ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΡΟΥΣΑΝΟΥ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ Σ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΡΟΥΣΑΝΟΥ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ Σ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ Σ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΡΟΥΣΑΝΟΥ ΜΕΤΕΩΡΩΝ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Α ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ Σ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΡΟΥΣΑΝΟΥ ΜΕΤΕΩΡΩΝ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Ὑποβλήθηκε στό Τμῆμα Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίας τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Α.Π.Θ. ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Εὐθύμιος Ν. Τσιγαρίδας Συμεών Πασχαλίδης Μαρία Καζαμία Τσέρνου Ἀθανάσιος Καραθανάσης Ἀριστοτέλης Μέντζος Ἀγγελική Τριβυζαδάκη Γλυκερία Χατζούλη «Ἡ ἔγκριση τῆς παρούσας Διδακτορικῆς Διατριβῆς ἀπό τό Τμῆμα Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίας τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δέν ὑποδηλώνει τήν ἀποδοχή τῶν γνωμῶν τοῦ συγγραφέως» (Ν.5343/1932, ἄρθρο 202, παρ. 2). 2

3 Στούς γονεῖς μου καί στά παιδιά μου 3

4 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΡΟΥΣΑΝΟΥ α. Ἀπό τήν ἵδρυση ἕως τήν ἀνακαίνιση. Θέση καί ὄνομα... 9 β. Οἱ νέοι κτήτορες καί ὁ διάδοχός τους γ. Ἡ μονή κατά τήν περίοδο τῆς τουρκοκρατίας. Ἀναγέννηση καί συρρίκνωση δ. Ὁ νεότερος ἱστορικός βίος τῆς μονῆς ε. Ἡ ἀνασύσταση τῆς μονῆς στ. Μετόχια ζ. Ἅγια λείψανα καί λειψανοθῆκες η. Φορητές εἰκόνες θ. Κώδικες καί κωδικογράφοι ι. Ἡ διαθήκη τῶν κτητόρων ἱερομονάχων Ἰωάσαφ καί Μαξίμου. Συμβολή στήν ἱστορία τῆς μονῆς Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ - ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙ- ΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ α. ΤΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ 52 β. Ἡ κατάσταση διατήρησης τῶν τοιχογραφιῶν ΟΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ α. Ἡ εἰκονογραφία τοῦ τρούλου β. Ὁ Εὐχαριστιακός κύκλος γ. Ὁ κύκλος τοῦ Δωδεκαόρτου δ. Ὁ κύκλος τῶν Παθῶν ε. Ὁ κύκλος τῶν Ἑωθινῶν εὐαγγελίων στ. Τά Θαύματα καί ἡ Διδασκαλία ζ. Ὁ Θεομητορικός κύκλος η. Σκηνές ἐμπνευσμένες ἀπό τό τριώδιο θ. Σκηνές Παλαιᾶς Διαθήκης ι. Οἱ Αἴνοι ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΙΩΝ α. Ἀρχάγγελοι β. Προπάτορες γ. Προφῆτες (σέ μετάλλια) δ. Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ε. Ἱεράρχες στ. Ἰσαπόστολοι ζ. Ὁλόσωμοι ἅγιοι μάρτυρες η. Μάρτυρες (σέ μετάλλια) θ. Ὅσιοι καί ἀναχωρητές μοναχοί

5 ι. Στυλίτες ια. Μελωδοί ιβ. Ἰαματικοί ΘΕΜΑΤΑ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ 9.1. ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕΧΝΟΤΡΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ α. Οἱ συνθέσεις. Γενικά χαρακτηριστικά β. Τό τοπίο καί τό ἀρχιτεκτονικό βάθος γ. Ἡ ανθρώπινη μορφή δ. Οἱ φυσιογνωμικοί τύποι καί ἡ τεχνική ἀπόδοση τῶν μορφῶν ε. Ἡ πτυχολογία στ. Τό χρῶμα ζ. Πηγές ἔμπνευσης τοῦ ζωγράφου καί τυχόν πρωτοτυπία τῶν συνθέσεων ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΠΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟ Ι ΟΝΤΑΙ SUMMARY 298 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τά μοναστήρια τῶν Μετεώρων, μέ ἀδιάκοπη παρουσία ὀργανωμένου μοναστικοῦ βίου ἐδῶ καί ἑξακόσια καί πλέον χρόνια, ἀποτελοῦν τή σπουδαιότερη, μετά τό Ἅγιον Ὄρος, μοναστική πολιτεία τῆς πατρίδος μας, παγκοσμίως γνωστή ὡς χώρου ὀρθοδόξου λατρείας καί ἀσκήσεως, ἀλλά καί γιά τήν μοναδικότητα καί ἰδιαιτερότητα τοῦ τόπου. Ἡ ἐπίσκεψη στίς μονές καί τό ὑποβλητικό μοναδικοῦ φυσικοῦ κάλλους τοπίο μέ τούς ὑψίκορμους βράχους ἀποτελεῖ μοναδική ἐ- μπειρία, τόσο πνευματική, γιά τήν ἀνάταση τῆς ψυχῆς, ὅσο καί καλλιτεχνική, γιά τόν θαυμασμό τῶν ἐκκλησιαστικῶν θησαυρῶν -τοιχογραφίες, φορητές εἰκόνες, χειρόγραφα, ἀργυρᾶ ἐκκλησιαστικά σκεύη, ἱερά ἄμφια, ξυλόγλυπτα-, ἔργα ἐνάρετων τεχνιτῶν, τά ὁποῖα διεφύλαξαν ἀπό τήν φθορά τοῦ πανδαμάτορος χρόνου καί τήν ληστρική, ἴσως, διάθεση ἐπισκεπτῶν ἄλλων ἐποχῶν οἱ μοναχοί. Ἀνάμεσα στούς καλλιτεχνικούς αὐτούς θησαυρούς ἀξιόλογο ἐνδιαφέρον παρουσιάζουν οἱ τοιχογραφίες τοῦ καθολικοῦ τῆς μονῆς Ρουσάνου, γιά τίς ὁποῖες δέν ὑπάρχει μέχρι σήμερα κάποια συστηματική μελέτη τοῦ διάκοσμου, σέ ἀ- ντίθεση μέ τά ἄλλα καθολικά καί παρεκκλήσια τῶν μετεωριτικῶν μονῶν, τά ὁ- ποῖα δημοσιεύονται πλήρως ἤ μερικῶς στά ἔργα τῶν Χατζηδάκη - Σοφιανοῦ (Μεγάλο Μετέωρο), Σοφιανοῦ - Τσιγαρίδα (Μονή Ἀναπαυσᾶ), Χατζούλη (Λιτή μονῆς Βαρλαάμ), Σαμπανίκου (Παρεκκλήσι Τριῶν Ἱεραρχῶν μονῆς Βαρλαάμ) καί Vitaliotis (Saint-Etienne). Γιά τήν ἱστορία τῆς μονῆς Ρουσάνου, ὅπως καί τῶν ἄλλων μονῶν τῶν Μετεώρων, μεγάλη συμβολή στήν ἔρευνα ἀποτέλεσαν κυρίως οἱ δημοσιεύσεις τῶν ἀκάματων ἐπιστημόνων Ν. Βέη, Γ. Σωτηρίου καί Δ. Σοφιανοῦ. Ἐπιπλέον, ἡ δημοσίευση τῶν τοιχογραφιῶν τοῦ καθολικοῦ τῆς μονῆς Διονυσίου Ἁγίου Ὄρους, καθώς καί ἄρθρα κυρίως τοῦ καθηγητῆ κ. Γ. Βελένη, ἀλλά καί τοῦ κ. Λ. Δεριζιώτη γιά τόν ζωγράφο Τζώρτζη καί τό ἔργο του στό καθολικό τῆς μονῆς Δουσίκου, καθιστοῦν προσιτές τίς ἐν λόγῳ τοιχογραφίες στήν ἔρευνα καί προσφέρουν σημαντικά στοιχεῖα γιά τήν δραστηριότητα καί τό ἔργο τοῦ κρητικοῦ ζωγράφου στό Ἅγιο Ὄρος καί στή Θεσσαλία. Τό μεγάλο τουριστικό ἐνδιαφέρον ἄλλωστε τῆς περιοχῆς ἐπέβαλε ἀκόμη τήν ἔκδοση τουριστικῶν ὁδηγῶν, ὅ- που παρουσιάζεται μέ σύντομες, ἀξιόπιστες καί γλαφυρές περιγραφές ἡ ἱστορία, τό εἰκονογραφικό πρόγραμμα καί οἱ καλλιτεχνικοί θησαυροί τῶν μοναστικῶν καθιδρυμάτων (κατόψεις καί φωτογραφικό ὑλικό). Τά δεδομένα αὐτά ἀποτελοῦν πολύτιμες πληροφορίες γιά τήν ἔρευνα, τήν ἱστορία καί τήν μεταβυζαντινή ζωγραφική στό θεσσαλικό χῶρο. Μετά τήν ὁλοκλήρωση τοῦ πρώτου κύκλου τῶν μεταπτυχιακῶν μου σπουδῶν (2002) καί κατόπιν προτάσεως τοῦ ἐπόπτου καθηγητῆ κ. Εὐθ. Τσιγαρίδα, ἀνέλαβα ὡς θέμα τῆς διδακτορικῆς μου διατριβῆς τίς τοιχογραφίες τοῦ καθολικοῦ τῆς μονῆς Ρουσάνου. Συμπαραστάση καί στήριξη στό ἐνδιαφέρον μου αὐτό μοῦ προσέφερε ἡ ὁσιολογιωτάτη καθηγουμένη τῆς μονῆς Ρουσάνου μοναχή Φιλοθέη, ἡ ὁποία μέ παρακίνησε νά ἀσχοληθῶ περαιτέρω. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐνασχόλησής μου αὐτῆς εἶναι ἡ παροῦσα μελέτη, ἡ ὁποία διαρθρώνεται σέ δέκα ἑνότητες. Στήν πρώτη ἐξετάζονται ἡ διαδρομή τῆς μονῆς μέσα στήν ἱστορία, στοιχεῖα πού προκύπτουν ἀπό τήν διαθήκη τῶν κτητόρων Ἰωάσαφ καί Μαξίμου, ἡ ἴδρυση, ἡ ἀνακαίνιση καί οἱ θησαυροί τῆς μονῆς. Στή δεύτερη δίδονται πληροφορίες γιά τήν ἀρχιτεκτονική τοῦ καθολικοῦ. Στήν τρίτη ἑ- νότητα παρουσιάζεται τό εἰκονογραφικό πρόγραμμα τοῦ καθολικοῦ καί ἀναλύε- 6

7 ται ἡ κατάσταση διατήρησης τῶν τοιχογραφιῶν. Στήν τέταρτη γίνεται ἐκτενής εἰκονογραφική ἀνάλυση τῶν ἐπιμέρους εἰκονογραφικῶν κύκλων σέ δέκα ὑποενότητες. Ἡ πέμπτη πραγματεύεται τίς μεμονωμένες μορφές τῶν ἁγίων, ἡ ἕκτη τά θέματα μηνολογίου μέ τίς σκηνές τῶν μαρτυρίων πού κοσμοῦν τόν χῶρο τῆς λιτῆς, ἡ ἕβδομη τήν Δευτέρα Παρουσία και ἡ ὄγδοη τά διακοσμητικά θέματα. Στήν ἔνατη σέ δύο ἐπιμέρους ὑποενότητες ἐξάγονται συμπεράσματα γιά τήν εἰκονογραφία καί τήν τεχνοτροπία συγκεκριμένα, διατυπώνονται γενικές παρατηρήσεις στήν εἰκονογραφία, ἐντάσσεται τό ἐξεταζόμενο καθολικό στήν εἰκονογραφική καί καλλιτεχνική παράδοση τῆς κρητικῆς σχολῆς ζωγραφικῆς, ἀναζητοῦνται οἱ καταβολές στά πρότυπα τοῦ ζωγράφου, ἀναλύεται ὁ τρόπος ἀπόδοσης τῶν συνθέσεων, τῆς ἀνθρώπινης μορφῆς, τῆς πτυχολογίας, τῶν χρωμάτων, παρουσιάζονται οἱ πηγές ἔμπνευσης τοῦ ζωγράφου, ἀποδίδεται ἡ διακόσμηση τοῦ καθολικοῦ στό ζωγράφο Τζώρτζη καί συνδέεται μέ τά καθολικά τῶν μονῶν Διονυσίου, Μεγάλου Μετεώρου, Δουσίκου καί Δοχειαρίου. Στή δέκατη, τέλος, ἑ- νότητα γίνεται λόγος γιά τό πρόσωπο τοῦ καλλιτέχνη καί ἀναφέρονται οἱ ἐπιστημονικές ἀπόψεις πού ἔχουν κατά καιροῦς διατυπωθεῖ. Πρέπει, ὡστόσο, νά διευκρινήσω ἐδῶ, ὅτι τά παραπάνω καθολικά δέν εἶναι πλήρως δημοσιευμένα, μέ ἐξαίρεση τίς τοιχογραφίες τοῦ καθολικοῦ τῆς μονῆς Διονυσίου, ἐνῶ γιά τήν μονή Μεγάλου Μετεώρου καί τήν μονή Δοχειαρίου γίνεται ἐπιλογή καί δημοσίευση ἐλαχίστων φωτογραφιῶν σέ λευκώματα, ἤ ἐλαχίστων σποραδικά γιά τήν μονή Δουσίκου. Ἡ ἀναφορά σέ συνθέσεις καί μεμονωμένες μορφές τῶν καθολικῶν αὐτῶν γίνεται μέ βάση τή μελέτη φωτογραφικοῦ ἀρχεῖου πού μοῦ παραχώρησε ἀγαπητός μου φίλος. Γιά τό λόγο αὐτό ἡ ἐπανάληψη σέ ὑποσημείωση, ὅτι ἡ ἀνάλυση βασίζεται στή μελέτη προσωπικοῦ ἀρχείου ἤ σέ ἐπιτόπια παρατήρηση, ἀποφεύγεται ὡς μονότονη καί κουραστική. Ἡ παροῦσα μελέτη ὑποβάλλεται ὡς διδακτορική διατριβή στό Τμῆμα Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίας τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μέ τήν ἐλπίδα νά συμβάλει θετικά στήν ἔρευνα γιά τήν μεταβυζαντινή μνημειακή ζωγραφική τοῦ 16ου αἰώνα. Ἐπιθυμῶ νά ἐκφράσω ἀπό τή θέση αὐτή τίς θερμές εὐχαριστίες καί τήν ἐγκάρδια εὐγνωμοσύνη μου στόν ὁμότιμο καθηγητή κ. Εὐθύμιο Ν. Τσιγαρίδα, κύριο ἐπιβλέποντα τῆς μελέτης μου καί δάσκαλό μου ἀπό τά πρῶτα πανεπιστημιακά χρόνια, γιά τήν ἐνθάρρυνση καί προτροπή του νά ἀσχοληθῶ μέ τό θέμα, τίς πολύτιμες συμβουλές του κατά τίς γόνιμες συζητήσεις μας σχετικά μέ τόν τρόπο ἐπιστημονικῆς προσέγγισης τοῦ θέματος καί τίς καίριες ὑποδείξεις καί διορθώσεις του, μέ τίς ὁποῖες συνέβαλε στήν ἀρτιότερη παρουσίαση τοῦ κειμένου. Εὐχαριστῶ ἐπίσης θερμά τόν ἀναπληρωτή καθηγητή κ. Συμεών Πασχαλίδη καί τήν ἐπίκουρο καθηγήτρια κ. Μαρία Καζαμία - Τσέρνου, μέλη τῆς τριμελοῦς συμβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, γιά τήν πρόθυμη καί φιλική συνεργασία καί βοήθειά τους. Ὀφείλω ἐπίσης νά εὐχαριστήσω θερμῶς τόν σεβασμιώτατο μητροπολίτη Σταγῶν καί Μετεώρων κ. Σεραφείμ, πολυσέβαστο ἱεράρχη τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, γιά τήν παροχή τῆς εὐλογίας καί τήν χορήγηση τῆς σχετικῆς ἀδείας μελέτης τῆς μονῆς. Ὁλόψυχες εὐχαριστίες ἐκφράζω πρός τήν ὁσιολογιωτάτη καθηγουμένη τῆς μονῆς Ρουσάνου μοναχή Φιλοθέη καί τήν περί αὐτή ἀδελφότητα γιά τήν ἄριστη συνεργασία, ἀκούραστη προθυμία, ἀμέριστη βοήθεια κατά τίς ἀ- μέτρητες ἐπισκέψεις μου στή μονή, τήν παροχή τῆς γνωστῆς μετεωριτικῆς φιλο- 7

8 ξενίας καί κάθε διευκόλυνσης στίς ἐκεῖ ἐργασίες μου. Ἰδιαίτερα δε εὐχαριστῶ τίς μοναχές Μαξίμη, Ἰσιδώρα καί Εὐσεβία. Εὐχαριστῶ ἐπίσης τόν ἐκλεκτό φίλο καί διδάκτορα Βυζαντινῆς Ἀρχαιολογίας κ. Γεώργιο Φουστέρη γιά τήν σχεδίαση τῶν ἀναπτυγμάτων τοῦ καθολικοῦ, καθώς καί τούς ἀγαπητούς φίλους Κωνσταντῖνο Βαφειάδη καί Ἰωάννη Χουλιαρᾶ, διδάκτορες Βυζαντινῆς Ἀρχαιολογίας, γιά τίς πολύτιμες ὑποδείξεις, ἐποικοδομητικές συζητήσεις καί παντοειδή βοήθειά τους. Τέλος, ἰδιαίτερη εὐγνωμοσύνη ἐκφράζω στά ἀγαπημένα μου πρόσωπα, τή σύζυγό μου Δέσποινα καί στά παιδιά μου, γιά τήν στήριξη πού μοῦ παρεῖχαν στήν πορεία τῆς ἔρευνας, τίς θυσίες, τήν ὑπομονή καί τήν ἀγάπη τους. 8

9 1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΡΟΥΣΑΝΟΥ α. Ἀπό τήν ἵδρυση ἕως τήν ἀνακαίνιση. Θέση καί ὄνοµα. Ἡ ἱερά μονή Ρουσάνου εἶναι ἕνα ἀπό τά ἕξι, σέ λειτουργία σήμερα, ἐναπομείναντα μοναστήρια τῶν Μετεώρων, τῆς δεύτερης σέ σπουδαιότητα καί ἐπιρροή μοναστικῆς πολιτείας τῆς Ἑλλάδας. Εἶναι κτισμένη σέ ἕνα κατακόρυφο καί λεῖο βράχο ὕψους ἑκατό περίπου μέτρων, πάνω ἀπό τόν ἀμαξιτό δρόμο πού ὁδηγεῖ ἀπό τό χωριό Καστράκι στίς μονές τῶν Μετεώρων. Ἀπό τόν ἐξώστη τῆς μονῆς ὁ προσκυνητής ἀτενίζει τό ὑψίκορμο πέτρινο δάσος τῶν Μετεώρων, ὅπου στίς γύρω κορυφές τῶν βράχων βρίσκονται οἱ μονές Μεγάλου Μετεώρου, Βαρλαάμ, Ἁγίου Νικολάου Ἀναπαυσᾶ καί Ἁγίας Τριάδος, οἱ ἐρειπωμένες μονές Παντοκράτορος, Προδρόμου καί Ἁγίας Μονῆς, ἐνῶ στό βάθος ὑψώνονται οἱ ὁρεινοί ὄ- γκοι τῆς Πίνδου καί τοῦ Κόζιακα. Οἱ βράχοι καί οἱ σπηλιές τῶν Μετεώρων ἀποτέλεσαν χῶρο ἐγκαταβίωσης μοναχῶν καί ἀναχωρητῶν καί δημιούργησαν ἕνα εὐνοϊκό περιβάλλον γι αὐτούς πού ἤθελαν νά ἀφιερωθοῦν στό Θεό 1, πολύ πρίν ὀργανωθεῖ ὁ κοινοβιακός τρόπος ζωῆς τοῦ μετεωριτικοῦ μοναχισμοῦ. Οἱ βράχοι πού προβάλλουν κατακόρυφοι ἀπό τήν πεδιάδα, τό ἀπρόσιτο τοῦ τόπου, καθώς ἐπίσης καί τό γεγονός ὅτι ἡ πρόσβαση ἦταν δυνατή μόνο μέ τό βριζόνι δημιουργεῖ τήν ἐντύπωση ἑνός περιβάλλοντος ἀποκομμένου ἀπό τήν κίνηση τοῦ ἔξω κόσμου. Ἡ πρώτη ὀργάνωση τῆς μοναστικῆς ζωῆς στούς βράχους τῶν Μετεώρων καί κατά συνέπεια καί στό βράχο τῆς μονῆς Ρουσάνου ἀρχίζει στά μέσα τοῦ 14ου αἰώνα ὅταν ἱδρύθηκαν τά πρώτα μοναστήρια. Ἀπό πολύ νωρίτερα, ἵσως τόν 11ο αἰώνα, στίς σπηλιές τῶν βράχων ζοῦν ἀναχωρητές σέ μικρά κελλιά, τίς λεγόμενες «κέλλες», πού γιά τήν καθημερινή τούς προσευχή εἶχαν ὑποτυπώδη παρεκκλήσια, τά γνωστά «προσευχάδια» 2. Περίπου στίς ἀρχές τοῦ 12ου αἰώνα συγκροτήθηκε ἡ σκήτη τῆς Δούπιανης ἤ σκήτη τῶν Σταγῶν, στό ναό τῆς ὁποίας συ- 1 Τό ἦθος καί ὁ τρόπος ζωῆς τῶν μοναχῶν ἀναδεικνύουν τό φυσικό περιβάλλον ὅπου κατοικοῦν στό ἀρχέτυπο κάλλος του, δημιουργώντας μία ἀγαπητική σχέση μαζί του, ἀφοῦ τό προσεγγίζουν μέ διάκριση καί ἀγάπη. Ἀν. Κεσελόπουλος, Ἄνθρωπος καί φυσικό περιβάλλον, σπουδή στόν ἅγιο Συ- µεών τό Νέο Θεολόγο, σ Ὁ ἴδιος, Οἱ ἱερεῖς καί τό φυσικό περιβάλλον, Κληρ 27 (1995), σ Σ. Μπαλατσούκας, Οἱ ἅγιοι καί τό φυσικό περιβάλλον, Θεσσαλονίκη 1996, σ Νικοδήμη μοναχή Ἁγιοστεφανίτισσα, Ἡ σχέση ἀνθρώπινης δηµιουργίας καί φυσικοῦ περιβάλλοντος στήν ὀρθόδοξη µοναχική παράδοση καί ἡ ἀποτύπωσή της στήν µοναστική πολιτεία τῶν Ἁγίων Μετεώρων, στόν τόμο Ἡ Καλαµπάκα µέσα ἀπό τήν ἱστορία της, εἰσηγήσεις πρακτικά Β ἱστορικοῦ συνεδρίου Καλαµπάκας, Καλαμπάκα 2005, σ Βλ. ἐπίσης τά πρακτικά διατμηματικοῦ συμποσίου «Ὀρθοδοξία καί φυσικό περιβάλλον», πού διοργανώθηκε ἀπό τά τμήματα Θεολογίας, Ποιμαντικῆς καί Κοινωνικῆς Θεολογίας, Δασολογίας καί Φυσικοῦ Περιβάλλοντος τοῦ ΑΠΘ στίς 3-4 Ἀπριλίου Ν. Βέης, Συµβολή εἰς τήν ἱστορίαν τῶν µονῶν τῶν Μετεώρων, Βυζ 1 (1909), σ. 236 θ, 245, 248. Ἀδ. Ἀδαμαντίου, Ἐργασίαι ἐν Μετεώροις, ΠΑΕ 1909, σ Ἰ. Βογιατζίδης, Τό χρονικό τῶν Μετεώρων, Ἱ- στορική ἀνάλυση καί ἑρµηνεία, ΕΕΒΣ 1 (1924), 2 (1925), σ Ἰ. Παπασωτηρίου, Τά Μετέωρα, Τρίκαλα 1934, σ. 7. Δ. Σοφιανός, Μετέωρα, σ Ν. Νικονάνος, Μετέωρα, Τά µοναστήρια καί ἡ ἱστορία τους, Ἀθήνα 1992, σ Ν. Νικονάνος, Τό ἐκκλησάκι τῆς Παναγίας ούπιανης ἤ Ζωοδόχου Πηγῆς στό Καστράκι Καλαµπάκας, Τρικ 2 (1982), σ. 99. Θ. Νημᾶς, Μετέωρα Καλαµπάκα (ἱστορία-µνηµεῖα-τουρισµός), Θεσσαλονίκη , σ. 42. Χρ. Μότσιου, Οἱ ἅγιοι τῶν Μετεώρων, Θεσσαλονίκη 1998, σ. 19, ἀδημ. διδ. διατρ. Σ. Χούλια - Τζ. Ἀλμπάνη, Μετέωρα, Ἀρχιτεκτονική - Ζωγραφική, Ἀθήνα 1999, σ

10 γκεντρωνόταν οἱ ἐρημίτες πατέρες κάθε Κυριακή γιά νά τελέσουν καί συμμετάσχουν στή θεία Λειτουργία ἀπό κοινοῦ 3. Ἡ σκήτη ὑπαγόταν στήν ἐπισκοπή Σταγῶν 4, ὁ προϊστάμενος ἔφερε τόν τίτλο τοῦ «Πρώτου», δηλαδή τοῦ καθηγουμένου τῆς σκήτης, κυβερνοῦσε τά γύρω ἀσκηταριά καί εἶχε ὡς ἕδρα τό ναό τῆς Δούπιανης πού ἦταν ἀφιερωμένος στήν Παναγία 5. Ἡγετική μορφή σέ αὐτό τό στάδιο τοῦ Μετεωριτικοῦ μοναχισμοῦ ἀναδεικνύεται ὁ «Πρῶτος» τῆς σκήτης τῶν Σταγῶν καί καθηγούμενος τῆς Δούπιανης Νεῖλος 6, μέ ἐνέργειες τοῦ ὁποίου ἡ σκήτη ἀπέκτησε προνόμια καί ἔκτισε στά γύρω σπήλαια τέσσερις ναούς. Τό 1490 καταργεῖται ὁ τίτλος τοῦ «Πρώτου» 7 καί ἡ σκήτη ἀποσπᾶται ἀπό τήν ἐπισκοπή. Κύρια ἡγετική μορφή στή διαμόρφωση, συγκρότηση καί ὀργάνωση τοῦ μοναχικοῦ βίου τῶν Μετεώρων στό 14ο αἰώνα ἀναδεικνύεται ὁ Ἀθανάσιος ὁ Μετεωρίτης 8, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τή μονή Μεγάλου Μετεώρου. Ἡ ἀσκητικότητα καί ἡ φήμη 3 Ἀδαμαντίου, ὅ. π., σ Νικονάνος, Παναγία ούπιανη, σ. 99, ὅπου γίνεται καί ἡ ἀρχιτεκτονική περιγραφή καί ἡ χρονολόγηση τοῦ ναοῦ. Δ. Σοφιανός, Ἑξακόσια χρόνια ὀργανωµένης µοναστικῆς παρουσίας στά Μετέωρα. Ἱστορική τεκµηρίωση, Τρικ 11 (1991), σ Ὁ ἴδιος, Μετέωρα, Σύντοµο ἱστορικό διάγραµµα τῆς µοναχοπολιτείας τῶν Σταγῶν, στό Ὁ θησαυρός τῆς Ὀρθοδοξίας 2000 χρόνια ἱστορία, µνηµεῖα, τέχνη, Ἀθήνα 2000, σ Ν. Ἀντωνόπουλος, Τό καθεστώς τῶν µονῶν τῶν Μετεώρων ΝΕ 128 (1990), σ Μότσιου, ὅ. π., σ Βέης, Συµβολή, σ Βογιατζίδης, ὅ. π., σ Ν. Γιαννόπουλος, Τά ἐν Θεσσαλίᾳ Μετέωρα, ΕπΝ 1 (1891), σ. 31. Παπασωτηρίου, Μετέωρα, σ Γιά τήν ἱστορία τῆς ἐπισκοπῆς Σταγῶν, βλ. Ἐ. Βρανούση, Τό ἀρχαιότερο σωζόµενο ἔγγραφο γιά τή θεσσαλική ἐπισκοπή Σταγῶν (τοῦ ἔτους 1163), Συµ 7 (1987), σ Δ. Σοφιανός, Acta Stagorum. Τά ὑπέρ τῆς θεσσαλικῆς ἐπισκοπῆς Σταγῶν παλαιά βυζαντινά ἔγγραφα (τῶν ἐτῶν 1163, 1336 καί 1393). Συµβολή στήν ἱστορία τῆς ἐπισκοπῆς, Τρικ 13 (1993), σ Ὁ ἴδιος, Σύντοµο ἱστορικό διάγραµµα τῆς ἐπισκοπικῆς ἱστορίας τῶν Σταγῶν, στόν τόμο Ἡ Καλαµπάκα µέσα ἀπό τήν ἱστορία της, εἰσηγήσεις πρακτικά Α ἱστορικοῦ συνεδρίου Καλαµπάκας, Καλαμπάκα 2001, σ Ἐλ. Καρακίτσιος, Οἱ Σταγοί µέσα ἀπό κατάστιχα τῶν ἱερῶν ναῶν Ἁγίων Μετεώρων, στόν τόμο Ἡ Καλαµπάκα µέσα ἀπό τήν ἱστορία της, εἰσηγήσεις πρακτικά Α ἱστορικοῦ συνεδρίου Καλαµπάκας, Καλαμπάκα 2001, σ Ὁ ἴδιος, Οἱ Σταγοί (Καλαµπάκα) καί ἡ περιφέρειά των κατά τόν 18ο αἰώνα ὡς ἐµφαίνεται εἰς τό 252 χειρόγραφον τῆς ἱερᾶς µονῆς Βαρλαάµ τῶν Ἁγίων Μετεώρων, στόν τόμο Ἡ Καλαµπάκα µέσα ἀπό τήν ἱστορία της, εἰσηγήσεις πρακτικά Β ἱστορικοῦ συνεδρίου Καλαµπάκας, Καλαμπάκα 2005, σ Γ. Σωτηρίου, Βυζαντινά µνηµεῖα τῆς Θεσσαλίας ΙΓ καί Ι αἰώνος, ΕΕΒΣ 9 (1932), σ , ἰδιαίτερα σ Ὁ ἴδιος, Αἱ µοναί τῶν Μετεώρων, Τρικ 10 (1990), σ , ἀναδ. Βογιατζίδης, ὅ. π., σ. 166, 213. Παπασωτηρίου, ὅ. π., σ. 8 κ. ἑ. Νικονάνος, Παναγία ούπιανη, σ Ὁ ἴδιος, Βυζαντινοί ναοί τῆς Θεσσαλίας, Ἀθήνα 1989, σ , εἰκ Ἀντωνόπουλος, ὅ. π., σ Σοφιανός, Μετέωρα, σ Ὁ ἴδιος, Ἑξακόσια χρόνια, σ Ὁ ἴδιος, Ἱστορικό διάγραµµα, σ Νικονάνος, Μετέωρα, σ. 18. Νημᾶς, ὅ. π., σ Ἡ ἐξάρτηση ἦταν τυπική, περιοριζόταν στήν πνευματική ὑποτέλεια καί ἀφοροῦσε στήν καταβολή ἐτήσιου φόρου, πού ἦταν ἕνα λίτρο καθαροῦ κεριοῦ. Βλ. Γιαννόπουλος, Μετέωρα, σ. 31, 34 35, 92. Σοφιανός, Ἑξακόσια χρόνια, σ Ὁ ἴδιος, Ἱστορικό διάγραµµα, σ Μότσιου, ὅ. π., σ. 24. Γιά τόν «Πρῶτο» τῆς σκήτης τῶν Σταγῶν Νεῖλο, βλ. Ἀδαμαντίου, ὅ. π., σ Βογιατζίδης, ὅ. π., σ Σωτηρίου, Βυζαντινά µνηµεῖα σ Ν. Σκουβαρᾶς, Μετέωρα, ΘΗΕ 8, σ M. Lascaris, Byzantinoserbica saeculi XIV Deux chartes de Jean Uroš, dernier Némanide (novembre 1372, indiction XI), Byz ( ), σ Γιά τούς μετά τόν Νεῖλο «Πρώτους», βλ. Βογιατζίδης, ὅ. π., σ Ἀδαμαντίου, ὅ. π., σ. 215, Σκουβαρᾶς, Μετέωρα, σ Ἀντωνόπουλος, ὅ. π., σ Γιά τόν βίο τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου, βλ. Σπ. Λάμπρου, Συµβολαί εἰς τήν ἱστορίαν τῶν µονῶν τῶν Μετεώρων, ΝΕ 2 (1905), σ Βέης, Συµβολή, σ Βογιατζίδης, ὅ. π., σ Δ. Σοφιανός, Ὅ- σιος Ἀθανάσιος ὁ Μετεωρίτης. Βίος, ἀκολουθία, συναξάρια, Μετέωρα 1990, σ Ὁ ἴδιος, Ἑξακόσια χρόνια, σ Ὁ ἴδιος, Ὁ Συντάκτης τοῦ βίου τοῦ ὁσίου Ἀθανασίου τοῦ Μετεωρίτη, γνωστός γραφέας µετεωρικῶν χειρογράφων (τέλη Ι - ἀρχές ΙΕ αἰ), Τρικ 16 (1996), σ Ὁ ἴδιος, Οἱ 10

11 11

12 πού ἀπέκτησε ἔφερε κοντά του πολλούς μοναχούς καί ἔβαλε τά θεμέλια γιά τήν πρώτη μορφή ὀργάνωσης τοῦ κοινοβιακοῦ μοναχισμοῦ, δίνοντας ἔτσι ἰδιαίτερη ἀκμή καί ἄνθηση στή μοναχική ζωή τῶν Μετεώρων καί τῆς εὐρύτερης περιοχῆς στά ἑπόμενα χρόνια μέ τήν ἴδρυση ἤ καί ἀνακαίνιση νέων μονῶν τόν 16ο καί 17ο αἰώνα, ὅπως ἡ μονή Ἁγίας Τριάδος στόν Ὄλυμπο (1541), Δουσίκου, Βητουμᾶ, ὁσίου Νικάνορος στή Ζάβορδα, Τιμίου Προδρόμου Βεροίας (τέλη 15ου), Ξενιᾶς στήν Ὄρθρυ, Κορώνας, Σωσίνου, Φλαμουρίου καί Σουβριᾶς στό Πήλιο, Πέτρας στά Ἄγραφα, Δολιανῶν κ.ἄ. Σημαντικές πνευματικές προσωπικότητες ἀναδεικνύονται ὁ ὅσιος Νικάνορας ( ), ὁ ὅσιος Διονύσιος, ὁ Βησσαρίων Β μητροπολίτης Λαρίσης ( ) καί ὁ ἀνεψιός του Νεόφυτος, ὁ ὅσιος Συμεών ὁ ἀ- νυπόδητος ( 1594), ὁ Γεράσιμος ὁ νέος ( ), ὁ Διονύσιος Αἰγίνης ( ), ὁ ὅσιος Δαβίδ ὁ ἐν Εὐβοίᾳ, ὁ Νεκτάριος καί Θεοφάνης οἱ Ἀψαράδες στό νησί τῶν Ἰωαννίνων. Ὅλοι αὐτοί μέ τήν πνευματική δράση τους συμβάλλουν καθοριστικά στήν ἀνασύσταση τοῦ μοναχισμοῦ καί στήν ἀνασύνταξη τῶν δυνάμεων τοῦ ἔθνους 9. Γιά τήν πρώτη ἐποχή τῆς μονῆς δέν γνωρίζουμε κάτι συγκεκριμένο, καθώς δέν ἔχει σωθεῖ κάποιο ἔγγραφο πού θά μποροῦσε νά μας δώσει στοιχεῖα γιά τόν ἱδρυτή καί γιά τόν χρόνο κατοίκησης τοῦ βράχου τῆς μονῆς Ρουσάνου γιά πρώτη φορά ἀπό μοναχούς. Ἡ ἀκριβής ἡμερομηνία καί οἱ περιστάσεις ἱδρύσεως παραμένουν ἄγνωστες, ὅπως συμβαίνει ὅταν δέν διαθέτουμε τόν βίο τοῦ ἱδρυτοῦ. Ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς Μεγάλου Μετεώρου ἀρχιμανδρίτης Πολύκαρπος Ραμμίδης 10 διατυπώνει στά 1882 τήν γνώμη, ὅτι «ὁ σκόπελος οὔτος κατῳκήθη τό πρῶτον» ἀπό κάποιον μοναχό Νικόδημο καί τόν ὑποτακτικό του Βενέδικτο τό 1388, καί ἑπομένως τότε ἔγινε ἡ πρώτη κατοίκηση τοῦ βράχου ἀπό μοναχούς. Χρονολογικά, ὅμως, τό γεγονός αὐτό δέν βρίσκει ἔρεισμα στίς πηγές, καθώς μέχρι σήμερα δέν ἔχει ἐπισημανθεῖ πηγή πού νά μαρτυρεῖ τήν ὕπαρξη τῆς μονῆς κατά τόν 13ο αἰώνα. κτήτορες τοῦ Μεγάλου Μετεώρου ὅσιος Ἀθανάσιος καί ὅσιος Ἰωάσαφ καί οἱ µετακινήσεις τους ἀπό καί πρός τό Ἅγιον Ὄρος ὡς συνέπεια τουρκικῶν ἐπιδροµῶν καί κατακτήσεων (Ι αἰ.), Τρικ 18 (1998), σ Ὁ ἴδιος, Ἱστορικό διάγραµµα, σ Ἀντωνόπουλος, ὅ. π., σ Μότσιου, ὅ. π., σ. 26, Γιά τήν τουρκική κατάκτηση τῆς Θεσσαλίας στά τέλη τοῦ 1393 μέ ἀρχές τοῦ 1394 ἀπό τούς Τούρκους, βλ. N. Beldiceanu - P. S. Năsturel, La Thessalie entre 1454/55 et 1506, ΘΗ 19 (1991), σ Ἀλ. Σαββίδης, Τά προβλήµατα γιά τήν ὀθωµανική κατάληψη καί τήν ἐξάπλωση τῶν κατακτητῶν στό θεσσαλικό χῶρο, ΘΗ 28 (1995), σ Σχετικά μέ τό θέμα αὐτό, βλ. Μ. Χατζηδάκης, Μεταβυζαντινή τέχνη Μακεδονία 4000 χρόνια ἑλληνικῆς ἱστορίας καί πολιτισµοῦ, Ἀθήνα 1982, σ , Χ. Πατρινέλης, Ὁ Ἑλληνισµός κατά τήν πρώιµη τουρκοκρατία ( ). Γενικές παρατηρήσεις καί συσχετισµοί µέ τήν ἱστορική ἐξέλιξη τῆς µεταβυζαντινῆς τέχνης, ΧΑΕ 16 (1992), σ Σ. Βογιατζῆς, Συµβολή στήν ἱστορία τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀρχιτεκτονικῆς τῆς κεντρικῆς Ἑλλάδος κατά τό 16ο αἰώνα, Οἱ µονές ἁ- γίου Βησσαρίωνος ( ούσικο) καί τοῦ ὁσίου Νικάνορος (Ζάβορδας), Ἀθήνα 2000, σ. 25. Μ. Παρχαρίδου - Ἀναγνώστου, Παρατηρήσεις στό εἰκονογραφικό πρόγραµµα τῶν µοναστηριακῶν ναῶν τῆς δυτικῆς Μακεδονίας σέ σχέση µέ τήν «ἀναγέννηση» τοῦ 16ου αἰώνα, στόν τόμο Γρεβενά, ἱστορία τέχνη πολιτισµός, πρακτικά συνεδρίου 2002, σ Π. Ραμμίδης, Τά Μετέωρα, ἐν Ἀθῆναις 1882, σ. 32. Τήν γνώμη τοῦ Ραμμίδη ἐπαναλαμβάνουν καί οἱ Θ. Μητσικώστα, Τό πέτρινο δάσος, σ Σοφιανός, Μετέωρα, σ. 73. Θεοχ. Προβατάκης, Μετέωρα, ἱστορία τῶν µονῶν καί τοῦ µοναχισµοῦ, σ. 50. Ὁ Νικονάνος, Μετέωρα, σ. 67, διατυπώνει τήν ἄποψη ὅτι ἡ πρώτη ἄνοδος στό βράχο τῆς μονῆς Ρουσάνου πιθανόν νά ἔγινε πρίν τό πρῶτο μισό τοῦ 12ου αἰώνα. Ὁ Νημᾶς ἔχει τήν γνώμη ὅτι ἱδρύθηκε τό Νημᾶς, ὅ. π, σ

13 Γιά τήν ὀνομασία τῆς μονῆς Ρουσάνου δέν ὑπάρχουν βάσιμα στοιχεῖα πού θά μποροῦσαν μέ βεβαιότητα νά μᾶς πληροφορήσουν. Τό κενό πού δημιουργεῖ ἡ σιωπή τῶν πηγῶν μᾶς ὁδηγεῖ στό νά καταλήξουμε σέ διάφορες ὑποθέσεις καί εἰκασίες. Μιά πρώτη ὑπόθεση μᾶς ὁδηγεῖ στό συμπέρασμα ὅτι ἡ μονή ὀ- νομάστηκε ἔτσι ἀπό τόν πρῶτο οἰκιστή τοῦ βράχου. Μία δεύτερη ὑπόθεση ἔχει σχέση μέ τήν καταγωγή τοῦ κτήτορα ἀπό τό χωριό Ρωσσάνα τῆς Θεσσαλίας 11, τό ὁποῖο ἔδωσε τό ὄνομα στή μονή, ἐνῶ κατά τήν γνώμη τοῦ Πορφύριου Οὐσπένσκυ ἡ μονή ἔλαβε τό ὄνομά της ἀπό δύο Ρώσους στήν καταγωγή μοναχούς πού ὑ- πῆρξαν οἱ ἱδρυτές της 12. Σύμφωνα μέ μία ἄλλη ὑπόθεση ἡ μονή ἔλαβε τό ὄνομά της ἀπό τόν χορηγό τῆς διακόσμησης τοῦ καθολικοῦ τόν ἱερομόναχο Ἀρσένιο 13, κατά παραφθορά τοῦ ὀνόματός του ἀπό Ἀρσένιος σέ Ἀρσένος, τ Ἀρσένο, Ρουσάνος. Ἡ μονή Ρουσάνου, ἀφιερωμένη ἀπό τήν ἵδρυσή της στή Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος, εἶναι περισσότερο γνωστή μέ τήν ἐπωνυμία τοῦ Ρουσάνου, ἀπό τό ὄνομα πιθανόν τοῦ πρώτου κτήτορα, ἀπό τό 1300 περίπου χωρίς μεταβολή, πολύ πρίν τήν ἡγουμενία τοῦ χορηγοῦ τῆς ἱστόρησης τοῦ καθολικοῦ ἱερομοναχοῦ Ἀρσενίου, καθώς στό διαθηκῶο γράμμα τῶν κτητόρων μοναχῶν Ἰωάσαφ καί Μαξίμου ἡ μονή ἦταν ἤδη γνωστή μέ τό ὄνομα Ρουσάνου, ἀφοῦ ἀναφέρεται «τόν τοῦ Ρουσάνου λίθον ἐλάβομεν καί κατά δεσποτείαν ἔχειν τοῦτον συνεχωρήθημεν» καί στό τέλος τοῦ τυπικοῦ «κ(αί) ἐτέθη ἐν τῆ ῥηθείση σεβασμία μονῆ τοῦ σ(ωτῆ)- ρ(ο)ς ἡμῶν Ἰ(ησο)ῦ Χ(ριστο)ῦ, τῆ ἐπικαλουμένη τοῦ Ρουσάνου» 14. Ἡ μνεία τῆς μονῆς στό τυπικό τῶν κτητόρων ἀποδεικνύει ὅτι ἡ μονή ἦταν γνωστή μέ αὐτό τό ὄ- νομα σέ ἔγγραφα ἀπό τήν τρίτη δεκαετία τοῦ 16ου αἰώνα πρίν ἀκόμη ἀνακαινισθεῖ ἀπό τούς δύο μοναχούς. Σέ σημείωμα πού ὑπάρχει σέ μηναῖο τῆς μονῆς, πού σήμερα βρίσκεται στήν Ἐθνική Βιβλιοθήκη τῆς Ἑλλάδος, ἀναγράφεται ἡ μνεία τοῦ κωδικογράφου τῆς μονῆς Παρθένιου «Ἐτελειώθη τό παρόν βιβλίον διά Παρθενίου ἱερομονάχου ἐν τῶ στύλω τῆς Μονῆς τῆς καλουμένης Ρουσάνου ἐν τῷ θέματι τοῦ Μετεώρου ἐν ἔτει Ζοδ ίνδ θ ης» (1566) 15. Ἡ ἐπωνυμία Ρουσάνου ὑ- πάρχει καί σέ ἔγγραφο μέ ἡμερομηνία 28 Νοεμβρίου 1742, ὅπου στίς ἐδαφικές διαφορές μεταξύ τῶν μονῶν Ἁγίου Νικολάου Ἀναπαυσᾶ καί Μεγάλου Μετεώρου τά ρυάκια τῶν μονῶν Ρουσάνου καί Καλλιστράτου ἀποτελοῦν τά φυσικά ὅ- 11 Ραμμίδης, ὅ. π., σ. 32. Μητσικώστα, Πέτρινο δάσος, σ Μητσικώστα, Πέτρινο δάσος, σ Σύμφωνα μέ τήν ἐπιγραφή ἱστόρησης τοῦ καθολικοῦ πού ἔγινε στά 1560, χορηγός τῆς διακόσμησης ὑπῆρξε ὁ ἱερομόναχος Ἀρσένιος. Σοφιανός, Μετέωρα, σ. 73. Ἰ. Χατζηφώτης, Τά κάστρα τῆς Ὀρθοδοξίας, Μετέωρα, Ἀθήνα 1998, σ. 95. Προβατάκης, Μετέωρα, σ. 50. Νικονάνος, Μετέωρα, σ. 67. Μητσικώστα, Πέτρινο δάσος, σ Σπ. Κοντογιάννης, Ἅγια Μετέωρα, ἡ ἱερή λιθόπολη τῶν Σταγῶν, στό Πρακτικά Πανελληνίου Μοναστικοῦ Συνεδρίου, Ἅγια Μετέωρα 1990, σ. 53. Εὐ. Λέκκος, Τά ἑλληνικά µοναστήρια, σ Γιά τήν ἐπιγραφή ἱστόρησης θά ἀναφερθοῦμε παρακάτω. 14 Πρέπει νά ἐπισημανθεῖ ὅτι στήν ἐπιγραφή ἱστόρησης τοῦ καθολικοῦ δέν μνημονεύεται καί δέν ἀ- ναφέρεται γιά τήν μονή ἡ προσωνυμία τοῦ Ρουσάνου. Βλ. Δ. Σοφιανός, Ἡ διαθήκη (ἔτους 1545) τῶν κτητόρων τῆς µονῆς Ρουσάνου ἱεροµονάχων Ἰωάσαφ καί Μαξίµου, συµβολή στήν ἱστορία τῆς µονῆς, Τρικ 12 (1992), σ. 18, ὅπου ἀναλύεται διεξοδικά τό διαθηκῶο γράμμα τῶν κτητόρων μοναχῶν Ἰωάσαφ καί Μαξίμου. Ἡ προσωνυμία τῆς ἁγίας Βαρβάρας εἶναι σύγχρονη καί ὀφείλεται στήν εὔρεση μίας μικρῆς φορητῆς εἰκόνας τῆς ἁγίας. Γιά τό λόγο αὐτό ὑπάρχει καί μικρό ἱερό παρεκκλήσι ἀφιερωμένο πρός τιμή της. 15 Ἰ. Σακκελίωνος - Ἀ. Σακκελίωνος, Κατάλογος τῶν χειρογράφων τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἑλλάδος, ἐν Ἀθῆναις 1892, σ. 153, ἀριθμ Λάμπρου, Συµβολαί, σ Ἀδαμαντίου, ὅ. π., σ Ν. Γιαννόπουλος, Τά Μετέωρα µελέτη ἱστορική καί τοπογραφική, Βόλος 1926, σ

14 14

15 15

16 ρια τῶν κτημάτων 16. Τέλος, στήν παλαιά σφραγίδα τῆς μονῆς, πού τώρα δέν γνωρίζουμε πού βρίσκεται, ὑπῆρχε ἡ ἐπωνυμία Ρουσάνου 17. Γιά τά κτίρια τῆς μονῆς πού ὑπῆρχαν πάνω στό βράχο αὐτή τήν ἐποχή δέν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα. Τό βέβαιο εἶναι πώς ὅταν ἀνέβηκαν στό βράχο ὁ Ἰωάσαφ καί ὁ Μάξιμος ὑπῆρχαν σέ ἀξιοθρήνητη κατάσταση, κατεστραμμένα ἀ- πό τήν ἐγκατάλειψη καί τήν φθορά τοῦ χρόνου, τό ἀφιερωμένο στή Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου καθολικό καί κάποια ἄλλα βοηθητικά κτίσματα τοῦ 13ου καί 14ου αἰώνα, ὅπως ἀναφέρεται στό διαθηκῶο γράμμα 18. Κατά τή διάρκεια τῶν τριῶν αὐτῶν αἰώνων ἡ μονή Ρουσάνου ἀκολουθοῦσε τήν πενιχρή ζωή της, φθάνοντας σιγά σιγά στήν ἐγκατάλειψη. Ἱδρυμένη πιθανόν τόν 13ο αἰώνα καί ἀφιερωμένη στήν Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου πέρασε, ἐ- νῶ ἦταν κατεστραμμένη, στή δικαιοδοσία τῆς μονῆς Μεγάλου Μετεώρου, ὅπου ἔμεινε μέχρι τήν ἐπανίδρυσή της ἀπό τούς νέους κτήτορες μοναχούς Ἰωάσαφ καί Μάξιμο. β. Οἱ νέοι κτήτορες καί ὁ διάδοχός τους. Ἡ μονή Ρουσάνου, ὅπως τήν περιγράψαμε παραπάνω, βρισκόταν σέ κατάσταση παρακμῆς καί ἐγκατάλειψης, ἔχοντας ἐμφανή τά σημάδια τῆς φθορᾶς τοῦ πανδαμάτορος χρόνου. Κανεῖς δέν μπορεῖ νά γνωρίζει πιό θά ἦταν τό μέλλον τῆς μονῆς ἐάν δέν ἐρχόταν νά μονάσουν στά Μετέωρα οἱ ἀδελφοί Ἰωάσαφ καί Μάξιμος ἀπό τά Ἰωάννινα. Στό τυπικό τῆς μονῆς οἱ δύο ἀδελφοί ἐμφανίζονται ὡς οἱ ἀρχικοί κτήτορες. Οἱ πληροφορίες πού ἔχουμε γιά τή ζωή τους χάνονται στά βάθυ τῶν αἰῶνων, ἀφοῦ δέν ὑπάρχουν κύριες πηγές, πέραν τοῦ τυπικοῦ, πού νά μᾶς πληροφοροῦν ποῦ καί πότε γεννήθηκαν, πότε ἐγκατέλειψαν τόν κόσμο καί ἔγιναν μοναχοί. Τό μόνο πού γνωρίζουμε εἶναι τά ὀνόματά τους πού ὑπάρχουν στό τέλος τοῦ διαθηκώου γράμματος καί τόν τόπο καταγωγῆς τους. Γιά τήν οἰκογένειά τους δέν ἔχουμε ἐπίσης κάποιες πληροφορίες ἀπό τίς πηγές. Ἡ ἔλευση τῶν δύο αὐταδέλφων μοναχῶν Μαξίμου καί Ἰωάσαφ στά Μετέωρα θά πρέπει νά τοποθετηθεῖ γύρω στά Θά πρέπει καί ἐδῶ νά ἀνεχθοῦμε τήν σιωπή τῶν πηγῶν καί νά δεχθοῦμε ὡς πιθανή τήν ἔλευση στά Μετέωρα τῶν δύο ἀδελφῶν μαζί μέ τούς κτήτορες τῆς μονῆς Βαρλαάμ, ἀδελφούς ἐπίσης, μοναχούς Νεκτάριο καί Θεοφάνη, οἱ ὁποῖοι καταγόταν ἐπίσης ἀπό τά Ἰωάννινα 20. Ἐνῶ ἦταν ἤδη μοναχοί στό νησί τῶν Ἰωαννίνων ὑπό τήν πνευματική καθο- 16 Ὁ ἐπίσκοπος Σταγῶν καί Δούπιανης Θεοφάνης δίνει στίς 20 Νοεμβρίου 1748 συμβιβαστική λύση στή διαφωνία πού ὑπῆρχε μεταξύ τῶν δύο μονῶν. Βογιατζίδης, ὅ. π., σ Φ. Κοτοπούλης, Τά Μετέωρα, Ἀθήνα 1973, σ Μητσικώστα, Πέτρινο δάσος, σ Πιθανόν εἶναι ἡ σφραγίδα αὐτή νά φυλάσσεται στή μονή Ἁγίου Στεφάνου στή συλλογή μέ τά χειρόγραφα. 18 Σοφιανός, ιαθήκη, σ. 20, 25. Στό τυπικό τῶν κτητόρων τό μοναστήρι χαρακτηρίζεται ὡς «ἠρημωμένον τῶν κατοίκων». 19 Τήν χρονολογία αὐτή ἀναφέρει ὁ Κοντογιάννης χωρίς ὡστόσο νά τήν τεκμηριώνει. Κοντογιάννης, ὅ. π., σ. 53. Ὁ Ἀδαμαντίου, ὅ. π., σ. 218, ὑποστηρίζει ὅτι ἱδρύθηκε τόν 15ο αἰώνα. 20 Γιά τό βίο, τήν δράση καί τό ἔργο τῶν μοναχῶν Νεκταρίου καί Θεοφάνη καί τόν οἶκο τῶν Ἀψαράδων, βλ. Λάμπρου, Συµβολαί, σ Βογιατζίδης, ὅ. π., σ Σκουβαρᾶς, Μετέωρα, σ Κοτοπούλης, Μετέωρα, σ Μητσικώστα, Πέτρινο δάσος, σ Θ. Μητσικώστα, Στό βράχο τῆς ἰσάγγελης πολιτείας, οἱ ἅγιοι κτήτορες τοῦ Βαρλαάµ, Ἅγια Μετέωρα 1994, σ Ἀν. Τούρτα, Νεκτάριος καί Θεοφάνης οἱ Ἀψαράδες καί ἡ µονή τοῦ Προδρόµου στό Νησί τῶν 16

17 δήγηση τοῦ γέροντός τους ὁσίου Σάββα, μετά τήν κοίμησή του πηγαίνουν τόν Ἀ- πρίλιο τοῦ 1505 στήν μονή Ὁσίου Διονυσίου στό Ἅγιο Ὄρος, γιά νά ἐπιστρέψουν ἀργότερα πάλι στό Νησί, ὅπου διαπιστώνουν τήν κατάληψη τοῦ ἀσκητηρίου τους ἀπό ἄλλους μοναχούς. Γιά ἄγνωστο ὅμως λόγο 21, μετά ἀπό τέσσερα χρόνια παραμονῆς στό νέο τους ἀσκητήριο στό Νησί, ἦρθαν στά Μετέωρα τό καί μόνασαν ἀρχικά στόν βράχο τῆς μονῆς Τιμίου Προδρόμου καί ἀργότερα ἵδρυσαν τή μονή Βαρλαάμ. Τό γεγονός ὅτι στό βράχο τῆς μονῆς Ρουσάνου δέν σωζόταν τίποτα ἀπό τό ἀρχικό καθολικό καί τά κελλιά, παρά μόνο ἐρείπια αὐτῶν, ὅπως μαρτυρεῖται στό διαθηκῶο γράμμα τῶν κτητόρων, σέ συνδυασμό μέ τήν παραχώρηση στούς μοναχούς Ἰωάσαφ καί Μάξιμο τοῦ βράχου τῆς μονῆς Ρουσάνου στά 1527 μέ 1529, μᾶς ὁδηγεῖ στό συμπέρασμα ὅτι οἱ δύο μοναχοί δέν ἦταν τελείως ἄγνωστοι στούς Μετεωρίτες πατέρες. Ἑπομένως, θά πρέπει νά δεχθοῦμε, ἔστω καί ὑποθετικά, ἀφοῦ οἱ πηγές δέν τό μαρτυροῦν, ὅτι ὁ Ἰωάσαφ καί ὁ Μάξιμος μαθήτευσαν κοντά στό Νεκτάριο καί Θεοφάνη 22, γνώρισαν ἀπό αὐτούς τήν πατερική διδασκαλία καί τή μοναχική ἄσκηση στή μονή Τιμίου Προδρόμου ἀρχικά καί στή συνέχεια στή μονή Βαρλαάμ, ὅπου βοήθησαν στήν ἀνοικοδόμησή της καί μόνασαν μαζί ἕως τό Ἡ μικρή ἄλλωστε ἀπόσταση μεταξύ τῶν δύο μονῶν, καθώς ἐπίσης καί τό γεγονός τῶν ἀντίξοων συνθηκῶν διαβίωσης στόν Ἰωαννίνων, ἨπΧρ 22 (1980), σ Σοφιανός, Μετέωρα, σ Ὁ ἴδιος, Ἑξακόσια χρόνια, σ Νικονάνος, Μετέωρα, σ Προβατάκης, Μετέωρα, σ. 42. Κοντογιάννης, ὅ. π., σ. 40. Μότσιου, ὅ. π., σ Λέκκος, ὅ. π., σ Ἀν. Τούρτα, Μονή Προδρόµου Νήσου Ἰωαννίνων, οἱ Ἀψαράδες καί τά ἱδρύµατά του, στό Μοναστήρια Νήσου Ἰωαννίνων, πρακτικά συνεδρίου, Ἰωάννινα 1999, σ Μ. Τατάγια, Οἱ διαθῆκες τῶν κτητόρων τῆς µονῆς Βαρλαάµ Θεοφάνους καί Νεκταρίου καί τῆς µονῆς Ρουσσάνου Μαξίµου καί Ἰωάσαφ (Νοµική προσέγγιση), στόν τόμο Ἡ Καλαµπάκα µέσα ἀπό τήν ἱστορία της, εἰσηγήσεις πρακτικά Β ἱστορικοῦ συνεδρίου Καλαµπάκας, Καλαμπάκα 2005, σ Νήφων Βαρλααμίτης ἱερομόναχος, Ὁ ἅγιος Νήφων καί οἱ κτήτορες τῆς ἱερᾶς µονῆς Βαρλαάµ, στόν ἐπετειακό τόμο τῆς ἱερᾶς μονῆς Διονυσίου «ὁ ἅγιος Νήφων πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ( ), Ἅγιον Ὄρος 2008, σ Δέν γνωρίζουμε, πρός τό παρόν τουλάχιστον, ποιοί εἶναι οἱ λόγοι τῆς μετακίνησης τῶν μοναχῶν Νεκταρίου, Θεοφάνη, Ἰωάσαφ καί Μαξίμου ἀπό τά Ἰωάννινα στά Μετέωρα. Πιθανόν ἡ μετακίνησή τους νά ἔχει ἄμεση σχέση μέ τίς τουρκικές ἀπειλές τῶν πασάδων τῶν Ἰωαννίνων, ἤ νά ὀφείλεται στή μεγάλη φήμη πού εἴχε προηγουμένως δημιουργήσει ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ὁ Μετεωρίτης. Μία ἄλλη πιθανή ἐκδοχή τῆς μετακίνησής τους ἴσως νά ὀφείλεται στά οἰκονομικά καί φορολογικά προνόμια, στήν ἄδεια καλλιέργειας κτημάτων καί κυρίως στή θρησκευτική ἐλευθερία πού εἶχε παραχωρηθεῖ στίς μονές τῶν Μετεώρων. Σοφιανός, Μετέωρα, σ Ὁ ἴδιος, Κτήτορες, σ Λ. Δεριζιώτης, Μετέωρα-Ἰωάννινα. Σχέσεις πνευµατικές, στόν τόμο Μοναστήρια Νήσου Ἰωαννίνων πρακτικά συµποσίου, Ἰωάννινα 1999, σ Τόν 16ο αἰώνα ὁ θρησκευτικός φανατισμός καί οἱ καταπιέσεις τῶν Τούρκων ἐναντίον τῶν χριστιανῶν γίνεται ἐντονότερος καί ἐκδηλώνεται μέ ἐκβιασμούς καί κατασχέσεις τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῶν μονῶν. Ἀπ. Βακαλόπουλος, Ἱστορία τοῦ νέου Ἑλληνισµοῦ, Β, Θεσσαλονίκη 1976, σ Γιά τήν γενικότερη κατάσταση τῶν μονῶν στήν τουρκοκρατούμενη Ἑλλάδα, βλ. Κ. Οἰκονόμου, Ἔκθεσις περιεκτική τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐκκλησίας, καί τῶν ἐντός τοῦ Βασιλείου µοναστηριῶν, ἐφ ᾗ καί σχέδιον διοργανισµοῦ, ἀ- φορῶντος τήν βελτίωσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν, παρά τῆς ἐπί τούτῳ διορισθείσης ἐπιτροπῆς, διά τοῦ ἀ- πό 15)27 Μαρτ Βασ. ιατάγµατος, στό Τά σωζόµενα ἐκκλησιαστικά συγγράµατα, Β, Ἀθήνησι 1864, σ Χρ. Παπαδόπουλος, ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν, Ἡ ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος - ἀπ ἀρχῆς µέχρι τοῦ 1934, Ἀθήνα σ Βακαλόπουλος, Ἱστορία, Χρ. Πατρινέλης, Τουρκοκρατία Λατινοκρατία ( ), ΙΕΕ, Ι, σ Ἰ. Ἀλεξανδρόπουλου, Τά µοναστήρια τῶν Μετεώρων στούς δύο πρώτους αἰῶνες τῆς τουρκοκρατίας, Τρικ 4 (1984), σ Beldiceanu - Năsturel, ὅ. π., σ Στ. Ράνσιμαν, Ἡ µεγάλη ἐκκλησία ἐν αἰχµαλωσίᾳ, Ἀθήνα σ Οἱ δύο κτήτορες τῆς μονῆς Βαρλαάμ εἶχαν ὡς ὑποτακτικούς τούς μοναχούς Βενέδικτο καί Παχώμιο. Μότσιου, ὅ. π., σ

18 18

19 βράχο τῆς μονῆς Ρουσάνου, ἀφοῦ δέν ὑπῆρχαν οὔτε καθολικό πού νά ἐξυπηρετεῖ τίς λατρευτικές ἀνάγκες, οὔτε κελλιά πού νά καλύπτουν τή διαμονή, ἐνισχύουν τήν ὑπόθεση αὐτή, ἡ ὁποία ὡστόσο πρέπει νά γίνει δεκτή μέ ὁρισμένες ἐπιφυλάξεις, καθώς δέν ἔχουν ἐπισημανθεῖ πηγές πού νά μαρτυροῦν τή σχέση αὐτή. Σύμφωνα λοιπόν μέ τό διαθηκῶο γράμμα τῆς μονῆς κτήτορες ὑπῆρξαν οἱ δύο μοναχοί ἀπό τά Ἰωάννινα, ἀδελφοί Ἰωάσαφ καί Μάξιμος, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλαν αἴτημα στόν τοποτηρητή τῆς ἐπισκοπῆς Σταγῶν καί μητροπολίτη Λαρίσης Βησσαρίωνα τόν Β 23 καί στόν ἡγούμενο τῆς μονῆς Μεγάλου Μετεώρου, προκειμένου νά τούς παραχωρηθεῖ ὁ βράχος τοῦ Ρουσάνου καί νά προχωρήσουν στήν ἀνέγερση καί ἀνασύσταση τῆς μονῆς. Τό δικαίωμα τῆς ἐγκατάστασης καί παραχώρησης τοῦ βράχου καί τῶν καλλιεργούμενων ἐδαφῶν 24 ἔγινε δεκτό μέ ἐπίσημο ἔγγραφο, ἀφοῦ ἀσφαλῶς οἱ δύο ἀδελφοί θά πρέπει νά ἔδωσαν κάποιο χρηματικό ποσό γι αὐτό στή μονή Μεγάλου Μετεώρου. Ἄν καί ἡ μονή Ρουσάνου ἦταν ἕνα μικρό μοναστήρι, σέ σύντομο χρονικό διάστημα αὔξησε τό κύρος της μέ τούς φιλόδοξους ἀδελφούς μοναχούς Ἰωάσαφ καί Μάξιμο, διαθέτοντας μέσα πίεσης στούς γείτονές της, κυρίως στά μικρά μονύδρια καί στά σκαρφαλωμένα στούς βράχους κελλιά, καί μπόρεσε νά ἐπιβληθεῖ σέ βάρος τους. Τό διαθηκῶο γράμμα τῶν δύο κτητόρων μᾶς δίνει πολλές πληροφορίες, ὅπως θά δοῦμε στή συνέχεια, γιά τήν δραστηριότητά τους, οἱ ὁποῖοι μέ τίς σοφές παραινέσεις καί τόν ἐνάρετο βίο τους προσείλκυσαν πολλούς μοναχούς ὀργανώνοντας μοναστική ἀδελφότη- 23 Γιά τό βίο καί τήν εἰκονογραφία τοῦ ἁγίου Βησσαρίωνος, Δ. Σοφιανός, Χατζη-Γερασίµου ἱεροµονάχου ουσικιώτη, Ἀνέκδοτο ἐγκώµιο (1826) τοῦ ἁγίου Βησσαρίωνος, µητροπολίτη Λαρίσης (Μάρτ Σεπτ. 1540) καί κτήτορα τῆς µονῆς ουσίκου. Προσωπογραφικά καί χρονολογικά ἁγίου Βησσαρίωνος, Τρικ 7 (1987), σ Ὁ ἴδιος, Ὁ ἅγιος Βησσαρίων µητροπολίτης Λαρίσης ( ) καί Κτήτορας τῆς µονῆς ουσίκου, ΜΝΕ 4 (1992), σ Ὁ ἴδιος, Ἐπισκοπική ἱστορία, σ Ὁ ἴδιος, Ἑξακόσια χρόνια, σ Ν. Γιαννόπουλος, Αἱ παλαιαί ἐκκλησίαι Τρικάλων καί οἱ δύο Βησσαρίωνες Λαρίσης, Τρικ 7 (1987), σ , ἀναδ. Δ. Σοφιανός, Ἀνέκδοτα ὑµνογραφικά κείµενα ἀναφερόµενα στόν µητροπολίτη Λαρίσης καί κτήτορα τῆς µονῆς ουσίκου ἅγιο Βησσαρίωνα ( 1540), Τρικ 14 (1994), σ Κ. Μπαλατσούκα, Ἡ εἰκονογραφία τοῦ ἁγίου Βησσαρίωνος, µητροπολίτη Λαρίσης (Μάρτ Σεπτ 1530) καί κτήτορα τῆς ἱερᾶς µονῆς Μεταµορφώσεως τοῦ Σωτῆρος ( ουσίκου), Τρικ 14 (1994), σ Ἀπό τόν Μάρτιο τοῦ 1527 ἕως λίγο πρίν τόν Αὔγουστο τοῦ 1529 ὁ μητροπολίτης Λαρίσης Βησσαρίων Β ὑπῆρξε τοποτηρητής στή χηρεύουσα ἐπισκοπή Σταγῶν. Ἀπό τό 1521 ἕως τόν Μάρτιο τοῦ 1527, πρίν τήν ἐκλογή του δηλαδή σέ μητροπολίτη Λαρίσης, ὁ Βησσαρίων διετέλεσε ἔξαρχος Σταγῶν. Σύμφωνα μέ τουρκικό βεράτι πού φυλάσσεται στό ἀρχεῖο τῆς μονῆς Δουσίκου, στίς 21 Αὐγούστου 1529 στήν χηρεύουσα θέση τοῦ ἐξάρχου Σταγῶν τοποθετεῖται ὁ Βησσαρίων Β, μαθητής καί ὑποτακτικός τοῦ Λαρίσης Βησσαρίωνος Β. Βλ. ἐπίσης καί Ν. Γιαννόπουλος, Ἐπισκοπικοί κατάλογοι Θεσσαλίας, Θεολ 11 (1933), σ , καί 14 (1936), σ Γιά τούς ἐ- πισκόπους τοῦ 17ου αἰώνα, βλ. Μ. Παρανίκας, Ἡ ἐν Θεσσαλίᾳ Τρίκκη κατά τόν ΙΖ αἰώνα, Τρικ 7 (1987), σ Γ. Ντρογκούλης, Ἐπίσκοποι Σταγῶν τόν 17ο καί 18ο αἰώνα κατά τόν κώδικα µητροπόλεως Λαρίσης, στόν τόμο Ἡ Καλαµπάκα µέσα ἀπό τήν ἱστορία της, εἰσηγήσεις πρακτικά Β ἱ- στορικοῦ συνεδρίου Καλαµπάκας, Καλαμπάκα 2005, σ Δ. Καλούσιος, Τρικαλινά σύµµεικτα ΙΘ, ΘΗ 36 (1999), σ Γλ. Χατζούλη, Ὁ τοιχογραφικός διάκοσµος τῆς λιτῆς τοῦ καθολικοῦ τῆς µονῆς Βαρλαάµ Μετεώρων. Συµβολή στή µελέτη τῆς µεταβυζαντινῆς ζωγραφικῆς τοῦ 16ου αἰώνα, Ἰωάννινα 1998, σ , παρ. 37, ἀδημ. διδ. διατρ. 24 Δέν γνωρίζουμε σέ ποιόν ἀνήκαν τά ἐδάφη αὐτά, στή μονή Ρουσάνου ἤ στή μονή Μεγάλου Μετεώρου. Ἡ ἔκταση τῆς μονῆς Ρουσάνου δέν πρέπει νά ἦταν μεγάλη, καθώς τά καλλιεργούμενα ἐδάφη περισφίγγονταν ὄχι μόνο ἀπό τούς γύρω βράχους, ἀλλά καί ἀπό τίς ἰδιοκτησίες τῶν ἄλλων γειτονικῶν μονῶν Ἀναπαυσᾶ, Καλιγράφου, Παντοκράτορος, Βαρλαάμ, Ἁγίας Μονῆς, Μεγάλου Μετεώρου, οἱ ὁποῖες κατεῖχαν καί αὐτές καλλιεργούμενες ἐκτάσεις. Εἶναι πιθανόν τά ἐδάφη αὐτά νά ἀνῆκαν στήν μονή Μεγάλου Μετεώρου, ὅπως ἄλλωστε ὅλες οἱ γαῖες τῶν περιχώρων πού δέν καλλιεργούνταν ἀπό κάποια μονή ἤ σέ κάποιους ἀσκητές πού μόναζαν στίς σπηλιές τῶν βράχων. 19

20 τα. Μέ τήν προσωπική τους περιουσία ἀνήγειραν ἐκ θεμελίων τό καθολικό τῆς Μεταμορφώσεως καί τά κελλιά τῶν πατέρων, τό ἐφοδίασαν μέ ἱερά σκεύη, ἄμφια, ἄγνωστο ἀριθμό λειτουργικῶν βιβλίων καί πρόσθεσαν στά περιουσιακά στοιχεῖα τῆς μονῆς κτήματα, μετόχια καί ζώα. Ὅμως δέν πρόλαβαν νά διακοσμήσουν τό καθολικό μέ τοιχογραφίες, εἶτε γιατί τά οἰκονομικά τους ἦταν πενιχρά, εἶτε γιατί, ἄγνωστο πότε, μετέστησαν εἰς οὐρανούς. Ἡ μονή τιμᾶ τούς Ἰωάσαφ καί Μάξιμο ὡς ἁγίους καί ἑορτάζει τήν μνήμη τους στίς 7 Αὐγούστου, τήν ἑπομένη δηλαδή τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου. Ὁ κοινός ἑορτασμός τῶν δύο ἁγίων φανερώνει ἀφ ἑνός μέν τήν ἄγνοια τοῦ ἀκριβοῦς χρόνου κοιμήσεως τῶν δύο ἀνδρῶν, πού σημαίνει ὅτι ἡ καθιέρωση τῆς τιμῆς τους εἶναι μεταγενέστερη, ἀφ ἑτέρου δε τήν ἄμεση σχέση τῶν δύο πατέρων μέ τήν ἀνέγερση καί ἀνασύσταση τῆς μονῆς. Ἡ ἀκολουθία τῶν ὁ- σίων κτητόρων Ἰωάσαφ καί Μαξίμου εἶναι πλήρης ἀκολουθία, ποίημα τοῦ ἁγιορείτου μοναχοῦ Ἀθανασίου Σιμωνοπετρίτου, πού ψάλλεται στά κτητορικά τῆς μονῆς τήν 7η Αὐγούστου μαζί μέ τά μεθεόρτια τῆς Μεταμορφώσεως. Τήν μοναδική γνωστή ἀπεικόνιση τῶν δύο ὁσίων κτητόρων ἀποτελεῖ μία μικρῶν διαστάσεων φορητή εἰκόνα τῆς μονῆς, πού χρονολογεῖται στό δεύτερο μισό τοῦ 17ου αἰώνα 25. Εἰκ. v. Ἡ ἐπιγραφή ἱστόρησης τοῦ καθολικοῦ. Ἐνῶ τό ἀνακαινιστικό ἔργο τῶν κτητόρων βρισκόταν σέ ἐξέλιξη, οἱ δύο ἀ- δελφοί μετέστησαν στήν οὐράνια βασιλεία. Τήν ἀποπεράτωση τῶν ἐργασιῶν ἀ- νέλαβε ὁ ἱερομόναχος Ἀρσένιος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε πιθανόν καί ὁ διάδοχος στόν ἡ- γουμενικό θρόνο τῆς μονῆς. Ὁ Ἀρσένιος πρέπει νά ἀνέλαβε τήν πνευματική διοίκηση τῆς μονῆς, εἴτε ἀμέσως μετά τήν κοίμηση τῶν δύο ἀδελφῶν Ἰωάσαφ καί Μαξίμου, εἴτε ἦρθε νά μονάσει στή μονή μετά τήν κοίμηση αὐτῶν, νά ἡγουμένευσε καί νά ἀσχολήθηκε μέ τήν ἀνακαίνιση τῆς μονῆς ἀπό τό 1550 ἴσως καί ἔ- πειτα. Ἡ μεγαλύτερη προσφορᾶ τοῦ Ἀρσενίου στή μονή ἀποτελεῖ ἀναμφίβολα ἡ διακόσμηση τοῦ κατάγραφου μέ τοιχογραφίες καθολικοῦ, σύμφωνα ἄλλωστε καί μέ τήν ἐπιγραφή ἱστόρησης (εἰκ. v), στήν ὁποία ἀναγράφεται ὅτι ὑπῆρξε ὁ κύριος χορηγός τῆς διακόσμησης 26, χωρίς ὡστόσο νά γίνεται σέ αὐτήν καμία ἀ- ναφορά γιά τούς κτήτορες Ἰωάσαφ καί Μάξιμο. Τό κείμενο τῆς ἐπιγραφῆς 27, πού 25 Ἀν καί ἡ διακόσμηση τοῦ καθολικοῦ μέ τοιχογραφίες ἔγινε λίγα μόλις χρόνια μετά τήν κοίμησή τους, ὡστόσο οἱ δύο κτήτορες ὄχι μόνο δέν ἀπεικονίζονται σέ κάποια παράσταση, ἀλλά πολύ περισσότερο δέν ἀναφέρεται τό ὄνομά τους στήν ἐπιγραφή ἱστόρησής του. 26 Στήν ἐπιγραφή ἱστόρησης τοῦ καθολικοῦ ὁ Ἀρσένιος ἀναφέρεται ὡς ἡγούμενος τῆς μονῆς Ρουσάνου καί χορηγός τῆς διακόσμησης. 27 Τήν ἐπιγραφή δημοσιεύουν οἱ Ἰ. Βογιατζίδης, Μικρά ἀνέκδοτα ἐκ Μετεώρων, Τρικ 9 (1989), σ. 93. Μητσικώστα, Πέτρινο δάσος, σ Σοφιανός, Μετέωρα, σ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr ΠΡΩΤ. 6002/2014 ΑΡΙΘΜ. ΑΘΗΝΗΣΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Οι τελειόφοιτοι μαθητές του Σχολείου μας πραγματοποίησαν από 13 μέχρι 17

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ, ΤΕΥΧΟΣ 33 ΡΕΘΥΜΝΟ 2014 Ἱερά Μητρόπολις Ρεθύμνης καί Αὐλοποτάμου Περιοδική ἔκδοση Νέα Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ Τ.Θ. 1308 Τ.Κ. 380 01 ΒΟΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 21/04/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΝΗΕΣ Στο φύλλο της 21 ης Απριλίου 2010 της εφημερίδας η «Θεσσαλία» δημοσιεύονται αποσπάσματα της εισήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι.

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Καί πράγματι εἶναι! σταματώντας ὁ χρόνος της, χρόνος ὅπου μετριοῦνται μέ τούς χτύπους τῆς καρδιᾶς, σταματάει

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α' ΜΕΡΟΣ Β'

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α' ΜΕΡΟΣ Β' ΜΕΡΟΣ Α' Πρόλογος Πατριάρχου Αλεξανδρείας κ.κ. ΠΕΤΡΟ Γ Ζ' 13 Πρόλογος Ηγουμένου Μονής Μαχαιρά Αρχιμαδρίτου ΑΡΣΕΝΙΟΥ... 15 Χρονικόν εορταστικών εκδηλώσεων Όκτακοσιετηρίδος Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἀδελφοί, Συντάκτες τῆς Ἐφημερίδος «Ὀρθόδοξος Τύπος», Εὐλογεῖτε!

Ἀγαπητοί ἀδελφοί, Συντάκτες τῆς Ἐφημερίδος «Ὀρθόδοξος Τύπος», Εὐλογεῖτε! Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΕΜΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΝ ΣΑΣ Ἐν Δημητσάνῃ τῇ 3ῃ Ὀκτωβρίου 2009 Ἀγαπητοί ἀδελφοί, Συντάκτες τῆς Ἐφημερίδος «Ὀρθόδοξος Τύπος», Εὐλογεῖτε! Εὑρισκόμενος, λόγῳ ποιμαντικῶν

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΒΕΛΓΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ SCHAERBEEK 293, rue du Progrès - 1030 Schaerbeek. Email: paroisse.schaerbeek@gmail.com Τηλ. : 02-201.19.38. Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Page 2 of 6

Περιεχόµενα. Page 2 of 6 Περιεχόµενα Page 2 of 6 Περιεχόµενα Τεύχος Οκτωβρίου Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου Ασκηταριά της Μεγάλης Πρέσπας Ιερά Μονή Προυσού Διώρυγα της Κορίνθου Ιερά Μονή Κοιµήσεως της Θεοτόκου 2 3 3 4 4 5 5 Page

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΗΦΙΣΙΑΣ, ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΩΠΟΥ ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ μεταμορφωσεωσ του σωτηροσ δημου μεταμορφωσεωσ Χλόης & Λεβαδείας Τ.Κ. 144 52 τηλ.: 210-2850060 & φάξ: 210-2816706 site: www.inmm.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας.

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Ηγούμενος της νόμιμης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΩΣ ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ Πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου Άσκηση 1η Η σκληρή δουλειά των γραφέων Στα βυζαντινά μοναστήρια λειτουργούσαν scriptoria, δηλαδή εργαστήρια όπου

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Α.Δ.Σ. Ε ΞΟΡΜΗΣΗ Λ ΙΜΝΗ Π ΛΑΣΤΗΡΑ ΣΤH ΑΝΟ ΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 13 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 201 5 Α.Δ.Σ. ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2015

Α.Δ.Σ. Ε ΞΟΡΜΗΣΗ Λ ΙΜΝΗ Π ΛΑΣΤΗΡΑ ΣΤH ΑΝΟ ΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 13 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 201 5 Α.Δ.Σ. ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2015 ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2015 Α.Δ.Σ. ΑΝΟ ΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 13 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 201 5 Ε ΞΟΡΜΗΣΗ ΣΤH Λ ΙΜΝΗ Π ΛΑΣΤΗΡΑ Αγαπητοί γονείς και μαθητές, Το Ανοιχτό Δημιουργικό Σχολείο (ΑΔΣ), ξεκινά τις εξορμήσεις του για

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Από Ι1^ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ μέχρι 15^ Σεπτεμβρίου 2015 ΣΑΒΒΑΤΟ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ Ώρα 7-10 π.μ. Η τελετή της Προόδου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Νηστεία είναι η λήψη «ξηράς τροφής» (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μια φορά την ημέρα, και μάλιστα την ενάτη ώρα (γύρω στις 3 μ. μ.). Λήψη τροφής, έστω

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ τεῦχος 8 T Αὔγουστος 2008

ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ τεῦχος 8 T Αὔγουστος 2008 8 ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ τεῦχος 8 T Αὔγουστος 2008 ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΩΝ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΣΑΡΩΦ T ΤΡΙΚΟΡΦΟ ΦΩΚΙΔΟΣ T 330 56 ΕΥΠΑΛΙΟ τηλ. 26340-44.282 καί 26340-44.381 T fax. 26340-44.390 Θαυμαστός ὁ Θεός

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ Ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία 27-30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Καλαμιώτισσας (Μονὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς), Ἀνάφη 2 Τρίτη 25 Αὐγούστου,

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 6 ο /19-3-2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 295/2013

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 6 ο /19-3-2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 295/2013 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 6 ο /19-3-2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 295/2013 ΘΕΜΑ: 36 ο Έγκριση δαπανών εκδηλώσεων Π.Ε. Τρικάλων. ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ΧΡΟΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ISSN 2241-1577 Τετραμηνιαία έκδοση της Εταιρείας Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας (Ε.Μ.Ι.Π.Η.)

Διαβάστε περισσότερα