμετέχοντες: Απαιτήσεις Εισόδου - Άτομο που ήδη έχοει το πτυχίο BEP ή ψηλότερο (αδιαφορώντας για την ειδίκευση) έτσι ώστε να απαλλαγεί από τα γενικά πεδία του SEN TIST - Προτίμηση να έχουν ένα δημιουργικό πρόγραμμα ή να έχουν αναλάβει κάποια επιχείρηση στον τομέα της υδραυλικής και θέρμανσης με εφαρμογή συστημάτων χρησιμοποιώντας ανανεώσιμες ενέργειες. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

252 Υποστήριξη εισόδου και εξετάσεις τοποθέτησης. Επικύρωση - Τεχνικές Επαγγελματικής Υγιεινής και Θερμαντικής Brevet d Etudes (BEP: Δίπλωμα εκπαίδευσης επίπεδο 5) - Περιεχόμενο πιστοποιητικού και εξοπλισμός αίτησης που χρησιμοποιείται για τις ενότητες «Ανανεώσιμες Ενέργειες» Μέθοδος Ένα μίγμα θεωρητικών παρουσιάσεων και πρακτικών εφαρμογών στα εργαστήρια και επί τόπου, παραδείγματα για εκπαίδευση, επισκέψεις και τεχνικές ανασκοπήσεις υφισταμένων εγκαταστάσεων. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Επαγγελματικό πεδίο του SEN TIST: 617 ώρες - Τεχνολογία των υλικών του εξοπλισμού και των συστημάτων: 50 λεπτά. - Κατασκευαστικά σχέδια: 50 ώρες - Ηλεκτρικά: 100 ώρες - Εργαστήριο εφαρμογής: 309 ώρες. - Πλατφόρμα πετρελαίου θέρμανσης ή γκαζιού:100 ώρες - Κοινωνική και επαγγελματική ζωή: 8 ώρες Ενότητες σχετικές με τη χρήση των «ανανεώσιμων»: 381 ώρες - Γενική γνώση σκελετού κατοικίας ENR: 28 ώρες - Ετικέτες ηλιακής θέρμανσης Quali Sol: 56 ώρες - Γεωθερμική ενέργεια, αντλίες θέρμανσης και ετικέτα Qualipac:46 ώρες - Ετικέτες ενέργειας από το ξύλο,qualibios: 45 ώρες - Βιοαέριο μικτής παραγωγής: 27 ώρες - Συντήρηση συστημάτων, κεντρική διαχείριση και έλεγχος 43 ώρες - ΤIG οξυγονοκόλλησης σιδέρου: 23 ώρες - Ενότητα Αεροδυναμικά: Καναδικός βοθρόλακκος και VMC:23 ώρες - Ετικέτα για ηλιακά φωτοβολταϊκά Quali Pv: 24 ώρες - Σφράγιση Zinguerie:42 ώρες - Επικοινωνία και επαγγελματική γνώση κοινωνικών θεμάτων: 24 ώρες Εισαγωγή, ισολογισμός εκπαίδευσης και γενική οργάνωση: 6 ώρες Πρακτική εκπαίδευση στην επιχείρηση (4): 392 ώρες ΝΕΡΟ- Μέτρηση και έλεγχος της ποιότητας του νερού Εξουσιοδοτημένη Επαγγελματική Ποιοτική Μέτρηση Περιβάλλοντος: αέρας - νερό χώμα document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

253 Επίπεδο: Μπάτσελορ Στόχοι: Εκπαίδευσε επαγγελματίες ελέγχου ικανούς να δουλεύουν στις δομές που καθορίστηκαν ανωτέρω.. Η ζήτηση για τον έλεγχο αυτών των δουλιών επεκτείνεται λόγω του πολλαπλασιασμού των κανονισμών σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Η ανάγκη για στρατολόγηση είναι εκτιμώμενη σε τουλάχιστον 250 ετήσιες προσλήψεις μόνο για τον έλεγχο των επιχειρήσεων. Είναι και θα είναι σημαντικότερο λαμβάνοντας υπόψη την προσωπικότητα. Οι κάτοχοι αυτής της άδειας θα είναι σε θέση να μετρήσουν το πλήρες μέγεθος που ρυθμίζεται με το κατάλληλο όργανο υπεράνω αμφιβολίας, να βρουν τους αντίστοιχους κανονισμούς και να προετοιμάσουν μια έκθεση στη συνηθισμένη γλώσσα του χορηγού. Θέματα και Περιεχόμενο: Εάν είναι απαραίτητη, να διασφαλιστεί μια ομοιογενοποίηση της γνώσης για τα διάφορα στοχευόμενα ακροατήρια από την άποψη συγκεκριμένα της μετρολογίας, έτσι ώστε όλοι οι πτυχιούχοι να μπορούν να καταλάβουν τη σημασία και την αξιοπιστία μιας μέτρησης και να εξετάσουν τη συσχετική έννοια της ποιότητας. Παροχή κατάρτισης στους τομείς της νομοθεσίας και των κανονισμών σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια των ανθρώπων, την πιστοποίηση και τη βιομηχανική προστασία. Επιμονή στη χρήση ευρωπαϊκών και παγκόσμιων κανονισμών και αύξηση του επιπέδου ESP. Διασφάλιση της προετοιμασίας για στρατολόγηση στον ιδιωτικό τομέα (αναζήτηση εργασίας, συνέντευξη εργασίας) και στο δημόσιο (εξοικειώστε τους εκπαιδευόμενους με διάφορες δοκιμές του ανταγωνισμού των τοπικών ή περιφερειακών αρχών). Παροχή εξειδικευμένης κατάρτισης στις ποσότητες που υπόκεινται συχνότερες επιθεωρήσεις και τις μεθόδους των μετρήσεών τους. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα και ήχος. Ραδιενέργεια (αέρας, νερό, χώμα), ραδόνιο. Η χημική μορφή του αέρα και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Νερό και ρύποι. Η ανάλυση της μόλυνσης του εδάφους και απολύμανσης. Βακτηριολογία. Μάθε το σχεδιασμό και τη λειτουργία διάφορων συσκευών και σχετικών τεχνικών μέτρησης. Επεξεργασία σήματος. Απόκτηση στοιχείων συστημάτων και εντολής ελέγχου. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

254 Οι αδειούχοι πρέπει επίσης να ξέρουν πώς να χρησιμοποιήσουν τις διάφορες συσκευές μέτρησης και να παρέχουν πρώτου επιπέδου συντήρηση. Συνεχιζόμενη κατάρτιση/ αρχική Διάρκεια: 1 χρόνος Μέθοδοι διδασκαλίας: Δίπλωμα σε συνεχή αξιολόγηση. Διδασκαλία: Διαχείριση του νερού στο σπίτι Θέματα ANC (ρυθμιστικές πορείες και εναλλακτικές λύσεις), Επανάκτηση των όμβριων υδάτων, Ανακύκλωση του γκρίζου νερού, Βόθροι τουαλετών, Λάκκος, Πηγή, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας Στόχοι Προσδιόρισε σημαντικά θέματα για την οικονομική διαχείριση του νερού. Προσδιόρισε διαθέσιμες συσκευές εξοικονόμησης νερού. Εξοικειώθου με τα συστήματα επανάκτησης των όμβριων υδάτων. Γνώρισε τα ζητήματα και τις απαιτήσεις της επεξεργασίας απόβλητου ύδατος. Ανακάλυψε τα σημαντικότερα ιδιωτικά συστήματα αποχετεύσεων του απόβλητου ύδατος. Μελετήστε τα συστήματα ξηρών τουαλετών. Κοινό Καλλιεργητές, κατασκευαστές στεγών, υδραυλικοί, εργολάβοι, άτομα με ένασχέδιο Περιεχόμενα Διαχείριση στην εξοικονόμηση νερού (Συσκευέςαερισμού, αποδοτικές κεφαλές ντους, κοπτήρες ροής, διπλή ροή) Τα όμβρια ύδατα (Σχέδιο, εξοπλισμός, συντήρηση, πιθανές χρήσεις) Επιτόπια αποχέτευση (Τα χαρακτηριστικά απόβλητου ύδατος, συγκεκριμένες επεξεργασίες γίνονται εκροές, συμβατικά και εναλλακτικά συστήματα, νομοθεσία Ξηρές τουαλέτες. (Αρχές λειτουργίας και διαθέσιμα συστήματα) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

255 Μέθοδος Θεωρητικές αλληλεπιδρούσες παρουσιάσεις βασισμένες σε πραγματικές περιπτώσεις Μελισσοκομία, οργανική παραγωγή Εκπαιδευτικές δεξιότητες στη μελισσοκομία (CFA) ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η εκπαίδευση στοχεύει να δώσει τα προσόντα στους υποψηφίους για την πρακτική της μελισσοκομίας. Στοχεύει σε ένα ευρύ ακροατήριο όχι απαραίτητα από τη γεωργική κοινότητα. Για να το επιτύχουν αυτό, πολλοί επαγγελματίες μελισσοκόμοι θα περιληφθούν σε αυτήν την εκπαίδευση, τόσο στη θεωρία και την πρακτική, όσο και στην περιφερειακή επαγγελματική τεχνική δομή. Αυτό το πρόγραμμα εκπαίδευσης είναι το αποτέλεσμα της κινητοποίησης των επαγγελματιών μελισσοκόμων, που ομαδοποιούνται μέσα στο ADARA και ενδιαφέρουν το CFPPA Côte Saint-André για ένα καινοτόμο πρόγραμμα στη Rhône-Alpes. Συγκεκριμένα, για μία περίοδο 5 μηνών, εναλλασσόμενες περίοδοι στο εκπαιδευτικό κέντρο (584 ώρες) και περίοδοι πρακτικής εκπαίδευσης (245 ώρες) στις κατάλληλες περιόδους για να ερευνηθούν οι διαφορετικές πραγματικότητες της εργασίας: καλλιέργεια και βοσκή βοοειδών, εξαγωγή μελιού, Αυτή η εκπαίδευση δεν θα είναι προσανατολισμένη προς τη λήψη ενός τίτλου για την απόκτηση δικαιωμάτων στο επάγγελμα, αλλά θα εκδώσει ένα πιστοποιητικό ικανότητας. Θα επιτρέψει στους μελλοντικούς υποψηφίους για να είναι πραγματικοί φορείς στη δυναμική περιφερειακή πείρα μελισσοκομίας στους διαφορετικούς τομείς της πείρας που απαιτούνται από αυτήν την δραστηριότητα. Με το χαρακτηριστικό του να είναι διαμοιρασμένο από και για (τη μελλοντική) επαγγελματική μέλισσα, το τελευταίο ωφελείται από τις δεξιότητες διδασκαλίας του CFPPA και των διοικητικών μεριμνών που συνδέονται με αυτό. Μπορεί επίσης να στηριχθεί στο τεχνικό κέντρο Adar και την καθιέρωση ενός μελισσουργείου για τον έλεγχο αυτών των πειραμάτων. Κατά συνέπεια, οι μελλοντικοί εκπαιδευόμενοι θα έχουν πολύ σύντομα πρόσβαση στις πιο πρόσφατες τεχνικές πληροφορίες για διάφορα θέματα όπως η υγεία της μέλισσας ή η διαχείριση ενός σχεδίου επιλογής. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

256 Επιπλέον, το πραγματικό περιεχόμενο των εκπαιδευτικών ενοτήτων επιτρέπει στους εκπαιδευόμενους να αποκτήσουν τη βασική γνώση απαραίτητη για την επιχείρηση μελισσοκομίας. Αυτή η συγκεκριμένη γνώση διανέμεται σε διάφορες πτυχές όπως: Η ζωή της μέλισσας, η οργάνωση της αποικίας, η διαχείριση των μελισσουργείων (υγεία, αναπαραγωγή, εκτροφή, ) Τεχνικές παραγωγής των διάφορων προϊόντων της κυψέλης Γνώση του φυτικού κόσμου με τον πλούτο του αλλά και τους κινδύνους του (αξιολόγηση του κινδύνου σχετικά με τις πρακτικές προστασίας της συγκομιδής, ) Εμπόριο. :Η οργάνωση του τομέα. ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ Ενότητα 1 (24 ώρες): Εισαγωγή στις νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας. Ενότητα 2 (280 ώρες): Η μέλισσα και το περιβάλλον της. 21: Γνώση της μέλισσας (70 ώρες) Ανατομία Η αποικία Υγεία/ Κοινωνική Ζωή 22: Το περιβάλλον (70 ώρες) Παραδοσιακό σύστημα και μέλισσες Φυτοϋγειονομικός κανονισμός Δίκτυο Παρακολούθησης ακαταστασίας των μελισσών Προστασία/ ασφάλεια του μελισσοκόμου 23: Διαχείριση των αποικιών (140 ώρες) Γενετική και κριτήρια επιλογής, πρακτικές και τεχνικές αναπαραγωγής: Αναπαραγωγή βασιλισσών, Ύφανση τελευταίου τεχνητού ξεχειμωνιάσματος Ενότητα 3 (175 ώρες): H παραγωγή της κυψέλης 31: Μέλι (140 ώρες) Γνώση του προϊόντος Νομοθεσία Ανάλυση Δυνατότητα Rhone-Alpine Βοτανική Επιστήμη του εδάφους/ κλιματολογία Τεχνολογία Παραγωγής Προετοιμασία και διαχείριση των μελισσών/ επιλογή ακολουθώντας περιοχή που μαζεύτηκε το μέλι Συγκομιδή/ εξαγωγή συσκευασίας 32: Βασιλικό τζέλλυ 33: Γύρη 34: Παραγωγές Μετατροπή(Μαγιά, κέικ με τζίντζερ, αμυγδαλωτό) 35: Η ελεγχόμενη επικονίαση document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

257 Σύνολο: (35 ώρες) Ενότητα 4 (70 ώρες): Κατεύθυνση και οικονομία 41: Γνώση της θνήσης (18 ώρες) Επαγγελματικός Οργανισμός Αγροτικής Παραγωγής Νομοθεσίες περί Μελισσοκομίας 1221 και η Βιώσιμη Αγροτική Συμφωνία (CAD) Η πορεία εγκατάστασης 42: H αγορά μελιού και άλλων προϊόντων (17 ώρες) Αποδεικτικά στοιχεία για ποιοτικό εμπόριο, Μέθοδοι κατανάλωσης και παραγωγής 43: Τεχνο-οικονομικές αναφορές (36 ώρες) Μελέτες διαφόρων συστημάτων εμπορίου Ισολογισμός Εκτίμηση: (36 λεπτά) Οργανική παραγωγή προϊόντων Ετοιμασία για εισαγωγή στα βιο- Σπαρτά Κατανόησε τις αρχές της οργανικής καλλιέργειας και μέτρησε τον αντίκτυπο της μετάβασης σε βιο για τον ίδιο και τη λειτουργία του. Σημείωση: Αυτό το μάθημα σχεδιάστηκε ειδικά για παραγωγούς που έχουν κυρίως σπαρτά. Κοινό Σύστημα παραγωγής αγροτών σε κυρίως εγκαταστάσεις Έχοντας ένα πρόγραμμα μετατροπής Ή σκέφτονται αυτήν την περίοδο για μια πιθανή μετατροπή Περιεχόμενα Παρουσίαση της ημέρας και των δομών. Ποιός κάνει τι στο βιο. Παρουσίαση των προγραμμάτων και ερωτήσεις από τους εκπαιδευόμενους: " Για μένα, ποιά είναι η οργανική γεωργία, τι αναμένω από το βιο; " Ιστορία και Θέση της Οργανικής Γεωργίας: Βασικές αρχές της οργανικής γεωργίας: Στατιστικοί κανονισμοί IFOAM:Περιφέρεια, Γαλλία, Ευρώπη, οι υπάρχουσες αγορές. Οι βασικές αρχές της οργανικής καλλιέργειας: αγρονομικές και επιστημονικές βάσεις: οργανική ουσία, ηλιακή ενέργεια, εδαφολογική ζωή, τροφοδοσία του χώματος για να τραφεί το φυτό. Ευρωπαϊκός κανονισμός, εξελίξεις, ζητήματα, Μετατροπή: περίοδος, ανακοίνωση, συμμετοχή, χρονική κλίμακα, υποστήριξη για τη μετατροπή, οι άλλες ενισχύσεις για τους οργανικούς παραγωγούς, έλεγχοι. Εργαλεία για υποστήριξη της απόφασης: εκπαίδευση, τεχνικά σεμινάρια. Παρουσίαση μιας διάγνωσης για μετατροπή. Οι βασικοί κανόνες της οργανικής γεωργίας Θρέψτε το έδαφος, εισαγωγές της οργανικής ουσίας, κοπριά, μετατροπή σε λίπασμα document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

258 Πράσινη κοπριά Ισορρόπηση του κατάλληλου μεταλλεύματος Ανάκτηση ενέργειας: δημιουργώντας τη βιομάζα ανακτάται άζωτο από τον αέρα Λίπανση, περιστροφές, όργωμα, έλεγχος της χλόης Υγιεινή Φυτού - Έλεγχος Παρασίτων Αναμονή και συγκεκριμένες ερωτήσεις από τους συμμετέχοντες: Τι είναι αυτό που απαιτεί μια μετατροπή σε βιο; ποιες είναι οι συνέπειες; Συνοδεία και μετατροπή της κατανομής φοιτητών, αποκατάσταση της γενικής οργάνωσης του οργανικού στην Ardèche Αυτό-αντανάκλαση και περίγυρος στα επιτεύγματα των εκπαιδευόμενων, η θέση των συζητήσεων, πιθανή συνέχιση παρακολούθησης Μέθοδος Διδασκαλίας Διανομή γνώσης Θεωρητικές συνεισφορές Προσωπικός συλλογισμός Διάρκεια: 2 ημέρες Ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στο ακροατήριο: Μεταβλητής διάρκειας Συμβατικοί αγρότες, οργανική μετατροπή, επιβεβαιωμένη Μαθητές με πιστοποιητικό ειδίκευσης, μπάτσελορ, μεταπτυχιακό, γεωργική σχολή ή της αγρονομίας Μαθητές Εταιρικοί υπάλληλοι από προς τα κάτω ή προς τα πάνω Δείγματα θεμάτων εκπαίδευσης που προσφέρονται στην οργανική κηπουρική ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΦΥΤΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Βασικές αρχές της οργανικής κηπουρικής (2 μμ. μέχρι 4 μμ.) Ποικιλία στην οργανική κηπουρική (1 μμ. μέχρι 3 μμ.) Διαδρομές μέσω παραδοσιακών τεχνικών (2 ώρες στις 4 μμ./πολιτισμός) Ντομάτα, μελιτζάνα, πιπέρι, πεπόνι, κολοκύθι, μαρούλι, καρότο Παραγωγή των οργανικών σποροφύτων λαχανικών Μπόλιασμα: στόχοι και μέθοδοι Οι τεχνικές επιπτώσεις της άμεσης πώλησης ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΠΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Βασικές αρχές της προστασίας σπαρτών στην οργανική καλλιέργεια (3-5 μμ.) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

259 Η προστασία των φυτικών σπαρτών: Βιολογία, Συμπτώματα και βιολογικές μέθοδοι ελέγχου (7 πμ. μέχρι 12 μμ.) Παράσιτα: Νηματόζωα, σκανθάρια, σαλιγκάρια, ζωύφια, ψείρες φυτών, έντομα οικογένειας aleyrodidae, σκουλήκια οικογένειας noctuidae, έντομα της τάξης thysanoptera, sκάνθαρος πατατών του Κολοράντο, σκανθάρια ψύλλων... Ασθένειες: Σκληροτίνη, Σήψη μήκυτα ρηιζοψτονια, βοτρήτης, σκονισμένη μούχλα, ιοί και βακτήρια Διαδρομές στην προστασία σπαρτών: μαρούλι, καρότο, πατάτα, κολοκύθια, ντομάτα, αγγουράκι, πεπόνι Περιβαλλοντική διαχείριση του εδάφους και της φυσικής ισορροπίας: λειτουργική βιοποικιλότητα, περιστροφή, καλλιέργεια (4 ώρες) ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ (2 μμ. μέχρι 6 μμ.) Διάφορες προληπτικές μέθοδοι: προστατευτικό στρώμα, έκθεση σε ηλιακές ακτίνες, αμειψισπορές, χλωρές λιπάνσεις, Εξοπλισμός για θερμικό και μηχανικό βοτάνισμα Διαδρομές τεχνικών βοτανίσματος ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ Διαχείριση νερού στη δενδροκηποκομία: εξοπλισμός, μέθοδοι, επίδραση του νερού στην παραγωγή και ποιότητα (ντομάτα) (4 ώρες) Υλικά για βιοδιασπάσιμα καλύμματα προστασίας ριζών των φυτών, κλωστές (2 ώρες) ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΧΩΜΑΤΟΣ - ΟΡΓΩΜΑ Χαρακτηριστικά γνωρίσματα και λειτουργία του χώματος (3 ώρες) Βελτιωμένη εδαφολογική γονιμότητα (3 ώρες) Τροποποιήσεις, οργανική χλωρή λίπανση (3 ώρες) Γονιμότητα στην οργανική καλλιέργεια (3 ώρες) Όργωμα (3 ώρες) Παραδείγματα των θεμάτων εκπαίδευσης που προσφέρονται στη βιο -δενδροκομία ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΦΥΤΩΝ Διαχείριση της καλλιέργειας οπωροφόρων δέντρων (οπωρώνες): Επίπεδο έναρξης (4 μέχρι 7 πμ.), επίπεδο ανάπτυξης (7 ως14 ώρες) Καθιέρωση της καλλιέργειας οπωροφόρων δέντρων (2 έως 7 ώρες) Διαδρομές μέσω παραδοσιακών τεχνικών (2 έως 14 ώρες/καλλιέργεια) document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

260 Διαχείριση της καλλιέργειας ελιών (4 ώρες) Πώς γίνεται η επιτυχής μετατροπή των οπωροφόρων δέντρων σε AB (7 έως 14 ώρες) ΛΙΠΑΣΜΑ - ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ - ΟΡΓΩΜΑ Χαρακτηριστικά γνωρίσματα και λειτουργία του χώματος (1 ώρα) Βελτιωμένη εδαφολογική γονιμότητα (1 ώρα) Όργωμα στους οργανικούς οπωρώνες (4 ώρες) Συντήρηση των εδαφολογικών οργανικών οπωρώνων (7 ώρες) ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΠΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Βασικές αρχές της προστασίας σπαρτών στην οργανική καλλιέργεια (2-4 μμ.) Περιβαλλοντική διαχείριση του εδάφους και της φυσικής ισορροπίας: λειτουργική βιοποικιλότητα (4-7 πμ.) Προστασία ενάντια στους αρουραίους στην οργανική καλλιέργεια (4πμ.-7πμ.) Προστασία ενάντια στην κρούστα μήλων στο ΑΒ (2 ως 4 ώρες) Διαχείριση των ασθενειών των φρούτων μετά τη συγκομιδή στην Οργανική Γεωργία (4 ώρες) Εναλλακτικές μέθοδοι προσπάθειας ΑΒ (7 ώρες) Έξυπνες κατασκευές- μόνωση Εκπαίδευση: Σύμβουλος ανακαίνισης οικολογικής θέρμανσης Επισκόπηση διάρκειας 5 ημερών Αυτή η περίοδος εκπαίδευσης είναι η απόκτηση της γνώσης για τα κριτήρια που απαιτούνται για τη διαχείριση ενός προγράμματος οικολογικής ανακαίνισης, τόσο τεχνικά όσο και με συζήτηση. Θέματα Το επάγγελμα συμβουλευτικής βοήθειας στην οικολογική ανακαίνιση Σημαντικά στοιχεία διάγνωσης: Παρουσίαση των οργάνων μέτρησης Η υπέρυθρη θερμογραφία και το φύσημα της πόρτας Οικονομικά-εργαλεία Στόχοι Τεχνικές πτυχές: document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

261 Θερμότητα που εφαρμόζεται στην ανακαίνιση οικοδόμησης Υπολογισμός των θερμικών απωλειών και της κατανάλωσης ενέργειας Σύσταση για ενεργειακές βελτιώσεις Αξιολόγηση της προκληθείσας αποταμίευσης ενέργειας Αξιολόγηση της απώλειας θερμότητας με την υπέρυθρη θερμογραφία και το φύσημα της πόρτας Τα κύρια δυναμικά συστήματα και τα χαρακτηριστικά τους (θέρμανση, εξαερισμός..) Η εμφάνιση της συμβουλής: Να υπάρχει γνώση των διαθέσιμων οικονομικών εργαλείων, να παρέχεται συμβουλευτική βοήθεια και σχετικές συστάσεις Κοινό Υπεύθυνοι προγράμματος στη δραστηριότητα μετατροπής, τεχνίτες, αρχιτέκτονες, διευθυντές προγράμματος Οικοδόμοι, μηχανικοί πωλήσεων, διευθυντές επιχείρησης. Περιεχόμενα Κάποια επαναφερόμενη θερμότητα που εφαρμόζεται στην οικοδόμηση Οι βασικές αρχές της διατήρησης της ενέργειας: μειώνοντας την ανάγκη Θέματα κανονισμών σχετικά με την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων Υπολογισμός των σχεδίων ισορροπίας θερμότητας για διάφορες περιπτώσεις με τον υπολογιστή και με λογιστικό φύλλο (spreadsheet) Συμπίεση αέρα ενός κτιρίου Υπέρυθρη Θερμογραφία Μέθοδος Παρουσίαση μέσω τηλεοπτικής προβολής Επιστροφές της εμπειρίας και παρουσίαση των προγραμμάτων που τέθηκαν ως πρότυπα Υπολογισμός με λογιστικό φύλλο (spreadsheet) Για διασφάλιση της σωστής διαχείρισης αυτής της εκπαιδευτικής ενότητας, οι εκπαιδευόμενοι θα εξοπλιστούν με προσωπικούς Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές.Από την άλλη, αυτή η ενότητα απαιτεί επίσης ένα αρκετά καλό τεχνικό επίπεδο γνώσης όσον αφορά τη θερμότητα. Εκπαίδευση: οικολογικό κτίριο, τεχνικές γνώσεις και πειστικά επιχειρήματα Διάρκεια: 5 ημέρες Θέματα: document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

262 Εφαρμογή της βιώσιμης ανάπτυξης στην κατασκευή Ενεργειακή απόδοση των κτιρίων Οικολογικά υλικά Διαχείριση της εξοικονόμησης νερού Πώς να πειστεί κάποιος; Επισκόπηση: Αυτή η περίοδος εκπαίδευσης παρέχει στους εκπαιδευόμενους τη γνώση και τα πρακτικά εργαλεία για την ενεργή ανάμιξή τους στην οικολογική οικοδόμηση: ζητήματα, τεχνικά στοιχεία και πειστικά επιχειρήματα. Κοινό: Υπεύθυνοι προγράμματος στη δραστηριότητα μετατροπής Οικοδόμοι, αρχιτέκτονες, εργολάβοι, οικοδόμοι που έχουν ανακαλύψει τις οικολογικές κατασκευές Οικολογικά υλικά αντιπροσώπων, μόνιμοι πωλητές σε καταστήματα και σημεία πώλησης Περιεχόμενα: Τεχνική Εκπαίδευση: Στοιχεία της Φυσικής Οικοδόμησης Προσέγγιση του βιοκλιματικού σχεδιασμού Στοιχεία της οικονομικής οικολογικής κατασκευής Συγκριτική ανάλυση των διαφορετικών τεχνικών λύσεων Λεπτομέρειες της ανανέωσης Συνολικό κόστος του προγράμματος Τεχνικές διδασκαλίας και επικοινωνίας ως προς την επιχειρηματολογία Να έχετε επαφή με το συνομιλητή Η υποδοχή και η εξοικείωση Ακούστε και προσδιορίστε την εφαρμογή. Συζητάτε κατά τρόπο κατάλληλο με την κατάσταση Παρέχετε συγκεκριμένη επεξεργασία των πιθανών αντιρρήσεων Ελέγξτε την ικανοποίηση του επισκέπτη Ξέροντας πώς να ολοκληρωθεί μια συνέντευξη Μέθοδοι: document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

263 Ένα μίγμα των θεωρητικών ασκήσεων και ασκήσεων προσομοίωσης. Εργασία από επιστημονικά και τεχνικά στοιχεία Επιστροφή της εμπειρίας: ανάπτυξη της τεχνογνωσίας Αξιολόγηση της θεωρητικής γνώσης από MCQ (ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και συνεχής παρακολούθηση της εκπαίδευσης) Παράδοση Πιστοποιητικού Εκπαίδευσης ΕΝΟΤΗΤΑ 6:ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ 1. Εισαγωγή document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

264 Η ανακύκλωση αποτελείται βασικά από την επαναχρησιμοποίηση υλικών τα οποία απορρίφθηκαν και είναι ακόμα κατάλληλα για τη δημιουργία άλλων ή των ίδιων προϊόντων. Η ανακύκλωση είναι μια διαδικασία που χρησιμοποιείται για τη μείωση του όγκου των στερεών υπολειμμάτων. Η ανακύκλωση είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για προστασία του περιβάλλοντος και με σκοπό να σταματήσει η περιβαλλοντική μόλυνση. Η συμμετοχή στη σύνταξη, στο χωρισμό και στην ανακύκλωση είναι ένας διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης της ζωής και της αντίληψης του φυσικού περιβάλλοντος. Τα απορρίμματα είναι ένα μεγάλο καθημερινό πρόβλημα, το οποίο πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Οι άνθρωποι είμαστε οι πρώτοι στην κατανάλωση και στη μόλυνση, και οι κύριοι αποδέχτες των επιπτώσεων καθώς τα απορρίμματα προκαλούν δυσοσμία, μολύνσεις, ακόμη και ασθένειες, θέτοντας την ίδια μας την υγεία σε κίνδυνο. Η ανακύκλωση δεν είναι μια νέα ιδέα. Στη φύση πολλά πράγματα ανακυκλώνονται επανειλημμένα. Στα παλιά χρόνια τα προϊόντα παράγονταν με σκοπό να αντέχουν, και οι άνθρωποι τα ξαναχρησιμοποιούσαν αντί να πετούν. Αντικείμενα που μπορούν να ανακυκλωθούν είναι τα αυτοκίνητα, οι κουζίνες, τα πλυντήρια, τα ψυγεία τα έπιπλα και πολλά άλλα αντικείμενα. Τα ανακυκλώσιμα προϊόντα μαζεύονται στις περιοχές ή στα κέντρα επιλεκτικής συλλογής και, εάν είναι ήδη ταξινομημένα, μεταφέρονται άμεσα στις μονάδες επεξεργασίας. Εάν δεν είναι ταξινομημένα, η διαδικασία ταξινόμησης λαμβάνει χώρα. Στη συνέχεια τα αντικείμενα καθαρίζονται και όλα τα είδη ρύπων αποβάλλονται. Το γυαλί λειώνεται για document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

265 την παραγωγή νέων μπουκαλιών και δοχείων. Ο μεταχειρισμένος ρόλος της αυξημένης ποιότητας μπορεί να αξιοποιηθεί ως πρώτη ύλη για την εκτύπωση. Ιστορικό Η ανακύκλωση άρχισε τον ίδιο σχεδόν καιρό όπως οι ανθρώπινοι πολιτισμοί, δηλαδή, σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτιμήσεις, πριν περίπου δώδεκα χιλιάδες χρόνια με το φυτικό λίπασμα να είναι ένας από τους παλαιότερους τρόπους. Απορρίμματα άρχισαν να δημιουργούνται με το που ξεκίνησε να υπάρχει ζωή στον πλανήτη και με το που άρχισαν οι άνθρωποι να εφεύρουν, αυτά τα απορρίμματα άρχισαν να πολλαπλασιάζονται. Τα παλαιότερα στοιχεία οργανωμένης συλλογής απορριμμάτων άρχισαν το 400 π.χ. από τους κλασικούς Έλληνες. Στο Μεσαίωνα, η ανακύκλωση έλαβε μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη: το χαρτί ήταν εξαιρετικά σπάνιο και ακριβό, έτσι τα βιβλία και τα αρχαία χειρόγραφα συχνά επαναχρησιμοποιούνταν. Η ανακύκλωση ξεκίνησε επίσημα στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1690, με ένα μύλο αφιερωμένο στην ανακύκλωση χαρτιού που βρισκόταν στη Φιλαδέλφεια, και το οποίο θεσπίστηκε από την οικογένεια Rittenhouse. Κατά τη δεκαετία του 1970, πολλές πολιτείες συνέβαλαν στο να πάει προς τα εμπρός αυτή η διαδικασία με την έγκριση νόμων οι οποίοι πρόσφεραν νικέλιο και νομίσματα των 10 σεντς. Αναφερόμενοι στην Ισπανία, στα τέλη της δεκαετίας του 70 εγκρίθηκε μια νομοθεσία με στόχο να επιτευχθεί η βέβαιη εξάλειψη των υπολειμμάτων και έτσι ο όγκος των υπολειμμάτων αυτών μειώθηκε στο ελάχιστο. Το ποσοστό των υπολειμμάτων που εκφορτώνονταν σε μη ελεγχόμενες χωματερές μειώθηκε από 60 % σε 25 % σε διάστημα 15 χρόνων ( ). Στη δεκαετία του 1980 θεσπίσαμε μια νομοθεσία σχετικά με τα δηλητηριώδη και επικίνδυνα υπολείμματα. Από το 1991 έχει επιτευχθεί η απογραφή των μολυσμένων εδαφών. Η συνεχής αύξηση της ποσότητας υπολειμμάτων που παράγουμε προκαλεί σημαντικά προβλήματα. Μεταξύ των χρησιμοποιήσιμων προϊόντων που παράγονται κάθε φορά, υπάρχουν περισσότερα αντικείμενα που παράγονται για να διαρκέσουν μερικά χρόνια πριν αντικατασταθούν με άλλα. Πολλά προϊόντα όπως χαρτομάντιλα, χαρτοπετσέτες, ξυριστικές λεπίδες, πάνες, ή δοχεία ποτών, σχεδιάζονται για να χρησιμοποιηθούν μια φορά και έπειτα να πεταχτούν. Τα προϊόντα χρησιμοποιούνται και πετάγονται σε μεγάλες ποσότητες, χωρίς καθαρή συνείδηση, σε πολλές περιπτώσεις, και κατόπιν, είναι απαραίτητο να γίνει κάτι με όλα αυτά τα υπολείμματα. Το πρόβλημα χειροτερεύει επειδή η αυξανόμενη βιομηχανική δραστηριότητα παράγει πολλά προϊόντα τα οποία είναι τοξικά ή πολύ δύσκολο να ενσωματωθούν στους κύκλους των φυσικών στοιχείων. Σε διάφορες περιπτώσεις τα χημικά προϊόντα που συσσωρεύονται σε χωματερές, αργότερα καλύπτονται με χώμα και χρησιμοποιούνται ως document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

266 περιοχές κατασκευής κατοικιών, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα, ακόμη και καταστροφή στην υγεία των ανθρώπων. Στόχοι ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. Συνειδητοποίηση ως προς την ανακύκλωση από τους εκπαιδευόμενους και τους εκπαιδευτές. Γνώση των εννοιών σχετικών με την ανακύκλωση. Ανάμειξη του ατόμου με το περιβάλλον σχετικά με την ανακύκλωση των υπολειμμάτων. Προώθηση των πρακτικών ανακύκλωσης από ατομική και συλλογική άποψη. Ανάπτυξη ενός δικτύου σημείων συλλογής των υπολειμμάτων. Δημιουργία μιας δυναμικής ιδέας για ανακύκλωση στους εργασιακούς χώρους, τα σπίτια, κ.λπ. Ανάμειξη των εκπαιδευομένων σε δραστηριότητες ανακύκλωσης μέσα στο κοινωνικό τους πεδίο. document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

267 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 1. Η χρήση υποστηρικτικών υλικών Σε αυτά τα εκπαιδευτικά σεμινάρια, εμείς οι συνεργάτες στο πρόγραμμα SHIVAA, θα χρησιμοποιήσουμε νέες τεχνολογίες για να συνοδεύσουμε, να συμβουλέψουμε και να βοηθήσουμε τους μαθητευόμενους σε αυτό το συναρπαστικό ταξίδι εκμάθησης. Οι μαθητευόμενοι θα λάβουν το πρόγραμμα, ανάλογα με τις ανάγκες τους, σε έγγραφη ή ψηφιακή μορφή, παρέχοντας τους εγχειρίδια ή με τη βοήθεια της διαδικτυακής πλατφόρμας εκμάθησης του προγράμματος SHIVAA. Όλα τα μαθήματα έχουν αναπτυχθεί από επαγγελματίες στον τομέα. Το πρόγραμμα έχει προσαρμοστεί στις ανάγκες των μαθητευόμενων και οι εκπαιδευτές θα προσπαθήσουν να κάνουν το πρόγραμμα να είναι όσο το δυνατόν πιο ζωντανό, κοντινό στην πραγματικότητα και πρακτικό γίνεται. Η ομάδα των δασκάλων/εκπαιδευτών, που είναι ειδικοί στους διαφορετικούς τομείς της μελέτης, θα παράσχουν υπηρεσίες στους μαθητευόμενους μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μέσω των διαδικτυακών πλατφορμών εκμάθησης, ή κατ ιδίαν στα εργαστήρια. Ο διαδικτυακός τρόπος εκμάθησης υποθέτει το συνολικό επίτευγμα της σειράς μαθημάτων από την διαδικτυακή πλατφόρμα εκμάθησης. Όλο αυτό περιλαμβάνει τη μεταφόρτωση κάθε αρχείου που διδάσκεται στο μάθημα. 2. Απαιτούμενες ικανότητες των εκπαιδευτών Οι εκπαιδευτές θα παράσχουν ένα επίπεδο επίβλεψης κατάλληλο για την ενίσχυση της ικανότητας και εμπειρίας των αρχαρίων του προγράμματος SHIVAA. Οι εκπαιδευτές θα είναι πλήρως αναμιγμένοι, και θα συμβάλουν, στην περιβαλλοντική εκμάθηση. Η εκπαιδευτική ομάδα των συνεργατών θα παράσχει υποστηρικτικό ρόλο στους εκπαιδευτές και θα έχουν ένα κατάλληλο σχέδιο εργασίας, κατάλληλο φόρτο εργασίας και αρκετό χρόνο για να αναπτύξουν τα προσόντα των εκπαιδευόμενων. Οι εκπαιδευτές θα είναι μερικής απασχόλησης και πρέπει να είναι επαγγελματίες στον τομέα που διδάσκουν, προκειμένου να κατανοήσουν τη δομή και το σκοπό, καθώς επίσης και το ρόλο τους στο επιμορφωτικό πρόγραμμα και να εξασφαλίσουν ότι οι εκπαιδευόμενοι θα διαμορφώσουν τις σωστές δεξιότητες και ικανότητες. 3. Χρόνος Εκπαίδευσης Διαδικτυακή πλατφόρμα εκμάθησης: ο χρόνος εκπαίδευσης θα είναι " κατόπιν παραγγελίας ". Η βασισμένη στο διαδίκτυο τεχνολογία εκμάθησης θα επιτρέψει στους εκπαιδευόμενους να επιτύχουν την κατάρτισή τους με έναν ευκολότερο τρόπο και θα επιτρέψει επίσης στους εκπαιδευτές να ελέγχουν ποιος εκπαιδευόμενος έχει ολοκληρώσει την κατάρτιση, καθώς επίσης και την απόδοση του καθενός κατά τη διάρκεια της κατάρτισης. Διάρκεια: 5 μήνες. 3. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑΣ document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

268 1. Πραγματικό περιεχόμενο Για να λυθεί το πρόβλημα με την ανακύκλωση πρέπει να γνωρίζουμε τον κανόνα «Μ.Ε.Α.»: Μείωση: Ο κανόνας της μείωσης έχει να κάνει με το να απορρίπτονται πιο λίγα προϊόντα. Ο καλύτερος τρόπος για να πραγματοποιηθεί αυτό είναι να σταματήσουμε την αγορά προϊόντων τα οποία δε χρειαζόμαστε άμεσα. Επαναχρησιμοποίηση: Μπορούμε να αποφύγουμε την απόρριψη αντικειμένων όπως παλιά βιβλία και πλαστικές τσάντες, κλπ, στις χωματερές, και αυτό μπορεί να γίνει με το να δίνουμε αυτά τα αντικείμενα σε άλλους που θα μπορούσαν να τα επαναχρησιμοποιήσουν. Η επαναχρησιμοποίηση σημαίνει να κρατήσουμε ένα αντικείμενο και να το χρησιμοποιήσουμε ξανά. Ανακύκλωση: Υπάρχουν πολλά αντικείμενα τα οποία δεν μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, αλλά τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν επανειλημμένα, μέσω της ανακύκλωσής τους. Τα αλουμινένια δοχεία, κρυστάλλινα μπουκάλια, το χαρτί, τα χαρτόνια, πλαστικές μπουκάλες και άλλες ανακυκλώσιμες συσκευασίες μπορούν να απορρίπτονται σε ένα κέντρο ανακύκλωσης. Σε αυτά τα κέντρα ανακύκλωσης τα υλικά ταξινομούνται και στέλλονται σε εργοστάσια για την παραγωγή νέων προϊόντων. Από το χαρτί είναι δυνατή η δημιουργία νέου χαρτιού. Οι χρησιμοποιημένες κρυστάλλινες μπουκάλες συντρίβονται και στη συνέχεια λειώνονται για την παραγωγή νέων προϊόντων γυαλιού. Τα μεταχειρισμένα αλουμινένια δοχεία λειώνονται και άλλα αλουμινένια αντικείμενα παράγονται. Χρησιμοποιημένες πλαστικές μπουκάλες θρυμματίζονται για να χρησιμεύσουν στην δημιουργία χαλιών. Ο σκοπός είναι να μετατραπεί ένα παλαιό αντικείμενο σε ένα άλλο νέο κομμάτι. Γιατί ΝΑΙ στην ανακύκλωση; Η ανακύκλωση είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος των απορριμμάτων. Δυστυχώς προς το παρόν η ποσότητα που ανακυκλώνεται είναι πολύ λίγη. Το να μην απορρίπτονται αντικείμενα ως απορρίμματα και να τους δίνεται μια νέα χρησιμότητα, είναι ένας θαυμάσιος τρόπος να δοθεί ένα χέρι βοήθειας στον πλανήτη. Οτιδήποτε χρησιμοποιούμε καθημερινά (εφημερίδες, πλαστικές μπουκάλες κλπ) είναι φτιαγμένα από υλικά προερχόμενα από τη Γη. Ο πλανήτης μας έχει περιορισμένη ποσότητα αυτών των πολύτιμων φυσικών πόρων. Τη σημερινή εποχή ο ανεξέλεγκτος καταναλωτισμός έχει εγκατασταθεί στα σπίτια μας, χορηγώντας μας περισσότερα μειονεκτήματα παρά πλεονεκτήματα. Το όνομα "αναπτυγμένος/βιομηχανικός" κόσμος, μας προσφέρει μια ολόκληρη σειρά συσκευών και εργαλείων που μας εγγυώνται μια καλύτερη ζωή. Μας βεβαιώνουν ότι δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτές τις συσκευές. Η δημοσιότητα είναι συντριπτική, μας βομβαρδίζουν με πληροφορίες για το κάθε ένα document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

269 προϊόν οποιαδήποτε στιγμή και σε οποιαδήποτε κατάσταση. Και με αυτόν τον τρόπο, εργαζόμαστε για να λάβουμε περισσότερα χρήματα για να καταναλώσουμε περισσότερα, και με την κατανάλωση περισσότερων, πρέπει να εργαστούμε περισσότερο για να είμαστε σε θέση να αγοράσουμε περισσότερα πράγματα, τα οποία μας αναγκάζουν να εργαζόμαστε περισσότερο χρόνο. Αυτή η ασταμάτητη ρόδα μας οδηγεί για να ανακαλύψουμε ότι «η ποιότητα ζωής μας» δεν είναι τέτοια και ότι ζούμε συντριμμένοι πραγματικά από την ένταση, την ανησυχία και την πίεση που συνεπάγεται με κάτι που ίσως στην ουσία δεν είναι τόσο σημαντικό. Παρατηρούμε πολλές ανακοινώσεις που μας ενημερώνουν σχετικά με τα τεράστια πλεονεκτήματα κάποιων προϊόντων τα οποία απλά πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τραβώντας τα προς τα έξω. Ακούγοντας κάτι τέτοιο μας μοιάζει ως εξωπραγματικό, αλλά αν χρησιμοποιήσουμε λίγο από το χρόνο μας για να το σκεφτούμε θα συνειδητοποιήσουμε ότι αν και είναι κάτι το οικονομικά κερδοφόρο, είναι αφάνταστα επιζήμιο μιας και συμβάλλει στη σπατάλη πόρων οι οποίοι δεν είναι ανεξάντλητοι. Δεν είναι πιο λογικό να χρησιμοποιούμε προϊόντα τα οποία μπορούμε να χρησιμοποιούμε πιο συχνά; Με αυτό τον τρόπο θα επιβαρύναμε λιγότερο τη φύση και θα καλύπταμε τις βασικές μας ανάγκες. Η φύση μας παρέχει όλους τους φυσικούς πόρους που χρειαζόμαστε αλλά εμείς τους σπαταλούμε με αδυσώπητο τρόπο, παράγοντας τεράστιες ποσότητες υπολειμμάτων τους οποίους η εξάλειψη είναι πολύ δύσκολη, και η διαχείριση κοστίζει πολλά λεφτά τα οποία πολλές κυβερνήσεις, περιοχές ή υπήκοοι δεν είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν. Μια τσάντα απορριμμάτων περιέχει κατά μέσον όρο 50% οργανική ύλη, 20% χαρτί ή χαρτόνι ή ξύλο, 10% γυαλί, 7% πλαστικό, και 5% παράγεται από μια μειονότητα υπολειμμάτων. Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν κατασκευαστεί μονάδες μεταχείρισης στερεών αστικών υπολειμμάτων, μπορούμε ακόμα να συναντήσουμε ανεξέλεγκτες χωματερές σε μερικές λαγκαδιές και σπηλιές. Τα απαγορευμένα απορρίμματα παράγουν υγρά τα document reflects the views only of the project partners, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.

270 οποία απορροφούνται από το έδαφος και έχουν την ικανότητα να μολύνουν τα επιφανειακά και υπόγεια νερά. Μια καλή διαχείριση των υπολειμμάτων στις πόλεις/ χωριά θα διοχετεύει τα απορρίμματα σε μια Μονάδα χωρισμού. Επομένως είναι αναγκαίο οι αρμόδιες αρχές να αντιμετωπίσουν με πολλή σοβαρότητα το θέμα των απορριμμάτων, να ελέγξουν όλες τις χωματερές και να προωθήσουν θετική συμπεριφορά μεταξύ των πολιτών ούτως ώστε να χωρίζουν τα απορρίμματα σε διαφορετικές τσάντες, διευκολύνοντας με αυτό τον τρόπο στην ανακύκλωση. Η εξάντληση των φυσικών πόρων κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει οδηγήσει στην ανησυχία των ανθρώπων σχετικά με το περιβάλλον και στην εξέταση και εύρεση λύσεων για αποτροπή της κατάστασης. Τι μπορούμε εμείς, οι πολίτες, να κάνουμε; Πρώτα απ όλα πρέπει να συλλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να ζήσουμε. Αν αυτό που θέλουμε είναι να ζήσουμε σε «αρμονία με ένα φυσικό τρόπο ζωής» αυτή είναι η στιγμή να κάνουμε καθημερινές πράξεις, που σε συνάρτηση με τέτοιες πράξεις άλλων πολιτών, θα βοηθήσει στη βελτίωση της υγείας του περιβάλλοντος και, τελικά, τη δική μας. Πρέπει να παράγουμε την ελάχιστη δυνατή ποσότητα απορριμμάτων, μιας και είναι αναγκαίο να μην ξεχνάμε ότι όσο μεγαλύτερη η ποσότητα τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος ανακύκλωσης, έχοντας μετέπειτα αντίκτυπο στο περιβάλλον από την παραγωγή αερίων, δυσοσμίας, απελευθέρωση βαρέων μετάλλων, κλπ. Είναι καταλληλότερο να επαναχρησιμοποιούμε οτιδήποτε μπορεί ακόμα να φανεί χρήσιμο για μας, σπρώχνοντας προϊόντα που μπορούν να διατεθούν, μιας και με την κατ&alp