Προσομοίωση συγκεντρώσεων ΝΟ3- σε φυτά

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προσομοίωση συγκεντρώσεων ΝΟ3- σε φυτά"

Transcript

1 Προσομοίωση συγκεντρώσεων ΝΟ3- σε φυτά στo πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ» HYDROFLIES Το έργο εντάχθηκε βάση της Κ3_01_03 στις στο πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδα- Κύπρος , με συγχρηματοδότηση κατά 80% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΤΠΑ) και κατά 20% από Εθνικούς Πόρους της Ελλάδας και της Κύπρου. Σκοπός του έργου είναι η ανάπτυξη συστημάτων υδροπονίας σε θερμοκήπια για δύο σημαντικά λαχανικά, την τομάτα και το μαρούλι, η ανάπτυξη συστήματος μαζικής εκτροφής δύο σημαντικών ωφελίμων εντόμων, καθώς και η εκπαίδευση των γεωργών στη χρήση του. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

2 Αναφορά Προόδου του Έργου HYDROFLIES Παραδοτέο Προσομοίωση συγκεντρώσεων ΝΟ 3 - σε φυτά Μαρία Τσεμπερούλη, Μαρία Φουσκάκη, Νίκος Χανιωτάκης Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας, Τμήμα Χημείας, Παν/μιο Κρήτης Ηράκλειο, Οκτώβριος 2014 [2]

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Επιλεκτικά Ηλεκτρόδια Νιτρικών Τα Επιλεκτικά Ηλεκτρόδια Ιόντων (Ε.Η.Ι) είναι χημικοί αισθητήρες που μπορούν να προσδιορίζουν την ενεργότητα ενός συγκεκριμένου ιόντος σε υδατικά διαλύματα. Πιο συγκεκριμένα μετατρέπουν την ενεργότητα του διαλυμένου ιόντος-αναλύτη σε ηλεκτρικό δυναμικό, το οποίο μπορεί να μετρηθεί με ένα βολτόμετρο ή πεχάμετρο. Το αισθητήριο τμήμα του ΕΗΙ είναι συνήθως μία λιπόφιλη πολυμερική μεμβράνη επιλεκτική ως προς το ιόν-αναλύτη. Εικόνα 1: Σύστημα Μέτρησης Νιτρικών ιόντων με ΕΗΙ Τα νιτρικά ιόντα προσδιορίζονται ποτενσιομετρικά, χρησιμοποιώντας ένα επιλεκτικό ηλεκτρόδιο ιόντων στερεάς επαφής (ΕΗΙ) σε σύνδεση με ένα αναφορικό ηλεκτρόδιο Ag/AgCl διπλής γέφυρας και ένα ηλεκτρόμετρο υψηλής εμπέδησης (R > Ω) όπως φαίνεται στην Εικόνα 1. Τα αναλυτικά χαρακτηριστικά του ΕΗΙ νιτρικών φαίνονται στον Πίνακα 1. Το ηλεκτρόδιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση των νιτρικών τόσο σε θρεπτικά διαλύματα όσο και σε προϊόντα (κατόπιν κατάλληλης επεξεργασίας) υδροπονικών καλλιεργειών. Πίνακας 1. Αναλυτικά Χαρακτηριστικά ΕΗΙ Νιτρικών Εύρος απόκρισης: M Χρόνος απόκρισης < 10 s Εύρος ph: 2.5 to 11 Αντίσταση Ηλεκτροδίου 100 KΩ Επαναληψιμότητα 2% Μετρούμενο δείγμα Υδατικό Χρόνος ζωής > 8 μήνες [3]

4 Οι παρεμποδίσεις από άλλα ιόντα (κυρίως Cl -, HCO - 3, NO - 2 ), αντιμετωπίζονται επιτυχώς με τη προσθήκη στα εξεταζόμενα δείγματα κατάλληλων διαλυμάτων καταστολής των παρεμποδίσεων, που μειώνουν την επίδρασή τους στο μετρούμενο δυναμικό. Για την ανάλυση σε φυτικούς ιστούς, συνήθως προστίθεται στο δείγμα κατάλληλο διάλυμα ρύθμισης της ιονικής ισχύος (Ion Strength Adjustor, ISA), προκειμένου να μειωθούν οι παρεμποδίσεις από άλλα ιόντα και να διατηρηθεί σταθερή η σχέση ανάμεσα στην ενεργότητα και στη συγκέντρωση του ιόντος κατά τη διάρκεια των μετρήσεων. Β. Μέτρηση Νιτρικών Ιόντων με ΕΗΙ Για την μέτρηση των νιτρικών σε ένα δείγμα είναι απαραίτητη αρχικά η κατασκευή μιας καμπύλης βαθμονόμησης σε πρότυπα διαλύματα γνωστής συγκέντρωσης νιτρικών για τα οποία λαμβάνεται η τιμή του δυναμικού του ηλεκτροδίου. Στη συνέχεια το ΕΗΙ σε συνδυασμό με ένα αναφορικό ηλεκτρόδιο βυθίζονται στο εξεταζόμενο δείγμα και καταγράφεται η τιμή του δυναμικού. Με κατάλληλους υπολογισμούς προσδιορίζεται η ακριβής συγκέντρωση των νιτρικών ιόντων. Σχήμα 1: Καμπύλη Βαθμονόμησης του ΕΗΙ Νιτρικών. [4]

5 ΜΕΤΡΗΣΗ [ΝΟ 3- ] ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΜΕ ΕΗΙ Α. Προκαταρκτικά πειράματα μέτρησης [ΝΟ 3 - ] σε θρεπτικό διάλυμα υδροπονίας με ΕΗΙ Αρχικά για την ανάπτυξη της μεθόδου ανίχνευσης νιτρικών ιόντων, ήταν απαραίτητη η παρασκευή θρεπτικού διαλύματος παρόμοιας σύστασης με το αντίστοιχο, που επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη των φυτών στα υδροπονικά συστήματα καλλιέργειας των εταίρων. Κατόπιν συζήτησης κατά την εναρκτήρια συνάντηση του έργου, στάλθηκαν από ΕΛΓΟ και ΜΑΙΧ οι συνταγές θρεπτικού διαλύματος οι οποίες αντιστοιχούσαν σε δύο διαφορετικά επίπεδα συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Τα χημικά αντιδραστήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την παρασκευή του θρεπτικού διαλύματος φαίνονται στον Πίνακα 2. Πίνακας 2: Χημικά Αντιδραστήρια Παρασκευής Θρεπτικού Διαλύματος Ονομασία Χημικός Τύπος MW ΔΙΑΛΥΜΑ Α ΝΙΤΡΙΚΟ ΑΣΒΕΣΤΙΟ x 4Η 2 Ο Ca(NO 3 ) 2 236,15 ΝΙΤΡΙΚΟ ΚΑΛΙΟ KNO 3 101,1 ΝΙΤΡΙΚΟ ΑΜΜΩΝΙΟ NH 4 NO 3 80,04 ΧΗΛΙΚΟΣ ΣΙΔΗΡΟΣ 6% ΔΙΑΛΥΜΑ Β ΝΙΤΡΙΚΟ ΚΑΛΙΟ KNO 3 101,1 ΘΕΙΙΚΟ ΜΑΓΝΗΣΙΟ x 6Η 2 Ο MgSO 4 246,48 ΔΙΣΟΞΙΝΟ ΦΩΣΦΟΡΙΚΟ ΚΑΛΙΟ KH 2 PO 4 136,09 ΘΕΙΙΚΟ ΚΑΛΙΟ K 2 SO 4 174,27 ΘΕΙΙΚΟ ΜΑΓΓΑΝΙΟ MnSO 4 169,01 ΘΕΙΙΚΟΣ ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΣ x 7Η 2 Ο ZnSO 4 287,54 ΘΕΙΙΚΟΣ ΧΑΛΚΟΣ x 5Η 2 Ο CuSO 4 249,88 ΒΟΡΑΚΑΣ (ΤΕΤΡΑΒΟΡΙΚΟ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΥΔΡΟ) Na 2 B 4 O 7 201,22 ΜΟΛΥΒΔΑΙΝΙΚΟ ΝΑΤΡΙΟ x 2Η 2 Ο Na 2 MoO 4 241,95 ΔΙΑΛΥΜΑ Γ ΒΟΡΙΚΟ ΟΞΥ H 3 BO 3 61,83 ΕΠΤΑΜΟΛΥΒΔΑΙΝΙΚΟ ΑΜΜΩΝΙΟ x 4Η 2 Ο (NH 4 ) 6 Mo 7 O ,86 Για την παρασκευή των διαλυμάτων του Πίνακα 2, οι υπολογιζόμενες ποσότητες των αλάτων διαλύθηκαν σε απιονισμένο νερό και με τις κατάλληλες αραιώσεις των διαλυμάτων Α,Β,Γ που απαιτούνται σύμφωνα με τις πρότυπες συνταγές, προκύπτει το θρεπτικό διάλυμα υδροπονίας με ορισμένη θεωρητική συγκέντρωση νιτρικών ιόντων. Το θρεπτικό διάλυμα πρέπει επίσης να έχει τις επιθυμητές τιμές ph και αγωγιμότητας, όποτε μετά την παρασκευή του είναι απαραίτητο να γίνονται οι αντίστοιχες μετρήσεις. Ωστόσο με τη χρήση του απιονισμένου νερού δεν επιτυγχάνονται οι επιθυμητές τιμές ph και αγωγιμότητας και για το σκοπό αυτό παρασκευάσθηκε συνθετικό νερό που περιείχε [5]

6 Absorbance at 220 nm 3mM όξινου ανθρακικού νατρίου (NaHCO 3 ) και 0,25mM χλωριούχου ασβεστίου (CaCl 2 x2h 2 O), η χρήση του οποίου οδηγεί στην παρασκευή θρεπτικού διαλύματος με τις σωστές τιμές ph και αγωγιμότητας. Η θεωρητική συγκέντρωση νιτρικών στο θρεπτικό διάλυμα σύμφωνα με τη συνταγή είναι meq/l που αντιστοιχεί σε περίπου 787 ppm. Προκειμένου να επιβεβαιωθεί η θεωρητική συγκέντρωση των νιτρικών πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις απορρόφησης στο υπεριώδες σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία: 1. Goldman, E. and R.J. Jacobs, Determination of nitrate in effluents. J. Am. Water Works Assoc., 53: Armstrong, F.A.J Determination of nitrate in water by ultraviolet spectrophotometry., Anal. Chem. 35: Navone, R Proposed method for nitrate in potable waters. J. Amer. Water Works Assoc., 56:781. Η καμπύλη βαθμονόμησης (απορρόφηση ως προς συγκέντρωση νιτρικών) φαίνεται στο Σχήμα 2 όπου σημειώνεται και η απορρόφησης του 1:50 αραιωμένου διαλύματος θρεπτικού. Από τους υπολογισμούς προκύπτει ότι η συγκέντρωση του θρεπτικού διαλύματος είναι 770 ppm, πολύ κοντά στη θεωρητική που υπολογίζεται από τη συνταγή. 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0, ppm NO 3 - Σχήμα 2. Καμπύλη βαθμονόμησης της μεθόδου προσδιορισμού των νιτρικών με απορρόφηση στο υπεριώδες στα 220 nm. Β. Έλεγχος αναλυτικών χαρακτηριστικών της μεθόδου μέτρησης νιτρικών με ΕΗΙ σε θρεπτικό διάλυμα υδροπονίας 1. Καμπύλη Βαθμονόμησης ΕΗΙ Νιτρικών Η καμπύλη βαθμονόμησης πραγματοποιείται μετρώντας το δυναμικό (mv) του ηλεκτροδίου σε διαλύματα γνωστής συγκέντρωσης νιτρικών. Η καμπύλη βαθμονόμησης [6]

7 είναι η γραφική παράσταση του μετρούμενου δυναμικού ως προς το λογάριθμο της συγκέντρωσης νιτρικών (σε mol/l ή ppm). Κατά την ανάπτυξη της μεθόδου μέτρησης των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα, αρχικά η καμπύλη βαθμονόμησης πραγματοποιήθηκε σε απιονισμένο νερό. Για την καμπύλη βαθμονόμησης και τον έλεγχο της καλής λειτουργίας του επιλεκτικού ηλεκτροδίου ακολουθείται η εξής διαδικασία: i. Το ηλεκτρόδιο νιτρικών βυθίζεται σε αραιό διάλυμα νιτρικού καλίου KNO Μ και αφήνεται για 30min περίπου. ii. Το ηλεκτρόδιο νιτρικών και το εξωτερικό αναφορικό ηλεκτρόδιο συνδέονται στις κατάλληλες υποδοχές του ηλεκτρόμετρου. iii. Σε ποτήρι ζέσεως των 100ml τοποθετούνται 50ml απιονισμένου νερού. Το διάλυμα τοποθετείται σε ήπια ανάδευση rpm (μαγνητάκι μεγέθους 20mm). iv. Το ζεύγος ηλεκτροδίων (επιλεκτικό ηλεκτρόδιο και εξωτερικό αναφορικό) βυθίζονται στο ποτήρι ζέσεως με το παραπάνω διάλυμα και καταγράφεται η τιμή του δυναμικού από την ένδειξη του ηλεκτρομέτρου. v. Στη συνέχεια πραγματοποιούνται 5 καθορισμένες προσθήκες (Πίνακας 3) από πρότυπο διάλυμα ΚΝΟ 3 συγκέντρωσης 1Μ, ενώ ταυτόχρονα καταγράφεται η ένδειξη του ηλεκτρομέτρου. Η καταγραφή του δυναμικού μετά από κάθε προσθήκη, γίνεται αφού σταθεροποιηθεί το σήμα. Ο μέσος χρόνος αναμονής είναι συνήθως 1min. Πίνακας 3: Προσθήκες από πρότυπο διάλυμα KNO 3 1M σε τελικό όγκο 50ml και τελική συγκέντρωση Νιτρικών σε Μ και ppm (έχει ληφθεί υπόψη η αραίωση λόγω προσθήκης). V added (ml) C final (M) log(c) (M) * * * * * V added (ml) C final (ppm) log(c) (ppm) H σχέση του μετρούμενου δυναμικού Ε (Υ) με το λογάριθμο της συγκέντρωσης νιτρικών σε ppm (X) είναι γραμμική, οπότε από την καμπύλη βαθμονόμησης υπολογίζεται η κλίση (Β) και η τομή της ευθείας με τον άξονα των Υ (Α). log[ 3 ] [7]

8 Potential(mV) Για τον υπολογισμό των παραπάνω τα δεδομένα των μετρήσεων (μετρούμενο δυναμικό για κάθε συγκέντρωση νιτρικών του πίνακα 3 ) εισάγονται σε υπολογιστικό φύλλο excel και κατασκευάζουμε καμπύλη βαθμονόμησης ,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 log[no 3 - ] (ppm) Σχήμα 3. Καμπύλη βαθμονόμησης ΕΗΙ νιτρικών σε απιονισμένο νερό Η καμπύλη βαθμονόμησης πραγματοποιήθηκε επίσης σε συνθετικό νερό (νερό που περιέχει ιόντα και χρησιμοποιείται για την παρασκευή του θρεπτικού διαλύματος) προκειμένου να ελεγχθεί η ευαισθησία του διαλύματος σε διάλυμα παρόμοιας σύστασης (ιονικής ισχύος) με τη μήτρα του δείγματος στο οποίο θα γίνει η μέτρηση της άγνωστης συγκέντρωσης του αναλύτη. [8]

9 Potential (mv) Equation y = a + b*x Adj. R-Square 0, ,99877 Value Standard Error water A 282,99 1,35 water B -68,99 0,49 synth.water A 257,8 2,92 synth.water B -61,62 1, water synth. water 0 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 log[no 3 - ] (ppm) Σχήμα 4. Καμπύλη βαθμονόμησης ΕΗΙ νιτρικών σε απιονισμένο νερό και σε συνθετικό νερό. Όπως φαίνεται από τις καμπύλες του σχήματος 4, η απόλυτη τιμή της ευαισθησίας του ΕΗΙ νιτρικών στο συνθετικό νερό είναι λίγο μικρότερη απ ότι στο απιονισμένο (-61,5 mv/δεκάδα [ΝΟ 3 - ] έναντι -69mV/δεκάδα [ΝΟ 3 - ]). Εντούτοις, από προκαταρκτικές μετρήσεις πραγματικών θρεπτικών διαλυμάτων υδροπονίας έγινε σαφές ότι η ακρίβεια των μετρήσεων είναι μεγαλύτερη όταν η καμπύλη πραγματοποιείται σε συνθετικό νερό. Ο λόγος είναι ότι το συνθετικό νερό προσομοιάζει καλύτερα τα πραγματικά δείγματα, οπότε στα επόμενα πειράματα η καμπύλη βαθμονόμησης πραγματοποιούνταν σε συνθετικό νερό. 2. Μελέτη της Ακρίβειας Μέτρησης Νιτρικών με ΕΗΙ σε Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας Για τη μέτρηση νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα υδροπονικής καλλιέργειας, παρασκευάστηκε θρεπτικό διάλυμα με συγκέντρωση νιτρικών [ΝΟ 3 - ]= mmol/l ( ppm). Η ακρίβεια της μεθόδου μελετήθηκε μέσω της ανάκτησης κατά τις μετρήσεις με το επιλεκτικό ηλεκτρόδιο σε τρία εμβολιασμένα θρεπτικά διαλύματα με τελικές συγκεντρώσεις νιτρικών ιόντων 883 ppm, 995 ppm και 1188 ppm. Τα διαλύματα αυτά παρασκευάστηκαν με εμπλουτισμό. Ο εμπλουτισμός του αρχικού θρεπτικού διαλύματος ([ΝΟ 3 - ]= ppm) έγινε με την προσθήκη κατάλληλης ποσότητας από πρότυπο διάλυμα ΚΝΟ 3 συγκέντρωσης 10-1 Μ. [9]

10 Για να πραγματοποιηθεί η μέτρηση νιτρικών στο θρεπτικό διάλυμα, το ζεύγος των ηλεκτροδίων (επιλεκτικό ηλεκτρόδιο και εξωτερικό αναφορικό ηλεκτρόδιο) βυθίζεται σε ποτήρι ζέσεως των 100ml που περιέχει τουλάχιστον 30 ml θρεπτικού διαλύματος και καταγράφεται η τιμή του δυναμικού. Από την καμπύλη βαθμονόμησης υπολογίζεται ο λογάριθμος της συγκέντρωσης νιτρικών και απολογαριθμώντας λαμβάνεται η συγκέντρωση νιτρικών στο διάλυμα σε ppm. Διαιρώντας με 62 (MW νιτρικών) υπολογίζονται τα meq/l. Οι υπολογισμοί γίνονται σε υπολογιστικό φύλλο excel. Με τον ίδιο τρόπο πραγματοποιείται στη συνέχεια η μέτρηση των εμβολιασμένων δειγμάτων θρεπτικού διαλύματος για τον προσδιορισμό της επί τοις εκατό ανάκτησης του επιλεκτικού ηλεκτροδίου σύμφωνα με τον τύπο: Από συνεχόμενες μετρήσεις προσδιορίστηκε η επί τοις εκατό ανάκτηση του επιλεκτικού ηλεκτροδίου (85%-99%) ανάλογα με το επίπεδο νιτρικών. Σχήμα 5. Ανάκτηση ΕΗΙ Νιτρικών σε διαφορετικά επίπεδα νιτρικών. [10]

11 3. Προσδιορισμός της Διολίσθησης του ΕΗΙ σε Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας Προκειμένου να προσδιοριστεί η διολίσθηση του σήματος του ηλεκτροδίου και να εκτιμηθεί η δυνατότητα συνεχούς μέτρησης σε θρεπτικό διάλυμα υδροπονίας, καταγράφεται για διάστημα 48 ημερών το αρχικό δυναμικό του ηλεκτροδίου σε φρέσκο θρεπτικό διάλυμα. Μεταξύ των μετρήσεων το ηλεκτρόδιο παρέμενε σε θρεπτικό. Τα αποτελέσματα φαίνονται στο Σχήμα 6 απ όπου υπολογίζεται και η διολίσθηση της τιμής του αρχικού δυναμικού 0.2 mv/ημέρα, το οποίο δίνει τη δυνατότητα πραγματοποίησης καμπύλης βαθμονόμησης κάθε ημέρες. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει η ευαισθησία του ηλεκτροδίου να μην γίνεται χαμηλότερη από 40 mv/δεκάδα [ΝΟ 3 - ] Σχήμα 6. Σταθερότητα δυναμικού ΕΗΙ νιτρικών σε θρεπτικό διάλυμα υδροπονικής καλλιέργειας κατά τη συνεχή λειτουργία. 4. Μελέτη της Επίδρασης της Αλατότητας στον Προσδιορισμό Νιτρικών με ΕΗΙ Νιτρικών σε Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας Τα ιόντα χλωρίου αποτελούν τα πλέον παρεμποδιστικά ιόντα κατά τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων με επιλεκτικό ηλεκτρόδιο. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν εργαστηριακά πειράματα για τη μελέτη της πιθανής παρεμπόδισης των ιόντων χλωρίου στις μετρήσεις νιτρικών σε θρεπτικά διαλύματα υδροπονίας. Για το σκοπό αυτό έγιναν μερικές τροποποιήσεις στη διαδικασία παρασκευής του θρεπτικού διαλύματος. Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να παρασκευαστεί θρεπτικό διάλυμα υψηλής αλατότητας ([NaCl]= 15mM, συγκέντρωση που θα χρησιμοποιούνταν στα πειράματα υδροπονίας), το συνθετικό νερό που χρησιμοποιείται για την παρασκευή του θρεπτικού διαλύματος εμπλουτίστηκε με την απαραίτητη ποσότητα χλωριούχου νατρίου, ώστε η τελική συγκέντρωση να είναι 15mM (είχε ληφθεί υπόψη η ποσότητα χλωρίου που υπήρχε στο συνθετικό νερό λόγω της προσθήκης του χλωριούχου ασβεστίου). Στη συνέχεια το συνθετικό νερό υψηλής αλατότητας χρησιμοποιήθηκε για την παρασκευή θρεπτικού διαλύματος με συγκέντρωση νιτρικών ιόντων [ΝΟ 3 - ]=787ppm και τριών εμβολιασμένων [11]

12 Potential (mv) διαλυμάτων θρεπτικού με τελική συγκέντρωση νιτρικών ιόντων [ΝΟ 3 - ]=897ppm [ΝΟ 3 - ]=1025ppm [ΝΟ 3 - ]=1246ppm. Ο εμπλουτισμός του θρεπτικού διαλύματος έγινε με την προσθήκη της κατάλληλης ποσότητας από πρότυπο διάλυμα ΚΝΟ 3 συγκέντρωσης 10-1 Μ στο θρεπτικό υψηλής αλατότητας. Ακολούθησαν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, όπου εξετάστηκαν η ευαισθησία του ηλεκτροδίου σε συνεχόμενες καμπύλες βαθμονόμησης τόσο σε απλό συνθετικό νερό όσο και σε συνθετικό νερό υψηλής αλατότητας (Σχήμα 7) και η ανάκτηση του Ε.Η.Ι νιτρικών σε θρεπτικά διαλύματα χαμηλής και υψηλής αλατότητας (Σχήμα 8), αντίστοιχα. Κατά την επεξεργασία των αποτελεσμάτων των μετρήσεων και στα δύο είδη θρεπτικού, προσδιορίστηκε ότι η ανάκτηση του Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε θρεπτικά διαλύματα χαμηλής αλατότητας είναι 85-95% και σε θρεπτικά διαλύματα υψηλής αλατότητας 80-90%, γεγονός που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι τα ιόντα χλωρίου στα συγκεκριμένα επίπεδα συγκέντρωσης δεν επηρεάζουν την ακρίβεια του προσδιορισμού των νιτρικών ιόντων με το ΕΗΙ νιτρικών. 360 Συνθετικό Νερό Χαμηλής Αλατότητας Συνθετικό Νερό Υψηλής Αλατότητας Equation y = a + b*x Adj. R-Square Value Standard Error synth.water Intercept synth.water Slope synth.water Hig Intercept h Chloride synth.water Hig Slope h Chloride log[no 3 - ] (ppm) Σχήμα 7. Σύγκριση καμπύλης βαθμονόμησης Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε συνθετικό νερό χαμηλής και υψηλής αλατότητας. [12]

13 [NO 3 -] (ppm) ±29 ppm N=8 1108±44 ppm N= ±19 ppm N=8 632±48 ppm N=8 775±31 ppm N=8 774±48 ppm N=8 904±23 ppm N=8 881±35 ppm N= Nutrient [NO 3 - ]= 787 ppm Nutrient [NO 3 - ]= 897 ppm Nutrient [NO 3 - ]= 1025 ppm Sample Nutrient [NO 3 - ]= 1246 ppm Σχήμα 8. Ανάκτηση ΕΗΙ Νιτρικών σε διαφορετικά επίπεδα νιτρικών. Με πράσινο χρώμα τα θρεπτικά διαλύματα χαμηλής αλατότητας και με μπλε χρώμα τα θρεπτικά διαλύματα υψηλής αλατότητας. Γ. Μέτρηση Νιτρικών σε Πραγματικά Δείγματα Θρεπτικού Διαλύματος Υδροπονίας Κατά τη διάρκεια του έργου πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις πεδίου στους εταίρους ΕΛΓΟ και ΜΑΙΧ, για τον προσδιορισμό της συγκέντρωσης των νιτρικών ιόντων σε πραγματικά δείγματα θρεπτικού διαλύματος υδροπονικής καλλιέργειας. 1. Μετρήσεις πεδίου για τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα θερινής υδροπονικής καλλιέργεια μαρουλιού Μάιος- Ιούνιος 2013 (ΕΛΓΟ). Η πρώτη δειγματοληψία έγινε από πραγματικά δείγματα θρεπτικού διαλύματος που χρησιμοποιούνταν στη θερινή επιπλέουσα υδροπονική καλλιέργεια (Ιούνιος 2013) στον εταίρο ΕΛΓΟ. Αρχικά πραγματοποιήθηκε καμπύλη βαθμονόμησης σε συνθετικό νερό και ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία με εκείνη που ακολουθείται και στο εργαστήριο. Για συγκριτικούς σκοπούς, πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα και καμπύλη βαθμονόμησης και στο νερό βρύσης που χρησιμοποιούσαν στον ΕΛΓΟ για την παρασκευή του θρεπτικού διαλύματος. Όπως φαίνεται και από το ακόλουθο σχήμα οι δύο καμπύλες βαθμονόμησης ταυτίζονται, γεγονός που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η καμπύλη βαθμονόμησης μπορεί να πραγματοποιείται και σε νερό βρύσης. [13]

14 Σχήμα 9. Καμπύλη βαθμονόμησης Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε συνθετικό νερό και νερό βρύσης. Στο συγκεκριμένο πείραμα της θερινής καλλιέργειας (Μάιος- Ιούνιος 2013) που πραγματοποιήθηκε στον ΕΛΓΟ χρησιμοποιήθηκαν θρεπτικά διαλύματα τεσσάρων διαφορετικών επεμβάσεων (διαφορετικής σύστασης) τα οποία διέφεραν ως προς το επίπεδο συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων και το επίπεδο αλατότητας, ενώ από κάθε επέμβαση υπήρχαν τρεις διαφορετικές επαναλήψεις καλλιέργειας. Οι συγκεκριμένες επεμβάσεις θρεπτικού διαλύματος και οι αντίστοιχες επαναλήψεις εφαρμόστηκαν τόσο σε σύστημα επιπλέουσας υδροπονικής καλλιέργειας μαρουλιού(dft) όσο και σε κλειστό σύστημα NFT υδροπονικής καλλιέργειας μαρουλιού (επαναχρησιμοποιούμενο θρεπτικό διάλυμα). Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι τέσσερις διαφορετικές επεμβάσεις με τις αντίστοιχες τιμές συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων και αλατότητας. Πίνακας 4. Επεμβάσεις Θρεπτικού Διαλύματος Υδροπονίας (ΕΛΓΟ). Θερινή καλλιέργεια Μάιος- Ιούνιος Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας Θεωρητικές Τιμές [NO 3 - ] (meq/l) [NaCl] (meq/l) 1 normal 11.8 low - 2 normal 11.8 high 15 3 high 15.5 low - 4 high 15.5 high 15 Πραγματοποιήθηκε δειγματοληψία θρεπτικών διαλυμάτων και από τις τρεις επαναλήψεις των τεσσάρων διαφορετικών επεμβάσεων, συνολικά δηλαδή 12 δείγματα. Στα δείγματα αυτά προσδιορίστηκε η συγκέντρωση νιτρικών ιόντων με το Επιλεκτικό [14]

15 Ηλεκτρόδιο Νιτρικών. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων και οι αντίστοιχοι υπολογισμοί παρατίθενται στους παρακάτω πίνακες. Πίνακας 5. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα Υδροπονίας χαμηλής συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Χαμηλά Νιτρικά (11,8 meq/l) Μετρούμενο Δυναμικό (mv) Μετρούμενη [ΝΟ 3 - ] (meq/l) % Ανάκτηση DFT2 (Υψηλό NaCl) ,9 92 DFT8 (Υψηλό NaCl) ,4 96,6 DFT11 (Υψηλό NaCl) ,9 100,8 DFT4 (Χαμηλό NaCl) ,8 100 DFT7 (Χαμηλό NaCl) ,3 104,2 DFT10 (Χαμηλό NaCl) ,4 96,6 Πίνακας 6. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα Υδροπονίας χαμηλής συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Υψηλά Νιτρικά (15,5 meq/l) Μετρούμενο Δυναμικό (mv) Μετρούμενη [ΝΟ 3 - ] (meq/l) % Ανάκτηση DFT3 (Υψηλό NaCl) ,0 96,7 DFT5 (Υψηλό NaCl) ,8 89 DFT9 (Υψηλό NaCl) ,0 96,7 DFT1 (Χαμηλό NaCl) ,4 92,9 DFT6 (Χαμηλό NaCl) ,0 96,7 DFT12 (Χαμηλό NaCl) ,3 85,8 Η στατιστική επεξεργασία των παραπάνω αποτελεσμάτων συνοψίζεται στον Πίνακα 7, από τον οποίο είναι προφανές ότι η ακρίβεια μέτρησης των νιτρικών ιόντων με το ΕΗΙ είναι ικανοποιητική και στις τέσσερεις επεμβάσεις τόσο σε κανονικά όσο και σε αυξημένα επίπεδα νιτρικών αλλά και σε διαφορετικές αλατότητες. Πίνακας 7. Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων από τις μετρήσεις πεδίου σε θρεπτικό διάλυμα επιπλέουσας υδροπονίας στον ΕΛΓΟ (Μάιος- Ιούνιος 2013). [15]

16 Θεωρητικά Μετρούμενα (N=3) [NO 3 - ] (meq/l) [Cl - ] (meq/l) Μέση τιμή [NO 3 - ](meq/l) Τυπική απόκλιση % Μέση ανάκτηση normal 11.8 low ,3 normal 11.8 high ,6 high 15.5 low ,8 high 15.5 high ,2 2. Μετρήσεις πεδίου για τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα χειμερινής υδροπονικής καλλιέργειας μαρουλιού Δεκέμβριος 2013 (ΕΛΓΟ). Κατά την έναρξη της χειμερινής υδροπονικής καλλιέργειας μαρουλιού στον εταίρο ΕΛΓΟ, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις πεδίου σε θρεπτικά διαλύματα επιπλέουσας καλλιέργειας μαρουλιού DFT και σε κλειστό σύστημα υδροπονίας μαρουλιού NFT. Η δειγματοληψία των διαλυμάτων θρεπτικού πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά την παρασκευή των διαλυμάτων που προορίζονταν για το πείραμα της καλλιέργειας. Χρησιμοποιήθηκαν ξανά τέσσερις διαφορετικές επεμβάσεις θρεπτικού διαλύματος με τρεις επαναλήψεις για την κάθε επέμβαση. Στον Πίνακα 8 αναφέρονται οι τέσσερις διαφορετικές επεμβάσεις θρεπτικού διαλύματος με τις αντίστοιχες συγκεντρώσεις νιτρικών ιόντων και χλωριούχου νατρίου. Πίνακας 8. Επεμβάσεις Θρεπτικού Διαλύματος Υδροπονίας (ΕΛΓΟ). Χειμερινή καλλιέργεια Δεκέμβριος Θρεπτικό Διάλυμα Θεωρητικές Τιμές Υδροπονίας [NO 3 - ] (meq/l) [NaCl] (meq/l) 1 normal 15.3 low - 2 normal 15.3 high 15 3 high 25 low - 4 high 25 high 15 [16]

17 Αρχικά πραγματοποιήθηκε καμπύλη βαθμονόμησης σε νερό βρύσης (Σχήμα 10) και στη συνέχεια ακολούθησαν μετρήσεις όλων των δειγμάτων θρεπτικού διαλύματος, τα αποτελέσματα των οποίων παρουσιάζονται στους Πίνακες Παρατηρήθηκε μια σημαντική μείωση στην ανάκτηση των μετρήσεων νιτρικών με σε όλα τα δείγματα του θρεπτικού διαλύματος, γεγονός που δεν είχε παρατηρηθεί σε προηγούμενες μετρήσεις πεδίου ή κατά την διάρκεια των εργαστηριακών πειραμάτων ανάπτυξης της μεθόδου. Ωστόσο τόσο η καμπύλη βαθμονόμησης όσο και οι μετρήσεις των δειγμάτων επαναλήφθηκαν, με παρόμοια αποτελέσματα (μικρή ανάκτηση). Για το σκοπό αυτό το ΠΚ παρέλαβε από τον ΕΛΓΟ δείγματα από όλες τις επεμβάσεις του θρεπτικού διαλύματος και ακολούθησαν πειράματα στο εργαστήριο. Σχήμα 10. Καμπύλη βαθμονόμησης ΕΗΙ Νιτρικών σε νερό βρύσης στον ΕΛΓΟ. Πίνακας 9. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα επιπλέουσας υδροπονίας χαμηλής συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Χαμηλά Νιτρικά (15.3 meq/l) Μετρούμενη [ΝΟ 3 - ] (meq/l) % Ανάκτηση DFT2 (Υψηλό NaCl) 8,4 55 DFT8 (Υψηλό NaCl) 8,4 55 DFT11 (Υψηλό NaCl) 8,4 55 DFT4 (Χαμηλό NaCl) 7,6 50 DFT 7 (Χαμηλό NaCl) 4,6 30 DFT10 (Χαμηλό NaCl) 5,9 38 [17]

18 Πίνακας 10. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα επιπλέουσας υδροπονίας υψηλής συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Υψηλά Νιτρικά (25 meq/l) Μετρούμενη [ΝΟ 3 - ] (meq/l) % Ανάκτηση DFT3 (Υψηλό NaCl) 13,9 56 DFT5 (Υψηλό NaCl) 10,8 43 DFT9 (Υψηλό NaCl) 12,5 50 DFT1 (Χαμηλό NaCl) 14,9 60 DFT6 (Χαμηλό NaCl) 9,4 38 DFT12 (Χαμηλό NaCl) 8,1 32 Πίνακας 11. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα κλειστού συστήματος υδροπονίας χαμηλής συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Χαμηλά Νιτρικά (15.3 meq/l) Μετρούμενη [ΝΟ 3 - ] (meq/l) % Ανάκτηση NFT2 (Υψηλό NaCl) 10,5 69 NFT8 (Υψηλό NaCl) 10,8 70 NFT11 (Υψηλό NaCl) 10,1 66 NFT4 (Χαμηλό NaCl) 10,1 66 NFT 7 (Χαμηλό NaCl) 10,1 66 NFT10 (Χαμηλό NaCl) 11,2 73 [18]

19 Πίνακας 12. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα κλειστού συστήματος υδροπονίας υψηλής συγκέντρωσης νιτρικών ιόντων. Υψηλά Νιτρικά (25 meq/l) Μετρούμενη [ΝΟ 3 - ] (meq/l) % Ανάκτηση NFT3 (Υψηλό NaCl) 15,5 62 NFT5 (Υψηλό NaCl) 16,0 64 NFT9 (Υψηλό NaCl) 15,5 62 NFT1 (Χαμηλό NaCl) 19,9 80 NFT6 (Χαμηλό NaCl) 16,6 66 NFT12 (Χαμηλό NaCl) 16, Μετρήσεις πεδίου για τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα χειμερινής υδροπονικής καλλιέργειας τομάτας Δεκέμβριος 2013 (Μ.Α.Ι.Χ). Στον εταίρο Μ.Α.Ι.Χ, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις πεδίου με το επιλεκτικό ηλεκτρόδιο νιτρικών για τον προσδιορισμό νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα που χρησιμοποιείται κατά την υδροπονική καλλιέργειας τομάτας. Στο συγκεκριμένο σύστημα υδροπονίας χρησιμοποιούνται έξι διαφορετικές επεμβάσεις θρεπτικού διαλύματος (Πίνακας 13) που διαφοροποιούνται τόσο ως προς την συγκέντρωση νιτρικών ιόντων όσο και ως προς το επίπεδο αλατότητας. Πίνακας 13. Επεμβάσεις Θρεπτικού Διαλύματος Υδροπονίας (Μ.Α.Ι.Χ.). Χειμερινή καλλιέργεια Τομάτας Δεκέμβριος Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας Θεωρητικές Τιμές [NO 3 - ] (meq/l) [NaCl] (meq/l) Τ1 14,99 - Τ2 13,6 - Τ3 12,42 - Τ4 14,99 49,5 Τ5 13,6 49,5 Τ6 12,42 49,5 [19]

20 Potential (mv) Αρχικά πραγματοποιήθηκε καμπύλη βαθμονόμησης σε συνθετικό νερό για τον έλεγχο της ευαισθησίας του επιλεκτικού ηλεκτροδίου νιτρικών. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις σε δείγμα θρεπτικού διαλύματος από κάθε διαφορετική επέμβαση. Τα αποτελέσματα από τις μετρήσεις φαίνονται στον Πίνακα Equation y = a + b Adj. R-Squ 0,99458 Value Standard Er Old Intercept 440,057 7,18215 Old Slope -58,6867 2, ,5 2,0 2,5 3,0 3,5 log[no 3 - ] (ppm) Σχήμα 11. Καμπύλη βαθμονόμησης Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε συνθετικό νερό. Πίνακας 14. Αποτελέσματα μετρήσεων Επιλεκτικού Ηλεκτροδίου Νιτρικών σε Θρεπτικό διάλυμα υδροπονίας στον εταίρο Μ.Α.Ι.Χ (Δεκέμβριος 2013) Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας Θεωρητικές Τιμές Υπολογιζόμενες Τιμές % Ανάκτηση [NO 3 - ] (meq/l) [NO 3 - ] (meq/l) Τ1 14,99 10,0 67 Τ2 13,6 10,3 76 Τ3 12,42 9,3 75 Τ4 14,99 8,5 56 Τ5 13,6 8,4 62 Τ6 12,42 7,8 63 [20]

21 Όπως και στις μετρήσεις πεδίου στον εταίρο ΕΛΓΟ, παρατηρήθηκε χαμηλή ανάκτηση κατά τις μετρήσεις των νιτρικών ιόντων σε διαλύματα θρεπτικού με το ΕΗΙ. Προκειμένου να διερευνηθούν τα αίτια αυτής της απόκλισης σε σχέση με τις ως τότε μετρήσεις εξετάστηκαν όλες οι λεπτομέρειες παρασκευής του θρεπτικού διαλύματος στο ΜΑΙΧ και παραλήφθηκαν δείγματα από όλες τις επεμβάσεις για να πραγματοποιηθούν πειράματα στο ΠΚ. Από τα αποτελέσματα των πειραμάτων στο ΠΚ διαπιστώθηκε ότι η μικρή ακρίβεια κατά τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα υδροπονίας οφείλεται στη σύσταση της μήτρας του θρεπτικού διαλύματος. Η διαφορές στη σύσταση των αρχικών αντιδραστηρίων (ή λιπασμάτων) που χρησιμοποιούνται κάθε φορά για την παρασκευή του θρεπτικού διαλύματος αποτελούν την αιτία της μη ικανοποιητικής ανάκτησης των νιτρικών ιόντων με το ΕΗΙ. Για το σκοπό ακολούθησε μερική τροποποίηση του Πρωτοκόλλου Ανάλυσης Νιτρικών ιόντων με ΕΗΙ νιτρικών σε Θρεπτικά διαλύματα υδροπονίας. Πιο συγκεκριμένα, η καμπύλη βαθμονόμησης θα πραγματοποιείται σε δείγμα θρεπτικού διαλύματος με τη μέθοδο της καθορισμένης προσθήκης. Με την μέθοδο αυτή θα προσδιορίζεται η αρχική άγνωστη συγκέντρωση νιτρικών στο προς ανάλυση δείγμα. 4. Μετρήσεις πεδίου για τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα χειμερινής υδροπονικής καλλιέργειας μαρουλιού Δεκέμβριος 2013 (ΕΛΓΟ). Μετά την τροποποίηση του Πρωτοκόλλου Ανάλυσης, ακολούθησε εφαρμογή του σε δείγματα θρεπτικού διαλύματος της χειμερινής καλλιέργειας μαρουλιού στον εταίρο ΕΛΓΟ (Δεκέμβριος 2013). Πραγματοποιήθηκαν συχνές μετρήσεις σε όλες τις επεμβάσεις και επαναλήψεις του θρεπτικού διαλύματος μέχρι το τέλος της καλλιέργειας (23/01/2013). Οι μετρήσεις αυτές χρησιμοποιούνταν για να γίνονται οι σχετικές διορθώσεις στην συγκέντρωση των νιτρικών, με σκοπό η αρχική θεωρητική τιμή συγκέντρωσης των νιτρικών ιόντων να παραμένει σταθερή σε όλη τη διάρκεια της υδροπονικής καλλιέργειας. Η τάση κατανάλωσης των νιτρικών ιόντων τόσο στην επιπλέουσα υδροπονική καλλιέργεια μαρουλιού DFT όσο και στο κλειστό σύστημα υδροπονίας μαρουλιού NFT παρουσιάζεται στα ακόλουθα διαγράμματα ανάλογα με τη σύσταση του θρεπτικού. [21]

22 Σχήμα 12. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε χειμερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με υψηλή [ΝΟ 3 ] αρχ = 25meq/L και χαμηλή αλατότητα. Σχήμα 13. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε χειμερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με υψηλή [ΝΟ 3 - ] αρχ = 25meq/L και υψηλή αλατότητα. [22]

23 Σχήμα 14. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε χειμερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με κανονική [ΝΟ 3 - ] αρχ = 15,3meq/L και υψηλή αλατότητα. Σχήμα 15. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε χειμερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με κανονική [ΝΟ 3 - ] αρχ = 15,3meq/L και χαμηλή αλατότητα. [23]

24 5. Μετρήσεις πεδίου για τον προσδιορισμό των νιτρικών ιόντων σε θρεπτικό διάλυμα θερινή υδροπονικής καλλιέργειας μαρουλιού Απρίλιος- Μάιος 2014 (ΕΛΓΟ) Πραγματοποιήθηκαν συχνές μετρήσεις σε όλες τις επεμβάσεις και επαναλήψεις του θρεπτικού διαλύματος καθ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας (23 ημέρες) βάσει των οποίων γίνονταν οι σχετικές διορθώσεις στην συγκέντρωση των νιτρικών, με σκοπό η αρχική θεωρητική τιμή συγκέντρωσης των νιτρικών ιόντων να παραμένει σταθερή σε όλη τη διάρκεια της υδροπονικής καλλιέργειας. Η τάση κατανάλωσης των νιτρικών ιόντων τόσο στην επιπλέουσα υδροπονική καλλιέργεια μαρουλιού DFT όσο και στο κλειστό σύστημα υδροπονίας μαρουλιού NFT παρουσιάζεται στα ακόλουθα διαγράμματα. Σχήμα 16. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε θερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με υψηλή [ΝΟ 3 - ] αρχ. = 25meq/L και υψηλή αλατότητα. [24]

25 Σχήμα 17. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε θερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με υψηλή [ΝΟ 3 ]αρχ= 25meq/L και χαμηλή αλατότητα. Σχήμα 18. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε θερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με κανονική [ΝΟ 3 ]αρχ= 15,3meq/L και υψηλή αλατότητα. [25]

26 Σχήμα 19. Συγκριτική τάση κατανάλωσης Νιτρικών Ιόντων με το χρόνο σε θερινή υδροπονική καλλιέργεια σε συστήματα DFT και NFT. Χρησιμοποιήθηκε θρεπτικό διάλυμα με κανονική [ΝΟ 3 - ]αρχ= 15,3meq/L και χαμηλή αλατότητα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι μελέτες που έγιναν κατά τη διάρκεια του έργου δείχνουν ότι τα αναλυτικά χαρακτηριστικά του ΕΗΙ νιτρικών ικανοποιούν τις απαιτήσεις για την εφαρμογή του στη μέτρηση θρεπτικών διαλυμάτων υδροπονίας. Οι μετρήσεις σε πραγματικά δείγματα που πραγματοποιήθηκαν στους Εταίρους του έργου έδωσαν τα απαραίτητα αποτελέσματα για τη βελτιστοποίηση του Πρωτοκόλλου Μέτρησης Νιτρικών με ΕΗΙ σε Θρεπτικό Διάλυμα Υδροπονίας, το οποίο ακολουθεί. [26]

Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος. Υπολογισμός μακροστοιχείων

Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος. Υπολογισμός μακροστοιχείων Σύνθεση θρεπτικού διαλύματος Υπολογισμός μακροστοιχείων Βασική σύνθεση μακροστοιχείων για διάφορες καλλιέργειες Είδος ΝΟ 3 Η 2 PO 4 SO 4 NH 4 K + Ca ++ Mg ++ EC mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l mmol/l

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά 3 ης συνάντησης

Πρακτικά 3 ης συνάντησης ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών Χανίων Πρακτικά 3 ης συνάντησης «HYDROFLIES: Ορθολογική Διαχείριση Βιοτικών και Αβιοτικών Παραμέτρων σε Υδροπονική Καλλιέργεια Τομάτας και Μαρουλιού»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4/6/2014 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά 2 ης συνάντησης

Πρακτικά 2 ης συνάντησης ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕ.ΠΑ.Κ. Πρακτικά 2 ης συνάντησης «HYDROFLIES: Ορθολογική Διαχείριση Βιοτικών και Αβιοτικών Παραμέτρων σε Υδροπονική Καλλιέργεια Τομάτας και Μαρουλιού» 30-31 Μαΐου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΕΨΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΘΡΕΨΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΘΡΕΨΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Θρεπτικό διάλυμα Είναι ένα αραιό υδατικό διάλυμα όλων των θρεπτικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τα φυτά, τα οποία βρίσκονται διαλυμένα στο νερό: είτε ως ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΑ Ιωάννης Πούλιος Αθανάσιος Κούρας Ευαγγελία Μανώλη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 54124 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΤΑΞΗ: Α Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Σενάρια Βέλτιστης Διαχείρισης Υδροπονικών Συστημάτων

Σενάρια Βέλτιστης Διαχείρισης Υδροπονικών Συστημάτων Σενάρια Βέλτιστης Διαχείρισης Υδροπονικών Συστημάτων στo πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ» HYDROFLIES

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός καλλιέργειας τομάτας και μαρουλιού σε υδροπονία στην Κύπρο

Οδηγός καλλιέργειας τομάτας και μαρουλιού σε υδροπονία στην Κύπρο Έργο HYDROFLIES Οδηγός καλλιέργειας τομάτας και μαρουλιού σε υδροπονία στην Κύπρο στo πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας

Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Τεχνική Έκθεση Υδροχημικών Αναλύσεων Περιοχής Ζυγού Άρτας Ιανουάριος 2016 1 Την 16.08.2015 με ευθύνη του συλλόγου του Χωριού Ζυγός Άρτας, έγινε δειγματοληψία νερού από: το δίκτυο ύδρευσης του χωριού (από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2,5 ώρες ΤΑΞΗ: Β Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Τμήμα: Aρ.:.

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ) Συνεργάτες Χηµικοί: Ερρίκος Γιακουµάκης Γιώργος Καπελώνης Μπάµπης Καρακώστας Ιανουάριος 2005 2 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΙΠΛΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Οι αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Έρευνα για την αλατότητα του νερού

Θέμα: Έρευνα για την αλατότητα του νερού Τίτλος: Έρευνα για την αλατότητα του νερού Θέμα: Έρευνα για την αλατότητα του νερού Χρόνος: 90 λεπτά (2 μαθήματα) Ηλικία: μαθητές 14 15 χρονών Διαφοροποίηση: Οι χαρισματικοί μαθητές καλούνται να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας

Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας Προσδιορισμός της διαλυτότητας στο νερό στερεών ουσιών - Φύλλο εργασίας Γνωστικό αντικείμενο: Τάξη Διδακτική ενότητα Απαιτούμενος χρόνος Διαλυτότητα ουσιών σε υγρούς διαλύτες B Γυμνασίου Ενότητα 2: ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ph ΚΑΙ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Εργαστήριο Φυσικής Χημείας Τμήμα Φαρμακευτικής Δημήτριος Τσιπλακίδης

ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ph ΚΑΙ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Εργαστήριο Φυσικής Χημείας Τμήμα Φαρμακευτικής Δημήτριος Τσιπλακίδης ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ph ΚΑΙ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Εργαστήριο Φυσικής Χημείας Τμήμα Φαρμακευτικής Δημήτριος Τσιπλακίδης ΟΡΙΣΜΟΙ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ Arrhenius: οξέα είναι ουσίες που όταν διαλυθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Ορισμός: Σύμφωνα με τη Νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως Καλλυντικό Προϊόν ορίζεται κάθε ουσία ή παρασκεύασμα που προορίζεται να έρθει σε επαφή με τα εξωτερικά μέρη του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

... Κατά τη διάλυση του υδροξειδίου του νατρίου στο νερό σχηματίζονται ιόντα σύμφωνα με το σχήμα της αντίδρασης :

... Κατά τη διάλυση του υδροξειδίου του νατρίου στο νερό σχηματίζονται ιόντα σύμφωνα με το σχήμα της αντίδρασης : Διαγώνισμα στο μάθημα της Χημείας της Γ / Γυμνασίου Οξέα Βάσεις Εξουδετέρωση 1.1 Να κυκλώσετε από τους παρακάτω τύπους τα οξέα και στη συνέχεια να τα ονομάσετε: HNO 3 NH 3 HCl Ca(OH) 2 BaCl 2 H 2 O KOH...

Διαβάστε περισσότερα

Υδρολίπανση λαχανικών

Υδρολίπανση λαχανικών Υδρολίπανση λαχανικών Σκοπιμότητα υδρολίπανσης Αφορά την παροχή θρεπτικών στοιχείων στα φυτά σε δόσεις μετά την εγκατάστασή τους στον χώρο καλλιέργειας. Αποσκοπεί στην αναπλήρωση των θρεπτικών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες των οξέων. Δραστηριότητα 1 η. Φύλλο εργασίας:

Ιδιότητες των οξέων. Δραστηριότητα 1 η. Φύλλο εργασίας: Φύλλο εργασίας: Ιδιότητες των οξέων Δραστηριότητα 1 η Α. Σε ένα ποτήρι υπάρχει ζωμός από κόκκινο λάχανο (το οποίο έχει χρώμα ιώδες). Αν ρίξουμε σε αυτό λίγο χυμό λεμονιού ή λίγο ξύδι, τι θα παρατηρήσουμε;

Διαβάστε περισσότερα

Υδροπονία ή καλλιέργεια εκτός εδάφους (soilless culture) καλλιέργεια σε καθαρό θρεπτικό δ/μα (NFT) καλλιέργεια σε υπόστρωμα αεροπονία

Υδροπονία ή καλλιέργεια εκτός εδάφους (soilless culture) καλλιέργεια σε καθαρό θρεπτικό δ/μα (NFT) καλλιέργεια σε υπόστρωμα αεροπονία Υδροπονία ή καλλιέργεια εκτός εδάφους (soilless culture) καλλιέργεια σε καθαρό θρεπτικό δ/μα (NFT) καλλιέργεια σε υπόστρωμα αεροπονία Υδροπονικά συστήματα ανοικτά το πλεονάζων θρεπτ. δ/μα δεν συλλέγεται,

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Χημικές ιδιότητες εδάφους Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων Οξύτητα εδάφους (ph) Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ολική περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ II

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ II 4-1 ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ II Θέμα ασκήσεως: Ποτενσιομετρική τιτλοδότηση, προσδιορισμός κανονικού δυναμικού ηλεκτροδίου, πειραματική επαλήθευση της εξισώσεως Nernst. Αρχή μεθόδου: Μετρείται η ΗΕΔ γαλβανικού

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση θρεπτικών διαλυμάτων σε κλειστά υδροπονικά συστήματα

Ανακύκλωση θρεπτικών διαλυμάτων σε κλειστά υδροπονικά συστήματα Ανακύκλωση θρεπτικών διαλυμάτων σε κλειστά υδροπονικά συστήματα Κλειστά υδροπονικά συστήματα Πλεονεκτήματα Εξοικονόμησηλιπασμάτων και νερού Μείωση απορροής υπολειμμάτων λιπασμάτων (νιτρικά, φωσφορικά)

Διαβάστε περισσότερα

Α. Παραδοτέο Π36. Συνολικός προϋπολογισμός που αφορά το παραδοτέο: 22.937,20, μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ

Α. Παραδοτέο Π36. Συνολικός προϋπολογισμός που αφορά το παραδοτέο: 22.937,20, μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών Χανίων ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ημερομηνία : 12/3/2013 Αρ. Πρωτ.: 414 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ για προμήθεια εξοπλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Από το 1975 στο Μαρούσι

Από το 1975 στο Μαρούσι ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (5) ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ

ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ΙΟΝΤΑ Α. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚO ΔΙΑΛΥΜΑ Λίγα λόγια πριν από το πείραμα. Η σόδα περιέχει διαλυμένο αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο προστίθεται κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Σύμφωνα με την εγκύκλιο του ΥΠΠΕΘ (με Αρ. Πρωτ. 150022/Δ2/15-9-2016) Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. 1.1 Γνωριμία με το εργαστήριο του Χημικού Από τον εργαστηριακό οδηγό να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα:

στις Φυσικές Επιστήμες Ονοματεπώνυμα: 2 ος Εργαστηριακός Διαγωνισμός των Γυμνασίων ΕΚΦΕ Ν.Ιωνίας στις Φυσικές Επιστήμες Σχολείο: Γυμνάσιο Ονοματεπώνυμα: 1 2 3 1 3 η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Πείραμα 1 ο : Α. Θεωρητικό μέρος Το κιτρικό οξύ

Διαβάστε περισσότερα

Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών

Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών Λίπανση Κηπευτικών Καλλιεργειών Βασική λίπανση Η βασική λίπανση διενεργείται κατά το στάδιο της προετοιµασίας του εδάφους και πριν την εγκατάσταση των φυτών σε αυτό. Οι ποσότητες των λιπασµάτων καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Επικεφαλής Εταίρος: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (ΤΕΠΑΚ)

Επικεφαλής Εταίρος: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (ΤΕΠΑΚ) Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων Μ.Α.Ι.Χ Πρακτικά συνάντησης kick off meeting «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ» HYDROFLIES

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

3. Να συμπληρωθούν οι παρακάτω αντιδράσεις:

3. Να συμπληρωθούν οι παρακάτω αντιδράσεις: 1. Να συμπληρωθούν οι παρακάτω αντιδράσεις: 2N 2 + 3H 2 2NH 3 4Na + O 2 2Να 2 Ο Fe + Cl 2 FeCl 2 Zn + Br 2 ZnBr 2 2K + S K 2 S 2Ca + O 2 2CaO Na + Ca -------- C + O 2 CO 2 H 2 + Br 2 2HBr CaO + H 2 O Ca(OH)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακός υπολογισμός του πρότυπου δυναμικού ενός οξειδοαναγωγικού ημιστοιχείου.

Εργαστηριακός υπολογισμός του πρότυπου δυναμικού ενός οξειδοαναγωγικού ημιστοιχείου. Εργαστήριο Φυσικής Χηµείας Π. Δ. Γιαννακουδάκης Εργαστηριακός υπολογισμός του πρότυπου δυναμικού ενός οξειδοαναγωγικού ημιστοιχείου. 1. κατηγορίες ημιστοιχείων Ένα ημιστοιχείο αποτελείται πάντα από δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζουμε είναι νοθευμένα;

Μήπως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζουμε είναι νοθευμένα; Μήπως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζουμε είναι νοθευμένα; Nα εργαστείτε ατομικά 1. Με ποια μέθοδο διαχωρισμού των μειγμάτων στα συστατικά τους μπορείτε να πάρετε: α) ένα ευδιάλυτο άλας από το διάλυμά

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 202-203 Μάθημα: Χημεία Τάξη Γ Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: ) Να γράψετε τι ονομάζεται όξινος χαρακτήρας. Να αναφέρεται τρεις κοινές ιδιότητες των οξέων. 2) Να

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μεταθετικές αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης οι οποίες οδηγούν σε σχηματισμό ιζήματος. Το ίζημα σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει την ταυτοποίηση ενός αντιδρώντος σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Α Ημερομηνία: Πέμπτη, 4 Ιουνίου 2009 Ώρα: 07:45 09:45 ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς:... Ολογράφως:... Υπογραφή:...

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 5: Εκτίμηση αβεβαιότητας στην ενόργανη ανάλυση

Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 5: Εκτίμηση αβεβαιότητας στην ενόργανη ανάλυση Έλεγχος και Διασφάλιση Ποιότητας Ενότητα 5: Εκτίμηση αβεβαιότητας στην ενόργανη ανάλυση Θωμαΐδης Νικόλαος Τμήμα Χημείας Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ISO/IEC 1705 ΟΡΙΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

I (aq) κι έτσι σχηματίζεται το ευδιάλυτο σύμπλοκο ιόν

I (aq) κι έτσι σχηματίζεται το ευδιάλυτο σύμπλοκο ιόν ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 3 ΧΗΜΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΗΣ (ΧΚ3) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 203-4 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 4η: Καλλιέργεια λαχανικών εκτός εδάφους. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ.

ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ. Ενότητα 4η: Καλλιέργεια λαχανικών εκτός εδάφους. ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Τμήμα: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΓΕΝΙΚΗ ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΑ Ενότητα 4η: Καλλιέργεια λαχανικών εκτός εδάφους Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Διδάσκοντες: Δ. ΣΑΒΒΑΣ, Χ. ΠΑΣΣΑΜ Καλλιέργεια εκτός εδάφους ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Το ριζικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 008-009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 009 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ (επιλογής) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Δευτέρα, 1/6/009 ΧΡΟΝΟΣ:,5 ώρες ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς: Ολογράφως: Υπογραφή: Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης γίνονται ανάµεσα σε ηλεκτρολύτες µε ανταλλαγή ιόντων. Για να πραγµατοποιηθεί µια αντίδραση διπλής αντικατάστασης πρέπει ένα τουλάχιστον από τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΤΑΞΗ: Γ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (μαζί με τη Βιολογία) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΤΑΞΗ: Γ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (μαζί με τη Βιολογία) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 Γ Ρ Α Π Τ Ε Σ Α Π Ο Λ Υ Τ Η Ρ Ι Ε Σ Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ι Σ Ι Ο Υ Ν Ι Ο Υ 2 0 1 4 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Γ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (μαζί με τη Βιολογία) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2014

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 5: Σκληρότητα Νερού Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΟΞΙΚΟ ΟΞΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗΣ ΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ MultiLog Αντωνίου Κωνσταντίνος ΠΕ04-02 (χημικός) ΓΕ.Λ Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων. Το

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Δίνεται το χημικό στοιχείο 15 Χ. Για το στοιχείο αυτό ισχύει: α. όταν ενώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες Ποιο είναι το σύνολο των π δεσμών που υπάρχουν στο μόριο του CH 2 =CH C CH; α. ύο. β. Τρεις. γ. Τέσσερις. δ. Πέντε.

Μονάδες Ποιο είναι το σύνολο των π δεσμών που υπάρχουν στο μόριο του CH 2 =CH C CH; α. ύο. β. Τρεις. γ. Τέσσερις. δ. Πέντε. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ xhmeiastokyma.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ xhmeiastokyma. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ (4) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α5 να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΤΟΜΟ. n Πυρήνας p Κ

ΤΟ ΑΤΟΜΟ. n Πυρήνας p Κ 1 ΤΟ ΑΤΟΜΟ e Στοιβάδες L n Πυρήνας p Κ Το άτοµο µοιάζει µε µια µικρή σφαίρα που αποτελείται από: Ι) Το πυρήνα δηλαδή µια µικρότερη σφαίρα στο κέντρο του ΙΙ) Τις στοιβάδες δηλαδή κυκλικές τροχιές πάνω στις

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες Ποιο είναι το σύνολο των π δεσμών που υπάρχουν στο μόριο του CH 2 =CH C CH; α. ύο. β. Τρεις. γ. Τέσσερις. δ. Πέντε.

Μονάδες Ποιο είναι το σύνολο των π δεσμών που υπάρχουν στο μόριο του CH 2 =CH C CH; α. ύο. β. Τρεις. γ. Τέσσερις. δ. Πέντε. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΩΝ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΩΝ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 30 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: ΔΥΟ (2) ΩΡΕΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Να μελετήσετε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ Επωνυμία: ΔΕΥΑ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Διεύθυνση: Μελισσοχώρι Πόλη: Θεσσαλονίκη Τ.Κ.: 57018 Τηλ.: 23940 32040 Υπεύθυνοι Επικοινωνίας: Νικόλαος Παπαδόπουλος/ Μάγδα Αστεριάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαλύματα Παρασκευή Διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαλύματα Παρασκευή Διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαλύματα Παρασκευή Διαλυμάτων Ιωάννης Πούλιος Ιωάννης Ζιώγας Αθανάσιος Κούρας Ευαγγελία Μανώλη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ag + (aq) /Ag (s). H ημιαντίδραση αναγωγής και η. Ag (s)

Ag + (aq) /Ag (s). H ημιαντίδραση αναγωγής και η. Ag (s) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤOΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 4 ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΕΙΑΣ (HX4) ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ: 2013-14 ΤΜΗΜAΤΑ TΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ Τίτλος Πειράματος: ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

5 o Μάθημα : Αντιδράσεις εξουδετέρωσης

5 o Μάθημα : Αντιδράσεις εξουδετέρωσης 5 o Μάθημα : Αντιδράσεις εξουδετέρωσης 1. Στόχοι του μαθήματος Οι μαθητές να γνωρίσουν: i) την εξουδετέρωση ως μια περίπτωση μεταθετικής αντίδρασης. ii) τις περιπτώσεις των αντιδράσεων εξουδετέρωσης, ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα