ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ"

Transcript

1 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τοµέας Ηλεκτρικών Βιοµηχανικών ιατάξεων και Συστηµάτων Αποφάσεων ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Αθανάσιος. Μπούρας ηµήτρης Π. Παναγιώτου Επιβλέπων : Γρηγόριος Μέντζας Αν. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2003

2 ... Αθανάσιος. Μπούρας ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π.... ηµήτρης Π. Παναγιώτου ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Αθανάσιος. Μπούρας, Copyright ηµήτριος Π. Παναγιώτου, Με επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανοµή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τµήµατος αυτής, για εµπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανοµή για σκοπό µη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν µήνυµα. Ερωτήµατα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τους συγγραφείς. Οι απόψεις και τα συµπεράσµατα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τους συγγραφείς και δεν πρέπει να ερµηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσηµες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. 2

3 Περίληψη Οι σύγχρονες επιχειρήσεις κατανοούν το ρόλο της αποτελεσµατικής πρόσβασης και χρησιµοποίησης γνώσης στην αύξηση της ανταγωνιστικότητάς τους και προωθούν την αποτελεσµατική διανοµή και επαναχρησιµοποίηση της (υπάρχουσας στα εταιρικά δίκτυα τους και στην εµπειρία των ειδικών τους) γνώσης. Προκειµένου να πετύχουν το στόχο τους, οι επιχειρήσεις στρέφονται στην ιαχείριση Γνώσης η οποία ασχολείται µε την απόκτηση, την αναπαράσταση, τη διατήρηση και την προσπέλαση της γνώσης σε έναν οργανισµό ή/και µια επιχείρηση. Τα αντικείµενα γνώσης ή γνωστικά αντικείµενα είναι δυνατόν να τεκµηριώσουν και να διανείµουν τη γνώση (απλά έγγραφα ή έγγραφα πολυµέσων) ή να την ενσωµατώσουν, να την συγκεντρώσουν και να την µεταφέρουν (προϊόντα και υπηρεσίες). υστυχώς, οι υπάρχουσες µέθοδοι αναπαράστασης περιεχοµένου αποτυγχάνουν να αναπαραστήσουν πλήρως και µε σαφήνεια το περιεχόµενο, την πιθανή εφαρµογή, την πιθανή αξία, κ.λπ... ενός δοσµένου γνωστικού αντικειµένου. Σκοπός αυτής της διπλωµατικής εργασίας είναι η ανάπτυξη µιας νέας προσέγγισης αναπαράστασης γνωστικών αντικειµένων η οποία θα βασίζεται στις οντολογίες πληροφοριών και η εφαρµογή της νέας αυτής προσέγγισης σε βάσεις γνώσης επιχειρήσεων και οργανισµών, οι οποίες βάσεις περιέχουν γνωστικά αντικείµενα που σχετίζονται µε συγκεκριµένες γνωστικές περιοχές οι οποίες καλύπτονται από τις αντίστοιχες οντολογίες γνωστικής περιοχής. Η εργασία µας ολοκληρώνεται µε την ανάπτυξη ενός συστήµατος αναπαράστασης και ανάκτησης γνωστικών αντικειµένων το οποίο εφαρµόζεται στο ΕΒΕΑ και στην PLEY και υποστηρίζει τη βασισµένη στις οντολογίες ιαχείριση Γνώσης σε συνδυασµό µε τη βασισµένη στις περιπτώσεις λογική ανάκτησης. Λέξεις Κλειδιά ιαχείριση Γνώσης, Οντολογία, Οντολογία Γνωστικής Περιοχής, Οντολογία Πληροφοριών, Βάση Γνώσης, Γνωστικό Αντικείµενο, Μεθοδολογία Αναπαράστασης Γνωστικών Αντικειµένων, Αναπαράσταση Γνωστικών Αντικειµένων, Ανάκτηση Γνωστικών Αντικειµένων,, Βασισµένη στις Περιπτώσεις Λογική. 3

4 Abstract The modern enterprises comprehend the role of effective access and utilisation of knowledge in the increase of their competitiveness and promote the effective distribution and re-use of the knowledge that exists in their corporate networks and in the experience of their experts. To achieve their objective, the enterprises turn themselves in Knowledge Management, which deals with the acquisition, the representation, the conservation and the access of knowledge in an organism and/or an enterprise. The knowledge objects are able to document and share knowledge (simple or multimedia documents) or they can embed, apply and transfer knowledge (products and services). Unfortunately, the existing methods of representation of content fail to represent completely and explicitly the content, the possible context, the possible value, etc of a given knowledge object. The aim of our diploma thesis is the development of a new approach of representation of knowledge objects (the approach will be based on information ontologies) and the application of this new approach in knowledge bases of enterprises and organisms which contain knowledge objects that are related with concrete domains that are mapped with the relevant domain ontologies. Our work is completed with the growth of a system of knowledge objects representation and retrieval, which is applied in the ACCI and in the PLEY cases, and supports ontology based Knowledge Management in combination with the retrieval based on the Case Based Reasoning. Keywords Knowledge Management (KM), Ontology, Domain Ontology, Information Ontology, Knowledge Object (KO), Knowledge Base, Knowledge Object Representation Method, Knowledge Object Representation, Knowledge Object Retrieval, Knowledge Object Representation and Retrieval System, Case Based Reasoning (CBR). 4

5 Πρόλογος Η παρούσα διπλωµατική εκπονήθηκε στη σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, στα πλαίσια των δραστηριοτήτων της Μονάδας ιαχείρισης Πληροφοριών του εργαστηρίου ιοίκησης και Συστηµάτων Αποφάσεων. Η εκκίνηση της διπλωµατικής εργασίας τοποθετείται χρονικά το Σεπτέµβριο του 2002 και η ολοκλήρωση της τον Ιούλιο του Το αντικείµενο της διπλωµατικής εργασίας αφορά στην ανάπτυξη µεθοδολογίας αναπαράστασης γνωστικών αντικειµένων και στο σχεδιασµό και ανάπτυξη συστήµατος αναπαράστασης και ανάκτησης γνωστικών αντικειµένων. Συγκεκριµένα το σύστηµα που αναπτύχθηκε υποστηρίζει την αναπαράσταση, την αναζήτηση και την ανάκτηση αντικειµένων και προϊόντων γνώσης στο ιαδίκτυο και εταιρικά δίκτυα. Αισθανόµαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουµε θερµά τον Αναπληρωτή Καθηγητή και Επιβλέποντα της παρούσας διπλωµατικής εργασίας κ. Γρηγόρη Μέντζα για την ευκαιρία που µας έδωσε να εργαστούµε σε ένα σύγχρονο αντικείµενο και για τη συνεχή βοήθεια και καθοδήγησή του κατά τη διάρκεια της εργασίας. Επίσης, θα θέλαµε να ευχαριστήσουµε τον υποψήφιο ιδάκτορα και φίλο Πάνο Γεωργολιό, του οποίου η συµβολή στην ολοκλήρωση της εργασίας ήταν καθοριστική. Η συνεργασία µαζί του υπήρξε ιδιαίτερα διδακτική. Στο σηµείο αυτό οφείλουµε να ευχαριστήσουµε τα µέλη της Μονάδας ιαχείρισης Πληροφοριών, το ιδάκτορα Χρήστο Χάλαρη, τους υποψήφιους ιδάκτορες Κώστα Καφεντζή, Γιάννη Βεργινάδη, Σπύρο Ντιούδη και Γιώργο Παπαβασιλείου που υπήρξαν καθηµερινά αρωγοί και συµπαραστάτες σε όλη αυτή την πορεία. Τέλος, ευχαριστούµε τις οικογένειές µας για την αγάπη και την υποστήριξή τους σε όλη τη διάρκεια της φοιτητικής µας διαδροµής. Αθανάσιος Μπούρας ηµήτρης Παναγιώτου Ιούλιος

6 Πίνακας Περιεχοµένων ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ... 3 ABSTRACT... 4 KEYWORDS... 4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... 6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΝΑΚΩΝ...13 ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Οντολογίες Τι είναι Οντολογία Ορισµός της οντολογίας Σχεδιασµός Οντολογιών Αντικειµενοστραφής σχεδιασµός Κατηγορίες Οντολογιών Χαρακτηριστικά της οντολογίας Περιοχές εφαρµογής οντολογιών: ιαχείριση Γνώσης και Ηλεκτρονικό Εµπόριο Περιοχή εφαρµογής: ιαχείριση Γνώσης

7 Περιοχή εφαρµογής: Ηλεκτρονικό Εµπόριο Γλώσσες αναπαράστασης οντολογιών OIL (Ontology Inference Layer) LOOM KIF (Knowledge Interchange Format) Μεθοδολογίες ανάπτυξης οντολογιών SEAL (SEmantic PortAL) IDEF5 (ICAM [Integrated Computer-Aided Manufacturing] DEFinition) TOVE (Toronto Virtual Enterprise) BPD/D (Business Process and Data Driven) Ontological Engineering Methodology METHONTOLOGY CEO (Core Enterprise Ontology) SENSUS DECOR Methodology Βάσεις γνώσης και µέθοδοι αναπαράστασης γνώσης Τι είναι οι βάσεις γνώσης Μέθοδοι αναπαράστασης γνώσης Logic-Based Rule-Based Semantic Nets Case-based (CBR) Λογική βασισµένη στις περιπτώσεις (CBR) και ιαχείριση Γνώσης βασισµένη στις οντολογίες (Ontology-based) ιαχείριση Γνώσης βασισµένη στις Οντολογίες Η βασισµένη στις περιπτώσεις λογική (CBR) στη ιαχείριση Γνώσης Σχέσεις CBR Ontology Based KM Αναφορές ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΜΕΤΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή

8 3.2 Τι είναι µεταδεδοµένα Πρότυπα µεταδεδοµένων για διαχείριση περιεχοµένου και πηγών Dublin Core (DC) Learning Object Metadata (LOM) Content Standard for Digital Geospatial Metadata (DGM) Visual Resources Association Core Categories (VRA) Government Information Locator Service (GILS) Σύγκριση των συνόλων στοιχείων των προτύπων µεταδεδοµένων και εξαγώµενα συµπεράσµατα Αναφορές ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ Εισαγωγή Γνωστικά αντικείµενα και αναπαράσταση Περιεχόµενο της Information Ontology Πρακτική εφαρµογή και σκοπός της Information Ontology στην αναπαράσταση και αναζήτηση γνώσης Γενική δοµή της Information Ontology Λεπτοµερής περιγραφή των συνιστωσών του Information Object Συνιστώσα περιεχοµένου (content) Συνιστώσα συνθηκών χρήσης (context) Συνιστώσα κοινότητας (community) Συνιστώσα γνωστικής περιοχής (domain) Συνιστώσα ιστορικού (history) Συνιστώσα αξιολόγησης (evaluation) Συνιστώσα µεθόδου (application / method) Συνιστώσα µετάβασης (transaction) Συνιστώσα εµπορικών συναλλαγών (business) Συνιστώσα νοµικών θεµάτων (legal) Γενικά ζητήµατα Αναπαράσταση συµβολαίων

9 Συνιστώσα ασφάλειας (security) Αναφορές Βιβλιογραφία ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Εργαλεία ανάπτυξης οντολογιών Κύκλος ζωής οντολογιών και υποστήριξη µέσω εργαλείων Εργαλεία οντολογιών Συµπεράσµατα Τεχνική και λειτουργική αρχιτεκτονική του εργαλείου Orenge Εισαγωγή Πως δουλεύει το Orenge Οι αρχές του Orenge Τα συστατικά µέρη του Orenge (Orenge Components) Επισκόπηση των Components Τα Components του Orenge Επιπρόσθετα εργαλεία του Orenge Το περιβάλλον ανάπτυξης orenge:creator orenge:modelmanager orenge:datamanager orenge:pipemanager Indexer Βιβλιογραφία ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΒΕΑ Εισαγωγή Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο της Αθήνας (ΕΒΕΑ) Η γνώση µέσα στο ΕΒΕΑ Πιθανά προϊόντα γνώσης και επιλογή περιοχής ενδιαφέροντος

10 6.5 Επιχειρηµατικό µοντέλο και ρόλοι στο ΕΒΕΑ On-line επιχειρηµατικό µοντέλο Οι ρόλοι στην επιχειρηµατική κοινότητα του ΕΒΕΑ ιαδικασία συναλλαγής γνώσης ιάγραµµα αλληλεπιδράσεων ιάγραµµα υπηρεσιών Υπηρεσία Βιβλιοθήκης (Library Service) Υπηρεσία Ειδικού (Expert Service) Υπηρεσία Κοινότητας (Community Service) Υλοποίηση του µοντέλου συναλλαγών γνώσης του ΕΒΕΑ Οι λειτουργικές δυνατότητες που αναπτύχθηκαν µέχρι σήµερα Η Οντολογία Πληροφοριών (Information Ontology) του ΕΒΕΑ Case specific επεκτάσεις της οντολογίας πληροφοριών Η Οντολογία Γνωστικής Περιοχής (Domain Ontology) του ΕΒΕΑ Χαρτογράφηση ανάλυσης και παραδείγµατα εγγράφων που βρίσκονται στο ευρετήριο του συστήµατος Μελλοντική ανάπτυξη των λειτουργικών δυνατοτήτων Σενάρια επιχειρηµατικής χρησιµοποίησης του µοντέλου (Use Case Scenarios) Τρόπος χρησιµοποίησης της εφαρµογής Σενάριο Σενάριο Σενάριο Σενάριο Βιβλιογραφία ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ PLEY Εισαγωγή Planet Ernst & Young (PLEY) Η γνώση µέσα στην PLEY

11 7.3.1 Η διαδικασία ιαχείρισης Γνώσης στην PLEY Οι ρόλοι στη διαδικασία ιαχείρισης Γνώσης Προσδιορισµός διαδικασιών που παράγουν γνώση Επιχειρηµατικό µοντέλο και ρόλοι στην PLEY Επιλογή περιοχής ενδιαφέροντος Ρόλοι επιχειρηµατικής κοινότητας της PLEY ιαδικασία συναλλαγής γνώσης ιάγραµµα Αλληλεπιδράσεων ιάγραµµα Υπηρεσιών / ιαδικασίας Υλοποίηση του µοντέλου συναλλαγών γνώσης της PLEY Οι λειτουργικές δυνατότητες που αναπτύχθηκαν µέχρι σήµερα Η Οντολογία Πληροφοριών (Information Ontology) της PLEY Case specific επεκτάσεις της οντολογίας πληροφοριών Η Οντολογία Γνωστικής Περιοχής (Domain Ontology) της PLEY Χαρτογράφηση ανάλυσης και παραδείγµατα εγγράφων που βρίσκονται στο ευρετήριο του συστήµατος Μελλοντική ανάπτυξη των λειτουργικών δυνατοτήτων Σενάρια επιχειρηµατικής χρησιµοποίησης του µοντέλου (Use Case Scenarios) Σενάριο Σενάριο Σενάριο Σενάριο Βιβλιογραφία ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εισαγωγή Ενοποίηση των οντολογιών πληροφοριών Μελλοντικές Προκλήσεις Σηµασιολογικός Ιστός (Semantic Web) Ηλεκτρονικές αγορές και αγορές γνώσης

12 8.3.3 Τεχνικά ερευνητικά ζητήµατα Συµπεράσµατα Αναφορές ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α - Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ EBEA ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β - Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ PLEY ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

13 Πίνακας Πινάκων Αριθµός Περιγραφή Πίνακα Σελ. Πίνακας 3.1 ιάφοροι τύποι µεταδεδοµένων και οι κατηγορίες τους 59 Πίνακας 3.2 Χαρακτηριστικά γνωρίσµατα των µεταδεδοµένων 60 Πίνακας 3.3 Dublin Core Metadata Element Set 64 Πίνακας 3.4 Dublin Core Categories 65 Πίνακας 3.5 LOM v1.0 Base Schema (General, Lifecycle, Meta Metadata) 67 Πίνακας 3.6 LOM v1.0 Base Schema (Technical, Educational, Rights) 67 Πίνακας 3.7 LOM v1.0 Base Schema (Relation, Annotation, Classification) 68 Πίνακας 3.8 DGM Compound Elements (Identification, Metadata Reference, Contact) 71 Πίνακας 3.9 DGM Compound Elements (Spatial Reference, Entity and Attribute, Spatial Data Organization) 72 Πίνακας 3.10 DGM Compound Elements (Data Quality, Distribution, Time Period) 73 Πίνακας 3.11 VRA Core Categories version Πίνακας 3.12 GILS Core Element 77 Πίνακας 3.13 DC LOM elements mapping 79 Πίνακας 3.14 DC GILS elements mapping 80 Πίνακας 3.15 DC VRA elements mapping 80 Πίνακας 3.16 DC DGM elements mapping 81 Πίνακας 3.17 Βαθµός επικάλυψης των DC Core Elements 82 Πίνακας 5.1 Εργαλεία οντολογιών που χρησιµοποιούνται στο στάδιο ανάπτυξης 123 Πίνακας 5.2 Εµβέλεια τιµών ατοµικών τύπων καθορισµένων από το χρήστη 141 Πίνακας 6.1 Η οντολογία πληροφοριών του ΕΒΕΑ 173 Πίνακας 6.2 Τύποι περιεχοµένου για την περίπτωση του ΕΒΕΑ 175 Πίνακας 6.3 Η οντολογία γνωστικής περιοχής του ΕΒΕΑ 176 Πίνακας 7.1 Η οντολογία πληροφοριών της PLEY 205 Πίνακας 7.2 Τύποι περιεχοµένου για την περίπτωση της PLEY 207 Πίνακας 7.3 Η οντολογία γνωστικής περιοχής της PLEY 209 Πίνακας A.1 Οι έννοιες του ΕΒΕΑ στην οντολογία της γνωστικής περιοχής 229 Πίνακας A.2 Οι ταξονοµίες του ΕΒΕΑ στην οντολογία της γνωστικής περιοχής 234 Πίνακας Β.1 Οι έννοιες της PLEY στην οντολογία της γνωστικής περιοχής 240 Πίνακας Β.2 Οι ταξονοµίες της PLEY στην οντολογία της γνωστικής περιοχής 264 Πίνακας Γ.1 Περιγραφή των όρων της ορολογίας της διπλωµατικής

14 Πίνακας Σχηµάτων Αριθµός Περιγραφή Σχήµατος Σελ. Σχήµα 2.1 Παράδειγµα δοµής και λεξικού οντολογίας 25 Σχήµα 2.2 Σύµβολο, Έννοια, Αντικείµενο 35 Σχήµα 2.3 Τα τρία επίπεδα του µοντέλου γνώσης 39 Σχήµα 2.4 Η στρατηγική συγχώνευσης της SENSUS 40 Σχήµα 2.5 Ο κύκλος CBR 47 Σχήµα 2.6 Οντολογίες CBR 53 Σχήµα 3.1 Γραφική αναπαράσταση του προτύπου µεταδεδοµένων DGM 70 Σχήµα 4.1 Knowledge Objects, Information Objects, και Οντολογίες 87 Σχήµα 4.2 Οι συνιστώσες της Information Ontology 92 Σχήµα 4.3 Συγκεκριµένες οντολογίες ορίζουν τη δοµή των Information Objects 95 Σχήµα 4.4 Τα µερικά αντικείµενα περιγραφής δίνουν δοµή στο Information Object 96 Σχήµα 4.5 Case specific αντικείµενα περιγραφής 96 Σχήµα 4.6 Top level δοµή της περιγραφής περιεχοµένου 98 Σχήµα 4.7 Η top level δοµή της διάστασης των συνθηκών χρήσης 101 Σχήµα 4.8 Προσέγγιση ιστορικού 105 Σχήµα 4.9 οµές δεδοµένων στη συνιστώσα αξιολόγησης 108 Σχήµα 4.10 Τεχνικές απαιτήσεις 109 Σχήµα 4.11 Περιγραφή της συνιστώσας εµπορικών συναλλαγών των Information Objects 111 Σχήµα 4.12 Έννοιες που αφορούν τα νοµικά ζητήµατα των εµπορικών συναλλαγών γνώσης 113 Σχήµα 4.13 Αναπαράσταση συµβολαίου 114 Σχήµα 5.1 Τεχνική αρχιτεκτονική του συστήµατος 119 Σχήµα 5.2 Κύκλος ζωής οντολογιών 120 Σχήµα 5.3 οµή του Orenge Framework 127 Σχήµα 5.4 Η συνεργασία των διαφόρων Components του Orenge 130 Σχήµα 5.5 Ο ModelManager 140 Σχήµα 5.6 Παράδειγµα ταξονοµίας 143 Σχήµα 5.7 Οµοιότητα πίνακα 145 Σχήµα 5.8 Οµοιότητα ταξονοµίας 145 Σχήµα 5.9 Παράδειγµα χαρτογράφησης ανάλυσης 147 Σχήµα 5.10 Ο DataManager 149 Σχήµα 5.11 Ο σχεδιαστής σωληνώσεων 150 Σχήµα 5.12 Ο επεξεργαστής του Indexer 151 Σχήµα 6.1 Το σήµα κατατεθέν του ΕΒΕΑ 153 Σχήµα 6.2 ιαδικασία συναλλαγής γνώσης 154 Σχήµα 6.3 Επιχειρηµατική κοινότητα του ΕΒΕΑ 161 Σχήµα 6.4 ιάγραµµα ροής αλληλεπιδράσεων 164 Σχήµα 6.5 ιάγραµµα υπηρεσιών 165 Σχήµα 6.6 Οι φάσεις της Υπηρεσίας Βιβλιοθήκης

15 Αριθµός Περιγραφή Σχήµατος Σελ. Σχήµα 6.7 ιάγραµµα φάσεων της Υπηρεσίας Ειδικού 170 Σχήµα 6.8 ιάγραµµα φάσεων Υπηρεσίας Κοινότητας 171 Σχήµα 6.9 Συγκεκριµένοι τύποι περιεχοµένου για την περίπτωση του ΕΒΕΑ 176 Σχήµα 6.10 Χαρτογράφηση ανάλυσης για την περίπτωση του ΕΒΕΑ 177 Σχήµα 6.11 Παράδειγµα εγγράφου που βρίσκεται στο ευρετήριο του συστήµατος 177 Σχήµα 6.12 Παράδειγµα εγγράφου που βρίσκεται στο ευρετήριο του συστήµατος 178 Σχήµα 6.13 ιαπροσωπεία του χρήστη στην περίπτωση του ΕΒΕΑ 179 Σχήµα 6.14 Υποβολή ερώτησης του σεναρίου Σχήµα 6.15 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 6.16 Ανακτηµένο έγγραφο του σεναρίου Σχήµα 6.17 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 6.18 Ανακτηµένο έγγραφο του σεναρίου Σχήµα 6.19 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 6.20 Ανακτηµένο έγγραφο του σεναρίου Σχήµα 6.21 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 6.22 Ανακτηµένο έγγραφο του σεναρίου Σχήµα 7.1 Το σήµα κατατεθέν της PLEY 189 Σχήµα 7.2 Οι υπηρεσίες παροχής συµβουλών της PLEY 192 Σχήµα 7.3 Αλληλοσυσχέτιση των Υπηρεσιών Consulting µε τις περιοχές Αγορών Βιοµηχανίας 193 Σχήµα 7.4 Η διαδικασία ιαχείρισης Γνώσης στην PLEY 195 Σχήµα 7.5 Οι ρόλοι της ιαχείρισης Γνώσης στην PLEY 196 Σχήµα 7.6 Μοντέλο εµπορικών συναλλαγών γνώσης της PLEY 198 Σχήµα 7.7 Βήµατα αλληλεπίδρασης πελάτη συµβούλου 199 Σχήµα 7.8 Σενάριο διαχωρισµού της ιαδικασίας Consulting 200 Σχήµα 7.9 ιάγραµµα αλληλεπιδράσεων του Σχεδιασµού Επιλογών της Consulting Process 203 Σχήµα 7.10 ιάγραµµα υπηρεσιών / διαδικασίας 204 Σχήµα 7.11 PLEY specific activity description 208 Σχήµα 7.12 Χαρτογράφηση ανάλυσης για την περίπτωση της PLEY 210 Σχήµα 7.13 Παράδειγµα εγγράφου που βρίσκεται στο ευρετήριο του συστήµατος 210 Σχήµα 7.14 Παράδειγµα εγγράφου που βρίσκεται στο ευρετήριο του συστήµατος 211 Σχήµα 7.15 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 7.16 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 7.17 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 7.18 Επιστροφή αποτελεσµάτων του σεναρίου Σχήµα 8.1 Συναθροιστικοί τύποι της οντολογίας πληροφοριών και αντιστοιχία τους σε επίπεδα (layers)

16 Κεφάλαιο 1 ΜΟΝΑ Α ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Σύστηµα αναπαράστασης και ανάκτησης γνωστικών αντικειµένων Εισαγωγή 16

17 1 Εισαγωγή Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων οι οποίες δραστηριοποιούνται σε περιοχές µε υψηλό ρυθµό αλλαγής αγοράς εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από το πως διατηρούν και προσπελαύνουν τη γνώση τους (δηλ., εξαρτάται από την εταιρική µνήµη τους). Οι περισσότερες πληροφορίες στα σύγχρονα ηλεκτρονικά µέσα συγκεντρώνονται και παρουσιάζονται µε τη µορφή κειµένων και αρχείων ήχου και εικόνας και είναι µάλλον αδύναµα δοµηµένες. Το γεγονός αυτό ισχύει για το ιαδίκτυο και για τα µεγάλα εταιρικά δίκτυα (intranets) των επιχειρήσεων και των οργανισµών. Η εύρεση και η διατήρηση της γνώσης είναι ένα δύσκολο πρόβληµα µέσω αυτής της αδύναµα δοµηµένης αναπαράστασης. Ένας αυξηµένος αριθµός επιχειρήσεων αντιλαµβάνεται ότι τα εταιρικά δίκτυα (intranets) της επιχείρησής τους αποτελούν πολύτιµες αποθήκες εταιρικών πληροφοριών. Εντούτοις, οι άπειρες, µη κατανοητές και αδόµητες πληροφορίες δεν λύνουν από µόνες τους τα επιχειρησιακά προβλήµατα, δεν παράγουν αξία και δεν ενισχύουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα της εταιρείας. Οι πληροφορίες είναι άχρηστες εάν δεν είναι κατανοητός ο τρόπος αποτελεσµατικής εφαρµογής τους. Αλλά µε το πλήθος των διαθέσιµων πληροφοριών να αυξάνει γρήγορα, η µετατροπή των πληροφοριών σε χρήσιµη γνώση αποτελεί σηµαντικό πρόβληµα. Η ιαχείριση Γνώσης ασχολείται µε την απόκτηση, τη διατήρηση και την προσπέλαση της γνώσης σε έναν οργανισµό. Στοχεύει να εκµεταλλευτεί τη πνευµατική ιδιοκτησία και πόρους του οργανισµού προκειµένου να αυξήσει την παραγωγικότητα, να προσθέσει νέα αξία και να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα. Εξαιτίας της παγκοσµιοποίησης και της επιρροής του ιαδικτύου, πολλοί οργανισµοί και επιχειρήσεις είναι όλο και περισσότερο γεωγραφικά διασκορπισµένες και οργανωµένες γύρω από εικονικές συνεργασίες. Τέτοιοι οργανισµοί χρειάζονται τη διαχείριση γνώσης και τα συστήµατα οργάνωσης της εταιρικής µνήµης τα οποία ενθαρρύνουν τους χρήστες να κατανοήσουν το µεταβαλλόµενο για τον κάθε ένα περιβάλλον εφαρµογής της γνώση και να προωθήσουν τη συνεργασία συγκεντρώνοντας, αναπαριστώντας και ερµηνεύοντας τις πηγές γνώσης (γνωστικά αντικείµενα) του οργανισµού. Ο µεγάλος αριθµός on line εγγράφων έδωσε την ευκαιρία σε πολλά συστήµατα διαχείρισης εγγράφων να µπουν στη αγορά. Ωστόσο, αυτά τα συστήµατα έχουν σηµαντικές αδυναµίες: αναζήτηση πληροφοριών: Η υπάρχουσα βασισµένη στις λέξεις κλειδιά αναζήτηση ανακτά άσχετα γνωστικά αντικείµενα που χρησιµοποιούν µια ορισµένη λέξη σε ένα διαφορετικό 17

18 πλαίσιο χρήσης και εφαρµογής ή είναι δυνατόν να µην ανακτήσει γνωστικά αντικείµενα όπου χρησιµοποιούνται διαφορετικές λέξεις για το επιθυµητό περιεχόµενο. εξαγωγή πληροφοριών: Ανθρώπινη αναζήτηση σε ένα µεγάλο σύνολο πληροφοριών και ανάγνωσή τους απαιτούνται για την εξαγωγή των σχετικών πληροφοριών από τις πηγές πληροφοριών, δεδοµένου ότι οι αυτόµατοι πράκτορες (agents) στερούνται της κοινής αίσθησης που απαιτείται ώστε να εξάγουν σχετικές πληροφορίες από τις αναπαραστάσεις κειµένου και αποτυγχάνουν να ενσωµατώσουν τις πληροφορίες που απορρέουν από άλλες πηγές. η διατήρηση των αδύναµα δοµηµένων πηγών κειµένων είναι µια δύσκολη και χρονοβόρα εργασία όταν οι πηγές αυτές γίνονται µεγάλες. Η διατήρηση τέτοιων συλλογών κειµένων συνεπών, σωστών και ενηµερωµένων απαιτεί µια µεθοδική αναπαράσταση της σηµασιολογίας / εννοιολογίας και των περιορισµών που βοηθούν στην ανίχνευση ανωµαλιών. Σήµερα, η ανάπτυξη οντολογιών και οι νέοι µέθοδοι αναπαράστασης περιεχοµένου πηγών πληροφοριών και γνωστικών αντικειµένων (εννοιολογικός σχολιασµός) υποστηρίζουν εύκολα και αποτελεσµατικά νέες δυνατότητες: ευφυή αναζήτηση αντί του ταιριάσµατος λέξης κλειδιού. απάντηση στην τιθέµενη ερώτηση αντί για απλή ανάκτηση πληροφοριών. ανταλλαγή γνωστικών αντικειµένων µέσω διαφορετικών οργανισµών και δικτύων µε εννοιολογική µετάφραση Σκοπός αυτής της διπλωµατικής εργασίας είναι, εποµένως, η ανάπτυξη ενός συστήµατος που θα υποστηρίζει την αναπαράσταση και την ανάκτηση γνωστικών αντικειµένων σε εταιρικά δίκτυα ώστε να προωθηθεί η συγκέντρωση, η εννοιολογική αναπαράσταση και η επαναχρησιµοποίηση της υπάρχουσας γνώσης σε εταιρείες και οργανισµούς. Προκειµένου να επιτευχθεί αποτελεσµατική αναπαράσταση των αντικειµένων γνώσης, αναπτύσσουµε µια µέθοδο αναπαράστασης του περιεχοµένου των γνωστικών αντικειµένων µέσω των Οντολογιών Πληροφοριών την οποία τελικά χρησιµοποιούµε στο σύστηµά µας. Το τελικό τεχνικό προϊόν της διπλωµατικής µας εργασίας αποτελείται από την εφαρµογή του συστήµατος στο Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο της Αθήνας και στην Planet Ernst & Young. Και στις δύο περιπτώσεις το σύστηµα αποσκοπεί στην διανοµή και επαναχρησιµοποιήσει της γνώσης διαµέσου των εταιρικών δικτύων των επιχειρήσεων και των οργανισµών. 18

19 Σύνοψη Εργασίας Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται συνοπτικά η ανάγκη που οδήγησε σε αυτήν την διπλωµατική εργασία και η κεντρική της ιδέα. Στο τέλος του κεφαλαίου αυτού υπάρχει η σύνοψη της διπλωµατικής εργασίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές έννοιες οι οποίες θα µας απασχολήσουν σε επόµενα κεφάλαια. Πιο συγκεκριµένα, θα αναφερθούµε αναλυτικά στις οντολογίες, στις τεχνικές αναπαράστασης και ανάκτησης γνώσης σε συστήµατα βάσεων γνώσης και πως τα προηγούµενα υποστηρίζουν τη ιαχείριση Γνώσης. Στο τρίτο κεφάλαιο πραγµατοποιείται µια επισκόπηση των υπαρχόντων προτύπων µεταδεδοµένων που χρησιµοποιούνται στην αναπαράσταση και διαχείριση περιεχοµένου των αντικειµένων γνώσης. Τα πρότυπα τα οποία παρουσιάζονται είναι το Dublin Core (DC), το IEEE Learning Objects Metadata (LOM), το Government Information Library Service (GILS), το Virtual Resources Association (VRA) και το Digital Geospatial Metadata (DGM). Στο τέλος του κεφαλαίου πραγµατοποιείται µια αντιστοίχηση των στοιχείων µεταδεδοµένων των προτύπων µε τα µεταδεδοµένα του Dublin Core και παρουσιάζεται ο βαθµός επικάλυψης των προτύπων µεταδεδοµένων. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται αναλυτικά µια νέα προσέγγιση στην αναπαράσταση γνωστικών αντικειµένων µε χρήση Οντολογιών Πληροφοριών. Εποµένως, το τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζει αρχικά τα γνωστικά αντικείµενα, τις Οντολογίες Πληροφοριών και πως τα τελευταία συµβάλλουν στην αναπαράσταση και ανάκτηση γνωστικών αντικειµένων, ενώ αργότερα αναλύει διεξοδικά τις συνιστώσες της Οντολογίας Πληροφοριών της νέας προσέγγισης. Στο πέµπτο κεφάλαιο αναλύεται η τεχνική αρχιτεκτονική του συστήµατος που αναπτύχθηκε τελικά, παρουσιάζονται εργαλεία ανάπτυξης οντολογιών (µεταξύ των οποίων το Orenge, το Freedom Enterprise Semantic Platform, το OntoBroker, το Semantic Miner και το OntoOffice) και προτείνεται το εργαλείο Orenge ως το πιο κατάλληλο για το σύστηµά µας. Ακολουθεί η περιγραφή της τεχνικής και λειτουργικής αρχιτεκτονική του εργαλείου Orenge. Στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ανάπτυξη του συστήµατος στην περίπτωση του Εµπορικού και Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου της Αθήνας (ΕΒΕΑ). Παρουσιάζεται το ίδιο το 19

20 ΕΒΕΑ, η διαχείριση γνώσης µέσα στον οργανισµό και πως ακριβώς λειτουργεί το σύστηµά µας στην περίπτωσή του. Στο έβδοµο κεφάλαιο περιγράφεται η ανάπτυξη του συστήµατος στην περίπτωση της Planet Ernst & Young (PLEY). Παρουσιάζεται η ίδια η PLEY, η διαχείριση γνώσης µέσα στην εταιρεία και πως ακριβώς λειτουργεί το σύστηµά µας στην περίπτωσή της. Στο όγδοο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι µελλοντικές βελτιώσεις της τεχνικής αρχιτεκτονικής του συστήµατός µας, οι νέες προκλήσεις και τα συµπεράσµατα που προέκυψαν από την εκπόνηση αυτής της διπλωµατικής εργασίας. Τέλος, στα παραρτήµατα παρουσιάζονται τα µοντέλα οντολογιών που αναπτύχθηκαν για το ΕΒΕΑ (παράρτηµα Α) και την PLEY (παράρτηµα Β) και το λεξικό της χρησιµοποιούµενης ορολογίας (παράρτηµα Γ). 20

21 Κεφάλαιο 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Σύστηµα αναπαράστασης και ανάκτησης γνωστικών αντικειµένων Οντολογίες και Βάσεις Γνώσης 21

22 2 Οντολογίες και Βάσεις Γνώσης 2.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται µέρος των βασικών εννοιών και της ορολογίας που χρησιµοποιείται σε επόµενα κεφάλαια και προσδιορίζονται οι κατευθυντήριες και οι συνιστώσες της εργασίας, Η πρώτη από τις τρεις ενότητες του κεφαλαίου αφορά τις οντολογίες (παράγραφος 2.2). Στην ενότητα αυτή προσδιορίζεται µε διάφορους ορισµούς (ακόµα και µε µαθηµατικό τρόπο) ο όρος οντολογία και αναλύονται οι κατηγορίες, τα χαρακτηριστικά και τα δοµικά στοιχεία των οντολογιών (παράγραφος 2.2.1). Οι οντολογίες δηµιουργούνται, αναπτύσσονται και εφαρµόζονται κυρίως σε δύο περιοχές (παράγραφος 2.2.3): τη ιαχείριση Γνώσης και το Ηλεκτρονικό Εµπόριο. Η ενότητα αυτή κλείνει µε µια επισκόπηση των γλωσσών αναπαράστασης οντολογιών (παράγραφος 2.2.4) και µια επισκόπηση στις µεθοδολογίες ανάπτυξης οντολογιών (παράγραφος 2.2.5). Η άλλη µεγάλη ενότητα του κεφαλαίου αφορά τις βάσεις γνώσης (παράγραφος 2.4.1) και των διάφορων µεθόδων αναπαράστασης γνώσης σε αυτές. Στην παράγραφο πραγµατοποιείται µια επισκόπηση των knowledge representation formalism, στα οποία περιλαµβάνονται οι µέθοδοι: case based, logic based, semantic nets, κ.λπ... Τέλος στην ενότητα 2.4, περιγράφονται τα συστήµατα ιαχείρισης Γνώσης που χρησιµοποιούν οντολογίες (logic based) και αυτά που στηρίζονται στο CBR (case based). Σε επόµενο στάδιο, παρουσιάζονται συνοπτικά οι οµοιότητες και οι διαφορές των δύο προσεγγίσεων και το κεφάλαιο καταλήγει σε µια προσέγγιση ενός πιθανού συνδυασµού των δύο µεθόδων. 2.2 Οντολογίες Τι είναι Οντολογία Ο πιο διαδεδοµένος ορισµός της οντολογίας είναι αυτός του Gruber, [Gruber 93]: Οντολογία είναι ένας τυπικός, σαφής προσδιορισµός µιας κοινής αντίληψης (An ontology is a formal, explicit, specification of a formal conceptualization). Ως «αντίληψη» αναφέρεται ένα 22

23 αφηρηµένο µοντέλο των φαινοµένων του κόσµου που περιλαµβάνει τους σχετικούς όρους µε αυτά τα φαινόµενα. Ο όρος «σαφής» σηµαίνει ότι ο τύπος των εννοιών που χρησιµοποιούνται, και των περιορισµών στη χρήση τους είναι σαφώς ορισµένοι, και ο όρος «τυπικός» αναφέρεται στο γεγονός ότι η οντολογία πρέπει να είναι αναγνώσιµη από µηχανές. Τέλος ο όρος «κοινής» αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η οντολογία πρέπει να συλλαµβάνει κοινά αποδεκτή γνώση από την κοινωνία. Η οντολογία σαν όρος είναι δανεισµένος από την φιλοσοφία, όπου οντολογία, είναι µια συστηµατική εξήγηση της οντότητας (existence). Για την Τεχνητή Νοηµοσύνη, ότι υπάρχει µπορεί να αναπαρασταθεί. Η γνώση για µια περιοχή µπορεί να αναπαρασταθεί από ένα σύνολο τυπικών δηλώσεων, τότε το σύνολο αντικειµένων που µπορούν να αναπαρασταθούν κατασκευάζουν το λεξικό του διαλόγου. Αυτό το σύνολο αντικειµένων και οι σχέσεις µεταξύ τους αντικατοπτρίζονται στο αντιπροσωπευτικό λεξικό το οποίο χρησιµοποιείται για να αναπαραστήσει τη γνώση. Αυτό γίνεται και στο χώρο της πληροφορικής, όπου οντολογία είναι ο κώδικας ο οποίος ορίζει σύνολα αναπαριστώµενων όρων. Τα ονόµατα των αντικειµένων από το λεξικό του διαλόγου συνδέονται µε λέξεις που περιγράφουν τις έννοιες που έχουν αυτά για τους ανθρώπους (καθώς οριζόµενα αξιώµατα περιορίζουν την ερµηνεία τους µέσα στο συγκεκριµένο πεδίο γνώσης). Τυπικά η οντολογία είναι µία δήλωση µιας λογικής θεωρίας. Υπάρχουν και άλλοι ορισµοί για τον όρο οντολογία. Οντολογία είναι 1. η τεκµηρίωση (documentation) µιας ορολογίας που χρησιµοποιείται σε κάποια περιοχή γνώσης. Περιλαµβάνει τους κανόνες που επιτρέπουν το συνδυασµό και τη χρήση της ορολογίας για την δηµιουργία δηλώσεων (statements) ή την δηµιουργία συµπερασµάτων που προκύπτουν από τις δηλώσεις σχετικά µε την περιοχή γνώσης. Οι δηλώσεις αυτές περιορίζουν τις πιθανές ερµηνείες των ορισµένων όρων. 2. ένας κατάλογος όρων που ορίζονται σε µια µορφή που είναι «αναγνώσιµη» από ανθρώπους και µηχανές 3. ένας κατάλογος από είδη εννοιών-αντικείµενων που χαρακτηρίζουν µια περιοχή γνώσης, τις ιδιότητες τους, τις µεταξύ τους σχέσεις και τους περιορισµούς πάνω και µεταξύ των σχέσεων τους. 4. µια τυπική αναπαράσταση της γνώσης. Βασίζεται σε µια κοινή αντίληψη: αντικείµενα, έννοιες, και άλλες οντότητες που ανήκουν σε µια περιοχή γνώσης και οι σχέσεις µεταξύ τους. Η κοινή αντίληψη είναι µία αφηρηµένη αλλά και απλοποιηµένη άποψη του κόσµου που χρειαζόµαστε να αναπαραστήσουµε [GN 87). 23

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Κεφάλαιο 8 Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Αναπαράσταση Γνώσης Σύνολο συντακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μονάδα Αριστείας Ανοικτού Λογισμικού - Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ψηφιακό Τεκμήριο Οτιδήποτε υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και μπορεί να προσπελαστεί μέσω υπολογιστή Μεταδεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η και ο στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γενικές αρχές ανάλυσης και σχεδιασµού Τα βήµατα της ανάλυσης και του σχεδιασµού Συµπεράσµατα 2 3 Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα

UML. Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις. Παραδείγματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ UML UML Γενικά χαρακτηριστικά Στοιχεία µοντέλων Συσχετίσεις ιαγράµµατα Παραδείγματα Ορισμός του μοντέλου Αποτελεί µια αφηρηµένη περιγραφή ενός Φυσικού συστήµατος. Αποτελεί ένα σχέδιο για την

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 Μαρίνος Κάβουρας Αν. Καθηγητής ΕΜΠ ευκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Νίκος Λούτας (nlout@uom.gr) http://nikosloutas.com Υποψήφιος Διδάκτορας, Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Σηµασιολογικό Ιστό. Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Αιγαίου.

Σηµασιολογικό Ιστό. Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Αιγαίου. Από τον Παγκόσµιο Ιστό στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας, Τµήµατος Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων. Παν/µίου Αιγαίου. Συνεργαζόµενος

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Πρόλογος...7 Πρόλογος Επιμελητή...9 Εισαγωγή Τεχνολογίες για την ανάπτυξη ικανοτήτων...23 Σκοπός του βιβλίου...24 Eνα μοντέλο για την παιδαγωγική χρήση των εργαλείων με γνωστικό δυναμικό...26

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 3. Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας

Μάθηµα 3. Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας Μάθηµα 3 45 Ολοκληρωµένα Συστήµατα Βιβλιοθηκών Η έννοια του «Ολοκληρωµένου» Συστατικά (modules)( Καταλογογράφηση Προσκτήσεις ανεισµός ιαχείριση Περιοδικών ηµόσιος Κατάλογος (OPAC( OPAC-On-line Public Access

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture)

Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture) Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture) Χρήστος Ηλιούδης Πλεονεκτήματα των Υπηρεσιών Ιστού Διαλειτουργικότητα: Η χαλαρή σύζευξή τους οδηγεί στην ανάπτυξη ευέλικτου λογισμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 5. Ιόνιο Πανεπιστήµιο - Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Tεχνολογίες των Πληροφοριών σε ψηφιακό περιβάλλον: Τα εργαλεία

ΜΑΘΗΜΑ 5. Ιόνιο Πανεπιστήµιο - Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Tεχνολογίες των Πληροφοριών σε ψηφιακό περιβάλλον: Τα εργαλεία ΜΑΘΗΜΑ 5 161 Tεχνολογίες των Πληροφοριών σε ψηφιακό περιβάλλον: Τα εργαλεία 162 1 Η ανάγκη Η Ιστορία Μεταδεδοµένα στο Συµβατικό Περιβάλλον Ψηφιακό Περιβάλλον: Το πρόβληµα και οι πρώτες απόπειρες Προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία

Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στην αντικειµενοστρεφή τεχνολογία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γιατί µοντελοποιούµε Εισαγωγή στη UML Ένα απλό παράδειγµα 2 Γιατί µοντελοποιούµε; Ησηµασία της µοντελοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Αποθετήρια. Κλειώ Σγουροπούλου. Αριστεία ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας

Αποθετήρια. Κλειώ Σγουροπούλου. Αριστεία ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Αποθετήρια Κλειώ Σγουροπούλου Αριστεία ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Περιεχόμενα 2 Αποθετήρια, ψηφιακά αποθετήρια Άδειες ανοικτού περιεχομένου, Μεταδεδομένα Ψηφιακό Αποθετήριο 3 Πληροφοριακό σύστημα που αναλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ATHENS SCHOOL OF MANAGEMENT (THESSALONIKI) Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ATHENS SCHOOL OF MANAGEMENT (THESSALONIKI) Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ATHENS SCHOOL OF MANAGEMENT (THESSALONIKI) Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ομιλητής: Γιάννης Νάνος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑ? Είναι μια

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα

Μαθησιακά Αντικείμενα Μαθησιακά Αντικείμενα Κλειώ Σγουροπούλου Μονάδα Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Περιεχόμενα 2 Μαθησιακά Αντικείμενα: Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (ΑΕΠ) Open Educational Resources, δεδομένα, μεταδεδομένα, πρότυπα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων Δημητριάδης Σάββας Πληροφορικός, MSc. Συνεργάτης Έργου Το Ιδρυματικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιπτώσεις χρήσης

Οι περιπτώσεις χρήσης 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Οι περιπτώσεις χρήσης ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Το µοντέλο των περιπτώσεων χρήσης Τα διαγράµµατα των περιπτώσεων χρήσης Λεκτική περιγραφή των περιπτώσεων χρήσης Τρόπος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ»

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Προϋπολογισµός: 561.240 ιάρκεια: 18 µήνες Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η ιαχείριση Απαιτήσεων στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Τι είναι διαχείριση απαιτήσεων Ποια είναι η ροή των εργασιών στη φάση της καταγραφής των

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Business Development, SAP Hellas 01/12/2007

Business Development, SAP Hellas 01/12/2007 Επιχειρηµατική Ευφυΐα Απότηνιδέαστηνπράξη Παναγιώτης Θεοφάνους Business Development, SAP Hellas 01/12/2007 Περιεχόµενα 1. SAP Εταιρικόπροφίλ 2. Επιχειρηµατική Ευφυΐα - Η ανάγκη 3. SAP Business Intelligence

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr Πανεπιστήµιο Πειραιώς, Τµήµα Πληροφορικής Εισαγωγή στη Γεωπληροφορική Επισκόπηση µαθήµατος Γιάννης Θεοδωρίδης Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων http://infolab.cs.unipi.gr 13-Μαρ-09 Το κύριο µέροςτωνδιαφανειώνπροέρχεταιαπόταtextbooks

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση απαιτήσεων χρηστών για υπηρεσίες ψηφιακών βιβλιοθηκών μέσα από ποιοτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις

Ανίχνευση απαιτήσεων χρηστών για υπηρεσίες ψηφιακών βιβλιοθηκών μέσα από ποιοτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις Ανίχνευση απαιτήσεων χρηστών για υπηρεσίες ψηφιακών βιβλιοθηκών μέσα από ποιοτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις Άγγελος Μητρέλης 1, Λεωνίδας Παπαχριστόπουλος 1, Γιάννης Τσάκωνας 1,2, Χρήστος Παπαθεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ERP Τι Είναι - Χαρακτηριστικά Οφέλη από την Εφαρµογή τους 2. Μεθοδολογική Προσέγγιση Επιλογής & Υλοποίησης Συστηµάτων ERP

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα»

«Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα» Πανεπιστήµιο Πειραιά, Τµήµα Βιοµηχανικής ιοίκησης & Τεχνολογίας «Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα» Τί είναι το e-government Είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστι σ κ τι ά κ αι Π λεονεκτήµατα το υ A r A c r hica C D A 1 5 Ε πλ π ουτισ τι µ σ ένες Α ρ Α χιτεκτονικές Μ ο Μ ρφές

Χαρακτηριστι σ κ τι ά κ αι Π λεονεκτήµατα το υ A r A c r hica C D A 1 5 Ε πλ π ουτισ τι µ σ ένες Α ρ Α χιτεκτονικές Μ ο Μ ρφές και του ArchiCAD 15 Εµπλουτισµένες Αρχιτεκτονικές Μορφές Πολυεδρική Στέγη Οι σύνθετες στέγες µοντελοποιούνται πλέον ως µονά στοιχεία και η επεξεργασία τους γίνεται µε τη µέγιστη ευελιξία. Οι διάφορες έδρες

Διαβάστε περισσότερα

CRM. Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης. Customer Relationship Management

CRM. Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης. Customer Relationship Management CRM Σηµειώσεις για το σεµινάριο Αθανάσιος Ν. Σταµούλης Customer Relationship Management Το Customer Relationship Management ή Marketing είναι µια συνολική πελατοκεντρική προσέγγιση που επιτρέπει τον εντοπισµό,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers»

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Ε-Learning και επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι Β2Β Ηλεκτρονικές Αγορές µε απλά λόγια

Οι Β2Β Ηλεκτρονικές Αγορές µε απλά λόγια Οι Β2Β Ηλεκτρονικές Αγορές µε απλά λόγια Κουργιαντάκης Μάρκος Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµατος Οικονοµικών Πανεπιστηµίου Κρήτης- Συνεργάτης του Επιµελητηρίου για τη δηµιουργία του Ηλεκτρονικού Κέντρου Εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

http://geonetwork-opensource.org Μιχάλης Βαΐτης Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Γεωγραφίας Έργα ΕΛ/ΛΑΚ για τον ηµόσιο Τοµέα Αθήνα, 29 Σεπτεµβρίου 2010

http://geonetwork-opensource.org Μιχάλης Βαΐτης Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Γεωγραφίας Έργα ΕΛ/ΛΑΚ για τον ηµόσιο Τοµέα Αθήνα, 29 Σεπτεµβρίου 2010 http://geonetwork-opensource.org Μιχάλης Βαΐτης Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Γεωγραφίας Οµάδα εργασίας Μιχάλης Βαΐτης Μηχανικός Η/Υ & Πληροφορικής, vaitis@aegean.gr Νικολέττα Κουκουρουβλή Περιβαλλοντικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Ασύγχρονη Τηλεκπαίδευση και εκπαιδευτική διαδικασία. Κώστας Τσιμπάνης. Κέντρο Λειτουργίας Διαχείρισης Δικτύου. Ομάδα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης

Η Ασύγχρονη Τηλεκπαίδευση και εκπαιδευτική διαδικασία. Κώστας Τσιμπάνης. Κέντρο Λειτουργίας Διαχείρισης Δικτύου. Ομάδα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Α σ ύ γ χ ρ ο ν η Τ η λ ε κ π α ί δ ε υ σ η κ α ι Ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ή Δ ι α δ ι κ α σ ί α Τίτλος Η Ασύγχρονη Τηλεκπαίδευση και εκπαιδευτική διαδικασία Κώστας Τσιμπάνης Στοιχεία Συντάκτη Κέντρο Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ E.M.I.R. - Energy Management & Intelligent Reporting

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ E.M.I.R. - Energy Management & Intelligent Reporting ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ E.M.I.R. - Energy Management & Intelligent Reporting Διαδικτυακό OLAP Σύστημα Λήψης Αποφάσεων και δημιουργίας έξυπνων προσαρμοστικών γραφημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ

ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1 ÈÛ ÁˆÁ ÛÙÈ μ ÛÂÈ Â ÔÌ ÓˆÓ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ Στο τέλος της ενότητας αυτής πρέπει να μπορείτε: να επεξηγείτε τις έννοιες «βάση δεδομένων» και «σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων» να αναλύετε

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 4.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ «ΖΩΝΤΑΝΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ» ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

8 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ PRODUCT DATA MANAGEMENT (PDM)... 8-1

8 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ PRODUCT DATA MANAGEMENT (PDM)... 8-1 8 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ PRODUCT DATA MANAGEMENT (PDM)... 8-1 8.1 ΟΡΙΣΜΟΣ...8-1 8.2 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ...8-3 8.3 ΠΡΟΤΕΡΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ...8-5 8.4 ΣΤΑ ΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ...8-7 8 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Certified Industrial Manager (CIM)

Certified Industrial Manager (CIM) (CIM) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοµατοποίηση Βιβλιοθηκών & Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας. Καθηγητής Γ. Μπώκος

Αυτοµατοποίηση Βιβλιοθηκών & Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας. Καθηγητής Γ. Μπώκος Αυτοµατοποίηση Βιβλιοθηκών & Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας Καθηγητής Γ. Μπώκος Μάθηµα 1 2 Το γενικό διάγραµµα ΗΙστορία Η διαχείριση της αυτοµατοποίησης και των τεχνολογιών πληροφόρησης Ο εξοπλισµός

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Προκήρυξη Υποτροφιών To Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας

Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση Γνώσης για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ελληνική Βιομηχανία & Νέα Οικονομία: Διαχείριση για την παραγωγή Υπηρεσιών Προστιθέμενης Αξίας Ευγενία Βασιλακάκη Αρχειονόμος/ Βιβλιοθηκονόμος- MSc Information Science DBS Εταιρεία Πληροφορικής mscevasilak@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Open Discovery Space. ODS Portal Manual

Open Discovery Space. ODS Portal Manual ODS Portal Manual Project Acronym: ODS Project Title: Open Discovery Space: A socially powered and multilingual open learning infrastructure to boost the adoption of elearning resources ODS Portal Manual

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού

Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Προγράμματα για τη δημιουργία και διαχείριση θησαυρού Το λογισμικό θησαυρών μπορεί να προορίζεται για έναν υπολογιστή ή για μεγάλο σύστημα, μπορεί να αφορά στην κατασκευή και συντήρηση του θησαυρού ή στην

Διαβάστε περισσότερα

Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη

Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη ΣΦΑΙΡΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Αχιλλέας Καμέας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο & Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη 2 1 Mobile devices / tablets 3 Μικρές, φορητές συσκευές

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Δομές δεδομένων και ψηφιακή αναπαράσταση χωρικών φαινομένων

Δομές δεδομένων και ψηφιακή αναπαράσταση χωρικών φαινομένων Ενότητα 4 η Δομές δεδομένων και ψηφιακή αναπαράσταση χωρικών φαινομένων Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. - krasvas@mail.ntua.gr Β.

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΙΚΤΥΩΝ Εργ. Τεχνολογίας Λογισμικού & Υπηρεσιών S 2 E Lab Π Τ Υ Χ Ι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

7.8 Σύστηµα ονοµάτων περιοχών (Domain Name System, DNS)

7.8 Σύστηµα ονοµάτων περιοχών (Domain Name System, DNS) 7.8 ύστηµα ονοµάτων περιοχών (Domain Name System, DNS) Ερωτήσεις 1. Γιατί χρησιµοποιούµε συµβολικά ονόµατα αντί για τις διευθύνσεις; 2. ε τι αναφέρονται το όνοµα και η διεύθυνση ενός υπολογιστή; Πώς και

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος 2.5 Σύστημα αρχειοθέτησης, έγγραφα και βάσεις δεδομένων 2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος Να είναι σε θέση να διατηρήσει ένα καθιερωμένο, ηλεκτρονικό και

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

πληροφορίας στον παγκόσµιο ιστό. meta-search engines) και θεµατικοί κατάλογοι.

πληροφορίας στον παγκόσµιο ιστό. meta-search engines) και θεµατικοί κατάλογοι. ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΗΣΤΗΜΙΟ -ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΝΗΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΕΙ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Μάθηµα : Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

ίπλωµα Ευρεσιτεχνίας Αριστοµένη Μακρή ΟΒΙ (Οργανισµός Βιοµηχανικής Ιδιοκτησίας) µετά από διεθνή διερεύνηση του European Patent Office (2005).

ίπλωµα Ευρεσιτεχνίας Αριστοµένη Μακρή ΟΒΙ (Οργανισµός Βιοµηχανικής Ιδιοκτησίας) µετά από διεθνή διερεύνηση του European Patent Office (2005). 1 2 Μεθοδολογία δόµησης, δηµιουργίας και αξιοποίησης εκπαιδευτικού ψηφιακού υλικού για την καλύτερη κατανόηση της λογικής και της χρήσης µηχανογραφικών εφαρµογών, χρησιµοποιώντας τεχνολογίες πολυµέσων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση θέµατος πτυχιακής εργασίας

Πρόταση θέµατος πτυχιακής εργασίας Σχεδιασµό και υλοποίηση παιχνιδιού για τη συλλογή δεδοµένων µε σκοπό την προστασία της ιδιωτικότητας Τα παιχνίδια µε σκοπό (games with a purpose) είναι µια νέα ιδέα που εκµεταλλεύεται την ανθρώπινη αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών

Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών Ειδικά Θέµατα Μάρκετινγκ Υπηρεσιών 1 ΒΑΣΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ, ΟΜΕΣ, &

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Μαθήµατος

Επισκόπηση Μαθήµατος Βάσεις εδοµένων 5 ο Εξάµηνο ηµήτρης Λέκκας Επίκουρος Καθηγητής dlekkas@env.aegean.gr Τµήµα Στατιστικής & Αναλογιστικών-Χρηµατοοικονοµικών Μαθηµατικών Επισκόπηση Μαθήµατος Εισαγωγή (Σ Β ) Το µοντέλο σχέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web.

Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web. Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web. ΒΕΖΕΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Η/Υ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Λευκίππου 6, 67100 Ξάνθη ΕΛΛΑΔΑ leader@cosmos4u.com,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στη Ενοποιηµένη Προσέγγιση Unified Process (UP) ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στη Ενοποιηµένη Προσέγγιση Unified Process (UP) ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Εισαγωγή στη Ενοποιηµένη Προσέγγιση Unified Process (UP) ρ. Πάνος Φιτσιλής 2 Περιεχόµενα Τι είναι η UP Βασικές αρχές µηχανικής λογισµικού Οι βασικές έννοιες της UP Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Θεματική ενότητα: Σχεδίαση πολυμεσικών εφαρμογών Ενδεικτικό Θέμα: Θέμα 1. Τα πολυμέσα στην εκπαίδευση: Σχεδίαση πολυμεσικής εφαρμογής για την διδασκαλία ενός σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S. Services in South Aegean. Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ I.S.TO.S Ιnnοvation for Sustainable Tourism & Services in South Aegean Καινοτοµία για τον Αειφόρο Τουρισµό & τις υπηρεσίες στο Νότιο Αιγαίο DG REGIO ΥΠ.ΟΙ.Ο Το Πρόγραµµα Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταδεδομένα για γεωχωρικά δεδομένα. Μέρος Β - Ανάλυση

Μεταδεδομένα για γεωχωρικά δεδομένα. Μέρος Β - Ανάλυση Μεταδεδομένα για γεωχωρικά δεδομένα Μέρος Β - Ανάλυση Θεόδωρος Βάκκας, MSc Αγρ. Τοπογράφος Μηχανικός, GET Ltd Άγγελος Τζώτσος, Υπ. Δρ. ΕΜΠ, Αγρ. Τοπογράφος Μηχανικός Δημιουργία Υποδομών Γεωχωρικών Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά αντικείµενα (1/2)

Μαθησιακά αντικείµενα (1/2) Το αποθετήριο µαθησιακών αντικειµένων για το ηµοτικό και το Γυµνάσιο: Προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης στην πράξη Π. Τουκίλογλου, Α. Πέτσος, Π. Τσάκωνας, Α. Σαριδάκη, Α. Παλιούρας, Ε. Χριστοπούλου, Α.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Marketing στη ιεθνή Οικονομία. Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Ο ρόλος του Marketing στη ιεθνή Οικονομία. Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Ο ρόλος του Marketing στη ιεθνή Οικονομία Νικόλαος Α. Παναγιώτου Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 1 @ Ιούνιος 2003 Περιεχόμενα & Επεξηγήσεις Marketing 2

Διαβάστε περισσότερα