BIOANAΛYTIKEΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "BIOANAΛYTIKEΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ"

Transcript

1 Π. ΙΩΑΝΝΟΥ-ΑΜΑΡΑΝΤΙΔΟΥ BIANAΛYTIKEΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

2 ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Bιοαναλυτικές τεχνικές, όλες οι τεχνικές ήδιαδικασίες που χρησιμοποιούνται για την απομόνωση, διαχωρισμό, καθαρισμό, ανίχνευση και προσδιορισμό, καθώς και τη μελέτη φυσικών, χημικών και βιολογικών ιδιοτήτων των βιολογικών μορίων Bιολογικά μόρια, ουσίες που ανήκουν σε μια από τις παρακάτω γενικές κατηγορίες: υδατάνθρακες, αμινοξέα πεπτίδια - πρωτεΐνες (ένζυμα), νουκλεοτίδια και νουκλεϊνικά οξέα, λιπίδια, στεροειδή Οι βιοαναλυτικές τεχνικές, όπως γενικά οι αναλυτικές τεχνικές, ταξινομούνται βάση της φυσικοχημικής αρχής στην οποία στηρίζοντα και έτσι διακρίνονται σε ηλεκτροχημικές, οπτικές και ειδικές τεχνικές Οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες τεχνικές στην ανάλυση βιομορίων είναι οι εξής: Ηλεκτροχημικές Ποτενσιομετρία Αμπερομετρία Οπτικές Φασματοφωτομετρία Ορατού-Υπεριώδους Φθορισμομετρία Χημειοφωταύγεια Φασματοφωτομετρία Υπεριώδους Φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού Νεφελομετρία Θολωσιμετρία Πολωσιμετρία 2

3 ΒΙΟΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Ειδικές Κινητικές-Ενζυμικές Ραδιοχημικές Φασματοφωτομετρία μαζών Ανοσοχημικές Υβριδοποίηση DNA Τεχνικές διαχωρισμού καθίζηση εκχύλιση υπερδιήθηση διαπίδυση ηλεκτροδιαπίδυση προσρόφηση ηλεκτροφορητικές τεχνικές Χρωματογραφικές τεχνικές χρωματογραφία προσρόφησης (adsorption) χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας (thin-layer chromatography) χρωματογραφία κατανομής σε χάρτη (paper chromatography) χρωματογραφία ιονανταλλαγής (ion-exchange chromatography) χρωματογραφία μοριακού αποκλεισμού (molecular exclusion liquid chromatography) χρωματογραφία συγγένειας (affinity chromatography) 3

4 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βιολογικά δείγματα - Βιολογικά Παρασκευάσματα Χειρισμός βιολογικών δειγμάτων - ουσιών Λύση κυττάρων Διήθηση Φυγοκέντριση Μέθοδοι απομόνωσης-καθαρισμού-ανίχνευσης-ποσοτικού προσδιορισμού βιολογικών μακρομορίων Α. Πρωτεΐνες Β. Νουκλεϊκά οξέα Ένζυμα-Ενζυματική Ανάλυση 5

6 ΠΡΟΒΛΗΜΑ (1) ΑΝΑΛΥΤΗΣ DNA AΝΑΛΥΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Απομόνωση DNA (Λύση κυττάρων Εκχύλιση) Πολλαπλασιασμός γενωμικού DNA με την αλυσιδωτή αντίδραση της πολυμεράσης (Polymerase chain reaction, PCR) ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΥΒΡΙΔΟΠΟΙΗΣΗ DNA ΣΕ ΠΛΑΚΙΔΙΑ ΜΙΚΡΟΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗΣ B DIG Αντίσωμα DNA-στόχος Υπόστρωμα AP 6

7 ΠΡΟΒΛΗΜΑ (2) ΑΝΑΛΥΤΗΣ RNA ΔΕΙΓΜΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ KAΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (ΟΛΙΚΟ ΑΙΜΑ) Απομόνωση ολικού RNA (Λύση κυττάρων Εκχύλιση Καταβύθιση Επιδιαλυτοποίηση) ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ RΝΑ ΣΕ DNA Πολλαπλασιασμός DNA με την αλυσιδωτή αντίδραση της πολυμεράσης (Polymerase chain reaction, PCR) ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΥΒΡΙΔΟΠΟΙΗΣΗ DNA ΣΕ ΠΛΑΚΙΔΙΑ ΜΙΚΡΟΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗΣ 7

8 ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΠΡΩΤΕΪΝΗ ΙΧΝΗΘΕΤΗΣ ΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΥΒΡΙΔΟΠΟΙΗΣΗΣ DNA KAI ΑΝΟΣΟΧΗΜΙΚΟΥΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ) Ca 2+ Dig AEQ AKTΙΝΟΒΟΛΙΑ Κόστος εμπορικού προϊόντος απογορευτικό!!! (25μg > 250 $) Πορεία: Γονίδιο της πρωτεΐνης Πολλαπλασιασμός DNA πρωτεΐνης με PCR μεταυτόχρονηεισαγωγήαλληλουχιών: δράσης περιοριστικών ενζύμων κωδικονίωνιστιδίνης (απαραίτητωνγια τονκαθαρισμό της πρωτεΐνης) Πλασμίδιο φορέας της ανασυνδυασμένης πρωτεΐνης με ίδιες θέσεις δράσης περιοριστικών ενζύμων, ρυθμιστική περιοχή, θέσεις ελέγχου και δομικά γονίδια ενός οπερονίου για τη ρύθμιση της πρωτεϊνοσύνθεσης και τον έλεγχο εισαγωγής του ξένου DNA στο φορέα Εισαγωγή του DNA της πρωτεΐνης στο πλασμίδιο (περιοριστικά ένζυμα και DNA λιγάση) Μετασχηματισμός βακτηρίων με το φορέα της πρωτεΐνης Πρωτεϊνοσύνθεση Απομόνωση καθαρισμός πρωτεΐνης 8

9 9

10 Αμφολυτικά Ρυθμιστικά Διαλύματα (Good s buffers) pk a στην περιοχή , περιοχή των περισσότερων βιολογικών αντιδράσεων Μεγάλη διαλυτότητα στο νερό Ελάχιστη διαπερατότητα βιολογικών μεμβρανών Ελάχιστη επίδραση ιονικής ισχύος επί του ph Ελάχιστη επίδραση θερμοκρασίας Ελάχιστη αλληλεπίδραση με ανόργανα κατιόντα Ελάχιστη απορρόφηση στην περιοχή nm Ελάχιστη συμμετοχή σε βιοχημικές διεργασίες 10

11 11

12 12

13 13

14 14

15 15

16 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΥΓΡΑ (ολικό αίμα, ορός, πλάσμα, ούρα), ΙΣΤΟΙ, ΟΡΓΑΝΑ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ο χημικός χαρακτηρισμός (ποιοτική και ποσοτική ανάλυση) αποτελεί αντικείμενο της κλινικής εργαστηριακής χημείας Ο προσδιορισμός φαρμάκων και μεταβολιτών σημαντικό στάδιο της φαρμακευτικής ανάλυσης (κλινική φαρμακευτική ανάλυση) ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ (ΒΑΚΤΗΡΙΑ, ΜΥΚΗΤΕΣ, ΖΥΜΗ) ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΙΣΤΩΝ, ΟΡΓΑΝΩΝ (ΣΥΝΗΘΩΣ ΖΩΩΝ) ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ Προϊόντα που απομονώνονται από μονοκύτταρους οργανισμούς, κύτταρα οργάνων και ιστών φυτικών και ζωϊκών οργανισμών Οργανίδια ήμέρη κυττάρων, όπως μεμβράνες, ριβοσώματα, μιτοχόνδρια, χλωροπλάστες κ.λ.π. Βιολογικά μόρια, όπως πρωτεΐνες (ένζυμα), υδατάνθρακες, νουκλεϊνικά οξέα, λιπίδια. ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (ΕΝΖΥΜΑ) Βιοαναλυτικά αντιδραστήρια ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ (DNA, RNA) Mοριακή Διάγνωση, Γενετική Μηχανική 16

17 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΦΥΛΑΞΗ- ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ-ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ-ΟΥΣΙΩΝ Περιέκτες- γυάλινοι ή πλαστικοί (πολυστυρενίου) Αντιπηκτικά και συντηρητικά κλινικών βιολογικών δειγμάτων Πλάσμα (ΕDΤΑ, οξαλικά άλατα, φθοριούχα άλατα, κιτρικά, ηπαρίνη) Ούρα (Υδροχλωρικό οξύ, τολουόλιο, διοξική χλωρεξιδίνη, οξικό οξύ) Διαλύματα-παρασκευάσματα που αναπτύσσουν εύκολα μικροοργανισμούς (νατραζίδιο) Αποθήκευση (κλινικών) βιολογικών δειγμάτων Με τρόπο ώστε να αποκλείονται πιθανές αλλοιώσεις στη χημική σύσταση και βιολογική συμπεριφορά Ψύξη (0-4 0 C) Ολιγοήμερη αποθήκευση βιολογικών δειγμάτων (περίπου μία εβδομάδα) Kατάψυξη (-20 0 C) Μεγάλα χρονικά διαστήματα Βαθιά κατάψυξη ( C) Μεγάλα χρονικά διαστήματα (χρόνια) 17

18 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ Αποθήκευση βιολογικών πρώτων υλών και παρασκευασμάτων Καλλιέργειες Βαθειά κατάψυξη (-80 0 C) (με προσθήκη 10% γλυκερόλης)- αποφυγή λύσης κυττάρων Λυοφιλίωση (καταψυκτική εξάτμιση) Πρωτεΐνες (ένζυμα) Ψύξη (0-4 0 C) Κατάλληλο ρυθμιστικό διάλυμα, συγκέντρωση άλατος, παρουσία αναγωγικών ουσιών, αναστολέων πρωτεασών Kατάψυξη (-20 0 C) (με προσθήκη γλυκερόλης 20-50%) Αποφυγή πολλαπλών επαναλαμβανόμενων ψύξεων-αποψύξεων Νουκλεϊκά οξέα (DNA, RNA) DNA- Γενικά σταθερά μόρια (φύλαξη για χρόνια σε ξηρή μορφή) Kίνδυνος διάσπασης από νουκλεάσες του περιβάλλοντος (προσθήκη ΕDTA-δεσμεύει ιόντα Μg 2+ απαραίτητα για τη δράση των νουκλεασών) RNA- πιο ασταθή σε σχέση με το DNA (RNA-σες θερμοσταθερές) αποστείρωση σκευών κατεργασία διαλυμάτων με DEPC (diethylpyrocarbonate) προσθήκη αναστολέων νουκλεασών 18

19 Σε φυσιολογικό πλάσμα, ιστούς και άλλα υγρά το μεγαλύτερο ποσοστό της μάζας διαλυμένων ουσιών πρωτεΐνες Πλάσμα ορός g/l Ούρα -0,25 1,0 g/l Οι πρωτεΐνες δεσμεύουν όλες τις χημικές ουσίες Για προσδιορισμό μη πρωτεϊνικών συστατικών αποπρωτεΐνωση Φυσικές μέθοδοι Θέρμανση > 65 0 C (συσσωμάτωση) Προσρόφηση σε αδρανή υλικά (μη ιοντικές ρητίνες) Διαπήδηση Υπερδιήθηση Αφυδάτωση (αλκοόλες, ακετονιτρίλιο, DMF) Εξαλάττωση (Νa 3 P 4, Na 2 S 4, (NH 4 ) 2 S 4 ) Xημικές μέθοδοι Τριχλωροξικό οξύ 0,3 Μ (~ 5%) Υπερχλωρικό οξύ 10 Μ 19

20 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗΣ-ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΩΝ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ Λύση κυττάρων (cell lysis) Διήθηση-Φυγοκέντριση (filtration-centrifugation) Καθίζηση με άλας ήοργανικό διαλύτη (salt or solvent precipitation) Διαπίδυση (dialysis) Χρωματογραφικές τεχνικές (chromatographic techniques) Συμπύκνωση με μοριακή διήθηση (molecular filtration or ultrafiltration) Λυοφιλίωση (freeze drying or lyophilization) 20

21 ΛΥΣΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Ημέθοδος επιλογής για τη λύση κυττάρων εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του δείγματος και από τη θέση του βιομορίου στο κύτταρο Κυτταρόπλασμα λύση κυττάρου Zωϊκά κύτταρα (ήπιες τεχνικές) Οσμωτική λύση αναδιασπορά σε υποτονικό διάλυμα (ΝaCl < 0,15 M) Φυτικά κύτταρα, βακτήρια (έχουν κυτταρικό τοίχωμα) (βίαιες τεχνικές) Φυσικά μέσα Μηχανικό σπάσιμο κυττάρων (πρέσσες, συσκευή υπερήχων κα) Χημικά μέσα Λυσοζύμη (διαλύει την κυτταρική μεμβράνη) Επιφανειοδραστικά, οργανικοί διαλύτες 21

22 ΔΙΗΘΗΣΗ Διήθηση (Filtration) Φυσική ήμηχανική διεργασία διαχωρισμού στερεών σωματιδίων σε ένα διφασικό σύστημα υγρού-στερεών ηαερίου-στερεών Συμπληρώνει τις διάφορες διεργασίες διαχωρισμού Ηθμός (πορώδες υλικό) - βασικό στοιχείο της διήθησης Δυνατός οδιαχωρισμός όλου του φάσματος μεγεθών διαφόρων σωματιδίων ΤΑΞΙΝΟΜΙΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Ιόντα Μόρια Μακρομόρια Μικροσωματίδια Μακροσωματίδια μm 0,001 0,01 0,1 1, ο A ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗΩΣΜΩΣΗ ΜΙΚΡΟΔΙΗΘΗΣΗ ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ / ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΙΗΘΗΣΗ ΔΙΗΘΗΣΗ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Άλατα μετάλλων Πρωτεΐνες Σωματίδια χρωστικών Τρίχα ανθρώπου Πυρετογόνο Ζυμοκύτταρα Άμμος Ιόντα μετάλλων Ιοί Βακτήρια Καπνός τσιγάρου Σκόνη ορυκτού άνθρακα Σάκχαρα Κολλοειδές Si 2 Ερυθρά αιμοσφαίρια Γύρη 22

23 ΔΙΗΘΗΣΗ ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΗ ΩΣΜΩΣΗ (reverse osmosis) Διαχωρίζονται διαλύτες από ουσίες σχετικά χαμηλού μοριακού βάρους (ΜΒ dalton), με τη βοήθεια ημιπερατής μεμβράνης (ηθμού) και εφαρμογή υψηλής πίεσης Μέγεθος πόρων ηθμών από 5 έως 20 Α ο (10-10 m) Ώσμωση μετακίνηση μορίων ύδατος μεταξύ δύο διαλυμάτων διαφορετικής συγκέντρωσης μέσω ημιπερατής μεμβράνης από το αραιό διάλυμα στο πυκνό μέχρι εξίσωσης συγκεντρώσεων (ωσμωτικών πιέσεων) Αντιστρεπτή ώσμωση με εφαρμογή πίεσης (μεγαλύτερης της ωσμωτικής, 1000 psi (pounds per square inch) ή 6,8-68 Αtm) από την πλευρά του πυκνού διαλύματος επιτυγχάνεται αντιστροφή της ροής των μορίων του διαλύτη προς το αραιότερο διάλυμα Εφαρμόζεται για: Αφαλάτωση θαλάσσιου ύδατος Ανάκτηση ιόντων μετάλλων Ανταλλαγή ρυθμιστικών διαλυμάτων κ.α. 23

24 ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ (ULTRAFILTRATIN) Υπερδιήθηση (ultrafiltration, UF) ή μοριακή διήθηση (Molecular filtration) Τεχνική διαχωρισμού υπό πίεση (με τη χρήση ειδικών ημιπερατών μεμβρανών) σωματιδίων με βάση το μοριακό τους βάρος, το σχήμα ή/και το φορτίο τους Απλή και ήπια τεχνική για διαχωρισμό, συμπύκνωση και καθαρισμό Απαιτεί ελάχιστη ενέργεια (πιέσεις από 0,68 3,4 Atm), όχι μεταβολές φάσης (π.χ. εξάτμιση) ή προσθήκη αντιδραστηρίων Διαχωρίζονται ουσίες με ΜΒ από D ή έχουν διαστάσεις από 10 Α μέχρι 0,2 μm (διάμετρος πόρων ηθμών από 10 Α ο μέχρι 0,1 μm) Διάκριση από: Mικροδιήθηση (Μicrofiltration, MF) Διαχωρισμός σωματιδίων διαστάσεων Α (μακρομόρια χρωστικών, αιωρούμενα σωματίδια, βακτήρια, ιοί, κολλοειδή συσσωματώματα) από ηθμούς με μέγεθος πόρων 0,1 2 μm και πιέσεις της τάξης 0,07 0,68 Atm Mεμβράνες Ηθμοί Υπερδιήθησης -Έχουν ειδική ανισότροπη (anisotropic) δομή και δερματοειδή (skinned) υφή -Δύο ευδιάκριτες στοιβάδες: α) λεπτή συμπαγή (δερματοειδή) (0,1-1,5 μm) προς την ενεργή πλευρά της μεμβράνης β) μεγαλύτερου πάχους ( μm) σπογγώδη στοιβάδα προς την περατή πλευρά της μεμβράνης 24

25 ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ (ULTRAFILTRATIN) Οι μεμβράνες υπερδιήθησης κατακρατούν τα σωματίδια στην επιφάνεια τους (α), ενώ οι μικροπορώδεις ηθμοί συγκρατούν τα σωματίδια στο εσωτερικό τους (β) α) Τομή ανισότροπης μεμβράνης για την υπερδιήθηση, UF β) Μικροπορώδης ηθμός για μικροδιηθήσεις, MF ι μεμβράνες UF ταξινομούνται με βάση το ονομαστικό βάρος αποκοπής (nominal molecular weight cut-off, NMWC) το μοριακό βάρος στο οποίο το 90% σωματιδίων (με το ίδιο ΜΒ) κατακρατείται από τη μεμβράνη» Διατίθενται μεμβράνες με ΝΜWC από 500 μέχρι dalton Υλικά μεμβρανών υδρόφιλα, ανενεργά, μη τοξικά (πολυσουλφονικά πολυμερή, πολυπροπυλένιο, κυτταρίνη) 25

26 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Διεργασία κατακρήμνισης σωματιδίων κατά τη διάρκεια ταχείας περιστροφής λόγω αύξησης του πεδίου βαρύτητας Δύο βασικές εφαρμογές: Διαχωρισμός στερεών σωματιδίων (κατακρήμνισμα) από τα διαλυτά συστατικά (υπερκείμενο υγρό) ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Διαχωρισμός ευδιάλυτων μακρομορίων διαφορετικής μάζας ήπυκνότητας ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ (Προσδιορισμός φυσικών παραμέτρων: μοριακά βάρη, συντελεστής κατακρύμνισης κλπ) Χρησιμοποιείται επίσης και για την εκτέλεση άλλων διεργασιών όπως η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ Φυγόκεντροι Ψυχώμενες φυγόκεντροι (ειδικές για παραγωγή βιολογικών παρασκευασμάτων, rpm) 26

27 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Το βασικότερο τμήμα μιας φυγοκέντρου - ΡΟΤΩΡΑΣ Α. Ρότωρας σταθερής γωνίας (Fixed angle rotor) G=ω 2 r Πλεονέκτημα: Τα σωματίδια διανύουν μικρή διαδρομή πριν την κατακρήμνιση ΣΥΝΤΟΜΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗΣ - Οσυχνότερα χρησιμοποιούμενος τύπος ρότωρα Β. Κεφαλή αιωρούμενων υποδοχέων (Swinging bucket rotor) Πλεονέκτημα: Τα σωματίδια διανύουν μεγαλύτερη διαδρομή πριν την κατακρήμνιση - επιτρέπει καλύτερο διαχωρισμό, π.χ. στη φυγοκέντριση βαθμίδωσης πυκνότητας Ευκολότερη ηπαραλαβή του υπερκείμενου υγρού χωρίς τη διατάραξη του κατακρημνίσματος 27

28 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Φυγοκεντρικό πεδίο (Centrifugal field) 2 2πRPM G = ω r = r 60 ω γωνιακή ταχύτητα (radians/sec) r - απόσταση σωματιδίου (ακτίνα) από τον άξονα περιστροφής (cm) RPM περιστροφές ανά λεπτό (revolutions/min) Σχετικόφυγοκεντρικόπεδίο (Relative centrifugal field), RCF 2 (1) και για g = 980 cm/sec 2, r = cm, G 2πRPM RCF = = g 60 2 r g (2) ( RPM ) r RCF =, (3) H σχέση (3) ορίζει πόσες φορές το φυγοκεντρικό πεδίο είναι μεγαλύτερο της επιτάχυνσης βαρύτητας (g) 28

29 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Παραδείγματα: α) Για ρότωρα ακτίνας 7 cm που περιστρέφεται με ταχύτητα RPM, το RCF θα είναι: RCF = 1,12 x 10-5 x (6.000) 2 x 7 = 2822,4 g β) Για ρότωρα ακτίνας 15 cm: RCF = 1,12 x 10-5 x (6.000) 2 x 15 = g γ) Αύξηση ταχύτητας σε RPM: RCF = 1,12 x 10-5 x (10.000) 2 x 7 = g H μόνη παράμετρος που είναι σταθερή και ανεξάρτητη του τύπου του ρότωρα είναι η τιμή του RCF και όχι του RPM (αριθμός στροφών, γωνιακή ταχύτητα) 29

30 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Ταχύτητα κατακρήμνισης σωματιδίου ανάλογη της φυγόκεντρης δύναμης που αναπτύσσεται με την περιστροφή του ρότωρα εξαρτάταιαπότο μέγεθοςτουσωματιδίου (μοριακό βάρος), τη διαφορά πυκνότητας σωματιδίου και μητρικού υγρού: Όπου: V - ταχύτητα κατακρήμνισης, d -διάμετρος σωματιδίου, ρ p - πυκνότητα σωματιδίου, ρ s - πυκνότητα μητρικού υγρού, μ - ιξώδες μητρικού υγρού, g - επιτάχυνση βαρύτητας, M γραμμομοριακή μάζα σωματιδίου, Ν αριθμός Avogadro, f συντελεστής τριβής, v μερικός ειδικός όγκος σωματιδίου Συντελεστής κατακρήμνισης, s, - ταχύτητα κατακρήμνισης ανά μονάδα φυγοκεντρικού πεδίου, G, εκφράζεται σε sec ή σε μονάδες Svedberg, S (10-13 sec) Συμπεράσματα: 1. Μεγαλύτερη μάζα σωματιδίου ταχύτερη κίνηση εντός φυγοκεντρικού πεδίου 2. Μεγαλύτερη πυκνότητα σωματιδίου (μικρότερος ειδικός όγκος) ταχύτερη κίνηση εντός φυγοκεντρικού πεδίου 3. Μεγαλύτερη πυκνότητα μητρικού υγρού βραδύτερη κίνηση σωματιδίου 4. Μεγαλύτερος συντελεστής τριβής (ιξώδες μητρικού υγρού, σχήμα σωματιδίου κλπ) βραδύτερη κίνηση σωματιδίου 5. Οταν ρ s > ρ p ταχύτητα σωματιδίου = 0 V = d V s = 2 ω r 2 ( ρ p ρ s ) ω rmv( ρ p ρ s ) g = 18µ Nf 6. Μεγαλύτερο φυγοκεντρικό πεδίο ταχύτερη κίνηση σωματιδίου 2 M (1 vρ Mv s ) ( ρ p ρ s ) = = Nf Nf (4) (5) 30

31 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗΣ A) Διαφορική φυγοκέντριση- η συνηθέστερη τεχνική διαχωρισμού Διαχωρισμός κατακρημνίσματος (pellet) από το υπερκείμενο υγρό (supernatant) Οι δύο φάσεις χωρίζονται με απόχυση (decantation) του υπερκείμενου υγρού. Το στερεό κατακρήμνισμα παραλαμβάνεται με κατάλληλο διαλύτη Β) Φυγοκέντριση βαθμίδωσης πυκνότητας (Density Gradient) Χρησιμοποιείται υγρή φάση ηπυκνότητα της οποίας αυξάνει βαθμιδωτά από το στόμιο προς τον πυθμένα του φυγοκεντρικού σωλήνα. Επιτυγχάνεται οπλήρης διαχωρισμός διαφορετικών σωματιδίων καθώς και ηεκτέλεση αναλυτικών φυγοκεντρίσεων. Υπάρχουν δύο τεχνικές φυγοκεντρίσεων βαθμίδωσης πυκνότητας: 31

32 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Τεχνική ζωνικής ταχύτητας (rate zonal technique) Το δείγμα τοποθετείται στην επιφάνεια της υγρής φάσης βαθμιδωτής πυκνότητας. Κατά τη φυγοκέντριση, τα σωματίδια κατακρημνίζονται μέσω της υγρής φάσης κατά ζώνες ανάλογα με την ταχύτητα κατακρήμνισης τους V. (πυκνότητα δείγματος > της πυκνότερης ζώνης) Φυγοκέντριση ζωνικής ταχύτητας Χρονοεξαρτώμενη τεχνική- διακοπή πριν όποιοδήποτε συστατικό φτάσει στον πυθμένα του σωλήνα Ήπια, μη αποδιατακτική διεργασία χρήσιμη για καθαρισμό πρωτεϊνών, κυττάρων και οργανιδίων 32

33 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ Τεχνική ισόπυκνης βαθμίδωσης (isopycnic gradient technique) H υγρή φάση εμπεριέχει όλη την περιοχή πυκνοτήτων και βρίσκεται ως ομογενές μίγμα με το δείγμα. Κατά τη φυγοκέντριση, η υγρή φάση μετατρέπεται σε φάση βαθμιδωτής πυκνότητας μέσα στην οποία τα σωματίδια του δείγματος κατακρημνίζονται και κατανέμονται σε ζώνες ίσης πυκνότητας με τη δική τους. Δεν απαιτείται προπαρασκευασμένο διάλυμα βαθμιδωτής πυκνότητας. Χρησιμοποιείται διάλυμα χλωριούχου καισίου (CsCl, 6M) το οποίο αναμιγνύεται με το παρασκεύασμα των μακρομορίων που πρόκειται να διαχωριστούν Φυγοκέντριση μέχρι κατάστασης ισορροπίας Χρονοβόρα τεχνική (36-48 h για διαχωρισμό DNA) Χρήσιμη για καθαρισμό ΝΟ διαφορετικής πυκνότητας 33

34 ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗ ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Ηπαραλαβή κλασμάτων ήζωνών που διαχωρίστηκαν με μία από τις τεχνικές βαθμίδωσης πυκνότητας γίνεται με διαβίβαση των ζωνών του μητρικού υγρού και των διαχωρισθέντων συστατικών από τον πυθμένα του φυγοκεντρικού σωλήνα μέσω περισταλτικής αντλίας (ΠΑ) σε συλλογέα κλασμάτων (ΣΚ) (fraction collector). Σχηματικό διάγραμμα διάταξης παραλαβής ζωνών ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΦΥΓΟΚΕΝΤΡΙΣΗΣ ΒΑΘΜΙΔΩΣΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ Απομόνωση και καθαρισμός βιολογικών οργανιδίων, τμημάτων κυττάρων και μορίων Προσδιορισμός πυκνότητας η/και συντελεστών κατακρήμνισης βιομορίων, μοριακών βαρών Μελέτη επίδρασης χημικών, φυσικών ήβιολογικών παραγόντων στα βιολογικά προϊόντα ή μικροοργανισμούς από τους οποίους παράγονται 34

35 ΓΕΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΩΝ Πραγματοποιείται συνήθως με διεργασίες κλασμάτωσης με αξιοποίηση των φυσικο-χημικών ιδιοτήτων τους: Διαλυτότητα Ιοντικό φορτίο Ικανότητα προσρόφησης Εξειδικευμένες αλληλεπιδράσεις με άλλα μόρια Τρεις κατηγορίες μεθόδων διαχωρισμού με βάση: 1) Τις διαφορές ιδιοτήτων ουσιών σε μία φάση (υπερδιήθηση, διαπίδυση) 2) Τη δημιουργία 2 φάσεων κατά το διαχωρισμό (καθίζηση, εκχύλιση, απόσταξη, μηχανικός διαχωρισμός 3) Την κατανομή μεταξύ 2 φάσεων (χρωματογραφικές τεχνικές) 35

36 ΓΕΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΦΟΡΤΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗ 1. Χρωματογραφία ιονανταλλαγής (ion exchange chromatography) 2. Hλεκτροφόρηση (electrophoresis) 3. Ισοηλεκτρική εστίαση (isoelectric focusing) ΠΟΛΙΚΟΤΗΤΑ 1. Χρωματογραφία προσρόφησης (adsorption chromatography) 2. Xρωματογραφία χάρτη (paper chromatography) 3. Χρωματογραφία αντίστροφης φάσης (reverse-phase chromatography) 4. Χρωματογραφία υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων (hydrophobic interaction chromatography) ΜΕΓΕΘΟΣ 1. Διαπίδυση (Dialysis) 2. Ηλεκτροφόρηση πηκτής (gel electrophoresis) 3. Χρωματογραφία διήθησης πηκτής (gel filtration chromatography) ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ 4. Υπερφυγοκέντριση (Ultracentrifugation) 1. Χρωματογραφία συγγένειας (Affinity chromatography) 36

37 ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ -Εξαρτάται από τη συγκέντρωση αλάτων, πολικότητα διαλύτη, ph και θερμοκρασία - Διαφέρει μεταξύ πρωτεϊνών (υπό τις ίδιες συνθήκες) Α. Επίδραση άλατος Σε διαλύματα χαμηλής ιονικής ισχύος ηδιαλυτότητα αυξάνει με τη συγκέντρωση του άλατος (εναλάτωσηsalting in) Σε υψηλές τιμές ιονικής ισχύος ηδιαλυτότητα ελαττώνεται (εξαλάτωση- salting out) Mε ρύθμιση της συγκέντρωσης του άλατος επιτυγχάνεται σταδιακός διαχωρισμός πρωτεϊνών Ηεξαλάτωση αρχικό στάδιο καθαρισμού πρωτεϊνών (NH4) 2 S 4 συνηθέστερα χρησιμοποιούμενο αντιδραστήριο εξαλάτωσης (υψηλή διαλυτότητα, 3,9 Μ/ Η 2 Ο, 0 0 C) Κατά την εξαλάτωση οι πρωτεΐνες διατηρούν τη φυσική τους δομή 37

38 ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Β. Επίδραση οργανικών διαλυτών Οργανικοί διαλύτες (ακετόνη, αιθανόλη, ακετονιτρίλιο κα) προκαλούν καταβύθιση πρωτεϊνών Τεχνική κλασμάτωσης πρωτεϊνών σε θερμοκρασία < 0 0 C (αποφυγή αποδιάταξης) βασίζεται στη διαφορετική διαλυτότητα πρωτεϊνών σε οργανικούς διαλύτες Εφαρμόζεται σε συνδυασμό με την εξαλάτωση Γ. Επίδραση ph Οι πρωτεΐνες είναι πολυηλεκτρολύτες Μεγάλη διακύμανση τιμών pk Διαλυτότητα ελάχιστη σε τιμές ph πλησίον του pi (ισοηλεκτρικό σημείο) και δεν επηρεάζεται από τη συγκέντρωση του άλατος Τεχνική ισοηλεκτρικής καταβύθισης (isoelectric precipitation). To ph μίγματος πρωτεϊνών ρυθμίζεται στην τιμή pi της υπό διαχωρισμό ουσίας) Συνδυάζεται με την τεχνική εξαλάτωσης 38

39 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Χρωματογραφία ιονανταλλαγής R + A - + B - R + B - + Α - Πρωτεΐνες-πολυηλεκτρολύτες (ανάλογα με το ολικό τους φορτίο μπορούν να συνδεθούν τόσο με ανιον- όσο και με κατιον-ανταλλακτικές ρητίνες Ηικανότητα δέσμευσης τους εξαρτάται: από το είδος και τη συγκέντρωση των άλλων αλάτων στο διάλυμα (ανταγωνιστική δράση) από το ph Στις δύο αυτές αρχές βασίζεται οδιαχωρισμός τους με τη χρωματογραφία ιονανταλλαγής 39

40 Χρωματογραφία ιονανταλλαγής 40

41 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΟΝΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ 41

42 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΟΝΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ Ηδιαδικασία έκλουσης βελτιώνεται σημαντικά με τη χρήση βαθμιδωτής έκλουσης (gradient elution) Ioνανταλλάκτες Κυτταρίνη (πολυσακχαρίτης γλυκόζης) Πηκτές πολυακρυλαμιδίου, πολυδεξτράνης (πολυμερές γλυκόζης υπό επίδραση βακτηρίων) Συνδυάζουν μηχανισμούς διαχωρισμού διήθησης πηκτής και ιονανταλλαγής Έχουν μεγαλύτερη χωρητικότητα σε σχέση με αυτή της κυτταρίνης 42

43 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗ Εμφάνιση χρωματογραφημάτων Χρησιμοποίηση ραδιενεργών ιχνηθετών (σπάνια) Φθορισμός ήαπόσβεση φθορισμού Σχηματισμός εγχρώμων ενώσεων (νινυδρίνη σχηματίζει προϊόντα πορφυρο-ιώδους χρώματος με πρωτοταγείς αμίνες και κίτρινου χρώματος με δευτεροταγείς 43

44 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗ Για σύνθετα μίγματα χρησιμοποιείται δισδιάστατη χρωματογραφία χάρτη 44

45 Χρωματογραφία διήθησης πηκτής ήμοριακού αποκλεισμού (gel filtration chromatography, molecular exclusion liquid chromatography) Tα μόρια διαχωρίζονται βάση μεγέθους και σχήματος 45

46 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΠΗΚΤΗΣ Ησυμπεριφορά ενός μορίου κατά τη διέλευση του μέσα από τη στήλη πηκτής μπορεί να εκτιμηθεί ποσοτικά V o - όγκος κινητής φάσης ήκενός όγκος (void volume) V t -oλικός όγκος στήλης (V t -V o )- όγκος διαλύτη στη στατική φάση V e - όγκος έκλουσης αναλύτη Κ av - μέσος συντελεστής κατανομής K av = V R V 0 V t V 0 Για μεγάλα μόρια που δεν εισέρχονται στο δίκτυο της πηκτής V R = V o και επομένως Κ av = 0 Για ένα μικρό μόριο που διεισδύει ελεύθερα σε όλο το δίκτυο της πηκτής, V R ~ V t και Κ av ~ 1, όπου V R όγκος συγκράτησης (ανάσχεσης) Μόρια ενδιάμεσου μεγέθους 0 < Κ av < 1 Οκενός όγκος (V o ) προσδιορίζεται με διαβίβαση αδρανούς μεγαλομορίου (κυανό δεξτράνης 2000, ΜΒ 2x10 6 ) και μέτρηση του όγκου συγκράτησης (V R ) Οολικός όγκος υπολογίζεται από τις διαστάσεις της στήλης, V t = πr 2 x μήκος στήλης V e / V o σχετικός όγκος έκλουσης, χαρακτηριστικός για κάθε αναλύτη και ανεξάρτητος του μεγέθους της στήλης Μηχανισμός διαχωρισμού (σε ιδανικές συνθήκες)- διείσδυση μικρομορίων στο πορώδες σύμπλεγμα της πηκτής Στην πράξη, λαμβάνει χώρα και προσρόφηση 46

47 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΠΗΚΤΗΣ Στατικές φάσεις: Υδρόφιλες πηκτές από διακλαδούμενα πολυμερή: δεξτράνης (Sephadex G) (προϊόντα πολυμερισμού γλυκόζης, παράγονται παρουσία βακτηριδίων) αγαρόζης (Sepharose B) (προϊόντα πολυμερισμού γαλακτόζης) πολυακρυλαμιδίου (Bio-Gel P) Πηκτές δεξτράνης και πολυακρυλαμιδίου παραγωγοποιούνται με ομάδες DEAE και CM. Οδιαχωρισμός ουσιών σε αυτού του είδους στατικές φάσεις είναι συνάρτηση τόσο του φορτίου όσο και του μεγέθους του αναλύτη. Εφαρμογές: - Διαχωρισμός μειγμάτων μεγαλομορίων (πρωτεΐνες, πεπτίδια, νουκλεϊνικά οξέα, πολυσακχαρίτες, ένζυμα, ορμόνες κλπ) Αφαλάτωση διαλυμάτων μακρομορίων Αλλαγή συστατικών ρυθμιστικού διαλύματος Προσδιορισμός μοριακών βαρών μακρομορίων 47

48 ΔΙΑΠΙΔΥΣΗ (Dialysis) μορφή μοριακής διήθησης Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για συμπύκνωση διαλυμάτων (με το πολυμερές ξηραντικό πολυαιθυλαινογλυκόλη) Ανάλογη τεχνική για το διαχωρισμό ήσυμπύκνωση διαλυμάτων μακρομορίων είναι η υπερδιήθηση 48

49 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ (ΑffinityChromatography) Aξιοποιείται ηικανότητα ειδικής μη ομοιοπολικής δέσμευσης πρωτεϊνών με ορισμένα μόρια (υποκαταστάτες) Οι υποκαταστάτες συνδέονται ομοιοπολικά με τη στατική φάση- υλικό χημικά αδρανές, με μεγάλο μέγεθος πόρων και μεγάλο αριθμό χαρακτηριστικών ομάδων Μεγάλο πλεονέκτημα- αξιοποίηση μοναδικών ιδιοτήτων των μακρομορίων σε αντίθεση με τις μικρές διαφορές φυσικοχημικών ιδιοτήτων μεταξύ μορίων που αξιοποιούνται σε άλλες τεχνικές Έκλουση: Με αλλαγή ph του υγρού έκλουσης, ιονικής ισχύος, προσθήκη ένωσης που σχηματίζει ισχυρότερους δεσμούς με τον υποκαταστάτη, θερμοκρασία Προσοχή στις συνθήκες έκλουσης- μπορούν να προκαλέσουν αποδιάταξη πρωτεϊνών Εφαρμογές: απομόνωση ενζύμων (με υποστρώματα), αντισωμάτων (με αντιγόνα), υποδοχέων ορμονών (ινσουλίνη), μεμβρανών, ακόμη και κυττάρων Μεγάλο πλεονέκτημα- απλοποίηση σχημάτων διαχωρισμού και μεγαλύτερες αποδόσεις 49

50 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ (ΑffinityChromatography) Η παραγωγοποίηση της αγαρόζης με τους κατάλληλους υποκαταστάτες γίνεται συνήθως σε δύο στάδια σύμφωνα με το σχήμα 50

51 XΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΗΣΥΝΔΕΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΟΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΩΝ ΔΕΣΜΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΙΟΝΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΜΕΤΑΠΤΩΣΗΣ (ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΣΕ ΣΤΕΡΕΟ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑ) ΚΑΙ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΚΥΡΙΩΣ ΙΣΤΙΔΙΝΩΝ ΣΤΕΡΕΑ ΦΑΣΗ- ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΕΝΟΙ ΠΟΛΥΣΑΚΧΑΡΙΤΕΣ (ΑΓΑΡΟΖΗ) ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΕΣ-ΙΜΙΝΟΔΙΟΞΕΙΚΟ ΟΞΥ, ΝΙΤΡΙΛΟΤΡΙΟΞΕΙΚΟ ΟΞΥ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΝΙΤΡΙΛΟΤΡΙΟΞΕΙΚΟΥ ΚΑΙ ΙΜΙΝΟΔΙΟΞΕΙΚΟΥ ΟΞΕΩΝ ΜΕ ΙΟΝΤΑ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΓΕΙΤΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΙΣΤΙΔΙΝΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕ ΤΗ Νi-NTA ΑΓΑΡΟΖΗ 51

52 XΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΠΟΥ ΦΕΡΟΥΝ ΟΜΑΔΕΣ ΙΣΤΙΔΙΝΩΝ. ΕΑΝ ΗΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ Α ΕΙΝΑΙ ΑΣΘΕΝΗΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΕΑΝ Η ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ Α ΕΙΝΑΙ ΙΣΧΥΡΗ ΕΝΩ Η ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ Β ΑΣΘΕΝΗΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΛΟΓΩ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΟΚΟΥ ΠΡΩΤΕΪΝΗ- ΙΟΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΠΛΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ NTA ΚΑΙ ΝΙΚΕΛΙΟΥ ΟΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΑΡΚΕΤΑ ΙΣΧΥΡΕΣ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΠΙΤΕΥΧΘΕΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ 52

53 ΑΛΛΕΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ Τα μόρια κατακρατούνται με φυσική προσρόφηση (δυνάμεις van der Waals (έλξη-απώθηση μεταξύ διπόλων, δεσμοί υδρογόνου) στην επιφάνεια αδιάλυτων ουσιών, όπως: -alumina (Al 2 3 ) -γη διατόμων (πυριτικά απολιθώματα μονοκύτταρων οργανισμών) -σακχαρόζη (sucrose) - πυριτικό οξύ (silica gel ) Έκλουση: οργανικοί διαλύτες ήμίγματα τους (χλωροφόρμιο, εξάνιο, διαιθυλαιθέρας) Μηχανισμός διαχωρισμού Κατανομή μεταξύ πολικής στατικής φάσης και μη πολικής κινητής φάσης Χρησιμοποιείται για το διαχωρισμό μη πολικών ενώσεων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΣΤΟΙΒΑΔΑΣ (Thin-Layer Chromatography, TLC) Στατική φάση επιστρωμένη σεστερεάυλικά (ύαλος, πλαστικό κλπ) Υλικό στατικής φάσης ιονανταλλάκτες, υδρόφιλες πηκτές, φυσικά προσροφητικά υλικά Μηχανισμός διαχωρισμού ποικίλλει ανάλογα με τη φύση της στατικής φάσης και το διαλύτη Τεχνική διαχωρισμού ρουτίνας για οργανικά μόρια 53

54 ΑΛΛΕΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗΣ ΦΑΣΗΣ (Reverse phase chromatography, RPC) Υγρή-υγρή χρωματογραφία κατανομής με μη πολική στατική φάση (ακινητοποιημένη σε στερεό αδρανές υπόστρωμα) και πολική κινητή φάση Πρώτες εφαρμογές - στο διαχωρισμό μίγματος μη πολικών ενώσεων, όπως λιπίδια Αποτελεσματική τεχνική για το διαχωρισμό και πολικών ενώσεων δεδομένου ότι διαθέτουν μη πολικές ομάδες, όπως ολιγονουκλεοτίδια και πρωτεΐνες Κίνδυνος αποδιάταξης πρωτεϊνών ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΔΡΟΦΟΒΩΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ (HYDRPHBIC INTERACTIN CHRMATGRAPHY, HIC) Βασίζεται, όπως και ηrpc στις υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις Σε αντίθεση με την RPC (με ισχυρά υδρόφοβο χαρακτήρα) που προκαλεί αποδιάταξη πρωτεϊνών, στην HIC η στατική φάση είναι υδρόφιλη πηκτή αγαρόζης μερικώς υποκατεστημένη με υδρόφοβες ομάδες (οκτυλο-, φαινυλο- υποκαταστάτες) Οι υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις είναι σχετικά ασθενείς και οι πρωτεΐνες διατηρούν τη φυσική τους κατάσταση Υγρά έκλουσης υδατικά ρυθμιστικά διαλύματα μειούμενης συγκέντρωσης άλατος (οι υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις αυξάνουν με την αύξηση της ιονικής ισχύος, αύξηση της συγκέντρωσης επιφανειοδραστικών και ελάττωση ph) ι πρωτεΐνες διαχωρίζονται βάση του βαθμού της επιφανειακής τους υδροφοβικότητας 54

55 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΥΔΡΟΦΟΒΩΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ (HYDRPHBIC INTERACTIN CHRMATGRAPHY, HIC) 55

56 ΑΛΛΕΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (HIGH - PERFRMANCE LIQUID CHRMATGRAPHY, HPLC) Μηχανισμοί διαχωρισμού προσρόφηση, ιονανταλλαγή, μοριακού αποκλεισμού, HIC, RPC Σημαντική βελτίωση διαχωρισμών με τη χρήση στηλών υψηλής διαχωριστικής ικανότητας Σημαντική ελάττωση των χρόνων ανάσχεσης ουσιών Ηκινητή φάση προωθείται μέσω πυκνά πληρωμένων στηλών υπό πίεση που φτάνει τα psi 1psi (pounds per square inch) = 0,068 atm 1MPa (Mega Pascal), 1 atm = 101,325 Pa 1 Pa = 0,145 psi ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΥΨΗΛΗ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΕΓΑΛΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΩΝ ΥΨΗΛΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ (< pmol ) EYKΛΙΑ ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 56

57 ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ Τεχνική διαχωρισμού που βασίζεται στη μετανάστευση ιόντων εντός ηλεκτρικού πεδίου Ηταχύτητα μετανάστευσης είναι συνάρτηση μάζας και φορτίου Eίδη ηλεκτροφόρησης: Χάρτη Πηκτής ακρυλαμιδίου Ισοηλεκτρικής εστίασης Τριχοειδής 57

58 ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ - ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ Σχηματισμός έγχρωμων προϊόντων των πρωτοταγών και δευτεροταγών αμινομάδων με σειρά αντιδραστηρίων, όπως - Νινυδρίνη (κυανό ήκυανοιώδες χρώμα εμφάνιση χρωματογραφημάτων) - Νινυδρίνη-Κολλιδίνη (χρωματική διάκριση διαφόρων αμινοξέων αργινίνη (ιώδες χρώμα), προλίνη (κίτρινο), τυροσίνη (κυανό) - Αντιδραστήριο Pauly (σουλφανιλικό οξύ-νιτρώδες νάτριο) ανίχνευση τυροσίνης και ιστιδίνης (ερυθρό χρώμα) - Αντιδραστήριο Ehrlich (π-διμεθυλαμινοβενζαλδεΰδη σε HCl και ακετόνη) ανίχνευση τρυπτοφάνης (πορφυρό χρώμα) ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ - Μέτρηση απορρόφησης στα 280 nm (υπολογισμός συγκέντρωσης βάσει του συντελεστή μοριακής απορροφητικότητας της πρωτεΐνης, ε, και της απορρόφησης) - H απλούστερη μη καταστρεπτική για τις πρωτεΐνες μέθοδος ποσοτικοποίησης πρωτεϊνών Α = εbc, C (mol/l) = A/εb ή Α = α (ml mg -1 cm -1 ) x b x C, C (mg/ml) = A/αb - Αν ηαδεν είναι γνωστή, τότε ποιοτική εκτίμηση της ποσότητας της πρωτεΐνης γίνεται βάσει της σχέσης C (mg/ml) = A

59 59

60 ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ - ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΧΡΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ Μέθοδος Biuret (αντίδραση ειδική για πεπτιδικούς δεσμούς) Αντιδραστήριο διουρίας: CuS 4 5 H 2 τρυγικό κάλιο-νάτριο σε διάλυμα ΝaΟΗ και ΚΙ (πορφυρό χρώμα, λόγω σχηματισμού συμπλόκου του χαλκού με δύο πεπτιδικές αλυσίδες, μέτρηση απορρόφησης στα 540nm) Μέθοδος Lowry (τροποποίηση της μεθόδου Biuret) Στο παραπάνω σύμπλοκο της διουρίας προστίθεται το αντιδραστήριο Folin-Ciocalteu (Νa 2 W 4 2H 2 και Νa 2 Mo 4 H 2 σε διάλυμα H 3 P 4 και ΗCl) σχηματισμός προϊόντος ερυθρο-κυανού χρώματος (Α=600 nm). 100 φορές μεγαλύτερη ευαισθησία σε σχέση με τη μέθοδο Biuret (γραμμική περιοχή, μg/ml) 60

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Είναιταπροϊόνταδευτερογενούςµεταβολισµού. Μερικοί γνωστοί δευτερογενείς µεταβολίτες είναι η µορφίνη, ήκαφεΐνη, το καουτσούκ κ.ά. Ο ρόλος τους φαίνεται να είναι οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus

EXPRESSION SYSTEMS. 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans. 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris. 3. Fungi Trichoderma Aspergillus EXPRESSION SYSTEMS 1. Bacteria E.coli B. subtilis S. lividans 2. Yeasts S. cerevisiae Pichia pastoris 3. Fungi Trichoderma Aspergillus 4. Insect cells ΙΑΡΡΗΞΗ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Οι τεχνικές διάρρηξης κυττάρων διακρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Ζήτηµα 1ο Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο στους

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Χηµείας Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θέματα 1. Ποια είναι η δομή και τα βασικά χαρακτηριστικά των λιπαρών οξέων 2. Πώς απομακρύνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µεµβρανικών λιπιδίων µε χρωµατογραφία λεπτής στοιβάδας 60 ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΣΤΟΙΒΑ ΑΣ Σκοπός της άσκησης : η εφαρµογή της χρήσης µιας φυσικής ιδιότητας, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:Ν.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ 2 Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 3 1. Ποια είναι τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής και ποια τα χημικά χαρακτηριστικά της; Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροφορητικές Μέθοδοι Διαχωρισμού. Πηκτώματα αγαρόζης / ακρυλαμιδίου

Ηλεκτροφορητικές Μέθοδοι Διαχωρισμού. Πηκτώματα αγαρόζης / ακρυλαμιδίου Ηλεκτροφορητικές Μέθοδοι Διαχωρισμού Πηκτώματα αγαρόζης / ακρυλαμιδίου Ηλεκτροφόρηση Μέθοδος διαχωρισμού και ανάλυσης μορίων DNA, RNA και πρωτεϊνών σύμφωνα με το μέγεθος και το φορτίο τους Η ιδέα να χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR)

ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΑΛΥΣΙΔΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΑΣΗΣ POLYMERASE CHAIN REACTION (PCR) Α. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σταμάτης Κουσίσης, Δημοσθένης Κίζης, Δήμητρα Χούχουλα Βασική αρχή της Αλυσιδωτής Αντίδρασης της Πολυμεράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HPLC ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ (HPLC) ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΛΗ / ΣΤΑΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Επίπεδη, μήκους 3-25 cm και διαμέτρου 0,5-5 mm. Μικροπορώδη σωματίδια πηκτής διοξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 16/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ. Με εφαρμογή υψηλής πίεσης η κινητή φάση διέρχεται μέσα από τη στατική ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΣ (HPLC)

ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ. Με εφαρμογή υψηλής πίεσης η κινητή φάση διέρχεται μέσα από τη στατική ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΣ (HPLC) ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΓΡΟΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ XΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΚΙΝΗΤΗ ΦΑΣΗ: Υγρό ΣΤΑΤΙΚΗ ΦΑΣΗ: 1. Στερεά σωματίδια Χρωματογραφία υγρού-στερεού (Χρωματογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1.

Μονάδες 6 ΘΕΜΑ Β. ιαθέτουμε υδατικό διάλυμα CH 3 COONa συγκέντρωσης 0,1 Μ ( ιάλυμα 1 ). Β1. Να υπολογίσετε το ph του διαλύματος 1. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική

Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική Βιοχημεία Βιομορίων Αθήνα 2015 Γενικές Ιδιότητες Ένζυμα : Βιολογικοί Καταλύτες Τα ένζυμα είναι πρωτεϊνικά μόρια Μικρή ομάδα καταλυτικών RNA H

Διαβάστε περισσότερα

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase

Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Επισκεφτήκαμε το ινστιτούτο νευρολογίας και γενετικής όπου μας μίλησε ο κύριος Βάσος Νεοκλέους και η κ. Αλέξια Φαίδωνος για τη μηχανή Polymerase Chain Reaction (pcr)- Αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης.η

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παράδειγμα: η αναγωγή του αζώτου σε αμμωνία Ν 2 + 3Η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATION INSTITUTION OF WESTERN MACEDONIA ΚΟΙΛΑ ΚΟΖΑΝΗΣ-GR 50100 I KILA, GR 50101 KOZANI-GREECE http://www.teiwm.gr ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. γ A2. δ A3. α) Σ β) Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Χημική σύσταση του κυττάρου

Χημική σύσταση του κυττάρου 1 Χημική σύσταση του κυττάρου Τα χημικά στοιχεία, που συμμετέχουν στη δομή των βιολογικών μορίων, συγκαταλέγονται στα στοιχεία που συνθέτουν τον φλοιό της γης. Όλοι οι οργανισμοί από τον πιο απλό μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας την παρακάτω πρόταση. Από τα παρακάτω ζεύγη ουσιών ρυθµιστικό διάλυµα είναι το α. HF / NaF.

1.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας την παρακάτω πρόταση. Από τα παρακάτω ζεύγη ουσιών ρυθµιστικό διάλυµα είναι το α. HF / NaF. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. δ. S 2 Μονάδες 4

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. δ. S 2 Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α Α.1. γ Α.2. δ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α.. α. Σωστό, β. Λάθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Με τον όρο χρωματογραφία εννοούμε ένα πλήθος τεχνικών διαχωρισμού που βασίζονται στη διαφορετική κατανομή των συστατικών ενός μίγματος μεταξύ μια κινητής και μιας στατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

συμπεριφέρεται ως α. βάση. β. οξύ. γ. πρωτονιοδότης. δ. αμφολύτης. Μονάδες 5

συμπεριφέρεται ως α. βάση. β. οξύ. γ. πρωτονιοδότης. δ. αμφολύτης. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Ροή της βιολογικής ενέργειας και ρόλος των ενζύµων» Ορεστιάδα 2015 Ροή της βιολογικής ενέργειας Ποσό της ηλιακής ενέργειας που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ÊÏÑÕÖÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΧΡΗΣΗ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ Μανδηλαρά Γεωργία Βιολόγος PhD, Επιστημονικός Συνεργάτης Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τμήμα Μικροβιολογίας Υδατογενείς λοιμώξεις: χρήση νερού

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Ζεύγη βάσεων ΓΕΝΕΤΙΚΗ. 2. Δομή νουκλεϊκών οξέων. Φωσφοδιεστερικός δεσμός

Ζεύγη βάσεων ΓΕΝΕΤΙΚΗ. 2. Δομή νουκλεϊκών οξέων. Φωσφοδιεστερικός δεσμός Ζεύγη βάσεων Αδενίνη Θυμίνη Γουανίνη Κυτοσίνη ΓΕΝΕΤΙΚΗ Φωσφοδιεστερικός δεσμός 2. Δομή νουκλεϊκών οξέων ΝΟΥΚΛΕΪΚΑ ΟΞΕΑ ΣΥΣΤΑΣΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΜΟΡΙΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ 1. Αμινοξέα πρωτεϊνες

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΙΙ Φροντιστήριο 7/11/2011 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. Μ. Μαυρή

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΙΙ Φροντιστήριο 7/11/2011 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. Μ. Μαυρή ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΙΙ Φροντιστήριο 7/11/2011 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Μ. Μαυρή Πρωτεΐνες Ευθύγραμμα πολυμερή που αποτελούνται από συνδυασμό 20 αμινοξέων. Ρόλος πρωτεϊνών: 1. Ενζυµική κατάλυση-ρύθµιση µεταβολισµού 2. Μεταφορά και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 1.2 1.1. γ. Μονάδες 5 1.2. Μονάδες 5

ΘΕΜΑ 1ο 1.1 1.2 1.1. γ. Μονάδες 5 1.2. Μονάδες 5 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το συζυγές οξύ της ΝΗ 3 είναι: α. ΝΗ 2 - β.νa

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 - Β1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Πώς χαρακτηρίζονται τα χημικά μόρια Α και Β; Πώς χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΥ ΓΕΝΙΚΥ ΛΥΚΕΙΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΜΕΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΛΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΣ ΤΕΧΝΛΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΛ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. 1. β 2. β 3. γ 4. β Β. Ζύμωση: Διαδικασία ανάπτυξης μικροοργανισμών σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες Υβριδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίνονται: Κ a CH 3 COOH = 10 5, Κ b NH 3 = 10 5 Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Η συζυγής βάση του Η 2 SO 4 είναι α. SO 4 2. β. HSO 4. γ. H 2 SO 3. δ. H 2 S. Μονάδες 5

1.1 Η συζυγής βάση του Η 2 SO 4 είναι α. SO 4 2. β. HSO 4. γ. H 2 SO 3. δ. H 2 S. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ κύριο ΚΕΦΑΛΛΩΝΙΤΗ ΓΙΑΝΝΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες 1. Γενικά Πρωτεΐνες: μεγάλα βιομόρια που απαντούν σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς Διαφορετικά είδη πρωτεϊνών με ποικίλη βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ιεργασίεςπου εφαρµόζονται συνήθως στην επεξεργασία του πόσιµου νερού Κροκίδωση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα