Michael Scott, 2014 Φωτογραφίας εξωφύλλου: De Agostini/Getty Images/Ideal Image EÊÄÏ ÓÅÉÓ ØÕΧÏ ÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞ íá Ðñþ ôç Ýê äï óç: Νοέμβριος 2014

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Michael Scott, 2014 Φωτογραφίας εξωφύλλου: De Agostini/Getty Images/Ideal Image EÊÄÏ ÓÅÉÓ ØÕΧÏ ÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞ íá 2014. Ðñþ ôç Ýê äï óç: Νοέμβριος 2014"

Transcript

1 Michael Scott, 2014/ EÊÄÏ ÓÅÉÓ ØÕΧÏ ÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞ íá 2014

2 ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: DELPHI A HISTORY OF THE CENTER OF THE ANCIENT WORLD Από τις Εκδόσεις Princeton University Press, Οξφόρδη 2014 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Δελφοί Το κέντρο του αρχαίου κόσμου ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Michael Scott ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Mιχάλης Μακρόπουλος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Γιώργος Τσίρης ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Θοδωρής Πιτσιρίκος ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά Michael Scott, 2014 Φωτογραφίας εξωφύλλου: De Agostini/Getty Images/Ideal Image EÊÄÏ ÓÅÉÓ ØÕΧÏ ÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞ íá 2014 Ðñþ ôç Ýê äï óç: Νοέμβριος 2014 ISBN Τυπώθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε χαρτί ελεύθερο χημικών ουσιών, προερχόμενο αποκλειστικά και μόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόμου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, διανομή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση, παρουσίαση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. ÅÊ ÄÏ ÓÅÉÓ ØÕ XÏ ÃÉÏÓ Á.Å. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. äñá: Ôá ôï À ïõ 121 Head office: 121, Tatoiou Str Ìå ôá ìüñ öù óç Metamorfossi, Greece Ôçë.: Tel.: Telefax: Telefax:

3 Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος

4 Για τους φίλους, τους μέντορες και τους συναδέλφους μου στο Κέμπριτζ, στους οποίους θα χρωστώ πάντα μεγάλη χάρη για τη στήριξη, τη συντροφικότητα και την ενθάρρυνσή τους.

5 Η έρευνα των λειψάνων στους Δελφούς είναι το πιο ενδιαφέρον και σημαντικό έργο που μένει τώρα να γίνει στον κλάδο της κλασικής αρχαιολογίας. Ο ρόλος που έπαιξαν οι Δελφοί στην ιστορία της Ελλάδας είναι τόσο γνωστός, που δε χρειάζεται να τον περιγράψουμε. Η φαντασία κάθε ανθρώπου που αναγνωρίζει τι χρωστά ο σύγχρονος πολιτισμός στην αρχαία Ελλάδα εξάπτεται στο άκουσμα των Δελφών, όπως δεν την εξάπτει κανένα άλλο όνομα εκτός από της Αθήνας. [ ] Στη ζωή του ανθρωπίνου γένους, οι Δελφοί θα είναι πάντοτε ένα από τα ιερά της θεμέλια. Εγκύκλιος επιστολή του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Αμερικής, 11 Μαΐου 1889

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΧΆΡΤΕΣ ΠΡΌΛΟΓΟΣ: Γιατί οι Δελφοί; ΠΡΏΤΟ ΜΈΡΟΣ Κάποιοι γεννιούνται μεγάλοι 1. Μαντείο Απαρχή Μεταμόρφωση Αναγέννηση ΔΕΎΤΕΡΟ ΜΈΡΟΣ Κάποιοι κατακτούν τη μεγαλοσύνη 5. Φωτιά Κυριαρχία Ανανέωση Μετάβαση ΤΡΊΤΟ ΜΈΡΟΣ Σε κάποιους η μεγαλοσύνη επιβάλλεται 9. Ένας νέος κόσμος Παλιγγενεσία Στερνή δόξα; Το ταξίδι συνεχίζεται

7 ΕΠΊΛΟΓΟΣ: Φέρνοντας στο φως τους Δελφούς Κατακλείδα ΟΔΗΓΌΣ: Μια σύντομη περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο των Δελφών ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

8 ΧΑΡΤΕΣ

9 χιλιόμετρα 500 μίλια ική δ Ετρουρία ρια τ Α Σινώπη Μαύρη Θάλασσα Michael Scott, 2014/ EÊÄÏ ÓÅÉÓ ØÕΧÏ ÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞ íá 2014 Κύπρος Αίγυπτος Μέμφις Αλεξάνδρεια Χάρτης 1: Οι Δελφοί και ο μεσογειακός κόσμος ( Michael Scott) Μαντείο του Άμμωνος Διός Λιβύ η Κυρήνεια Μεσόγειοσ Θάλασσα Κρήτη Θά Κωνσταντινούπολη Ηράκλεια Ποντική λα Ρώμη Θράκη σσ Επίδαμνος Μακεδονία α Νεάπολη Αϊ-Χανούμ Κύζικος Θεσσαλία Σαρδηνία Τάραντας Φρυγία Λυδία Ήπειρος Αιγαίο Πέλαγοσ Σάρδεις Θούριοι Κιλικία Ταρσός Ιωνία Κρότων Αιτωλία Δελφοί Σικελία Ζάγκλη Ρήγιο Καρία Ευρυμέδων Νάξος Μίλητος Λυκία Φασηλίς Ηράκλεια Ιόνιο Πέλαγοσ Συρακούσες Γέλα Καρχηδόνα Ρόδος Μασσαλία Κορσική (Κύρνος) Γ α λ λ ί α Σ κ υ θ ί α Φοινίκη Βρετανία Νείλο σ

10 Βοιωτία Απολλωνία Μακεδονία Θεσσαλονίκη Aιγές Πύδνα Τέμπη Περραιβία Αμφίπολη Άκανθος Άβδηρα Θάσος Χερσόνησος Αιγός ποταμοί Άβυδος Ελλήσποντος Τροία Κωνσταντινούπολη Κύζικος Κέρκυρα Νικόπολη Δωδώνη Θεσπρωτία Ακαρνανία Θεσσαλία Υπάτη Θερμοπύλες Άμφισσα Αιτωλία Δελφοί Αχαΐα Ήλιδα Αρκαδία Ολυμπία Μαντίνεια Μεσσηνία Φερές Λαμία Λοκρίδα Kαλαπόδι Ογχηστός Πλαταιές Mαραθώνας Ελευσίνα Κάρυστος Αθήνα Σαλαμίνα Άργος Επίδαυρος Σικυών Κόρινθος Νεμέα Ίσθμια Μυκήνες Σπάρτη Λακωνία Σκιάθος Εύβοια Χαλκίδα Θήβα Αιγαίο Πέλαγος Σίφνος Σκύρος Ληλάντιο πεδίο Πάρος Tήνος Χίος Δήλος Ερυθρές Νάξος Σάμος Πέργαμος Κύμη Φωκίδα Σμύρνη Κλαζομενές Δίδυμα Κως Κλάρος Έφεσος Κνίδος Mίλητος Σάρδεις Mέγαρα Περαχώρα Κορινθιακός κόλπος Θήρα Ρόδος μίλια χιλιόμετρα Κρήτη Χάρτης 2: Οι Δελφοί και το Αιγαίο ( Michael Scott)

11 προς Καλαπόδι 600 Π Α Ρ Ν Α Σ Σ Ο Σ Άμφισσα Κωρύκειο άντρο Μυωνία Ύπνια 200 Λατομεία Δελφοί Κρίσα 600 Αράχοβα Φλυγόνιο Μούλκι 200 Κίρρα Ι Ε Ρ Η Άμβροσσος 600 Γ Η Αντίκυρα Μεδεών Πόλη Ιερό Ισοδιάσταση υψομετρικών καμπυλών 200 μέτρα 0 4 μίλια 0 4 χιλιόμετρα Χάρτης 3: Οι Δελφοί και οι γύρω περιοχές ( Michael Scott)

12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί οι Δελφοί; Μια παντοτινή αποστολή των Δελφών είναι το συναπάντημα αντρών και γυναικών που, ειδάλλως, τους χωρίζουν υλικά συμφέροντα. Αιτιολογική Έκθεση 1 Η απαρχή του ειδυλλίου, λεγόταν, έγινε κατά τις θυσίες προς τιμήν του ήρωα Νεοπτόλεμου. Συνέβη στα κρυφά, γιατί εκείνη την είχαν ήδη τάξει σ άλλον. Τελικά, οι δυο αγαπητικοί αποφάσισαν να κλεφτούν. Τους βοήθησε ένας ιερέας, και ταξίδεψαν ως τις εσχατιές του κόσμου της Μεσογείου, όπου, μετά από αναρίθμητες δοκιμασίες και συμφορές, θριάμβευσαν κι έμειναν μαζί. Τούτη είναι η υπόθεση ενός αρχαιοελληνικού μυθιστορήματος που γράφτηκε από τον Ηλιόδωρο. 2 Οι δυο αγαπητικοί ήταν από τους Δελφούς, μια πολίχνη και συνάμα έναν ιερό χώρο στον Παρνασσό, στην κεντρική Ελλάδα, οι οποίοι επίσης ήταν φημισμένοι σε όλη την αρχαιότητα ως το κέντρο, ο ομφαλός, του αρχαίου κόσμου. Από τούτο τον ομφαλό δραπέτευσαν οι δυο αγαπητικοί, με τη βοήθεια ενός ιερέα, όχι του Απόλλωνα, που διαφέντευε στους Δελφούς, μα της Αιγύπτιας θεάς Ίσιδας. Το ζευγάρι ταξίδεψε μέχρι τη Μέμφιδα, στην Αίγυπτο, στις εσχατιές του αρχαιοελληνικού κόσμου, κι εκεί αυτός έγινε ιερέας του θεού Ήλιου κι εκείνη ιέρεια της θεάς Σελήνης. Το μυθιστόρημα του Ηλιόδωρου πλάθει την εικόνα ενός απέραντου, και μολαταύτα συνεχούς, κόσμου, με τους Δελφούς στο κέντρο του, όπου οι ιερείς των αιγυπτιακών θεοτήτων ήταν καλόδεχτοι και τιμημένοι, κι όπου κάτοικοι των Δελφών μπορούσαν να γίνουν ιερείς θεοτήτων που λατρεύονταν μέχρι και στις παρυφές του αρχαίου μεσογειακού κόσμου. Στο μυθιστόρημα, οι Δελφοί υμνούνται ως μέρος που το διαφεντεύει ο Απόλλωνας, αλλά όπου μια πληθώρα άλλων θεών τιμούνται και ως τόπος όπου συρρέουν φιλόσοφοι από όλο τον αρχαίο κόσμο, για να τελειοποιήσουν τη σοφία τους μακριά από τα ξέφρενα πλή-

13 18 MICHAEL SCOTT θη των ανθρώπων και περιγράφονται από τον ιερέα της Ίσιδας, καθώς αυτός πρωτοζυγώνει στους Δελφούς, ως θεϊκή τοποθεσία όμοια με φρούριο που η ίδια η Φύση διάλεξε να το φροντίζει. 3 Όποιος έχει επισκεφθεί τους Δελφούς θα αναγνωρίσει πόσο αληθινή είναι τούτη η περιγραφή του ιερέα, και ιδιαίτερα το πώς οι Δελφοί είναι ολωσδιόλου αθέατοι για τον επισκέπτη ως την ύστατη στιγμή του ταξιδιού του, θαρρείς και τα ίδια τα βουνά προστάτευαν την πόλη και το ιερό. 4 Μόνο καθώς ο δρόμος σε φέρνει γύρω από την προεξοχή του τελευταίου απόκρημνου βράχου, εκεί κρυμμένοι, προφυλαγμένοι μες στη μήτρα των βουνών, οι Δελφοί ξάφνου αποκαλύπτονται. Μάρμαρο στίλβει στο πρωινό ηλιόφως και λάμπει χρυσαφένιο στο σούρουπο. Το κελάρυσμα βουνίσιων πηγών, κατεβαίνοντας χαμηλά προς την πεδιάδα, φτάνει μέχρι τα αυτιά σου. Και η γαλήνη, και μια απόκοσμη αίσθηση, σε κατακυριεύουν, καθώς τούτος ο κρυμμένος θησαυρός τελικά σου φανερώνεται και σου γνέφει. Στον αέρα εκεί υπάρχει μια μαγεία που δεν έχει όμοιά της σ άλλο μέρος απ όσα έχω επισκεφθεί στον κόσμο αυτό. Δεν είναι τυχαίο που ο Ηλιόδωρος διάλεξε τους Δελφούς ως τόπο στον οποίο διαδραματίζονται κάποια από τα κύρια συμβάντα στο μυθιστόρημά του, γιατί δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό σκηνικό, μα για αιώ νες ήταν αρμός στο οικοδόμημα του αρχαίου κόσμου, πασίγνωστος στους πιο πολλούς από τους κατοίκους τούτου του κόσμου. Στην καρδιά των Δελφών βρισκόταν το τέμενος το αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα, όπου καθόταν μια ιέρεια και χρησμοδοτούσε, και σε αυτήν συνέρρεαν άνθρωποι από πόλεις και δυναστείες παντού στη Μεσόγειο, για να ακούσουν τις αποκρίσεις της στις ερωτήσεις τους για το μέλλον. Γύρω από το τέμενος του Απόλλωνα ήταν ένας ιερός χώρος όπου λογής λογής θεότητες λατρεύονταν, και ο οποίος ήταν γεμάτος καλλιτεχνικά και αρχιτεκτονικά αναθήματα από χαλκό, ασήμι, χρυσό, ελεφαντοστό, και μάρμαρο, αφιερωμένα στους θεούς, από τους αναρίθμητους επισκέπτες. Και, γύρω από το ιερό του Απόλλωνα, ήταν η πόλη και η κοινότητα των Δελφών, καθώς και άλλα, μικρότερα τεμένη, και εγκαταστάσεις για τη διεξαγωγή μεγάλων αθλητικών και μουσικών αγώνων (που οι αρχαίοι Έλληνες τους θεωρούσαν ισάξιους με τους Ολυμπιακούς), όπου για αιώνες ταξίδευαν από παντού για να συναγωνιστούν με έπαθλο το κλέος στα μάτια των ανθρώπων και των θεών. Αυτό το βιβλίο αφηγείται την ιστορία τούτου του θαυμαστού μέρους και μιλάει για τη σπουδαιότητά του στον αρχαίο κόσμο. Πώς λειτουρ-

14 ΔΕΛΦΟΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 19 γούσε το περίφημο μαντείο και πώς αιχμαλώτισε έτσι επί μακρόν την προσοχή του αρχαίου κόσμου; Ποιοι ήταν οι κρίσιμοι παράγοντες που εξασφάλισαν την ανάδειξη των Δελφών σε κυρίαρχο μαντικό τόπο σε έναν κόσμο που έβριθε από μαντεία; Πώς, χάρη στην προσφορά πλούσιων αναθημάτων και τη συμμετοχή σε αθλητικούς αγώνες, απόκτησαν οι Δελφοί τη σπουδαιότητα και τον ρόλο τους στην αρχαία ιστορία; Τι, σε έναν αρχαίο κόσμο που σχεδόν διαρκώς κλονιζόταν από τεκτονικές πολιτικές αλλαγές και πολέμους, επέτρεψε στους Δελφούς, που δεν ήταν παρά μια πολίχνη κι ένας ιερός χώρος στον Παρνασσό, να επιβιώ σουν μέσα από όλα τούτα; Και τι προκάλεσε, τέλος, τον θάνατό τους; Γιατί συνάρπασε τόσο τον σύγχρονο κόσμο του 19ου και του 20ού αιώ να τούτη η αρχαία τοποθεσία, και τι αξία μπορεί να έχει για εμάς σήμερα; Οι σελίδες που ακολουθούν καταπιάνονται με αυτά τα ερωτήματα, και, κάνοντάς το, υποδεικνύουν και πώς θα έπρεπε να μελετούμε αυτή, και άλλες ζωτικής σημασίας τοποθεσίες του αρχαίου κόσμου. Πολύ συχνά στο παρελθόν η μελέτη των Δελφών υποδιαιρούνταν στις αντίστοιχες δραστηριότητες: το μαντείο, τα αναθήματα, τους αγώνες ή σε συγκεκριμένες χρονολογικές περιόδους τούτης της δραστηριότητας, ιδιαίτερα στην αποκαλούμενη χρυσή εποχή, εκείνη της αρχαϊκής και της Κλασικής περιόδου ( π.χ.) ή σε συγκεκριμένων ειδών μαρτυρίες για τον ρόλο και τη σπουδαιότητα των Δελφών (λογοτεχνικές, επιγραφικές, ή αρχαιολογικές). Αυτές οι μελέτες ενώ αναμφίβολα έχουν προσφέρει σημαντικές, λεπτομερείς και εμβριθείς γνώσεις για την ιστορία του ιερού έχουν συχνά πραγματευτεί την καθεμιά από τούτες τις χωριστές δραστηριότητες, χρονικές περιόδους και πηγές, ξέχωρα από το ευρύτερο συγκείμενό τους, την πληρέστερη ιστορία τους και τις συμπληρωματικές απόψεις και σκοπιές. Ωστόσο, τέτοιες δραστηριότητες, χρονικές περίοδοι και πηγές, δεν υπήρχαν κατ αυτό τον τρόπο στον αρχαίο κόσμο. Για να δούμε τους Δελφούς όπως τους έβλεπαν και τους κατανοούσαν οι αρχαίοι, πρέπει να εξετάσουμε συνολικά όλες αυτές τις λογής λογής δραστηριότητες σε ολόκληρη την ιστορία του ιερού, και μέσα από τη σκοπιά όλων των διαφορετικών ιστορικών πηγών που μας είναι διαθέσιμες. Τούτο το βιβλίο θέλει να προσφέρει μια τέτοια εικόνα μια πλήρη κι ολόπλευρη άποψη του ευρέος φάσματος δραστηριοτήτων που λάμβαναν χώρα στους Δελφούς στους συνολικά σχεδόν δεκαπέντε αιώνες της ιστορίας τους, όπως παρουσιά ζονται από σύμπασες τις διαθέσιμες πηγές.

15 20 MICHAEL SCOTT Ως εκ τούτου, αυτό το βιβλίο δεν θα φωτίσει μόνο πώς η καθεμιά από τις δραστηριότητες των Δελφών είχε τις δικές της περιόδους άνθησης και ύφεσης στο πέρασμα του χρόνου, αλλά, επίσης, πώς οι διαφορετικές δραστηριότητες των Δελφών επέδρασαν η μία στην άλλη, καθώς και πώς ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονταν οι Δελφοί ποίκιλλε στις διαφορετικές πηγές. Και, με την από κοινού μελέτη τούτων των διαφορετικών δραστηριοτήτων, χρονικών περιόδων και πηγών, αυτή η συνδυαστική προσέγγιση θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε καλύτερα από ποτέ πώς γινόταν αντιληπτός και πώς διαμορφωνόταν κι άλλαζε ο ρόλος των Δελφών στον αρχαίο κόσμο, και πώς και γιατί οι Δελφοί επιβίωσαν για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Τέλος, θα αρχίσουμε να βλέπουμε σε όλη τους την τεχνικολόρ λαμπρότητα τους Δελφούς, τον ομφαλό του αρχαίου κόσμου. Κοιτάζοντας τους Δελφούς μέσα από αυτό το πρίσμα, ξεχωρίζουν στην ιστορία τους τρεις κύριες φάσεις, που, με τη σειρά τους, γίνονται τα τρία μέρη αυτού του βιβλίου. Στο μυαλό μου, αυτές οι φάσεις αντιστοιχούν με την περίφημη ατάκα του Σαίξπηρ στη Δωδεκάτη νύχτα: «κάποιοι γεννιούνται μεγάλοι, κάποιοι κατακτούν τη μεγαλοσύνη, και σε κάποιους η μεγαλοσύνη επιβάλλεται». Στο Πρώτο Μέρος, «Κάποιοι γεννιούνται μεγάλοι», εξετάζουμε το μαντείο και την πρώιμη ιστορία των Δελφών, το πώς οι αρχαίοι αναζητούσαν να κατανοήσουν την ανάδειξη των Δελφών σε μέρος «γεννημένο μεγάλο» κι ευλογημένο από τους θεούς, και το πώς οι αρχαιολογικές μαρτυρίες έρχονται να καταδείξουν έναν πολύ πιο αβέβαιο και δύσκολο δρόμο ως την κατάκτηση τούτης της περίοπτης θέσης. Στο Δεύτερο Μέρος, «Κάποιοι κατακτούν τη μεγαλοσύνη», μαθαίνουμε για τη χρυσή εποχή της επιρροής των Δελφών και για τους πολλούς τρόπους με τους οποίους πέτυχαν τη μεγαλοσύνη τους αποκτώντας μια κεντρική θέση στον αρχαίο κόσμο. Στο Τρίτο Μέρος, «Σε κάποιους η μεγαλοσύνη επιβάλλεται», βλέπουμε τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι Δελφοί στο χτίσιμο της φήμης τους, από την ελληνιστική περίοδο ως την εκ νέου ανακάλυψή τους τον 19ο αιώνα, ώστε να κατανοήσουμε πώς σιγούρεψαν το μόνιμο κύρος τους ως ενός από τα μεγάλα κέντρα του αρχαίου κόσμου. Στον Επίλογο και την Κατακλείδα, η ιστορία των Δελφών φτάνει ως τα σήμερα, με το ερώτημα για το τι αξία έχει ακόμη το ιερό για εμάς και πού θα οδηγηθεί στο μέλλον η έρευνα σχετικά με τον εκπληκτικό του βίο. Απόδειξη της απαράμιλλης ανθεκτικότητας και ικανότητας επιβίωσης των Δελφών είναι το γεγονός ότι ο Ηλιόδωρος έγραψε το μυθιστό-

16 ΔΕΛΦΟΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 21 ρημά του για το ειδύλλιο στους Δελφούς, και για τη ζωτική τους θέση στο κέντρο μιας μεσογειακής κοινωνίας με συνοχή, όχι στην ακμή του Κλασικού κόσμου, αλλά στον 3ο ή τον 4ο αιώνα μ.χ., την περίοδο του σταδιακού εκχριστιανισμού του μεσογειακού κόσμου και του τέλους των ειδωλολατρικών ιερών όπως εκείνου των Δελφών. 5 Και εντούτοις, μέχρι και σε τούτο το λυκόφως, η περιγραφή των Δελφών μαρμαίρει. Και πιο δηλωτικό ακόμα είναι πως η περιγραφή του Ηλιόδωρου απηχεί εκείνη ενός άλλου αρχαίου συγγραφέα, του γεωγράφου Στράβωνα, που αποκάλεσε τους Δελφούς, πάνω απ όλα, ένα θέατρο. 6 Ήταν ένας χώρος όπου οι πιο πολλές σημαίνουσες στιγμές του αρχαίου κόσμου είτε δια δραματίστηκαν είτε αλλάχθηκαν είτε έγιναν αντικείμενο στοχασμού. Έτσι, η κατανόηση του αρχαίου κόσμου, και της ανθρωπότητας της ίδιας θα λεγα, είναι λειψή δίχως την κατανόηση των Δελφών.

17 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κάποιοι γεννιούνται μεγάλοι

18 1 Μαντείο Το μαντείο μήτε μιλάει μήτε κρύβει, μονάχα δίνει σημάδια. Ηράκλειτος, στο Πλούταρχος, Ηθικά 404D Ε ίχε φτάσει η ορισμένη μέρα. Έχοντας ταξιδέψει στα φιδογυριστά βουνίσια μονοπάτια ως τον ιερό χώρο που ήταν κρυμμένος μες στις πτυχές του Παρνασσού, άνθρωποι από κοντά κι από μακριά, αντιπρόσωποι από πόλεις και κράτη, δυναστείες και βασίλεια σε όλη τη Μεσόγειο, είχαν μαζευτεί στον ναό του Απόλλωνα. Καθώς χάραζε, ακούστηκε ότι σύντομα θα μαθευόταν εάν ο θεός Απόλλων ήταν πρόθυμος να απαντήσει στις ερωτήσεις τους. Το μάρμαρο του ναού αντιφέγγιζε το ηλιόφως, όταν η ιέρεια μπήκε στο άδυτο, και το πλήθος των μαντευομένων, εκείνων δηλαδή που είχαν πάει για να ζητήσουν χρησμό, ζύγωσε, ο καθείς περιμένοντας τη σειρά του για να μάθει τι του επιφύλασσαν οι θεοί. Τους θεούς τούς θεωρούσαν παντοδύναμους και πάνσοφους, και οι αποφάσεις τους, είχαν ξανά και ξανά αποδειχθεί τελεσίδικες. Οι μαντευόμενοι είχαν περιμένει μήνες ολόκληρους, ίσως, και μπορεί να είχαν ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα. Τώρα περίμεναν υπομονετικά τη σειρά τους, κι ο καθένας μάλλον εισερχόταν στην κατοικία του θεού με φόβο για το τι μπορεί να άκουγε. Κάποιοι έφευγαν ευχαριστημένοι. Άλλοι, αποκαρδιωμένοι. Οι πιο πολλοί, συλλογισμένοι. Το σούρουπο, η ιέρεια του θεού βουβάθηκε. Το πλήθος διαλύθηκε έφυγαν για όλες τις γωνιές του αρχαίου κόσμου παίρνοντας μαζί τους τα προφητικά λόγια του Μαντείου των Δελφών. Δίχως αμφιβολία, ό,τι μας συναρπάζει πιο πολύ στους Δελφούς είναι οι ιστορίες γύρω από το μαντείο τους και τις γυναίκες που για αιώνες ήταν οι ιέρειες και το φερέφωνο του θεού Απόλλωνα, στο κέντρο της δελφικής χρησμοδοσίας. Αλλά, πώς λειτουργούσε το μαντείο στους Δελφούς και πώς διατήρησε για τόσο καιρό το κύρος του στον αρχαιοελληνικό κόσμο; Τούτες οι ερωτήσεις είναι δύσκολο να απαντηθούν, για δύο κύριους

19 26 MICHAEL SCOTT λόγους. Καταρχάς, διότι, όσο κι αν είναι απίστευτο για έναν θεσμό τόσο κεντρικό επί τόσο μεγάλο διάστημα στον ελληνικό κόσμο, δε διασώζεται καμία ξεκάθαρη, πλήρης περιγραφή για το πώς γινόταν η χρησμοδοσία ή για τον τρόπο με τον οποίο προμάντευε η Πυθία κυριευμένη από θεϊκή μανία. Από τις πηγές που έχουμε, εκείνες της Κλασικής περιόδου (6ος-4ος αιώνας π.χ.) αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της χρησμοδοσίας ως κοινή γνώση, σε τέτοιο βαθμό, που δε χρειάζεται εξήγηση, και μάλιστα για την περιγραφή άλλων μαντείων αρκεί η παρομοίωσή τους με τη χρησμοδοσία στους Δελφούς («Εδώ συμβαίνει όπως και στους Δελφούς»). Πολλές από τις πηγές που ενδιαφέρονται να δώσουν μια περιγραφή για το πώς λειτουργούσε το μαντείο είναι από τη ρωμαϊκή εποχή (1ος αιώνας π.χ.-4ος αιώνας μ.χ.), και, έτσι, στην καλύτερη περίπτωση μπορούν απλώς να μας πουν τι πίστευαν οι άνθρωποι σε τούτη την ύστερη εποχή (και συχνά οι ιστορίες διίστανται) για κάτι που, όπως όλοι εκείνοι οι συγγραφείς συμφωνούσαν, είχε πλέον ξεπέσει. Επίσης, ενώ οι αρχαιολογικές μαρτυρίες έχουν κάποια χρησιμότητα, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε το περιβάλλον όπου γινόταν η χρησμοδοσία, και δείχνοντας πιθανούς τρόπους με τους οποίους η Πυθία έδινε τους θεόπνευστους χρησμούς της κατά την Κλασική, την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή εποχή, λίγο μας βοηθά να κατανοήσουμε τους πρώτους αιώνες της ύπαρξης του μαντείου (τον ύστερο 8ο και τον 7ο αιώνα π.χ.), κατά τη διάρκεια των οποίων το μαντείο, σύμφωνα με τις γραμματειακές πηγές, ήταν εκπληκτικά δραστήριο. 1 Η δεύτερη δυσκολία γύρω από το μαντείο είναι η ανάλυση των γραμματειακών πηγών σχετικά με το τι ερωτήματα της ετίθεντο και τι αποκρίσεις έδινε. 2 Ο λόγος δεν είναι μόνον ότι μαθαίνουμε πολλές από τις αποκρίσεις όπως είναι καταγεγραμμένες από αρχαίους συγγραφείς που έγραψαν πολύ καιρό αφότου δόθηκε υποτίθεται η απόκριση, και μερικές φορές από συγγραφείς εχθρικά διακείμενους απέναντι στις ειδωλολατρικές πρακτικές, όπως ο χριστιανός συγγραφέας Ευσέβιος. Και μήτε ο λόγος είναι απλώς πως αυτοί οι συγγραφείς βασίζονταν συχνά οι ίδιοι σε άλλες πηγές για τις πληροφορίες τους, με αποτέλεσμα, ακόμα κι αν δύο ή περισσότεροι περιγράφουν την ίδια χρησμοδοσία, οι καταγραφές να είναι διαφορετικές. Ο λόγος είναι επίσης πως τούτοι οι συγγραφείς έχουν την τάση να μην καταγράφουν τις χρησμοδοσίες ως «καθαρή» ιστορία, μα ως κάτι που επιτελεί μια συγκεκριμένη λειτουργία μες στην αφήγησή τους. 3 Έτσι, κάποιοι μελετητές έχουν επιδιώξει να χαρακτηρίσουν ως ανιστορικό σχεδόν ό,τι λέγεται ότι ει-

20 ΔΕΛΦΟΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 27 πώθηκε από το Μαντείο των Δελφών πριν από τον 5ο αιώνα π.χ. Άλλοι θεώρησαν πως είναι σχεδόν αδύνατο να γράψουν μια ιστορία του Μαντείου των Δελφών μετά τον 4ο αιώνα π.χ., λόγω των δυσκολιών που υπάρχουν με τις πηγές. Κι άλλοι έχουν προσπαθήσει να ακολουθήσουν μια μέση οδό, σε ένα φάσμα από το περισσότερο πιθανό έως το λιγότερο πιθανό, καίτοι με τη γνώση, όπως ελέχθη από τους μελετητές Herbert Parke και Donald Wormell στον, ακόμη έγκυρο, κατάλογό τους των χρησμών των Δελφών, του 1956, πως «ουσιαστικά, δεν υπάρχουν χρησμοί που να μπορούμε με σιγουριά να πούμε πως είναι αυθεντικοί». 4 Όπως μερικοί μελετητές έχουν παρατηρήσει, μια από τις πολλές ειρωνείες των Δελφών είναι, ως εκ τούτου, πως οι Πυθίες οι γυναίκες στο επίκεντρο ενός θεσμού που υποτίθεται πως ξεδιάλυνε τις δύσκολες αποφάσεις στον αρχαίο κόσμο έχουν πάρει μαζί τους στον τάφο το μυστικό του μαντείου, αφήνοντάς μας με μια σκοτεινή εικόνα αυτού του τόσο σημαντικού αρχαίου θεσμού. Όπως έχει η κατάσταση, η μόνη επιλογή είναι να δειχθεί μια σχετικά στατική εικόνα αυτού που γνωρίζουμε πως ήταν μια μεταβαλλόμενη διαδικασία χρησμοδοσίας στους Δελφούς, μες στην υπερχιλιόχρονη ιστορία τους μια εικόνα που ταυτόχρονα είναι ένας συνδυασμός πηγών από διαφορετικές εποχές και τόπους (με όλες τις επακόλουθες δυσκολίες που μια τέτοια περιγραφή συνεπάγεται) και που, αναπόδραστα, παίρνει συγκεκριμένη θέση απέναντι σε έναν αριθμό διιστάμενων και άλυτων ζητημάτων. Η μάντισσα στους Δελφούς ήταν μια ιέρεια γνωστή ως Πυθία. Γνωρίζουμε σχετικά λίγα για τις εκάστοτε Πυθίες ή για το πώς και το γιατί αυτές επιλέγονταν. 5 Οι πιο πολλές πληροφορίες μας προέρχονται από τον Πλούταρχο, έναν Έλληνα που συνέγραψε στον 1ο αιώνα μ.χ., καταγόταν από μια πόλη όχι μακριά από τους Δελφούς και είχε υπηρετήσει ως ιερέας στον ναό του Απόλλωνα (υπήρχε μια Πυθία στον ναό του Απόλλωνα, αλλά επίσης και ιερείς θα πούμε περισσότερα παρακάτω). Η Πυθία έπρεπε να είναι από τους Δελφούς, κι ο Πλούταρχος μας λέει πως, στον καιρό του, η γυναίκα επιλεγόταν από μία από τις πιο «τίμιες και σεβαστές οικογένειες των Δελφών». Ωστόσο, τούτο δε σήμαινε κι από μια αριστοκρατική οικογένεια, και, για την ακρίβεια, η Πυθία του Πλουτάρχου είχε «ανέκαθεν ζήσει με τρόπο σωστό όσο κανένας άλλος εδώ, αλλά, έχοντας ανατραφεί σε σπίτι φτωχών γεωργών, δεν κουβαλάει ούτε κάποια γνώση ούτε κάποια εμπειρία ή άλλη δεξιό τητα για να κατέβει στο χρηστήριο». 6 Από τη στιγμή

21 28 MICHAEL SCOTT που επιλεγόταν, η Πυθία υπηρετούσε διά βίου τον Απόλλωνα, αφιερώνοντας τη ζωή της στην κοπιώδη άσκηση και την αγνότητα. Κάποια στιγμή στην ιστορία του μαντείου, πιθανώς τον 4ο αιώνα π.χ. πλέον, και σίγουρα το 100 μ.χ. πια, της δόθηκε μια κατοικία για να μένει, που την πλήρωνε το ιερό. Ο Πλούταρχος θλίβεται που, ενώ στους προηγούμενους αιώνες το ιερό ήταν τόσο πολυσύχναστο, ώστε κάθε στιγμή χρειάζονταν τρεις Πυθίες (δύο τακτικές και μία «έφεδρος»), στον καιρό του μία Πυθία αρκούσε για τους όλο και λιγότερους μαντευόμενους. 7 Ο Διόδωρος Σικελιώτης, που έζησε τον 1ο αιώνα π.χ., μας λέει πως αρχικά η γυναίκα που επιλεγόταν έπρεπε επίσης να είναι παρθένα κόρη. Αυτό όμως άλλαξε με τον Εχεκράτη τον Θεσσαλό, που, προσερχόμενος να συμβουλευτεί την Πυθία, την ερωτεύτηκε, την άρπαξε και τη βίασε έτσι, οι Δελφιείς αποφάσισαν πως στο μέλλον η Πυθία έπρεπε να έχει περάσει τα πενήντα, αλλά να εξακολουθεί να φοράει ένδυμα κόρης, σε ανάμνηση της παλιάς συνήθειας. Οπότε δε θεωρείται ασυνήθιστο γυναίκες να είχαν παντρευτεί και να είχαν γίνει μητέρες προτού επιλεγούν ως Πυθίες, και, ως εκ τούτου, να εγκατέλειπαν τον σύζυγο και την οικογένειά τους για να επιτελέσουν τον ρόλο τους. 8 Η Πυθία χρησμοδοτούσε μόνο μία μέρα τον μήνα, για την οποία ημέρα πιστεύεται πως ήταν η έβδομη κάθε μήνα, επειδή η έβδομη μέρα του μηνός Βυσίου η αρχή της άνοιξης (ο δικός μας Φεβρουάριος/Μάρτιος) θεωρούνταν η γενέθλια του Απόλλωνα. Συν τοις άλλοις, χρησμοδοτούσε μόνο επί εννέα μήνες τον χρόνο, μιας και για τους τρεις χειμερινούς μήνες ο Απόλλωνας πιστευόταν πως έλειπε από τους Δελφούς και πως ζούσε με τους Υπερβορείους (έναν μυθικό λαό που κατοικούσε στις εσχατιές του κόσμου). Εκείνη την περίοδο μπορεί οι Δελφοί να μην έδιναν χρησμούς, αλλά αυτό δε σημαίνει πως δεν είχαν και θεό τότε θεωρούσαν πως στο ιερό διαφέντευε ο θεός Διόνυσος. 9 Παρά τη χρονικά περιορισμένη δυνατότητα χρησμοδοσίας μόνο εννέα ημέρες τον χρόνο, έχει συζητηθεί πολύ η διαθεσιμότητα (και μάλιστα η δημοφιλία) άλλων μορφών μαντικής που προσφέρονταν στους Δελφούς. Συγκεκριμένα, οι μελετητές έχουν εξετάσει την ύπαρξη μιας μαντικής με κλήρο: ενός συστήματος διά του οποίου ένας αξιω ματούχος του ιερού, πιθανώς η Πυθία, θα χρησμοδοτούσε με ένα σύνολο αντικειμένων που κληρώνονταν και «ερμηνεύονταν» ώστε να δοθεί απάντηση σε μια συγκεκριμένη ερώτηση. 10 Ένα τέτοιο σύστη μα εναλλακτικής χρησμοδοσίας μπορεί επίσης να συμπληρωνόταν με κυβομαντεία που λάμβανε χώρα στο Κωρύκειο άντρο, ψηλά πάνω απ τους

22 ΔΕΛΦΟΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 29 Δελφούς, που, από τον 6ο αιώνα π.χ. κι έπειτα, ήταν ένας όλο και πιο δημοφιλής τόπος λατρείας του θεού Πάνα και των Μουσών, κι ένα αναπόσπαστο μέρος της δελφικής περιήγησης και του τοπίου των Δελφών. 11 Η καθεμία από τις εννέα ημέρες της χρησμοδοσίας κάθε χρόνο μοιάζει να κυλούσε ως εξής: με το χάραμα, η Πυθία κατέβαινε να καθαριστεί στην Κασταλία κρήνη, κοντά στο ιερό. Μετά τον καθαρμό επέστρεφε στο ιερό, ίσως με τη συνοδεία της ακολουθίας της, κι έμπαινε στον ναό, όπου έκανε, στην εστία που είχε την αθάνατη φωτιά, μια «επιθυμίαση» στον Απόλλωνα, με δάφνη και κρίθινο άλευρο, ενώ συνάμα υμνούσε πιθανώς όλες τις θεότητες του τόπου (όπως στην εναρκτήρια σκηνή της τραγωδίας Ευμενίδες του Αισχύλου). 12 Ωστόσο, την ίδια περίπου ώρα, οι ιερείς του ναού είχαν την ευθύνη να επαληθεύσουν πως ακόμα και τούτες οι σπάνιες ημέρες της χρησμοδοσίας ήταν «αίσιες». Κατάβρεχαν με κρύο νερό μια γίδα (που έπρεπε να είναι επίσης καθαρή και να μην έχει κανένα κουσούρι), πιθανώς στην ιερή εστία μες στον ναό. Αν η γίδα ριγούσε, αυτό έδειχνε πως ο Απόλλωνας ήθελε να τον συμβουλευτούν. Η γίδα κατόπιν θυσια ζόταν στον Απόλλωνα, στον μεγάλο βωμό έξω από τον ναό, ως σημείο προς όλους πως η μέρα ήταν αίσια και πως η χρησμοδοσία μπορούσε να προχωρήσει. 13 Τώρα ερχόταν η σειρά των μαντευομένων, που θα είχαν ήδη φτάσει μάλλον μερικές ημέρες πριν από την ορισμένη ημέρα της χρησμοδοσίας. Αυτοί έπρεπε πρώτα να καθαριστούν με νερό από τις πηγές των Δελφών. Κατόπιν, έπρεπε να οργανωθούν σύμφωνα με τους αυστηρούς κανόνες που ρύθμιζαν τη σειρά της χρησμοδοσίας. Οι ντόπιοι Δελφιείς είχαν πάντα το δικαίωμα να παίρνουν πρώτοι χρησμό. Ακολουθούσε ένα σύστημα «αναμονής στην ουρά», όπου προτεραιότητα είχαν οι Έλληνες των οποίων η πόλη ή η φυλή ήταν μέλος της Δελφικής Αμφικτιονίας, υπό την εποπτεία της οποίας βρίσκονταν οι Δελφοί έπειτα όλοι οι άλλοι Έλληνες, και, τέλος, οι ξένοι. Αλλά και μέσα σε κάθε «ομάδα» (π.χ. στους Αμφικτίονες) υπήρχε επίσης ένας τρόπος να πηδήσεις στην κεφαλή της ουράς, ένα σύστημα γνωστό ως προμαντεία. Η προμαντεία, το δικαίωμα «να συμβουλεύεσαι το μαντείο πριν από τους άλλους», μπορούσε να δοθεί από την πόλη των Δελφών σε άτομα ή σε πόλεις ως έκφραση στενών αναμεταξύ τους σχέσεων, ή ως δείγμα ευχαριστίας για συγκεκριμένες ενέργειες. Πιο ξακουστή τέτοια περίπτωση ήταν αυτή της Χίου, που της δόθηκε η προμαντεία μετά την αφιέρωση ενός νέου γιγαντιαίου βωμού στο τέμενος του Απόλλωνα, όπου αργότερα, και με τρόπο μάλλον επιδεικτικό, αφού η ουρά μάλ-

23 30 MICHAEL SCOTT λον περνούσε μπροστά από τον βωμό τους, χάραξαν την αφιε ρωματική επιγραφή: «Δελφοί έδωκαν Χίοις προμαντείαν». Εάν σε μια ομάδα υπήρχαν πολλοί μαντευόμενοι με το δικαίωμα της προμα ντείας, η σειρά τους οριζόταν με κλήρο, όπως και καθενός άλλου μέσα σε μια συγκεκριμένη ομάδα. 14 Μόλις αποφασιζόταν η σειρά, έπρεπε να δοθούν τα χρήματα. Κάθε μαντευόμενος έπρεπε να προσφέρει έναν πέλανον, μια λατρευτική πιτούλα που καιγόταν στον βωμό, και την οποία έπρεπε να την αγοράσουν από τους Δελφιείς καταβάλλοντας ένα πρόσθετο ποσό (το «αντίτιμο» της χρησμοδοσίας, πηγή τακτικού και γενναίου εισοδήματος για τους Δελφούς). Δε γνωρίζουμε πολλά για τα ποσά που χρέωναν οι τελευταίοι, εκτός από το ότι ποίκιλλαν. Μια επιγραφή, που σώθηκε ως τις μέρες μας, μνημονεύει μια συμφωνία ανάμεσα στους Δελφούς και τη Φασηλίδα, μια πόλη της Μικράς Ασίας, το 402 π.χ. Η τιμή για τον «δημόσιο» πέλανον (δηλ. από την πόλη) ήταν επτά αιγινήτικες δραχμές και δύο οβολοί. Η τιμή του «ιδιωτικού» πελάνου για τους Φασηλίτες ήταν τέσσερις οβολοί. 15 Ενδιαφέρον εδώ δεν έχει απλώς η διαφορά στην τιμή για τις επίσημες και τις ιδιωτικές υποθέσεις (δέκα φορές μεγαλύτερη για τις επίσημες), αλλά και το ότι μπορούσαν να γίνουν τέτοιες χωριστές συμφωνίες (με το σκεπτικό ίσως ότι το κόστος σχετιζόταν με τον πλούτο της πόλης, και πως πλουσιότερες πόλεις σαν την Αθήνα θα έπρεπε να πληρώνουν περισσότερα). Αλλά είναι φανερό ότι, ακόμα και στις πιο φτηνές περιπτώσεις, η τιμή εξασφάλιζε πως κάποιος δε θα ζητούσε για ψύλλου πήδημα τον χρησμό του μαντείου. Το αντίτιμο που έπρεπε ένας ιδιώτης Φασηλίτης να καταβάλει για να συμβουλευτεί το μαντείο ήταν αντίστοιχο με την αμοιβή που ελάμβανε για δύο ημέρες ένας Αθηναίος δικαστής τον 5ο αιώνα π.χ., και, αν συνυπολογιστούν το κόστος του ταξιδιού μετ επιστροφής στους Δελφούς και η απώλεια του εισοδήματος κατά την απουσία, επρόκειτο για αληθινή επένδυση. Μια άλλη επιγραφή, του 370 π.χ., ανάμεσα στη Σκιάθο και τους Δελφούς, μνημονεύει ένα χαμηλότερο κόστος: μόλις δύο δραχμές για τον δημόσιο πέλανον και το ένα έκτο αυτού του ποσού για τον ιδιωτικό. Ωστόσο, δε γνωρίζουμε με σιγουριά αν επρόκειτο για διαφορετική συμφωνία ανάμεσα στους Δελφούς και τη Φασηλίδα, και στους Δελφούς και τη Σκιάθο, ή εάν οι Δελφοί είχαν χαμηλώσει τις απαιτήσεις τους τον 4ο αιώνα π.χ. (όπως πιστεύουν οι μελετητές που υποστηρίζουν πως η δημοτικότητα του μαντείου είχε πέσει τούτη την εποχή). 16 Επίσης, σε κάποιους απένειμαν την τιμή να μην πληρώνουν καθόλου.

24 ΔΕΛΦΟΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 31 Ο βασιλιάς Κροίσος της Λυδίας, στη Μικρά Ασία, ήταν ένας από αυτούς, όπως, σε κατοπινούς χρόνους, και οι Ασκληπιαστές (οι πιστοί του θεραπευτή θεού Ασκληπιού) από την Κω. 17 Όλα τούτα θα απαιτούσαν χρόνο, και οι μαντευόμενοι θα ήταν αναγκασμένοι να περιμένουν για μακρά διαστήματα (οι σωζόμενες επιγραφές αναφέρουν το χρησμογραφείον στο βορινό ανάλημμα, το «Ισχέγαον», του άνδηρου του ναού, ως «χώρο αναμονής» τους στη σκιά, κάτι σαν «σκέπαστρο»). Όταν ωστόσο ερχόταν η σειρά του, ο μαντευόμενος έμπαινε στον ναό (σε καμία γυναίκα πλην της Πυθίας δεν επιτρεπόταν να εισέρχεται στον σηκό) κι έπρεπε να τελέσει κι άλλη θυσία στην εστία μέσα. Εάν δεν ήταν από τους Δελφούς, έπρεπε να τον συνοδεύει ένας δέλφειος πρόξενος, ο «ντόπιος εκπρόσωπος». 18 Το σφάγιο, συχνά ένα ζώο (το οποίο ο μαντευόμενος το πλήρωνε επίσης), καιγόταν, ένα μέρος προσφερόταν στους θεούς, ένα μέρος δινόταν στους Δελφιείς, κι ένα μέρος ήταν «για το μαχαίρι» (που πιθανότατα σήμαινε ότι δινόταν ως φιλοδώρημα σε εκείνον που έκανε τη θυσία). 19 Μόλις τελείωνε κι αυτό, ο μαντευόμενος πήγαινε εκεί όπου περίμενε η Πυθία, οι δε ιερείς του ναού τον προέτρεπαν να «κάνει αγνές σκέψεις και να λέει ευοίωνα λόγια», και τέλος ξεκινούσε η χρησμοδοσία. 20 Σε αυτό το σημείο οι πηγές αποκλίνουν ακόμα πιο πολύ. Η πρώτη δυσκολία προκύπτει σχετικά με τη διαρρύθμιση του εσώτατου του ναού. H Πυθία λεγόταν ότι προφήτευε από το άδυτον, έναν χωριστό άβατο χώρο εντός του ναού. Πολλές διαφορετικές πηγές μάς λένε ότι το άδυτον ήταν στενόχωρο και μέσα είχε τον ομφαλό (την πέτρα που συμβόλιζε το κέντρο της γης), δύο αγάλματα του Απόλλωνα (ένα ξύλινο κι ένα χρυσό), την κιθάρα και τα ιερά όπλα του Απόλλωνα, τον τάφο τού Διόνυσου (αν και τούτος μπορεί επίσης να ήταν ο ομφαλός), καθώς και την Πυθία καθισμένη στον τρίποδα δίπλα σε μια δάφνη. 21 Ωστόσο, οι μελετητές ερίζουν σφόδρα σχετικά με το μέρος και τον τρόπο με τον οποίο ήταν τοποθετημένο αυτό το άδυτο, με κάποιους να υποστηρίζουν πως ήταν ένας κοίλος χώρος στο δάπεδο, στο πίσω μέρος του σηκού, με άλλους να διατείνονται πως ήταν αποκλειστικά υπόγειο, και με άλλους, πάλι, να ισχυρίζονται πως ήταν απλώς ένα μέρος του σηκού. 22 Οι αρχικές ανασκαφικές εργασίες στον ναό, κατά τη μεγάλη ανασκαφή, δεν έφεραν στο φως καμία φανερή αρχαιολογική μαρτυρία για έναν τέτοιο κοίλο χώρο, αν και το τελευταίο σχέδιο του ναού, του 4ου αιώνα π.χ., δείχνει τώρα ένα τετράγωνο περιτοιχισμένο δωμάτιο μέσα στον σηκό, που μπορεί να ήταν, ή να μην ήταν, το άδυτον. 23

Εικονογράφηση: Μις Μόλυβ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Γιούλη Μιγγείρου, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2013 ÉSBN

Εικονογράφηση: Μις Μόλυβ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Γιούλη Μιγγείρου, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2013 ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Μια φορά κι έναν καιρό φοβόµουν ένα δράκο ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιούλη Μιγγείρου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Μις Μόλυβ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ραλλού Ρουχωτά ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η ανάγκη του ανθρώπου να γνωρίζει το μέλλον. ΣΟΦΙΑ ΣΚΕΠΑΡΝΙΑ Α 2

ΜΑΝΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η ανάγκη του ανθρώπου να γνωρίζει το μέλλον. ΣΟΦΙΑ ΣΚΕΠΑΡΝΙΑ Α 2 ΜΑΝΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η ανάγκη του ανθρώπου να γνωρίζει το μέλλον. ΣΟΦΙΑ ΣΚΕΠΑΡΝΙΑ Α 2 Η ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Η αγωνία και ο φόβος του ανθρώπου για το άγνωστο είναι αυτά που τον

Διαβάστε περισσότερα

Πόσα κεράκια έχει η τούρτα; Γράψε τη λέξη και τον αριθµό, και µετά χρωµάτισέ την! ένα. ένα. ένα. ένα

Πόσα κεράκια έχει η τούρτα; Γράψε τη λέξη και τον αριθµό, και µετά χρωµάτισέ την! ένα. ένα. ένα. ένα Πόσα κεράκια έχει η τούρτα; Γράψε τη λέξη και τον αριθµό, και µετά χρωµάτισέ την! ένα ένα ένα ένα 4 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Tο τετράδιο της πρώτης µου γραφής ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: οµινίκη Σάνδη

Μετάφραση: οµινίκη Σάνδη ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: WAR ICH AUCH IN MAMAS BAUCH? Από τις Εκδόσεις Loewe, Μπίντλαχ 2010 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ήµουν κι εγώ µέσα στην κοιλιά σου, µαµά; ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Dagmar Geisler ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Dagmar Geisler ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Μαντείο της Δωδώνης. Πριν την επίσκεψη

Μαντείο της Δωδώνης. Πριν την επίσκεψη 1 Μαντείο της Δωδώνης Πριν την επίσκεψη Αλήθεια ποιος δεν θα ήθελε να ξέρει το μέλλον του; Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι προσπαθούν να βρουν τρόπους να ανακαλύψουν αυτό που κρύβει το αύριο. Να πάρουν

Διαβάστε περισσότερα

την κοινωνική συμπεριφορά

την κοινωνική συμπεριφορά ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ την κοινωνική συμπεριφορά ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μεγαλύτερες κουβέντες με τη μαμά ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Αθηνά Ανδρουτσοπούλου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Γεωργοστάθη, Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος Έντυπη έκδοση ÉSBN Ηλεκτρονική έκδοση ÉSBN

Ελένη Γεωργοστάθη, Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος Έντυπη έκδοση ÉSBN Ηλεκτρονική έκδοση ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Το απέναντι νησί ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ελένη Γεωργοστάθη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Ελίζα Βαβούρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ελένη Σταυροπούλου ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Σεπτέµβριος 2010 ΙSBN

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Σεπτέµβριος 2010 ΙSBN ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Tο πρώτο µου τετράδιο Mαθαίνω να γράφω µε τον Gummy Bear ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε γαργαλήσω! Μάικ ο Φασολάκης. Μαρί Κυριακού. Εικονογράφηση: Λήδα Βαρβαρούση. Μαρί Κυριακού, 2010

Θα σε γαργαλήσω! Μάικ ο Φασολάκης. Μαρί Κυριακού. Εικονογράφηση: Λήδα Βαρβαρούση. Μαρί Κυριακού, 2010 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μάικ ο Φασολάκης Θα σε γαργαλήσω! ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Μαρί Κυριακού ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Λήδα Βαρβαρούση ΘΕΩΡΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Μερσίνα

Διαβάστε περισσότερα

Mίλι Μαρότα. Άγρια Σαβάνα. Ζωγραφίστε και χαλαρώστε

Mίλι Μαρότα. Άγρια Σαβάνα. Ζωγραφίστε και χαλαρώστε Mίλι Μαρότα Άγρια Σαβάνα Ζωγραφίστε και χαλαρώστε Mίλι Μαρότα Άγρια Σαβάνα WILD SAVANNAH ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΑΓΡΙΑ ΣΑΒΑΝΑ Εικονογράφησης: Millie Marotta, 2016 Batsford, 2016 First published in Great Britain

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

ÅéêïíïãñÜöçóç: Λήδα Βαρβαρούση

ÅéêïíïãñÜöçóç: Λήδα Βαρβαρούση ÅéêïíïãñÜöçóç: Λήδα Βαρβαρούση ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μάικ ο Φασολάκης Οι περιπέτειες του Μάικ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Μαρί Κυριακού ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Λήδα Βαρβαρούση ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Μαγική Ζούγκλα. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Μαγική Ζούγκλα. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Μαγική Ζούγκλα Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μαγική Ζούγκλα Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Johanna Basford Johanna Basford, 206 All rights reserved including the right of

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου ξεκινήσαμε το πρωί από τα Τρίκαλα για την διήμερη εκδρομή που είχε οργανώσει το σχολείο μας με προορισμό την Αθήνα. Όλοι ανυπομονούσαμε γι αυτήν την

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Με αγάπη Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου

Κείμενο. Με αγάπη Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου Κείμενο Αγαπητό μου παιδί Θέλω να σου μιλήσω για ένα φίλο που τρώγεται! Ένα φίλο που, όσο παράξενο κι αν σου φανεί, τον λένε βιβλίο. «Αυτός είναι σωστός βιβλιοφάγος» δε λέμε για όποιον διαβάζει πολλά βιβλία;

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Το τετράδιο αυτό ανήκει σε:......

Το τετράδιο αυτό ανήκει σε:...... Το τετράδιο αυτό ανήκει σε:...... 50 μοτίβα για να χαλαρώσετε INSPIRATION JARDIN Από τις Εκδόσεις Dessain et Tolra/Larousse, Γαλλία 2013 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΤΕΤΡΑΔΙΟ ANTI-STRESS ΚΗΠΟΣ Dessain et Tolra/Larousse,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΕΛΕΝΗ ΣΑΝΙΚΟΥ. εκδόσεις CaptainBook.gr. μυθιστόρημα

ΑΣΤΙΚΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΕΛΕΝΗ ΣΑΝΙΚΟΥ. εκδόσεις CaptainBook.gr. μυθιστόρημα Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

ÅéêïíïãñÜöçóç: Μαργαρίτα Τζαννέτου

ÅéêïíïãñÜöçóç: Μαργαρίτα Τζαννέτου TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο Κοπέρνικος και ο µικρός Άµπακος ÓÕÃÃÑÁÖΕΙΣ: Άγγελος Αγγέλου Έµη Σίνη ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Μαργαρίτα Τζαννέτου ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγω τα συναισθήματα που βιώνω, και αποφασίζω για τον στόχο που θέλω να πετύχω.

Επιλέγω τα συναισθήματα που βιώνω, και αποφασίζω για τον στόχο που θέλω να πετύχω. Η ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΒΛΕΠΕΙΣ - Από το Κεφάλαιο 21, II. THE RESPONSIBILITY FOR SIGHT - 1. Έχουμε πει επανειλημμένα το πόσα λίγα σου ζητούνται για να μάθεις αυτά τα μαθήματα. Είναι η ίδια μικρή προθυμία που

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Μάνος Σφακιανάκης Βέρα Αθανασίου ΦΡΑΟΥΛΙΤΣΑ Ο ΜΠΕΝ 5-6 ΕΤΩΝ ΚΑΙ Η ΤΑΜΠΛΕΤΟΠΑΓΙΔΑ. Εικονογράφηση: Γιώργος Σγουρός. την τεχνολογία ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ...

Μάνος Σφακιανάκης Βέρα Αθανασίου ΦΡΑΟΥΛΙΤΣΑ Ο ΜΠΕΝ 5-6 ΕΤΩΝ ΚΑΙ Η ΤΑΜΠΛΕΤΟΠΑΓΙΔΑ. Εικονογράφηση: Γιώργος Σγουρός. την τεχνολογία ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ... ΦΡΑΟΥΛΙΤΣΑ Μάνος Σφακιανάκης Βέρα Αθανασίου 5-6 ΕΤΩΝ EYEΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ Ο ΜΠΕΝ ΚΑΙ Η ΤΑΜΠΛΕΤΟΠΑΓΙΔΑ Εικονογράφηση: Γιώργος Σγουρός την τεχνολογία ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ... ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Ο Μπεν και η

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Θοδωρής Τιμπιλής

Εικονογράφηση: Θοδωρής Τιμπιλής TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Πασχαλοσουπίτσα ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιώργος. Λεµπέσης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Θοδωρής Τιµπιλής ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Ευδοξία Μπινοπούλου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Ευγένιος Τριβιζάς Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Εικονογράφηση: Λίζα Ηλιού Eυγeνιος Tριβιζaς «MΕΤΡ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ» Σίσσυ Μόρφη Όπως ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, έτσι και ο Ευγένιος Τριβιζάς

Διαβάστε περισσότερα

Åðßóêåøç óôçí Áêñüðïëç

Åðßóêåøç óôçí Áêñüðïëç Åðßóêåøç óôçí Áêñüðïëç the time give orders ask and answer the Acropolis and the monuments on the hill ôá åëëçíéêü êé åìåßò... Aύριο, παιδιά, θα ανεβούμε στην Ακρόπολη. Θα είμαστε όλοι εδώ το πρωί στις

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

Μάνια ούκα, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2012 ÉSBN

Μάνια ούκα, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2012 ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο µικρός γρύπας µε τα γαλάζια φτερά ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Μάνια ούκα ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Ινώ Καρέλλα ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ:

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη, Ðñþôç Ýêäïóç: Μάιος 2013 ÉSBN

Βούλα Μάστορη, Ðñþôç Ýêäïóç: Μάιος 2013 ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Γιαγιά στο ψυγείο ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Βούλα Μάστορη ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Ίρις Σαµαρτζή ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ελένη Σταυροπούλου ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις

31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις 31 Μάιος Στη Λαμία χθες η Λένα Μαντά Επιμέλεια MAG24 Team Κατηγορία Εκδηλώσεις Η επιτυχημένη συγγραφέας παρουσίασε τη νέα της δουλειά και υπέγραψε αντίτυπα στις φανατικές της αναγνώστριες. Ασφυκτικά γεμάτο

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη του Ν. Λυγερού στο The Economist Events 18th Roundtable with the Government of Greece:

Διάλεξη του Ν. Λυγερού στο The Economist Events 18th Roundtable with the Government of Greece: Διάλεξη του Ν. Λυγερού στο The Economist Events 18th Roundtable with the Government of Greece: The big rethink for Europe - The big turning point for Greece 10/07/2014 Θα ήθελα να απαντήσω πάνω στα λεγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;»

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» πραγματοποιήθηκε τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014 σε πέντε σχολεία της Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΔΑΣ. Ένας λογοτεχνικός μπουφές... για όλες τις ορέξεις

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΔΑΣ. Ένας λογοτεχνικός μπουφές... για όλες τις ορέξεις ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΔΑΣ Ένας λογοτεχνικός μπουφές... για όλες τις ορέξεις ΑΘΗΝΑ 2009 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΔΑΣ ΤΑ ΜΕΖΕΔΑΚΙΑ Ένας λογοτεχνικός μπουφές... για όλες τις ορέξεις Αθήνα 2009 Τιτλος: Τα Μεζεδάκια Συγγραφεασ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

Χαλαρώστε ζωγραφίζοντας. Βυθός

Χαλαρώστε ζωγραφίζοντας. Βυθός Χαλαρώστε ζωγραφίζοντας Βυθός COLOUR ME MINDFUL: UNDERWATER Από τις Εκδόσεις Orion, Λονδίνο 2015 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΧΑΛΑΡΩΣΤΕ ΖΩΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ ΒΥΘΟΣ Orion, 2015 Α.Ε., Αθήνα 2016 Πρώτη έκδοση: Ιούλιος 2016 ISBN:

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Βασίλης Κωνσταντούδης Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Τίτλος του Πρωτοτύπου: Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Συγγραφέας: Βασίλης Κωνσταντούδης Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του συγγραφέα ISBN: 978-960-93-5365-6 Επίλεκτες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ. Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν.

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ. Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν. ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν. Όταν οι άνθρωποι παρακολουθούν από τα Μ.Μ.Ε εκρήξεις ηφαιστείων το θέαμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015 2-4 :... TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο φίλος µου ο ύπνος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ράνια Μπουµπουρή ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Χρύσα Σπυρίδωνος ΘΕΩΡΗΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Αγγελική Μόσχου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μαθαίνω µε τον Gummy Bear Το αλφάβητο ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Ποιος πόλεμος ονομάζεται Πελοποννησιακός: Ο καταστροφικός εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Αθήνας - Σπάρτης και των συμμαχικών τους πόλεων-κρ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα

Σκοπός του παιχνιδιού. Περιεχόμενα Ένα συνεργατικό παιχνίδι μνήμης για 3 έως 6 παίκτες, 7 ετών και άνω. Ο Τομ σκαρφάλωσε στην κορυφή ενός δέντρου, για να δεί αν μπορούσε να ανακαλύψει κάτι. Κοιτάζοντας προς κάθε μεριά, είδε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Μις Μόλυβ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Χρυσάνθη Τσιαµπαλή-Κελεπούρη, 2014/ Ðñþôç Ýêäïóç: Ιανουάριος 2014 ÉSBN

Εικονογράφηση: Μις Μόλυβ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Χρυσάνθη Τσιαµπαλή-Κελεπούρη, 2014/ Ðñþôç Ýêäïóç: Ιανουάριος 2014 ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Η µαγισσσούλα που έτρωγε γράµµατα ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Χρυσάνθη Τσιαµπαλή-Κελεπούρη ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Μις Μόλυβ ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Ευδοξία Μπινοπούλου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι λανθασµένος τρόπος σκέψης, αλλά είναι σωστός τρόπος για να πετύχεις.

Είναι λανθασµένος τρόπος σκέψης, αλλά είναι σωστός τρόπος για να πετύχεις. 1 Είναι λανθασµένος τρόπος σκέψης, αλλά είναι σωστός τρόπος για να πετύχεις. ΣΚΕΨΟΥ ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: WHATEVER YOU THINK THINK THE OPPOSITE Από τις Εκδόσεις Penguin Books, Λονδίνο 2006 ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα