Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (El Nino - Southern Oscillation)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (El Nino - Southern Oscillation)"

Transcript

1 Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (El Nino - Southern Oscillation) Σταυρίδης Γεώργιος, Φωτοπούλου Σπυριδούλα

2 Περιεχόμενα 1. Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (El Nino- Southern Oscillation- ENSO) Τι είναι το Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (ENSO) Φάσεις του Ελ Νίνιο Νότιας Κύμανσης Επιπτώσεις Ελ Νίνιο Νότιας Κύμανσης Επιπτώσεις σε θαλάσσια οικοσυστήματα Περιοχή ανάβλυσης του ρεύματος Humboldt Αντίδραση ψαριών Λεύκανση των κοραλλιών Επιπτώσεις σε χερσαία οικοσυστήματα Έρημοι Επιπτώσεις στα τροπικά δάση Φυσικές καταστροφές Επιπτώσεις στην οικονομία Επιπτώσεις στην αλιεία Επιπτώσεις στην παραγωγή φοινικέλαιου Επιπτώσεις στην βιομηχανία γκουανό (Guano) Επιπτώσεις στην υγεία Ελονοσία Δάγκειος πυρετός Κίτρινος πυρετός Χολέρα Περιοχές που επηρεάζονται Περιοχές που επηρεάζονται από την θερμή φάση του ENSO (Ελ Νίνιο) Περιοχές που επηρεάζονται από την ψυχρή φάση του ENSO (Λα Νίνα) Επιπτώσεις του φαινομένου ENSO ανά περιοχή Επιπτώσεις παγκοσμίως Επιπτώσεις στους τροπικούς Ωκεανούς και στον Βόρειο Ειρηνικό Επιπτώσεις του ΕΝΚΚ σε Ευρώπη, Ανατολική Μεσόγειο και Ελλάδα Ιστορικό του φαινομένου Συχνότητα του Ελ Νίνιο Νότιας Κύμανσης (ENSO)

3 6. Δείκτες και κατηγορίες Ελ Νίνιο Δείκτης SOI Λοιποί δείκτες και κατηγορίες Ελ Νίνιο Ο Δείκτης ENSO και η μεταβλητότητα του κλίματος στη Μεσόγειο Βιβλιογραφία Ξένη Βιβλιογραφία Ελληνική Βιβλιογραφία Ιστοσελίδες

4 Κατάλογος εικόνων Εικόνα 1: Κανονικές συνθήκες θαλάσσιων ρευμάτων, θερμοκρασίας και διεύθυνσης ανέμων στην περιοχή του Νότιου Ειρηνικού. Εικόνα 2: Προφίλ της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, προφίλ της τοπογραφίας της θάλασσας, καθώς και της θερμοκρασίας της θάλασσας στο Νότιο Ειρηνικό, σε κανονικές συνθήκες. Με κόκκινο είναι οι 30 ο C και με μπλε οι 8 ο C. Εικόνα 3: Φάση El Niño, κατά την οποία τα θερμά ύδατα του Δυτικού Ειρηνικού, μετακινούνται προς τον ανατολικά, με αποτέλεσμα τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά των βαθύτερων υδάτων δεν μπορούν να αναβληθούν στον Ανατολικό Ειρηνικό. Εικόνα 4: Προφίλ της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, προφίλ της τοπογραφίας της θάλασσας, καθώς και της θερμοκρασίας της θάλασσας στο Νότιο Ειρηνικό, σε συνθήκες Ελ Νίνιο. Με κόκκινο είναι οι 30 ο C και με μπλε οι 8 ο C. Εικόνα 5: Φάση La Niña, κατά την οποία τα θερμά ύδατα μεταφέρονται ακόμα πιο δυτικά απ ότι συνήθως. Εικόνα 6: Προφίλ της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, προφίλ της τοπογραφίας της θάλασσας, καθώς και της θερμοκρασίας της θάλασσας στο Νότιο Ειρηνικό, σε συνθήκες Λα Νίνα. Με κόκκινο είναι οι 30 ο C και με μπλε οι 8 ο C. Εικόνα 7: Ο Μεγάλος Κορμοράνος της οικογένειας Phalacrocorax carbo, το θαλασσοπούλι Gannet, της οικογένειας Morus Βassanus και ο Θαλάσσιος Πελεκάνος, της οικογένειας Pelecanidae. Εικόνα 8: Aedes aegypti και Aedes albopictus. Εικόνα 9: Επιπτώσεις Ελ Νίνιο σε παγκόσμια κλίμακα κατά τις περιόδους Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου (άνω) και Ιουνίου-Αυγούστου (κάτω). Εικόνα 10: Επιπτώσεις Λα Νίνα σε παγκόσμια κλίμακα κατά τις περιόδους Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου (άνω) και Ιουνίου-Αυγούστου (κάτω). Εικόνα 11: Οι τέσσερις φάσεις του Ελ Νίνιο. Εικόνα 12: Oceanic Niño Index - ONI ( o C): Εξέλιξη από Η πιο πρόσφατη τιμή του ΟΝΙ (Δεκέμβριος 2009 Φεβρουάριος 2010) είναι +1.7 o C. 4

5 Κατάλογος γραφημάτων Γράφημα 1: Διακύμανση ENSO τα τελευταία 150 χρόνια. 5

6 1. Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (El Nino- Southern Oscillation- ENSO) 1.1 Τι είναι το Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (ENSO) Ο όρος Ελ Νίνιο (El Niño) προορίζεται για εξαιρετικά ισχυρές και παρατεταμένες θερμές περιόδους των νερών του ανατολικού Ειρηνικού, που έχουν συνέπειες για το παγκόσμιο κλίμα. Αυτός ο κύκλος της θέρμανσης (και ψύξης) αντανακλάται στενά από τις αποκλίσεις στη πίεση του αέρα στον Ανατολικό και Δυτικό Ειρηνικό, ενώ η Νότια Κύμανση (Southern Oscillation) ανακαλύφθηκε στις αρχές του τρέχοντος αιώνα, από τον Sir Gilbert Walker (Walker, 1936). Ο Walker παρατήρησε ότι όταν η πίεση αυξάνεται στα ανατολικά του Ειρηνικού, πέφτει συνήθως στα δυτικά. Ο Walker καινοτόμησε με τη χρήση των στατιστικών μεθόδων για τη σύνδεση των ανωμαλιών του καιρού με την Νότια Κύμανση, συμπεριλαμβανομένων των ασιατικών μουσώνων, και ήταν ένας από τους πρώτους που διερεύνησε τη δυνατότητα των εποχιακών προβλέψεων (Walker, 1936). Ο ίδιος μάλιστα έπλασε τον όρο αυτό, που σημαίνει Νότια Κύμανση, και τον απέδωσε στην "τραμπάλα" αυτή των βαρομετρικών του Ειρηνικού (Wang and Fiedler, 2007). Πρόκειται για ένα στάσιμο κύμα, μία μάζα αέρα πού ταλαντεύεται κατά μήκος της Γραμμής Αλλαγής Ημερομηνίας 1 στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Το ENSO είναι ένα φυσικό φαινόμενο το οποίο προκύπτει από συνδυασμό αλληλεπιδράσεων μεταξύ της ατμόσφαιρας και των ωκεανών στον τροπικό Ειρηνικό ωκεανό ( π.χ. Trenberth, 2003, Chen and Mark, 2007, Wang et al, 2007, Duan et al., 2009). Ήταν μόλις στη δεκαετία του 1960, όταν έγινε η σύνδεση μεταξύ της ατμοσφαιρικής Νότιας Κύμανσης και του ωκεάνιου Ελ Νίνιο, που τώρα αναφέρονται ως Ελ Νίνιο Νότια Κύμανση (ENSO). Τα δύο άκρα του ENSO είναι το Ελ Νίνιο (ζεστή εκδήλωση) και η Λα Νίνα (La Niña) (κρύα εκδήλωση). Η ορολογία του Ελ Νίνιο είναι συχνά 1 Γραμμής Αλλαγής Ημερομηνίας: Νοητή γραμμή εκατέρωθεν της οποίας οι περιοχές διαφέρουν κατά 24 ώρες, από το ένα μέρος αυτής της γραμμής τα ρολόγια δείχνουν 12 ώρες μπροστά από την ώρα Γκρήνουιτς και από το άλλο 12 ώρες πίσω και περνάει από το μέσον περίπου του Ειρηνικού ωκεανού. 6

7 μπερδεμένη. Ο όρος Ελ Νίνιο χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει όλες τις πτυχές του φαινομένου ENSO. Παγκόσμιες κλιματικές ανωμαλίες που σχετίζονται με την Λα Νίνα είναι εν γένει λιγότερο σημαντικές και σε ορισμένες περιοχές τείνουν να είναι οι αντίθετες από αυτές που συνδέονται με το Ελ Νίνιο. Η μετάβαση από Ελ Νίνιο σε Λα Νίνα τείνει να είναι αρκετά γρήγορη, ενώ η μετάβαση από το Λα Νίνα σε Ελ Νίνιο τείνει να είναι πιο σταδιακή (Kousky and Higgns, 2007). 1.2 Φάσεις του Ελ Νίνιο Νότιας Κύμανσης Το EΝΝΚ συμβαίνει κατά μέσο όρο κάθε 4-5 χρόνια, αλλά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που ποικίλλει από τρία έως επτά έτη (Trenberth, 2003, Hanley et al., 2003, Kousky and Higgins, 2007, Duan et al., 2009, Sarachik, 2010). Επίσης η διάρκεια ενός επεισοδίου Ελ Νίνιο χαρακτηριστικά είναι από 8-10 μήνες. Όταν το Ελ Νίνιο ή το Λα Νίνα διαρκεί έως 5 μήνες τότε λέγεται ότι επικρατούν συνθήκες Ελ Νίνιο ή Λα Νίνα, ενώ όταν η διάρκεια του φαινομένου ξεπερνά τους 5 μήνες λέγεται ότι εκδηλώνεται επεισόδιο Ελ Νίνιο ή Λα Νίνα (Kousky and Higgins, 2007). Κανονικές Συνθήκες: Οι κανονικές συνθήκες του Ειρηνικού ωκεανού καθορίζονται από την αλληλεπίδραση χαρακτηριστικών της ατμόσφαιρας και του ωκεανού. Όπως είναι γνωστό τα θερμότερα νερά του ωκεανού είναι τα επιφανειακά, αφού αυτά θερμαίνονται κατ' ευθείαν απ' τον ήλιο, διατηρούνται δε στην επιφάνεια αφού είναι ελαφρύτερα (αραιότερα) απ' τα ψυχρά που κατανέμονται βαθύτερα. Έτσι έχουμε την δημιουργία της θερμοκλινούς ζώνης που αποτελεί το όριο μεταξύ των ψυχρών βαθέων υδάτων και επιφανειακού στρώματος των καλά αναμεμειγμένων θερμών υδάτων (Dijkstra, 2006). Κανονικά η θερμοκλινής είναι βαθιά (150 m) στον δυτικό τροπικό Ειρηνικό ωκεανό και το επίπεδο της θάλασσας είναι υψηλό εξαιτίας των ανατολικών ανέμων. Στον ανατολικό Ειρηνικό ωκεανό στον Ισημερινό, η θερμοκλινής είναι πολύ ρηχή (50 m) και το επίπεδο της θάλασσας είναι σχετικά χαμηλό (Trenberth, 2003, Clarke, 2008, Sarachik et al., 2010). Στην ατμόσφαιρα 7

8 πάλι οι περιοχές κοντά στον Ισημερινό κυριαρχούνται απ' τους περίφημους αληγείς ανέμους που πνέουν σταθερά προς τα δυτικά. Καθώς οι αληγείς άνεμοι πνέουν πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό ωθούν τα επιφανειακά ζεστά νερά προς τα δυτικά, από την Ν. Αμερική προς την Ινδονησία. Αυτό προκαλεί ανύψωση της στάθμης στον δυτικό ωκεανό και ταπείνωση στον ανατολικό δημιουργώντας μια υψομετρική διαφορά αρκετών εκατοστών. Τα ζεστά νερά του ανατολικού Ειρηνικού που εκτοπίζονται από τους αληγείς ανέμους, αναπληρώνονται με ψυχρότερα νερά που αναβλύζουν δημιουργώντας το φαινόμενο της ανάβλυσης (upwelling) κατά μήκος των ακτών της Ν. Αμερικής. Επειδή μάλιστα τα ψυχρότερα αυτά νερά είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και ευνοούν την θαλάσσια μικροζωή (φυτοπλαγκτόν), η διεργασία αυτή κάνει τις ακτές του Περού και του Εκουαδόρ αλιευτικούς παραδείσους (ψαρότοποι), ενώ η ατμόσφαιρα υπεράνω αυτών είναι σταθερή και οι βροχοπτώσεις ελάχιστες (Clarke, 2008, Sarachik et al., 2010). Παράλληλα, ο δυτικός Ειρηνικός με τις θερμές υδάτινες μάζες («θερμή λίμνη») τροφοδοτεί με θερμότητα τόσο τα μεγαλύτερα πλάτη μέσω ωκεάνιων ρευμάτων, όσο και την ατμόσφαιρα μέσω της εξάτμισης, αποσταθεροποιώντας την τελευταία και οδηγώντας στην εκδήλωση καταιγίδων. Αυτή η κατάσταση αποτελεί τις κανονικές συνθήκες και αναπαριστάται στις Εικόνες 1 και 2. Εικόνα 1: Κανονικές συνθήκες θαλάσσιων ρευμάτων, θερμοκρασίας θαλάσσης και διεύθυνσης ανέμων στην περιοχή του Νότιου Ειρηνικού. (Πηγή: 8

9 Εικόνα 2: Προφίλ της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, προφίλ της τοπογραφίας της θάλασσας, καθώς και της θερμοκρασίας της θάλασσας στο Νότιο Ειρηνικό, σε κανονικές συνθήκες. Με κόκκινο είναι οι 30 ο C και με μπλε οι 8 ο C. (Πηγή: NASA Goddard Space Flight Center) Φάση Ελ Νίνιο: Οι συνθήκες του Ελ Νίνιο αντικατοπτρίζουν μια χαλάρωση του συστήματος που συνδέει τους ανέμους, τα ωκεάνια ρεύματα και τις θερμοκρασίες του νερού. Κατά τη διάρκεια μιας φάσης Ελ Νίνιο, η κυκλοφορία Walker ουσιαστικά δεν λειτουργεί και τα ζεστά νερά καλύπτουν όλο ή τον περισσότερο τροπικό Ειρηνικό. Επιπρόσθετα, εξασθενεί την ανάβλυση στα ανοικτά των ακτών της Νοτίου Αμερικής. Κατά τη διάρκεια της φάσης του Ελ Νίνιο, ο δείκτης της Νότιας Κύμανσης είναι αρνητικός, που σημαίνει ότι υπάρχει μικρή διαφορά στην ατμοσφαιρική πίεση μεταξύ της Ταϊτής και της πόλης του Ντάργουιν. Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο τόσο οι χειμώνες, όσο και οι θύελλες εμφανίζονται πιο νότια από το κανονικό. Το Ελ Νίνιο ξεκινά όταν οι ανατολικοί άνεμοι, οι οποίοι συνήθως πνέουν από την ανατολή προς τη δύση στον Ειρηνικό, αποδυναμώνονται. Η ζώνη βροχής μετατοπίζεται σημαντικά προς τα ανατολικά στον κεντρικό Ειρηνικό προκαλώντας μια παρατεταμένη ξηρή περίοδο στην Ινδονησία, τις Φιλιππίνες και τη βόρεια Αυστραλία. Ο Ειρηνικός ωκεανός είναι θερμότερος κατά μήκος της δυτικής ακτής της Νότιας Αμερικής. Η παράκτια ανάβλυση κατά μήκος αυτής της ακτής μειώνεται και τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, κρύα νερά από τον βαθύ ωκεανό δεν εμφανίζονται πλέον στην επιφάνεια 9

10 της θάλασσας. Λόγω της έλλειψης θρεπτικών ουσιών, μειώνεται η παραγωγή πλαγκτόν. Αυτό έχει επιπτώσεις πιο ψηλά στην τροφική αλυσίδα, τόσο για τα ψάρια, όσο και για τους πληθυσμούς των θαλάσσιων πτηνών. Οι Εικόνες 3 και 4 αναπαριστούν την φάση Ελ Νίνιο. Εικόνα 3: Φάση El Niño, κατά την οποία τα θερμά ύδατα του Δυτικού Ειρηνικού, μετακινούνται προς τον ανατολικά, με αποτέλεσμα τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά των βαθύτερων υδάτων να μην μπορούν να αναβλύσουν στον Ανατολικό Ειρηνικό. (Πηγή: Εικόνα 4: Προφίλ της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, προφίλ της τοπογραφίας της θάλασσας, καθώς και της θερμοκρασίας της θάλασσας στο Νότιο Ειρηνικό, σε συνθήκες Ελ Νίνιο. Με κόκκινο είναι οι 30 ο C και με μπλε οι 8 ο C. (Πηγή: NASA Goddard Space Flight Center) 10

11 Εικόνα 5: Φάση La Niña, κατά την οποία τα θερμά ύδατα μεταφέρονται ακόμα πιο δυτικά απ ότι συνήθως. (Πηγή: Εικόνα 6: Προφίλ της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας, προφίλ της τοπογραφίας της θάλασσας, καθώς και της θερμοκρασίας της θάλασσας στο Νότιο Ειρηνικό, σε συνθήκες Λα Νίνα. Με κόκκινο είναι οι 30 ο C και με μπλε οι 8 ο C. (Πηγή: NASA Goddard Space Flight Center) 11

12 2. Επιπτώσεις Ελ Νίνιο Νότιας Κύμανσης 2.1 Επιπτώσεις σε θαλάσσια οικοσυστήματα Περιοχή ανάβλυσης του ρεύματος Humboldt Η κρύα περιοχή ανάβλυσης του ρεύματος Humboldt, είναι μια από τις πλουσιότερες θαλάσσιες περιοχές του κόσμου όσον αφορά τα θαλάσσια είδη (Leth et al., 2003). Ο λόγος για τη μεγάλη παραγωγή αυτού του οικονομικού τμήματος του Περού, της Χιλή, και των νήσων Γκαλαπάγκος, είναι ότι τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά βαθιά νερά, μεταφέρονται πίσω, σε επίπεδα κοντά στην επιφάνεια (euphotic zone), οπού το πλαγκτόν τροφοδοτείται από αυτά τα θρεπτικά συστατικά. Η σημαντικότερη κινητήρια δύναμη για την ψυχρή αυτή ανάβλυση, είναι οι νοτιοανατολικοί άνεμοι. Η μεταφορά Ekman 2 ωθεί την επιφάνεια του ζεστού νερού προς τη Δύση, κάνοντας χώρο για το κρύο νερό από το βάθος. Συνήθως στο βάθος των 40 μέτρων υπάρχει το θερμοκλινές. Αυτό είναι το σύνορο μεταξύ των θρεπτικών συστατικών που συνήθως είναι φτωχά στα ζεστά επιφανειακά νερά με αυτών που είναι πλούσια στα βαθιά κρύα νερά. Κάποτε ήταν αποδεκτό, ότι σε μια εκδήλωση Ελ Νίνιο, η κρύα ανάβλυση θα έπαυε, λόγω της μικρής θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας. Αλλά ο κύριος λόγος για αυτή την θέρμανση είναι η μείωση της θερμοκλινούς μακριά από τα όρια της ανάβλυσης. Αυτό συμβαίνει, όταν τα κύματα Kelvin επικαλύπτουν τα επιφανειακά ύδατα και σπρώχνουν προς τα κάτω το θερμοκλινές υπό 80m. Έτσι μόνο φτωχά σε θρεπτικά συστατικά στοιχεία, νερά έρχονται προς τα πάνω, αλλάζοντας εντελώς τη βάση διατροφής των οργανισμών στην περιοχή. 2 Μεταφορά Ekman: Όταν ο άνεμος φυσά στην επιφάνεια του νερού μετακινεί αρχικά τα επιφανειακά του στρώματα. Λόγω όμως της τριβής των στρωμάτων του νερού μεταξύ τους, υπάρχει τελικά κίνηση και στα βαθύτερα στρώματα, με μικρότερη όμως ταχύτητα και ελαφρώς διαφορετική κατεύθυνση. Με αυτόν το μηχανισμό δημιουργείται το σπιράλ του Eckman, δηλαδή μια ελικοειδής κίνηση της μάζας του νερού. 12

13 2.1.2 Αντίδραση ψαριών Όταν αντιμετωπίζουν τα ζεστά νερά του Ελ Νίνιο, οι πληθυσμοί των ψαριών στα ανοικτά των ακτών του Περού προσπαθούν να περάσουν σε ψυχρότερες περιοχές. Κάποια επιστρέφουν πίσω στην πρώτη κρύα και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά περιοχή ανάβλυσης κοντά στην ακτή, αλλά με την περαιτέρω μείωση της θερμοκλινούς, είναι παγιδευμένα στα ζεστά και φτωχά σε θρεπτικά στοιχεία νερά και είτε αλιεύονται είτε πεθαίνουν από την πείνα ή την θερμότητα. Κάποια προσπαθούν να προχωρήσουν βαθύτερα όπου το νερό είναι πιο κρύο, αλλά μετά βίας υπάρχουν οποιεσδήποτε θρεπτικές ουσίες. Και μερικά μεταβαίνουν στα Νότια, μένοντας κοντά στις ακτές της Χιλής βοηθώντας έτσι κατά συνέπεια την τοπική αλιευτική βιομηχανία. Η μείωση των πληθυσμών των ψαριών στην περιοχή του Περού έρχεται με την εισβολή των τροπικών ψαριών στην περιοχή, τα οποία ευνοούνται από τα θερμότερα νερά. Μερικά ψάρια που είναι εγγενή στην Καλιφόρνια, εμφανίστηκαν κοντά στο Όρεγκον και την πολιτεία της Ουάσιγκτον, κάποια ακόμη και στην Αλάσκα (Leth et al., 2003) Λεύκανση των κοραλλιών Παρά το γεγονός ότι λιγότερο από το 1% της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από κοραλλιογενείς υφάλους, αυτοί μπορούν να θεωρηθούν ως τα τροπικά δάση των ωκεανών. Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι παρέχουν στέγαση περίπου για τα τρία τέταρτα του θαλάσσιου πληθυσμού των ψαριών. Τα κοράλλια ζουν σε μια συμβιωτική σχέση με μικρούς πολύποδες, οι οποίο δίνουν στα κοράλλια τα όμορφα χρώματα τους και τα εφοδιάζουν με θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται για την αύξηση τους. Καθώς η θερμοκρασία του νερού έχει ισχυρό αντίκτυπο στις κοραλλιογενείς υφάλους, είναι φυσικό το Ελ Νίνιο το οποίο επιδρά στην άνοδο της θερμοκρασίας, να έχει καταστροφικές συνέπειες για αυτά τα οικοσύστημα. Όταν αυξάνεται η θερμοκρασία του νερού, οι πολύποδες αφήνουν τα κοράλλια, ψάχνοντας για πιο δροσερό νερό. Το κοράλλι έχει μείνει μόνο με τη δομή του ασβεστόλιθου, που συνήθως είναι λευκός, γι αυτό τον λόγο η επίδραση αυτή 13

14 ονομάζεται λεύκανση. Μετά από σύντομο χρονικό διάστημα όμως, άλλοι πολύποδες, πιο ανθεκτικοί σε ζεστά νερά έρχονται στην περιοχή και συμβιώνουν με τα κοράλλια, δίνοντας τους μια πράσινη ή καφετιά εμφάνιση. Καθώς όμως αυτοί οι νέοι πολύποδες δεν αποτελούν ικανοποιητική διατροφή για τα περισσότερα ψάρια των υφάλων, τα ψάρια μειώνονται δραστικά (Leth et al., 2003). 2.2 Επιπτώσεις σε χερσαία οικοσυστήματα Έρημοι Η μικρή λωρίδα ερήμου κατά μήκος της ακτής, που εκτείνεται από τα βόρεια του Περού έως την βόρειο Χιλή, δηλαδή η Περουβιανή έρημος και η έρημος Ατακάμα, προκαλείται από το κρύο ρεύμα Humboldt, που ρέει προς τα βόρεια. Το ρεύμα αναπτύσσει ομίχλη στη δυτική άκρη της οροσειράς, την λεγόμενη Λομάς (Lomas). Αυτή η περιοχή αντιμετωπίζει έντονες βροχοπτώσεις σε μια εκδήλωση Ελ Νίνιο. Τα αίτια είναι οι υψηλές θερμοκρασίες του νερού και του αέρα, που οδηγούν σε σύννεφα και βροχές. Στον Ισημερινό και την Κολομβία, το ύψος των βροχοπτώσεων μπορεί να αυξηθεί 3 έως 20 φορές. Στις ερήμους κοντά στην ακτή υπάρχουν λιγότερες βροχές, ενώ οι ξηρές κοίτες των ποταμών, ξαφνικά μετατρέπονται σε ταχεία ποτάμια, που μετά την φάση του Ελ Νίνιο διατηρούν ποσότητες γλυκού νερού μέχρι και 2 χρόνια, πριν τελικά ξεραθούν και πάλι. Ακόμη και για τις περιφέρειες που λαμβάνουν μόνο μερικά εκατοστά βροχής, η μετατροπή του σε πράσινες περιοχές είναι ιδιαίτερα γρήγορη. Στην περιοχή κοντά στη Λίμα, η βλάστηση της Λομάς, που συνήθως είναι περίπου 5%, βρέθηκε να φθάνει ακόμα και το 89%. Από την άλλη πλευρά, στις νότιες περιοχές των Άνδεων (Βολιβία, Χιλή), η ακραία ξηρασία οδηγεί σε συρρίκνωση της βλάστησης, αναγκάζοντας τα βοοειδή να κινηθούν προς τον βορρά, προκαλώντας την μείωση της βλάστησης εκεί (Leth et al., 2003). 14

15 2.2.2 Επιπτώσεις στα τροπικά δάση Ένα παράδειγμα της ξηρασίας που προκαλείται από το Ελ Νίνιο είναι ο κεντρικός Παναμάς. Το τροπικό δάσος που υπάρχει στην περιοχή, αντιμετωπίζει μια ξηρή περίοδο κάθε χρόνο από το Δεκέμβριο μέχρι τον Απρίλιο, αλλά αυτή η περίοδος, την χρονιά 1982/83, διήρκεσε πολύ περισσότερο. Αυτή η ξηρασία ήταν η πιο σοβαρή τα τελευταία 190 χρόνια. Το μέσο ύψος της βροχής μειώθηκε από 787 χιλιοστά σε 121 χιλιοστά, και η μέση θερμοκρασία αυξήθηκε περίπου 3 C. Αυτό είχε τεράστιες επιπτώσεις στη χλωρίδα. Η θνησιμότητα των δέντρων ήταν 5 φορές υψηλότερη από το κανονικό. Το 1985 ο κεντρικός Παναμάς κατάφερε επιτέλους να ανακάμψει από αυτή την παρατεταμένη ξηρασία. Ακόμη πιο σοβαρή ήταν η ξηρασία στο Βόρνεο, προς το Δυτικό Ειρηνικό, όπου τα τροπικά δάση κατά κανόνα δεν έχουν να αντιμετωπίσουν μια ξηρή περίοδο. Η θνησιμότητα των δέντρων ήταν περίπου 25% και οι πυρκαγιές αφάνισαν το 90% των θάμνων. Η ανάκαμψη διήρκεσε περισσότερο χρονικό διάστημα (Leth et al., 2003) Φυσικές καταστροφές Οι αιτίες για τις διάφορες φυσικές καταστροφές που συνδέονται με το Ελ Νίνιο, όπως πλημμύρες, κατολισθήσεις, τσουνάμι, κ.λπ. είναι οι ασυνήθιστες υψηλές ποσότητες βροχής. Ο λόγος για αυτές τις ισχυρές βροχοπτώσεις είναι η περιοχή με χαμηλή πίεση του αέρα πάνω από την Ινδονησιακή Αυστραλιανή περιοχή, που αλλάζει κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο προς την Ανατολή, προκαλώντας βροχοπτώσεις στο Νοτιοανατολικό Ειρηνικό. Οι Άνδεις αποτρέπουν την εξάπλωση των σύννεφων βροχής στα ανατολικά, αναγκάζοντας τους να κινηθούν κάτω στην μικρή λωρίδα ανάμεσα στα βουνά και τη θάλασσα. Το έδαφος εκεί δεν επαρκεί για αυτό το ύψος των υδάτων, με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε σε πλημμύρες. Ολόκληρη η συγκομιδή καταστρέφεται, ωθώντας την οικονομία σε πτώση. Οι πλημμύρες που χύνονται στον ωκεανό, διατηρούν το ήδη υψηλό επίπεδο του νερού, γκρεμίζοντας ό, τι υπήρχε άθικτο στην ακτή, όπως λιμάνια και αποβάθρες. Το Ελ Νίνιο του αιώνα ( ) κατέστρεψε κτίρια, βιομηχανικούς στρατώνες, 15

16 δρόμους, μερικές φορές ακόμα και ολόκληρα χωριά, σκοτώνοντας πάρα πολλούς ανθρώπους (Leth et al., 2003). 2.3 Επιπτώσεις στην οικονομία Επιπτώσεις στην αλιεία Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν μεγάλες περιφερειακές διαφορές όσον αφορά τις επιπτώσεις του Ελ Νίνιο σχετικά με την βιομηχανία της αλιείας, ως επί το πλείστον αυτές είναι αρνητικές. Κατά μήκος ολόκληρης της ακτής της Νότιας Αμερικής, η αλιευτικές βιομηχανίες μειώνονται μαζικά. Μόνο η Χιλή είναι ευνοείται, διότι τα κοπάδια των ψαριών που προέρχονται από το Περού, ταξιδεύουν Νότια πριν αποδεκατιστούν, είτε από το ζεστό νερό είτε από τον αλιευτικό κλάδο. Παρά την ολοκληρωτική σχεδόν εξαφάνιση του πληθυσμού των ψαριών, η εξομάλυνση δεν παίρνει πάνω από ένα χρόνο. Για παράδειγμα, το 1983, δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου διαφορές στον πληθυσμό αλιείας σε σχέση με την κατάσταση πριν από το Ελ Νίνιο του αιώνα ( ). Από το Ελ Νίνιο του 1982/83, γνωρίζουμε ότι το Ελ Νίνιο μπορεί επίσης να έχει θετικές συνέπειες για ορισμένους κλάδους του τομέα της αλιείας. Αυτό συμβαίνει λόγω της εξάπλωσης των τροπικών και υποτροπικών ψαριών, που επεκτείνουν το χώρο τους για αρκετά πλάτη προς τον Βορρά και τον Νότο. Το 1982/83 ο κλάδος της αλιείας προσαρμόστηκε αργά, λίγο πριν από το τέλος του Ελ Νίνιο, αλλά επιτυχώς (Leth et al., 2003) Επιπτώσεις στην παραγωγή φοινικέλαιου Οι μεγαλύτερες χώρες σε παραγωγή φοινικέλαιου παγκοσμίως, είναι η Ινδονησία και η Μαλαισία, οι οποίες μαζί παράγουν πάνω από το 80% των παγκόσμιων αναγκών σε κατανάλωση φοινικέλαιου. Η περίοδος των βροχοπτώσεων, η οποία στις περιοχές αυτές αρχίζει συνήθως τον Απρίλιο, είναι μικρότερη ή ακόμη και ανύπαρκτη κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης Ελ Νίνιο, με αποτέλεσμα βαριές ξηρασίες που εμποδίζουν 16

17 την ανάπτυξη των φοινίκων. Δεδομένου ότι οι επιδράσεις της καταπόνησης που προκαλεί η έλλειψη νερού είναι μεγάλες, η πραγματική έκταση της καταστροφής εμφανίζεται μετά από δυόμιση χρόνια ή και αργότερα. Σε συνθήκες Ελ Νίνιο κατά το παρελθόν, οι αποδόσεις μειώθηκαν περίπου κατά 20 έως 25%, λόγω των μικρότερων σε μέγεθος φρούτων (Leth et al., 2003) Επιπτώσεις στην βιομηχανία γκουανό (Guano) Πιθανώς το πιο ευδιάκριτο φαινόμενο κατά μήκος της ακτογραμμής Περού Χιλής, είναι το γκουανό, οι τεράστιες ποσότητες περιττωμάτων δηλαδή στην περιοχή αυτή από νυχτερίδες, θαλασσοπούλια και φώκιες. Αυτά χρησιμοποιούνται ως φυσικό λίπασμα από την εποχή των Ίνκας, καθώς είναι πλούσια σε άζωτο και φώσφορο. Κυρίως υπεύθυνα για την παραγωγή γκουανό είναι τρία διαφορετικά είδη πουλιών, ο μεγάλος κορμοράνος, ο θαλάσσιο πελεκάνος, καθώς επίσης και το θαλασσοπούλι Γκάνετ (Gannet) (Εικόνα 7). Αυτά τα πουλιά, εξαρτώνται άμεσα από τον πληθυσμό των ψαριών στην κοντινή θάλασσα. Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο την χρονιά 1982/83, τα ενήλικα πτηνά είχαν θνησιμότητα 58%, ενώ η δημιουργία απογόνων απέτυχε εντελώς. Επιστημονικά υπολογίστηκε ότι για κάθε 4 μέτρα της ακτής του Περού, υπήρχε και ένα νεκρό πουλί. Η μαζική εξόντωση των τριών αυτών πουλιών, είχε τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις στην γεωργία του Περού, η οποία εξαρτάται από τα περιττώματα τους (Leth et al., 2003). 17

18 Εικόνα 7: Ο μεγάλος κορμοράνος της οικογένειας Phalacrocorax carbo (εικόνα του Andreas Trete), το θαλασσοπούλι Gannet (εικόνα του Al Wilson), της οικογένειας Morus Βassanus και ο θαλάσσιος πελεκάνος, της οικογένειας Pelecanidae (δεξιόστροφα). (Πηγή:http://commons.wikimedia.org) 2.4 Επιπτώσεις στην υγεία Είναι τα ακραία καιρικά φαινόμενα τα οποία έχουν τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και ευημερία (Epstein et al., 1998). Καταιγίδες, τυφώνες και πλημμύρες σκοτώνουν πολλές χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο. Ωστόσο, η μη καταστροφικές καιρικές συνθήκες μπορούν επίσης να έχουν ποικίλες και σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία (Kovats et al., 1999). Για παράδειγμα, έχουν μελετηθεί οι σχέσεις μεταξύ των βροχοπτώσεων, της αφθονίας των κουνουπιών και των κρουσμάτων ελονοσίας. Οι δεσμοί μεταξύ του κλίματος, του καιρού και των 18

19 ασθενειών, επίσης φαίνεται από την εποχικότητα που εμφανίζουν πολλές ασθένειες και από την κατανομή των ασθενειών που μεταδίδονται από τους ψυχρόαιμους φορείς. Η επιδημιολογία είναι ο κύριος επιστημονικός κλάδος που μελετά πώς μια νόσος σχετίζεται με τον καιρό και το κλίμα. Οι πρόσφατες πρόοδοι στην κατανόηση του ENSO καθώς και η απειλή της παγκόσμιας αλλαγής του κλίματος, έχουν κάνει τον τομέα αυτό αντικείμενο έρευνας. Υπάρχουν πολλά πιθανά οφέλη για τη δημόσια υγεία από την εν λόγω έρευνα, ειδικότερα στη πρόβλεψη της κατανομής των ασθενειών και στην διαχρονική ένταση της νόσου. Διάφοροι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ του Ελ Νίνιο και των αλλαγών στην ανθρώπινη υγεία. Τα αποδεικτικά στοιχεία πρέπει να εξεταστούν σε σχέση με τους εξής παράγοντες: 1. Κλιματολογικά στοιχεία των κατάλληλων τηλεσυνδέσεων ή άμεσα αποτελέσματα του ENSO στην περιοχή ενδιαφέροντος, π.χ. ανωμαλίες βροχόπτωσης ή θερμοκρασίας. 2. Βιολογικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι ασθένειες έχουν ένα αξιόπιστο βιολογικό δεσμό με καιρικές εκθέσεις (βροχοπτώσεις, ατμοσφαιρική θερμοκρασία επιφάνειας, θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας), π.χ. μελέτες στον τομέα των φορέων της νόσου που εξετάζουν την αφθονία τους σε σχέση με τον κύκλο ENSO. 3. Επιδημιολογικά στοιχεία: Στατιστικές αναλύσεις για να αποδειχθεί η συχνότητα εμφάνισης ασθενειών ή επιδημιών που μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου ανάλογα με τον κύκλο του ENSO. Αυτό απαιτεί μια μακροχρόνια (π.χ. 20 χρόνια), σειρά δεδομένων, λόγω του μικρού αριθμού των εκδηλώσεων του ENSO. Οι εν λόγω αναλύσεις θα πρέπει να αποδείξουν ότι η συχνότητα εμφάνισης της νόσου ή των επιδημιών μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου ανάλογα με τον καιρού (π.χ. βροχοπτώσεις) που σχετίζεται με το ENSO. Οι αναλύσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη πιθανούς παράγοντες σύγχυσης κατά τη χρονική περίοδο που μπορούν να εξηγήσουν την παρατηρούμενη 19

20 σχέση, για παράδειγμα, αλλαγές στη χρήση γης που μπορεί να επηρεάσουν την αφθονία του φορέα. Οι παράγοντες αυτοί σύγχυσης είναι απίθανο να ποικίλλουν συμπτωματικά με τον κύκλο ENSO για μεγάλες χρονικές περιόδους και ως εκ τούτου η πιθανότητα οι παράγοντες αυτοί που εξηγούν την παρατηρούμενη σχέση είναι μεγαλύτερη για μικρά χρονικά διαστήματα. Αλλαγές τις ευπάθειας του πληθυσμού στη μεταβλητότητα του κλίματος. Π.χ. αλλαγές στις υποδομές της δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών στον έλεγχο των φορέων, μπορεί να αλλάξει την τρωτότητα και κατά συνέπεια να αυξήσει ή να μειώσει το μέγεθος της σχέσης. Και πάλι, αυτό πιθανόν να είναι σημαντικό για την μελέτη της ερμηνείας του φαινομένου εκδήλωσης. Μερικές ασθένειες που σχετίζονται με το φαινόμενο του ENSO περιγράφονται στις ακόλουθες ενότητες (Kovats, 1999) Ελονοσία Η ελονοσία είναι η πιο σημαντική από τις μεταδιδόμενες νόσους, ενώ εκτιμάται ότι 2,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περιφέρειες όπου επιδημεί η ελονοσία. Κάθε χρόνο, με νέες περιπτώσεις εμφανίζονται και πάνω από ένα εκατομμύριο παιδιά πεθαίνουν. Η μετάδοση της ελονοσίας εξαρτάται από τις καιρικές και κλιματικές συνθήκες. Πράγματι, οι φορείς μετάδοσης της νόσου, είναι πιθανό να επηρεάζονται από τις παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές (WHO/ WMO /UNEP, 1996, McMichael et al, 1996). Οι αλλαγές του κλίματος είναι πιθανό να επηρεάσουν την μετάδοση σε πολλές περιοχές. Στην επιδημιολογία της ελονοσίας υπάρχουν έρημοι και ορεινές περιοχές όπου οι βροχοπτώσεις και η θερμοκρασία, αντίστοιχα, αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για τη μετάδοση της νόσου (Bouma, 1995). Στις περιοχές αυτές των ορεινών περιοχών, όπως τα Ιμαλάια, οι υψηλότερες θερμοκρασίες συνδέονται με το Ελ Νίνιο ιδιαίτερα κατά τους μήνες του φθινοπώρου και του χειμώνα και μπορεί να οδηγήσουν στην μετάδοση της ελονοσίας σε μεγαλύτερα υψόμετρα και γεωγραφικά πλάτη των περιοχών της Ασίας. 20

21 2.4.2 Δάγκειος πυρετός Τις τελευταίες δεκαετίες, η ασθένεια έχει αναζωπυρωθεί σε όλο τον κόσμο, γεγονός που οφείλεται σε παράγοντες που περιλαμβάνουν: αναποτελεσματικό φορέα παρακολούθησης της νόσου, ακατάλληλες δημόσιες υποδομές υγείας, αύξηση του πληθυσμού, απρογραμμάτιστες και ανεξέλεγκτες τάσεις αστικοποίησης και αύξηση των αεροπορικών ταξιδιών (Rigau-Pérez et al., 1998). Ο κύριος φορέας του Δάγκειου είναι τα εξημερωμένα κουνούπια της οικογένειας Aedes aegypti (Εικόνα 8) που πολλαπλασιάζονται στα αστικά περιβάλλοντα σε τεχνητά δοχεία που κατακρατούν νερό. Εικόνα 8: Aedes aegypti (αριστερά) και Aedes albopictus (δεξιά) (εικόνα του James Gathany/CDC) (Πηγή:http://commons.wikimedia.org) Ο Δάγκειος πυρετός μεταδίδεται επίσης μέσω του Aedes albopictus (Εικόνα 8) του οποίου η προσαρμογή είναι ανάλογη σε αστικά περιβάλλοντα. Η συχνότητα του Δάγκειου πυρετού είναι εποχιακή και συνδέεται συνήθως με το θερμότερο και πιο υγρό καιρό. Υπάρχουν κάποια στοιχεία που δείχνουν ότι οι αυξημένες βροχοπτώσεις σε πολλές περιοχές μπορούν να επηρεάσουν την πυκνότητα του ιού, αλλά και την δυναμικότητα της μετάδοσης (Foo et al., 1985). Το ENSO μπορεί επίσης να λειτουργήσει έμμεσα ως τέτοιος παράγοντας, προκαλώντας αλλαγές στις συνηθισμένες πρακτικές αποθήκευσης νερού και επιφέροντας διακοπή στον ομαλό εφοδιασμό. Πολλές χώρες στην Ασία παρουσίασαν ασυνήθιστα υψηλά επίπεδά 21

22 Δάγκειου πυρετού το 1998, ορισμένα από τα οποία μπορούν να αποδοθούν σε εκδηλώσεις Ελ Νίνιο που σχετίζονται με την κακοκαιρία (WHO, 1998b). Επιδημίες Δάγκειου σε νησιά του Νότιου Ειρηνικού ήταν θετικά με τον δείκτης της Νότιας Ταλάντωσης (SOI), ο οποίος αποτελεί παράμετρο του φαινομένου του ENSO (Hales et al., 1996) Κίτρινος πυρετός Ο κίτρινος πυρετός εμφανίζεται σε τροπικές περιοχές της Νότιας Αμερικής και της Αφρικής. Διατηρείται σε έναν κύκλο μετάδοσης, που αφορά τα δάση τα οποία αποτελούν την κατοικία κουνουπιών και πιθήκων. Το εύρος του ποσοστού θανάτου κυμαίνεται από 5% σε περισσότερο από 50% σε κατάσταση επιδημίας. Ο κίτρινος πυρετός έχει εκριζωθεί από τη Βόρεια Αμερική και την Ασία. Ωστόσο, και στις νότιες ΗΠΑ το επεισόδιο Ελ Νίνιο του 1978 συνδέεται με την εμφάνιση κίτρινου πυρετού (Diaz and McCabe,1999). Ήταν ένα από τα πιο σοβαρά κρούσματα στις ΗΠΑ, με περίπου νεκρούς και περιπτώσεις. Το η εκδήλωση του Ελ Νίνιο ήταν μία από τις ισχυρότερες στα χρονικά. Όλες οι αναφερόμενες πανδημίες κίτρινου πυρετού μεταξύ 1880 και 1890 άρχισαν την χρόνια με τα χαρακτηριστικά του Ελ Νίνιο (Bouma, αδημοσίευτο). Προκαταρκτικές έρευνες έχουν δείξει ότι ο μέσος αριθμός των ετήσιων εστιών επιδημίας στη Δυτική Αφρική μεταξύ διπλασιάστηκε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης του Ελ Νίνιο ή το επόμενο έτος (έτη 0, 1) (Bouma, αδημοσίευτα στοιχεία) Χολέρα Η ερευνητική προσοχή έχει επικεντρωθεί πρόσφατα και στη σχέση της χολέρας και του ENSO, διότι διαπιστώθηκαν ότι αρκετά κρούσματα εμφανίστηκαν το 1997, ύστερα από δυνατές βροχοπτώσεις. Οι χώρες στην ανατολική Αφρική που είχαν πληγεί σοβαρά, εμφάνισαν μεγάλες επιδημίες χολέρας (WHO, 1998a). 22

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εμμανουέλα Ιακωβίδου Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί

Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Γεωγραφική κατανοµή των βροχοπτώσεων 1. Ορισµοί Η ποσότητα της βροχής που φτάνει στην επιφάνεια της γης εάν συγκεντρωθεί σε µα οριζόντια επιφάνεια, θα σχηµατίσει ένα υδάτινο στρώµα, το πάχος του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

4o Ετήσιο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας «Η Ελληνική Γεωργία με το Βλέμμα στο Μέλλον» Μαρία Σπανού Αντιπρόεδρος Διευθύνουσα Σύμβουλος ΣΠΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε.Τ.

4o Ετήσιο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας «Η Ελληνική Γεωργία με το Βλέμμα στο Μέλλον» Μαρία Σπανού Αντιπρόεδρος Διευθύνουσα Σύμβουλος ΣΠΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε.Τ. 4o Ετήσιο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας «Η Ελληνική Γεωργία με το Βλέμμα στο Μέλλον» Μαρία Σπανού Αντιπρόεδρος Διευθύνουσα Σύμβουλος ΣΠΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε.Τ. Περιεχόμενα 1. Τι είναι η κλιματική αλλαγή 2. Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα υδροσταγονίδια ή παγοκρύσταλλοι ενός νέφους, ενώνονται μεταξύ τους ή μεγαλώνουν, τότε σχηματίζουν μεγαλύτερες υδροσταγόνες με βάρος που

Όταν τα υδροσταγονίδια ή παγοκρύσταλλοι ενός νέφους, ενώνονται μεταξύ τους ή μεγαλώνουν, τότε σχηματίζουν μεγαλύτερες υδροσταγόνες με βάρος που 5 Νέφη - Υετός 6.3 Βροχή Όταν τα υδροσταγονίδια ή παγοκρύσταλλοι ενός νέφους, ενώνονται μεταξύ τους ή μεγαλώνουν, τότε σχηματίζουν μεγαλύτερες υδροσταγόνες με βάρος που ξεπερνά την άνωση, με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Ενότητες 8 και 9. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ.

Μετεωρολογία. Ενότητες 8 και 9. Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Μετεωρολογία Ενότητες 8 και 9 Δρ. Πρόδρομος Ζάνης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, Α.Π.Θ. Ενότητες 8 και 9: Αέριες μάζες, μέτωπα και βαρομετρικά συστήματα Χαρακτηριστικά και ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) Α ακτογραμμή Η γραμμή που σχηματίζουν οι ακτές μιας περιοχής. 25 ανάγλυφο της γης Η μορφή της γης με τις οροσειρές, τις

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Η σχεδόν διετής κύμανση (Quasi-biennial Oscillation, QBO) Κομνηνός Δημήτριος, Κωστάκης Χριστόδουλος

Η σχεδόν διετής κύμανση (Quasi-biennial Oscillation, QBO) Κομνηνός Δημήτριος, Κωστάκης Χριστόδουλος Η σχεδόν διετής κύμανση (Quasi-biennial Oscillation, QBO) Κομνηνός Δημήτριος, Κωστάκης Χριστόδουλος Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 : Εισαγωγικά στοιχεία για το QBO 1.1 Περιγραφή φαινομένου Σχεδόν διετούς διακύμανσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής

Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Κύκλος διαλέξεων στις επιστήμες του περιβάλλοντος Μοντέλα ακτινοβολίας Εργαλείο κατανόησης κλιματικής αλλαγής Χρήστος Ματσούκας Τμήμα Περιβάλλοντος Τι σχέση έχει η ακτινοβολία με το κλίμα; Ο Ήλιος μας

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Το ηφαίστειο Mount Merapi Η Ινδονησία κατέχει την αδιαμφισβήτητα ηγετική θέση στον κόσμο σε ενεργά ηφαίστεια και σεισμούς. Το Mount Merapi βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Π ρόγνωση καιρού λέγεται η διαδικασία πρόβλεψης των ατµοσφαιρικών συνθηκών που πρόκειται να επικρατήσουν σε µια συγκεκριµένη περιοχή, για κάποια ορισµένη µελλοντική χρονική στιγµή ή περίοδο. Στην ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής

ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ. 1. Βροχομετρικές παράμετροι. 2. Ημερήσια πορεία της βροχής ΑΣΚΗΣΗ 6 ΒΡΟΧΗ Η βροχή αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες μετεωρολογικές παραμέτρους. Είναι η πιο κοινή μορφή υετού και αποτελείται από σταγόνες που βρίσκονται σε υγρή κατάσταση. 1. Βροχομετρικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

Ωκεάνεια κυκλοφορία και τo φαινόμενο El Niño

Ωκεάνεια κυκλοφορία και τo φαινόμενο El Niño Ωκεάνεια κυκλοφορία και τo φαινόμενο El Niño Δρ. Τακβόρ Σουκισιάν Ερευνητής του Ελληνικού Κέντρου θαλασσίων Ερευνών 1 Tο κλίμα της γης και οι παράγοντες που το επηρεάζουν Ως καιρό ορίζουμε την κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές»

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Μαθητές: Θοδωρής Μαραγκάκης Μάνος Παπαστεφανάκης Νίκος Ρομάνος Σίφης Σηφογιαννάκης Περιεχόμενα 1. Τι ονομάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜ&Κ1. Χριστίνα Αναγνωστοπούλου Λέκτορας Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας

ΤΜ&Κ1. Χριστίνα Αναγνωστοπούλου Λέκτορας Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας ΤΜ&Κ1 Κλίμα και Γεωμορφολογία Χριστίνα Αναγνωστοπούλου Λέκτορας Τομέας Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Καιρός και κλίμα Τί είναι καιρός; Καιρός είναι ο συνδυασμός ατμοσφαιρικών φαινόμενων, τα οποία εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Εισαγωγή Η υπερθέρµανση του πλανήτη θεωρείται το πιο σηµαντικό περιβαλλοντικό πρόβληµα σε παγκόσµιο επίπεδο Υπάρχει όµως µεγάλη αβεβαιότητα και σηµαντική επιστηµονική διαµάχη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του νερού Μέρος 2 ο : Φυσική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Θερμοκρασία 2. Πυκνότητα 3. Διάδοση του φωτός στο νερό 4. Διάδοση του ήχου στο νερό Μια από τις πιο σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού

Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή σύνθεση πληθυσµού Ηλικιακή πληθυσµιακή δοµή Χρήση διαγραµµάτων ηλικιακής δοµής 3 ηλικιακές κατηγορίες προαναπαραγωγική (0-14 ετών) αναπαραγωγική (15-44 ετών) µετα-αναπαραγωγική (45-85+ ετών) 1

Διαβάστε περισσότερα

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα''

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' ''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' Ο Σεπτέμβριος ως μεταβατικός μήνας από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, ιδιαίτερα το πρώτο δεκαήμερο,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ Μ Η Μ Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Σ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ, 70 17671 ΚΑΛΛΙΘΕΑ-ΤΗΛ: 210-9549151 FAX: 210-9514759 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Από Καψιμάλη Βασίλη Δρ. Γεωλόγο - Ωκεανογράφο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου.

Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου. Μελέτη για την Ένταση και τη Διεύθυνση των Ανέμων στη Θαλάσσια Περιοχή της Μεσογείου. Στο πλαίσιο του προγράμματος INTERRREG IIIb/WERMED (Weatherrouting dans la Méditerranée Occidentale) το Εθνικό Αστεροσκοπείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΥΘ. ΚΑΡΑΟΥΛΗ Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινολόγος EPFL ΜSc Υγ. & Ασφάλειας Εργασίας RWTH-Aachen Πρ/μένη Δ/νσης Υγειον. Μηχ. & Υγ. Περιβάλλοντος Υπ.Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Εισαγωγή Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου πυθµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή 6/12/2008. Γράφει ο Δημήτρης Αλεξόπουλος Η 6η Δεκεμβρίου έχει οριστεί φέτος ως Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή. Η ημέρα συμπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (5 ο -7 o Εξάμηνο)

ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (5 ο -7 o Εξάμηνο) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (5 ο -7 o Εξάμηνο) Ν. ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: Φυσική Κλιματολογία (Χ. Σαχσαμάνογλου

Διαβάστε περισσότερα

Έδρα UNESCO για τις Φυσικές Καταστροφές στη γεώσφαιρα, την υδρόσφαιρα και την ατμόσφαιρα

Έδρα UNESCO για τις Φυσικές Καταστροφές στη γεώσφαιρα, την υδρόσφαιρα και την ατμόσφαιρα Έδρα UNESCO για τις Φυσικές Καταστροφές στη γεώσφαιρα, την υδρόσφαιρα και την ατμόσφαιρα Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ) Επικεφαλής: Καθηγητής κ. Χρήστος Σ. Zerefos, Πρόεδρος του ΝΟΑ Αθήνα, Ιούνιος 2009

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Πέµπτο Τοπικά συστήµατα ανέµων

Κεφάλαιο Πέµπτο Τοπικά συστήµατα ανέµων Κεφάλαιο Πέµπτο Τοπικά συστήµατα ανέµων Μεγάλη ποικιλία τοπικών συστηµάτων ανέµου παρατηρείται στις ορεινές περιοχές, τις µεγάλες λίµνες και τις παράκτιες περιοχές. Παρουσιάζουν µεταβλητές διευθύνσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π.

Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Περιβαλλοντικά Προβλήματα και Σύγχρονα Εργαλεία ιαχείρισής τους στο θαλάσσιο περιβάλλον του Στρυμονικού Κόλπου και των εκβολών του π. Στρυμόνα ρ. Γεώργιος Συλαίος Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας.

Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Επιβεβαίωση του μηχανισμού ανάπτυξης της θαλάσσιας αύρας. Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» OdyKouk@gmail.com Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Συγγραφείς : Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Τι είναι το Τσουνάμί; tsu και nami κύμα του λιμανιού σειρά από ωκεάνια κυμάτα κατά τα οποία μετατοπίζονται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος Οδηγίες Χρήσης Εισαγωγή Η εφαρμογή Aratos Disaster Control είναι ένα Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα, σκοπός του οποίου είναι η απεικόνιση δεδομένων καταστροφών(πυρκαγιές), ακραίων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 11a: Εφαρμογές τηλεπισκόπησης ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ. Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 11a: Εφαρμογές τηλεπισκόπησης ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ. Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 11a: Εφαρμογές τηλεπισκόπησης ΓΕΩΔΕΣΙΑ Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ Παγοκάλυψη El-Nino

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Click to edit Master subtitle style Τιμπαλέξης Βασίλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΦΟΡΜΗΣΗΣ Αρχικά, επιδιώκουμε να ερευνήσουμε τις γνώσεις των παιδιών γύρω από το νερό, τον όγκο που καταλαμβάνει στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΕΤΗ (ΝΑΙ/ΟΧΙ) ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ (ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Τέρμα Αλκμάνος, Ιλίσια, 115 28 Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Α1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα